Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 832 1964521 1961710 2026-05-28T10:19:55Z CommonsDelinker 1159 Skipti út President_Ronald_Reagan_walks_with_President_Vigdis_Finnbogadottir_of_Iceland.jpg fyrir [[Mynd:During_Trip_to_Iceland_for_The_Reykjavik_Summit_President_Ronald_Reagan_Walks_with_President_Vigdis_Finnbogadottir_of_Iceland_at_Bessastadir_in_Reykja 1964521 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Vigdís Finnbogadóttir | búseta =Reykjavík | mynd = Vigdis Finnbogadottir (1985).jpg | myndatexti1 = Vigdís árið 1985. | titill= [[Forseti Íslands]] | stjórnartíð_start = [[1. ágúst]] [[1980]] | stjórnartíð_end = [[1. ágúst]] [[1996]] | forsætisráðherra = [[Gunnar Thoroddsen]]<br>[[Steingrímur Hermannsson]]<br>[[Þorsteinn Pálsson]]<br>[[Davíð Oddsson]] | forveri = [[Kristján Eldjárn]] | eftirmaður = [[Ólafur Ragnar Grímsson]] | fæðingarnafn = Vigdís Finnbogadóttir | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1930|4|15}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], [[Ísland]]i | dánardagur = | dauðastaður = | orsök_dauða = | stjórnmálaflokkur = | þekktur_fyrir = | starf = Frönskukennari, leikhússtjóri Leikfélags Reykjavíkur | laun = | trú = | háskóli = [[Parísarháskóli]]<br>[[Université Grenoble-Alpes|Háskólinn í Grenoble]]<br>[[Kaupmannahafnarháskóli]]<br>[[Háskóli Íslands]] | maki = Ragnar Arinbjarnar (g. 1954; skilin 1961) | börn =Ástríður Magnúsdóttir (f. 1972) | foreldrar = Finnbogi Rútur Þorvaldsson og [[Sigríður Eiríksdóttir]] | vefsíða =[https://vigdis.is/is/forsida/ vigdis.is] | niðurmál = | hæð = | þyngd = | undirskrift = }} '''Vigdís Finnbogadóttir ''' (fædd [[15. apríl]] [[1930]]) er fjórði [[forseti Íslands]] og gegndi hún embættinu frá [[1980]] til [[1996]]. Hún var fyrsta konan í heiminum sem kosin var í [[lýðræði]]slegum [[kosningar|kosningum]] til að gegna hlutverki [[þjóðhöfðingi|þjóðhöfðingja]]. == Fjölskylda == Vigdís fæddist í [[Tjarnargata|Tjarnargötu]] 14 í Reykjavík og ólst þar upp fyrstu árin. Þegar hún var fjögurra ára fluttist fjölskyldan að [[Ásvallagata|Ásvallagötu]] 79 í Vesturbæ Reykjavíkur. Á sumrin var Vigdís í sveit í Eystra-Geldingaholti í [[Gnúpverjahreppur|Gnúpverjahreppi]] í [[Árnessýsla|Árnessýslu]]. Foreldrar Vigdísar voru hjónin Finnbogi Rútur Þorvaldsson (1891-1973) prófessor í verkfræði við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og [[Sigríður Eiríksdóttir]] (1894-1986) hjúkrunarfræðingur og formaður Hjúkrunarfélags Íslands. Vigdís átti einn bróður, Þorvald Finnbogason stúdent en hann lést af slysförum árið 1952, aðeins tvítugur að aldri. Árið 1954 giftist Vigdís Ragnari Arinbjarnar (1929-1997) lækni en þau skildu sjö árum síðar. Árið 1972 varð Vigdís fyrst einhleypra kvenna á Íslandi til að ættleiða barn, er hún ættleiddi dóttur sína Ástríði Magnúsdóttur (f. [[1972]]).<ref>{{Vefheimild|url=https://vigdis.is/is/fram-ad-forsetatid-2/fjolskylda-2/|titill=Vigdís Finnbogadóttir - fjölskylda|höfundur=|útgefandi=| dags = | skoðað-dags = 21. maí 2019|safnár=}}</ref> == Menntun == Vigdís gekk í [[Landakotsskóli|Landakotsskóla]] og [[Gagnfræðaskóli Reykvíkinga|Gagnfræðaskóla Vesturbæjar]]. Hún lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] árið [[1949]] og stundaði nám í frönsku og frönskum bókmenntum með leikbókmenntir sem sérsvið við [[Université Grenoble-Alpes|háskólana í Grenoble]] og [[Sorbonne]] í París í [[Frakkland]]i á árunum [[1949]]-[[1953]]. Einnig stundaði hún nám í leiklistarsögu í Danmörku og Svíþjóð um nokkurra ára skeið. Hún lauk [[BA-próf]]i í [[franska|frönsku]] og [[enska|ensku]] við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] árið [[1968]] og einnig námi í uppeldis- og kennslufræði.<ref>{{Vefheimild|url=https://vigdis.is/is/fram-ad-forsetatid-2/nam/|titill=Vigdís Finnbogadóttir - menntun|höfundur=|útgefandi=| dags = | skoðað-dags = 21. maí 2019|safnár=}}</ref> == Starfsferill fram að forsetakjöri == Vigdís starfaði sem ritstjóri leikskrár og blaðafulltrúi [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhússins]] [[1954]]-[[1957|57]], var frönskukennari við Menntaskólann í Reykjavík og [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|Menntaskólann við Hamrahlíð]] á árunum [[1962]]-[[1972]]. Hún sá um frönskukennslu í [[Ríkissjónvarpið|sjónvarpinu]] frá [[1970]]-[[1971]], kenndi franskar leikbókmenntir við Háskóla Íslands [[1972]]-[[1980]] og var leikhússtjóri [[Leikfélag Reykjavíkur|Leikfélags Reykjavíkur]] sem þá var til húsa í [[Iðnó]], frá 1972-1980. Vigdís var forseti [[Alliance française]] á Íslandi frá [[1975]]<nowiki/>-<nowiki/>[[1976]] og sat í stjórn [[Listahátíð í Reykjavík|Listahátíðar í Reykjavík]] 1976-<nowiki/>[[1978]]. Vigdís var einn af stofnendum leikhópsins [[Leikhópurinn Gríma|Grímu]] árið 1961 og þýddi einnig fjölda leikrita. Samhliða þessum störfum vann Vigdís um árabil sem leiðsögumaður hjá [[Ferðaskrifstofa ríkisins|Ferðaskrifstofu ríkisins]] og hafði þar umsjón með skipulagningu menningartengdrar ferðaþjónustu auk umsjónar með námskeiðum fyrir verðandi leiðsögumenn. <ref>{{Vefheimild|url=https://vigdis.is/is/fram-ad-forsetatid-2/starfsferill/|titill=Vigdís Finnbogadóttir - starfsferill|höfundur=|útgefandi=| dags = | skoðað-dags = 21. maí 2019|safnár=}}</ref> == Forsetaframboð == [[Mynd:Coat of Arms of Vigdis Finnbogadottir (Order of the Seraphim).svg|thumb|left|Skjaldarmerki Vigdísar í konunglegu sænsku Serafim-orðunni.]] Í áramótaávarpi sínu á nýársdag árið 1980 tilkynnti [[Kristján Eldjárn]] forseti Íslands að hann hyggðist ekki gefa kost á sér áfram.<ref>''Morgunblaðið'', „Forseti Íslands herra Kristján Eldjárn: Þrjú kjörtímabil eru hæfilegur tími í embætti“, 3. janúar 1980, (skoðað 21. maí 2019)</ref> Í kjölfarið fór fram umræða um mögulegan eftirmann Kristjáns og meðal þeirra sem nefnd voru var Vigdís Finnbogadóttir sem þá gegndi starfi leikhússtjóra Leikfélags Reykjavíkur en Vigdís varð þjóðþekkt nokkrum árum fyrr er hún annaðist frönskukennslu í Sjónvarpinu. Nafn Vigdísar var fyrst nefnt opinberlega í lesendabréfi frá Laufeyju Jakobsdóttur sem birtist í [[Dagblaðið (1975)|Dagblaðinu]] [[15. janúar]] 1980.<ref>''Dagblaðið'', „Vigdís verði forseti“, 15. janúar 1980 (skoðað 21. maí 2019)</ref> Í fyrstu var Vigdís ekki á því að gefa kost á sér en lét að lokum tilleiðast eftir hvatningu úr ýmsum áttum. Vigdís tilkynnti framboð sitt þann [[1. febrúar]] 1980 og varð þar með fyrsta konan til að gefa kost á sér til embættis forseta Íslands.<ref>''Dagblaðið'', [[„Vigdís gefur kost á sér í forsetaframboð“]], 1. febrúar 1980 (skoðað 23. maí 2019)</ref> Segja má að framboð Vigdísar megi að nokkru leyti rekja til [[Kvennafrídagurinn|kvennafrídagsins]] 24. október 1975 en dagurinn markaði þáttaskil í íslenskri kvennabaráttu en fjöldi kvenna lagði niður störf þennan dag til að vekja athygli á mikilvægi vinnuframlags kvenna bæði innan og utan heimilis. Áhrif kvennafrídagsins sáust víða í þjóðfélaginu og í fjölda fyrirtækja og stofnana lá starfsemi niðri. Mikil vitundarvakning varð á meðal kvenna í kjölfar dagsins og blés hann þeim baráttuanda í brjóst. Vigdís hefur sagt í viðtölum að markmið með framboðinu hafi ekki endilega verið að ná kjöri heldur hafi hún fyrst og fremst vilja sýna fram á að kona ætti erindi í forsetaframboð ekki síður en karl.<ref>[https://timarit.is/page/6264432?iabr=on#page/n26/mode/2up/search/vigd%C3%ADs%20finnbogad%C3%B3ttir/inflections/true „Sannaði að konur eru líka menn“], ''Fréttatíminn'', 19. júní 2015 (skoðað 12. mars 2020)</ref> == Kosningabaráttan == Þrír frambjóðendur voru í kjöri auk Vigdísar en það voru þeir [[Albert Guðmundsson]] alþingismaður, [[Guðlaugur Þorvaldsson]] ríkissáttasemjari og [[Pétur J. Thorsteinsson (sendiherra)|Pétur J. Thorsteinsson]] sendiherra. Fljótlega varð ljóst að baráttan stóð einkum milli Vigdísar og Guðlaugs.<ref>''Morgunblaðið'', [http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=117875&pageId=1528523&lang=is&q=Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir%20VIGD%CDS%20Finnbogad%F3ttir „Frambjóðendur til forsetakjörs“]. 29. júní 1980. (skoðað 23. maí 2019)</ref><ref>''Dagblaðið'', [http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=228339&pageId=3093677&lang=is&q=VIGD%CDS%20Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir „Vigdís hefur naumt forskot á Guðlaug“] 12. maí 1980, (skoðað 23. maí 2019)</ref> Kosningabaráttan þótti nokkuð hörð og mætti Vigdís annars konar viðmóti heldur en meðframbjóðendur hennar. Kynferði hennar og sú staðreynd að hún var einhleyp og einstæð móðir var tíðrætt umtalsefni.<ref>{{Vefheimild|url=https://vigdis.is/is/frambod-og-kjor/frambod-vigdisar/|titill=Vigdís Finnbogadóttir - framboð|höfundur=|útgefandi=| dags = | skoðað-dags = 21. maí 2019|safnár=}}</ref> Vigdís þurfti einnig að þola ýmsar nærgöngular spurningar, m.a. um [[brjóstakrabbamein]] sem hún hafði greinst með nokkrum árum fyrr. Á framboðsfundi var hún t.d. spurð að því hvort það myndi há henni í embætti að vera aðeins með eitt brjóst. Vigdís þótti svara vel fyrir sig er hún sagði: „það stóð nú aldrei til að hafa þjóðina á brjósti.“<ref>''Visir.is,'' [https://www.visir.is/g/2016161109012 „Það stóð nú aldrei til að hafa þjóðina á brjósti“], (8. nóvember 2016, skoðað 22. maí 2019)</ref><ref>Björn Reynir Halldórsson. [http://visindavefur.is/svar.php?id=63285. „Hvaða aðstæður urðu til þess að kona gat orðið forseti á Íslandi 1980?]“ Vísindavefurinn, 24. mars 2015. (Sótt 22. maí 2019) </ref> Vigdísi var einnig legið á hálsi fyrir að vera heldur vinstri sinnuð og sumir höfðu áhyggjur af því að þátttaka hennar í starfi [[Samtök herstöðvaandstæðinga|Samtaka herstöðvarandstæðinga]] á árum áður myndi lita störf hennar í embætti forseta Íslands og jafnvel tefla varnarsamningi Íslands og Bandaríkjanna í tvísýnu.<ref>''Morgunblaðið,'' [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1528162 „Ég er talin vinstri sinnuð af því ég vil ekki kyngja því, sem mér líkar ekki.“] 21. júní 1980 (skoðað 23. maí 2019)</ref> Svo fór að þann [[29. júní]] [[1980]] var Vigdís Finnbogadóttir kjörin forseti Íslands, fyrst kvenna í heiminum sem kjörin var þjóðhöfðingi í lýðræðislegum kosningum. Vigdís hlaut 33,8% atkvæða en sá frambjóðandi sem næstur kom, Guðlaugur Þorvaldsson hlaut 32,3% og því munaði aðeins einu og hálfu prósentustigi á frambjóðendunum tveimur. Kjör Vigdísar vakti mikla athygli erlendis og greindu margir helstu fjölmiðlar heimsins frá kosningu hennar og þeirri staðreynd að kona hafði verið kjörin forseti í fyrsta sinn í lýðræðislegum kosningum. Vigdís var endurkjörin án atkvæðagreiðslu 1984 og 1992 en árið 1988 hlaut hún mótframboð frá [[Sigrún Þorsteinsdóttir|Sigrúnu Þorsteinsdóttur]] húsmóður í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] en það var í fyrsta sinn sem sitjandi forseti Íslands fékk mótframboð. Vigdís sigraði með fáheyrðum yfirburðum og hlaut 92,7% atkvæða.<ref>''Morgunblaðið'', [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1683823&lang=0 „Vigdís Finnbogadóttir forseti endurkjörin með 92,7% atkvæða“], 28. júní 1988, (skoðað 21. maí 2019)</ref> == Forsetatíð == [[Mynd:FinbogadottirJuliana1985.jpg|thumb|right|Vigdís (í miðjunni) árið 1985 í heimsókn hjá [[Beatrix Hollandsdrottning]]u (til vinstri) og [[Júlíana Hollandsdrottning|Júlíönu drottningarmóður]].]] [[Mynd:During Trip to Iceland for The Reykjavik Summit President Ronald Reagan Walks with President Vigdis Finnbogadottir of Iceland at Bessastadir in Reykjavik Iceland - DPLA - 395c49b71d9c88fa086cd52f7692f1d7.jpg|thumb|right|Vigdís árið 1986 ásamt [[Ronald Reagan]] Bandaríkjaforseta á göngu fyrir utan Bessastaði.]] Vigdís lagði áherslu á að vera ópólitískur forseti og forðaðist að blanda sér í deilumál á vettvangi stjórnmálanna. Í ræðum og ávörpum lagði hún áherslu á þau gildi sem sameina fólk og segja má að einkunnarorð hennar í embætti hafi verið upphafsorðin í ljóði [[Snorri Hjartarson|Snorra Hjartarsonar]], ''Land, þjóð og tunga'' og helstu hugðarefni hennar hafi endurspeglast í þeim kjörorðum. [[Skógrækt]] og [[landgræðsla]] voru Vigdísi ofarlega í huga og hún var ötull talsmaður landræktar. Á ferðum sínum um landið fékk hún börn og unglinga gjarnan til liðs við sig í gróðursetningu. Unga kynslóðin var henni hugleikin og í ræðum minnti hún oft á mikilvægi þess að hlú að æskunni og hvatti þá sem eldri eru til að vera góðar fyrirmyndir. Síðast en ekki síst lagði hún áherslu á mikilvægi þess að standa vörð um íslenska tungu.<ref>{{Vefheimild|url=https://vigdis.is/is/forseti-islands-3/land-thjod-og-tunga/|titill=Vigdís Finnbogadóttir - Land, þjóð og tunga|höfundur=|útgefandi=| dags = | skoðað-dags = 21. maí 2019|safnár=}}</ref> Í forsetatíð Vigdísar varð sú breyting á embættinu að starfsvettvangur forseta Íslands varð ekki nánast eingöngu innanlands eins og verið hafði, heldur ferðaðist Vigdís í mun meira mæli út fyrir landsteinana en forverar hennar. Henni var boðið í heimsóknir víða erlendis og hún lagði kapp á að nýta athyglina sem kjör hennar vakti í þágu lands og þjóðar. Í opinberum erindagjörðum Vigdísar erlendis voru gjarnan skipulagðir viðburðir þar sem íslensk framleiðsla var kynnt, listafólk var gjarnan með í för og íslenskir matreiðslumenn sem matreiddu úr íslensku hráefni. Á þessum tíma var umfjöllun um Ísland í erlendum fréttamiðlum af skornum skammti og þekking umheimsins á landi og þjóð takmörkuð, en kosning Vigdísar varpaði nýju ljósi á land og þjóð. Rúmum 20 árum eftir að Vigdís lét af embætti hlaut hún heiðursverðlaun útflutningsverðlauna forseta Íslands fyrir stuðning sinn við íslenskan útflutning og framleiðslu, með þeim orðum að „það hefði verið mikið lán fyrir íslenskan útflutning að njóta atbeina hennar.“<ref>''Ruv.is'', [https://www.ruv.is/frett/gudni-saemdi-vigdisi-heidursverdlaunum „Guðni sæmdi Vigdísi heiðursverðlaunum“], 19. apríl 2017, (skoðað 22. maí 2019)</ref> Erfiðasta árið á embættisferli Vigdísar var árið [[1995]] þegar [[snjóflóðið í Súðavík|snjóflóð féllu á Súðavík]] og á [[Flateyri]] með 9 mánaða millibili með þeim afleiðingum að 34 létust. Vigdís þótti sýna af sér mikla manngæsku á þeim minningarathöfnum sem haldnar voru um þá sem létust. Þar sýndi hún þeim sem misst höfðu ástvini samúð og hvatti íslensku þjóðina til þess að sýna samstöðu með Vestfirðingum á þessum erfiðu tímum.<ref>''Dagur'', [https://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=209795&lang=4 „Sorg þeirra er okkar sorg“], 27. október 1995, (skoðað 21. maí 2019)</ref> Þrátt fyrir þann ásetning Vigdísar um að blanda sér ekki í pólitísk deilumál á forsetastóli, varð aðkoma hennar að tveimur málum nokkuð umdeild. Annað tengist lagasetningu sem batt enda á verkfall flugfreyja á kvennafrídaginn árið [[1985]] og hins vegar staðfestingu hennar á lögum um aðild Íslands að [[Samningur um evrópskt efnahagssvæði|EES-samningnum]] árið [[1993]].<ref>[[Guðni Th. Jóhannesson]], [https://www.visir.is/g/2012120619168 „Getur kona verið forseti?“], ''Visir.is'', 17. júní 2012 (skoðað 22. maí 2019)</ref> == Að lokinni forsetatíð == Eftir að Vigdís lét af embætti forseta Íslands hefur hún unnið að ýmsum málum, einkum tengdum menningu, tungumálum og umhverfisvernd. Hún er [[velgjörðarsendiherra UNESCO]] (Menningarmálastofnunnar Sameinuðu Þjóðanna) og árið 1997 var hún ein af stofnendum Heimsráðs kvenleiðtoga [[Council of Women World Leaders]] og var fyrsti formaður þess. Ráðið hafði aðsetur við John F. Kennedy School of Government við [[Harvard-háskóli|Harvard-háskóla]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Í heimsráðinu sitja starfandi og fyrrverandi forsetar og forsætisráðherrar úr röðum kvenna. Frá [[2001]] hefur rannsóknarstofnun [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] í erlendum tungumálum verið kennd við Vigdísi, ([[Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur í erlendum tungumálum]]) og árið 2017 var nýtt húsnæði stofnunarinnar við Brynjólfsgötu í Reykjavík vígt en húsið ber heitið [[Veröld – hús Vigdísar|Veröld - hús Vigdísar]]. Umhverfismál og náttúruvernd hafa verið Vigdísi hugleikin og hún hefur við ýmis tækifæri veitt liðsinni sitt á vettvangi umhverfismála. Vigdís hefur einnig tekið þátt í starfi [[Stjórnarskrárfélagið|Stjórnarskrárfélagsins]] og hefur hún m.a. lýst stuðningi sínum við tillögu [[Stjórnlagaráð|Stjórnlagaráðs]] til nýrrar stjórnarskrár.<ref>Jónas Atli Gunnarsson, [https://kjarninn.is/frettir/2017-06-20-vigdis-vilji-islenskra-kjosenda-var-ad-innleida-thessa-stjornarskra/ „Vigdís: „Vilji íslenskra kjósenda var að innleiða þessa stjórnarskrá““], ''Kjarninn'', (skoðað 12. mars 2020)</ref> Vigdís hefur í gegnum tíðina hlotið fjölmargar viðurkenningar fyrir störf sín. Hún var sæmd stórkrossi [[Hin íslenska fálkaorða|Hinnar íslensku fálkaorðu]] fyrir störf í þágu íslensku þjóðarinnar árið 1996 og hún hefur hlotið heiðursdoktorsnafnbætur við Háskóla Íslands og [[Háskólinn á Akureyri|Háskólann á Akureyri]] og við tuttugu erlenda háskóla.<ref>{{Vefheimild|url=https://vigdis.is/is/ordur-vidurkenningar/|titill=Vigdís Finnbogadóttir - orður og viðurkenningar|höfundur=|útgefandi=| dags = | skoðað-dags = 22. maí 2019|safnár=}}</ref> Á 80 ára afmæli sínu árið 2010 var Vigdís gerð að heiðursborgara Reykjavíkur.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.vb.is/frettir/vigdis-finnbogadottir-heiursborgari-reykjavikur/1659/?q=Vigd%C3%ADs%20Finnbogad%C3%B3ttir|titill=Vigdís Finnbogadóttir heiðursborgari Reykjavíkur|höfundur=|útgefandi=| dags = | skoðað-dags = 21. maí 2019|safnár=}}</ref> 2014-2015 var sett upp sýningin „Ertu tilbúin frú forseti?“ í [[Hönnunarsafn Íslands|Hönnunarsafni Íslands]] í [[Garðabær|Garðabæ]]. Á sýningunni var sýndur fatnaður og fylgihlutir úr eigu Vigdísar Finnbogadóttur.<ref>''Visir.is'', [https://www.visir.is/g/2014702079999 „Fataskápur frú Vigdísar forseta“], 6. febrúar 2014 (skoðað 24. maí 2019)</ref> ==Annað== *Árið 2024 var [[kónguló]]artegund á [[Madagaskar]] nefnd eftir Vigdísi, ''Vigdisia praesidens''. <ref>[https://www.visir.is/g/20242598417d/uppgotvudu-nyja-konguloartegund-og-nefndu-eftir-vigdisi Uppgötvuðu nýja kóngulóartegund og nefndu eftir Vigdísi] Vísir, 18/7 2024 </ref> * Árið [[2025]] hófust [[Vigdís (sjónvarpsþáttur)|leiknir þættir um líf Vigdísar]]. ==Tenglar== * [http://www.vigdis.hi.is/ Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur í erlendum tungumálum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061024113444/http://www.vigdis.hi.is/ |date=2006-10-24 }} * [http://www.forseti.is/Forsida/Fyrriforsetar/VigdisFinnbogadottir/, Forsetar Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928042141/http://www.forseti.is/Forsida/Fyrriforsetar/VigdisFinnbogadottir/, |date=2007-09-28 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=419498&pageSelected=4&lang=0 ''Leiðsögumaður er spegill landsins''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1969]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://www.tilvitnun.is/hofundur/879/vigd%C3%ADs-finnbogad%C3%B3ttir Tilvitnanir og fleyg orð] === Bækur um Vigdísi Finnbogadóttur === *[[1980]] ''- Forsetakjör 1980'' eftir [[Guðjón Friðriksson]] sagnfræðing. *[[1988]] - ''Ein á forsetavakt: dagar í lífi Vigdísar Finnbogadóttur'' eftir [[Steinunn Sigurðardóttir|Steinunni Sigurðardóttur]]. *[[2009]] - ''Kona verður forseti'', ævisaga Vigdísar Finnbogadóttur rituð af [[Páll Valsson|Páli Valssyni]]. *[[2019]] - ''Vigdís: Bókin um fyrsta konuforsetann'' eftir Rán Flygenring. === Viðtöl við Vigdísi Finnbogadóttur=== *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=252599&pageId=3503496&lang=is&q=Finnbogad%F3ttir ''Hér er saga í hverju herbergi,'' viðtal við Vigdísi í Vísi, 25. febrúar 1981.] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=189902&pageId=2493858&lang=is&q=VI%D0TAL%20Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir ''Að taka afstöðu til nýrra tíma'', viðtal Árna Snævarr við Vigdísi í DV, 25. ágúst 1984.] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=304863&pageId=4634734&lang=is&q=Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir ''Við megum aldrei gleyma Jóni Sigurðssyni'', viðtal við Vigdísi í Æskunni, 5-6. tbl. 1984]. *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000565325 ''Ég hlakka til þess dags''..., viðtal Rannveigar Jónsdóttur við Vigdísi í tímaritinu 19. júní, 1. tbl. 1987]. *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=123183&pageId=1720918&lang=is&q=Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir%20vi%F0tal ''Að eiga fjallið sitt,'' viðtal Jóhönnu Kristjónsdóttur við Vigdísi í Morgunblaðinu, 12. apríl 1990.] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=194192&pageId=2601242&lang=is&q=Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir ''Megum aldrei láta vonleysi ná tökum á okkur.'' Viðtal við Vigdísi í DV, 31. júlí 1992] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=126450&pageId=1808685&lang=is&q=Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir ''Sjálfstraustið kemur með frelsinu.'' Viðtal Elínar Pálmadóttur við Vigdísí í Morgunblaðinu, 17. júní 1994.] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=130218&pageId=1896445&lang=is&q=Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir ''Siðferðileg álitamál eru mér hugleikin.'' Viðtal Ragnhildar Sverrisdóttur við Vigdísi í Morgunblaðinu, 18. janúar 1998.] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=300668&pageId=4541239&lang=is&q=Vi%F0tal%20Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir ''Met einfaldleikann og hið látlausa mest...,'' viðtal Sigríðar Arnardóttur við Vigdísi í Vikunni, 1. tbl. 1998.] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5430626 ''Gengur of hægt í jafnréttismálum'', viðtal Erlu Huldu Halldórsdóttur við Vigdísi í Veru, 2. tbl. 2001.] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=314277&pageId=4930303&lang=is&q=Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir ''Ég er ágæt að draga hlöss,'' viðtal við Vigdísi í Stúdentablaðinu, 6. tbl. 2001]. *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=258080&pageId=3603696&lang=is&q=Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir ''Konur eru gullnáma heimsins,'' viðtal Súsunnu Svavarsdóttur við Vigdísi í Morgunblaðinu, 1. febrúar 2004.] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=261184&pageId=3658042&lang=is&q=VIGD%CDS%20FINNBOGAD%D3TTIR ''Ein af oss - en einstök þó,'' viðtal Guðrúnar Guðlaugsdóttur við Vigdísi í Morgunblaðinu, 15. apríl 2005.] *[https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1032851/ ''Tungumál eru lykillinn að heiminum'', viðtal Ragnhildar Sverrisdóttur við Vigdísi í Morgunblaðinu 14. ágúst 2005]. *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pubId=638&lang=is ''Lífsgæðakapphlaupið er ákaflega smitandi'', viðtal Þorgríms Þráinssonar við Vigdísi í Heilbrigðismál, tímariti Krabbameinsfélags Íslands, 1. tbl. 2005]. *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=284536&pageId=4133875&lang=is&q=Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir ''Hrærð yfir því að þetta starf mitt skuli ekki vera gleymt'', viðtal við Vigdísi í Morgunblaðinu, 17. júní 2006.] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4423669 ''Þetta getur komið fyrir allar stelpur'', viðtal Bergsteins Sigurðssonar við Vigdísi og Pál Valsson í Fréttablaðinu, 21. nóvember 2009.] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=323628&pageId=5074465&lang=is&q=Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir ''Ekki benda mér á helga steininn'', viðtal Sigríðar Bjargar Tómasdóttur við Vigdísi í Fréttablaðinu, 10. apríl 2010.] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pubId=58&lang=is ''Konur munu verða bjargvættar heimsins'', viðtal Kolbrúnar Bergþórsdóttur við Vigdísi í Morgunblaðinu 15. apríl 2010]. *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=385036&pageId=6493532&lang=is&q=Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir ''Trúir á fegurðina og hið góða orð,'' viðtal við Vigdísi í tímaritinu 19. júní, 1. tbl. 2010.] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=369807&pageId=6014734&lang=is&q=VIGD%CDS%20FINNBOGAD%D3TTIR ''Forréttindi að fæðast á Íslandi,'' viðtal við Vigdísi í Monitor, fylgiriti Morgunblaðsins, 22. mars 2012] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=373814&pageId=6090425&lang=is&q=VIGD%CDS%20FINNBOGAD%D3TTIR ''Madame President,'' viðtal við Vigdísi í Reykjavík Grapevine, 3. tbl. 2014.] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=380623&pageId=6264430&lang=is&q=Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir ''Sannaði að konur eru líka menn,'' viðtal Höllu Harðardóttur við Vigdísi í Fréttatímanum, 19. júní 2015.] *[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=379694&pageId=6234263&lang=is&q=Vigd%EDs%20Finnbogad%F3ttir%20Vigd%EDs ''Jafnrétti er mannréttindi,'' viðtal Brynhildar Björnsdóttur við Vigdísi í Frjálsri verslun, 5. tbl. 2015.] *[https://www.frettabladid.is/frettir/eg-er-mjog-godum-jarnum/ ''Ég er á mjög góðum járnum'', viðtal Bjarkar Eiðsdóttur við Vigdísi í Fréttablaðinu, 11. apríl 2020]. ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Kristján Eldjárn]] | titill=[[Forsetar Íslands|Forseti Íslands]] | frá=[[1980]] | til=[[1996]] | eftir=[[Ólafur Ragnar Grímsson]]}} {{töfluendir}} {{f|1930}} {{Forsetar Íslands}} [[Flokkur:Forsetar Íslands]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 1980]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 1988]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Kvenréttindi á Íslandi]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] [[Flokkur:Íslenskir leikhússtjórar]] fyohn3wew3mx5k7elhbp2ptcaujl57q 0 843 1964501 1964050 2026-05-27T21:34:20Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964501 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Stefá Pálsson.jpg|right|200px|thumb|Stefán Pálsson, formaður Samtaka hernaðarandstæðinga, fyrir utan sendiráð Bandaríkjanna í Reykjavík 18. ágúst 2007]] '''Stefán Pálsson''' (f. [[8. apríl]] [[1975]]) er íslenskur [[sagnfræðingur]], stjórnmálaskýrandi og varaborgarfulltrúi [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]] í Reykjavík. Hann stundaði nám við [[MR]] þar sem hann tók þátt í spurningakeppninni [[Gettu betur]] og var hann í sigurliðinu [[Úrslit_Gettu_betur#1995|1995]]. Árin [[Úrslit_Gettu_betur#2004|2004]] og [[Úrslit_Gettu_betur#2005|2005]] gegndi hann sjálfur stöðu dómara í keppninni. Hann var á tímabili söngvari í [[pönk]]-hljómsveitinni [[Tony Blair (hljómsveit)|Tony Blair]]. Hann er dyggur aðdáandi [[Knattspyrnufélagið Fram|Knattspyrnufélagsins Fram]] og [[Bretland|breska]] [[Knattspyrna|knattspyrnuliðsins]] [[Luton Town]]. Stefán er mikill áhugamaður um [[viský]] og [[bjór]] og starfaði sem slíkur við ''Bjórskóla'' [[Ölgerðin Egill Skallagrímsson|Ölgerðarinnar]] um árabil. Auk Gettu betur tók Stefán einnig þátt í ræðukeppninni [[MORFÍS]] á menntaskólaárum sínum. Eftir að hann lauk námi og fram eftir þrítugsaldri kom hann að þjálfun bæði Gettu betur- og Morfís-liða ýmissa framhaldsskóla. Hann hefur starfað sem spurningahöfundur og dómari í m.a. Gettu betur<ref>[http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1003252/ „Svarað til sigurs“], ''Morgunblaðið'', 23. febrúar 2005.</ref>, [[Útsvar]]i<ref>[https://www.ruv.is/ras-2/spornad-vid-ithrottameidslum-i-utsvari „Spornað við íþróttameiðslum í Útsvari“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250119150852/https://www.ruv.is/ras-2/spornad-vid-ithrottameidslum-i-utsvari |date=2025-01-19 }}, ''RÚV'', 13. september 2013.</ref> og [[Spurningakeppni fjölmiðlanna]]. Stefán er mikill áhugamaður um teiknimyndasögur. Árið 2013 setti hann ræðumet með þrettán og hálfrar klukkustundar fyrirlestri um [[Svalur og Valur|Sval og Val]], sem fögnuðu 75 ára afmæli um þær mundir.<ref>[http://ruv.is/frett/taladi-sleitulaust-fra-morgni-til-kvolds „Talaði sleitulaust frá morgni til kvölds“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130619180136/http://ruv.is/frett/taladi-sleitulaust-fra-morgni-til-kvolds |date=2013-06-19 }}, ''RÚV'', 22. maí 2013.</ref> Stefán hefur verið virkur í starfi [[Vinstri grænir|Vinstri grænna]], en hann var einnig einn stofnenda ''Málfundafélags úngra róttæklinga'' ([[MÚR]]) árið [[1999]], sem hélt úti vefritinu [[Múrinn (vefrit)|Múrnum]] fram til 2007. Hann skipaði annað sæti á lista Vinstri grænna í Reykjavík í sveitarstjórnarkosningunum árið 2022 og er fyrsti varaborgarfulltrúi flokksins. Stefán var formaður [[Samtök hernaðarandstæðinga|Samtaka hernaðarandstæðinga]] frá árinu 2000 til 2015.<ref>[https://www.visir.is/hernadarandstaedingur-haettur-eftir-fimmtan-ar/article/2015703209959 Hernaðarandstæðingur hættur eftir fimmtán ár], ''Vísir'', 20. mars 2015.</ref> Eiginkona Stefáns er [[Steinunn Þóra Árnadóttir]] alþingiskona. == Útgefið efni== ===Helstu ritverk=== * ''Frambókin: Knattspyrnufélagið Fram í 100 ár'' (2009) * ''ð ævisaga'' (2012, meðhöfundar [[Anton Kaldal Ágústsson]], [[Gunnar Vilhjálmsson]] og [[Steinar Ingi Farestveit]]) * ''Bjór: umhverfis jörðina á 120 tegundum'' (2014, meðhöfundar [[Höskuldur Sæmundsson]] og [[Rán Flygenring]]) * ''Gleymið ekki að endurnýja. Saga Happdrættis Háskóla Íslands'' (2020) ===Borðspil=== * ''Spark - spurningaspil um knattspyrnu'' (2005) * ''Gettu betur-spilið - 10 ára afmælisútgáfa'' (2010) * ''Íslandssöguspilið'' (2013) * ''Íslenska spurningaspilið'' (2019) * ''Evrópa - spurningaspil'' (2021) * ''Fjölskylduspilið'' (2023) ===Spurningaþættir í sjónvarpi og útvarpi=== * ''[[Gettu betur]]'' á RÚV (2004-05) * ''Spark - spurningaþáttur um knattspyrnu'' á Skjá 1 (2005) * ''[[Ha? (sjónvarpsþáttur)|Ha?]]'' á Skjá 1 (2011-13) * ''[[Útsvar (sjónvarpsþáttur)|Útsvar]]'' á RÚV (2013-15) * ''[[Spurningakeppni fjölmiðlanna]]'' á Bylgjunni (2018-21) * ''Kvisslingur'' á Sjónvarpi Símans (2020) == Tenglar == {{Wikivitnun}} * [https://www.truflun.net/stefan Bloggsíða Stefáns]. * [http://www.murinn.is Múrinn]. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:Íslenskir sagnfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir aðgerðasinnar]] [[Flokkur:Sigurvegarar í Gettu betur]] [[Flokkur:Vinstrihreyfingin - grænt framboð]] {{f|1975}} [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] 6ie03mi92d5klnu3cskclujtwf8f0y2 0 1069 1964526 1926172 2026-05-28T10:50:09Z CommonsDelinker 1159 Skipti út President_Ronald_Reagan_making_his_Berlin_Wall_speech.jpg fyrir [[Mynd:President_Ronald_Reagan_Making_His_Berlin_Wall_Speech_at_Brandenburg_Gate_West_Berlin_-_DPLA_-_e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsD 1964526 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1987''' ('''MCMLXXXVII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 87. ár 20. aldar sem hófst á fimmtudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu. == Atburðir == ===Janúar=== [[Mynd:1987_Maryland_train_collision_amtrak.jpg|thumb|right|Lestarslysið í Maryland.]] * [[1. janúar]] - [[Hólmavíkurhreppur]] og [[Hrófbergshreppur]] sameinuðust aftur undir nafni þess fyrrnefnda. * [[2. janúar]] - [[Tjadher]] eyðilagði vopnaða bílalest frá Líbýu í [[orrustan um Fada|orrustunni um Fada]]. * [[3. janúar]] - [[Aretha Franklin]] varð fyrsta konan sem fékk inngöngu í [[Frægðarhöll rokksins]]. * [[4. janúar]] - 16 létust þegar lest frá [[Amtrak]] rakst á lest frá [[Conrail]] við [[Chase (Maryland)|Chase]] í Maryland. * [[8. janúar]] - [[Dow Jones-vísitalan]] náði í fyrsta sinn meira en 2000 stigum við lokun kauphallarinnar. * [[14. janúar]] - Þúsundir [[sækýr|sækúa]] fundust í Persaflóa. * [[15. janúar]] - Aðalritari kínverska kommúnistaflokksins, [[Hu Yaobang]], var neyddur til að segja af sér. * [[16. janúar]] - Forseta Ekvador, [[León Febres Cordero]], var rænt af fylgismönnum herforingjans [[Frank Vargas]]. * [[20. janúar]] - Sendimanni erkibiskupsins af Kantaraborg, [[Terry Waite]], var rænt í Líbanon. * [[22. janúar]] - Flugvél frá [[Flugfélagið Ernir|Flugfélaginu Erni]], TF-ORN, [[Flugslysið við Arnarnes|fórst við Arnarnes í Ísafjarðardjúpi]] með þeim afleiðingum að einn lést. * [[22. janúar]] - Bandaríski stjórnmálamaðurinn [[R. Budd Dwyer]] framdi sjálfsmorð í beinni útsendingu í sjónvarpi. * [[25. janúar]] - Sænski tennisleikarinn [[Stefan Edberg]] sigraði [[Opna ástralska meistaramótið]]. * [[29. janúar]] - [[William J. Casey]] lét af störfum sem yfirmaður [[Bandaríska leyniþjónustan|Bandarísku leyniþjónustunnar]]. * [[31. janúar]] - Síðustu [[Ohrbach's]]-versluninni var lokað í New York. ===Febrúar=== [[Mynd:President_Ronald_Reagan_receives_the_Tower_Commission_Report_with_John_Tower_and_Edmund_Muskie.jpg|thumb|right|Ronald Reagan ásamt Tower-nefndinni.]] * [[4. febrúar]] - [[Hans Holmér]] sagði sig frá rannsókninni á morðinu á [[Olof Palme]] vegna almennrar óánægju með störf hans. * [[5. febrúar]] - [[Sojús TM-2]] var skotið á loft með tveimur geimförum sem áttu að dvelja langan tíma í geimstöðinni [[Mír (geimstöð)|Mír]]. * [[9. febrúar]] - Fyrsti þáttur [[Spaugstofan|Spaugstofunnar]] var sýndur í [[Ríkissjónvarpið|Ríkissjónvarpinu]]. * [[11. febrúar]] - Breska flugfélagið [[British Airways]] var einkavætt og skráð í [[Kauphöllin í London|Kauphöllina í London]]. * [[14. febrúar]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Skytturnar]]'' var frumsýnd. * [[16. febrúar]] - Réttarhöld yfir [[John Demjanjuk]] hófust í [[Jerúsalem]], en hann var sakaður um grimmdarverk í fangabúðunum í [[Treblinka]]. Ekkert sannaðist á hann. * [[20. febrúar]] - Önnur sprengja [[Unabomber]] sprakk fyrir utan tölvuverslun í [[Salt Lake City]]. * [[22. febrúar]] - [[Sýrlandsher]] hélt inn í Vestur-Beirút í Líbanon. * [[23. febrúar]] - Konur voru fulltrúar á [[búnaðarþing]]i í fyrsta sinn. Þær voru [[Ágústa Þorkelsdóttir]] og [[Annabella Harðardóttir]]. * [[23. febrúar]] - [[SN 1987A]], fyrsta sprengistjarnan sem sést með berum augum frá 1604. * [[25. febrúar]] - [[Fosfórítstríðið]] hófst í Eistlandi. * [[26. febrúar]] - [[Íran-Kontrahneykslið]]: [[Towernefndin]] ávítti Bandaríkjaforseta fyrir að hafa ekki stjórn á starfsliði [[Bandaríska þjóðaröryggisráðið|þjóðaröryggisráðsins]]. ===Mars=== [[Mynd:Herald_of_Free_Enterprise.jpg|thumb|right|Breska ferjan ''Herald of Free Enterprise''.]] * [[2. mars]] - [[Chrysler Corporation]] eignaðist bílaframleiðandann [[American Motors]]. * [[6. mars]] - 193 fórust þegar bresku ferjunni ''[[Herald of Free Enterprise]]'' hvolfdi í höfninni í [[Zeebrugge]] í Belgíu. * [[7. mars]] - [[Lieyu-fjöldamorðin]]: Tævanski herinn myrti 19 óvopnaða flóttamenn frá Víetnam sem tóku land á eyjunni Litlu Kinmen. * [[9. mars]] - Plata [[U2]] ''[[The Joshua Tree]]'' kom út. * [[10. mars]] - [[Boforshneykslið]]: Sænska ríkisstjórnin var sökuð um vopnasmygl vegna sölu á fallbyssum til Indlands. * [[12. mars]] - Söngleikurinn ''[[Vesalingarnir (söngleikur)|Vesalingarnir]]'' var frumsýndur á [[Broadway]] í [[New York-borg]]. * [[13. mars]] - 12 verkamenn létust þegar kviknaði í tankskipinu ''[[Elisabetta Montanari]]'' í Ravenna á Ítalíu. * [[14. mars]] - Þyrla [[Landhelgisgæslan|Landhelgisgæslunnar]] bjargaði níu manns af ''Barðanum'' sem hafði strandað við [[Dritvík]] á [[Snæfellsnes]]i. * [[17. mars]] - [[Alþingi]] samþykkti ný [[lög]], sem afnámu [[prestskosningar]] að mestu. Þær höfðu verið tíðkaðar frá [[1886]]. * [[23. mars]] - Bandaríska sápuóperan ''[[The Bold & the Beautiful]]'' hóf göngu sína á [[CBS]]. * [[24. mars]] - [[Albert Guðmundsson]] iðnaðarráðherra var sakaður um að vantelja greiðslur til sín frá [[Hafskip]]um og sagði af sér þess vegna. * [[24. mars]] - [[Michael Eisner]] og [[Jacques Chirac]] undirrituðu samkomulag um byggingu Euro Disney (nú [[Disneyland Paris]]). ===Apríl=== * [[1. apríl]] - Taílensk-austurríski orkudrykkurinn [[Red Bull]] kom á markað í Austurríki. * [[12. apríl]] - [[V. P. Singh]], varnarmálaráðherra Indlands, sakaði [[Bofors]] um að hafa greitt 145 milljónir sænskra króna í mútur vegna vopnasölu til Indlands. * [[13. apríl]] - Portúgal og Alþýðulýðveldið Kína undirrituðu samkomulag um að stjórn [[Maká]] gengi til Kína árið 1999. * [[14. apríl]] - [[Flugstöð Leifs Eiríkssonar]] á Keflavíkurflugvelli var vígð. * [[19. apríl]] - Teiknimyndaþættirnir ''[[Simpsonfjölskyldan]]'' hófu göngu sína í ''[[The Tracey Ullman Show]]''. * [[22. apríl]] - [[Gro Harlem Brundtland]], formaður nefndar Sameinuðu þjóðanna um umhverfi og þróun, skilaði skýrslunni ''Our Common Future'' þar sem hugtakið [[sjálfbær þróun]] kom fyrir. * [[25. apríl]] - [[Alþingiskosningar 1987|Alþingiskosningar]] voru haldnar, þær fyrstu samkvæmt nýjum kosningalögum sem var ætlað að jafna hlut flokka með uppbótarþingmönnum þrátt fyrir misvægi atkvæða eftir kjördæmum. * [[26. apríl]] - Sænska fyrirtækið [[SAAB]] kynnti orrustuþotuna [[Saab 39 Gripen]]. ===Maí=== [[Mynd:USS_Stark.jpg|thumb|right|USS ''Stark''.]] * [[8. maí]] - Á [[Norður-Írland]]i sat [[breska sérsveitin]] (SAS) fyrir [[Austur-Tyrone-herdeild IRA]], 8 manns, og drap þá. * [[9. maí]] - [[Iljúsín Il-62]]-flugvél frá [[Polskie Linie Lotnicze LOT]] hrapaði í skógi í Póllandi. 183 létust. * [[11. maí]] - [[Klaus Barbie]] fór fyrir rétt í [[Lyon]] sakaður um stríðsglæpi. * [[14. maí]] - [[Sitiveni Rabuka]] leiddi herforingjauppreisn á Fídjieyjum. * [[15. maí]] - [[John Travolta]] kvikmyndaleikari kom til [[Ísland]]s ásamt fríðu föruneyti. * [[17. maí]] - Bandaríska herskipið USS ''[[USS Stark|Stark]]'' varð fyrir tveimur [[Exocet]]-flugskeytum frá Íraksher. * [[22. maí]] - [[Hashimpura-fjöldamorðin]]: 42 ungir múslimar voru myrtir af lögreglumönnum í [[Meerut]] á Indlandi. * [[22. maí]] - Fyrsta [[heimsbikarmótið í ruðningi]] fór fram á Nýja-Sjálandi. * [[23. maí]] - [[Hannes Hlífar Stefánsson]] varð [[heimsmeistari]] sveina í [[skák]], 14 ára gamall. * [[25. maí]] - Mesti [[jarðskjálfti]] á [[Suðurland]]i síðan [[1912]] varð í [[Vatnafjöll]]um, suður af [[Hekla|Heklu]], 5,7 [[Richter|stig]]. * [[27. maí]] - Yfir 800.000 manns komu sér fyrir á [[Golden Gate-brúin|Golden Gate-brúnni]] við San Francisco til að fagna 50 ára afmæli hennar. * [[28. maí]] - 18 ára vesturþýskur maður, [[Mathias Rust]], lenti smáflugvél á [[Rauða torgið|Rauða torginu]] í Moskvu án þess að sovésk loftvarnarkerfi yrðu hans vör. ===Júní=== [[Mynd:President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg|thumb|right|Reagan heldur ræðu við Berlínarmúrinn.]] * [[3. júní]] - [[Verkamannaflokkur Vanúatú]] var stofnaður. * [[6. júní]] - [[Keflavíkurganga]] á vegum [[Samtök herstöðvaandstæðinga|herstöðvaandstæðinga]] var gengin frá hliði [[herstöð]]varinnar til [[Reykjavík]]ur. * [[11. júní]] - [[Margaret Thatcher]] varð fyrsti [[Bretland|breski]] forsætisráðherrann í 160 ár, til að vinna þrennar þingkosningar í röð. * [[12. júní]] - [[Margrét Harðardóttir]] og [[Steve Christer]], [[arkitekt]]ar, hlutu fyrstu verðlaun í samkeppni um hönnun [[Ráðhús Reykjavíkur|ráðhúss fyrir]] Reykjavík. * [[12. júní]] - [[Ronald Reagan]] hélt fræga ræðu í Vestur-Berlín þar sem hann sagði meðal annars „Herra Gorbatsjev, rífðu þennan vegg niður“. * [[12. júní]] - [[Norska stórþingið]] samþykkti lög um [[Samaþingið]]. * [[14. júní]] - [[Söngvabyltingin]] hófst í Lettlandi. * [[15. júní]] - [[Fiskmarkaður]]inn í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] hélt fyrsta [[uppboð]]ið á ferskum fiski á [[Ísland]]i og þótti þetta merk nýjung. * [[17. júní]] - Síðasti spörfuglinn af tegundinni ''[[Ammodramus maritimus nigrescens]]'' dó. * [[19. júní]] - [[Ríkisútvarpið]] flutti frá [[Skúlagata|Skúlagötu]] í nýtt húsnæði í Efstaleiti. * [[19. júní]] - 18 létust í sprengjutilræði á vegum [[ETA]]. * [[28. júní]] - [[Írak|Íraskar]] sprengjuflugvélar vörpuðu sinnepsgassprengjum á íranska bæinn [[Sardasht]]. * [[30. júní]] - Kanada tók upp [[eins dals mynt]] með mynd af himbrima. ===Júlí=== [[Mynd:DLR-WestIndiaDocks-1.jpg|thumb|right|Docklands Light Railway.]] * [[1. júlí]] - [[Hveragerði]] fékk kaupstaðarréttindi. * [[1. júlí]] - [[Einingarlögin|Einingarlög Evrópubandalagsins]] voru samþykkt. * [[4. júlí]] - Allir hreppar í [[Austur-Barðastrandarsýsla|Austur-Barðastrandarsýslu]]: [[Geiradalshreppur]], [[Reykhólahreppur]], [[Gufudalshreppur]], [[Múlahreppur]] og [[Flateyjarhreppur (A-Barðastrandarsýslu)|Flateyjarhreppur]] sameinuðust undir nafni ''Reykhólahrepps''. * [[4. júlí]] - [[Klaus Barbie]] var dæmdur í lífstíðarfangelsi fyrir [[glæpur gegn mannkyni|glæpi gegn mannkyni]]. * [[5. júlí]] - [[Bjarni Arason]] sigraði Látúnsbarkakeppni [[Stuðmenn|Stuðmanna]] sem haldin var í Tívolíinu í Hveragerði. Keppninni var sjónvarpað beint á [[RÚV]]. * [[6. júlí]] - Sænska rokkhljómsveitin [[Europe]] hélt vel sótta tónleika í [[Laugardalshöll]]. * [[8. júlí]] - [[Ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar|Ríkisstjórn]] undir forsæti [[Þorsteinn Pálsson|Þorsteins Pálssonar]] settist að völdum og sat í rúmt ár. * [[11. júlí]] - [[Einar Vilhjálmsson]] setti [[Norðurlönd|Norðurlandamet]] í [[spjótkast]]i, 82,96 metra á landsmóti [[Ungmennafélag Íslands|UMFÍ]] á [[Húsavík (Skjálfanda)|Húsavík]]. Keppt var með nýrri gerð af spjóti. * [[11. júlí]] - Fjöldi manna er talinn hafa náð 5 milljörðum þennan dag. * [[12. júlí]] - [[Konami]] sendi frá sér tölvuleikinn ''[[Metal Gear]]''. * [[17. júlí]] - [[Dow Jones-vísitalan]] náði 2.500 stigum í fyrsta sinn við lokun markaða. * [[21. júlí]] - [[Héðinn Steingrímsson]] vann heimsmeistaramót barna 12 ára og yngri í skák. * [[21. júlí]] - Fyrsta hljómplata bandarísku þungarokksveitarinnar [[Guns N' Roses]], ''[[Appetite for Destruction]]'', kom út. * [[22. júlí]] - Palestínski skopmyndateiknarinn [[Naji al-Ali]] var skotinn í London. * [[27. júlí]] - [[Ísafjarðarkirkja]] stórskemmdist í bruna. Kirkjan var [[Bárujárn (klæðning)|bárujárnskl]]ætt [[timburhús]] og var vígð árið [[1863]]. * [[31. júlí]] - 400 pílagrímar létust í átökum milli íranskra pílagríma og öryggissveita í [[Sádí-Arabía|Sádí-Arabíu]]. * [[31. júlí]] - [[Elísabet 2.]] vígði léttlestarkerfið [[Docklands Light Railway]]. ===Ágúst=== * [[7. ágúst]] - Bandaríska sundkonan [[Lynne Cox]] synti yfir [[Beringssund]], milli eyjanna [[Little Diomede]] í Alaska og [[Ratmanoveyja]]r í Sovétríkjunum. * [[9. ágúst]] - [[Mosfellshreppur]] fékk kaupstaðarréttindi og varð [[Mosfellsbær]]. * [[9. ágúst]] - [[Hoddle Street-fjöldamorðin]]: [[Julian Knight]], 19 ára, skaut 7 til bana og særði 19 í úthverfi [[Melbourne]] í Ástralíu. * [[10. ágúst]] - Sænsk-svissneska véltæknifyrirtækið [[ABB]] varð til við sameiningu [[Asea]] og [[Brown Boveri]]. * [[13. ágúst]] - Verslunarmiðstöðin [[Kringlan]] var opnuð í [[Reykjavík]], en hún var reist þar sem áður hét [[Kringlumýri]]. Um 40 þúsund manns komu þangað fyrsta daginn. * [[16. ágúst]] - [[Northwest Airlines flug 255]] hrapaði í flugtaki á [[Detroit-flugvöllur|Detroit-flugvelli]] með þeim afleiðingum að allir um borð, 156 manns, fórust, nema eitt fjögurra ára barn. * [[17. ágúst]] - [[Rudolf Hess]] fannst látinn í fangaklefa sínum í [[Spandau-fangelsið|Spandau-fangelsinu]]. * [[19. ágúst]] - [[Hungerford-fjöldamorðin]]: [[Michael Ryan]] skaut 16 manns til bana í Bretlandi. * [[19. ágúst]] - Konur gátu í fyrsta sinn fengið [[sokkabandsorðan|sokkabandsorðuna]] í Bretlandi. * [[31. ágúst]] - Léttlestarkerfið [[Docklands Light Railway]] var opnað í London. * [[31. ágúst]] - Sjöunda hljómplata [[Michael Jackson]], ''[[Bad (hljómplata)|Bad]]'', kom út. ===September=== [[Mynd:Ronald_Reagan_with_John_Paul_II_1987.jpg|thumb|right|Ronald Reagan tekur á móti Jóhannesi Páli 2. páfa við komuna til Bandaríkjanna.]] * [[2. september]] - Réttarhöld hófust yfir [[Mathias Rust]] sem lenti í óleyfi á Rauða torginu í Moskvu. * [[3. september]] - Herforinginn [[Pierre Buyoya]] steypti forseta Búrúndí, [[Jean-Baptiste Bagaza]], af stóli. * [[5. september]] - [[Háskólinn á Akureyri]] var stofnaður. * [[8. september]] - [[Þingkosningar í Danmörku 1987|Þingkosningar]] fóru fram í Danmörku. * [[8. september]] - Fimmtíu króna [[mynt]] með mynd af [[Bogakrabbi|bogakrabba]] var sett í umferð á Íslandi. * [[13. september]] - Skransafnarar fundu geislavirk efni í yfirgefnum spítala í [[Goiânia]] í Brasilíu. Í kjölfarið létust fjórir vegna geislaeitrunar og hundruð reyndust hafa orðið fyrir geislun. * [[15. september]] - [[Jóhannes Páll 2.]] páfi kom í opinbera heimsókn til [[Los Angeles]] í Bandaríkjunum. * [[17. september]] - [[Jóhannes Páll 2.]] páfi kom í opinbera heimsókn til [[San Francisco]] í Bandaríkjunum. * [[17. september]] - Fréttaþátturinn [[19:19]] hóf göngu sína á [[Stöð 2]]. * [[22. september]] - Bandarísku gamanþættirni ''[[Fullt hús]]'' hófu göngu sína á [[ABC]]. * [[25. september]] - [[Mongstadhneykslið]]: [[Statoil]] tilkynnti að framkvæmdir við olíuhreinsistöð í [[Mongstad]] færu 3,8 milljarða fram úr áætlun. * [[27. september]] - Þjóðernissinnaði íhaldsflokkurinn [[Magyar Demokrata Fórum]] var stofnaður í Ungverjalandi. * [[28. september]] - Önnur leikna þáttaröð [[Star Trek]]-þáttanna, ''[[Star Trek: Næsta kynslóð]]'', hóf göngu sína í Bandaríkjunum. * [[29. september]] - Myndasögutímaritið ''[[Andrés Önd (tímarit)|Andrés Önd]]'' kom í fyrsta sinn út á samísku undir heitinu ''Vulle Vuojas''. ===Október=== [[Mynd:Aftermath_of_the_Great_Storm_of_1987.jpg|thumb|right|Eyðilegging eftir ofviðrið í Englandi 1987.]] * [[1. október]] - [[Sjónvarpið]] hóf útsendingar alla daga vikunnar. * [[3. október]] - [[Fríverslunarsamningur Kanada og Bandaríkjanna]] var gerður. * [[6. október]] - Sænski njósnarinn [[Stig Bergling]] slapp úr fangelsi og flúði frá Svíþjóð með eiginkonu sinni. Í kjölfarið sagði dómsmálaráðherra Svíþjóðar, [[Sten Wickbom]], af sér. * [[7. október]] - Síkar lýstu yfir sjálfstæði [[Kalistan]]s á Indlandi. * [[11. október]] - [[Spánn|Spænsk]] [[þota]] varð [[eldsneyti]]slaus í grennd við [[Ísland]] og nauðlenti á hafinu um 50 [[sjómíla|sjómílur]] vestur af [[Reykjanes]]i. Sex mönnum var bjargað úr [[gúmmíbjörgunarbátur|gúmmíbjörgunarbát]] um borð í ''Þorlák'' ÁR. * [[13. október]] - [[Kýr]]in Harpa synti yfir [[Önundarfjörður|Önundarfjörð]] frá [[Flateyri]] að Kirkjubóli í [[Valþjófsdalur|Valþjófsdal]] á flótta þegar leiða átti hana til slátrunar. Eftir sundafrekið var hún nefnd Sæunn og fékk að lifa lengur. * [[15. október]] - Forseti Búrkína Fasó, [[Thomas Sankara]], var myrtur ásamt tólf öðrum í valdaráni [[Blaise Compaoré]]. * [[15. október|15.]]-[[16. október]] - [[Ofviðrið í Englandi 1987]]: 23 létust í Suður-Englandi þegar stormur gekk yfir landið. * [[17. október]] - [[Brasilía|Brasilísk]] hjón voru tekin föst í [[Hveragerði]] með mesta magn [[kókaín]]s, sem fundist hafði í einu lagi á [[Ísland]]i, 450 grömm. * [[19. október]] - Mikið hrun á verðbréfavísitölunni [[Dow Jones-vísitalan|Dow Jones]] leiddi til mikils hruns á vísitölum um allan heim á næstu dögum. * [[19. október]] - Bandarísk herskip eyðilögðu tvo íranska olíuborpalla í [[Persaflói|Persaflóa]]. * [[19. október]] - 102 létust þegar tvær farþegalestir skullu saman við [[Djakarta]] í Indónesíu. * [[23. október]] - Enski knapinn [[Lester Piggott]] var dæmdur í 2ja ára fangelsi fyrir skattsvik. * [[23. október]] - Stórmynd [[Bernardo Bertolucci]], ''[[Síðasti keisarinn]]'', var frumsýnd. * [[24. október]] - Tvö af virtustu [[tónlist]]arblöðum í [[Bretland]]i höfðu [[Sykurmolarnir|Sykurmolana]] á forsíðu sinni og stuðlaði það að því að plata þeirra seldist í milljón eintökum. * [[28. október]] - Þáttur [[Hermann Gunnarsson|Hermanns Gunnarssonar]], ''[[Á tali hjá Hemma Gunn]]'', hóf göngu sína í [[Sjónvarpið|Sjónvarpinu]]. ===Nóvember=== [[Mynd:KingsXfire.jpg|thumb|right|Eldsvoðinn á King's Cross í London.]] * [[7. nóvember]] - [[Zine El Abidine Ben Ali]] varð forseti Túnis þegar [[Habib Bourguiba]] var steypt af stóli. * [[7. nóvember]] - [[Ólafur Ragnar Grímsson]] var kjörinn formaður Alþýðubandalagsins. * [[8. nóvember]] - [[Sprengjutilræðið í Enniskillen]]: Ellefu létust í sprengjutilræði [[IRA]] í [[Enniskillen]] á Norður-Írlandi. * [[12. nóvember]] - Metsöluplata [[Bjartmar Guðlaugsson|Bjartmars Guðlaugssonar]], ''[[Í fylgd með fullorðnum]]'', kom út. * [[12. nóvember]] - Fyrsti [[Kentucky Fried Chicken]]-staðurinn var opnaður í [[Beijing]] í Kína. * [[15. nóvember]] - [[Brașov-uppreisnin]] hófst í Rúmeníu. * [[18. nóvember]] - [[Eldsvoðinn í King's Cross]]: 31 lést í eldsvoða í neðanjarðarlestarstöðinni við King's Cross í London. * [[18. nóvember]] - [[Íran-Kontrahneykslið]]: Þingnefndir lýstu því yfir að [[Ronald Reagan]] bæri ábyrgð á vopnasendingum. * [[20. nóvember]] - Stjórn [[Statoil]] í Noregi sagði af sér vegna [[Mongstadhneykslið|Mongstadhneykslisins]]. * [[28. nóvember]] - [[South African Airways flug 295]] hrapaði í Indlandshaf við Máritíus. Allir um borð fórust. * [[29. nóvember]] - [[Félagið Ísland-Palestína]] var stofnað. * [[29. nóvember]] - [[Korean Air flug 858]] fórst og 115 létust þegar sprengja sprakk um borð. [[Norður-Kórea|Norðurkóreskir]] útsendarar höfðu komið henni fyrir. ===Desember=== [[Mynd:Reagan_and_Gorbachev_signing.jpg|thumb|right|Reagan og Gorbatsjev undirrita samninginn um útrýmingu skammdrægra eldflauga.]] * [[2. desember]] - Málflutningur í málinu ''[[Hustler Magazine gegn Falwell]]'' fór fram fyrir hæstarétti Bandaríkjanna. * [[8. desember]] - Stofnuð voru [[samtök]]in [[Ný dögun]] um [[sorg]] og sorgarviðbrögð. * [[8. desember]] - [[Samningur um útrýmingu skammdrægra eldflauga á landi]] var undirritaður af Ronald Reagan og Mikhaíl Gorbatsjev í Hvíta húsinu í Washington. * [[8. desember]] - [[Fyrsta palestínska uppreisnin]] gegn hernámi Ísraelshers á [[Vesturbakkinn|Vesturbakkanum]] og [[Gasaströndin]]ni hófst. * [[9. desember]] - [[Windows 2.0]] kom út. Meðal nýjunga var að gluggar gátu náð yfir hvern annan. * [[12. desember]] - [[Hótel Ísland]] var tekið í notkun með 90 ára afmælisveislu [[Blaðamannafélagið|Blaðamannafélagsins]]. * [[14. desember]] - Í Noregi voru sett lög um 40% [[kynjakvóti|kynjakvóta]] í öllum opinberum nefndum, stjórnum og ráðum. * [[16. desember]] - [[Stórréttarhöldin í Palermó|Stórréttarhöldunum í Palermó]] lauk með því að 19 mafíuforingjar voru dæmdir í lífstíðarfangelsi. * [[17. desember]] - [[Gustáv Husák]] sagði af sér sem aðalritari [[tékkneski kommúnistaflokkurinn|tékkneska kommúnistaflokksins]]. * [[18. desember]] - Tölvuleikurinn ''[[Final Fantasy]]'' kom út í Japan. * [[18. desember]] - Larry Wall bjó til forritunarmálið [[Perl]]. * [[20. desember]] - Yfir 4000 manns fórust þegar filippeyska farþegaskipið ''Dona Paz'' brann og sökk eftir árekstur. * [[22. desember]] - Ný [[lögreglusamþykkt]] fyrir [[Reykjavík]] gekk í gildi og leysti af hólmi aðra, sem var meira en hálfrar [[öld|aldar]] gömul. * [[31. desember]] - [[TV3]] hóf starfsemi í Danmörku. ===Ódagsettir atburðir=== * [[Hamas]]samtökin voru stofnuð í Palestínu. * Íslenska hljómsveitin [[Nýdönsk]] var stofnuð. == Fædd == * [[10. janúar]] - [[César Cielo]], brasilískur sundmaður. * [[27. janúar]] - [[Lily Donaldson]], ensk fyrirsæta. * [[2. febrúar]] - [[Giuseppe Rossi]], ítalskur knattspyrnumaður. * [[21. febrúar]] - [[Anthony Walker]], breskur námsmaður (d. [[2005]]). * [[1. mars]] - [[Sammie]], bandarískur söngvari. * [[2. mars]] - [[Guðmundur Óskar Guðmundsson]], íslenskur bassaleikari og hljómborðsleikari (Hjaltalín, Jeff Who?). * [[9. apríl]] - [[Jesse McCartney]], bandarískur söngvari og leikari. * [[22. maí]] - [[Novak Djokovic]], serbneskur tennisleikari. * [[24. júní]] - [[Lionel Messi]], argentinskur knattspyrnumaður. * [[18. ágúst]] - [[Haraldur Leví Gunnarsson]], íslenskur trommuleikari. * [[25. ágúst]] - [[Amy MacDonald]], skosk söngkona. * [[22. september]] - [[Tom Felton]], breskur leikari. * [[26. september]] - [[Kim Yo-jong]], norður-kóreskur stjórnmálamaður. * [[18. október]] - [[Zac Efron]], bandarískur söngvari og leikari. *[[4. nóvember]] - [[Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir]], íslensk stjórnmálakona. * [[5. nóvember]] - [[Kevin Jonas]], bandarískur tónlistarmaður. * [[23. nóvember]] - [[Kasia Struss]], pólsk fyrirsæta. * [[17. desember]] - [[Chelsea Manning]], bandarískur uppljóstrari. == Dáin == * [[18. janúar]] - [[Rannveig Þorsteinsdóttir]], íslenskur lögfræðingur og alþingismaður (f. [[1904]]) * [[2. febrúar]] - [[Alistair MacLean]], skoskur rithöfundur (f. [[1922]]). * [[4. febrúar]] - [[Liberace]], bandarískur skemmtikraftur (f. [[1919]]). * [[4. febrúar]] - [[Carl Rogers]], bandarískur sálfræðingur (f. [[1902]]). * [[7. febrúar]] - [[Claudio Villa (söngvari)|Claudio Villa]], ítalskur söngvari (f. [[1926]]). [[Mynd:Drel_0020_xs_vip_andy_warhol_looking_at_thomas_dellert_banana_split_1980_bruno_ehrs.jpg|thumb|right|Andy Warhol.]] * [[22. febrúar]] - [[Andy Warhol]], bandarískur listamaður (f. [[1928]]). * [[1. mars]] - [[Bertrand de Jouvenel]], franskur rithöfundur (f. [[1903]]). * [[11. apríl]] - [[Primo Levi]], ítalskur efnafræðingur (f. [[1919]]). * [[14. maí]] - [[Rita Hayworth]], bandarísk leikkona (f. [[1918]]). * [[18. júní]] - [[Harold F. Cherniss]], bandarískur fornfræðingur (f. [[1904]]). * [[18. júní]] - [[Tryggvi Ófeigsson]], íslenskur útgerðarmaður (f. [[1896]]). * [[22. júní]] - [[Fred Astaire]], bandarískur dansari og leikari (f. [[1899]]). * [[25. júlí]] - [[Ásgeir Blöndal Magnússon]], málfræðingur og orðabókarhöfundur (f. [[1909]]). * [[17. ágúst]] - [[Rudolf Hess]], varamaður Adolfs Hitlers í Þýskalandi nasismans (f. [[1894]]). * [[22. ágúst]] - [[Arne Brustad]], norskur knattspyrnumaður (f. [[1912]]). * [[19. september]] - [[Einar Gerhardsen]], forsætisráðherra Noregs (f. [[1897]]). * [[22. september]] - [[Hákun Djurhuus]], færeyskur stjórnmálamaður (f. [[1908]]). * [[19. október]] - [[Jacqueline Du Pré]], enskur sellóleikari (f. [[1945]]). * [[20. október]] - [[Andrej Kolmogorov]], rússneskur stærðfræðingur (f. [[1903]]). * [[23. október]] – [[Alejandro Scopelli]], argentínskur knattspyrnumaður og -þjálfari (f. [[1908]]). * [[24. desember]] - [[Ragnar H. Ragnar]], íslenskt tónskáld (f. [[1898]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[J. Georg Bednorz]], [[K. Alexander Müller]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Donald J Cram]], [[Jean-Marie Lehn]], [[Charles J Pedersen]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Susumu Tonegawa]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Joseph Brodsky]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Oscar Arias Sanchez]] * [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[Robert Solow]] [[Flokkur:1987]] pbghpfq3mribm1ji254dyw0d99z8hs8 0 1560 1964517 1959594 2026-05-28T09:48:50Z CommonsDelinker 1159 Skipti út Al_Haig_speaks_to_press_1981.jpg fyrir [[Mynd:Alexander_Haig_in_The_Press_Room_Making_Remarks_About_The_Assassination_Attempt_and_The_President'S_Health_-_DPLA_-_e07c003aeb36e30e3801a002300482a1.jpg]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelin 1964517 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1981''' ('''MCMLXXXI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 81. [[ár]] [[20. öldin|20. aldar]] og hófst á [[fimmtudagur|fimmtudegi]]. == Innlendar Fréttir == === Janúar === * [[1. janúar]] - [[Myntbreytingin]]: Tvö núll voru tekin aftan af íslenska gjaldmiðlinum. * [[14. janúar]] - Ríkisstjórn Íslands tók [[Barnalánið]] svokallaða hjá Hambros í London. === Febrúar === * [[3. febrúar]] - [[Litla-Brekka]] við Suðurgötu í Reykjavík, síðasti torfbær borgarinnar, var rifin. === Mars === * [[7. mars]] - Lagið „Af litlum neista“ sigraði [[Söngvakeppni sjónvarpsins]] þegar hún var haldin í fyrsta sinn. * [[13. mars]] - Kvikmyndin ''[[Punktur punktur komma strik (kvikmynd)|Punktur punktur komma strik]]'' var frumsýnd í Reykjavík. * [[14. mars]] - Íslenska skyndibitakeðjan [[Tommaborgarar]] var stofnuð. * [[27. mars]] - Mikil bílasýning, ''Auto '81'', var haldin í [[Reykjavík]]. Þar voru meðal annars sýndir [[Rolls Royce]]- og [[Lamborghini]]-bílar. === Apríl === * [[Apríl]] - Íslenska hljómplötuútgáfan [[Gramm (útgáfa)|Grammið]] var stofnuð. * [[1. apríl]] - Íslenska hljómsveitin [[Grýlurnar]] var stofnuð. * [[9. apríl]] - Eldgos hófst í [[Hekla|Heklu]]. Það stóð stutt og er venjulega talið sem framhald gossins árið áður. === Maí === * [[1. maí]] - [[Landssamband kartöflubænda]] var stofnað á Íslandi. * [[4. maí]] - [[Hönd]] var grædd á stúlku eftir [[vinnuslys]] í fyrsta sinn á Íslandi. * [[27. maí]] - Fjórir menn fórust í [[flugslys]]i á [[Holtavörðuheiði]] og fannst flak [[flugvél|vélarinnar]] ekki fyrr en [[10. júní]] þrátt fyrir mikla leit. === Júní === * [[15. júní]] - [[Garðar Cortes]] óperusöngvari fékk [[Íslensku bjartsýnisverðlaunin|Bjarsýnisverðlaun Brøstes]] þegar þau voru veitt í fyrsta sinn. * [[17. júní]] - [[Norræni tungumálasáttmálinn]] var undirritaður. * [[19. júní]] - Tveir eggjaþjófar með á annað hundrað [[önd|andaregg]] í fórum sínum voru handteknir á leið úr landi á [[Keflavíkurflugvöllur|Keflavíkurflugvelli]]. * [[20. júní]] - [[Keflavíkurganga|Friðarganga]] á vegum [[Samtök herstöðvaandstæðinga|herstöðvaandstæðinga]] var gengin frá hliði [[herstöð]]varinnar til [[Reykjavík]]ur. === Júlí === * [[19. júlí]] - Á [[Stóra-Giljá|Stóru-Giljá]] í [[Húnavatnssýsla|Húnavatnssýslu]] var afhjúpaður minnisvarði um [[Þorvaldur víðförli|Þorvald víðförla]] og [[Friðrik biskup af Saxlandi]]. === Ágúst === * [[9. ágúst]] - [[Stokksnesganga]] er haldin á vegum [[Samtök hernaðarandstæðinga|Samtaka herstöðvaandstæðinga]]. * [[22. ágúst]] - Á [[Staðastaður|Staðastað]] á [[Snæfellsnes]]i var afhjúpaður minnisvarði um [[Ari fróði Þorgilsson|Ara fróða Þorgilsson]]. * [[28. ágúst]] - Hallgrímur Marinósson lauk ferð sinni umhverfis [[Ísland|landið]] á tíunda degi, en hann ók aftur á bak alla leiðina. === September === * [[September]] - [[Ríkisútvarpið]] tók á móti erlendu fréttaefni í gegnum gervihnött í fyrsta skipti. * [[13. september]] - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] var settur í fyrsta sinn. * [[13. september]] - [[Borgarfjarðarbrúin]] var vígð, næstlengsta brú á Íslandi, 520 metra löng. * [[15. september]] - Út af [[Ritur (fjall)|Rit]] veiddist [[risalúða]], sem reyndist vera 268 sentimetra löng og vóg yfir fjórðung úr [[tonn]]i. * [[19. september]] - ''[[Tungufoss (skip)|Tungufoss]]'' sökk á [[Ermarsund]]i, en allri áhöfninni var bjargað. * [[23. september]] - [[Hornsteinn]] var lagður að [[Þjóðarbókhlaðan|Þjóðarbókhlöðunni]] í [[Reykjavík]]. === Október === * [[Október]] - [[Glerárprestakall]] var stofnað á Akureyri. * [[1. október]] - [[Norræna farsímakerfið]] (NMT) var opnað fyrir notkun. * [[1. október]] - [[Pétur Sigurgeirsson]] tók við embætti biskups Íslands. * [[1. október]] - Ökumenn og farþegar í framsæti [[bifreið]]a voru skyldaðir til þess að spenna [[öryggisbelti]]n við akstur á vegum. Um leið var heimilað að aka [[reiðhjól]]um á gangstéttum og stígum. * [[22. október]] - [[Hrauneyjafossvirkjun]] á Íslandi var gangsett. * [[31. október]] - Kvikmyndin ''[[Útlaginn]]'' var frumsýnd á Íslandi. === Nóvember === * [[18. nóvember]] - Áttunda hrina [[Kröflueldar|Kröfluelda]] hófst og stóð hún í fimm daga. * [[21. nóvember]] - [[Landssamband framsóknarkvenna]] var stofnað á Íslandi. * [[26. nóvember]] - [[Dagblaðið (1975)|Dagblaðið]] og [[Vísir (dagblað)|Vísir]] sameinuðust í Dagblaðið Vísi, síðar [[DV]]. * [[26. nóvember]] - [[Broadway (skemmtistaður)|Broadway]], veitinga- og skemmtistaður við [[Álfabakki|Álfabakka]] í [[Reykjavík]], var opnaður. === Desember === * [[Desember]] - [[Þjórsárver]] voru friðlýst * [[4. desember]] - Stytta af [[Heilög Barbara|heilagri Barböru]] var afhjúpuð á messudegi hennar í kapellunni í [[Kapelluhraun]]i við [[Straumsvík]]. * [[26. desember]] - Kvikmyndin ''[[Jón Oddur & Jón Bjarni]]'' var frumsýnd í Reykjavík. * [[26. desember]] - Leikritið ''[[Hús skáldsins]]'' eftir [[Halldór Laxness]] var frumflutt og þá jafnframt lagið „[[Maístjarnan]]“ eftir [[Jón Ásgeirsson]]. ===Ódagsettir atburðir=== * Íslenska hljómsveitin [[Tappi Tíkarrass]] var stofnuð. * [[Tölvubankinn]] var stofnaður í Reykjavík. * [[Fjölbrautarskólinn við Ármúla]] var stofnaður í Reykjavík. * [[Bókaútgáfan Vaka]] var stofnuð í Reykjavík. * Hljómsveitin [[Grafík (hljómsveit)|Grafík]] var stofnuð á Ísafirði. * Íslenska hljómsveitin [[Purrkur Pillnikk]] var stofnuð. == Erlendar Fréttir== ===Janúar=== [[Mynd:Iran_hostages_return.jpg|thumb|right|Bandarísku gíslarnir við heimkomuna 27. janúar.]] * [[1. janúar]] - [[Grikkland]] gekk í [[Evrópubandalagið]]. * [[2. janúar]] - Breski raðmorðinginn [[Peter Sutcliffe]] var handtekinn vegna stolinna númeraplatna. * [[5. janúar]] - [[Pauli Ellefsen]] varð lögmaður Færeyja. * [[10. janúar]] - [[Borgarastyrjöldin í El Salvador]]: [[FMLN]] hóf stórsókn og lagði héruðin [[Morazán]] og [[Chalatenango]] undir sig. * [[15. janúar]] - [[Jóhannes Páll 2.]] páfi tók á móti sendinefnd frá [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstöðu]] í Vatíkaninu. * [[16. janúar]] - Herlögum er aflétt á [[Filippseyjar|Filippseyjum]]. * [[20. janúar]] - [[Ronald Reagan]] tók við forsetaembætti [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] af [[Jimmy Carter]]. * [[20. janúar]] - [[Íran]]ir slepptu 52 bandarískum gíslum sem verið höfðu í haldi í 14 mánuði. * [[21. janúar]] - Fyrsti bíllinn af gerðinni [[DeLorean DMC-12]] var framleiddur á Norður-Írlandi. * [[25. janúar]] - [[Jiang Qing]] var dæmd til dauða í Alþýðulýðveldinu Kína. * [[27. janúar]] - Indónesíska farþegaskipið ''Tamponas 2'' fórst í [[Jövuhaf]]i. 580 létust. ===Febrúar=== * [[4. febrúar]] - [[Gro Harlem Brundtland]] varð forsætisráðherra Noregs í fyrsta sinn. * [[9. febrúar]] - Forsætisráðherra Póllands, [[Józef Pińkowski]], sagði af sér. Herforinginn [[Wojciech Jaruzelski]] tók við af honum. * [[14. febrúar]] - Eldsvoði á diskótekinu Stardust í [[Dublin]] varð til þess að 48 létust. * [[23. febrúar]] - [[Antonio Tejero]] ásamt meðlimum úr [[spænska herlögreglan|spænsku herlögreglunni]] reyndi að fremja valdarán á Spáni en mistókst. * [[24. febrúar]] - Öflugur jarðskjálfti gekk yfir [[Aþena|Aþenu]] með þeim afleiðingum að 22 létust og 4000 hús hrundu. * [[24. febrúar]] - [[Buckingham-höll]] lýsti opinberlega yfir trúlofun [[Karl Bretaprins|Karls Bretaprins]] og lafði [[Díana Spencer|Díönu Spencer]]. ===Mars=== [[Mynd:Alexander Haig in The Press Room Making Remarks About The Assassination Attempt and The President'S Health - DPLA - e07c003aeb36e30e3801a002300482a1.jpg|thumb|right|Alexander Haig talar við fjölmiðla eftir skotárásina á Reagan.]] * [[1. mars]] - [[Bobby Sands]], meðlimur í [[Írski lýðveldisherinn|Írska lýðveldishernum]], hóf hungurverkfall í [[Long Kesh]]-fangelsi. Hann lést 5. maí sama ár. * [[11. mars]] - [[Augusto Pinochet]] hóf nýtt átta ára kjörtímabil sem forseti Chile. * [[17. mars]] - Ítalska lögreglan uppgötvaði lista með nöfnum meintra meðlima í leynireglunni [[P2]]. * [[19. mars]] - Þrír verkamenn létust og fimm slösuðust við prófanir á [[Geimskutlan Columbia|geimskutlunni Columbia]]. * [[29. mars]] - [[Lundúnamaraþonið]] var sett í fyrsta sinn. * [[30. mars]] - [[Ronald Reagan]] var skotinn í brjóstið fyrir utan hótel í [[Washington (borg)|Washington]] af [[John Hinckley]]. * [[30. mars]] - Kvikmyndin ''[[Chariots of Fire]]'' var frumsýnd í Bandaríkjunum. ===Apríl=== [[Mynd:1981_Brixton_Riots.jpg|thumb|right|Lögreglumenn mynda skjaldborg í Brixton.]] * [[1. apríl]] - [[Sumartími]] var tekinn upp í Sovétríkjunum. * [[4. apríl]] - Breska hljómsveitin [[Bucks Fizz]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] með laginu „Making Your Mind Up“. * [[10. apríl]] - Fjölflokkakerfi var tekið upp í [[Túnis]]. * [[11. apríl]] - [[Uppþotin í Brixton 1981]]: Mótmælendur köstuðu bensínsprengjum og rændu verslanir í Brixtonhverfinu í London. * [[12. apríl]] - [[Geimskutla|Geimskutlu]] var skotið á loft í fyrsta sinn (''[[Geimskutlan Columbia|Columbia]]''). * [[15. apríl]] - Fyrsta [[Coca Cola]]-verksmiðjan í [[Kína]] hóf starfsemi. * [[19. apríl]] - Dýragarðurinn [[Le Cornelle]] var stofnaður í Valbrembo á Ítalíu. * [[24. apríl]] - Fjölflokkakerfi var tekið upp í [[Senegal]]. * [[25. apríl]] - Yfir 100 starfsmenn [[kjarnorkuver]]s urðu fyrir [[geislun]] á meðan viðgerð stóð yfir í [[Tsuruga]] í [[Japan]]. ===Maí=== [[Mynd:Meeting_François_MITTERRAND_Caen_1981.jpg|thumb|right|Mitterand í kosningabaráttunni 1981.]] * [[4. maí]] - [[Samtök evrópskra laganema]] voru stofnuð í Vínarborg. * [[6. maí]] - Framhaldsþátturinn ''[[Dallas (sjónvarpsþáttur)|Dallas]]'' hóf göngu sína í Íslenska ríkissjónvarpinu. * [[13. maí]] - [[Mehmet Ali Ağca]] skaut [[Jóhannes Páll 2.|Jóhannes Pál páfa 2.]] á Péturstorgi í Róm. * [[21. maí]] - [[François Mitterrand]] varð forseti Frakklands. * [[25. maí]] - [[Persaflóasamstarfsráðið]] var stofnað. * [[30. maí]] - Forseti Bangladess, [[Ziaur Rahman]], var myrtur í [[Chittagong]]. * [[31. maí]] - [[Borgarastyrjöldin á Srí Lanka]]: [[Bókasafnið í Jaffna]] var brennt til grunna. ===Júní=== * [[Júní]] - Japanski tölvuleikurinn ''[[Frogger]]'' kom fyrst út. * [[5. júní]] - Fyrstu tilfelli [[alnæmi]]s voru greind í [[Los Angeles]]. * [[6. júní]] - [[Lestarslysið í Bihar]]: Milli 500 og 800 létust þegar yfirfullir lestarvagnar féllu af teinunum ofaní [[Bagmatifljót]] á Indlandi. * [[12. júní]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Leitin að týndu örkinni]]'' var frumsýnd. * [[22. júní]] - [[Abolhassan Banisadr]] Íransforseti var settur af. * [[27. júní]] - Fyrsti [[paintball]]-leikurinn fór fram í [[New Hampshire]]. * [[27. júní]] - [[Banjúlsáttmálinn]] um mannréttindi var samþykktur á fundi Afríkusambandsins í Naíróbí í Kenýa. * [[28. júní]] - [[Giovanni Spadolini]] varð forsætisráðherra Ítalíu í fyrsta sinn. * [[28. júní]] - [[Muhammed Beheshti]] og sjötíu aðrir meðlimir í [[Íranski lýðveldisflokkurinn|Íranska lýðveldisflokknum]] voru myrtir í sprengjuárás. ===Júlí=== [[Mynd:Hyatt_Regency_collapse_floor_view.PNG|thumb|right|Göngubrýrnar á Hyatt Regency-hótelinu.]] * [[2. júlí]] - Meðlimir [[Wonderland-gengið|Wonderland-gengisins]] í Los Angeles voru myrtir. * [[3. júlí]] - [[Toxteth-uppþotin]] hófust í Liverpool á Englandi. * [[7. júlí]] - [[Sandra Day O'Connor]] var skipuð dómari við [[Hæstiréttur Bandaríkjanna|hæstarétt Bandaríkjanna]] fyrst kvenna. * [[9. júlí]] - Japanski tölvuleikurinn ''[[Donkey Kong]]'' kom út fyrir spilakassa. * [[16. júlí]] - [[Mahathir bin Mohamad]] varð forsætisráðherra Malasíu. * [[17. júlí]] - Tvær göngubrýr á [[Hyatt Regency]]-hótelinu í Kansas City hrundu með þeim afleiðingum að 114 manns létust. * [[17. júlí]] - [[Ísraelsher]] gerði sprengjuárás á byggingar í [[Beirút]] með þeim afleiðingum að 300 óbreyttir borgarar létust. Aðgerðin var fordæmd um allan heim. * [[21. júlí]] - Pandan [[Tohui]] fæddist í [[Chapultepec-dýragarðurinn|Chapultepec-dýragarðinum]] í Mexíkóborg. Hún er fyrsta pandan sem fæðst hefur í dýragarði og lifað. * [[29. júlí]] - [[Karl Bretaprins]] og [[Díana prinsessa]] gengu í hjónaband. ===Ágúst=== [[Mynd:Reagan_speaks_on_air_traffic_controllers_strike_1981.jpg|thumb|right|Reagan heldur ræðu um verkfall flugumferðarstjóra 3. ágúst.]] * [[1. ágúst]] - Sjónvarpsstöðin [[MTV]] hóf útsendingar. * [[5. ágúst]] - Ronald Reagan sagði upp 11.359 flugumferðarstjórum sem voru í verkfalli. * [[12. ágúst]] - [[IBM Personal Computer]] var sett á markað. * [[19. ágúst]] - [[Sidraflóaatvikið 1981]]: Tvær líbískar orrustuþotur voru skotnar niður af bandarískum orrustuþotum yfir Sidraflóa. * [[28. ágúst]] - Her [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]] gerði innrás í [[Angóla]]. * [[30. ágúst]] - Forseti Írans, [[Muhammed Ali Rajai]], og forsætisráðherrann, [[Muhammed Javad Bahonar]], voru myrtir. * [[31. ágúst]] - Tuttugu slösuðust þegar sprengja sprakk á [[Ramsteinherstöðin]]ni í Vestur-Þýskalandi. ===September=== [[Mynd:Simon_and_Garfunkel_10-146.jpg|thumb|right|Áhorfendur á tónleikum Simon og Garfunkel í Central Park.]] * [[3. september]] - [[Anwar Sadat]] neyddi páfa koptísku kirkjunnar, [[Shenouda 3.]], í útlegð. * [[16. september]] - Fyrsti þátturinn í þáttaröðinni ''[[Pósturinn Páll]]'' var sendur út á [[BBC]]1. * [[18. september]] - [[Franska þingið]] afnam [[dauðarefsing]]u. * [[19. september]] - Um hálf milljón manna sótti tónleika [[Simon og Garfunkel]] í Central Park í New York-borg. * [[20. september]] - 300 létust þegar brasilíska fljótaskipinu ''Sobral Santos'' hvolfdi á [[Amasónfljót]]i. * [[21. september]] - [[Belís]] fékk sjálfstæði frá Bretlandi. * [[26. september]] - Fyrsta flug [[Boeing 767]]-þotu. * [[26. september]] - [[Sydneyturninn]] var opnaður almenningi. * [[27. september]] - [[Háhraðalest]] [[TGV]] hóf ferðir milli Parísar og Lyon í Frakklandi. * [[28. september]] - Bresku teiknimyndaþættirnir ''[[Danger Mouse]]'' hófu göngu sína á [[ITV]]. ===Október=== * [[2. október]] - Breska hljómsveitin [[The Police]] gaf út breiðskífuna ''[[Ghost in the Machine]]''. * [[6. október]] - Forseti Egyptalands, [[Anwar Sadat]], var myrtur. * [[10. október]] - Um 300.000 manns mótmæltu [[karnavopn]]um í [[Bonn]] í Vestur-Þýskalandi. * [[14. október]] - [[Hosni Mubarak]] var settur forseti [[Egyptaland]]s. * [[21. október]] - [[Andreas Papandreou]] varð forsætisráðherra [[Grikkland]]s. * [[27. október]] - Sovéski kafbáturinn ''[[S-363]]'' strandaði við [[Karlskrona]] í Svíþjóð. * [[27. október]] - Forseti Finnlands, [[Urho Kekkonen]], fór í frí af heilsufarsástæðum. * [[28. október]] - Hljómsveitin [[Metallica]] var stofnuð í Los Angeles. ===Nóvember=== * [[1. nóvember]] - [[Antígva og Barbúda]] fékk sjálfstæði frá Bretlandi. * [[9. nóvember]] - [[Þrælahald]] var afnumið í Máritaníu. * [[12. nóvember]] - Kirkjuþing [[enska biskupakirkjan|ensku biskupakirkjunnar]] samþykkti að heimila vígslu kvenna. * [[12. nóvember]] - [[Geimskutlan Columbia]] fór á loft í annað sinn og var þar með fyrsta geimfarið sem var endurnýtt. * [[21. nóvember]] - Um 350.000 manns mótmæltu [[kjarnavopn]]um í [[Antwerpen]] í Belgíu. * [[23. nóvember]] - [[Íran-kontrahneykslið]]: Ronald Reagan gaf [[Bandaríska leyniþjónustan|leyniþjónustunni]] leyfi til að styðja við [[Kontraskæruliðar|Kontraskæruliða]] í Níkaragva. * [[30. nóvember]] - Fulltrúar [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] og [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] hófu afvopnunarviðræður í [[Genf]]. ===Desember=== [[Mynd:AGAD Gen. Wojciech jaruzelski 13 grudnia 1981.jpg|thumb|right|Jaruzelski lýsir yfir gildistöku herlaga í sjónvarpi í Póllandi 13. desember.]] * [[Desember]] - Fyrsta breiðskífa [[Venom]], ''[[Welcome to Hell]]'', kom út í Englandi. * [[1. desember]] - [[Inex-Adria Aviopromet flug 1308]] rakst á fjall á Korsíku og fórst með 180 manns um borð. * [[9. desember]] - Bandaríski aðgerðasinninn [[Mumia Abu-Jamal]] var handtekinn vegna morðs á lögreglumanni. * [[11. desember]] - [[El Mozote-blóðbaðið]] í [[El Salvador]] þar sem 900 manns voru drepnir af hersveitum. * [[13. desember]] - [[Wojciech Jaruzelski]] lýsti yfir gildistöku [[herlög|herlaga]] í [[Pólland]]i. * [[14. desember]] - [[Ísrael]] innlimaði [[Gólanhæðir]]. * [[15. desember]] - Sendiráð [[Írak]]s í [[Beirút]] eyðilagðist í bílsprengju. Sýrlandi var kennt um sprenginguna. * [[20. desember]] - [[Penlee-björgunarslysið]] átti sér stað undan strönd Cornwall. * [[21. desember]] - [[Belís]] fékk sjálfstæði frá [[Bretland]]i. * [[31. desember]] - [[Jerry Rawlings]] varð forseti [[Gana]] eftir valdarán. ===Ódagsettir atburðir=== * Bandaríska hljómsveitin [[Whodini]] var stofnuð í New York-borg. * Forritunarmálið [[BBC BASIC]] var gefið út. * Bandaríska hljómsveitin [[Sonic Youth]] var stofnuð í New York-borg. ==Fædd== * [[8. janúar]] - [[Halla Gunnarsdóttir]], íslensk blaðakona. * [[8. janúar]] - [[Genevieve Cortese]], bandarísk leikkona. * [[16. janúar]] - [[Nick Valensi]], bandarískur gítarleikari ([[The Strokes]]). * [[21. janúar]] - [[Daniel Heatley]], kanadískur íshokkíleikari. * [[25. janúar]] - [[Alicia Keys]], bandarísk söngkona. * [[28. janúar]] - [[Elijah Wood]], bandarískur leikari. * [[30. janúar]] - [[Dimitar Berbatov]], búlgarskur knattspyrnumaður. * [[30. janúar]] - [[Peter Crouch]], enskur knattspyrnumaður. [[Mynd:Justin Timberlake by Gage Skidmore 2.jpg|thumb|right|Justin Timberlake]] * [[31. janúar]] - [[Justin Timberlake]], bandarískur söngvari. * [[2. febrúar]] - [[Emre Aydın]], tyrkneskur söngvari. * [[6. febrúar]] - [[Jens Lekman]], sænskur söngvari. * [[8. febrúar]] - [[Sebastian Preiß]], þýskur handknattleiksmaður. * [[9. febrúar]] - [[Tom Hiddleston]], enskur leikari. * [[9. febrúar]] - [[John Walker Lindh]], bandaríski talibaninn. * [[11. febrúar]] - [[Kelly Rowland]], bandarísk söngkona. * [[14. febrúar]] - [[Haukur S. Magnússon]], íslenskur blaðamaður. * [[17. febrúar]] - [[Paris Hilton]], bandarísk leikkona. * [[19. febrúar]] - [[Kyle Martino]], bandarískur knattspyrnumaður. * [[20. febrúar]] - [[Tony Hibbert]], enskur knattspyrnumaður. * [[23. febrúar]] - [[Gareth Barry]], enskur knattspyrnumaður. * [[24. febrúar]] - [[Lleyton Hewitt]], ástralskur tennisleikari. * [[25. febrúar]] - [[Park Ji-Sung]], suðurkóreskur knattspyrnumaður. * [[27. febrúar]] - [[Josh Groban]], bandarískur söngvari. * [[10. mars]] - [[Samuel Eto'o]], kamerúnskur knattspyrnumaður. * [[10. mars]] - [[Steven Reid]], enskur knattspyrnumaður. * [[11. mars]] - [[Russell Lissack]], gítarleikari Bloc Party. * [[11. mars]] - [[LeToya Luckett]], fyrrum meðlimur Destiny´s Child. * [[14. mars]] - [[Þorbjörg Ágústsdóttir]], íslensk skylmingakona. * [[22. mars]] - [[Rakel Logadóttir]], íslensk knattspyrnukona. * [[1. apríl]] - [[Dan Mintz]], bandarískur leikari. * [[10. apríl]] - [[Bragi Þorfinnsson]], íslenskur skákmaður. * [[11. apríl]] - [[Matt Ryan]], velskur leikari. * [[19. apríl]] – [[Hayden Christensen]], kanadískur leikari. * [[28. apríl]] - [[Jessica Alba]], bandarísk leikkona. * [[29. apríl]] - [[Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir]], íslensk dagskrárgerðarkona. * [[30. apríl]] - [[Peter Nalitch]], rússneskur söngvari. [[Mynd:01_Helgadottir_130406_Sve-Isl_2-0_173450_9393.jpg|thumb|right|Þóra Björg Helgadóttir]] * [[5. maí]] - [[Þóra Björg Helgadóttir]], íslensk knattspyrnukona. * [[5. maí]] - [[Craig David]], enskur söngvari. * [[15. maí]] - [[Patrice Evra]], franskur knattspyrnumaður. * [[20. maí]] - [[Iker Casillas]], spænskur knattspyrnumaður. * [[20. maí]] - [[Jaba]], brasilískur knattspyrnumaður. * [[28. maí]] - [[Gábor Talmácsi]], ungverskur vélhjólamaður. * [[29. maí]] - [[Аndrej Aršavin]], rússneskur knattspyrnumaður. * [[4. júní]] - [[T.J. Miller]], bandarískur leikari og uppistandari. * [[7. júní]] - [[Anna Kournikova]], rússnesk tennisleikkona. * [[7. júní]] - [[Larisa Oleynik]], bandarísk leikkona. * [[9. júní]] - [[Natalie Portman]], bandarísk leikkona. * [[12. júní]] - [[Adriana Lima]], brasilísk fyrirsæta. * [[13. júní]] - [[Chris Evans]], bandarískur leikari. * [[5. júlí]] - [[Gianne Albertoni]], brasilísk fyrirsæta. * [[19. júlí]] - [[Didz Hammond]], enskur bassaleikari. * [[28. júlí]] - [[Michael Carrick]], breskur knattspyrnumaður. * [[1. ágúst]] - [[Hans Lindberg]], danskur handknattleiksmaður. [[Mynd:Linda_Maria_Baros.jpg|thumb|right|Linda Maria Baros]] * [[6. ágúst]] - [[Linda Maria Baros]], franskt skáld. * [[8. ágúst]] - [[Roger Federer]], svissneskur tennisleikari. * [[31. ágúst]] - [[Örn Arnarson]], íslenskur sundmaður. * [[4. september]] - [[Beyoncé Knowles]], bandarísk söngkona. * [[7. september]] - [[Vladímír Kara-Múrza]], rússnesk-breskur aðgerðasinni, blaðamaður og rithöfundur. * [[8. september]] - [[Morten Gamst Pedersen]], norskur knattspyrnumaður. * [[15. september]] - [[Guðrún Sóley Gunnarsdóttir]], íslensk knattspyrnukona. * [[26. september]] - [[Serena Williams]], bandarísk tennisleikkona. * [[3. október]] - [[Jonna Lee]], sænsk söngkona. * [[4. október]] - [[Friðrik Ómar Hjörleifsson]], íslenskur söngvari. * [[12. október]] - [[Indriði Sigurðsson]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[17. október]] - [[Snorri Steinn Guðjónsson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[29. október]] - [[Lene Alexandra]], norsk fyrirsæta. * [[9. nóvember]] - [[Scottie Thompson]], bandarísk leikkona. * [[25. nóvember]] - [[Barbara og Jenna Bush]], dætur George W. Bush forseta Bandaríkjanna. * [[25. nóvember]] - [[Xabi Alonso]], spænskur knattspyrnumaður. * [[2. desember]] - [[Britney Spears]], bandarísk söngkona. * [[3. desember]] - [[David Villa]], spænskur knattspyrnumaður. * [[3. desember]] - [[Liza Lapira]], bandarísk leikkona. * [[10. desember]] - [[Hólmar Örn Rúnarsson]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[24. desember]] - [[Dima Bilan]], rússneskur söngvari. * [[28. desember]] - [[Sienna Miller]], bandarísk leikkona. ==Dáin== * [[5. janúar]] - [[Harold Urey]], bandarískur efnafræðingur (f. [[1893]]). * [[15. febrúar]] - [[Jón Ingimarsson]], íslenskur verkalýðsleiðtogi (f. [[1913]]). * [[19. febrúar]] - [[Steinn Steinsen]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1891]]). * [[8. mars]] - [[Martinus Thomsen]], danskur rithöfundur (f. [[1890]]). * [[9. mars]] - [[Max Delbrück]], þýskur og bandarískur sameindaerfðafræðingur og Nóbelsverðlaunahafi (f. [[1906]]). * [[11. maí]] - [[Bob Marley]], jamaískur tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[17. maí]] - [[W.K.C. Guthrie]], skoskur fornfræðingur (f. [[1906]]). * [[31. maí]] - [[Giuseppe Pella]], ítalskur stjórnmálamaður (f. [[1902]]). * [[19. júní]] - [[Lotte Reiniger]], þýskur kvikmyndaleikstjóri (f. [[1899]]). * [[28. júlí]] - [[Magnús Kjartansson (ráðherra)|Magnús Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1919]]). * [[31. ágúst]] - [[Karólína Guðmundsdóttir]], íslensk veflistakona (f. [[1897]]). [[Mynd:Eugenio_Montale.jpg|thumb|right|Eugenio Montale]] * [[12. september]] - [[Eugenio Montale]], ítalskt skáld (f. [[1896]]). * [[22. september]] - [[Þórleifur Bjarnason]], íslenskur rithöfundur (f. [[1908]]). * [[22. september]] - [[Lárus Ingólfsson]], íslenskur leikari (f. [[1905]]). * [[6. október]] - [[Anwar Sadat]], forseti Egyptalands (f. [[1918]]). * [[30. október]] - [[Jón Kaldal]], íslenskur ljósmyndari (f. [[1896]]). * [[7. nóvember]] - [[Robert Maxwell Ogilvie]], skoskur fornfræðingur (f. [[1932]]). * [[7. nóvember]] - [[Will Durant]], bandarískur sagnfræðingur (f. [[1885]]). * [[22. nóvember]] - Sir [[Hans Adolf Krebs]], breskur lífefnafræðingur og Nóbelsverðlaunahafi (f. [[1900]]). * [[26. nóvember]] - [[Alfreð Clausen]], íslenskur söngvari (f. [[1918]]). * [[26. nóvember]] - [[Max Euwe]], hollenskur skákmaður (f. [[1901]]). * [[28. nóvember]] - [[Halldóra Bjarnadóttir]], íslenskur rithöfundur og skáld (f. [[1873]]). * [[8. desember]] - [[Ferruccio Parri]], ítalskur stjórnmálamaður (f. [[1890]]). * [[12. desember]] - [[J. L. Mackie]], ástralskur heimspekingur (f. [[1917]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Nicolaas Bloembergen]], [[Arthur Leonard Schawlow]], [[Kai Manne Boerje Siegbahn|Kai M. Siegbahn]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Kenichi Fukui]], [[Roald Hoffmann]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Roger W. Sperry]], [[David H. Hubel]], [[Torsten N. Wiesel]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Elias Canetti]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - Skrifstofa [[Mannréttindafulltrúi Sameinuðu þjóðanna|Mannréttindafulltrúa Sameinuðu þjóðanna]] * [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[James Tobin]] [[Flokkur:1981]] 143ijc6dmkrurl00ugq7o6xyplx6zrj 4 1746 1964494 1964371 2026-05-27T17:14:44Z MediaWiki message delivery 35226 Nýr hluti: /* Vote now in the 2026 U4C election */ 1964494 wikitext text/x-wiki <!-- Skiljið þessa línu eftir -->{{Potturinn}}__NEWSECTIONLINK____TOC__ == Pilibhit-tígursfriðlandið == I am not sure where to report this. [[Pilibhit-tígursfriðlandið]] was written on 3 November by [[Notandi:Pixel009]], who has been blocked on en Wikipedia as a sockpuppet and globally locked for spamming around 100 different language versions on the same subject, see [[:meta:Steward requests/Global/2025-w48#Global block/unblock for Pixel009]]. The article probably needs to be reviewed for neutrality and use of Icelandic, or possibly it should be deleted as spam. [[:en:Pilibhit Tiger Reserve]] has existed since 2008, so presumably the subject is notable. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] may have already dealt with any problems. [[Notandi:TSventon|TSventon]] ([[Notandaspjall:TSventon|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:24 (UTC) : I sometimes delete those translated sites but I decided to give this one a fix. Might need more repairing. Thanx for notifying. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:43 (UTC) == 25 ára afmæli Wikipedíu 15. janúar 2026 == þann 15. janúar næstkomandi verður 25 afmæli alþjóðlega Wikipedia verkefnisins. Ættum við ekki að minnast þess með einhverjum hætti og hafa hitting eða stafrænan viðburð? Eða baka afmælisköku? Einfalt væri að hafa mitting (stafrænan hitting t.d. í Zoom eða á einhverjum fundastað) sem byrjaði rúmlega kl. 16 það gæti tengst fyrirhuguðu "A 15-minute pre-party" sem á að byrja kl. 15:45 og vera bara afmælisóskir og svoleiðis. Hér er nánar um þann viðburð: [[metawiki:Event:Wikipedia_25_Virtual_Celebration|Event:Wikipedia 25 Virtual Celebration - Meta-Wiki]] @salvor [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. desember 2025 kl. 19:05 (UTC) :Um að gera [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-24148-9|&#126;2026-24148-9]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-24148-9|spjall]]) 12. janúar 2026 kl. 09:15 (UTC) :Hérna er frétt á RÚV um viðtalið sem ég fór í lestinni: [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-01-26-aetladi-ser-ad-eyda-eftirlaunaarunum-a-wikipedia-464484 Ætlaði sér að eyða eftirlaunaárunum á Wikipedia] :Hér er tengill beint á upptökuna á viðtalinu (þetta var bara notalegt spjall) https://www.ruv.is/utvarp/spila/lestin/23619/bj4729 [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 17:40 (UTC) ::Vel gert! Fínt viðtal. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 18:48 (UTC) ::: Já, þetta var skemmtilegt, takk. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 19:52 (UTC) : Rás1 eða þátturinn Lestin spyr í gegnum skilaboð Vina Wikipedía á fb hvort einhver vilji koma í viðtal næstkomandi mánudag og ræða Wikipedíu og 25 ára afmælið. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. janúar 2026 kl. 15:45 (UTC) :Ég bauð mig fram ef enginn annar hefði gert það. Mikilvægt að nýta öll tækifæri til að kynna Wikipediu. Fer í viðtal á morgun mánudag. Held að það verði spurt um íslensku wikipedia, hvað sé skrifað, og t.d. hvaða grein er oftast breytt og hvaða grein er lengsta greinin og svo t.d. um wikipedíu á gervigreindartímum. Ég veit reyndar ekki hvar ég get flett upp svona statistik um íslensku wikipedíu eins og lengd greinar eða hvaða grein fólk sé áhugasamast um. Endilega komið með ábendingar [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 22:10 (UTC) == Mig vantar réttan 'fána' Hamas inn svoleiðis að ég geti tengt hana í grein Hamas. == Hæhæ. Ég er enn aðeins að læra. Mér er pínulítið óskýrt hví ég get ekki einfaldlega notað 'https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_Hamas.svg' í einu formi eða öðru [https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Qassam_Brigades í skiptum fyrir fána al-Qassam] í greininni um [[Hamas]]. Það væri kúl ef einhver gæti upphalað myndinni, það sem væri enn meira kúl væri ef einhver gæti sagt mér hvort ég geti hreinlega hlekkjað beint í efni frá wikimedia eða hvort þau sé aðskilið/mögulega frátekið ecosystem fyrir Enska alfræðiritið, hvað ég sé að gera vitlaust, og/eða hvernig ég ætti að snúa mér í þessu, hvort sé þessvegna mögulega auðveldasta launsnin að endurupphala myndinni einfaldlega á Íslenska alfræðiritið sbr Wikipedia:Hlaða_inn_skrá. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 02:24 (UTC) :Fáni Hamas sem notaður er í ensku greininni er varinn höfundarrétti, og er þess vegna ekki til sem mynd inni á Wikimedia Commons. Það þýðir að það er ekki hægt að nota hann utan ensku Wiki. Það væri hægt að hlaða honum sérstaklega upp á íslensku Wikipediu, en það er spurning hvort það væri strangt til tekið löglegt. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 05:06 (UTC) ::Takk fyrir svarið. ::Er fáni al-Qassam ekki varinn höfundarrétti? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 14:04 (UTC) :::Hann er of almennur til að njóta verndar. Þetta er bara trúarjátningin á grænum bakgrunni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 18:18 (UTC) ::::Hvað gerist ef ég brýt höfundarréttarlögin og upphel fánanum bara samt eins og [https://no.wikipedia.org/wiki/Hamas gert hefur t.d. verið hér]? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 19:54 (UTC) :::::Skránni verður eytt á endanum. Það er t.d. eyðingartillaga á [[:c:File:Emblem_of_Hamas_Vector_Graphic.svg|þessu]]. Málið með Commons er að það er mjög undirmannað og efni getur hangið inni heillengi þó að það sé höfundarréttarvarið af því að það er tímafrekt að fara í gegnum þetta. Ég mæli ekki með því að bæta í þann haug með því að brjóta vísvitandi reglur. Ef þú vilt fá þetta inn í íslensku greinina þá er ekki annað í boði en hlaða mynd inn hér og rökstyðja notkunina með svipuðum hætti og gert er á ensku útgáfunni. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 20:50 (UTC) ::::::Oki. Þá gerum við það ekki. ::::::Þá er bara að skoða aðrar leiðir sem valda ekki veseni og brjóta ekki reglur. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 23. desember 2025 kl. 00:00 (UTC) == Report concerning User:~2026-17683-2 == [[Special:Contributions/~2026-17683-2|~2026-17683-2]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:00 (UTC) :{{done}} [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:05 (UTC) == Forðist þessa tröllasíðu með rangar talsetningarupplýsingar. == Sælir, íslenska er ekki móðurmál mitt svo það gætu verið nokkrar stafsetningarvillur. Ég einfaldlega bara hef mikinn áhuga á íslenskum talsetningum og miðlum. Þess vegna hef ég gert nokkrar breytingar hér og þar, bæði til að æfa málið og til að gera upplýsingar aðgengilegar. Ég hef nýlega tekið eftir því að mikið af talsetningarupplýsingum á Wikipedia hefur verið bætt inn frá trollasíðu sem kallast The Dubbing Database. Þetta er síða sem ég hélt áður að væri í lagi, þegar skjáskot af kreditlistum voru til staðar. En smám saman fór ég að átta mig á því að þar eru margir krakkar og nettröll að breyta efni í þeim tilgangi að dreifa rangar upplýsingar. Þessi nettröll hafa gengið mjög langt í að búa til falskar upplýsingar. Á síðunni hafa til dæmis verið skáldaðar staðhæfingar á borð við að Ólafur Darri Ólafsson hafi leikið Black Bart í Sverðinu í steininum, og það sett fram sem staðreynd. Það var líka einhver gæi á síðunni sem bjó til falskt sænskt kreditlistaskjáskot úr Gravity Falls í Photoshop, eingöngu til að dreifa rangar upplýsingar. Sem rannsakandi fer þetta gríðarlega í taugarnar á mér, þar sem nettröllum tekst þannig að koma röngum upplýsingum í almenna dreifingu. Upplýsingarnar frá þessari síðu hafa allar verið settar inn af sama notanda. Ég held ekki að viðkomandinn geri sér grein fyrir að hann sé að bæta inn rangar upplýsingar en það væri þó ástæða til að fara yfir allar þessar greinar og ræða við notandann sem bætir þessu inn. Síðurnar sem ég hef hingað til séð með upplýsingum frá þessari síðu eru: Edda Björg Eyjólfsdóttir Sverðið í steininum Svampur Sveinsson Ef ekki er hægt að finna upplýsingar um talsetningar í traustum heimildum, ætti frekar að nota opinbera kreditlista frá Disney+, DVD-diskum, VHS-spólum og þess háttar. Ég veit að tilvísun eins og „VHS leikaralisti“ er ekki sú auðveldasta að sannreyna, en hún er samt þúsund sinnum betri en þessi fyrrnefnda tröllasíða. Vona að þið getið skoðað þetta nánar. Með góðri kveðju. [[Notandi:LexLuxor05|LexLuxor05]] ([[Notandaspjall:LexLuxor05|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 15:30 (UTC) :''Ofangreint fært frá [[Spjall:Forsíða]]'' --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 19:17 (UTC) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16. janúar 2026 kl. 19:45 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Misvísandi upplýsingar == Góðan daginn. Rak augun í eftirfarandi: Neðangreindar upplýsingar er að finna á síðunni "Hlaupár – Wikipedia": ''Á [[Ísland|Íslandi]] var gregoríska tímatalið tekið upp '''í byrjun október árið 1700. Þá var 10 dögum sleppt úr, svo að í stað 1. október kom 11. október.''' Dagarnir 1. til 10. október árið 1700 hafa því aldrei verið til á Íslandi.'' Allt aðrar upplysingar um sama efni koma hins vegar fram á síðunni „Gregoríska tímatalið – Wikipedia“ ''Gregoríska tímatalið var tekið upp á Íslandi árið 1700 ásamt flestum ríkjum [[Mótmælendatrú|mótmælenda]] í Evrópu. Var skekkjan þá orðin 11 dagar frá júlíska tímatalinu, en hafði verið 10 dagar þegar tímatalið var fyrst tekið í notkun árið 1582 o'''g voru þessir 11 dagar felldir niður úr árinu, þannig að 28. nóvember kom í stað 17. nóvember.''''' Sko, ég lærði þetta einhvern tíma, þ.e. hvaða dagsetningar duttu út en man ekki lengur hvort það var í okt. eða nóv.. Ég treysti mér því ekki til að laga þetta sjálf. Er ekki einhver sem getur lagað þetta til að það séu ekki misvísandi upplýsingar á síðunum? [[Notandi:DisaIvars|DisaIvars]] ([[Notandaspjall:DisaIvars|spjall]]) 17. janúar 2026 kl. 14:28 (UTC) : Kærar þakkir fyrir ábendinguna. Búinn að laga. Leiðréttingin er inni á [[Gregoríska tímatalið]]. Misskilningurinn stafar af breytingunni 1583 þegar kaþólsk lönd tóku upp nýja stíl, en þá var 10 dögum sleppt í byrjun október. Það gilti hins vegar aldrei á Íslandi og þegar nýi stíll var tekinn upp í Danaveldi árið 1700 var skekkjan orðin 11 dagar. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 14:18 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 13:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Síður um sjónvarpsumfjöllun og íþróttir == það er mikið að greinum um íþróttatengd mál á Wikipedia en er ekki eðlilegt að hafa einhverja stefnu varðandi hvað er viðeigandi. Ég sá t.d. að einhver hafði sett inn grein um sjónvarpumfjöllun um ákveðna tegund íþrótta. Á ekki að eyða slíkum greinum? [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:01 (UTC) : Ég er sammála með síðuna um sjónvarpsumfjöllunina og gruna notanda sem er í banni um að hafa stofnað hana.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:22 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 19. janúar 2026 kl. 21:01 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Úrelt orðanotkun == Hæ, ég er með pælingu. Vitið þið um greinar þar sem er enn til staðar orðanotkun eða orðafar sem þykir úrelt í dag. Ég gerði nokkrar lagfæringar varðandi frumbyggja Ameríku og var að pæla hvort þið vitið um fleiri dæmi um orðanotkun sem þarf nauðsynlega að lagfæra í samræmi við nútíma málvenjur og samfélagslegar breytingar. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-49679-3|&#126;2026-49679-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-49679-3|spjall]]) 23. janúar 2026 kl. 12:35 (UTC) :Hæ Björn, ég hélt að þú værir í banni. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 23. janúar 2026 kl. 21:54 (UTC) == Report concerning User:LI Mintian == [[Special:Contributions/LI Mintian|LI Mintian]] &ndash; Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:PieWriter|PieWriter]] ([[Notandaspjall:PieWriter|spjall]]) 5. febrúar 2026 kl. 07:51 (UTC) == Report concerning User:~2026-92643-0 == [[Special:Contributions/~2026-92643-0|~2026-92643-0]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Notandaspjall:Quinlan83|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 23:04 (UTC) == Þýddir kvikmyndatitlar == Ég velti því fyrir mér á pottinum í fyrra hvort það væri einhver viðmiðunarregla um hvort það eigi að nota íslenska titla í greinum fyrir kvikmyndir, eða hvort það eigi að halda sig við frumtitla. Það voru skiptar skoðanir um það en það komst engin afgerandi niðurstaða. Ég sé að @[[Notandi:Akigka|Akigka]] hefur verið að gera greinar um James Bond-myndirnar með íslensku titlunum í heiti greinanna, sem mér finnst alveg fínt, en það pirrar mig pínu að það sé ekkert samræmi á milli greina um það hvort íslenskur eða enskur titill sé notaður. Ég myndi vilja semja um einhver skýr viðmið. Við höfðum rætt um að það mætti kannski nota enska titla ef þeir væru mun þekktari en sá íslenski, en það er náttúrlega huglægt mat hvers og eins. Persónulega myndi ég frekar vilja nota íslenska titla í greinarheitum þar sem það á við, enda þótt þeir séu ekki mikið notaðir, enda er það í meira samræmi við markmið þess að skrifa alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:21 (UTC) :Ég finn ekki gömlu umræðuna, nema það sé [[Spjall:Gene Wilder#Íslensk eða ensk (upprunaleg) nöfn á kvikmyndum|þessi]], en mig minnir að niðurstaðan hafi verið að nota íslenska titla ''ef þeir eru til'' (ekki búa til nýjar þýðingar), annars upprunalegan titil. Það er alla vega það sem yfirleitt er gert á öðrum útgáfum wp. Það getur samt verið í andstöðu við þá reglu að nota þekktasta heitið. Sem dæmi þá er tiltekinn ítalskur spagettívestri frá 1966 örugglega þekktastur á Íslandi undir enska titlinum ''The Good, the Bad and the Ugly'', en íslenska heitið (frá 1971) er ''Einn var góður, annar illur, þriðji grimmur''. Upprunalega heitið er hins vegar ''Il buono, il brutto, il cattivo''. Væri ekki dálítið hallærislegt að hafa greinina undir enska titlinum, þótt hann sé örugglega þekktari en hinir tveir? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:57 (UTC) ::NB. Er alveg sammála þér með ósamræmið. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:01 (UTC) :::Þetta var [https://is.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Potturinn/Safn_28#%C3%8Dslenskir_kvikmyndatitlar þessi umræða]. Það var ekki beint nein niðurstaða, en sumum fannst ekki skýrt hvenær íslensk þýðing á titli hefði öðlast formlegt gildi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:54 (UTC) ::::Ég held að það sé ekki hægt að setja eina reglu sem eigi við um allar kvikmyndir, stundum er þetta matsatriði. En meginreglan hefur alltaf verið og á við um allar greinar að nota þann titil sem flestir þekkja viðfangsefnið sem. Í fyrri umræðu nefndi ég Ísöld og Hringadrottingssögu sem dæmi um íslenska titla. The Good, the Bad and the Ugly finnst mér dæmi um mynd sem flestir þekkja undir enska titlinum. Ég hef til dæmis aldrei séð titilinn [[Segðu aldrei aftur aldrei]] og það stingur soldið. Það ætti frekar að nota enska titilinn. Sama á við um allar Bond myndirnar. En það er bara mín persónulega skoðun. Ef það á að komast einhver niðurstaða í þetta þá þarf eiginlega bara að kjósa. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 19. febrúar 2026 kl. 02:56 (UTC) :::::Bond er svolítið spes, því sumar þýðingarnar eru vel þekktar (Víg í sjónmáli, Njósnarinn sem elskaði mig, Í leyniþjónustu hennar hátignar), en aðrar held ég nánast alveg óþekktar (Þú lifir aðeins tvisvar, Logandi hræddir, Leyfið afturkallað). Hið sama virðist gilda um aðrar tungumálaútgáfur wp. Spænska og danska wp víkja þarna sum staðar út af þeirri reglu að nota innlend heiti. Mér fannst einmitt þurfa að gæta samræmis og valdi því að nota íslenska titilinn alls staðar. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 11:11 (UTC) ::::::Hitt málið er líka, eins og það stendur fyrir mínum dyrum, að meirihluti allra greina á íslensku Wikipediu notast við titla sem eru faktískt minna notaðir en alþjóðlegir titlar, því við erum jú að skrifa á tungumáli sem fáir tala. Það eiginlega hluti af eðli þess verkefnis að skrifa alfræðiefni á íslensku að notast við ýmis heiti sem eru ekki endilega vel þekkt, stundum jafnvel ekki meðal Íslendinga. Þess vegna hef ég ekkert það miklar áhyggjur þótt íslensku titlarnir séu minna notaðir en þeir ensku. ::::::Svo er hitt, að tregi til að nota íslenska kvikmyndatitla því enginn annar gerir það er hálfpartinn sjálf-uppfyllandi spádómur ef svo má að orði komast. Enginn notar þá vegna þess að enginn notar þá. Þannig að mér finnst við í raun vera að ýta undir ákveðna hneigð með því að setja íslensku titlana ekki í forgrunn þótt þetta eigi að vera alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 12:53 (UTC) : Sammála Steininum. Íslensku titlarnir mega koma svo eftir á eða í sviga.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 20:53 (UTC) ::@[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] Þetta er áhugaverð pæling varðandi sjálf-uppfyllandi spádóm. En mér finnst ekki að það sé hlutverk Wikipedia að spyrna á móti þróun íslenskrar málnotkunar. Wikipedia á að vera hlutlaus hvað það varðar. Við notum þá titla sem fólk notar í almennu tali. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 20. febrúar 2026 kl. 00:59 (UTC) :::Það sem samt stingur mig mest núna er þessi skortur á samræmi. Eins og staðan er núna erum við með dæmi þar sem sumar greinar um kvikmyndir í sömu kvikmyndaseríunni eru með titla á íslensku en aðrar á ensku. (t.d. [[Charlie's Angels (kvikmynd)]] og síðan [[Englar Charlies gefa í botn]]). Þess vegna finnst mér ekki alveg ganga að hafa þetta algjörlega matskennt eftir greinarhöfundi. :::Akigka er líka með góðan punkt hvað varðar myndir eins og spagettívestrana, þar sem frumtitillinn er ekki sá enski, þótt hann sé líklega þekktari. Eða t.d. kóresku myndina sem flestir kalla ''Parasite'', en hét ''Gisaengchung'' á frummálinu og var þýdd sem ''Sníkjudýrin'' á íslensku. Mér finnst svakalegur ósiður þegar fólk notar ensk heiti yfir hluti sem voru ekki upphaflega á ensku, þannig að ég myndi alltaf mæla með því að íslenskur titill sé notaður í slíkum tilfellum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 09:22 (UTC) ::::Ég er frekar á því að nota íslenska titilinn sem greinarheiti ef hann er til, en annars upprunalegan titil. Mér finnst að upprunalegi titillinn eigi að koma í sviga þar sem titillinn kemur fyrst fyrir, og í listum (t.d. listum yfir myndir tiltekins leikstjóra). Í samfelldu máli inni í greinum finnst mér kannski eðlilegt að nota algengasta titilinn, ef það passar að öðru leyti. Annars er íslenski titillinn yfirleitt þjálli í samfelldu máli (beygist t.d.). Ég held að pistlar Arnaldar Indriðasonar og Ævars Arnar Jósepssonar hafi átt stóran þátt í að gera íslenska kvikmyndatitla erlendra mynda þekkta. Það er ólíkt að skrifa um kvikmynd í samfelldu löngu máli, eða setja saman topp-10-lista eða svipað; en það er oft eina samhengið þar sem vissir kvikmyndatitlar koma fyrir á Íslandi - umfjöllunina vantar. Það er líka ástæðan fyrir því að oft eru íslenskir titlar "listrænna" kvikmynda þekktari en titlar hasarmynda: af því þær hafa fengið sérstaka umfjöllun. Kvikmyndagreinar hér á is.wp eru líka dæmi um umfjöllun, svo þær hafa áhrif, hvort sem okkur líkar það betur eða verr :) [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 12:24 (UTC) :::Einn annar punktur sem mig langar til að benda á er að ef íslenskir titlar væru meginreglan í greinum hér væri þröskuldurinn aðeins hærri til að skrifa greinar. Eins og staðan er núna eru mjög margar greinar um kvikmyndir skrifaðar af fólki sem bersýnilega kann ekki íslensku og hendir bara inn örgreinum sem innihalda engar upplýsingar. Ef það væri meginregla að taka a.m.k. fram íslenskan titil myndi slíkum greinum mögulega fækka. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. febrúar 2026 kl. 01:34 (UTC) ::::Meginreglan að nota íslenskan titil er til á [[Wikipedia:Nafnavenjur greina]]. Þetta er frekar um eftirfylgni. Sammála að eyða greinum sem eru bara "Titill er bandarísk kvikmynd". [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:18 (UTC) :::::Þannig að þú myndir segja að samkvæmt núgildandi venjum sé rétt að kvikmyndatitlarnir séu á íslensku, ef íslenskur titill er fyrir hendi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:52 (UTC) == Ágreiningur um hlutlægni og notkun stjórnunarheimilda á [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] == Góðir Wikipedíuþátttakendur. Ég legg hér fram tvo tengda málaflutning er varða greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] og óska eftir sjónarmiðum óháðra ritstjóra og stjórnenda. === 1. Efnislegur ágreiningur: „Umræða um alþjóðamál" === Bætt var við kafla í greinina sem fjallar um persónulegar skoðanir einstakra flokksleiðtoga á Kína, Rússlandi og Norður-Kóreu. Ég ([[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]]) lagði til að kaflinn yrði annaðhvort fjarlægður eða orðaður á hlutlægan hátt, með vísan til [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] og [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]: * Kaflinn er í óhófi langur miðað við aðra hluta greinarinnar og gefur persónulegum skoðunum óhóflegt vægi. * Engin sambærileg grein um íslenskt stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur slíkan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. * Heimildin sjálf (Vísir) staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir, ekki flokksstefna. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er ósammála og við höfum verið í samningaviðræðum um málamiðlun á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]]. Kjarnaágreiningurinn snýst um orðalag: ég lagði til „rætt hvað megi læra af" en TKSnaevarr krefst „hrósað." Munurinn er grundvallarmunur á hlutlægri lýsingu og dómsályktun. Ég bið óháða ritstjóra um að kynna sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og gefa sjálfstætt álit á því hvort kaflinn standist kröfur [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. === 2. Notkun stjórnunarheimilda af aðila í ágreiningi (WP:INVOLVED) === Tímaröð atburða 21. febrúar 2026: # Klukkan '''16:43 UTC''' læsti [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] með þeim rökum að bíða skyldi eftir samkomulagi. # [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er sjálfur virkur þátttakandi í efnislegum ágreiningi um greinina — hann hefur lagt fram fjölmörg rök á spjallsíðunni gegn breytingum mínum. # Klukkan '''23:26 UTC''' — meðan greinin var læst öðrum ritstjórum — gerði [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] verulegar breytingar á greininni (+1.793 bæti) '''án nokkurrar breytingarlýsingar'''. # Í þeim breytingum notaði hann orðalagið „hrósað" — það sama orðalag sem ég hafði gert skýrar athugasemdir við á spjallsíðunni og sem við höfðum ekki náð samkomulagi um. Með öðrum orðum: TKSnaevarr læsti greinina fyrir öðrum, og notaði síðan stjórnunarrétt sinn til að breyta greininni einhliða í ágreiningi þar sem hann er sjálfur hlutaðeigandi. Enginn annar ritstjóri gat brugðist við eða gert gagnbreytingar meðan á þessu stóð. Á enskri Wikipedíu er þetta brot á [[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]], sem kveður skýrt á um: ''"editors should not act as administrators in disputes in which they have been involved"''. Á íslensku er samsvarandi meginregla skráð á [[Wikipedia:Deilumál|reglum um deilumál]], þar sem fram kemur að ''„moppudýr eru ekki dómarar"''. Ég vil taka það fram að ég geri mér fulla grein fyrir að [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] hefur að öllum líkindum lagt þetta fram í góðri trú. Hér er ekki um persónulegar ásakanir að ræða. Vandinn er meginreglulegar: þegar stjórnandi er virkur þátttakandi í ágreiningi, á hann ekki að nota stjórnunarheimildir til að úrskurða í þeim sama ágreiningi. Tveir aðrir stjórnendur, [[Notandi:Bjarki S|Bjarki S]] og [[Notandi:Berserkur|Berserkur]], hafa einnig tekið þátt í ágreiningnum á sama hlið og TKSnaevarr, sem þýðir að þrír af hlutaðeigandi aðilum eru stjórnendur. === Beiðni === # Að '''óháðir ritstjórar''' kynni sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og taki afstöðu til efnislegs ágreinings um kaflann „Umræða um alþjóðamál" með hliðsjón af [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. # Að '''óháður stjórnandi''' endurskoði hvort lásingin og breytingarnar 21. febrúar 2026 hafi verið í samræmi við meginreglur um hlutlægar stjórnunarheimildir. # Að greinin verði opnuð aftur fyrir almennar breytingar þar til efnislegur ágreiningur hefur fengið réttilega meðferð á spjallsíðunni. Takk fyrir tímann. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 00:04 (UTC) :Ég hef ekki kynnt mér spjallsíðuna, hef ekki mikinn áhuga á því og er líka ekki stjórnandi á síðunni. Vildi bara benda á að það er enginn ritstjóri á Wikipedia. Og svo verður líka erfit að finna óháðann stjórnanda, það hafa allir sínar skoðanir. Ertu þá að tala um einhvern sem hefur ekki nú þegar tekið þátt í spjallsíðunni? [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 22. febrúar 2026 kl. 02:30 (UTC) :@[[Notandi:Steinninn|Steinninn]] Takk fyrir athugasemdina. Ég er að biðja um álit stjórnenda sem hafa ekki þegar tekið þátt í umræðunni á spjallsíðunni — sérstaklega vegna þess að annar hluti málsins snýr að notkun stjórnunarheimilda. Þrír stjórnendur hafa þegar tekið afstöðu á sömu hlið í efnislegum ágreiningi, og einn þeirra læsti greinina og breytti henni síðan sjálfur meðan hún var læst. Ég taga hér þá stjórnendur sem hafa ekki tekið þátt og bið um álit: @[[Notandi:Akigka|Akigka]] @[[Notandi:Bragi H|Bragi H]] @[[Notandi:Krun|Krun]] @[[Notandi:Salvor|Salvor]] @[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] @[[Notandi:Stefán Örvar Sigmundsson|Stefán Örvar Sigmundsson]] @[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:49 (UTC) Ég vil árétta að '''aðalkrafa mín er að kaflinn „Umræða um alþjóðamál" verði fjarlægður alveg'''. Rökin eru: * '''[[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]''' — Kaflinn gefur persónulegum skoðunum einstakra meðlima óhóflegt vægi í yfirlitsgrein um stjórnmálaflokk. Heimildin sjálf staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir sem flokkurinn hefur ekki samþykkt sem stefnu. * '''[[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]''' — Kaflinn gefur þá mynd að flokkurinn sem slíkur hafi afstöðu til þessara ríkja, þegar heimildirnar segja hið gagnstæða. * '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]''' — Aðalheimildin (Vísir, 29. des. 2025) er fréttaskýring/greining, ekki bein frétt. Uppruni efnisins er athugasemdir á samfélagsmiðlum. * '''[[:en:WP:LABEL|WP:LABEL]]''' — Orðalagið „hrósað" er gildishlaðin dómsályktun. Viðkomandi ræddu um innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu, sem er fjarri „hrósi" við ríkisstjórnir. * '''Enginn fordæmi''' — Engin önnur grein um íslenskan stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur sambærilegan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. Kaflinn sem nú stendur í greininni var málamiðlun af minni hálfu — upphaflega fjarlægði ég hann alveg. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:53 (UTC) :Þar sem ég er beðin sérstaklega sem stjórnandi um álit á greininni þá las ég hana yfir og hef strax eftirfarandi athugasemdir. :Það þarf að lagfæra greinina þannig að hún sér hlutlæg, upplýsandi og byggi á heimildum og inntakið sér atriði sem skipta máli. Eins og er þá virðist sumt vera efni sem á meira heima í fréttabréfi innan félagsins og hefur lítið upplýsingagildi og er of hlutdrægt til að passa í alfræðiriti og Wikipedíugrein. Kaflinn umræða um alþjóðamál ætti að fara út í heilu lagi. Það kemur okkur ekkert við hvað einhverjir hafa rætt á samfélagsmiðlum og wikipediagrein er ekki réttur vettvangur fyrir hugleiðingar fólks í stjórnmálum (t.d. setning eins og: "Sósíalistaflokkurinn hefur áréttað að viðhorf flokksmeðlima til þessara ríkja séu persónubundin og að flokkurinn hafi ekki mótað formlega stefnu í þeirra garð..... :Þetta er satt að segja bara orðavaðall og jafnvel atriði úr stefnuskrá flokka ættu ekki heima í wikipediagrein ekki nema í mjög knöppu formi (t.d. ef flokkur er með að móti ESB aðild þá má segja það og vitna í stefnuskrá flokksins en wikipedia er ekki vettvangur til að rökstyðja hvers vegna einhver flokkur er með eða móti ESB eða reka áróður fyrir einhverju ákveðnu viðhorfi. :Það er líka margt annað rugl í greinni og orðalagið og heimildanotkunin "samkvæmt Gunnari Smára..." er viðvaningsleg og ekki rétt heimildanotkun. það verður að vísa í birtar áreiðanlegar heimildir og það eru ákveðnar reglur um hvernig það er gert. :Hér er dæmi um eina breytingu á setningu sem ég sting upp á: Í stað setningarinnar "Mikil bylting og innanflokks átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025, þar sem að meðal annars Gunnar Smári var sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi. Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar sem að hafði verið virk innan flokksins sagði meðal annars af sér" komi setning eins og "Mikil átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025 sem endaði með......" Ég veit ekki hvað gerðist, mig minnir að það hafi verið þannig að flokkurinn klofnaði og fyrrum forusta varð undir í kosningum og stofnaði aðra hreyfingu með oddvita flokksins í borginni, það hlýtur að vera hægt að segja það á hlutlausu og knöppu máli og með því að vísa í áreiðanlegar heimildir (at huga að dagblöð eru ekki alltaf áreiðanlegar heimildir, innnanhússkjöl stjórnmálaflokks eða munnlegar heimildir eru aldrei áreiðanlegar heimildir sem passa í wikipedia grein) það er bara rugl að hafa með að einhver sem "hafi verið virk innan flokksins" hafi sagt af sér. [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 00:58 (UTC) ::Umfjöllunin um þessi alþjóðamál var ekki bara byggð á umræðum á samfélagsmiðlum. Þetta voru mál sem margir fjölmiðlar voru búnir að fjalla um og fleiri en einn meðlimur í flokknum voru búnir að tjá sig um við fjölmiðla. Á slíku stigi er ekki hægt að láta eins og þessi ummæli séu einkamál eða að þau eigi ekki erindi í heildstæðri umfjöllun um flokkinn. Hlutlaus umfjöllun getur ekki byggt eingöngu á sjálfsmynd flokksins eða eingöngu á frumgögnum sem koma frá honum sjálfum. ::Ég vil annars benda á að '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]'''-reglan sem @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] vísar til hér leggur ekkert bann við notkun fréttaskýringa sem heimilda, heldur nefnir hún skoðanapistla. Þetta er ekki sami hluturinn og ekkert í reglunni gefur til kynna að greinar á borð við þá sem var vísað til hér séu óviðeigandi. ::Grein Vísis sem vitnað var í var samantekt á ýmsum ummælum meðlima Sósíalistaflokksins, auk viðtals við leiðtoga flokksins þar sem hann gerði stuttlega grein fyrir viðhorfum sínum. Þegar greinin inniheldur viðtal við ytri aðila er bersýnilega ekki um að ræða bara viðhorf greinarhöfundar. ::Þar fyrir utan var ekkert af orðalagi greinarhöfundarins sem telja mætti gildishlaðið (t.d. "harðstjórnarríki") endurtekið í málsgreininni á Wikipediasíðunni. Eingöngu var vitnað í staðreyndir sem hlutrænt sé mátti telja réttar samkvæmt upplýsingunum í heimildinni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:36 (UTC) :Fyrir mitt leyti get ég ekki fallist á að téður kafli verði alveg fjarlægður. :WP:UNDUE lýsingin er afbökun. Hér er ekki um hvaða einstaka meðlim sem er heldur þann sem Sósíalistar hafa kjörið í stöðu sem samkvæmt hefðum og venjum er álitin vera ein æðsta staða stjórnmálaflokks. Að mér vitandi hefur Wikipedia ekki sett neina stefnu að öll umfjöllun um flokka þurfi að byggjast eingöngu á formlega samþykktri stefnu. Það er ekki fjarri lagi að fjalla um hvað formaður flokksins telur góða stefnu, og í þessu tilviki er hann að vísa í aðgerðir annarra ríkja sem honum hugnast. Það er varla ósanngjarnt að nefna slíkt enda gefur það einhverja mynd af því hvert hann myndi vilja að flokkurinn myndi stefna, á meðan það er nógu góð tenging við almenna stefnu flokksins (sósíalismi). Slík umfjöllun gæti þó úreldast ef það koma aðrir leiðtogar síðar sem eru andstæðrar skoðunar. :Fellst ekki á að WP:NPOV eigi við eins og greinin er núna, sbr. fyrri rökstuðning. :WP:RSOPINION-rökin eru fjarstæð og tek ég undir rök [[Notandi:TKSnaevarr|Notandi:TKSnaevarrs]] um að fréttaskýring er alveg nothæf heimild, einkum í ljósi þeirra gagna sem fylgja með henni. Athuga skal að verið er að vísa í athugasemdir sem Sæþór á að hafa ritað, og sýnist mér hann ekki hafa andmælt því að hafa skrifað þær. :WP:LABEL - Ef ummælin „Xi er bókstaflega besti leiðtogi jarðar og nýtur hæsta viðurkenningareinkunnar“ og „Við værum mjög heppin að fá þá [Pútin, Kim Yong-Un, o.fl.] sem leiðtoga í stað hinna ólýðræðislegu trúða á þingi“, ásamt því að segja hversu góðar tilteknar aðgerðir stjórnvalda á Rússlandi og Norður-Kóreu er ekki hrós gagnvart einstökum ríkisstjórnum og leiðtogum, þá veit ég varla hvað hrós er. :Engin fordæmi - Það eitt og sér er ekki ástæða til þess að fjarlægja umfjöllun, á meðan hún hlítir reglum Wikipediu. Þó yrði að gjalda varhug við því ef einhver sem er virkur í stjórnmálastarfi í íslenskum stjórnmálaflokk færi að setja inn slíka umfjöllun, hvort sem það er um eiginn flokk eða annan. Hið sama gildir um breytingar á efni slíkra umfjallana. :Þó ég taki undir að greinin er ekki fullkomlega vel framsett, þá virðist ekki vera slíkir annmarkar á efnisvalinu að það réttlæti eins mikla hreinsun og verið er að krefjast. :Þá vil ég minnast sérstaklega á regluna [[:en:WP:COI|WP:COI]] en hún felur í sér að frambjóðendur, fólk sem starfar beint fyrir frambjóðendur, og annað fólk sem tekur þátt í kosningabaráttunni eigi ekki að breyta síðunni um eigið framboð eða annarra. -[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] ([[Notandaspjall:Svavar Kjarrval|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 20:31 (UTC) ::@Svavar Kjarrval @Berserkur — WP:COI krafan byggir á þeirri forsendu að þið þekkið raunverulega deili á mér. Ég vil taka það skýrt fram: Ég hef aldrei gefið upp raunverulegt nafn mitt, deili eða tengsl við stjórnmálastarf á Wikipedia. Notandanafnið mitt er „Gudrodur" — þetta er handahófskennt notandanafn sem tengist ekki endilega raunverulegu nafni mínu. ::Þegar þið gefið í skyn að þið vitið hverjir ég er í raun og veru, og notið þær upplýsingar til að rýra framlag mitt, er það í besta falli WP:SPECULATION og í versta falli í andstöðu við WP:OUTING, sem kveður á um að persónulegar upplýsingar um ritstjóra skuli aldrei birtar eða notaðar án samþykkis þeirra. ::WP:COI kröfur verða að byggjast á upplýsingum sem ritstjórar hafa sjálfir birt á Wikipedia, ekki á grunni um hver einhver sé í raun. Ég hafna þess vegna þessari kröfu. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 22:21 (UTC) '''Uppfærsla:''' Ég hef grisjað kaflann „Umræða um alþjóðamál" í greininni og vil reyna að ná sátt við [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]]. Kaflinn er nú styttur úr þremur málsgreinum í tvær: # Fjarlægði málsgrein um Kristinn Hannesson (5. sæti á framboðslista, ekki forystumaður). # Breytti „hrósað" í „rætt hvað megi læra af" — nákvæmara gagnvart heimildinni þar sem viðkomandi ræddu innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu. # Fjarlægði setningu um „bandarískan áróður" sem var tekin úr samhengi. # Styttingin styður við [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] — kaflinn gefur nú ekki lengur óhóflegt vægi. Ég hef spurt TKSnaevarr á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]] hvort hann sé sáttur við þessa útgáfu. Ef sátt næst þar þá er efnislegur ágreiningur leystur. Spurningin um notkun stjórnunarheimilda ([[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]]) stendur þó enn — óháð niðurstöðu efniságreiningsins er það meginregluatriði að stjórnandi eigi ekki að læsa grein og breyta henni síðan sjálfur í eigin þágu í ágreiningi. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 12:54 (UTC) :Þetta er slatti að kíkja á, skoða. [[Notandi:Stalfur|Stalfur]] ([[Notandaspjall:Stalfur|spjall]]) 24. febrúar 2026 kl. 20:14 (UTC) :Ég læsti síðunni tímabundið til að koma í veg fyrir breytingastríð, þar sem þú hafðir ítrekað tekið setninguna út án samráðs eða umræðu. :Breytingarnar sem ég gerði voru ekki "í eigin þágu", heldur voru þær byggðar á málamiðlunartillögum sem þú hafðir lýst þig fylgjandi eða voru beinlínis frá þér komnar, þ.e. að færa umfjöllunina í sér kafla, bæta við fleiri heimildum (meðal annars heimild sem þú lagðir sjálfur til um Norður-Kóreuferðina) og bæta við samhengi um ummælin sem vísað var í. :En nei, ég er annars ekki sáttur við breytingarnar eins og þær standa, því þær fela hreinlega í sér yfirvarp. Það er til dæmis fáránlegt að halda því fram að notkun orðsins "hrósa" gefi skakka mynd af ummælunum sem voru viðhöfð. Á spjallsíðunni talar þú um að hugtakið gefi í skyn "blinda aðdáun", sem er afbökun á merkingu orðsins. Ef ég segi að einhver standi sig vel er ég að hrósa honum. Ummælin í tilvitnuðum greinum verða ekki túlkuð sem neitt annað en hrós, og það að halda öðru fram er í besta falli orðhengilsháttur og í versta falli vísvitandi útúrsnúningur. :Ég hafna því líka alfarið að ég hafi tekið orðin um bandarískan áróður úr samhengi og bið þig um að rökstyðja það frekar. Þetta eru tilvitnanirnar í Sæþór þar sem hann notaði orðið: :: ''Hugmyndin að þetta séu vondir leiðtogar (eða Assad) er hreinn vestrænn áróður.'' :og :: '' Við erum með mjög sjúka fjölmiðla sem eru oft að endurtaka lygi og áróður Bandaríkjanna'' :Setningin sem ég skrifaði, og þú tókst út, var á þessa leið: ''Sæþór hefur gagnrýnt umfjöllun vestrænna fjölmiðla um þessi ríki og leiðtoga þeirra og segir hana einkennast af bandarískum áróðri.'' :Ég fæ ekki séð að setningin sem ég skrifaði sé á nokkurn hátt röng, ósanngjörn eða tekin úr samhengi. Hún er rétt lýsing á afstöðu sem viðkomandi hefur lýst yfir að minnsta kosti í tvígang. :Ég sé ekki að @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn þar sem hann reynir að þurrka út umfjöllun sem hann telur að geti skapað neikvæð hughrif hjá lesendum, enda þótt hún sé ekki annað en hlutræn upptalning á afstöðum sem leiðtogar í flokknum hafa sannanlega viðrað á opinberum vettvangi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:05 (UTC) ::Ég vil annars bæta við að ef umfjöllunin um þessi viðhorf þykir ekki eiga heima í greininni um flokkinn ætti að mega færa hana í nýlega skapaða grein um Sæþór sjálfan sem Guðröður gerði. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:08 (UTC) ::''Ég sé ekki að @Gudrodur sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn'' ::Augljóslega. Guðröður var á lista Sósíalista fyrir síðustu Alþingiskosningar, þannig að sniðið ''hagsmunaárekstrar'' getur átt við breytingar hans. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 11:07 (UTC) == Report concerning User:Ormur12345 == [[Special:Contributions/Ormur12345|Ormur12345]] &ndash; Vandalism. https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%9Eorskur&diff=prev&oldid=1949779 <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 9. mars 2026 kl. 08:53 (UTC) == Tillaga um fjöldaeyðingu == Ég sting upp á fjöldaeyðingu á greinum eftir @[[Notandi:NewPC2024|NewPC2024]]. Notandinn ber ábyrgð á mörgum algerlega innihaldslausum greinum um kvikmyndir. Það er ekki hægt að líta svo á að flestar þessar greinar innihaldi neinar upplýsingar. Notandinn hefur verið settur í altækt bann frá öllum útgáfum Wikipediu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:53 (UTC) :Þessu skylt, þá finnst mér spurn hvort það ætti að fara í allsherjarhreinsun gegn öllum sams konar einnar setningar örgreinum um kvikmyndir. Þær innihalda engar upplýsingar og virðast eingöngu hafa verið stofnaðar til að fjölga leitarniðurstöðum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:59 (UTC) ::Sammála. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 00:08 (UTC) :::Sammála báðu, en veistu hvað þetta eru sirka margar greinar? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 11:48 (UTC) :::: Tók eyðingarsyrpu yfir kvikmyndir flokkaðar síðustu 10-12 ár. Stundum eru síðurnar með heimildir og uppl. um talsetningu. Er tregari til að eyða þeim.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:08 (UTC) :::::Já, það mætti hlífa greinum sem hafa eitthvað að segja um talsetningu eða þannig. :::::Eitt sem ég ætti að nótera er að NewPC2024 er að öllum líkindum sama manneskja og MarchPro og HienPCWiki og fleiri aðgangar sem allir hafa verið settir í altækt bann vegna svipaðrar hegðunar á öðrum tungumálaútgáfum. Þannig að það er sama manneskjan sem stendur líklega fyrir flestum þessum örgreinum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:12 (UTC) ::::::Á meðal greina með minna en 200 stafi (ekki bæti eins og í breytingarsögu) eru þessar greinar sem mætti líka eyða: [[Little Miss Sunshine]], [[G.I. Joe: The Rise of Cobra]], [[The Vow]], [[G.I. Joe: Retaliation]], [[Hrói höttur: Karlmenn í sokkabuxum]], [[Aleinn heima 4]] og [[Aleinn heima 5]]. [[meta:Steward_requests/Checkuser/2022-06#NewHenry2022@is.wikipedia]] er staðfesting á því að HienProWiki notar nokkra aðganga. Ég tel að HienProWiki og hinir aðgangarnir sem TKSnaevarr nefndi sé langtímavargurinn Bambifan101, [[:En:Wikipedia:Long-term abuse/Bambifan101]] fyrir skýrslu um hann, hann hefur verið virkur í yfir einn áratug.--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 16:57 (UTC) :::::::Aldeilis karakter. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 19:46 (UTC) ::::::::Mögnuð lesning! [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:39 (UTC) == Kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia == Ég las mig nýverið til um helstu gagnrýnisraddir á Wikipedia og þar kemur fram að um 80 til 90 prósent þeirra sem breyta Wikipedia eru karlmenn sem gerir það að verkum að oft eru síður skrifaðar út frá karllægu sjónarhorni. Ég vil því leggja til að íslenska Wikipedia ráðist í átak við að jafna kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia dags daglega. [[Notandi:Herra Jafnrétti|Herra Jafnrétti]] ([[Notandaspjall:Herra Jafnrétti|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:59 (UTC) : Sæll, geturðu staðfest að þú heitir Björn? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:16 (UTC) :Tæknilega séð gætirðu jafnað kynjahlutföllin örlítið með því að hætta að skrifa hér sjálfur, Björn. Þá myndi karlkyns notendum fækka um einn. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:31 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|spjall]])</bdi> 19. mars 2026 kl. 11:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] == :Moved to [[Wikipedia:Vélmenni#SchlurcherBot]].--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 00:23 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 17:11 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Report concerning User:Nikkilasi == [[Special:Contributions/Nikkilasi|Nikkilasi]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 14. apríl 2026 kl. 11:27 (UTC) == Report concerning User:~2026-23045-73 == [[Special:Contributions/~2026-23045-73|~2026-23045-73]] &ndash; Vandalism. Using many temporary accounts. Sorry for posting in English. <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[User:lp0 on fire|<span style="color:#c56030;background:inherit;">lp0&nbsp;on&nbsp;fire</span>]]&nbsp;[[User talk:lp0 on fire|<span style="color:#64cea0;background:inherit">()</span>]] 14. apríl 2026 kl. 13:14 (UTC) == Report concerning User:~2026-22837-55 == [[Special:Contributions/~2026-22837-55|~2026-22837-55]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 17. apríl 2026 kl. 09:59 (UTC) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 26. apríl 2026 kl. 00:57 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Report concerning User:~2026-25639-48 == [[Special:Contributions/~2026-25639-48|~2026-25639-48]] &ndash; Vandalism. Please check IP <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 27. apríl 2026 kl. 12:04 (UTC) == Report concerning User:Harry Maguuuiiirrreee == [[Special:Contributions/Harry Maguuuiiirrreee|Harry Maguuuiiirrreee]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 11:31 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27. maí 2026 kl. 17:14 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> aj4rajlpjs92f12bsuspkjb9ojqotsw 0 2340 1964509 1963442 2026-05-28T01:27:13Z Berserkur 10188 /* Erlendis */ 1964509 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1889]]|[[1890]]|[[1891]]|[[1892]]|[[1893]]|[[1894]]|[[1895]]| [[1881–1890]]|[[1891–1900]]|[[1901–1910]]| [[18. öldin]]|[[19. öldin]]|[[20. öldin]]| }} Árið '''1892''' ('''MDCCCXCII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Ráðherrabústaðurinn]] var byggður á Flateyri. * [[September]] - [[Alþingiskosningar]] fóru fram. <ref>[https://www.althingi.is/thingmenn/althingiskosningar/kosningar-og-kosningaurslit/kosningar-til-loggjafarthings-med-takmarkad-loggjafarvald-1874-1918/althingiskosningar-1892/ ] Alþingi.is</ref> * [[Skúli Thoroddsen|Skúla Thoroddsen]],sýslumanni Ísfirðinga, var vikið úr starfi fyrir vanrækslu. * Eldgos varð í [[Grímsvötn]]um. * [[Holtahreppur (Rangárvallasýslu)|Holtahreppur]] og [[Ásahreppur]] voru stofnaðir í Rangárvallasýslu. [[Kirkjubæjarhreppur]] var stofnaður í Vestur-Skaftafellssýslu. === Fædd === * [[19. janúar]] - [[Ólafur Thors]], stjórnmálamaður (d. [[1964]]) * [[26. maí]] - [[Héðinn Valdimarsson]], stjórnmálamaður og verkalýðsleiðtogi (d. [[1948]]). * [[18. ágúst]] - [[Loftur Guðmundsson]], ljósmyndari og kvikmyndagerðarmaður (d. [[1952]]). *[[22. ágúst]] - [[Nína Sæmundsson]], myndhöggvari (d. [[1965]]) === Dáin === * [[8. september]] - [[Sigurður Vigfússon (fornfræðingur)|Sigurður Vigfússon]], forngripavörður (f. [[1828]]). * [[18. nóvember]] - [[Hannes Finsen]], landfógeti (f. [[1828]]). == Erlendis == * [[1. janúar]] - Byrjað var að afgreiða innflytjendur til [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] á [[Ellis-eyja|Ellis-eyju]] við [[New York borg]]. * [[3. júní]] - Knattspyrnufélagið [[Liverpool (knattspyrnufélag)|Liverpool]] var stofnað. * [[8. júlí]] - Eldsvoði olli mikilli eyðileggingu í [[St. John's]], Nýfundnalandi. * [[9. ágúst]] - [[Thomas Edison]] hlaut einkaleyfi á [[símskeyti]]nu. * [[14. ágúst]] - [[Ítalski sósíalistaflokkurinn]] var stofnaður. * [[31. október]] - Fyrstu smásögurnar af [[Sherlock Holmes]] komu út. * [[22. desember]] - [[Newcastle United]] var stofnað. ===Ódagsett=== * [[Viking Society for Northern Research]] var stofnað í London. * Knattspyrnufélagið [[Hertha BSC]] var stofnað í Berlín. === Fædd === * [[3. janúar]] - [[J. R. R. Tolkien]], enskur málvísindamaður og rithöfundur (d. [[1973]]). * [[8. febrúar]] - [[Ralph Chubb]], breskt skáld og listamaður (d. [[1960]]). * [[22. febrúar]] - [[Edna St. Vincent Milay]], bandarískt skáld (d. [[1950]]). * [[13. mars]] - [[Pedro Calomino]], argentínskur knattspyrnumaður (d. [[1950]]). * [[23. júlí]] - [[Haile Selassie]], keisari Eþíópíu (d. [[1975]]). * [[9. október]] - [[Ivo Andrić]], júgóslavneskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (d. [[1975]]). * [[4. desember]] - [[Francisco Franco]], spænskur hershöfðingi og einræðisherra (d. [[1975]]). === Dáin === * [[2. janúar]] - [[Dillon lávarður|Arthur Edmund Denis Dillon]] lávarður, breskur aðalsmaður sem dvaldi í [[Reykjavík]] um tíma (f. [[1812]]). * [[26. mars]] - [[Walt Whitman]], bandarískt skáld (f. [[1819]]). * [[28. apríl]] - [[Ludvig Holstein-Holsteinborg]], danskur forsætisráðherra (f. [[1815]]). ==Tilvísanir== [[Flokkur:1892]] p46i9oiv7besoxn68tucjf24djisn6l 0 2440 1964529 1869174 2026-05-28T11:04:08Z Akigka 183 1964529 wikitext text/x-wiki {{dagatal|maí}} '''28. maí''' er 148. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (149. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 217 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[640]] - [[Severínus]] varð páfi. * [[1262]] - [[Filippus 3. Frakkakonungur|Filippus]] krónprins Frakklands og [[Ísabella af Aragóníu, Frakklandsdrottning|Ísabella af Aragóníu]] gengu í hjónaband. * [[1265]] - [[Játvarður 1.|Játvarður]] prins slapp úr haldi frá [[Simon de Montfort]], jarli af Leicester. * [[1357]] - [[Pétur 1. Portúgalskonungur|Pétur 1.]] varð [[konungur Portúgals]]. * [[1588]] - [[Flotinn ósigrandi]] hélt af stað úr höfnum á Spáni og tók stefnu á Ermarsund. Í flotanum voru 130 herskip og á þeim 30.000 menn. Það tók flotann þrjá daga að láta úr höfn vegna þess hve skipin voru mörg. * [[1644]] - [[Fjöldamorðin í Bolton]]: [[Jarlinn af Derby]] nær gjöreyddi bæinn [[Bolton]] í Norðvestur-Englandi. * [[1800]] - [[Kristján 7.|Konungur]] skipaði svo fyrir að gera skyldi vandaðar mælingar á ströndum [[Ísland]]s. Mælingar voru gerðar á árunum 1800–1818 og komu kortin út á næstu átta árum. * [[1826]] - [[Pétur 1. Brasilíukeisari]] sagði af sér sem [[konungur Portúgals]]. * [[1871]] - [[Parísarkommúnan]] féll. * [[1903]] - [[Eldgos]] varð nálægt Grænafjalli/[[Þórðarhyrna|Þórðarhyrnu]] sunnan [[Grímsvötn|Grímsvatna]] í Vatnajökli. Gosinu fylgdi stórt hlaup í [[Skeiðará]] dögunum áður. Gosið stóð slitrótt í yfir 7 mánuði. * [[1918]] - [[Armenía]] og [[Aserbaísjan]] lýstu yfir sjálfstæði. * [[1926]] - Herinn í [[Portúgal]] gerði uppreisn sem markaði endalok lýðræðis í landinu. * [[1932]] - [[Ungmennasambandið Úlfljótur]] var stofnað í Austur-Skaftafellssýslu. * [[1932]] - Síðasta hleðslan var lögð í varnargarð sem skildi fjörðinn [[Zuiderzee]] frá Norðursjó og bjó til stöðuvatnið [[Ijsselmeer]]. * [[1937]] - [[Neville Chamberlain]] varð forsætisráðherra Bretlands. * [[1940]] - [[Síðari heimsstyrjöld]]: Belgar gáfust upp fyrir Þjóðverjum. * [[1948]] - [[Byggðasafn Skagfirðinga]] var stofnað. * [[1963]] - Yfir 20.000 fórust þegar fellibylur gekk yfir [[Austur-Pakistan]]. * [[1964]] - [[Frelsissamtök Palestínu]] voru stofnuð í Jerúsalem. * [[1966]] - [[Indónesía]] og [[Malasía]] lýstu því yfir að [[átök Indónesíu og Malasíu|átökum þeirra]] væri lokið. * [[1967]] - [[Íþróttafélagið Fylkir]] var stofnað í Reykjavík. * [[1971]] - [[Saltvíkurhátíðin]] hófst en þar komu saman um tíu þúsund unglingar og skemmtu sér um [[Hvítasunna|hvítasunnuna]]. Hátíðin var kennd við Saltvík á [[Kjalarnes]]i. * [[1975]] - Fimmtán Vestur-Afríkuríki stofnuðu [[Efnahagsbandalag Vestur-Afríkuríkja]]. * [[1977]] - Eldur kom upp í næturklúbbnum [[Beverly Hills Supper Club]] með þeim afleiðingum að 165 létust. * [[1978]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1978|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar á Íslandi. Sjálfstæðisflokkurinn missti þann meirihluta sem hann hafði haft í borgarstjórn Reykjavíkur í áratugi í kosningum, en náði honum svo aftur fjórum árum síðar. * [[1982]] - Til [[Ísland]]s komu flóttamenn frá [[Pólland]]i, fimmtán fullorðnir og átta börn. Helmingur hópsins var farinn aftur hálfu ári síðar. * [[1983]] - Eldgos hófst í [[Grímsvötn]]um í [[Vatnajökull|Vatnajökli]] en stóð stutt. Norræn dagblöð létu í ljós ótta um að Vatnajökull myndi bráðna og að suðausturland Íslands færi í kaf. * [[1986]] - Leirbrúðuþátturinn ''[[Pingu]]'' hóf göngu sína í Sviss. * [[1987]] - 18 ára vesturþýskur maður, [[Mathias Rust]], lenti smáflugvél á [[Rauða torgið|Rauða torginu]] í Moskvu án þess að sovésk loftvarnarkerfi yrðu hans vör. * [[1987]] - Íslenska fiskeldisfyrirtækið [[Fiskey]] var stofnað í Eyjafirði. * [[1991]] - [[Borgarastyrjöldin í Eþíópíu]]: Skæruliðar [[EPRDF]] tóku höfuðborgina, [[Addis Abeba]]. * [[1993]] - Kvikmyndin ''[[Super Mario Bros. (kvikmynd)|Super Mario Bros.]]'' var frumsýnd. * [[1994]]- [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1994]]: [[Reykjavíkurlistinn]] sigraði í kosningum til borgarstjórnar í [[Reykjavík]] og hratt meirihluta Sjálfstæðisflokksins, sem þá hafði staðið í tólf ár. * [[1998]] - [[Pakistan]] framkvæmdi [[Chagai-I]]-kjarnorkutilraunina og sprengdi 5 kjarnorkusprengjur í Chagai-hæðum. Þetta varð til þess að landið var beitt viðskiptaþvingunum. * [[1999]] - Málverkið ''[[Síðasta kvöldmáltíðin (Leonardo da Vinci)|Síðasta kvöldmáltíðin]]'' eftir [[Leonardo da Vinci]] var aftur haft til sýnis eftir 22 ára viðgerðir. <onlyinclude> * [[2008]] - [[Nepalska þingið]] breytti landinu úr konungsríki í lýðveldi og batt þannig enda á aldalangt einræði. * [[2011]] - [[Skilnaður|Skilnaðir]] urðu löglegir á Möltu. * [[2016]] - [[Real Madrid]] sigraði [[Meistaradeild Evrópu]] í 11. sinn með 5-3 sigri á [[Atlético de Madrid]]. * [[2022]] - Spænska knattspyrnuliðið [[Real Madrid]] sigraði [[Meistaradeild Evrópu 2022]] með 1-0 sigri á [[Liverpool FC]]. * [[2022]] - [[Léttlestin í Óðinsvéum]] hóf starfsemi. * [[2023]] - [[Recep Tayyip Erdoğan]] var endurkjörinn forseti Tyrklands. * [[2024]] - Ísraelsher réðst inn í miðborg [[Rafah]] í Suður-[[Gasa]].</onlyinclude> == Fædd == * [[1371]] - [[Jóhann óttalausi]] (Jóhann 2.), hertogi af Búrgund (d. 1419). * [[1641]] (skírður) - [[Johann Weikhard]], slóvenskur kortagerðarmaður (d. [[1693]]). * [[1660]] - [[Georg 1. Bretlandskonungur]] (d. [[1727]]). * [[1738]] - [[Joseph-Ignace Guillotin]], franskur hugvitsmaður (d. [[1814]]). * [[1759]] - [[William Pitt yngri]], breskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (d. [[1806]]). * [[1853]] - [[Carl Larsson]], sænskur listmálari (d. [[1919]]). * [[1884]] - [[Edvard Beneš]], forseti Tékkóslóvakíu (d. [[1948]]). * [[1908]] - [[Ian Fleming]], enskur rithöfundur (d. [[1964]]). * [[1912]] - [[Patrick White]], ástralskur rithöfundur (d. [[1990]]). * [[1915]] - [[Joseph Greenberg]], bandarískur málfræðingur (d. [[2001]]). * [[1923]] - [[Jónas Árnason]], íslenskt leikritaskáld (d. [[1998]]). * [[1925]] - [[Bülent Ecevit]], tyrkneskur stjórnmálamaður (d. [[2006]]). * [[1938]] - [[Prince Buster]], tónlistarmaður frá Jamaíka (d. [[2016]]). * 1938 - [[Jerry West]], bandarískur körfuknattleiksmaður (d. [[2024]]). * [[1940]] - [[Hiroshi Katayama]], japanskur knattspyrnumaður. * [[1944]] - [[Rudy Giuliani]], bandarískur stjórnmálamaður. * [[1945]] - [[John Fogerty]], bandarískur söngvari. * [[1949]] - [[Helgi Pétursson]], íslenskur tónlistarmaður (d. [[2025]]). * [[1956]] - [[Francis Joyon]], franskur siglingamaður. * [[1958]] - [[Elisabeth Andreassen]], norsk söngkona. * [[1960]] - [[Takashi Mizunuma]], japanskur knattspyrnumaður. * [[1968]] - [[Kylie Minogue]], áströlsk söngkona. * [[1969]] - [[Justin Kirk]], bandarískur leikari. * [[1971]] - [[Marco Rubio]], bandarískur stjórnmálamaður. * [[1981]] - [[Gábor Talmácsi]], ungverskur vélhjólamaður. * [[1983]] - [[Megalyn Echikunwoke]], bandarísk leikkona. * [[1985]] - [[Colbie Caillat]], bandarísk söngkona. * [[1992]] - [[Gaku Shibasaki]], japanskur knattspyrnumaður. * [[1998]] - [[Dahyun]], suðurkóresk söngkona. * [[1999]] - [[Cameron Boyce]], bandarískur leikari (d. [[2019]]). * [[2000]] - [[Phil Foden]], enskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[1118]] - [[Ísleifur Gissurarson biskup]] lést í [[Skálholt]]i. * [[1767]] - [[Maria Josepha af Bæheimi]], keisarynja, kona [[Jósef 2. keisari|Jósefs 2]]., lést úr bólusótt (f. [[1739]]). * [[1787]] - [[Leopold Mozart]], austurrískt tónskáld (f. [[1719]]). * [[1849]] - [[Anne Brontë]], enskur rithöfundur (f. [[1820]]). * [[1862]] - [[Sæunn Jónsdóttir]], íslensk vinnukona (f. um 1790). * [[1878]] - [[John Russell, jarl af Russell]], breskur stjórnmálamaður (f. [[1792]]). * [[1936]] - [[Bertha Pappenheim]], austurrísk kvenréttindakona (f. [[1859]]). * [[1961]] - [[Peter Petersen]] (Bíó-Petersen), danskur ljósmyndari (f. [[1881]]). * [[1963]] - [[Pétur J.H. Magnússon]], íslenskur knattspyrnumaður og formaður [[Knattspyrnufélagið Fram|Knattspyrnufélagsins Fram]] (f. [[1894]]). * [[1972]] - [[Játvarður 8. Englandskonungur]] (f. [[1894]]). * [[1980]] - [[Ian Curtis]], söngvari Joy Division (f. [[1956]]). * [[1995]] - [[Gunnar Huseby]], íslenskur frjálsíþróttamaður (f. [[1923]]). * [[2010]] - [[Gary Coleman]], bandarískur leikari (f. [[1968]]). * [[2012]] - [[Jónas Þorbjarnarson]], íslenskt skáld (f. [[1960]]). * [[2014]] - [[Maya Angelou]], bandarískur rithöfundur (f. [[1928]]). * [[2018]] - [[Serge Dassault]], franskur verkfræðingur (f. [[1925]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Maí]] 58n4f6vopubwnmy7raopheiwyan1rkr 10 3030 1964483 1931255 2026-05-27T15:03:31Z Snævar 16586 1964483 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/geography styles.css" /><templatestyles src="Module:Infobox/styles.css" /> {| class="infobox geography vcard" style="width:22em; font-size:88%;" <!-- Heiti --> {{#if: {{{nafn <includeonly>|</includeonly>}}} | {{!}} class="mergedtoprow" style="padding:0.33em 0.33em 0.33em; font-size: 1.25em; line-height: 1.2em; text-align: center;" colspan="2" {{!}} '''{{{nafn}}}''' }} |- {{#if: {{{nafn_á_frummáli <includeonly>|</includeonly>}}} | class="mergedbottomrow" {{!}} style="padding:0.25em 0.33em 0.33em; font-size: 1.25em; line-height: 1.2em; font-size: 120%; text-align: center;" colspan="2" {{!}} ''{{{nafn_á_frummáli}}}'' }} |- <!-- Fáni og skjaldarmerki --> | style="text-align:center; vertical-align: middle;" {{#if: {{{skjaldarmerki|}}} | | colspan="2"}} | {{rammi|[[Mynd:{{{fáni}}}|100px|Fáni {{{land|{{{nafn_í_eignarfalli}}}}}}|alt={{{alt|Fáni {{{land|{{{nafn_í_eignarfalli}}}}}}}}}]]}} {{#if: {{{skjaldarmerki|}}} | {{!}} width="50%" style="text-align:center; vertical-align: middle;max-width:50% !important;" {{!}} [[Mynd:{{{skjaldarmerki}}}|85px|Skjaldarmerki {{{nafn_í_eignarfalli}}}|alt={{{alt1|Skjaldarmerki {{{nafn_í_eignarfalli|}}}}}}]]}} |- class="mergedrow" | class="mergedbottomrow" | style="text-align:center" {{#if: {{{skjaldarmerki|}}} | | colspan="2"}} | <small>[[Fáni {{{land|{{{nafn_í_eignarfalli}}}}}}|Fáni]] {{{fáni-ár|}}}</small> {{#if: {{{skjaldarmerki|}}} | {{!}} style="text-align:center" width="50%" {{!}} <small>[[Skjaldarmerki {{{nafn_í_eignarfalli}}}{{!}}Skjaldarmerki]] {{{skjaldarmerki-ár|}}}</small>}} |- <!-- Fáni2 og skjaldarmerki2 --> {{#if:{{{skjaldarmerki2|{{{fáni2|}}}}}}|{{!}} style="text-align:center; vertical-align: middle;" {{#if: {{{skjaldarmerki2|}}} | | colspan="2"}} {{!}} {{rammi|[[Mynd:{{{fáni2}}}|100px|Fáni {{{land|{{{nafn_í_eignarfalli}}}}}}|alt={{{alt3|Fáni {{{land|{{{nafn_í_eignarfalli}}}}}}}}}]]}} {{#if: {{{skjaldarmerki2|}}} | {{!}} width="50%" style="text-align:center; vertical-align: middle;max-width:50% !important;" {{!}} [[Mynd:{{{skjaldarmerki2}}}|85px|Skjaldarmerki {{{nafn_í_eignarfalli}}}|alt={{{alt4|Skjaldarmerki {{{nafn_í_eignarfalli|}}}}}}]]}} {{!}}- class="mergedrow" {{!}} class="mergedbottomrow" {{!}} style="text-align:center" {{#if: {{{skjaldarmerki2|}}} | | colspan="2"}} {{!}} <small>[[Fáni {{{land|{{{nafn_í_eignarfalli}}}}}}|Fáni]] {{{fáni2-ár|}}}</small> {{#if: {{{skjaldarmerki2|}}} | {{!}} style="text-align:center" width="50%" {{!}} <small>[[Skjaldarmerki {{{nafn_í_eignarfalli}}}{{!}}Skjaldarmerki]] {{{skjaldarmerki2-ár|}}}</small>}}}} |- <!-- Kjörorð --> | style=background:#efefef; color:inherit; align=center colspan=2 | {{#if:{{{kjörorð|}}}|{{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} '''[[Kjörorð]]:'''<br />{{{kjörorð}}}{{#if:{{{kjörorð_tungumál|}}}|&nbsp;<small>([[{{{kjörorð_tungumál}}}]])</small>|}}{{#if:{{{kjörorð_þýðing|}}}|<br /><small>{{{kjörorð_þýðing}}}</small>|}} }} |- <!-- Þjóðsöngur --> {{#if:{{{þjóðsöngur|}}}|{{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} '''[[Þjóðsöngur]]:'''<br />''{{{þjóðsöngur}}}'' }} |- <!-- Staðsetning --> | colspan="2" style="background: #fff; color:inherit; padding: 0em 0 0em 0; vertical-align: top; text-align: center;" | [[Mynd:{{{staðsetningarkort}}}|250px|Kort sem sýnir staðsetningu {{{nafn_í_eignarfalli}}}|alt={{{alt2|Staðsetning {{{nafn_í_eignarfalli}}}}}}]] |- <!-- Höfuðborg --> | style="vertical-align: top; text-align: left;" | '''[[Höfuðborg]]''' | style="vertical-align: top" | {{{höfuðborg}}} |- <!-- Tungumál --> | style="vertical-align: top; text-align: left;" | '''[[Opinbert tungumál]]''' | style="text-align: left;" | {{{tungumál}}} |- style="vertical-align: top;" <!-- Stjórn --> | style="vertical-align: top;" | '''[[Lönd eftir stjórnarfari|Stjórnarfar]]''' | style="vertical-align: top;" | {{{stjórnarfar}}} {{#if: {{{titill_leiðtoga|}}} | <nowiki/> {{!}}- class="mergedrow" {{!}} {{{titill_leiðtoga}}} {{!}} {{{nöfn_leiðtoga}}} }}{{#if: {{{titill_leiðtoga1|}}} | <nowiki/> {{!}}- class="mergedrow" {{!}} {{{titill_leiðtoga1}}} {{!}} {{{nafn_leiðtoga1}}} }}{{#if: {{{titill_leiðtoga2|}}} | <nowiki/> {{!}}- class="mergedrow" {{!}} {{{titill_leiðtoga2}}} {{!}} {{{nafn_leiðtoga2}}} }}{{#if: {{{titill_leiðtoga3|}}} | <nowiki/> {{!}}- class="mergedrow" {{!}} {{{titill_leiðtoga3}}} {{!}} {{{nafn_leiðtoga3}}} }}{{#if: {{{titill_leiðtoga4|}}} | <nowiki/> {{!}}- class="mergedrow" {{!}} {{{titill_leiðtoga4}}} {{!}} {{{nafn_leiðtoga4}}} }}{{#if: {{{titill_leiðtoga5|}}} | <nowiki/> {{!}}- class="mergedrow" {{!}} {{{titill_leiðtoga5}}} {{!}} {{{nafn_leiðtoga5}}} }} <!-- Saga --> |- style="vertical-align: top;" {{#if:{{{atburður1<includeonly>|</includeonly>}}}{{{staða_athugasemd|}}} | {{!}} class='infobox-data' {{!}} '''{{{staða}}}''' {{!}} class='infobox-data' {{!}} {{{staða_athugasemd<includeonly>|</includeonly>}}} }} |- {{#if: {{{atburður2<includeonly>|</includeonly>}}} | class="mergedrow" | class="mergedbottomrow" }} {{#if: {{{atburður1<includeonly>|</includeonly>}}} | <!-- -->{{!}} &nbsp;•&nbsp;{{{atburður1}}} {{!}}{{!}} {{{dagsetning1|}}}&nbsp; }} |- {{#if: {{{atburður3<includeonly>|</includeonly>}}} | class="mergedrow" | class="mergedbottomrow" }} {{#if: {{{atburður2<includeonly>|</includeonly>}}} | <!-- -->{{!}} &nbsp;•&nbsp;{{{atburður2}}} {{!}}{{!}} {{{dagsetning2|}}}&nbsp; }} |- {{#if: {{{atburður4<includeonly>|</includeonly>}}} | class="mergedrow" | class="mergedbottomrow" }} {{#if: {{{atburður3<includeonly>|</includeonly>}}} | <!-- -->{{!}} &nbsp;•&nbsp;{{{atburður3}}} {{!}}{{!}} {{{dagsetning3|}}}&nbsp; }} |- {{#if: {{{atburður5<includeonly>|</includeonly>}}} | class="mergedrow" | class="mergedbottomrow" }} {{#if: {{{atburður4<includeonly>|</includeonly>}}} | <!-- -->{{!}} &nbsp;•&nbsp;{{{atburður4}}} {{!}}{{!}} {{{dagsetning4|}}}&nbsp; }} |- {{#if: {{{atburður6<includeonly>|</includeonly>}}} | class="mergedrow" | class="mergedbottomrow" }} {{#if: {{{atburður5<includeonly>|</includeonly>|}}} | <!-- -->{{!}} &nbsp;•&nbsp;{{{atburður5}}} {{!}}{{!}} {{{dagsetning5|}}}&nbsp; }} |- {{#if: {{{atburður7<includeonly>|</includeonly>}}} | class="mergedrow" | class="mergedbottomrow" }} {{#if: {{{atburður6<includeonly>|</includeonly>}}} | <!-- -->{{!}} &nbsp;•&nbsp;{{{atburður6}}} {{!}}{{!}} {{{dagsetning6|}}}&nbsp; }} |- {{#if: {{{atburður8<includeonly>|</includeonly>}}} | class="mergedrow" | class="mergedbottomrow" }} {{#if: {{{atburður7<includeonly>|</includeonly>}}} | <!-- -->{{!}} &nbsp;•&nbsp;{{{atburður7}}} {{!}}{{!}} {{{dagsetning7|}}}&nbsp; }} |- {{#if: {{{atburður9<includeonly>|</includeonly>}}} | class="mergedrow" | class="mergedbottomrow" }} {{#if: {{{atburður8<includeonly>|</includeonly>}}} | <!-- -->{{!}} &nbsp;•&nbsp;{{{atburður8}}} {{!}}{{!}} {{{dagsetning8|}}}&nbsp; }} |- {{#if: {{{atburður10<includeonly>|</includeonly>}}} | class="mergedrow" | class="mergedbottomrow" }} {{#if: {{{atburður9<includeonly>|</includeonly>}}} | <!-- -->{{!}} &nbsp;•&nbsp;{{{atburður9}}} {{!}}{{!}} {{{dagsetning9|}}}&nbsp; }} |- {{#if: {{{atburður11<includeonly>|</includeonly>}}} | class="mergedrow" | class="mergedbottomrow" }} {{#if: {{{atburður10<includeonly>|</includeonly>}}} | <!-- -->{{!}} &nbsp;•&nbsp;{{{atburður10}}} {{!}}{{!}} {{{dagsetning10|}}}&nbsp; }} |- {{#if: {{{atburður12<includeonly>|</includeonly>}}} | class="mergedrow" | class="mergedbottomrow" }} {{#if: {{{atburður11<includeonly>|</includeonly>}}} | <!-- -->{{!}} &nbsp;•&nbsp;{{{atburður11}}} {{!}}{{!}} {{{dagsetning11|}}}&nbsp; }} |- class="mergedbottomrow" {{#if: {{{atburður12<includeonly>|</includeonly>}}} | <!-- -->{{!}} &nbsp;•&nbsp;{{{atburður12}}} {{!}}{{!}} {{{dagsetning12|}}}&nbsp; }} |- style="vertical-align: top;" <!-- Evrópusambandsaðild --> {{#if: {{{ESBaðild|}}} | {{!}} class='infobox-data' {{!}} '''[[Evrópusambandið|Evrópusambandsaðild]]''' {{!}} class='infobox-data' style="vertical-align:top;" {{!}} {{{ESBaðild|}}} }} |- style="vertical-align: top" | <!-- Flatarmál --> {{#if:{{{flatarmál|}}}| {{!}} style="vertical-align: top; text-align: left;" {{!}} '''[[Flatarmál]]'''<br>&nbsp;•&nbsp;Samtals{{#if: {{{hlutfall_vatns |}}}|<br>&nbsp;•&nbsp;Vatn (%)|}} {{!}} style="vertical-align: top; text-align: left;" {{!}} {{#if: {{{stærðarsæti|}}}|[[Listi yfir lönd og útlendur eftir stærð|{{{stærðarsæti}}}. sæti]]|}}<br />{{{flatarmál}}}&nbsp;km&sup2;{{#if: {{{hlutfall_vatns |}}}|<br>{{{hlutfall_vatns}}}|}}}} |- style="vertical-align: top;" <!-- Mannfjöldi --> {{#if:{{{fólksfjöldi|}}}| {{!}} style="vertical-align: top; text-align: left;" {{!}} '''[[Mannfjöldi]]'''<br>&nbsp;•&nbsp;Samtals ({{{mannfjöldaár}}})<br>&nbsp;•&nbsp;[[Þéttleiki byggðar]] {{!}} style="vertical-align: top; text-align: left;" {{!}} {{#if: {{{mannfjöldasæti|}}}|[[Listi yfir lönd eftir mannfjölda|{{{mannfjöldasæti}}}. sæti]]|}}<br>{{{fólksfjöldi}}}<br>{{{íbúar_á_ferkílómetra}}}/km²}} |- style="vertical-align: top;" <!-- Landsframleiðsla --> |- style="vertical-align: top;" {{#if:{{{VLF<includeonly>|</includeonly>}}} | {{!}} class='infobox-data' {{!}} '''[[Verg landsframleiðsla|VLF]]''' ('''[[Kaupmáttarjöfnuður|KMJ]]''') {{!}} class='infobox-data' {{!}} áætl. [[{{{VLF_ár|}}}]] }} |- {{#if: {{{VLF<includeonly>|</includeonly>}}} | class="mergedrow" | class="mergedbottomrow" }} {{#if: {{{VLF<includeonly>|</includeonly>}}} | <!-- -->{{!}} &nbsp;•&nbsp;Samtals {{!}}{{!}} {{{VLF|}}} millj. [[Bandaríkjadalur|dala]] {{#if: {{{VLF_sæti|}}} | ([[Lönd eftir landsframleiðslu (KMJ)|{{{VLF_sæti|}}}. sæti]]) }} }} |- {{#if: {{{VLF_á_mann<includeonly>|</includeonly>}}} | class="mergedrow" | class="mergedbottomrow" }} {{#if: {{{VLF_á_mann<includeonly>|</includeonly>}}} | <!-- -->{{!}} &nbsp;•&nbsp;Á mann {{!}}{{!}} {{{VLF_á_mann|}}} dalir {{#if: {{{VLF_á_mann_sæti|}}} | ([[Lönd eftir landsframleiðslu á mann (KMJ)|{{{VLF_á_mann_sæti|}}}. sæti]]) }} }} |- style="vertical-align: top;" <!-- Vísitala um þróun lífsgæða --> {{#if: {{{VÞL|}}} | {{!}} class='infobox-data' style="vertical-align: top; text-align: left;" {{!}} '''[[Vísitala um þróun lífsgæða|VÞL]]''' {{#if: {{{VÞL_ár|}}}|({{{VÞL_ár|}}})|}} {{!}} class='infobox-data' style="vertical-align: top; text-align: left;" {{!}} {{{VÞL|}}} {{#if: {{{VÞL_sæti|}}} | ([[Listi yfir lönd eftir vísitölu um þróun lífsgæða|{{{VÞL_sæti|}}}. sæti]]) }} }} |- <!-- Gjaldmiðill --> | style="vertical-align: top; text-align: left;" | '''[[Gjaldmiðill]]''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | {{{gjaldmiðill}}} |- <!-- Tímabelti --> {{#if: {{{tímabelti|}}} | {{!}} class='infobox-data' style="vertical-align: top; text-align: left;" {{!}} '''[[Tímabelti]]''' {{!}} class='infobox-data' style="vertical-align: top; text-align: left;" {{!}} {{{tímabelti}}} }} |- <!-- Umferð --> {{#if: {{{umferð|}}} | {{!}} class='infobox-data' style="vertical-align: top; text-align: left;" {{!}} '''Ekið er''' {{!}} class='infobox-data' style="vertical-align: top; text-align: left;" {{!}} {{{umferð}}} megin}} |- <!-- Þjóðarlen --> {{#if: {{{tld|}}} | {{!}} class='infobox-data' style="vertical-align: top; text-align: left;" {{!}} '''[[Þjóðarlén]]''' {{!}} class='infobox-data' style="vertical-align: top; text-align: left;" {{!}} [[.{{{tld|}}}]] }} |- <!-- Símakóði --> {{#if: {{{símakóði|}}} | {{!}} class='infobox-data' style="vertical-align: top; text-align: left;" {{!}} '''[[Landsnúmer]]''' {{!}} class='infobox-data' style="vertical-align: top; text-align: left;" {{!}} [[Listi yfir landsnúmer|+{{{símakóði|}}}]] }} |- <!-- Neðanmálsgreinar --> {{#if: {{{neðanmálsgreinar|}}} | {{!}} class='infobox-data' style="vertical-align: top; text-align: left; font-size:90%" colspan="2" {{!}} {{{neðanmálsgreinar|}}} }} |}{{if both|{{{nafn|}}}|{{{mannfjöldaár|}}}|{{#invoke:Næstu kosningar og manntal|main|{{PAGENAME}}|||{{{mannfjöldaár|}}}}}}}<noinclude> == Notkun == <pre> {{Land |nafn = |nafn_á_frummáli = |nafn_í_eignarfalli = |fáni = |alt = |skjaldarmerki = |alt1 = |staðsetningarkort = |alt2 = |kjörorð = |kjörorð_tungumál = |kjörorð_þýðing = |þjóðsöngur = |tungumál = |höfuðborg = |stjórnarfar = |titill_leiðtoga1 = |nafn_leiðtoga1 = ... |staða = |staða_athugasemd = |atburður1 = |dagsetning1 = |atburður2 = |dagsetning2 = |atburður3 = |dagsetning3 = ... |dagsetningar = |ESBaðild = |stærðarsæti = |flatarmál = |hlutfall_vatns = |fólksfjöldi = |mannfjöldaár = |mannfjöldasæti = |íbúar_á_ferkílómetra = |VLF_ár = |VLF = |VLF_sæti = |VLF_á_mann = |VLF_á_mann_sæti= |VÞL_ár = |VÞL = |VÞL_sæti = |gjaldmiðill = |tímabelti = |umferð = |tld = |símakóði = |neðanmálsgreinar = }}</pre> {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Flokkur:Upplýsingasnið]] </noinclude><noinclude> <templatedata> { "format": "block", "params": { "nafn": { "description": "Heiti landsins á íslensku", "example": "Ísland", "type": "string", "suggested": true, "label": "Nafn" }, "nafn_á_frummáli": { "description": "Heiti landsins á frummál(i/um) þess. Ef fleiri en eitt tungumál eru töluð í landinu, þá er hægt að skrifa þau eftir landaheitið með sniðinu {{mál|xx}}, þar sem xx er tungumálakóðinn.", "type": "string", "required": true, "label": "Nafn á frummáli" }, "fáni": { "description": "Opinberi fáni landsins. Á að vera á SVG-sniði", "example": "Flag of Iceland.svg", "type": "wiki-file-name", "required": true, "label": "Fáni" }, "nafn_í_eignarfalli": { "description": "Heiti landsins á íslensku í eignarfall. Þetta er notað til að gera tengla að síðum um fána og skjaldarmerk viðeigandi lands.", "type": "string", "required": true, "label": "Nafn í eignarfalli" }, "alt": {}, "fáni-ár": { "description": "Ef fleiri en einn fáni, tilgreinir hvenær fáninn var í gildi" }, "skjaldarmerki": { "description": "Opinbera skjaldarmerki landsins. Á að vera á SVG-sniði", "example": "Coat of arms of Iceland.svg", "type": "wiki-file-name", "required": true, "label": "Skjaldarmerki" }, "alt1": {}, "skjaldarmerki-ár": { "description": "Ef fleiri en eitt skjaldarmerki, tilgreinir hvenær skjaldarmerkið var í gildi" }, "fáni2": { "type": "wiki-file-name" }, "alt3": {}, "fáni2-ár": { "description": "Ef fleiri en einn fáni, tilgreinir hvenær fáninn var í gildi"}, "skjaldarmerki2": { "type": "wiki-file-name" }, "alt4": {}, "skjaldarmerki2-ár": { "description": "Ef fleiri en eitt skjaldarmerki, tilgreinir hvenær skjaldarmerkið var í gildi" }, "kjörorð": { "description": "Kjörorð landsins á frummáli", "type": "string", "label": "Kjörorð" }, "kjörorð_tungumál": { "description": "Frummál kjörorðsins (stundum er þetta ekki það sama og opinbera tungumál landsins)", "type": "string", "label": "Tungumál kjörorðsins" }, "kjörorð_þýðing": { "description": "Þýðing á kjörorðinu yfir á íslensku", "type": "string", "label": "Þýðing á kjörorðinu" }, "þjóðsöngur": { "description": "Heiti þjóðsöngs landsins", "example": "Lofsöngur", "type": "string", "label": "Þjóðsöngur" }, "staðsetningarkort": { "description": "Skráaheiti korts sem sýnir staðsetningu landsins í heimi", "example": "Europe location ISL.png", "type": "content", "required": true, "label": "Staðsetningarkort" }, "alt2": {}, "höfuðborg": { "description": "Heiti opinberu höfuðborgar landsins", "example": "Reykjavík", "type": "string", "label": "Höfuðborg" }, "tungumál": { "description": "Opinberu eða stærstu tungumál landsins, ritað með litlum stafi", "example": "íslenska", "type": "string", "label": "Tungumál" }, "titill_leiðtoga": { "description": "Titlar leiðtoga ríkisstjórnar landsins og þjóðhöfðingja, ásamt þeim annarra leiðtoga, aðgreindir með <br />", "example": "[[Forseti Íslands|Forseti]]", "label": "Titlar leiðtoga" }, "stjórnarfar": { "description": "Tegund ríkisstjórnar í landinu", "example": "Lýðveldi", "required": true, "label": "Stjórnarfar" }, "nöfn_leiðtoga": { "description": "Nöfn leiðtoga ríkisstjórnar landsins og þjóðhöfðingja, ásamt þeim annarra leiðtoga, aðgreind með <br />", "example": "[[Ólafur Ragnar Grímsson]]<br />[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]", "label": "Nöfn leiðtoga" }, "atburður1": { "description": "Heiti mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "example": "Þjóðveldi", "label": "Atburður 1" }, "staða_athugasemd": { "description": "Nánari upplýsingar um stöðu landsins, svo sem árið sem landið hlaut stöðuna", "label": "Athugasemd við stöðuna" }, "staða": { "description": "Stjórnmálalega staða landsins", "example": "Sjálfstæði", "type": "string", "required": true, "label": "Staða" }, "dagsetning1": { "description": "Dagsetning mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "example": "930", "type": "date", "label": "Dagsetning atburðar 1" }, "atburður3": { "description": "Heiti mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "label": "Atburður 3" }, "atburður2": { "description": "Heiti mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "label": "Atburður 2" }, "dagsetning2": { "description": "Dagsetning mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "type": "date", "label": "Dagsetning atburðar 2" }, "atburður4": { "description": "Heiti mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "label": "Atburður 4" }, "dagsetning3": { "description": "Dagsetning mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "type": "date", "label": "Dagsetning atburðar 3" }, "atburður5": { "description": "Heiti mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "label": "Atburður 5" }, "dagsetning4": { "description": "Dagsetning mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "type": "date", "label": "Dagsetning atburðar 4" }, "atburður6": { "description": "Heiti mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "label": "Atburður 6" }, "dagsetning5": { "description": "Dagsetning mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "type": "date", "label": "Dagsetning atburðar 5" }, "atburður7": { "description": "Heiti mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "label": "Atburður 7" }, "dagsetning6": { "description": "Dagsetning mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "type": "date", "label": "Dagsetning atburðar 6" }, "atburður8": { "description": "Heiti mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "label": "Atburður 8" }, "dagsetning7": { "description": "Dagsetning mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "type": "date", "label": "Dagsetning atburðar 7" }, "atburður9": { "description": "Heiti mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "label": "Atburður 9" }, "dagsetning8": { "description": "Dagsetning mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "type": "date", "label": "Dagsetning atburðar 8" }, "dagsetning9": { "description": "Dagsetning mikilvægs atburðar í sögu landsins sem leiddi til núverandi stöðu þess", "type": "date", "label": "Dagsetning atburðar 9" }, "ESBaðild": { "description": "Dagsetning sem landið fékk aðild að Evrópusambandinu, ef við á", "example": "1973", "label": "Evrópusambandsaðild" }, "stærðarsæti": { "description": "Númer sætis landsins á lista yfir lönd eftir stærð. Ekki skrifa punkt eftir töluna, honum verður bætt við sjálfkrafa ", "example": "108", "type": "number", "label": "Stærðarsæti" }, "flatarmál": { "description": "Flatarmál landsins í ferkílómetrum. Ekki skrifa mælieiningar (t.d. km²), þeim verður bætt við sjálfkrafa", "example": "103.125", "type": "number", "label": "Flatarmál" }, "hlutfall_vatns": { "description": "Hlutfall yfirborðs landsins sem er vatni þakið. Verður að skrifa prósentutöluna", "example": "2,7%", "type": "number", "label": "Hlutfall vatns" }, "mannfjöldaár": { "description": "Árið sem mannfjöldtalan er frá", "example": "2015", "type": "date", "label": "Mannfjöldaár" }, "mannfjöldasæti": { "description": "Númer sætis landsins á lista yfir lönd eftir mannfjölda. Ekki skrifa punkt eftir töluna, honum verður bætt við sjálfkrafa ", "type": "number", "label": "Mannfjöldasæti" }, "fólksfjöldi": { "description": "Samtals mannfjöldi landsins", "example": "329.740", "type": "number", "label": "Mannfjöldi" }, "íbúar_á_ferkílómetra": { "description": "Fjöldi manna sem búa í hverjum ferkílómetra landsins. Ekki skrifa mælieiningar (t.d. /km²), þeim verður bætt við sjálfkrafa", "example": "3,1", "type": "number", "label": "Íbúar á ferkílómetra" }, "VLF": { "description": "Verg landsframleiðsla landsins í bandaríkjadölum", "example": "14,488 millj. dala", "type": "number", "label": "Verg landsframleiðsla" }, "VLF_ár": { "description": "Árið sem verg landsframleiðslan er frá", "example": "2015", "type": "date", "label": "Ár vergrar landsframleiðslu" }, "VLF_sæti": { "description": "Númer sætis landsins á lista yfir lönd eftir vergri landsframleiðslu. Ekki skrifa punkt eftir töluna, honum verður bætt við sjálfkrafa ", "example": "142", "type": "number", "label": "Sæti vergrar landsframleiðslu" }, "VLF_á_mann": { "description": "Verg landsframleiðsla landsins á mann í bandaríkjadölum", "example": "44.575 dalir", "type": "number", "label": "Verg landsframleiðsla á mann" }, "VLF_á_mann_sæti": { "description": "Númer sætis landsins á lista yfir lönd eftir vergri landsframleiðslu á mann. Ekki skrifa punkt eftir töluna, honum verður bætt við sjálfkrafa ", "example": "23", "type": "number", "label": "Sæti vergrar landsframleiðslu á mann" }, "VÞL": { "description": "Vísitala um þróun lífsgæða (þetta er tala). Má bæta við tákni sem sýnir breytingu frá því í fyrra ({{hækkun}}, {{stöðugt}} eða {{lækkun}})", "example": "{{stöðugt}} 0.895", "type": "number", "label": "Vísitala um þróun lífsgæða" }, "VÞL_ár": { "description": "Árið sem vísitalan um þróun lífsgæða er frá", "example": "2015", "type": "number", "label": "Ár vísitölu um þróun lífsgæða" }, "VÞL_sæti": { "description": "Númer sætis landsins á lista yfir lönd eftir þróun lífsgæða. Ekki skrifa punkt eftir töluna, honum verður bætt við sjálfkrafa ", "example": "13", "type": "number", "label": "Sæti vísitölu um þróun lífsgæða" }, "gjaldmiðill": { "description": "Heiti gjaldmiðils landsins og skammstöfun á honum í svigum", "example": "[[Íslensk króna]] (ISK)", "type": "string", "required": true, "label": "Gjaldmiðill" }, "tímabelti": { "description": "UTC-tímabelti landsins og nánari upplýsingar sem við eiga", "example": "UTC+0 (enginn sumartími)", "type": "string", "label": "Tímabelti" }, "tld": { "description": "Þjóðarlen landsins, án punkts fyrirfram", "example": "is", "type": "string", "label": "Þjóðarlén" }, "símakóði": { "description": "Alþjóðlega símanúmer landsins. Ekki skrifa núll eða plús fyrirfram", "example": "354", "type": "number", "label": "Símanúmer" }, "umferð": { "label": "Umferð", "description": "Hvorum megin er ekið, vinstra eða hægra megin", "example": "hægri", "type": "boolean" }, "neðanmálsgreinar": { "label": "Neðanmálsgreinar" }, "titill_leiðtoga1": {}, "nafn_leiðtoga1": {}, "titill_leiðtoga2": {}, "nafn_leiðtoga2": {}, "titill_leiðtoga3": {}, "nafn_leiðtoga3": {}, "titill_leiðtoga4": {}, "nafn_leiðtoga4": {}, "titill_leiðtoga5": {}, "nafn_leiðtoga5": {} }, "description": "Upplýsingakassi um land.", "paramOrder": [ "nafn", "nafn_í_eignarfalli", "nafn_á_frummáli", "fáni", "alt", "fáni-ár", "skjaldarmerki", "alt1", "skjaldarmerki-ár", "fáni2", "alt3", "fáni2-ár", "skjaldarmerki2", "alt4", "skjaldarmerki2-ár", "kjörorð", "kjörorð_tungumál", "kjörorð_þýðing", "þjóðsöngur", "staðsetningarkort", "alt2", "höfuðborg", "tungumál", "stjórnarfar", "titill_leiðtoga", "nöfn_leiðtoga", "titill_leiðtoga1", "nafn_leiðtoga1", "titill_leiðtoga2", "nafn_leiðtoga2", "titill_leiðtoga3", "nafn_leiðtoga3", "titill_leiðtoga4", "nafn_leiðtoga4", "titill_leiðtoga5", "nafn_leiðtoga5", "staða", "staða_athugasemd", "atburður1", "dagsetning1", "atburður2", "dagsetning2", "atburður3", "dagsetning3", "atburður4", "dagsetning4", "atburður5", "dagsetning5", "atburður6", "dagsetning6", "atburður7", "dagsetning7", "atburður8", "dagsetning8", "atburður9", "dagsetning9", "ESBaðild", "flatarmál", "stærðarsæti", "hlutfall_vatns", "fólksfjöldi", "mannfjöldaár", "mannfjöldasæti", "íbúar_á_ferkílómetra", "VLF", "VLF_ár", "VLF_sæti", "VLF_á_mann", "VLF_á_mann_sæti", "VÞL", "VÞL_ár", "VÞL_sæti", "gjaldmiðill", "tímabelti", "umferð", "tld", "símakóði", "neðanmálsgreinar" ] } </templatedata> </noinclude> sx2y37qbra8gmrmeqhecgsi4lpoc1cd 0 21775 1964489 1485889 2026-05-27T16:43:09Z Berserkur 10188 1964489 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1545]]|[[1546]]|[[1547]]|[[1548]]|[[1549]]|[[1550]]|[[1551]]| [[1531–1540]]|[[1541–1550]]|[[1551–1560]]| [[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]| }} Árið '''1548''' ('''MDXLVIII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Ísland == === Fædd === === Dáin === * [[24. mars]] - [[Gissur Einarsson]] [[Skálholtsbiskup]] (f. [[1512]]) ==Erlendis== * [[19. janúar]] - Portúgalir voru hraktir frá [[Aden]] (í nútíma [[Jemen]]) af Ottómönum til Sómalíu þar sem eftirlifendur voru handsamaðir og skip þeirra brennd. * [[15. maí]] - [[Karl 5. keisari]] hins heilaga rómverska ríkis gaf út yfirlýsingu um að mótmælendur yrðu að fylgja kaþólskum siðum en máttu þeir þó viðhalda sumum siðum mótmælenda. * [[10. júní]] - Yotfa, 13 ára konungur [[Konungsríkið Ayutthaya|Konungsríkisins Ayutthaya]] (Taílandi) var myrtur með samþykki móður sinnar en ástmaður hennar var settur konungur. Parið var myrt í valdaskiptum í nóvember sama ár. * [[11. júní]] - [[Súleiman mikli]], soldán Ottómanveldisins réðst inn í [[Safavídaríkið]] (Íran). * [[16. júní]] - 8.000 franskir hermenn komu til [[Edinborg]]ar í boði Skotakonungs til að hjálpa við að hrekja enskan her burt. * [[7. júlí]] - Hjónabandssáttmáli var gerður milli Skotlands og Frakklands: [[María Skotadrottning]], þá 5 ára, og [[Frans 2. Frakkakonungur]], þá 4 ára, skyldu giftast. * [[20. október]] - Borgin [[La Paz]] í Bólivíu var stofnuð. * [[17. desember]] - Jóhann 3. konungur Portúgals skipaði nýlennustjórn í Brasilíu með aðsetur í [[Bahia]]. * [[Desember]] - [[Síam]] réðst á [[Búrma]]. ===Fædd=== * [[Giordano Bruno]], ítalskur heimspekingur, stjarnfræðingur og prestur (d. [[1600]]) * [[Tomás Luis de Victoria]], spænskt tónskáld (d. [[1611]]). ===Dáin=== [[Flokkur:1548]] [[Flokkur:1541-1550]] iqkwofanqc0501d204dnlyt7ojwvmlm 0 23335 1964527 1961555 2026-05-28T10:53:37Z CommonsDelinker 1159 Skipti út President_Ronald_Reagan_says_goodbye_to_Soviet_General_Secretary_Mikhail_Gorbachev.jpg fyrir [[Mynd:President_Ronald_Reagan_Says_Goodbye_to_Soviet_General_Secretary_Gorbachev_After_The_Last_Meeting_at_Hofdi_House_Reykjavik_Iceland_-_DPLA_-_52e61 1964527 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Míkhaíl Gorbatsjov | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Михаи́л Горбачёв}} | mynd = GorbachevMS.jpg | myndatexti1 = Gorbatsjov árið 1991. | titill = [[Forseti Sovétríkjanna]] | stjórnartíð_start = [[15. mars]] [[1990]] | stjórnartíð_end = [[25. desember]] [[1991]] | vara_forseti = [[Gennadíj Janajev]] | forveri = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður = ''[[Hrun Sovétríkjanna|Embætti lagt niður]]'' | titill2 = [[Aðalritari sovéska kommúnistaflokksins]] | stjórnartíð_start2 = [[10. mars]] [[1985]] | stjórnartíð_end2 = [[24. ágúst]] [[1991]] | forveri2 = [[Konstantín Tsjernenko]] | eftirmaður2 = [[Vladímír Ívashko]] {{small|(''starfandi'')}} | titill3 = Forseti [[Æðstaráð Sovétríkjanna|Æðstaráðs Sovétríkjanna]] | stjórnartíð_start3 = [[25. maí]] [[1989]] | stjórnartíð_end3 = [[15. mars]] [[1990]] | forveri3 = Hann sjálfur sem forseti forsætisnefndar Æðstaráðsins | eftirmaður3 = [[Anatolíj Lúkjanov]] | titill4 = Forseti forsætisnefndar [[Æðstaráð Sovétríkjanna|Æðstaráðs Sovétríkjanna]] | stjórnartíð_start4 = [[1. október]] [[1988]] | stjórnartíð_end4 = [[25. maí]] [[1989]] | forveri4 = [[Andrej Gromyko]] | eftirmaður4 = Hann sjálfur sem forseti Æðstaráðsins | fæðingarnafn = Míkhaíl Sergejevítsj Gorbatsjov | fæddur = {{Fæðingardagur|1931|3|2}} | fæðingarstaður = [[Prívolnoje]], [[Stavropolfylki]], [[Sovétlýðveldið Rússland|rússneska sovétlýðveldinu]], [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2022|8|30|1931|3|2}} | dánarstaður = [[Moskva|Moskvu]], [[Rússland]]i | starf = Stjórnmálamaður | stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna]] (1952–1991) | laun = | trúarbrögð = | vefsíða = [http://gorby.ru/ gorby.ru] | maki = [[Raísa Gorbatsjova]] (g. 1953; d. 1999) | börn = 1 | háskóli = [[Ríkisháskólinn í Moskvu]] | verðlaun = [[File:Nobel prize medal.svg|15px]] [[Friðarverðlaun Nóbels]] (1990) | undirskrift = Gorbachev Signature.svg }} '''Míkhaíl Sergejevítsj Gorbatsjov''' ([[rússneska]]: Михаи́л Серге́евич Горбачёв; framburður: /mɪxaˈiɫ sɪrˈgejɪvɪtʃ gərbaˈtʃof/) (fæddur [[2. mars]] [[1931]] í Prívolnoje, látinn [[30. ágúst]] [[2022]]) var rússneskur stjórnmálamaður sem var síðasti leiðtogi [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]], frá 1985-1991. Gorbatsjov gekk í [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna|Kommúnistaflokk Sovétríkjanna]] árið 1952, kvæntist [[Raísa Gorbatsjova|Raísu]] í september 1953, fór fyrir sendinefnd Sovétríkjanna í Belgíu 1972-1974, kom [[Leiðtogafundurinn í Höfða|til fundar]] við [[Ronald Reagan]] á Íslandi 1986. Við dauða [[Konstantín Tsjernenko]] varð Gorbatsjov [[aðalritari sovéska kommúnistaflokksins]] þann 11. mars 1985, þar sem hann reyndi að breyta pólitísku kerfi Sovétríkjanna og dreifa efnahag landsins betur. Hann reyndi að breyta ásýnd flokksins með [[glasnost]] (opnun) og [[perestrojka]] (endurskipulagning) en talið er að það hafi orðið kommúnistaflokknum að falli og þar með valdið [[Hrun Sovétríkjanna|sundrungu Sovétríkjanna]]. Ólíkt fyrirrennurum sínum sendi hann ekki sovéskar herdeildir til að kveða niður frelsisbaráttu íbúa Mið-Evrópu 1989. Hann meinaði ekki þýsku ríkjunum sameiningu 1990 og hlaut [[friðarverðlaun Nóbels]] 1990. Hann var andvígur sundrungu Sovétríkjanna 1991. Hann var settur í þriggja daga stofufangelsi af harðlínumönnum í ágúst 1991. Hann sagði af sér embætti 25. desember 1991.<ref name="1,1">{{Vefheimild|titill=Biography|url=http://www.gorby.ru/en/Gorbachev/biography/|mánuðurskoðað=8. desember|árskoðað=2013|útgefandi=Heimasíða Míkhaíls Gorbatsjov|vefsíða=gorby.ru|tungumál=enska}}</ref> == Uppruni == Míkhaíl Gorbatsjov fæddist bændasonur í þorpinu [[Prívolnoje]] í [[Stavropolfylki]] í suðvesturhluta [[Rússland]]s.<ref>{{Tímarit.is|3336641|Mikhail Gorbatsjov: Maðurinn sem breytti heiminum|blað=[[Alþýðublaðið]]|höfundur=Kristján Kristjánsson|útgáfudagsetning=10. mars 1990|blaðsíða=7-8}}</ref> Fjölskylda hans var hálf rússnesk og hálf úkraínsk. Faðir hans, Sergej Andrejevítsj Gorbatsjov, var bóndi á sameignabóndabýli sem barðist í seinni heimsstyrjöldinni og móðir hans, María Pantelejevna Gorbatsjova, vann á sameignabóndabýli eða Kolkhoz. Gorbatsjov ólst mestmegnis upp hjá afa sínum og ömmu áður en hann byrjaði í skóla. Þar gekk honum mjög vel og varð fljótt mjög áhugasamur um það að læra og hafði áhuga á öllu nýju sem hann lærði. Hann hafði sérstaklega mikinn áhuga á leiklist. Leiklistahópurinn sem hann var í setti einu sinni upp leikrit sem þau ferðuðust milli bæja og þorpa með, sýndu fyrir smá aur og notuðu gróðann í að kaupa 35 skópör handa fátækustu börnunum í skólanum sem höfðu þurft að vera berfætt fram að því.<ref name="1,2">{{Vefheimild|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/238982/Mikhail-Gorbatsjov|titill=Mikhail Gorbachev|útgefandi=''[[Encyclopaedia Britannica]]''|mánuðurskoðað=8. desember|árskoðað=2013|tungumál=enska}}</ref> Hann vann sjálfur á eins bóndabýlum og foreldrar sínir og gekk 15 ára til liðs við [[Komsomol]] sem var ungliðahreyfing kommúnista. Árið 1952 hóf Gorbatsjov lögfræðinám við [[Ríkisháskólinn í Moskvu|háskólann í Moskvu]] og gerðist hluti af sovéska kommúnistaflokknum. Hann útskrifaðist með lögfræðigráðu 1955 og varð virkur þátttakandi í bæði Komsomol-hreyfingunni og innan kommúnistaflokksins. Meðan á lögfræðináminu stóð kynntist Gorbatsjov eiginkonu sinni, [[Raísa Gorbatsjova|Raísu Títarenko]], sem var ári yngri en hann og að læra heimspeki í sama skóla. Þau gengu í hjónaband 25. september 1953.<ref name="1,1"/> ==Stjórnmálaferill== Gorbatsjov flutti ásamt Raísu til [[Stavropolfylki]]s eftir útskrift úr háskóla og áttu þau eftir að dvelja þar næstu 23 árin. Gorbatsjov vann sig hratt upp metorðastigann í Kommúnistaflokknum í Stavropol og varð aðalritari fylkisdeildar flokksins árið 1970. Á árum sínum í Stavropol kynnti Gorbatsjov sér [[Landbúnaður|landbúnaðarmál]] og útskrifaðist árið 1967 með háskólagráðu í landbúnaðarvísindum.<ref>{{Tímarit.is|4044289|Hver er maðurinn Gorbatsjov og hver er saga hans og ferill? Fyrri hluti|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=2. febrúar 1988|blaðsíða=10}}</ref> Forveri Gorbatsjovs sem aðalritari í Stavropol, [[Fjodor Kúlakov]], hafði verið gerður landbúnaðarráðherra í ríkisstjórn Sovétríkjanna. Talið er að Kúlakov, sem pólitískur lærifaðir Gorbatsjovs, hafi komið nafni Gorbatsjovs á framfæri við stjórnvöld í [[Kreml (Moskva)|Kreml]] á þessum tíma.<ref name=tíminn2>{{Tímarit.is|4044313|Hver er maðurinn Gorbatsjov og hver er saga hans og ferill? Seinni grein|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=3. febrúar 1988|blaðsíða=6-7}}</ref> Gorbatsjov vakti þjóðarathygli í fyrsta skipti árið 1977 þegar viðtal við hann um nýja uppskeruaðferð á korni í Stavropol var birt á forsíðu ríkisdagblaðsins ''[[Pravda]]''.<ref name=tíminn2/> Þegar Kúlakov lést árið 1978 var Gorbatsjov kjörinn arftaki hans sem landbúnaðarráðherra og flutti því til Moskvu ásamt fjölskyldu sinni. Árið 1979 hlaut Gorbatsjov sæti án atkvæðisréttar í [[Stjórnmálanefnd Kommúnistaflokks Sovétríkjanna|stjórnmálanefnd Kommúnistaflokksins]] og árið á eftir varð hann fullgildur meðlimur í nefndinni.<ref>{{Tímarit.is|1757054|Síðasti Kremlarbóndinn bregður búi|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=29. desember 1991|blaðsíða=12-15|höfundur=Steingrímur Sigurgeirsson}}</ref> Talið er að [[Leoníd Brezhnev]], þáverandi leiðtogi Sovétríkjanna, hafi valið Gorbatsjov sem eftirmann Kúlakovs vegna meðmæla frá [[Míkhaíl Súslov]] og [[Júríj Andropov]], sem höfðu hrifist af Gorbatsjov sem aðalritara í Stavropol. Gorbatsjov var þá yngsti meðlimur stjórnmálanefndarinnar og 21 árum undir meðalaldri nefndarmanna.<ref name=tíminn2/> Þegar Brezhnev lést árið 1982 varð Andropov nýr aðalritari Kommúnistaflokksins. Gorbatsjov varð þá nánasti samstarfsmaður Andropovs og aðstoðaði hann í aðgerðum gegn spillingu innan sovéska stjórnkerfisins. Gorbatsjov skrifaði jafnframt ræður fyrir Andropov og mætti oft á fundi fyrir hönd hans þar sem Andropov var oft veikur.<ref>{{Tímarit.is|6368231|Hann ruddi veginn að falli múrsins|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|útgáfudagsetning=19. júní 2009|blaðsíða=42|höfundur=Anna Larsdotter}}</ref> == Aðalritari == Þann 11. mars valdi stjórnmálanefnd miðstjórnar flokksins Gorbatsjov til þess að gegna starfi [[Aðalritari sovéska kommúnistaflokksins|aðalritara]] innan Kommúnistaflokksins eftir andlát [[Konstantín Tsjernenko|Konstantíns Tsjernenko]]. Hann hafði smátt og smátt unnið sér betri sess innan flokksins og þrátt fyrir fyrsta flokks einkunnir í lögfræðináminu hafði hann helgað líf sitt stjórnmálunum. Gorbatsjov minntist tíma [[Níkíta Khrústsjov]] sem tíma opnunar og bjartsýni, tilraunum til þess að endurbæta sovétkerfið, og leit á það sem skyldu sína að halda því áfram sem Khrústsjov hafði byrjað á. Í upphafi valdatíð hans hafði hann ómótaðar hugmyndir um hvernig skyldi umbylta kerfinu, en byrjaði á að reyna að koma aga á ríkisfjármálin og skipta út gömlum íhaldsmönnum fyrir unga og efnilega menn sem eins og hann vildu sjá breytingar á kerfinu.<ref>{{Tímarit.is|2521173|Bóndasonurinn frá Stavropol|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|útgáfudagsetning=11. október 1986|blaðsíða=55-56}}</ref> == Hugmyndafræði == [[Mynd:President Ronald Reagan Says Goodbye to Soviet General Secretary Gorbachev After The Last Meeting at Hofdi House Reykjavik Iceland - DPLA - 52e614a2e7c0706a37e0b9f3a873c385.jpg|thumb|left|Gorbatsjov (til hægri) ræðir við [[Ronald Reagan]] Bandaríkjaforseta á [[Höfði|Höfða]] í [[Reykjavík]] árið 1986.]] === Perestrojka === Á flokksþingi kommúnistaflokksins í febrúar 1986 lét Gorbatsjov fyrst til skara skríða. Perestrojka varð orð fundarins en það þýddi endurskipulag og skyldi nota til þess að umbylta samfélaginu og efnahag landsins. Einstaklingsframlag var ekki lengur bannorð og var fólki gefið leyfi til þess að stofna eigin fyrirtæki, en það hafði lengi verið bannað í Sovétríkjunum. Ef efnahagurinn átti að taka við sér yrði að leyfa litlum og meðalstórum fyrirtækjum, sem ekki væru í eigu ríkisins, að blómstra. Vinna þurftu bug á þeirri [[firring]]u að almenningur ætti ekki að fá að taka þátt í stjórnun ríkisins og koma frekar valdinu til fólksins með [[lýðræði]] og félagslegu [[jafnrétti]]. Umskiptin virtust erfið þar sem fara þurfti inn að innsta kjarna kerfisins til þess að hægt væri að hafa áhrif og hvatti elítan þar til mikilla andstöðu. Perestrojka hafði ekki tilætluð áhrif og á stjórnarárum Gorbatsjovs var stöðugur samdráttur í efnahagslífinu. Bent hefur verið á ýmsar ástæður fyrir þessu, meðal annars að Gorbatsjov hafi ekki getað notfært sér til fullnustu eða beinlínis litið fram hjá tækjum sem voru nauðsynleg til að framkvæma endurbæturnar sem hann vildi. Skortur á nauðsynjavörum varð daglegt brauð fyrir sovéska borgara og vinsældir Gorbatsjovs minnkuðu því stöðugt.<ref name=vísindavefurinn>{{Vísindavefurinn|22451|Hverjar voru helstu ástæðurnar fyrir hruni Sovétríkjanna?|höfundur=Gunnar Hólmsteinn Ársælsson|dags=8. janúar 2015|skoðað=7. apríl 2024}}</ref> === Glasnost === Það var svo ekki fyrr en 1988 sem Gorbatsjov kynnti stefnu sína Glasnost eða opnun samfélagsins. Sú aðgerð taldi Gorbatsjov að myndi auka gegnsæi allra ríkisstofnanna og koma á [[upplýsingafrelsi]]. Aftur lenti hann í eins mótstöðu og með perestroiku-stefnuna en mótstaðan var núna ekki bara hjá forréttindafólki heldur líka hjá [[Þjóðernishyggja|þjóðernissinnum]], harðlínukommúnistum og fleiri hópum. == Fall Gorbatsjovs og Sovétríkjanna == [[Mynd:Bush Gorba P15623-25A.jpg|thumb|right|Gorbatsjov með [[George H. W. Bush]] í [[Helsinki]] árið 1990.]] Við [[fall Berlínarmúrsins]] árið 1989 jukust vandamál Gorbatsjov. Landið var á barmi [[borgarastyrjöld|borgarastyrjaldar]], var að leysast upp í frumeindir sínar og menn voru ráðþrota á öllum vígstöðvum, þar sem kommúnismanum var smátt og smátt sópað frá völdum um alla Austur-Evrópu. Sovétríkin voru nú á barmi hruns og var skuldinni skellt á Gorbatsjov. Það skipti ekki máli að vandamálið ætti upptök sín í upphafi áttunda áratugsins en ekki 1985, heldur bara það að fólki hefði ekki liðið svo illa í marga áratugi. Í júní árið 1991 var keppinautur Gorbatsjovs, [[Borís Jeltsín]], kosinn nýr [[forseti Rússlands]] innan [[Sovétlýðveldið Rússland|rússneska sovétlýðveldisins]] og hafði Gorbatsjov þá misst nánast öll völd sem [[forseti Sovétríkjanna]], en þeirri stöðu hafði hann sinnt síðan 1990.<ref>{{Tímarit.is|1723530|Upphefð Borís Jeltsíns eykur óvissu um framtíð Gorbatsjovs|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=24|útgáfudagsetning=30. maí 1990}}</ref> Í ágúst 1991 reyndi hópur harðlínumanna að [[Sovéska valdaránstilraunin 1991|steypa Gorbatsjov af stóli]] til þess að hægt væri að snúa við þeirri þróun sem hann hafði komið af stað og var hann settur í [[stofufangelsi]] við [[Svartahaf]].<ref>{{Vefheimild|url=https://visindi.is/gorbachev-tekinn-i-gislingu/|titill=Gorbachev tekinn í gíslingu|dags=31. ágúst 2022 |skoðað=8. mars 2023|útgefandi=''Lifandi saga''}}</ref> Valdaránið misheppnaðist algjörlega en í upplausnarástandinu sem skapaðist á meðan Gorbatsjov var fangi var það Jeltsín sem fylkti almenningi að baki sér. Eftir valdaránstilraunina var Gorbatsjov alfarið rúinn völdum og Jeltsín stóð uppi sem raunverulegur leiðtogi Rússlands.<ref name=vísindavefurinn/> Þann 8. desember 1991 fundaði Jeltsín með [[Leoníd Kravtsjúk]], forseta [[Úkraína|Úkraínu]], og [[Stanislav Sjúskevitsj]], leiðtoga [[Hvíta-Rússland]]s, í [[Minsk]], og gaf með þeim út yfirlýsingu um að [[Hrun Sovétríkjanna|Sovétríkin væru ekki lengur til]].<ref>{{Tímarit.is|4066454|Sovétríkin horfin út af landakortinu|blað=[[Tíminn]]|blaðsíða=8-9|útgáfudagsetning=10. desember 1991}}</ref> Þrátt fyrir að vera enn forseti Sovétríkjanna að nafninu til var Gorbatsjov orðinn forseti án ríkis. Þann 25. desember 1991 var sovéski fáninn tekin niður af [[Kreml (Moskva)|Kreml]] í síðasta skiptið og Gorbatsjov sagði formlega af sér sem forseti Sovétríkjanna.<ref name="1,4">{{Vefheimild|url=http://skemman.is/stream/get/1946/6345/18114/1/Lokaritger%C3%B0_Karl_F._Thorarensen.pdf|titill=Rússneska hagkerfið 1970-2010|safnslóð=https://web.archive.org/web/20160305161733/http://skemman.is/stream/get/1946/6345/18114/1/Lokaritger%C3%B0_Karl_F._Thorarensen.pdf |safnár=2016|safnmánuður=03-05|mánuðurskoðað=8. desember|skoðað=2013|útgefandi=Skemman|höfundur=Karl F. Thorarensen}}</ref> == Friðarverðlaun Nóbels == Árið 1990 fékk Míkhaíl Gorbatsjov friðarverðlaun Nóbels. Gorbatsjov var mikilvægur hluti í því að koma á betri samskiptum milli austurs og vesturs og betrumbæta þannig alþjóðleg samskipti til muna. Hann kom á ákveðinni sátt milli Banda-og Sovétríkjanna með kröftugum friðarviðræðum við þáverandi forseta þeirra [[Ronald Reagan]] og mætti segja að hann hafi leyft [[Austurblokkin|austurblokkinni]] að leysast upp. Á valdatíð hans hafði hröð framleiðsla fyrir [[Kjarnorkuvopn|kjarnorkuvopnakapphlaupið]] farið dalandi og erjur milli landa minnkað. Valnefnd friðarverðlaunanna gaf það út í október 1990 að þrátt fyrir að margir hefðu haft áhrif á þessar framfarir, hefði Gorbatsjov á svo víðtækan og umfangsmikinn hátt haft áhrif að hann ætti helst skilið viðurkenninguna og heiðurinn af verðlaununum. Með stefnu sinni um Glasnost hafði honum tekist opna hið sovéska samfélag, bæði að innan sem og út á við, sem leiddi til styrkingu alþjóðlegs trausts. Fannst nefndinni Gorbatsjov hafa haft svo mikil áhrif á alþjóðleg friðarmál að það myndi veita möguleika á því að alheims þjóðfélagið gæti frekar byrjað að vinna úr sínum erjum tengdum hugmyndafræði, [[Trúarbrögð|trúarbrögðum]] og annarskonar menningarlegum mun.<ref name="1,5">{{Vefheimild|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1990/press.html|titill=The Nobel Peace Prize 1990|mánuður=15. október|ár=1990|mánuðurskoðað=8. desember|árskoðað=2013|tungumál=enska}}</ref> ==Andlát== Míkhaíl Gorbatsjov lést þann 30. ágúst árið 2022, þá 91 árs gamall. Hann lést á sjúkrahúsi í Moskvu eftir langvarandi veikindi.<ref>{{Vefheimild|titill=Mik­haíl Gor­batsjov er látinn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/08/30/mik_hail_gor_batsjov_er_latinn/|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=31. ágúst|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2022|mánuður=30. ágúst}}</ref> == Tilvísanir == <references /> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Aðalritari sovéska kommúnistaflokksins]] | frá = 1985 | til = 1991 | fyrir = [[Konstantín Tsjernenko]] | eftir = [[Vladímír Ívashko]]<br>{{small|(starfandi)}} }} {{Töfluendir}} {{Leiðtogar Sovétríkjanna}} {{Friðarverðlaun Nóbels}} {{fde|1931|2022|Gorbatsjov, Míkhaíl}} {{DEFAULTSORT:Gorbatsjov, Míkhaíl}} [[Flokkur:Aðalritarar sovéska kommúnistaflokksins]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Rússlands]] [[Flokkur:Handhafar friðarverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Míkhaíl Gorbatsjov| ]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Sovétríkjanna]] dzmzn5cn8scbesftni8c2n1ip76e1bj 0 23862 1964518 1961870 2026-05-28T10:00:11Z TKSnaevarr 53243 1964518 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Fyrri heimsstyrjöldin | image = WWImontage.jpg | image_size = 300px | caption = {{small|Réttsælis ofan frá: Sviðin jörð eftir sprengjuárásir í [[Orrustan við Somme|orrustunni við Somme]], skriðdrekar á leið yfir Hindenburg-línuna, skipið ''HMS Irresistible'' sekkur eftir að hafa rekist á sprengju í [[Dardanellasund]]i, breskir skotliðar með gasgrímur í orrustunni við Somme, þýskar herflugvélar.}} | date = [[28. júlí]] [[1914]] – [[11. nóvember]] [[1918]] (4 ár, 3 mánuðir og 14 dagar) | place = [[Evrópa]], [[Afríka]], [[Miðausturlönd]], [[Kína]], [[Eyjaálfa]], [[Kyrrahaf]], [[Atlantshaf]] | territory = | result = Sigur bandamanna með undirritun [[Versalasamningurinn|Versalasamningsins]] * Öll stórveldi á meginlandi Evrópu leyst upp; [[lýðveldi]] stofnuð í Þýskalandi, Rússlandi, Tyrklandi og Austurríki ** [[Rússneska keisaradæmið]] leyst upp og [[Sovétlýðveldið Rússland|rússneska sovétlýðveldið]] stofnað ** [[Þýska keisaradæmið]] leyst upp og [[Weimar-lýðveldið]] stofnað ** [[Tyrkjaveldi]] leyst upp og [[Tyrkland|lýðveldið Tyrkland]] stofnað ** [[Austurríki-Ungverjaland|Austurrísk-ungverska keisaradæmið]] leyst upp og skipt í smærri ríki * [[Þjóðabandalagið]] stofnað | combatant1 = {{tree list}} * [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|Bandamenn]] ** {{flagicon|Frakkland}} [[Þriðja franska lýðveldið|Frakkland]] ** {{UK}} [[Breska heimsveldið|Bretland]] ** {{RUS}} [[Rússneska keisaradæmið|Rússland]] (til 1917) ** {{flagicon|Ítalía|1861}} [[Konungsríkið Ítalía|Ítalía]] (frá 1915) ** {{flagicon|Bandaríkin|1912}} [[Bandaríkin]] (frá 1917) ** {{flagicon|Japan|1870}} [[Japanska keisaradæmið|Japan]] * [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|O.fl. ...]] {{tree list/end}} | combatant2 = {{tree list}} * [[Miðveldin]] ** {{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Þýska keisaradæmið|Þýskaland]] ** {{flagicon image|Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg}} [[Austurríki-Ungverjaland]] ** {{flagicon image|Flag of the Ottoman Empire.svg}} [[Tyrkjaveldi]] ** {{BGR}} [[Búlgaría]] (frá 1915) * [[Miðveldin|O.fl. ...]] {{tree list/end}} | commander1 = {{small| * {{flagicon|Frakkland}} [[Raymond Poincaré]] * {{flagicon|Frakkland}} [[Georges Clemenceau]] * {{RUS}} [[Nikulás 2.]] * {{RUS}} [[Aleksandr Kerenskíj]] * {{BEL}} [[Albert 1. Belgíukonungur|Albert 1.]] * {{UK}} [[H. H. Asquith]] * {{UK}} [[David Lloyd George]] * {{flagicon|Bandaríkin|1912}} [[Woodrow Wilson]] * {{flagicon|Ítalía|1861}} [[Viktor Emmanúel 3.]] * {{flagicon|Ítalía|1861}} [[Vittorio Emanuele Orlando|Vittorio Orlando]] * {{flagicon|Japan|1870}} [[Taishō keisari|Yoshihito]] * [[File:State Flag of Serbia (1882-1918).svg|20px]] [[Pétur 1. Serbíukonungur|Pétur 1.]] * {{ROU}} [[Ferdinand 1. Rúmeníukonungur|Ferdinand 1.]] * {{flagicon|Grikkland|royal}} [[Elevþeríos Venízelos]]}} | commander2 = {{small| * {{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari|Vilhjálmur 2.]] * {{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Paul von Hindenburg]] * {{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Erich Ludendorff]] * {{flagicon image|Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg}} [[Frans Jósef 1. Austurríkiskeisari|Frans Jósef 1.]] * {{flagicon image|Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg}} [[Karl 1. Austurríkiskeisari|Karl 1.]] * {{flagicon image|Flag of the Ottoman Empire.svg}} [[Enver Pasja]] * {{flagicon image|Flag of the Ottoman Empire.svg}} [[Talaat Pasja]] * {{flagicon image|Flag of the Ottoman Empire.svg}} [[Djemal Pasja]] * {{flagicon image|Flag of the Ottoman Empire.svg}} [[Mehmed 5.]] * {{flagicon image|Flag of the Ottoman Empire.svg}} [[Mehmed 6.]] * {{BGR}} [[Ferdinand 1. Búlgaríukeisari|Ferdinand 1.]]}} | casualties1 = {{small|'''Hermenn látnir:''' 5.525.000<br>'''Almennir borgarar látnir:''' 4.000.000}} | casualties2 = {{small|'''Hermenn látnir:''' 4.386.000<br>'''Almennir borgarar látnir:''' Rúmlega 3.700.000}} }} '''Fyrri heimsstyrjöldin''' (sem nefnt var '''heimsstríðið''' fyrir [[seinni heimsstyrjöldin]]a) var mannskætt stríð sem geisaði í [[Evrópa|Evrópu]] í fjögur ár. Stríðið hefur verið nefnt „stríðið mikla“ og „stríðið sem enda átti öll stríð“. Sá atburður sem miðað er við að marki upphaf stríðsins var morðið á [[Frans Ferdinand erkihertogi|Frans Ferdinand]] erkihertoga og ríkisarfa [[Austurríki]]s í [[Sarajevó]] þann [[28. júní]] [[1914]]. Átök hófust í [[ágúst]] 1914 og breiddust hratt út. Þegar upp var staðið lágu um tíu milljónir manna í valnum, um tuttugu milljónir höfðu særst og ótal manns misst heimili sín og lifibrauð. Stríðinu lauk með uppgjöf [[Þýskaland|Þjóðverja]] [[11. nóvember]] [[1918]]. Að stríðinu loknu funduðu fyrrum fjandmenn í [[Versalir|Versölum]] í [[Frakkland]]i þar sem [[Versalasamningurinn]] var gerður. Sigurvegarar í stríðinu voru [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamenn]] undir forystu [[Þriðja franska lýðveldið|Frakka]] en auk þeirra voru [[Bretland|Bretar]] og [[Rússneska keisaradæmið|Rússar]] (til [[1917]]) og síðar einnig [[Konungsríkið Ítalía|Ítalir]] og [[Bandaríkin|Bandaríkjamenn]]. Miðveldin voru [[Austurríki-Ungverjaland]], [[Þýska keisaradæmið]], [[Búlgaría]] og [[Tyrkjaveldi|Ottómanveldið]]. Flestar orrustur í fyrri heimsstyrjöldinni voru háðar á [[Vesturvígstöðvar (fyrri heimsstyrjöldin)|vesturvígstöðvunum]], lengst af í formi [[Skotgrafahernaður|skotgrafahernaðar]] en á milli andstæðra skotgrafa var svokallað „einskis manns land“. Skotgrafirnar náðu allt frá [[Norðursjór|Norðursjó]] að landamærum [[Sviss]]. Á [[Austurvígstöðvar (fyrri heimsstyrjöldin)|austurvígstöðvunum]] komu víðáttur [[Austur-Evrópa|Austur-Evrópu]] og takmarkaðar járnbrautir í veg fyrir langvarandi skotgrafahernað og ollu meiri hreyfanleika víglínanna. Einnig voru háðar orrustur á hafi og neðansjávar með [[Kafbátahernaður|kafbátahernaði]] og í fyrsta sinn í [[Lofthernaður|lofti]]. Meira en níu milljónir hermanna létu lífið í orrustum og milljónir óbreyttra borgara fórust. Stríðið olli því að tvö ríki liðuðust í sundur og tvö önnur keisaradæmi liðu undir lok: Austurríki-Ungverjaland og Ottómanveldið liðuðust í sundur og Þýska keisaradæmið og Rússneska keisaradæmið liðu undir lok. Þýskaland glataði öllu veldi sínu utan Evrópu og ný ríki urðu til, svo sem [[Tékkóslóvakía]], [[Eistland]], [[Lettland]], [[Litáen]], [[Finnland]], [[Pólland]] og [[Júgóslavía]]. [[Mynd:Royal Irish Rifles ration party Somme July 1916.jpg|right|thumb|250px|[[Írland|Írskar]] riflaskyttur í skotgröfunum við Somme, [[1. júlí]] [[1916]].]] [[Mynd:USA_bryter_de_diplomatiska_förbindelserna_med_Tyskland_3_februari_1917.jpg|thumb|250px|[[Woodrow Wilson]] forseti tilkynnir Bandaríkjaþingi um riftun stjórnmálasambands við [[Þýskaland]] [[3. febrúar]] [[1917]].]] [[Mynd:Vickers machine gun crew with gas masks.jpg|thumb|right|250px|[[Bretland|Breskir]] hermenn með Vickers [[Vélbyssa|vélbyssu]].]] [[Mynd:The British Army on the Western Front, 1914-1918 Q4649.jpg|right|thumb|250px|Bróðurpart styrjaldarinnar voru hermenn á vesturvígstöðvunum fastir í [[skotgröf]]um.]] [[Mynd:NYTimes-Page1-11-11-1918.jpg|right|thumb|250px|forsíða ''[[New York Times]]'' þann, [[11. nóvember]] [[1918]].]] == Orsakir stríðsins == Þann [[28. júní]] [[1914]] skaut [[Gavrilo Princip]] [[Frans Ferdinand erkihertogi|Franz Ferdinand]], erkihertoga Austurríkis-Ungverjalands og erfingja krúnunnar, og eiginkonu hans [[Sophie Chotek]] til bana í [[Sarajevo]]. Princip var meðlimur í þjóðernissinnuðu samtökunum [[Ung Bosnía]], sem höfðu það á stefnuskrá sinni að sameina alla Suður-Slava í einu ríki, sjálfstæðu og óháðu Austurríki-Ungverjalandi. Morðið í Sarajevo hratt af stað atburðarás sem stigmagnaðist og leiddi til stríðs. Morðið var tilefni stríðsins en raunverulegar [[Orsök|orsakir]] þess voru aftur á móti margvíslegar og flóknar. === Vopnakapphlaup === Spennan jókst í vopnakapphlaupi breska og þýska flotans árið [[1906]] þegar [[HMS Dreadnought (1906)|HMS ''Dreadnought'']] var hleypt af stokkunum. Dreadnought var byltingarkennt orrustuskip sem gerði eldri orrustuskip úrelt. (Breski flotinn hélt alltaf forystu sinni gagnvart þeim þýska.) Sagnfræðingurinn [[Paul Kennedy]] hefur bent á að báðar þjóðirnar hafi trúað á kenningu [[Alfreds Thayers Mahan|Alfred Thayer Mahan]] um að yfirráð á hafi væru sérhverju stórveldi ómissandi. Sagnfræðingurinn [[David Stevenson]] lýsti vopnakapphlaupinu sem „vítahring síaukinnar stríðsgetu“. {| class="wikitable" |- ! colspan=4 | Flotastyrkur veldanna árið 1914 |- ! Land ! Herafli ! Fjöldi stórra herskipa ! Tonn |- | Rússland | style="text-align: right" | 55.000 | style="text-align: center" | 4 | style="text-align: right" | 348.000 |- | Frakkland | style="text-align: right" | 67.000 | style="text-align: center" | 10 | style="text-align: right" | 731.000 |- | Bretland | style="text-align: right" | 209.000 | style="text-align: center" |29 | style="text-align: right" | 2.205.000 |- | style="text-align: right" | '''Alls''' | style="text-align: right" | '''331.000''' | style="text-align: center" | '''43''' | style="text-align: right" | '''3.264.000''' |- | Þýskaland | style="text-align: right" | 79.000 | style="text-align: center" | 17 | style="text-align: right" | 1.019.000 |- | Austurríki-Ungverjaland | style="text-align: right" | 16.000 | style="text-align: center" | 3 | style="text-align: right" | 249.000 |- | style="text-align: right" | '''Alls''' | style="text-align: right" | '''95.000''' | style="text-align: center" | '''20''' | style="text-align: right" | '''1.268.000''' |-hhhl | colspan=4 | Heimild: Ferguson (1999): 85 |} === Áætlanir, vantraust og herkvaðning === Margir stjórnmálafræðingar og sagnfræðingar telja að hernaðaráætlanir Þýskalands, Frakklands og Rússlands hafi magnað upp átökin. [[Fritz Fischer]] hefur auk annarra lagt áherslu á [[Schlieffen-áætlunin]], sem var megináætlun Þýskalands ef Þýskaland stæði frammi fyrir stríði gegn Frakklandi og Rússlandi samtímis, hafi í eðli sínu verið mjög ögrandi. Stríð á tveimur vígstöðvum þýddi að Þýskaland yrði að sigra annan andstæðinginn fljótt áður en ráðist yrði gegn hinum og að tíminn væri naumur til þess. Hún fól í sér öfluga sókn á hægri vængnum til þess að hertaka [[Belgía|Belgíu]] og lama franska herinn með því að koma honum í opna skjöldu. Að svo búnu myndi þýski herinn hraða sér til austurs með járnbrautarlestum og mala þar svifaseinni her Rússa. Áætlanir Frakka, [[áætlun XVII]], gerði ráð fyrir innrás í [[Ruhr]] dalinn, iðnaðarhérað Þýskalands, með það að augnamiði að svifta Þýskaland getunni til að heyja stríð. Endurskoðuð áætlun Rússa, [[áætlun XIX]], gerði ráð fyrir árásum bæði á Austurríki-Ungverjaland og Þýskaland. Áætlanir allra þriggja sköpuðu órólegt andrúmsloft taugaveiklunar þar sem herforingjar voru ákafir að ná frumkvæðinu og vinna afgerandi sigra. Nákvæmar áætlanir voru gerðar með nákvæmum tímatöflum. Herforingjar jafnt sem stjórnmálamenn skildu að um leið og boðin bærust væri lítill sem enginn möguleiki á að snúa aftur því þar með væri mikið forskot glatað. Enn fremur ætti ekki að vanmeta samskiptavandann árið 1914. Allar þjóðirnar notuðu enn símskeyti og sendiherra sem meginleið til samskipta. Boð gátu því tafist klukkustundum og jafnvel dögum saman. === Hernaðarhyggja og sjálfræði === [[Woodrow Wilson]] forseti [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] kenndi hernaðarhyggju um stríðið. Hugmyndin var sú að yfirstéttin og hernaðarelítan væri of valdamikil í Þýskalandi, Rússlandi og Austurríki-Ungverjalandi og að stríðið væri afleiðing af löngun þeirra eftir hernaðarmætti og fyrirlitningu þeirra á [[lýðræði]]. Þetta var meginstef í áróðrinum gegn Þýskalandi, sem varpaði afar neikvæðu ljósi á [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari|Vilhjálm II]] keisara og [[Prússland|prússneska]] hernaðarhefð. Fylgjendur þessarar kenningar kröfðust því afsagnar slíkra þjóðhöfðingja, afnáms stéttakerfisins og endaloka hernaðarhyggjunnar — allt réttlætti þetta bandarísk afskipti af stríðinu um leið og Rússland dró sig í hlé úr stríðinu og yfirgaf bandamenn. Wilson vonaði að [[Þjóðabandalagið]] og almenn afvopnun myndi tryggja varanlegan frið. Hann viðurkenndi einnig að afbrigði hernaðarhyggjunnar lifðu góði lífi innan breska og franska stjórnkerfisins. === Hagfræðileg heimsvaldsstefna === [[Vladimír Lenín]] hélt því fram að [[heimsvaldsstefna]]n væri ástæða stríðsins. Í þessu studdust hann við [[hagfræði]] [[Karl Marx|Karls Marx]] og enska hagfræðingsins [[John A. Hobson|Johns A. Hobson]], sem hafði áður spáð því að útkoma hagfræðilegrar heimsvaldsstefnu eða ótakmarkaðrar eftirsóknar eftir nýjum mörkuðum myndi leiða til hnattrænna hernaðarátaka.<ref>J.A. Hobson, „Imperialism“ (1902) [http://www.fordham.edu/halsall/mod/1902hobson.html fordham.edu website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070427105159/http://www.fordham.edu/halsall/mod/1902hobson.html |date=2007-04-27 }}</ref> Rök hans fengu þónokkrar undirtektir í upphafi stríðsins og auðvelduðu útbeiðslu [[Marxismi|marxisma]] og [[Kommúnismi|kommúnisma]]. Lenín hélt því fram að hagsmunir fjármagnseigenda í hinum ýmsu [[Kapítalismi|kapítalísku]] heimsveldum hefðu ráðið ákvörðunum stjórnvalda og leitt til stríðs.<ref>[http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1916/imp-hsc/ „Imperialism: The Highest Stage of Capitalism“], 1917.</ref> == Stríðandi fylkingar == [[Mynd:Europe 1914.png|thumb|right|250px|Stríðandi fylkingar í fyrri heimsstyrjöldinni.]] === Miðveldin === [[Austurríki-Ungverjaland]] leit á morðið á ríkiserfingjanum, Franz Ferdinand sem ógnun. Þar að auki óttuðust Austurríkis-Ungverjar að Serbar væru að reyna að ýta undir byltingu innan Austurríkis-Ungverjalands og vildu því taka á Serbum áður en til þess kæmi. Þeir gáfu Serbum úrslitakosti sem þeir vissu að væru of kröfuharðir, til þess að egna þá til stríðs. Serbar höfnuðu úrslitakostunum og í kjölfarið lýsti Austurríki-Ungverjaland stríði á hendur Serbíu, þann 28. júlí 1914. [[Þýskaland]] hafði samið við Austurríki-Ungverjaland árið 1883, um samstöðu ef annað ríkið lenti í stríði. Þegar [[Frans Jósef 1. Austurríkiskeisari|Franz Jósef]], keisari Austurríkis-Ungverjalands, bað Þýskaland um stuðning í stríðinu við Serbíu, hét [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari]], þeim skilyrðislausum stuðningi, án þess að spyrjast fyrir um markmið eða áætlanir þeirra. Að stríðinu loknu litu bandamenn svo á að þessi skilyrðislausi stuðningur hafi haft úrslitaþýðingu varðandi allsherjarstríð og kenndu því Þjóðverjum um upphaf stríðsins. [[Tyrkjaveldi|Tyrkneska Ottomanveldið]] átti landamæri að Rússlandi í Kákasus og hafði misst landssvæði á þeim slóðum til Rússanna. Tyrkirnir gerðu því samning við Þjóðverja í ágúst 1914, um að berjast sameiginlega gegn Rússum, með það fyrir augum að vinna til baka af þeim landsvæði. [[Búlgaría|Búlgarar]] gengu til liðs við miðveldin í október 1915 þegar þeir lýstu stríði á hendur Serbíu. Búlgarar höfðu það að markmiði að vinna landsvæði af Serbum í stríðinu. Auk þessara ríkja börðust nýlendur Þýskalands í Afríku og Asíu með miðveldunum. === Bandamenn === Serbar voru á móti þeim ítökum sem Austurríki-Ungverjaland hafði á [[Balkanskagi|Balkanskaganum]], og litu í raun á þá sem helstu óvini sína, en Austurríkis-Ungverjar réðu yfir [[Króatía|Króatíu]], [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]] og fleiri svæðum. Serbar vildu sameina alla slava á Balkanskaganum í einu ríki, [[Júgóslavía|Júgóslavíu]], undir sinni forystu. Austurríkis-Ungverjar sökuðu serbnesk yfirvöld um að eiga þátt í morðinu á Franz Ferdinand, en því höfnuðu Serbar og einnig þeim úrslitakostum sem Austurríkis-Ungverjar gáfu þeim. Eftir stríðsyfirlýsingu Austurríkis-Ungverja reiddu Serbar sig á stuðning [[Rússland|Rússa]] sem höfðu lengi verið bandamenn þeirra. Serbar höfðu beðið Rússa um að standa með sér nokkrum dögum áður en stríðsyfirlýsing Austurríkis-Ungverjalands var birt. [[Nikulás 2.]] Rússakeisari gaf þegar fyrirmæli um herútboð og var þá í raun að staðfesta þátttöku Rússlands yfirvofandi stríði. Þjóðverjar litu á þetta sem stríðsyfirlýsingu og urðu á undan Rússum til að lýsa yfir stríði með formlegum hætti, sem þeir gerðu þann 1. ágúst. [[Frakkland|Frakkar]] voru í hernaðarbandalagi með Rússum og því var við því búist, í Þýskalandi, að Frakkland myndi taka þátt í stríðinu. Einnig voru Frakkar enn bitrir yfir ósigri í stríði þeirra við [[Prússland|Prússa]] árið 1871. Þýskir herforingjar töldu að þeir þyrftu að klára stríð við Frakkana áður en þeir gætu tekist á við Rússa, svo þeir myndu ekki þurfa að berjast á tveimur vígstöðvum. Þjóðverjar lýstu yfir stríði á hendur Frökkum þann 3. ágúst. [[Bretland]] lýsti yfir stríði á hendur Þjóðverjum 4. ágúst. Ein ástæða fyrir þátttöku Breta var sú að árið 1839 höfðu þeir lofað að verja hlutleysi [[Belgía|Belgíu]] ef til innrásar kæmi. Þjóðverjar höfðu nú krafið Belga um að leyfa sér að fara inn í landið til þess að ráðast þaðan inn í Frakkland, en Belgar höfnuðu og því réðust Þjóðverjar inn í Belgíu. Einnig var mikilvægt fyrir Breta að halda vináttu við Frakka og Rússa, bæði vegna viðskiptahagsmuna og vegna þess hve erfitt það gæti reynst að verja hin gríðarstóru landflæmi heimsveldisins ef til átaka kæmi við þessi lönd. [[Japan]]ir lýstu yfir stríði á hendur Þjóðverjum í ágúst 1914. Japanir litu á stríðið sem tækifæri til að auka áhrif og umsvif sín á meginlandi [[Asía|Asíu]] og á [[Kyrrahaf]]inu á kostnað Þjóðverja. [[Ítalía]] var fyrir stríðið í hernaðarbandalagi með Þýskalandi og Austurríki-Ungverjalandi, en kaus engu að síður að vera hlutlaus þegar stríðið braust út. Árið 1915 sömdu Ítalir svo við bandamenn um að berjast með þeim í stríðinu. Ítalía réðst gegn Austurríki-Ungverjalandi með það fyrir augum að leggja undir sig ítölsku-mælandi héruð landsins. [[Bandaríkin]] voru hlutlaus fram til 1917 en gengu til liðs við bandamenn 6. apríl það ár, m.a. vegna þess að Þjóðverjar höfðu þá sökkt sjö bandarískum kaupskipum. [[Rúmenía]], [[Portúgal]], [[Svartfjallaland]], [[Grikkland]], [[Armenía]], [[Kína]] og [[Brasilía]] börðust einnig með bandamönnum auk nýlendna Breta og Frakka víðsvegar um heiminn. Fjölmörg önnur ríki lýstu yfir stríði á hendur Miðveldunum eða slitu stjórmálasambandi við þau. == Frekari fróðleikur == * Coffman, Edward M., ''The War to End All Wars: The American Military Experience in World War I'' (1998). * Cruttwell, C.R.M.F., ''A History of the Great War, 1914-1918'' (1934). * Ellis, John og Cox, Mike, ''The World War I Databook: The Essential Facts and Figures for All the Combatants'' (2002). * Falls, Cyril, ''The Great War'' (1960). * Fussell, Paul, ''The Great War and Modern Memory'' (1975). * Gray, Edwyn A., ''The U-Boat War, 1914-1918'' (1994). * Haber, L.F., ''The Poisonous Cloud: Chemical Warfare in the First World War'' (1986). * Halpern, Paul G., ''A Naval History of World War I'' (1995). * Hardach, Gerd, ''The First World War 1914-1918'' (1977). * Henig, Ruth, ''The Origins of the First World War'' (2002). * Herwig, Holger H., ''The First World War: Germany and Austria-Hungary 1914-1918'' (1996). * Higham, Robin og Dennis E. Showalter (ritstj.), ''Researching World War I: A Handbook'' (2003). * Howard, Michael, ''The First World War'' (2002). * Hubatsch, Walther, ''Germany and the Central Powers in the World War, 1914-1918'' (1963). * Joll, James, ''The Origins of the First World War'' (1984). * Keegan, John, ''The First World War'' (1999). * Kennedy, David M., ''Over Here: The First World War and American Society'' (1982). * Kennett, Lee B., ''The First Air War, 1914-1918'' (1992). * Lee, Dwight E. (ritstj.), ''The Outbreak of the First World War: Who Was Responsible?'' (1958). * Lyons, Michael J., ''World War I: A Short History'' 2. útg. (1999). * Morton, Desmond og Granatstein, J.L., ''Marching to Armageddon: Canadians and the Great War 1914-1919'' (1989). * Pope, Stephen og Wheal, Elizabeth-Anne (ritstj.), ''The Macmillan Dictionary of the First World War'' (1995). * Robbins, Keith, ''The First World War'' (1993). * Silkin, Jon. (ritstj.), ''The Penguin Book of First World War Poetry'' 2. útg. (1997). * Stevenson, David, ''Cataclysm: The First World War As Political Tragedy'' (2004). * Stevenson, David, ''The First World War and International Politics'' (2005). * Stokesbury, James, ''A Short History of World War I'' (1981). * Strachan, Hew, ''The First World War: Volume I: To Arms'' (2004). * Taylor, A.J.P., ''The First World War: An Illustrated History'' (1963). * Tuchman, Barbara, ''[[The Guns of August]]'' * Tucker, Spencer (ritstj.), ''The Encyclopedia of World War I: A Political, Social, and Military History'' (2005). * Tucker, Spencer (ritstj.), ''European Powers in the First World War: An Encyclopedia'' (1999). * Venzon, Anne (ritstj.), ''The United States in the First World War: An Encyclopedia'' (1995). * Winter, J.M., ''The Experience of World War I'' 2. útg. (2005). * van der Vat, Dan, ''The Atlantic Campaign.'' (1988). == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.firstworldwar.com/ First World War.com : The War to End All Wars] * [http://www.1914-1918.net/index.htm 1914-1918.net : The British Army in the Great War]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Fyrri heimsstyrjöldin| ]] [[Flokkur:Hernaðarsaga]] sqsf7loh2m0muhu7e8yjj6v0951z3tl 0 24801 1964520 1948580 2026-05-28T10:14:08Z CommonsDelinker 1159 Skipti út Ronald_Reagan_and_Nancy_Reagan_at_victory_celebration_for_1966_Governor's_election.jpg fyrir [[Mynd:Ronald_Reagan_and_Nancy_Reagan_at_a_victory_celebration_for_the_1966_Governor's_election_at_the_Biltmore_Hotel_in_Los_Angeles,_California_-_DPLA_ 1964520 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = Ronald Reagan | mynd = Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg | titill= [[Forseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start = [[20. janúar]] [[1981]] | stjórnartíð_end = [[20. janúar]] [[1989]] | vara_forseti = [[George H. W. Bush]] | forveri = [[Jimmy Carter]] | eftirmaður = George H. W. Bush | titill2= [[Fylkisstjóri (Bandaríkin)|Fylkisstjóri]] [[Kalifornía|Kaliforníu]] | stjórnartíð_start2 = [[2. janúar]] [[1967]] | stjórnartíð_end2 = [[6. janúar]] [[1975]] | vara_ríkisstjóri2 = [[Robert Finch]] (1967–1969)<br>[[Edwin Reinecke]] (1969–1974)<br>[[John L. Harmer]] (1974–1975) | forveri2 = [[Pat Brown]] | eftirmaður2 = [[Jerry Brown]] | myndatexti1 = Ronald Reagan árið 1981. | fæddur = [[6. febrúar]] [[1911]] | fæðingarstaður = [[Tampico]], [[Illinois]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2004|6|5|1911|2|6}} | dánarstaður = Bel Air [[Los Angeles]], Bandaríkjunum | þjóderni = [[Bandaríkin|Bandarískur]] | maki = Jane Wyman (g. 1940, skilin 1949), [[Nancy Reagan]] (g. 1952) | stjórnmálaflokkur = [[Repúblikanaflokkurinn]] | börn = Maureen, Michael, Christine, Patti, Ron | háskóli = Eureka-háskóli | starf = Stjórnmálamaður, leikari |undirskrift =Ronald Reagan Signature2.svg }} '''Ronald Wilson Reagan''' ([[6. febrúar]] [[1911]] – [[5. júní]] [[2004]]) var fertugasti [[forseti Bandaríkjanna]] (1981 – 1989) og þrítugasti og þriðji [[ríkisstjóri Kaliforníu]] (1967 – 1975). == Fjölskylda == Ronald Reagan fæddist í Tampico í [[Illinois]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], sonur hjónanna Nelle Clyde Wilson Reagan (24. júlí 1883 – 25. júlí 1962) og John Edward Reagan (1883 – 1941) en fyrir áttu þau John Neil Reagan (16. september 1908 – 11. desember 1996). Árið 1940 giftist Reagan leikkonunni [[Jane Wyman]] (5. janúar 1917 – 10. september 2007). Saman eignuðust þau tvö börn, Maureen Elizabeth Reagan (4. janúar 1941 – 8. ágúst 2001) og Christine Reagan (26. júní 1947 – 27. júní 1947) og ættleiddu þriðja barnið, Michael Edward Reagan (f. 18. mars 1945). Reagan og Wyman skildu árið 1949. Reagan giftist leikkonunni Nancy Davis árið 1952 og varð hún [[forsetafrú Bandaríkjanna]] á árunum 1981-1989. Nancy er betur þekkt sem [[Nancy Reagan]]. Saman eiga þau tvö börn, Patti Davis (f. 21. október 1952) og Ronald Prescott Reagan (f. 28. maí 1958). == Ferill í stjórnmálum == [[Mynd:Ronald Reagan and Nancy Reagan at a victory celebration for the 1966 Governor's election at the Biltmore Hotel in Los Angeles, California - DPLA - fdf3337c944ff0d87a6a39407634f76c.jpg|thumb|vinstri|Ronald og Nancy Reagan að halda upp á sigur Reagans sem ríkisstjóra Kaliforníu á Biltmore-hótelinu í Los Angeles.]] Ronald Reagan var upphaflega félagi í [[Demókrataflokkurinn|Demókrataflokknum]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] en skipti yfir í [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokkinn]] árið 1962. Hann studdi [[Barry Goldwater]], frambjóðanda Repúblikanaflokksins, í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1964|forsetakosningunum 1964]] og flutti þrjátíu mínútna langa sjónvarpsræðu þar sem hann mælti með Goldwater sem næsta forseta Bandaríkjanna.<ref>{{Tímarit.is|2521171|Óvarkár en einlægur|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|útgáfudagsetning=11. október 1986|blaðsíða=53-54}}</ref> Árið 1966 var hann kjörinn ríkisstjóri Kaliforníu og endurkjörinn árið 1970. Reagan bauð sig fram í forkosningum repúblikanaflokksins fyrir forsetakosningarnar árið 1976 en tapaði fyrir [[Gerald Ford]]. Árið 1980 bauð hann sig aftur fram í forkosningum og vann þá og var tilnefndur forsetaframbjóðandi repúblikana. Í kjölfar þess hlaut hann yfirburðakosningu gegn sitjandi forseta, [[Jimmy Carter]], og tók við forsetaembættinu 20. janúar 1981. Að loknu fyrsta [[kjörtímabil]]i sínu sem forseti Bandaríkjanna bauð hann sig aftur fram og hlaut aftur yfirburðakosningu gegn frambjóðanda demókrata, [[Walter Mondale]] árið 1984, og hófst því annað kjörtímabil hans 20. janúar 1985. Ronald Reagan var þekktur fyrir andstöðu sína við [[kommúnismi|kommúnisma]], sem lýsti sér í harðri afstöðu gegn [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]. Hann átti þátt í lokakafla [[kalda stríðið|kalda stríðsins]] með viðræðum við [[aðalritari kommúnistaflokks Sovétríkjanna|aðalritarann]] [[Míkhaíl Gorbatsjov]] en þeir áttu meðal annars [[Leiðtogafundurinn í Höfða|fund]] í [[Höfði|Höfða]] í [[október]] [[1986]]. Sama ár hófst [[Íran-kontra-hneykslið]] sem vakti harða gagnrýni á forsetann en hann neitaði í fyrstu vitneskju um ólöglegar vopnasendingar til [[kontraskæruliðar|kontraskæruliða]] í [[Níkaragva]]. == Forsetatíð == {{aðalgrein|Reaganbyltingin}} Reagan var 69 ára gamall þegar hann var kjörinn [[forseti]] og er elsti einstaklingurinn til að taka við embættinu. Í innsetningarræðunni 1981, sem hann skrifaði sjálfur, staðhæfði hann að „í yfirstandandi erfiðleikum er ríkisvaldið ekki lausnin á vandamálum okkar, heldur sjálft vandamálið“ (e: In this present crisis, government is not the solution to our problem; government is the problem) og vísaði þar til þess efnahagsvanda sem Bandaríkin stóðu frammi fyrir, hárri verðbólgu, efnahagslægð og atvinnuleysi. Tuttugu mínútum eftir að Reagan sór [[embættiseið]] var [[Gíslatakan í Tehran 1979-81|52 bandarískum gíslum]] sleppt en þeim hafði verið haldið föngnum í 444 daga í [[Sendiráð Bandaríkjanna|bandaríska sendiráðinu]] í [[Tehran]], höfuðborg [[Íran]]. === Morðtilræði === Þann 30. mars 1981 var Ronald Reagan sýnt [[morðtilræði]] fyrir utan Hilton-hótel í [[Washington D.C.]] Auk forsetans særðust þrír menn í árásinni. Árásarmaðurinn [[John Hinckley yngri|John Hinckley Jr.]] skaut sex skotum að forsetanum. Eitt skot hæfði fjölmiðlafulltrúa Hvíta hússins James Brady í höfuðið, annað hæfði lögreglumann í bakið og hið þriðja hæfði einn lífvarða forstans. Síðasta skotið endurkastaðist af bíl forsetans og hæfði hann í handlegginn og vinstra lunga. Litlu munaði að verr færi, því skotið staðnæmdist fáeinum sentimetrum frá hjarta hans. Forsetinn náði fljótt fullum bata, sömuleiðis lífvörðurinn og lögreglumaðurinn. Fjölmiðlafulltrúi forsetans, James Brady, var hins vegar bundinn við hjólastól enda alvarlega slasaður. Ásamt konu sinni helgaði Brady krafta sína baráttu gegn ofbeldisverkum þar sem skotvopnum er beitt. Við hann er kennd ''The Brady Campaign'' og ''The Brady Center to Prevent Gun Violence'', sem hafa verið áberandi í þessari baráttu. Í kjölfar árásarinnar vaknaði umræða um nauðsyn hertrar löggjafar gegn óheftri vopnaeign. Reagan lýsti sig þó engu að síður andsnúinn hertri löggjöf gegn skammbyssueign. John Hinckley Jr. var sýknaður af morðákæru, þar sem hann var talinn ósakhæfur vegna geðsýki. Markmið Hinckley með árásinni var að ná athygli leikkonunnar [[Jodie Foster]], en hann hafði talið sér trú um að með því að myrða forseta Bandaríkjanna gæti hann náð ástum hennar. Áður en Reagan varð forseti hafði Hinkckley lagt á ráðin um að myrða [[Jimmy Carter]]. Í gegnum söguna hefur fjöldi tilrauna verið gerður til að ráða forseta Bandaríkjanna af dögum. Þó fjórar hafi tekist ([[Abraham Lincoln]], [[James A. Garfield]], [[William McKinley]] og [[John F. Kennedy]]) hafa flestar hafa mistekist, árásarmennirnir ekki næð að komast í tæri við forsetann, ekki hæft hann, eða verið yfirbugaðir í þann mund er þeir hugðust fremja ódæðið. Af forsetum Bandaríkjanna eftir stríð voru gerðar tilraunir til að ráða [[Harry Truman]] og [[Richard Nixon]] af dögum. Í báðum tilfellum voru árásarmennirnir yfirbugaðir í skotbardaga. Tvær tilraunir voru einnig gerðar til að ráða [[Gerald Ford]] af dögum. Eins og þekkt er var John F. Kennedy ráðinn af dögum í Dallas, Texas. Reagan er fyrsti sitjandi forseti Bandaríkjanna til að særast en lifa af morðtilraun. === Efnahagsstefna === Þegar að Reagan tók við af Jimmy Carter var [[verðbólga]] í Bandaríkjunum 12,5%. Undir stjórn [[Paul Volcker]], [[Seðlabankastjóri Bandaríkjanna|seðlabankastjóra Bandaríkjanna]] (1979 – 1987) tókst að koma böndum á verðbólgu, og þegar Reagan lét af völdum var verðbólga komin niður í 4,4%. Eitt helsta markmið og kosningaloforð Reagan var að lækka [[Skattur|skatta]]. Reagan stóð við það loforð með stórri skattalækkun árið 1981. Þótt Reagan hafi hækkað skatta að nýju árin 1982 og 1983 er hans fyrst og fremst minnst fyrir þessa stóru skattalækkun, enda hafði hún í för með sér umtalsverðar breytingar á bandaríska skattkerfinu, þar sem skattar í hæstu hátekjuþrepunum voru lækkaðir úr 70% í 50%. [[Hátekjuskattur|Hátekjuskattar]] voru lækkaðir enn frekar árið 1986. Reagan réðst einnig í umtalsverða [[afreglun]] á flestöllum sviðum efnahagslífsins. Reglum var meðal annars létt af fjármálafyrirtækjum, þar með talið sparisjóðum, sem átti þátt í [[Sparisjóðskreppan í Bandaríkjunum|sparisjóðskreppunni]] í lok áratugarins (e: ''the Savings and Loan Crisis'', eða ''S&L Crisis''). Þrátt fyrir fyrirheit Reagans um minni ríkisafskipti og ábyrgari stefnu í ríkisútgjöldum jókst tekjuhalli hins opinbera gríðarlega í stjórnartíð hans. Undir lok stjórnartíðar Carters hafði tekjuhalli bandaríska ríkissjóðsins numið um 2,2 prósentum af vergri landsframleiðslu á ári en í stjórnartíð Reagans var tekjuhallinn að meðaltali fjögur prósent landsframleiðslunnar á ári.<ref>{{cite journal|url=https://fred.stlouisfed.org/graph/?g=k9KW|title=Federal Surplus or Deficit [-] as Percent of Gross Domestic Product|date=28. mars 2018|access-date=3. júní 2021}}</ref> Stjórn Reagans tók bæði innlend og erlend lán til að leiðrétta tekjuhallann, sem leiddi til þess að ríkisskuldir Bandaríkjanna jukust úr 997 milljörðum dollara upp í 2,85 trilljónir.<ref>{{cite web|url=http://www.treasurydirect.gov/govt/reports/pd/histdebt/histdebt_histo4.htm|title=Historical Debt Outstanding|publisher=U.S. Treasury Department|access-date=3. júní 2021|archive-date=2012-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206164959/http://www.treasurydirect.gov/govt/reports/pd/histdebt/histdebt_histo4.htm|url-status=dead}}</ref> Reagan sagði sjálfur að nýju ríkisskuldirnar væru „stærstu vonbrigði“ forsetatíðar hans.<ref>{{cite book|title=Ronald Reagan: The Presidential Portfolio: A History Illustrated from the Collection of the Ronald Reagan Library and Museum|author1=Cannon, Lou|author2=Beschloss, Michael|publisher=PublicAffairs|isbn=978-1-891620-84-3|year=2001|url=https://archive.org/details/ronaldreaganpres00cann|p=128}}</ref> === Utanríkisstefna === Þann [[23. október]] árið [[1983]] í [[Beirút]] var gerð árás á bandaríska [[Friðargæsluliði|friðargæsluliða]] og dóu 241 og meira en 60 særðust þegar að vöruflutningabíll með [[sprengiefni]] sprakk. Reagan vildi [[hernaðaraðgerð]]ir gegn [[Hezbollah]] en ekkert varð úr þeim. Aðeins tveimur dögum seinna, þann [[25. október]] gerðu Bandaríkjamenn innrás í [[Grenada]] þar sem [[valdarán]] hafði átt sér stað. Árásin var stutt en var samt fyrsta stóra hernaðaraðgerð Bandaríkjanna síðan í [[Víetnam]]. í þessu stríði létust 16 bandarískir [[hermaður|hermenn]] og 116 særðust. Í desember sama ár eftir að ný ríkisstjórn tók við í Grenada var bandaríska herliðið dregið til baka. Tilraunir Reagan til að auka völd og áhrif Bandaríkjanna í Mið-Ameríku voru ekki allar jafn árangursríkar, samanber Íran-kontra hneykslið. Reagan fór í að efla bandaríska [[Her|herinn]] gegn Sovétríkjunum sem hann kallaði hið vonda [[heimsveldi]] í einni af sínum ræðum og hann spáði því að kommúnisminn myndi falla og að þessi [[hugsjón]] væri enn einn sorglegi kaflinn í sögu [[mannkyn]]sins. Reagan og ríkistjórn hans var mikið í mun að styðja við and-kommúnískar hreyfingar, meðal annars í [[Afríka|Afríku]], [[Asía|Asíu]] og [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] til að koma í veg fyrir útbreiðslu kommúnismans. Stuðningur Bandaríkjanna við afganska uppreisnarmenn var einn liður í að enda [[Stríð Sovétmanna í Afganistan|hersetu Sovétmanna í Afganistan]] en dæmið átti eftir að snúast við seinna meir þegar Bandaríkjamenn [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|réðust inn í Afganistan]] árið [[2001]]. Árið [[1983]] var [[Stjörnustríð|stjörnustríðs]] áætlunin kynnt og fól hún það í sér að verja Bandaríkin fyrir [[kjarnorkuárás]] annarra ríkja og talið að þessi áætlun hafi flýtt fyrir endalokum [[kaldastríðið|kaldastríðsins]]. Gagnrýnendur lýstu [[utanríkisstefna|utanríkisstefnunni]] hjá Reagan sem árásagjarnri og að hann talaði fyrir [[stríðsrekstur|stríðsrekstri]]. Það var svo árið [[1985]] að spennan fór að slakna á milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna með tilkomu [[Míkhaíl Gorbatsjov|Míkhaíls Gorbatsjov]]. Hann boðaði breytingar sem leiddu til betri samskipta á milli þessara [[stórveldi|stórvelda]]. === Alnæmisvandinn === Eins og það hafi ekki verið nógu erfitt að sannfæra Bandaríkjamenn um að samþykkja [[samkynhneigð]], þá hjálpaði ekki að samkynhneigðir karlar væru í miklum meirihluta fórnarlamba nýs lífshættulegs [[Faraldur|faraldurs]] sem breiddi úr sér í byrjun 9. áratugarins. Þessi faraldur kallaðist [[alnæmi]] (e. AIDS) og herjaði á ónæmiskerfi fórnarlamba. Íhaldssamir stjórnmálamenn kölluðu sjúkdóminn „gay plague“ og sjónvarpspredikarinn [[Jerry Falwell Sr.|Jerry Falwell]] gekk svo langt að segja að „alnæmi væri hefnd guðs gegn samkynhneigðum“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.cbc.ca/player/play/1622155489|titill=Jerry Falwell and Troy Perry debate morality of AIDS|höfundur=Canadian Broadcasting Corporation|útgefandi=|mánuður=|ár=1983|mánuðurskoðað=desember|árskoðað=2020|safnár=}}</ref> Ronald Reagan forseti, sem var kristinn og þótti íhaldssamur, vildi lengi vel ekki tjá sig um alnæmissjúkdóminn og þótti það hneykslismál. Reagan mætti ekki á fund tengdan málinu fyrr en árið 1983 og á þeim fundi mælti [[Morton Blackwell]], sem vann í hvíta húsinu í samstarfi þess og flokki [[Kristnir hægrimenn|kristinna hægrimanna]], með við Reagan að loka baðhúsum samkynhneigðra og fordæma samkynhneigð. Reagan hundsaði það ráð en þar sem viðbrögð hans voru í besta lagi hikandi, voru baráttufólk réttinda samkynhneigðra viss um að hann væri hommahatari. [[Larry Kramer]], sem var með í stofnun grasrótarhreyfingunnar [[ACT UP]], kallaði Reagan „[[Adolf Hitler|Hitler]] Bandaríkjanna“. Þegar Reagan tilnefndi [[C. Everett Koop]] sem landlækni Bandaríkjanna fögnuðu [[Íhaldsstefna|íhaldsmenn]] en [[Frjálshyggja|frjálshyggjumenn]] og [[Femínismi|femínistar]] urðu skelfingu lostnir. Koop var þekktur fyrir trúarlega íhaldssemi og var mótfallinn [[Fóstureyðing|fóstureyðingum]]. Árið 1985 bað Reagan Koop um að skrifa skýrslu um málið. Mörgum til undrunar kyngdi hann þeim fordómum sem hann kunni að hafa og sagði í skýrslu sinni, sem kom út árið 1986, boðaði betri kynfræðslu og fræðslu um alnæmissjúkdóminn svo hægt væri að koma fyrir frekari smit. Árið 1988 sendi Koop 8 blaðsíðna styttri útgáfu af skýrslunni til allra heimila í Bandaríkjunum, 107 milljón talsins, sem er stærsta bréfasending í sögu Bandaríkjanna. Í kjölfar átaks Koop talaði Reagan loksins um alnæmi opinberlega 31. maí 1987 en þá höfðu 36.058 Bandaríkjamanna smitast af sjúkdóminum og af þeim höfðu 20.849 manns látið lífið. Árið 1987 kom út fyrsta lyfið sem hægði á sjúkdóminum. <ref>{{Bókaheimild|titill=A war for the soul of America. A history of the culture wars.|höfundur=Andrew Hartman|ár=2019|bls=156-160}}</ref> Reagan og hans stjórn er enn harðlega gagnrýnd fyrir að taka illa á alnæmisfaraldrinum sem leiddi til dauða fjölda fólks en eftirmenn hans tóku frekar á vandanum, sem leiddi til frekari rannsókna og lyfja sem juku lífslíkur fórnarlamba alnæmis.<ref>{{Cite web|url=https://www.vox.com/2015/12/1/9828348/ronald-reagan-hiv-aids|title=The Reagan administration's unbelievable response to the HIV/AIDS epidemic|last=Lopez|first=German|date=2015-12-01|website=Vox|language=en|access-date=2020-12-13}}</ref> == Eftir forsetatíð == Reagan gekkst undir nokkrar aðgerðir vegna [[krabbamein]]s þegar hann var forseti en hann lét af embætti árið [[1989]]. Árið [[1994]] var hann greindur með [[Alzheimer]]-sjúkdóminn og hann lést árið [[2004]] þá 93 ára að aldri. Hann er einn vinsælasti forseti Bandaríkjanna og hafa [[skoðanakönnun|skoðanakannanir]] iðulega sýnt það. == Tenglar == * {{Tímarit.is|3301652|Þroskaár mín í Hollywood|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=1. ágúst 1981|blaðsíða=1-2}} == Heimildir == <references /> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | frá = 1981 | til = 1989 | fyrir = [[Jimmy Carter]] | eftir = [[George H. W. Bush]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Bandaríkjanna}} {{fd|1911|2004}} {{DEFAULTSORT:Reagan, Ronald}} [[Flokkur:Bandarískir leikarar]] [[Flokkur:Forsetar Bandaríkjanna|Reagan, Ronald]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1968]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1976]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1980]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1984]] [[Flokkur:Fylkisstjórar Kaliforníu]] [[Flokkur:Repúblikanar|Reagan, Ronald]] [[Flokkur:Ronald Reagan| ]] kunl8s2g0bc42f3cc4r75dd5drkd9l1 0 33095 1964508 1943445 2026-05-28T01:25:30Z Berserkur 10188 1964508 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|úrúgvæska knattspyrnuliðið|Liverpool F.C. (Montevídeó)}} {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Liverpool Football Club | Mynd = [[Mynd:LFC.svg|185px|Merki]] | Gælunafn = ''Rauði Herinn'', ''Þeir rauðu (The Reds)'' | Stytt nafn = Liverpool F.C. | Stofnað = 1892 | Leikvöllur = [[Anfield]] | Stærð = 60.725 | Knattspyrnustjóri = [[Arne Slot]] | Deild = [[Enska úrvalsdeildin]] | Tímabil =2025-2026 | Staðsetning = 5. sæti | pattern_la1 = _liverpool2425h | pattern_b1 = _liverpool2425h | pattern_ra1 = _liverpool2425h | pattern_sh1 = _liverpool2425h | pattern_so1 = _liverpool2425hl | leftarm1 = E00000 | body1 = E00000 | rightarm1 = E00000 | shorts1 = E00000 | socks1 = E00000 | pattern_la2 = _liverpool2425a | pattern_b2 = _liverpool2425a | pattern_ra2 = _liverpool2425a | pattern_sh2 = _liverpool2425a | pattern_so2 = _liverpool2425al | leftarm2 = 141414 | body2 = 141414 | rightarm2 = 141414 | shorts2 = 141414 | socks2 = 141414 | pattern_la3 = _liverpool2425t | pattern_b3 = _liverpool2425t | pattern_ra3 = _liverpool2425t | pattern_sh3 = _liverpool2425t | pattern_so3 = _liverpool2425tl | leftarm3 = ffffff | body3 = ffffff | rightarm3 = ffffff | shorts3 = 000000 | socks3 = ffffff }} '''Liverpool Football Club''' er [[England|enskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] sem var stofnað árið 1892 og hefur spilað á [[Anfield]], [[Liverpool]] frá upphafi. Liðinu er nú stjórnað af Hollendingnum [[Arne Slot]]. Liverpool hefur unnið 20 titla í efstu deild, 8 FA-bikara, 9 deildarbikara, 15 samfélagsskildi. Í Evrópu hefur liðið unnið 3 Europa League titla, 6 Meistaradeildartitla, 4 ofurbikara. Auk þess vann félagið 1 FIFA Club World Cup. Félagið varð Englandsmeistari árið 2020 í fyrsta skipti í 30 ár undir stjórn [[Jürgen Klopp]] og vann [[Meistaradeild Evrópu]] árið 2019. Klopp kom liðinu þrisvar í úrslitaleik Meistaradeildarinnar. Eftir nær 3 og hálft ár þar sem félagið tapaði ekki leik á Anfield þá tapaði það 6 leikjum í röð tímabilið 2020-2021 sem er met. Á 8. og 9. áratugunum var sigurganga liðsins mikil, knattspyrnustjórar eins og [[Bill Shankly]], [[Bob Paisley]], [[Joe Fagan]] og [[Kenny Dalglish]] færðu liðinu 11 titla og 4 Evrópubikara. Helsti rígur liðsins er gegn [[Manchester United]] og [[Everton]]. Lag liðsins og slagorð er "You'll Never Walk Alone" sem var frægt með hljómsveitinni Gerry and the Pacemakers á 6. áratug 20. aldar. [[Mynd:John_Houlding.jpg|thumb|John Houlding, stofnandi Liverpool]] == Titlar == * [[Enska úrvalsdeildin]] og [[gamla enska fyrsta deildin]]) '''20''' ** 1900-01, 1905-06, 1921-22, 1922-23, 1946-47, 1963-64, 1965-66, 1972-73, 1975-76, 1976-77, 1978-79, 1979-80, 1981-82, 1982-83, 1983-84, 1985-86, 1987-88, 1989-90, [[Enska úrvalsdeildin 2019-20|2019-20]], 2024-2025 * [[Enska önnur deildin]] '''3''' ** 1893-94, 1895-96, 1904-05, 1961-62 * [[Enski bikarinn]] '''8''' ** 1964, 1974, 1986, 1989, 1992, 2001, 2006, 2022 * [[Enski deildabikarinn]] '''10''' ** 1981, 1982, 1983, 1984, 1995, 2001, 2003, 2012, 2022, 2024 * [[Meistaradeild Evrópu]] '''6''' ** 1977, 1978, 1981, 1984, 2005, 2019 * [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða (UEFA Cup)]] '''3''' ** 1973, 1976, 2001 * [[Evrópski ofurbikarinn]] '''4''' ** 1977, 2001 ,2005, 2019 * [[Góðgerðaskjöldurinn]]/Samfélagsskjöldurinn '''16''' ** 1964*, 1965*, 1966, 1974, 1976, 1977*, 1979, 1980, 1982, 1986*, 1988, 1989, 1990*, 2001, 2006, 2022 *[[Heimsmeistaramót félagsliða]] '''1''' **2019 (* sameiginlegir sigurvegarar) == Rígar == === Rígurinn við Manchester United === Liverpool á í miklum ríg við [[Manchester United]] og er rígurinn á milli liðanna einn sá stærsti í [[Evrópa|Evrópu]]. Þessi rígur hefur haldist lengst af öllum rígum í sögu enska boltans. Rígurinn er nánast jafn gamall liðunum sjálfum því borgirnar eru aðeins í 50km fjarlægð hvor frá annari. [[Manchester]] var mikil iðnaðarborg á meðan [[Liverpool]] var hafnarborg og mismunandi menning borganna leiddi til metings og rígs á milli íbúanna sem birtist í leikjum Liverpool og Manchester United. Árið 1887 hófu nokkrir athafnamenn í Manchester að grafa skipaskurð til sjávar þrátt fyrir andstöðu stjórnmálamanna í Liverpool sem sáu fram á að höfnin þar myndi missa viðskipti. Skurðurinn jók óvildina sem var nú þegar á milli íbúa borganna.   [[Mynd:2009-3-14 ManUtd vs LFC Red Card Vidic.JPG|thumb|Leikmaður Manchester United fær rautt spjald í leik gegn Liverpool]] [[Ultras|Fótboltabullur]] á meðal stuðningsmanna beggja liða hika ekki við að nota harmleiki úr sögu liðanna til að láta í ljós fyrirlitningu á andstæðingnum. Til dæmis má heyra stuðningsmenn Manchester United syngja níðsöngva um [[Hillsborough slysið|harmleikinn við Hillsborough]] og eins syngja stuðningsmenn Liverpool stundum söngva um [[flugslysið í München]] í febrúar 1958.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/chants-fans-liverpool-united-hillsborough-munich-3499c7729403340b145dc40d4cdbdb30|title=Liverpool and United call on fans to stop 'tragedy chanting'|date=2023-03-04|website=AP News|language=en|access-date=2023-12-24}}</ref> =Leikmenn 2025-2026= ==Markmenn== *[[Alisson Becker]] *[[Giorgi Mamardashvili]] *[[Ármin Pésci]] *[[Freddie Woodman]] ==Varnarmenn== *[[Ibrahima Konaté]] *[[Joe Gomez]] *[[Virgil van Dijk]] (fyrirliði) *[[Andrew Robertson]] *[[Rhys Williams]] *[[Conor Bradley]] *[[Milos Kerkez]] *[[Calvin Ramsey]] *[[Jeremie Frimpong]] *[[Giovanni Leoni]] ==Miðjumenn== *[[Curtis Jones]] *[[Alexis Mac Allister]] *[[Dominik Szoboszlai]] *[[Wataru Endo]] *[[Ryan Gravenberch]] *[[Stefan Bajcetic]] *[[Federico Chiesa]] *[[Tyler Morton]] ==Sóknarmenn== *[[Mohamed Salah]] *[[Cody Gakpo]] *[[Florian Wirtz]] *[[Hugo Ekitike]] *[[Alexander Isak]] *[[Rio Ngumoha]] [[Mynd:Shankly Gates.jpg|thumb|Toppurinn á Shankly-hliðinu, þar sem stendur „You`ll never walk alone“]] === Leikjahæstir === {| class="wikitable" |+'''Tíu leikjahæstu leikmenn í sögu Liverpool''' ! style="background:#ffdead;"|Númer ! style="background:#ffdead;"|leikmaður ! style="background:#ffdead;"|Ár ! style="background:#ffdead;"|Leikir |- |style="text-align:right;"|1 |[[Ian Callaghan]] |1959–1978 |style="text-align:center;"|857 |- |style="text-align:right;"|2 |[[Jamie Carragher]] |1996–2013 |style="text-align:center;"|700 |- |style="text-align:right;"|3 |[[Ray Clemence]] |1968–1981 |style="text-align:center;"|665 |- |style="text-align:right;"|4 |[[Emlyn Hughes]] |1966–1979 |style="text-align:center;"|665 |- |style="text-align:right;"|5 |[[Ian Rush]] |1980–1987, 1988–1996 |style="text-align:center;"|660 |- |style="text-align:right;"|6 |[[Phil Neal]] |1974–1986 |style="text-align:center;"|650 |- |style="text-align:right;"|7 |[[Tommy Smith]] |1962–1979 |style="text-align:center;"|638 |- |style="text-align:right;"|8 |[[Bruce Grobbelaar]] |1981–1994 |style="text-align:center;"|628 |- |style="text-align:right;"|9 |[[Alan Hansen]] |1977–1990 |style="text-align:center;"|620 |- |style="text-align:right;"|10 |[[Steven Gerrard]] |1998–2015 |style="text-align:center;"|586 |} [[Mynd:Ian Rush.jpg|thumb|Ian Rush er sá leikmaður sem skorað hefur flest mörk í sögu Liverpool]] === Markahæstir === <small>''Uppfært í júlí 2025''</small> {| class="wikitable" |+'''Tíu markahæstu leikmenn í sögu Liverpool ! style="background:#ffdead;"|Númer ! style="background:#ffdead;"|Leikmaður ! style="background:#ffdead;"|Ár ! style="background:#ffdead;"|Mörk |- |style="text-align:right;"|1 |[[Ian Rush]] |1980–1987, 1988–1996 |346 |- |style="text-align:right;"|2 |[[Roger Hunt]] |1959–1970 |285 |- |style="text-align:right;"|3 |[[Mohamed Salah]] |2017– |245 |- |style="text-align:right;"|4 |[[Gordon Hodgson]] |1925–1936 |241 |- |style="text-align:right;"|5 |[[Billy Liddell]] |1945–1961 |228 |- |style="text-align:right;"|6 |[[Steven Gerrard]] |1998-2015 |186 |- |style="text-align:right;"|7 |[[Robbie Fowler]] |1993–2001, 2006–2007 |183 |- |style="text-align:right;"|8 |[[Kenny Dalglish]] |1977–1990 |172 |- |style="text-align:right;"|9 |[[Michael Owen]] |1997–2004 |158 |- |style="text-align:right;"|10 |[[Harry Chambers]] |1919–1928 |151 |- |} ==Þekktir leikmenn sem hafa spilað fyrir félagið == {| |valign="top"| * [[Ephraim Longworth]] * [[Elisha Scott]] * [[Gordon Hodgson]] * [[Billy Liddell]] * [[Roger Hunt]] * [[Ian Callaghan]] * [[Ron Yeats]] * [[Tommy Smith]] * [[Ray Clemence]] * [[Emlyn Hughes]] * [[Markus Babbel]] * [[Kevin Keegan]] * [[Phil Thompson]] * [[Phil Neal]] * [[Alan Hansen]] * [[Kenny Dalglish]] * [[Øyvind Leonhardsen]] * [[John Arne Riise]] |width="85"|&nbsp; |valign="top"| * [[Graeme Souness]] * [[Ronnie Whelan]] * [[Ian Rush]] * [[Bruce Grobbelaar]] * [[Steve Nicol]] * [[Jan Mölby]] * [[John Aldridge]] * [[John Barnes]] * [[Peter Beardsley]] * [[Steve McManaman]] * [[Jamie Redknapp]] * [[David James]] * [[Robbie Fowler]] * [[Michael Owen]] * [[Jamie Carragher]] * [[Dietmar Hamann]] * [[Stig Inge Bjørnebye]] * [[Vegard Heggem]] |width="85"|&nbsp; |valign="top"| * [[Sami Hyypiä]] * [[Emile Heskey]] * [[Jerzy Dudek]] * [[John Arne Riise]] * [[Milan Baroš]] * [[Steve Finnan]] * [[Harry Kewell]] * [[Luis Garcia]] * [[Xabi Alonso]] * [[Peter Crouch]] * [[Daniel Agger]] * [[Fernando Torres]] * [[Luis Suárez]] * [[Javier Mascherano]] * [[Steven Gerrard]] * [[Philippe Coutinho]] * [[Glenn Hysèn]] * [[Frode Kippe]] * [[Bjørn Tore Kvarme]] * [[Sadio Mané]] * [[Roberto Firmino]] * [[James Milner]] * [[Jordan Henderson]] * [[Trent Alexander-Arnold]] |} == Stærstu sigrar og töp == {| class="wikitable" |+'''5 stærstu sigrarnir''' !Dagsetning !Úrslit !Andstæðingur !Keppni |- |1974-09-17 |style="text-align:center;"|11–0 |[[Strømsgodset IF|Strømsgodset]] |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |- |1969-09-16 |style="text-align:center;"|10–0 |[[Dundalk F.C]] |[[Inter-Cities Fairs Cup]] |- |1986-09-23 |style="text-align:center;"|10–0 |[[Fulham FC|Fulham]] |[[Enski deildabikarinn]] |- |1896-02-18 |style="text-align:center;"|10–1 |[[Rotherham United]] |[[Enska fyrsta deildin (1888-1992)]] |- |1980-10-01 |style="text-align:center;"|10–1 |[[Oulun Palloseura]] |[[Meistaradeild Evrópu]] |} {| class="wikitable" |+'''Fimm stærstu töpin''' !Dagsetning !Úrslit !Andstæðingur !Keppni |- |1954-12-11 |style="text-align:center;"|1–9 |[[Birmingham City]] |[[Enska fyrsta deildin (1888-1992)]] |- |1934-11-10 |style="text-align:center;"|0–8 |[[Huddersfield Town AFC]] |[[Enska fyrsta deildin (1888-1992)]] |- |1934-01-01 |style="text-align:center;"|2–9 |[[Newcastle United FC]] |[[Enska fyrsta deildin (1888-1992)]] |- |1932-05-07 |style="text-align:center;"|1–8 |[[Bolton Wanderers FC]] |[[Enska fyrsta deildin (1888-1992)]] |- |1934-09-01 |style="text-align:center;"|1–8 |[[Arsenal FC]] |[[Enska fyrsta deildin (1888-1992)]] |} == Heimildir == {{Reflist}} == Tenglar == * [http://www.liverpool.is Liverpoolklúbburinn á Íslandi] * https://web.archive.org/web/20171028043343/http://www.lfchistory.net/Stats/GamesBiggestWinsHome {{Enska úrvalsdeildin}} {{S|1892}} [[Flokkur:Ensk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Knattspyrnufélög frá Liverpool]] sxjsdzfc4zvtd05epwyfmzybq5ob8ad 0 45094 1964491 1932350 2026-05-27T16:45:29Z Berserkur 10188 1964491 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = La Paz | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] (aðsetur stjórnar) | mynd = La Paz Photomontage V1.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Svipmyndir | fáni = Bandera de La Paz.svg | innsigli = Escudo de La Paz.svg | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Bólivía | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Bólivíu | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Bólivía}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 472 | hæð_m = 3650 | mannfjöldi_neðan = | mannfjöldi_frá_og_með = {{YEAR|{{#invoke:WD|qualifier|raw|P1082|P585}}}} | mannfjöldi_heild = {{#property:P1082}} | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = | utc_hliðrun = −04:00 | tímabelti_sumartími = | utc_hliðrun_sumartími = | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''La Paz''' ([[spænska]]: '''Nuestra Señora de La Paz''', eða '''Chuquiyapu''') er önnur tveggja höfuðborga [[Bólivía|Bólivíu]] og aðsetur stjórnsýslunnar. Árið 2025 bjuggu u.þ.b. 756.000 manns í borginni. {{Höfuðborgir í Suður-Ameríku}} {{Stubbur|landafræði}} {{s|1548}} [[Flokkur:Borgir í Bólivíu]] [[Flokkur:Höfuðborgir í Suður-Ameríku]] 8uulup6x8nkllaji3y0p3lrl81vjsr7 0 51211 1964490 1898552 2026-05-27T16:45:03Z Mummyfied 105712 Fleiri upplýsingar 1964490 wikitext text/x-wiki {{Tungumál|nafn=Makedónska|nafn2=македонски| |ættarlitur=Indóevrópskt |ríki= [[Norður-Makedónía]], [[Balkanskaginn]] |talendur=2 milljónir |þjóð={{MKD}} [[Norður-Makedónía]] |iso1=mk|iso2=mac/mkd|sil=mkd}} [[Mynd:Mkd_alphabet.png|thumb|hægri|Makedónska stafrófið.]] '''Makedónska''' er [[Indóevrópsk tungumál|indóevrópskt tungumál]] af ætt [[slavnesk tungumál|slavneskra tungumála]]. Makedónska er rituð með afbrigði af [[kýrillískt stafróf|kyrillíska stafrófinu]]. Makedónska er aðal tungumál [[Norður-Makedónía|Norður-Makedóníu]]. {{Wiktionary|makedónska}} {{Stubbur|tungumál}} {{Slavnesk tungumál}} [[Flokkur:Slavnesk tungumál]] [[Flokkur:Norður-Makedónía]] 7wpdxbq2le81d5nypdb6lv7ffqsg808 0 58726 1964514 1702137 2026-05-28T09:30:34Z ~2026-31894-23 117055 Breyting á nafni, upplýsingar um sölu, leiðrétting á kaupverði hjá Pearl Abyss. 1964514 wikitext text/x-wiki '''Fenris Creations''' (áður '''CCP''') er íslenskur [[tölvuleikjaframleiðandi]] sem þróaði [[netleikur|netleikinn]] [[EVE Online]] og sér nú um rekstur hans. Fyrirtækið var stofnað árið [[1997]] og árið [[2006]] sameinaðist CCP hf. fyrirtækinu [[White Wolf]]. Skammstöfunin CCP stendur fyrir Crowd Control Productions. Í september 2018 var CCP keypt af suður kóreska tölvuleikjafyrirtækinu Pearl Abyss fyrir 225 milljónir dollara. Í maí 2026 keyptu stjórnendur fyrirtækisins, ásamt öðrum fjárfestum, félagið aftur af Pearl Abyss fyrir 120 milljónir dollara. Google DeepMind keypti líka minnihlutaeign. Á sama tíma var félagið nefnt Fenris Creations.<ref>{{Cite web|url=https://fenriscreations.com/news/2026/studio-behind-eve-online-goes-independent-rebrands-as-fenris-creations-enters-research-partnership-with-google-deepmind|title=Studio Behind EVE Online Goes Independent, Rebrands as Fenris Creations, Enters Research Partnership with Google DeepMind|website=fenriscreations.com|language=en|access-date=2026-05-28}}</ref> == Tengill == * [http://www.ccp.is/ Heimasíða CCP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013233854/http://www.ccp.is/ |date=2007-10-13 }} {{stubbur|tölvuleikur|ísland}} {{s|1997}} [[Flokkur:Íslensk hugbúnaðarfyrirtæki]] [[Flokkur:Íslensk sprotafyrirtæki]] krvaeq25nprwi5hnmwhzb7xidvh3o82 0 61039 1964523 1909762 2026-05-28T10:27:17Z CommonsDelinker 1159 Skipti út President_Ronald_Reagan_talking_to_Mikhail_Gorbachev_during_a_meeting_at_the_Reykjavik_Summit.jpg fyrir [[Mynd:President_Ronald_Reagan_Talking_to_Mikhail_Gorbachev_During_a_Meeting_at_The_Reykjavik_Summit_-_DPLA_-_11fb1462a9d147844fa990a54336496 1964523 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hofdi House Reykjavik (cropped).jpg|thumb|Höfði]] [[Mynd:President Ronald Reagan Talking to Mikhail Gorbachev During a Meeting at The Reykjavik Summit - DPLA - 11fb1462a9d147844fa990a54336496d.jpg|thumb|Fundur Ronald Reagan og Mikhail Gorbachev í Höfða.]] '''Höfði''' er [[hús]] í [[Borgartún]]i í [[Reykjavík]] byggt 1909, [[Franski konsúllinn]] Jean-Paul Brillouin átti upprunalega aðsetur þar. Seinna átti [[Einar Benediktsson]] skáld húsið um nokkurt skeið og bjó í því með fjölskyldu sinni. Árið 2015 var styttan af Einari eftir [[Ásmundur Sveinsson|Ásmund Sveinsson]], sem staðið hafði á [[Miklatún|Miklatúni]], flutt að Höfða og sett upp austanmegin við húsið. [[Íslandsfundurinn]] á milli [[Ronald Reagan|Ronalds Reagan]] og [[Mikhaíl Gorbatsjev|Mikhaíls Gorbatsjev]] átti sér stað þar 1986. Fáni [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] og fáni [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] hanga þar til [[minnisvarði|minnis]] um [[fund]]inn. Í [[ágúst]] [[1991]] komu [[utanríkisráðherra]]r [[Eystrasaltsríkin|Eystrasaltsríkjanna]] til fundar í Höfða, en þá var [[sjálfstæðisbarátta]] ríkjanna á lokastigi. Hittust þeir í Höfða ásamt [[Jón Baldvin Hannibalsson|Jóni Baldvin Hannibalssyni]], þáverandi utanríkisráðherra og [[Davíð Oddsson|Davíð Oddssyni]], þáverandi [[forsætisráðherra]]. Á þessum fundi í Höfða viðurkenndu [[Íslendingar]] sjálfstæði Eystrasaltsríkjanna fyrstir allra þjóða. == Kunnir íbúar == Fyrsti íbúi hússins var Brillouin, konsúll Frakka á Íslandi. Hann var kvæntur [[Noregur|norskri]] konu sem kann að hafa ráðið því að ákveðið var að kaupa tilhöggvið hús frá Noregi. Á þessu fyrsta skeiði hússins var aðalinngangurinn sjávarmegin, en því var breytt fljótlega eftir að konsúlshjónin fluttu þaðan árið 1913. Skáldið Einar Benediktsson bjó í Höfða ásamt fjölskyldu sinni milli 1914 og 1917. Í kjölfarið komst húsið í eigu [[Fossafélagið Títan|Fossafélagsins Títan]] sem átti það næstu árin og er ekki vitað með fullri vissu um íbúa þess á þeim tíma. Árið 1920 nýtti Reykjavíkurbær lagaheimild til að taka Höfða leigunámi til að bregðast við húsnæðisskorti. Húsið var fengið [[Páll Einarsson (borgarstjóri)|Páli Einarssyni]] til afnota. Hann var áður fyrsti [[borgarstjóri Reykjavíkur]] en hafði tekið við embætti [[Hæstiréttur Íslands|hæstaréttardómara]]. Frá 1924 til 1938 var húsið í eigu [[Matthías Einarsson|Matthíasar Einarssonar]] læknis og bjó dóttir hans, listakonan [[Louisa Matthíasdóttir]] þar einnig. Breska utanríkisþjónustan keypti húsið af Matthíasi og hýsti það sendiráð og sendiherrabústað til ársins 1951. Eftir það hefur ekki verið búið í Höfða en byggingin gegnt ýmsum öðrum hlutverkum. == Tenglar == * [http://timarit.is/?issueID=431858&pageSelected=11&lang=0 ''Höfði''; grein í Morgunblaðinu 1993] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309195326/http://timarit.is/?issueID=431858&pageSelected=11&lang=0 |date=2016-03-09 }} * [http://www.visir.is/article/20090926/FRETTIR01/190696496 ''Var eitt sinn híbýli róna''; grein af Vísi.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090927054820/http://www.visir.is/article/20090926/FRETTIR01/190696496 |date=2009-09-27 }} {{commonscat}} {{Friðuð hús í Reykjavík}} [[Flokkur:Byggingar í Reykjavík]] {{Coord|64|08|47|N|21|54|24|W|display=title|region:IS_type:landmark_source:dewiki}} qkitfujjz1qqnwyk1qrjtljyidxxmv1 0 66632 1964481 1964464 2026-05-27T13:38:26Z MyraMidnight 41218 Fann smá baksögu fimbulfambs 1964481 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Boardgame fimbulfamb.jpg|thumb|alt=fimbulfamb borðspilið|Nýja Fimbulfamb borðspilið]] '''Fimbulfamb''' er íslenskt afbrigði af [[borðspil|borðspilinu]] '''Balderdash''' og tilgangur leiksins er að sannfæra hina keppenduna um að þín útskýring á sjaldgæfum eða fornum orðum í [[Íslenska|íslensku máli]] sé sú rétta. == Saga spilsins == Bræðurnir Kjartan Örn og Ragnar Helgi kynntu spilið '''Fimbulfamb''' fyrir fjölmiðlum sem alíslenskt spil sem var þeirra útfærsla á '''Balderdash''' sem er þekkt spil í Bretlandi og kom upphaflega frá Kanada og kom á markaðinn 1984.<ref name="eintak_vidtal"/> [[Vaka-Helgafell]] gaf út fyrstu útgáfu spilsins árið 1993,<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1798028#page/n12/mode/2up|title=Fimbulfamb spilað í Kringlunni|website=www.tímarit.is|publisher=Morgunblaðið|page=13|date=Sunnudagurinn 19. desember 1993}}</ref>. Bræðurnir sem gerðu leikinn voru synir útgefandans Ólafs Ragnarssonar sem vann hjá Vöku-Helgafelli. Búi Kristjánsson var sá sem hannaði útlitið og myndskreytti upprunalega '''Fimbulfamb''' spilið.<ref name="eintak_vidtal">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3635404#page/n39/mode/2up|title=Höfundar Fimbulfambs lágu yfir spilinu en fengu margnotaða hugmynd|website=www.tímarit.is|publisher=Eintak|page=40|date=Fimmtudagurinn 20. janúar 1994}}</ref> === Önnur útgáfa === Önnur útgáfan var gefin út af [[Veröld]] árið 2010.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6377846#page/n13/mode/2up|title=Partý Alias besta spilið|website=www.tímarit.is|publisher=Dagblaðið Vísir - DV|page=14|date=Mánudagurinn 13. desember 2010}}</ref> Það var endurhannað en spilið sjálft virkar eins. == Orðaval == Orðin sem koma fram í '''Fimbulfamb''' koma víða að * Meirihluti þeirra er fenginn úr Íslenskri orðabók * ''Íslensk-danskri orðabók'' Sigfúsar Blöndals * ''Ordbog over det gamle norske sprog'' eftir Johan Fritzner * ''Lexicon poeticum, Slangurorðabók, Íslenskri orðsifjabók'' * Skrár Íslenskrar málstöðvar og skrár Orðabókar Háskólans. * Einnig voru orð sótt í fjölmörg fræði- og vísindarit, íðorðasöfn og skáldverk. == Leikreglur == === Gangur leiksins === Spilið gengur þannig fyrir sig að sá sem er elstur byrjar að vera svokallaður „Fambi“. Hlutverk fambans er það að draga spjald úr meðfylgjandi bunka og lesa upp eitt af fjórum orðum af spjaldinu. Gert er ráð fyrir því að leikspilarar þekki ekki orðið. # Fambinn velur orð sem samsvarar því tákni á þeim reit sem hann er staddur á leikborðinu. # Hinir leikmennirnir eiga að skrifa niður á blað hvað þeir halda að rétta merkingin á orðinu er. Ráðlagt er að skrifa eitthvað gáfulegt sem sannfærir aðra um að þeirra svar sé raunveruleg merking orðsins, því að þegar fambinn tekur við útskýringunum þá fær sá stig sem sannfærir sem flesta. # Allir brjóta miðann sinn í tvennt og láta fambann fá hann, enginn á að vita hver skrifaði hvaða útskýringu. # Fambinn les svo allar skýringarnar ásamt réttu skýringunni sem stendur aftan á spjaldinu sem hann dró. # Svo er farið hringinn og allir giska á eina skýringu. Leyfilegt er að giska á skýringu sem einhver annar giskar á. === Stigagjöf === Þegar allir leikmenn hafa giskað þá eru stigin tekin saman, og stigafjöldinn ákveður hversu mörg skref hver og einn tekur. * Ef keppandi giskar á þína skýringu, þá færð þú 1 stig * Ef keppandi giskaði á rétta skýringu orðsins þá fær hann 1 stig * Ef enginn giskaði á rétta skýringu þá fær fambinn 2 stig * Ef keppandi skrifaði rétta skýringu þá fær hann 2 stig == Sýnidæmi == Fambinn les af spjaldinu orðið „flekán“. Atli, Bragi, Cleopatra og Davíð eru hinir leikmennirnir og hver og einn skrifar það sem þeir halda að orðið þýði. *Atli skrifar ''ermahnappur''. *Bragi skrifar ''þráðlaga þaragróður''. *Cleopatra skrifar ''hraðahindrun''. *Davíð skrifar ''ónytjungur''. Fambinn fær alla miðana og les af þeim ásamt skýringunni sem stendur aftan á miðanum. Fambinn les upphátt skýringarnar: „Flekán merkir: ''ónytjungur'', ''ermahnappur'', ''hraðahindrun'', ''lauslát kona'' (rétta skýringin) eða ''þráðlaga þaragróður''“. Svo giska keppendur á eina skýringu, hver á fætur örðum. *Atli giskar á ''þráðlaga þaragróður'' *Bragi giskar á ''lauslát kona'' *Cleopatra giskar á ''ónytjungur'' *Davíð giskar líka á ''þráðlaga þaragróður'' === Stigagjöf dæmis === *Atli fær 0 stig; hann giskaði hvorki á rétt svar og enginn giskaði á hans skýringu. *Bragi fær 3 stig; 1 fyrir að giska á rétt og 2 því að Atli og Davíð giskuðu báðir á hans skýringu. *Cleopatra fær 0 stig *Davíð fær 1 stig vegna þess að Siggi giskaði á hans skýringu. Hefði enginn giskað á rétta skýringu hefði Fambinn fengið 2 stig. == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://www.facebook.com/profile.php?id=100063736853195 Facebook síða Fimbulfambs] * [https://boardgamegeek.com/boardgameversion/78126/icelandic-second-edition Fimbulfamb á GameBoardGeek.com] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Íslensk borðspil]] de0np42gpbr271pltbfjwj4utfo85x3 1964482 1964481 2026-05-27T13:40:19Z MyraMidnight 41218 /* Saga spilsins */ breytingar til að koma í veg fyrir misskilning. 1964482 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Boardgame fimbulfamb.jpg|thumb|alt=fimbulfamb borðspilið|Nýja Fimbulfamb borðspilið]] '''Fimbulfamb''' er íslenskt afbrigði af [[borðspil|borðspilinu]] '''Balderdash''' og tilgangur leiksins er að sannfæra hina keppenduna um að þín útskýring á sjaldgæfum eða fornum orðum í [[Íslenska|íslensku máli]] sé sú rétta. == Saga spilsins == Bræðurnir Kjartan Örn og Ragnar Helgi kynntu spilið '''Fimbulfamb''' fyrir fjölmiðlum árið 1993 sem alíslenskt spil sem var þeirra útfærsla á '''Balderdash''' sem er þekkt spil í Bretlandi og kom upphaflega frá Kanada og kom fyrst á markaðinn 1984.<ref name="eintak_vidtal"/> [[Vaka-Helgafell]] gaf út fyrstu útgáfu spilsins árið 1993,<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1798028#page/n12/mode/2up|title=Fimbulfamb spilað í Kringlunni|website=www.tímarit.is|publisher=Morgunblaðið|page=13|date=Sunnudagurinn 19. desember 1993}}</ref>. Bræðurnir sem gerðu leikinn voru synir útgefandans Ólafs Ragnarssonar sem vann hjá Vöku-Helgafelli. Búi Kristjánsson var sá sem hannaði útlitið og myndskreytti upprunalega '''Fimbulfamb''' spilið.<ref name="eintak_vidtal">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3635404#page/n39/mode/2up|title=Höfundar Fimbulfambs lágu yfir spilinu en fengu margnotaða hugmynd|website=www.tímarit.is|publisher=Eintak|page=40|date=Fimmtudagurinn 20. janúar 1994}}</ref> === Önnur útgáfa === Önnur útgáfan var gefin út af [[Veröld]] árið 2010.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6377846#page/n13/mode/2up|title=Partý Alias besta spilið|website=www.tímarit.is|publisher=Dagblaðið Vísir - DV|page=14|date=Mánudagurinn 13. desember 2010}}</ref> Það var endurhannað en spilið sjálft virkar eins. == Orðaval == Orðin sem koma fram í '''Fimbulfamb''' koma víða að * Meirihluti þeirra er fenginn úr Íslenskri orðabók * ''Íslensk-danskri orðabók'' Sigfúsar Blöndals * ''Ordbog over det gamle norske sprog'' eftir Johan Fritzner * ''Lexicon poeticum, Slangurorðabók, Íslenskri orðsifjabók'' * Skrár Íslenskrar málstöðvar og skrár Orðabókar Háskólans. * Einnig voru orð sótt í fjölmörg fræði- og vísindarit, íðorðasöfn og skáldverk. == Leikreglur == === Gangur leiksins === Spilið gengur þannig fyrir sig að sá sem er elstur byrjar að vera svokallaður „Fambi“. Hlutverk fambans er það að draga spjald úr meðfylgjandi bunka og lesa upp eitt af fjórum orðum af spjaldinu. Gert er ráð fyrir því að leikspilarar þekki ekki orðið. # Fambinn velur orð sem samsvarar því tákni á þeim reit sem hann er staddur á leikborðinu. # Hinir leikmennirnir eiga að skrifa niður á blað hvað þeir halda að rétta merkingin á orðinu er. Ráðlagt er að skrifa eitthvað gáfulegt sem sannfærir aðra um að þeirra svar sé raunveruleg merking orðsins, því að þegar fambinn tekur við útskýringunum þá fær sá stig sem sannfærir sem flesta. # Allir brjóta miðann sinn í tvennt og láta fambann fá hann, enginn á að vita hver skrifaði hvaða útskýringu. # Fambinn les svo allar skýringarnar ásamt réttu skýringunni sem stendur aftan á spjaldinu sem hann dró. # Svo er farið hringinn og allir giska á eina skýringu. Leyfilegt er að giska á skýringu sem einhver annar giskar á. === Stigagjöf === Þegar allir leikmenn hafa giskað þá eru stigin tekin saman, og stigafjöldinn ákveður hversu mörg skref hver og einn tekur. * Ef keppandi giskar á þína skýringu, þá færð þú 1 stig * Ef keppandi giskaði á rétta skýringu orðsins þá fær hann 1 stig * Ef enginn giskaði á rétta skýringu þá fær fambinn 2 stig * Ef keppandi skrifaði rétta skýringu þá fær hann 2 stig == Sýnidæmi == Fambinn les af spjaldinu orðið „flekán“. Atli, Bragi, Cleopatra og Davíð eru hinir leikmennirnir og hver og einn skrifar það sem þeir halda að orðið þýði. *Atli skrifar ''ermahnappur''. *Bragi skrifar ''þráðlaga þaragróður''. *Cleopatra skrifar ''hraðahindrun''. *Davíð skrifar ''ónytjungur''. Fambinn fær alla miðana og les af þeim ásamt skýringunni sem stendur aftan á miðanum. Fambinn les upphátt skýringarnar: „Flekán merkir: ''ónytjungur'', ''ermahnappur'', ''hraðahindrun'', ''lauslát kona'' (rétta skýringin) eða ''þráðlaga þaragróður''“. Svo giska keppendur á eina skýringu, hver á fætur örðum. *Atli giskar á ''þráðlaga þaragróður'' *Bragi giskar á ''lauslát kona'' *Cleopatra giskar á ''ónytjungur'' *Davíð giskar líka á ''þráðlaga þaragróður'' === Stigagjöf dæmis === *Atli fær 0 stig; hann giskaði hvorki á rétt svar og enginn giskaði á hans skýringu. *Bragi fær 3 stig; 1 fyrir að giska á rétt og 2 því að Atli og Davíð giskuðu báðir á hans skýringu. *Cleopatra fær 0 stig *Davíð fær 1 stig vegna þess að Siggi giskaði á hans skýringu. Hefði enginn giskað á rétta skýringu hefði Fambinn fengið 2 stig. == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://www.facebook.com/profile.php?id=100063736853195 Facebook síða Fimbulfambs] * [https://boardgamegeek.com/boardgameversion/78126/icelandic-second-edition Fimbulfamb á GameBoardGeek.com] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Íslensk borðspil]] l23vclcowf5pjn6fdodqiekj5igkuq6 1964484 1964482 2026-05-27T15:27:36Z MyraMidnight 41218 /* Tenglar */ báðar útgáfurnar á boardgamegeek 1964484 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Boardgame fimbulfamb.jpg|thumb|alt=fimbulfamb borðspilið|Nýja Fimbulfamb borðspilið]] '''Fimbulfamb''' er íslenskt afbrigði af [[borðspil|borðspilinu]] '''Balderdash''' og tilgangur leiksins er að sannfæra hina keppenduna um að þín útskýring á sjaldgæfum eða fornum orðum í [[Íslenska|íslensku máli]] sé sú rétta. == Saga spilsins == Bræðurnir Kjartan Örn og Ragnar Helgi kynntu spilið '''Fimbulfamb''' fyrir fjölmiðlum árið 1993 sem alíslenskt spil sem var þeirra útfærsla á '''Balderdash''' sem er þekkt spil í Bretlandi og kom upphaflega frá Kanada og kom fyrst á markaðinn 1984.<ref name="eintak_vidtal"/> [[Vaka-Helgafell]] gaf út fyrstu útgáfu spilsins árið 1993,<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1798028#page/n12/mode/2up|title=Fimbulfamb spilað í Kringlunni|website=www.tímarit.is|publisher=Morgunblaðið|page=13|date=Sunnudagurinn 19. desember 1993}}</ref>. Bræðurnir sem gerðu leikinn voru synir útgefandans Ólafs Ragnarssonar sem vann hjá Vöku-Helgafelli. Búi Kristjánsson var sá sem hannaði útlitið og myndskreytti upprunalega '''Fimbulfamb''' spilið.<ref name="eintak_vidtal">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3635404#page/n39/mode/2up|title=Höfundar Fimbulfambs lágu yfir spilinu en fengu margnotaða hugmynd|website=www.tímarit.is|publisher=Eintak|page=40|date=Fimmtudagurinn 20. janúar 1994}}</ref> === Önnur útgáfa === Önnur útgáfan var gefin út af [[Veröld]] árið 2010.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6377846#page/n13/mode/2up|title=Partý Alias besta spilið|website=www.tímarit.is|publisher=Dagblaðið Vísir - DV|page=14|date=Mánudagurinn 13. desember 2010}}</ref> Það var endurhannað en spilið sjálft virkar eins. == Orðaval == Orðin sem koma fram í '''Fimbulfamb''' koma víða að * Meirihluti þeirra er fenginn úr Íslenskri orðabók * ''Íslensk-danskri orðabók'' Sigfúsar Blöndals * ''Ordbog over det gamle norske sprog'' eftir Johan Fritzner * ''Lexicon poeticum, Slangurorðabók, Íslenskri orðsifjabók'' * Skrár Íslenskrar málstöðvar og skrár Orðabókar Háskólans. * Einnig voru orð sótt í fjölmörg fræði- og vísindarit, íðorðasöfn og skáldverk. == Leikreglur == === Gangur leiksins === Spilið gengur þannig fyrir sig að sá sem er elstur byrjar að vera svokallaður „Fambi“. Hlutverk fambans er það að draga spjald úr meðfylgjandi bunka og lesa upp eitt af fjórum orðum af spjaldinu. Gert er ráð fyrir því að leikspilarar þekki ekki orðið. # Fambinn velur orð sem samsvarar því tákni á þeim reit sem hann er staddur á leikborðinu. # Hinir leikmennirnir eiga að skrifa niður á blað hvað þeir halda að rétta merkingin á orðinu er. Ráðlagt er að skrifa eitthvað gáfulegt sem sannfærir aðra um að þeirra svar sé raunveruleg merking orðsins, því að þegar fambinn tekur við útskýringunum þá fær sá stig sem sannfærir sem flesta. # Allir brjóta miðann sinn í tvennt og láta fambann fá hann, enginn á að vita hver skrifaði hvaða útskýringu. # Fambinn les svo allar skýringarnar ásamt réttu skýringunni sem stendur aftan á spjaldinu sem hann dró. # Svo er farið hringinn og allir giska á eina skýringu. Leyfilegt er að giska á skýringu sem einhver annar giskar á. === Stigagjöf === Þegar allir leikmenn hafa giskað þá eru stigin tekin saman, og stigafjöldinn ákveður hversu mörg skref hver og einn tekur. * Ef keppandi giskar á þína skýringu, þá færð þú 1 stig * Ef keppandi giskaði á rétta skýringu orðsins þá fær hann 1 stig * Ef enginn giskaði á rétta skýringu þá fær fambinn 2 stig * Ef keppandi skrifaði rétta skýringu þá fær hann 2 stig == Sýnidæmi == Fambinn les af spjaldinu orðið „flekán“. Atli, Bragi, Cleopatra og Davíð eru hinir leikmennirnir og hver og einn skrifar það sem þeir halda að orðið þýði. *Atli skrifar ''ermahnappur''. *Bragi skrifar ''þráðlaga þaragróður''. *Cleopatra skrifar ''hraðahindrun''. *Davíð skrifar ''ónytjungur''. Fambinn fær alla miðana og les af þeim ásamt skýringunni sem stendur aftan á miðanum. Fambinn les upphátt skýringarnar: „Flekán merkir: ''ónytjungur'', ''ermahnappur'', ''hraðahindrun'', ''lauslát kona'' (rétta skýringin) eða ''þráðlaga þaragróður''“. Svo giska keppendur á eina skýringu, hver á fætur örðum. *Atli giskar á ''þráðlaga þaragróður'' *Bragi giskar á ''lauslát kona'' *Cleopatra giskar á ''ónytjungur'' *Davíð giskar líka á ''þráðlaga þaragróður'' === Stigagjöf dæmis === *Atli fær 0 stig; hann giskaði hvorki á rétt svar og enginn giskaði á hans skýringu. *Bragi fær 3 stig; 1 fyrir að giska á rétt og 2 því að Atli og Davíð giskuðu báðir á hans skýringu. *Cleopatra fær 0 stig *Davíð fær 1 stig vegna þess að Siggi giskaði á hans skýringu. Hefði enginn giskað á rétta skýringu hefði Fambinn fengið 2 stig. == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://www.facebook.com/profile.php?id=100063736853195 Facebook síða Fimbulfambs] * [https://boardgamegeek.com/boardgameversion/37209/icelandic-first-edition Fimbulfamb (1993) á GameBoardGeek.com] * [https://boardgamegeek.com/boardgameversion/78126/icelandic-second-edition Fimbulfamb (2010) á GameBoardGeek.com] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Íslensk borðspil]] acyfim8zllhzfam0pdmxag6a0crv70s 0 71150 1964480 1961827 2026-05-27T12:59:37Z Akigka 183 1964480 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Lýðveldið Fídjí | nafn_á_frummáli = Matanitu Tu-Vaka-i-koya ko Viti | nafn_í_eignarfalli = Fídjís | fáni = Flag of Fiji.svg | skjaldarmerki = Coat_of_arms_of_Fiji.png | kjörorð = Rerevaka na Kalou ka Doka na Tui | staðsetningarkort = Fiji_(orthographic_projection).svg | tungumál = [[enska]], [[fídjíska]], [[fídji-hindí]], [[hindí]], [[rotuma]] | höfuðborg = [[Suva]] | stjórnarfar = [[Lýðveldi]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Fídjís|Forseti]] | nafn_leiðtoga1 = [[Naiqama Lalabalavu]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Fídjís|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga2 = [[Sitiveni Rabuka]] | stærðarsæti = 151 | flatarmál = 18.274 | hlutfall_vatns = ~0 | mannfjöldaár = 2018 | mannfjöldasæti = 161 | fólksfjöldi = 926.276 | íbúar_á_ferkílómetra = 46,4 | VLF_ár = 2023 | VLF_sæti = 158 | VLF = 15,152 | VLF_á_mann = 16.563 | VLF_á_mann_sæti = 102 | VÞL = {{hækkun}} 0.731 | VÞL_ár = 2023 | VÞL_sæti = 111 | staða = [[Sjálfstæði]] | atburður1 = frá [[Bretland]]i | dagsetning1 = 10. október 1970 | atburður2 = Stofnun lýðveldis | dagsetning2 = 7. október 1987 | gjaldmiðill = [[fídjískur dalur]] | tímabelti = [[UTC+12]] | þjóðsöngur = [[God Bless Fiji]] | tld = fj | símakóði = 679 }} '''Fídjí''' ([[fídjíska]]: ''Viti'' [ˈβitʃi]; [[fídjí hindí]]: फ़िजी, ''Fijī'') er [[eyríki]] í Suður-[[Kyrrahaf]]i, hluti af [[Melanesía|Melanesíu]]. Eyjarnar eru um 2.000 km norðaustan við [[Nýja Sjáland]]. Næstu eyjar eru [[Vanúatú]] í vestri, franska eyjan [[Nýja-Kaledónía]] í suðvestri, nýsjálenska eyjan [[Kermadec]] í suðaustri, [[Tonga]] í austri, [[Samóaeyjar]] og [[Wallis- og Fútúnaeyjar]] í norðaustri og [[Túvalú]] í norðri. Ríkið er á [[eyjaklasi|eyjaklasa]] sem í eru meira en 330 eyjar og yfir 500 smáeyjar. Heildarlandsvæði eyjanna er 18.300 ferkílómetrar. Ysti eyjaklasinn er [[Ono-i-Lau]]. Um 87% íbúanna búa á tveimur stærstu eyjunum, [[Viti Levu]] og [[Vanua Levu]]. Þar af búa um 3/4 við strönd Viti Levu, annað hvort í höfuðborginni, [[Suva]], eða nærliggjandi byggðum, eins og [[Nadi]], þar sem ferðaþjónusta er helsti atvinnuvegurinn, eða [[Lautoka]], þar sem [[sykur]]framleiðsla er fyrirferðamest. Viti Levu er strjálbýl inn til landsins þar sem landslag einkennist af skógi vöxnum fjöllum.<ref name="Fiji: People">{{cite web|url= https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/1834.htm#profile|title= Fiji: People|publisher=United States of America State department|date= 28. júní 2010|access-date= 15. september 2010|archive-url= https://web.archive.org/web/20170122194413/https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/1834.htm#profile|archive-date= 22. janúar 2017|url-status=live}}</ref> Nafnið kemur úr [[tongverska]] nafninu yfir eyjarnar, sem er dregið af [[fídjíska]] orðinu ''Viti''. Flestar eyjarnar mynduðust við [[eldgos]] fyrir 150 milljón árum. Í dag er [[jarðhiti|jarðhita]] að finna á eyjunum Vanua Levu og [[Taveuni]].<ref name="Fiji: Geography">{{cite web|url= http://www.fijidiscovery.com/geography.php |title= Fiji Geography |publisher=fijidiscovery.com |year= 2005 |access-date= 15. september 2010 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110223155922/http://www.fijidiscovery.com/geography.php |archive-date= 23. febrúar 2011 }}</ref> Jarðhitakerfi á Viti Levu eru utan gosbeltisins og hafa lægri hita við yfirborðið (milli 35 og 60 gráður á celsíus). Eyjarnar hafa verið byggðar mönnum frá því á öðru árþúsundinu f.Kr., fyrst af [[Ástrónesar|Ástrónesum]] og síðar [[Melanesar|Melanesum]]. [[Holland|Hollenskir]] og [[Bretland|breskir]] landkönnuðir komu til eyjanna á [[17. öldin|17.]] og [[18. öldin|18. öld]].<ref name="Fiji: History">{{cite web|url= http://www.infoplease.com/ipa/A0107509.html|title= Fiji: History|publisher=infoplease.com|year= 2005|access-date= 15. september 2010|archive-url= https://web.archive.org/web/20100831173516/http://www.infoplease.com/ipa/A0107509.html|archive-date= 31. ágúst 2010|url-status=live}}</ref> Bretar gerðu eyjarnar að [[nýlenda|nýlendu]] árið [[1874]] og fluttu þangað verkamenn frá [[Indland]]i til að vinna á sykurplantekrum. Landið fékk sjálfstæði árið [[1970]]. Eftir [[valdaránin á Fídjí 1987|röð valdarána]] árið 1987 lýsti herforingjastjórnin yfir stofnun [[lýðveldi]]s. Eftir [[valdaránið á Fídjí 2006|valdarán 2006]] tók yfirflotaforinginn [[Frank Bainimarama]] völdin, en [[hæstiréttur Fídjí]] dæmdi stjórn hans ólöglega árið 2009. Þá nam forseti Fídjí, [[Josefa Iloilo]], stjórnarskrána úr gildi og skipaði Bainimarama tímabundinn forsætisráðherra. Síðar árið 2009 tók [[Epeli Nailatikau]] við forsetaembætti.<ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7993295.stm |archive-url= https://web.archive.org/web/20090413063643/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7993295.stm |archive-date= 13. apríl 2009 |title= Fiji's president takes over power |publisher=BBC |date= 10. apríl 2009 |access-date= 15. september 2010}}</ref> Eftir áralangar tafir voru loks haldnar lýðræðislegar kosningar á Fídjí árið 2014. Flokkur Bainimarama, [[FijiFirst]], hlaut 59,2% atkvæða, og alþjóðlegir eftirlitsaðilar sögðu kosningarnar hafa verið trúverðugar.<ref name="bigstory.ap.org">{{cite news|last1= Perry |first1= Nick |last2= Pita |first2= Ligaiula |title= Int'l monitors endorse Fiji election as credible |url= http://bigstory.ap.org/article/6e44f8f77b6e4c0e867b9d8750689e5b/international-monitors-endorse-fiji-election |access-date= 25. september 2014 |agency= Associated Press |date= 29. september 2014 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20140921010517/http://bigstory.ap.org/article/6e44f8f77b6e4c0e867b9d8750689e5b/international-monitors-endorse-fiji-election |archive-date= 21. september 2014 |df= dmy }}</ref> Fídjí er með eitt þróaðasta hagkerfi Kyrrahafsríkja,<ref>{{Cite web|url=http://www.fiji.org.nz/about-fiji/|title=Fiji High Commission :: About Fiji|website=www.fiji.org.nz|access-date=2020-01-13|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014075547/http://www.fiji.org.nz/about-fiji/|url-status=dead}}</ref> aðallega vegna ríkulegra náttúruauðlinda: skóga, fiskimiða og jarðefna. Gjaldmiðill landsins er [[fídjískur dalur]] og helsta uppspretta gjaldeyris er [[ferðaþjónusta]], peningasendingar Fídjía erlendis, útflutningur á vatni og sykri. ==Landfræði== Fídjí er staðsett miðsvæðis í Suðvestur-Kyrrahafi, á milli [[Vanúatú]] og [[Tonga]]. Eyjarnar liggja milli 176°56' austur og 178°12' vestur. Þær ná yfir um 1.300.000 ferkílómetra svæði, en aðeins 1,5% þess er á þurru landi. 180. lengdarbaugur liggur um [[Taveuni]] en [[daglínan]] sveigist um eyjarnar til að sami tími (UTC+12) sé á þeim öllum. Ef [[Rotuma]] er undanskilin liggur eyjaklasinn milli 15°42′ og 20°02′ suðlægrar breiddar. Land Fídjí er um 18.272 ferkílómetrar á 332 (þar af 106 byggðum) og 522 smáeyjum. Flestir íbúanna búa á tveimur eyjum, [[Viti Levu]] og [[Vanua Levu]], sem samanlagt eru 2/3 af þurrlendi eyjaklasans. Eyjarnar eru fjalllendar og þaktar þéttum hitabeltisfrumskógi. Hæsti tindur eyjanna er [[Tomanivi-fjall]] á Viti Levu, 1.324 metrar á hæð. Höfuðborgin, [[Suva]], er á Viti levu, og þar eru líka önnur stærsta borgin, [[Lautoka]], og sú þriðja stærsta, [[Nadi]], þar sem alþjóðaflugvöllurinn er. Helstu bæir á Vanua Levu eru [[Labasa]] og [[Savusavu]]. Þriðju og fjórðu stærstu eyjarnar eru [[Taveuni]] og [[Kadavu]], en aðrir stórir eyjaklasar eru [[Mamanuca-eyjar]] (við Nadi) og [[Yasawa-eyjar]], sem eru vinsælir ferðamannastaðir, [[Lomaviti-eyjar]] (við Suva) og hinar afskekktu [[Lau-eyjar]]. Fjarlægasta eyjan [[Rotuma]] er sérstjórnarhérað en fjarlægasti staðurinn sem tilheyrir Fídjí er rifið [[Ceva-i-Ra]], 290 km suðvestan við aðaleyjarnar. ==Stjórnmál== ===Stjórnsýslueiningar=== Fídjí skiptist í fjóra meginhluta sem aftur skiptast í 14 sýslur sem aftur skiptast í umdæmi, en innan þeirra eru þorp. Eyjan [[Rotuma]] hefur eigin stjórnsýslu og þing. {| class="wikitable" | ! Hluti !! Sýslur !! Kort |- | [[Miðhluti Fídjí]] || [[ Naitasiri-sýsla]], [[Namosi-sýsla]], [[Rewa-sýsla]], [[Serua-sýsla]], [[Tailevu-sýsla]] | rowspan="4" | [[File:Fiji_divisions_named.png|250px|]] |- | [[Austurhluti Fídjí]] || [[Kadavu-sýsla]], [[Lau-sýsla]], [[Lomaiviti-sýsla]] |- | [[Norðurhluti Fídjí]] || [[Bua-sýsla]], [[Cakaudrove-sýsla]], [[Macuata-sýsla]] |- | [[Vesturhluti Fídjí]] || [[Ba-sýsla]], [[Nadroga-Navosa-sýsla]], [[Ra-sýsla]] |} Í valdatíð [[Seru Epenisa Cakobau]] á 19. öld skiptist Fídjí í þrjú sambönd, [[Kubuna]], [[Burebasaga]] og [[Tovata]], sem enn eru talin mikilvæg þótt þau hafi ekki lengur formlega þýðingu. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Breska samveldið}} {{Eyjaálfa}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Fídjí| ]] ayaa1qgh8zyq5zg21gq1r47dyyv7gli 0 84470 1964487 1956642 2026-05-27T16:24:07Z Berserkur 10188 /* Nýrri tímar */ 1964487 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Ágsborgar | skjaldarmerki = DEU Augsburg COA 1811.svg | kort = Karte augsburg in deutschland.png |undirskipting_gerð = Sambandsland | undirskipting_nafn = Bæjaraland | flatarmál_heild_km2 = 146,93 | mannfjöldi_heild = 297.000 | mannfjöldi_frá = 2019 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 =1882 | hæð_m = 494 | vefsíða =[https://www.augsburg.de/ www.augsburg.de] }} [[File:Augsburg-204-Maximilianstr-gje.jpg|thumb|upright=1.4|]] '''Ágsborg''' ([[þýska]]: ''Augsburg''; {{framburður|De-Augsburg.ogg}}) er þriðja stærsta borgin í sambandslandinu [[Bæjaraland]] í [[Þýskaland]]i með tæpa 300 þúsund íbúa ([[2019]] . Borgin er helst þekkt fyrir að vera heimaborg Fugger-ættarinnar, sem starfrækti banka- og viðskipti víða um [[Evrópa|Evrópu]]. Borgin var stofnuð af [[Rómaveldi|Rómverjum]] og er meðal elstu borga Þýskalands. == Lega == Augsburg liggur við ána Lech sunnarlega í Bæjaralandi og um 70 km fyrir norðan [[Austurríki|austurrísku]] landamærin. Næstu borgir eru [[München]] fyrir suðaustan (50 km), [[Ulm]] fyrir vestan (60 km) og [[Ingolstadt]] fyrir norðaustan (50 km). == Skjaldarmerki == [[Skjaldarmerki]] Ágsborgar er grænn [[köngull]] efst á grænni súlu. Þetta merki kemur fyrst fram [[1260]], en Rómverjar höfðu notað svipað merki fyrir borgina. Borgarlitirnir eru rauður, hvítur og grænn. Þeir koma fyrst fyrir [[1372]]. == Orðsifjar == Augsburg var stofnuð af Rómverjunum Drusus og [[Tíberíus]], tveimur tökusonum [[Ágústus]]ar [[Keisari|keisara]]. Því var borgin kölluð ''Augustus Vindelicorum'' honum til heiðurs. Vindelicorum er dregið af keltneska ættbálknum vindelika sem bjó milli ána Wertach (''Vinda'') og Lech (''Licus''). Við brotthvarf Rómverja var eingöngu notað heitið Augustus, sem með tímanum breyttist í Augsburg. Merkingin er því ''Keisaraborg''. == Saga Ágsborgar == === Rómverjar === [[Mynd:Nuremberg chronicles - Augusta vendilicorum.png|thumb|Ágsborg 1493]] Ágsborg var stofnuð af Rómverjum árið 15 f.Kr. sem rómverskar herbúðir. Það voru Drusus og Tíberíus (sem seinna varð keisari) sem þar voru að verki en báðir voru þeir tökusynir Ágústusar keisara. Ágsborg er þar með næstelsta borg Þýskalands, á eftir [[Trier]]. Árið [[95]] e.Kr. varð borgin höfuðborg skattlandsins Raetíu, sem náði suður fyrir [[Alpafjöll|Alpana]]. Eftir fall Rómaveldis á 5. öld varð borgin nær mannlaus, þannig að hún varð bara þorp. === Miðaldir === [[Mynd:Hyllningsgravyr med anledning av Gustaf II Adolfs befriarens intåg i Augsburg 1632, Nordisk familjebok.png|thumb|Gústaf Adolf fyrir framan Ágsborg]] Árið [[955]] átti sér stað stórbardagi á Lechvöllum við Augsburg, er [[Otto I (HRR)|Otto I]], keisari [[Heilaga rómverska ríkið|þýska ríkisins]], vann lokasigur á [[Ungverjaland|Ungverjum]] og stöðvaði þar með útbreiðslu þeirra til vesturs. Árið [[1156]] voru íbúar aftur orðnir það margir að [[Friðrik Barbarossa]] keisari veitti Ágsborg borgaréttindi á ný, sem upp úr þessu verður mikil verslunarborg og fríborg í ríkinu. Keisararnir notuðu Ágsborg gjarnan sem þingstað, en þar voru 27 ríkisþing haldin á árunum 952-1582. Þar var aðalsetur Fugger-ættarinnar, helsta verslunar- og bankafólk Suður-Þýskalands á [[15. öldin|15.]] og [[16. öldin|16. öld]]. === Nýrri tímar === Á ríkisþinginu í [[Speyer]] [[1529]] ákvað borgin að gerast lútersk, sem var óvenjulegt fyrir borg svona langt suður í Þýskalandi. Hún var aðalsetur [[Melanchton|Philipps Melanchton]], eftirmanns [[Lúter]]s. Kaþólikkar fengu þó að vera áfram í borginni, en kirkjum þeirra var fækkað. Á ríkisþinginu í Ágsborg [[1555]] var saminn friður milli stóru kirkjanna sem gilda áttu fyrir allt ríkið (''Augsburger Religionsfrieden''). [[1632]] hertók sænskur her ([[Gústaf 2. Adolf|Gústaf Adolf II]]) Ágsborg í [[30 ára stríðið|30 ára stríðinu]]. [[1806]] varð Augsburg hertekin af bæverskum her (vinveittum [[Napoleon Bonaparte|Napóleon]]) og varð hluti [[Bæjaraland]]s upp frá þessu. Napóleon sjálfur hafðist við í borginni þetta ár. Borgin skemmdist verulega í loftárásum [[Heimstyrjöldin síðari|seinna stríðsins]] og varð loks hertekin bardagalaust af [[Bandaríkin|Bandaríkjamönnum]], sem yfirgáfu hana ekki fyrr en [[1998]]. Það tók langan tíma að endurreisa ýmsar byggingar. T.d. var gullni salurinn í ráðhúsinu ekki opnaður fyrr en [[1985]], á 2000 ára afmæli borgarinnar. == Viðburðir == Augsburger Plärrer er þriðja stærsta alþýðuhátíð Bæjaralands, en hér er um skemmti- eða leiktækjagarð að ræða. Hátíðin stendur yfir í tvær vikur að vori og svo aftur að hausti. Um 1,2 milljón manns sækja hátíðina heim. Augsburger Dult er árlegur útimarkaður í borginni, en þá mynda sölubásar nær eins kílómetra langa röð í miðborginni. Útimarkaður þessi á sér langa sögu, en hann hófst þegar á 13. öld. == Íþróttir == Helsta [[Knattspyrna|knattspyrnulið]] borgarinnar er [[FC Augsburg]], en félagið komst í fyrsta sinn í 1. Bundeslíguna vorið [[2011]]. Af þekktum leikmönnum félagsins má nefna Helmut Haller, Bernd Schuster og Karl-Heinz Riedle. [[Alfreð Finnbogason]] spilar nú sem framherji með félaginu. [[Íshokkí]]liðið Augsburger Panther leikur í efstu deild. Besti árangur félagsins er 2. sætið árið [[2010]]. Augsburger Stadtlauf er árlegt víðavangshlaup innanbæjar. Þátttakendur eru um 5.000 og er hlaupið því mesti íþróttaviðburður borgarinnar. RT.1 Skate Night Augsburg er árleg línuskautakeppni í borginni. Skautað er í miðborginni og eru allar götur lokaðar á meðan. Þátttakendur eru 4.000. Heimskeppnin í róðraríþróttum er árlega haldin í Ágsborg. Hún fer fram í manngerðri vatnabraut, sem er ein hin besta í heimi. Þar í borg eru einnig aðalskrifstofur róðraríþrótta Þýskalands. Snjóbrettakeppni fer fram árlega í [[desember]] í miðborginni, en brautin er manngerð. Ein skrýtnasta íþróttagrein í borginni er afturábakhlaup, en það hefur verið haldið þar síðan árið [[2000]]. == Vinabæir == Ágsborg viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi bæi: {| class="wikitable" |- ! Röð !! Vinabær !! Land !! Síðan |- | 1 || [[Inverness]] || [[Skotland]]i || [[1956]] |- | 2 || [[Nagahama]] || [[Japan]] || [[1959]] |- | 3 || [[Amagasaki]] || Japan || 1959 |- | 4 || [[Dayton]] || [[Ohio]], [[Bandaríkin|BNA]] || [[1964]] |- | 5 || [[Bourges]] || [[Frakkland]]i || [[1967]] |- | 6 || Liberec || [[Tékkland]]i || [[2001]] |- | 7 || [[Jinan]] || [[Kína]] || [[2004]] |} == Frægustu börn borgarinnar == [[Mynd:Albrecht Dürer 080.jpg|thumb|Jakob Fugger banka- og viðskiptajöfur]] * (um [[1410]]) [[Agnes Bernauer]], ástmey Albrechts III. og píslarvottur * ([[1459]]) [[Jakob Fugger]] hinn ríki, verslunar- og bankamaður * ([[1719]]) [[Leopold Mozart]], tónskáld og faðir [[Mozart|Wolfgangs Amadeusar]] * ([[1898]]) [[Bertold Brecht]], rithöfundur og leikritaskáld == Byggingar og kennileiti == * [[Frúarkirkjan í Ágsborg]] er dómkirkja í lúterskum sið og er ákaflega óvenjuleg í laginu. * [[Kirkja heilags Ulrich og Afra]] er kaþólsk kirkja í miðborginni. Hún er pílagrímskirkja og þar hvíla heilagur Ulrich, heilög Afra og heilagur Simpertus. * [[Fuggerei]] er lítið íbúðahverfi sem Jakob Fugger hinn ríki stofnaði [[1516]]. Húsin eru elstu félagsíbúðir heims sem enn standa. * [[Ráðhúsið í Ágsborg]] er meðal merkustu ráðhúsa í endurreisnarstíl norðan Alpa. * [[Perlachturninn]] er 70 metra hár varðturn í miðborginni og er eitt mesta kennileiti borgarinnar. Hann er hluti af Perlachkirkjunni í dag. == Heimildir == {{Commons|Augsburg|Augsburg}} * {{wpheimild | tungumál = de | titill = Augsburg | mánuðurskoðað = janúar | árskoðað = 2010}} {{Borgir í Þýskalandi}} [[Flokkur:Ágsborg|Ágsborg]] [[Flokkur:Borgir í Þýskalandi]] 3jrxl39gsohh1vumghnzs16s8092cg1 1964488 1964487 2026-05-27T16:24:50Z Berserkur 10188 /* Íþróttir */ 1964488 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Ágsborgar | skjaldarmerki = DEU Augsburg COA 1811.svg | kort = Karte augsburg in deutschland.png |undirskipting_gerð = Sambandsland | undirskipting_nafn = Bæjaraland | flatarmál_heild_km2 = 146,93 | mannfjöldi_heild = 297.000 | mannfjöldi_frá = 2019 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 =1882 | hæð_m = 494 | vefsíða =[https://www.augsburg.de/ www.augsburg.de] }} [[File:Augsburg-204-Maximilianstr-gje.jpg|thumb|upright=1.4|]] '''Ágsborg''' ([[þýska]]: ''Augsburg''; {{framburður|De-Augsburg.ogg}}) er þriðja stærsta borgin í sambandslandinu [[Bæjaraland]] í [[Þýskaland]]i með tæpa 300 þúsund íbúa ([[2019]] . Borgin er helst þekkt fyrir að vera heimaborg Fugger-ættarinnar, sem starfrækti banka- og viðskipti víða um [[Evrópa|Evrópu]]. Borgin var stofnuð af [[Rómaveldi|Rómverjum]] og er meðal elstu borga Þýskalands. == Lega == Augsburg liggur við ána Lech sunnarlega í Bæjaralandi og um 70 km fyrir norðan [[Austurríki|austurrísku]] landamærin. Næstu borgir eru [[München]] fyrir suðaustan (50 km), [[Ulm]] fyrir vestan (60 km) og [[Ingolstadt]] fyrir norðaustan (50 km). == Skjaldarmerki == [[Skjaldarmerki]] Ágsborgar er grænn [[köngull]] efst á grænni súlu. Þetta merki kemur fyrst fram [[1260]], en Rómverjar höfðu notað svipað merki fyrir borgina. Borgarlitirnir eru rauður, hvítur og grænn. Þeir koma fyrst fyrir [[1372]]. == Orðsifjar == Augsburg var stofnuð af Rómverjunum Drusus og [[Tíberíus]], tveimur tökusonum [[Ágústus]]ar [[Keisari|keisara]]. Því var borgin kölluð ''Augustus Vindelicorum'' honum til heiðurs. Vindelicorum er dregið af keltneska ættbálknum vindelika sem bjó milli ána Wertach (''Vinda'') og Lech (''Licus''). Við brotthvarf Rómverja var eingöngu notað heitið Augustus, sem með tímanum breyttist í Augsburg. Merkingin er því ''Keisaraborg''. == Saga Ágsborgar == === Rómverjar === [[Mynd:Nuremberg chronicles - Augusta vendilicorum.png|thumb|Ágsborg 1493]] Ágsborg var stofnuð af Rómverjum árið 15 f.Kr. sem rómverskar herbúðir. Það voru Drusus og Tíberíus (sem seinna varð keisari) sem þar voru að verki en báðir voru þeir tökusynir Ágústusar keisara. Ágsborg er þar með næstelsta borg Þýskalands, á eftir [[Trier]]. Árið [[95]] e.Kr. varð borgin höfuðborg skattlandsins Raetíu, sem náði suður fyrir [[Alpafjöll|Alpana]]. Eftir fall Rómaveldis á 5. öld varð borgin nær mannlaus, þannig að hún varð bara þorp. === Miðaldir === [[Mynd:Hyllningsgravyr med anledning av Gustaf II Adolfs befriarens intåg i Augsburg 1632, Nordisk familjebok.png|thumb|Gústaf Adolf fyrir framan Ágsborg]] Árið [[955]] átti sér stað stórbardagi á Lechvöllum við Augsburg, er [[Otto I (HRR)|Otto I]], keisari [[Heilaga rómverska ríkið|þýska ríkisins]], vann lokasigur á [[Ungverjaland|Ungverjum]] og stöðvaði þar með útbreiðslu þeirra til vesturs. Árið [[1156]] voru íbúar aftur orðnir það margir að [[Friðrik Barbarossa]] keisari veitti Ágsborg borgaréttindi á ný, sem upp úr þessu verður mikil verslunarborg og fríborg í ríkinu. Keisararnir notuðu Ágsborg gjarnan sem þingstað, en þar voru 27 ríkisþing haldin á árunum 952-1582. Þar var aðalsetur Fugger-ættarinnar, helsta verslunar- og bankafólk Suður-Þýskalands á [[15. öldin|15.]] og [[16. öldin|16. öld]]. === Nýrri tímar === Á ríkisþinginu í [[Speyer]] [[1529]] ákvað borgin að gerast lútersk, sem var óvenjulegt fyrir borg svona langt suður í Þýskalandi. Hún var aðalsetur [[Melanchton|Philipps Melanchton]], eftirmanns [[Lúter]]s. Kaþólikkar fengu þó að vera áfram í borginni, en kirkjum þeirra var fækkað. Á ríkisþinginu í Ágsborg [[1555]] var saminn friður milli stóru kirkjanna sem gilda áttu fyrir allt ríkið (''Augsburger Religionsfrieden''). [[1632]] hertók sænskur her ([[Gústaf 2. Adolf|Gústaf Adolf II]]) Ágsborg í [[30 ára stríðið|30 ára stríðinu]]. [[1806]] varð Augsburg hertekin af bæverskum her (vinveittum [[Napoleon Bonaparte|Napóleon]]) og varð hluti [[Bæjaraland]]s upp frá þessu. Napóleon sjálfur hafðist við í borginni þetta ár. Borgin skemmdist verulega í loftárásum [[Heimstyrjöldin síðari|seinna stríðsins]] og varð loks hertekin bardagalaust af [[Bandaríkin|Bandaríkjamönnum]], sem yfirgáfu hana ekki fyrr en [[1998]]. Það tók langan tíma að endurreisa ýmsar byggingar. T.d. var gullni salurinn í ráðhúsinu ekki opnaður fyrr en [[1985]], á 2000 ára afmæli borgarinnar. == Viðburðir == Augsburger Plärrer er þriðja stærsta alþýðuhátíð Bæjaralands, en hér er um skemmti- eða leiktækjagarð að ræða. Hátíðin stendur yfir í tvær vikur að vori og svo aftur að hausti. Um 1,2 milljón manns sækja hátíðina heim. Augsburger Dult er árlegur útimarkaður í borginni, en þá mynda sölubásar nær eins kílómetra langa röð í miðborginni. Útimarkaður þessi á sér langa sögu, en hann hófst þegar á 13. öld. == Íþróttir == Helsta [[Knattspyrna|knattspyrnulið]] borgarinnar er [[FC Augsburg]], en félagið komst í fyrsta sinn í 1. Bundeslíguna vorið [[2011]]. Af þekktum leikmönnum félagsins má nefna Helmut Haller, Bernd Schuster og Karl-Heinz Riedle. [[Alfreð Finnbogason]] spilaði sem framherji með félaginu. [[Íshokkí]]liðið Augsburger Panther leikur í efstu deild. Besti árangur félagsins er 2. sætið árið [[2010]]. Augsburger Stadtlauf er árlegt víðavangshlaup innanbæjar. Þátttakendur eru um 5.000 og er hlaupið því mesti íþróttaviðburður borgarinnar. RT.1 Skate Night Augsburg er árleg línuskautakeppni í borginni. Skautað er í miðborginni og eru allar götur lokaðar á meðan. Þátttakendur eru 4.000. Heimskeppnin í róðraríþróttum er árlega haldin í Ágsborg. Hún fer fram í manngerðri vatnabraut, sem er ein hin besta í heimi. Þar í borg eru einnig aðalskrifstofur róðraríþrótta Þýskalands. Snjóbrettakeppni fer fram árlega í [[desember]] í miðborginni, en brautin er manngerð. Ein skrýtnasta íþróttagrein í borginni er afturábakhlaup, en það hefur verið haldið þar síðan árið [[2000]]. == Vinabæir == Ágsborg viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi bæi: {| class="wikitable" |- ! Röð !! Vinabær !! Land !! Síðan |- | 1 || [[Inverness]] || [[Skotland]]i || [[1956]] |- | 2 || [[Nagahama]] || [[Japan]] || [[1959]] |- | 3 || [[Amagasaki]] || Japan || 1959 |- | 4 || [[Dayton]] || [[Ohio]], [[Bandaríkin|BNA]] || [[1964]] |- | 5 || [[Bourges]] || [[Frakkland]]i || [[1967]] |- | 6 || Liberec || [[Tékkland]]i || [[2001]] |- | 7 || [[Jinan]] || [[Kína]] || [[2004]] |} == Frægustu börn borgarinnar == [[Mynd:Albrecht Dürer 080.jpg|thumb|Jakob Fugger banka- og viðskiptajöfur]] * (um [[1410]]) [[Agnes Bernauer]], ástmey Albrechts III. og píslarvottur * ([[1459]]) [[Jakob Fugger]] hinn ríki, verslunar- og bankamaður * ([[1719]]) [[Leopold Mozart]], tónskáld og faðir [[Mozart|Wolfgangs Amadeusar]] * ([[1898]]) [[Bertold Brecht]], rithöfundur og leikritaskáld == Byggingar og kennileiti == * [[Frúarkirkjan í Ágsborg]] er dómkirkja í lúterskum sið og er ákaflega óvenjuleg í laginu. * [[Kirkja heilags Ulrich og Afra]] er kaþólsk kirkja í miðborginni. Hún er pílagrímskirkja og þar hvíla heilagur Ulrich, heilög Afra og heilagur Simpertus. * [[Fuggerei]] er lítið íbúðahverfi sem Jakob Fugger hinn ríki stofnaði [[1516]]. Húsin eru elstu félagsíbúðir heims sem enn standa. * [[Ráðhúsið í Ágsborg]] er meðal merkustu ráðhúsa í endurreisnarstíl norðan Alpa. * [[Perlachturninn]] er 70 metra hár varðturn í miðborginni og er eitt mesta kennileiti borgarinnar. Hann er hluti af Perlachkirkjunni í dag. == Heimildir == {{Commons|Augsburg|Augsburg}} * {{wpheimild | tungumál = de | titill = Augsburg | mánuðurskoðað = janúar | árskoðað = 2010}} {{Borgir í Þýskalandi}} [[Flokkur:Ágsborg|Ágsborg]] [[Flokkur:Borgir í Þýskalandi]] 4bmq4zsgm9yj0g7mkgovn6nwu338xig 0 85671 1964505 1963871 2026-05-27T21:59:34Z Bjarki S 9 1964505 wikitext text/x-wiki [[Þjóðaratkvæðagreiðsla |Þjóðaratkvæðagreiðslur]] hafa átta sinnum farið fram á [[Ísland]]i. [[Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands]] kveður á um við hvaða aðstæður þjóðaratkvæðagreiðslur skuli haldnar. Í 11 gr. segir að hún skuli haldin ef Alþingi leysir forseta frá störfum, í 26. gr. segir að hún skuli haldin ef forseti synjar lagafrumvarpi staðfestingar og í 79. gr. segir að hún skuli haldin ef Alþingi samþykkir breytingar á kirkjuskipan ríkisins. Af þjóðaratkvæðagreiðslum á Íslandi hafa tvær verið vegna synjunar forseta á að undirrita lög og engar verið haldnar vegna breytinga á kirkjuskipan ríkisins eða vegna þess að alþingi hafi leyst forseta frá störfum. Flestar hafa verið af öðrum ástæðum. Engin ákvæði eru um nánari útfærslur á þjóðaratkvæðagreiðslum, s.s. lágmarksþáttöku eða hversu stóran meirihluta þurfi til að niðurstaðan sé gild. Við [[Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 1/2010|atkvæðagreiðslu um framtíðargildi laga nr. 1/2010 (Icesave)]] árið 2010 voru sett sérstök lög um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar. Af þeim átta þjóðaratkvæðagreiðslum sem fram hafa farið á Íslandi voru fimm haldnar fyrir stofnun lýðveldisins og þrjár eftir stofnun þess. Í tveimur þjóðaratkvæðagreiðslum var spurt um fleira en eitt mál í einu: Í þjóðaratkvæðagreiðslu 1944 var kosið um tvö mál í einu og í þjóðaratvæðagreiðslu 2012 um sex mál. Alls hafa því fjórtán spursmál verið lögð fyrir kjósendur í þjóðaratkvæðagreiðslum á Íslandi. {| class="wikitable" !Ár!!Kosið um!!Þátttaka!!Samþykk!!Andvíg |- |[[1908]]||[[áfengisbann]]||73%||60,1%||39,9% |- |[[1916]]||[[Þegnskylduvinna|þegnskylduvinnu]]||53%||8,2%||91,8% |- |[[1918]]||setningu [[sambandslögin|sambandslaganna]]||43,8% ||92,6%||7,4%. |- |[[1933]]||afnám áfengisbanns||45%||57,7%||42,3% |- |[[1944]]||afnám sambandslaganna||98,61%||99,5%||0,5% |- |[[1944]]||setningu nýrrar stjórnarskrár||98,61%||98,5%||1,5% |- |[[2010]]||[[Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 1/2010|ríkisábyrgð vegna Icesave]]||62,51%||1,82%||98,18% |- |[[2011]]||[[Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 13/2011|ríkisábyrgð vegna Icesave]]||75%||40,1%||59,7% |- |[[2012]]||[[Þjóðaratkvæðagreiðsla um tillögur stjórnlagaráðs]] (sex spurningar) ||48,9%|| || |- |[[2026]]||[[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] || || || |} == Forsetinn og þjóðaratkvæðagreiðsla == 26. grein [[Stjórnarskrá Íslands|stjórnarskrár Íslands]] hljóðar svo: :„Ef Alþingi hefur samþykkt lagafrumvarp, skal það lagt fyrir forseta lýðveldisins til staðfestingar eigi síðar en tveim vikum eftir að það var samþykkt, og veitir staðfestingin því lagagildi. Nú synjar forseti lagafrumvarpi staðfestingar, og fær það þó engu að síður lagagildi, en leggja skal það þá svo fljótt sem kostur er undir atkvæði allra kosningarbærra manna í landinu til samþykktar eða synjunar með leynilegri atkvæðagreiðslu. Lögin falla úr gildi, ef samþykkis er synjað, en ella halda þau gildi sínu.“ Þrisvar hefur reynt á gildi 26. greinarinnar. Í fyrsta skiptið árið 2004 þegar forseti synjaði lögum um svokallað [[Fjölmiðlafrumvarpið|fjölmiðlafrumvarp]] staðfestingar. Í því tilfelli kom ekki til þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem ný lög voru sett sem námu þau fyrri úr gildi. Annað skiptið var þegar forseti synjaði lögum um skuldbindingar Íslands vegna [[Icesave]] staðfestingar árið 2010. Í því tilviki fór atkvæðagreiðslan fram þann 6. mars 2010. Það var í fyrsta skipti sem þjóðin felldi lög sem hafa verið samþykkt af Alþingi. Rúm 98% þeirra sem tóku afstöðu sögðu nei. Þriðja skiptið var 2011 og snerist einnig um Icesave. Þá var nýjum lögum um Icesave hafnað. == Tengill == * [https://web.archive.org/web/20100307231351/http://www.kosning.is/thjodaratkvaedagreidslur/yfirlit/ Yfirlit yfir þjóðaratkvæðagreiðslur hér á landi] - Úr skýrslu starfshóps um tilhögun þjóðaratkvæðagreiðslu skv. 26. gr. stjórnarskrárinnar (júní 2004) {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi| ]] e9h480uxhlvq4knl3fwr34aouujcihy 1964506 1964505 2026-05-27T22:00:00Z Bjarki S 9 1964506 wikitext text/x-wiki [[Þjóðaratkvæðagreiðsla |Þjóðaratkvæðagreiðslur]] hafa átta sinnum farið fram á [[Ísland]]i. [[Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands]] kveður á um við hvaða aðstæður þjóðaratkvæðagreiðslur skuli haldnar. Í 11 gr. segir að hún skuli haldin ef Alþingi leysir forseta frá störfum, í 26. gr. segir að hún skuli haldin ef forseti synjar lagafrumvarpi staðfestingar og í 79. gr. segir að hún skuli haldin ef Alþingi samþykkir breytingar á kirkjuskipan ríkisins. Af þjóðaratkvæðagreiðslum á Íslandi hafa tvær verið vegna synjunar forseta á að undirrita lög og engar verið haldnar vegna breytinga á kirkjuskipan ríkisins eða vegna þess að alþingi hafi leyst forseta frá störfum. Flestar hafa verið af öðrum ástæðum. Engin ákvæði eru um nánari útfærslur á þjóðaratkvæðagreiðslum, s.s. lágmarksþáttöku eða hversu stóran meirihluta þurfi til að niðurstaðan sé gild. Við [[Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 1/2010|atkvæðagreiðslu um framtíðargildi laga nr. 1/2010 (Icesave)]] árið 2010 voru sett sérstök lög um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar. Af þeim átta þjóðaratkvæðagreiðslum sem fram hafa farið á Íslandi voru fimm haldnar fyrir stofnun lýðveldisins og þrjár eftir stofnun þess. Í tveimur þjóðaratkvæðagreiðslum var spurt um fleira en eitt mál í einu: Í þjóðaratkvæðagreiðslu 1944 var kosið um tvö mál í einu og í þjóðaratvæðagreiðslu 2012 um sex mál. Alls hafa því fjórtán spursmál verið lögð fyrir kjósendur í þjóðaratkvæðagreiðslum á Íslandi. {| class="wikitable" !Ár!!Kosið um!!Þátttaka!!Samþykk!!Andvíg |- |[[1908]]||[[áfengisbann]]||73%||60,1%||39,9% |- |[[1916]]||[[Þegnskylduvinna|þegnskylduvinnu]]||53%||8,2%||91,8% |- |[[1918]]||setningu [[sambandslögin|sambandslaganna]]||43,8% ||92,6%||7,4%. |- |[[1933]]||afnám áfengisbanns||45%||57,7%||42,3% |- |[[1944]]||afnám sambandslaganna||98,61%||99,5%||0,5% |- |[[1944]]||setningu nýrrar stjórnarskrár||98,61%||98,5%||1,5% |- |[[2010]]||[[Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 1/2010|ríkisábyrgð vegna Icesave]]||62,51%||1,82%||98,18% |- |[[2011]]||[[Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 13/2011|ríkisábyrgð vegna Icesave]]||75%||40,1%||59,7% |- |[[2012]]||[[Þjóðaratkvæðagreiðsla um tillögur stjórnlagaráðs|tillögur stjórnlagaráðs]] (sex spurningar) ||48,9%|| || |- |[[2026]]||[[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] || || || |} == Forsetinn og þjóðaratkvæðagreiðsla == 26. grein [[Stjórnarskrá Íslands|stjórnarskrár Íslands]] hljóðar svo: :„Ef Alþingi hefur samþykkt lagafrumvarp, skal það lagt fyrir forseta lýðveldisins til staðfestingar eigi síðar en tveim vikum eftir að það var samþykkt, og veitir staðfestingin því lagagildi. Nú synjar forseti lagafrumvarpi staðfestingar, og fær það þó engu að síður lagagildi, en leggja skal það þá svo fljótt sem kostur er undir atkvæði allra kosningarbærra manna í landinu til samþykktar eða synjunar með leynilegri atkvæðagreiðslu. Lögin falla úr gildi, ef samþykkis er synjað, en ella halda þau gildi sínu.“ Þrisvar hefur reynt á gildi 26. greinarinnar. Í fyrsta skiptið árið 2004 þegar forseti synjaði lögum um svokallað [[Fjölmiðlafrumvarpið|fjölmiðlafrumvarp]] staðfestingar. Í því tilfelli kom ekki til þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem ný lög voru sett sem námu þau fyrri úr gildi. Annað skiptið var þegar forseti synjaði lögum um skuldbindingar Íslands vegna [[Icesave]] staðfestingar árið 2010. Í því tilviki fór atkvæðagreiðslan fram þann 6. mars 2010. Það var í fyrsta skipti sem þjóðin felldi lög sem hafa verið samþykkt af Alþingi. Rúm 98% þeirra sem tóku afstöðu sögðu nei. Þriðja skiptið var 2011 og snerist einnig um Icesave. Þá var nýjum lögum um Icesave hafnað. == Tengill == * [https://web.archive.org/web/20100307231351/http://www.kosning.is/thjodaratkvaedagreidslur/yfirlit/ Yfirlit yfir þjóðaratkvæðagreiðslur hér á landi] - Úr skýrslu starfshóps um tilhögun þjóðaratkvæðagreiðslu skv. 26. gr. stjórnarskrárinnar (júní 2004) {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi| ]] 9te6h92p34e2z9m85lvew003hpwe08d 0 109118 1964528 1961532 2026-05-28T10:53:51Z CommonsDelinker 1159 Skipti út President_Ronald_Reagan_says_goodbye_to_Soviet_General_Secretary_Mikhail_Gorbachev.jpg fyrir [[Mynd:President_Ronald_Reagan_Says_Goodbye_to_Soviet_General_Secretary_Gorbachev_After_The_Last_Meeting_at_Hofdi_House_Reykjavik_Iceland_-_DPLA_-_52e61 1964528 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Photograph_of_President_Reagan_and_General_Secretary_Gorbachev_meeting_at_Hofdi_House_during_the_Reykjavik_Summit_-_NARA_-_198577.jpg|thumb|327x327dp|Við samningaborðið. Í bakgrunninum er mynd af [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarna Benediktssyni]] eftir [[Svala Þórisdóttir Salman|Svölu Salman]].]] [[Mynd:President Ronald Reagan Says Goodbye to Soviet General Secretary Gorbachev After The Last Meeting at Hofdi House Reykjavik Iceland - DPLA - 52e614a2e7c0706a37e0b9f3a873c385.jpg|thumb|Ronald Reagan og Mikhaíl Gorbatsjev eftir síðasta fund þeirra í Höfða.|326x326dp]] '''Leiðtogafundurinn í Höfða''' var fundur milli [[Ronald Reagan]], [[forseti Bandaríkjanna|forseta Bandaríkjanna]] og [[Mikhaíl Gorbatsjev]], leiðtoga [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] sem haldinn var í [[Höfði|Höfða]] 11. til 12. október 1986. Tilgangur fundsins var undirbúa fund leiðtoganna í [[Washington (borg)|Washington]] ári síðar en þar átti að ræða um takmörkun á vígbúnaði og deilu- og [[mannréttindi|mannréttindamál]]. Um tíma kom til greina að halda fundinn á [[Hótel Saga|Hótel Sögu]] eða jafnvel [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] en þar hittust [[Georges Pompidou|Pompidou]] [[forseti Frakklands]] og [[Richard Nixon|Nixon]] [[forseti Bandaríkjanna]] árið 1973. == Viðbúnaður == Mikil öryggisviðbúnaður var við komu leiðtogana, sem dæmi má nefna að skotheldar bifreiðar voru fluttar til landsins, hús í nágrenni við [[Höfði|Höfða]] voru rýmd á meðan á fundinum stóð og var eftirlit með farþegum til landsins hert en fundurinn var ákveðin með aðeins 10 daga fyrirvara. Í fylgdarliði leiðtogana voru alls um 400 manns en einnig heimsóttu um 1.000 blaðamenn landið vegna fundarins. [[Mynd:Hofdi_House_Reykjavik.jpg|thumb|[[Höfði]]|325x325dp]] == Niðurstaða == Fundinum var slitið án niðurstöðu en þrátt fyrir það er talið að hann hafi gegnt gífurlega mikilvægu hlutverki í þróun afvopnunarmála og verið mikilvægur þáttur í undirritun [[INF-sáttmálinn|INF-sáttmálans]] í [[desember]] 1987. == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.nti.org/analysis/articles/reykjavik-summit-legacy|titill=Reykjavik Summit: The Legacy and a Lesson for the Future|útgefandi=Nuclear Threat Initiative|mánuðurskoðað=21. ágúst|árskoðað=2012}} * {{vefheimild|url=http://www.state.gov/www/global/arms/treaties/inf1.html|titill=The INF Treaty|mánuðurskoðað=21. ágúst|árskoðað=2012}} * {{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1641107|titill=Óvæntur fundur leiðtoga Bandarikjanna og Sovétríkjanna: Gorbachev bauð tvær borgir - Reagan valdi Reykjavík|ár=1986|mánuður=1. október|útgefandi=Morgunblaðið|mánuðurskoðað=21. ágúst|árskoðað=2012}} [[Flokkur:Kalda stríðið]] [[Flokkur:Kalda stríðið á Íslandi]] [[Flokkur:Míkhaíl Gorbatsjov]] [[Flokkur:Ronald Reagan]] jia55p517f9az3spsq4fnehk9pkqiw7 0 131138 1964495 1964476 2026-05-27T17:15:57Z Berserkur 10188 1964495 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. * Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - Hátt í 90 manns létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[25. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í tæpar 35 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]]. *[[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. ===Júní=== * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hefst. Mótið er haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]) [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] ccgxt7q07genwcrrapr2wqihdwwx6zi 1964507 1964495 2026-05-28T00:15:37Z Berserkur 10188 /* Ágúst */ 1964507 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. * Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - Hátt í 90 manns létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[25. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í tæpar 35 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]]. *[[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. ===Júní=== * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hefst. Mótið er haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla er fyrirhuguð]] um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]) [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] chatx37hu8vkk46yyo2tefe7wjavbrg 0 132790 1964522 1928606 2026-05-28T10:20:32Z CommonsDelinker 1159 Skipti út President_Ronald_Reagan_walks_with_President_Vigdis_Finnbogadottir_of_Iceland.jpg fyrir [[Mynd:During_Trip_to_Iceland_for_The_Reykjavik_Summit_President_Ronald_Reagan_Walks_with_President_Vigdis_Finnbogadottir_of_Iceland_at_Bessastadir_in_Reykja 1964522 wikitext text/x-wiki [[File:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|thumb|[[Ronald Reagan]], forseti Bandaríkjanna, 1981.]] [[File:Ronald Reagan in General Electric Theater.jpg|thumb|Reagan í General Electric leikhúsinu, á árunum 1954-1962.]] [[File:Ronald Reagan's "A Time for Choosing" speech October 27, 1964.webm|thumb|{{ill|A Time for Choosing|en|A Time for Choosing|lt=''The Speech'' - A Time for Choosing}} ''Ræðan'' til stuðnings [[Barry Goldwater]], forsetaframbjóðanda, 27. október 1964.]] [[File:GOVREAGAN.jpg|thumb|Reagan og kona hans {{ill|Nancy|en|Nancy_Reagan}}, fagna kosningasigri í Los Angeles Kalifornínu, 8. nóvember 1966.]] [[File:Ronald Reagan, Nancy Reagan, Pat Nixon, and Richard Nixon in 1970.jpg|thumb|Reagan og Nancy hitta [[Richard Nixon]] forseta Bandaríkjanna og konu hans {{ill|Pat Nixon|en|Pat_Nixon}}, í júlí 1970.]] [[File:1976 Republican National Convention.jpg|thumb|Reagan og [[Gerald Ford]] eftir útnefningu Repúblikana á {{ill|flokksþingi|en|1976_Republican_National_Convention}}, 19. ágúst 1976.]] [[File:ElectoralCollege1976.svg|thumb|Niðurstöður forsetakosninga 1976, eftir fylkjum.]] [[File:ElectoralCollege1980.svg|thumb|Niðurstöður forsetakosninga 1980, eftir fylkjum.]] [[File:President Ronald Reagan and Nancy Reagan waving from the limousine during the Inaugural Parade (cropped).jpg|thumb|Reagan og Nancy eftir fyrri embættistökuna, 20. janúar 1981.]] [[File:Ronald Reagan televised address from the Oval Office, outlining plan for Tax Reduction Legislation July 1981.jpg|thumb|Reagan flytur sjónvarpsávarp frá Hvíta húsinu þar sem hann kynnir skattalækkanir, í júlí 1981.]] [[File:President Reagan addresses Congress 1981-2.jpg|thumb|Reagan leggur fram áætlun um efnahagslega endurreisn (e. Program for Economic Recovery), í fyrstu ræðunni eftir að honum var sýnt banatilræði, 28. apríl 1981.]] [[File:President Ronald Reagan at a Rally for Senator David Durenberger in Minneapolis, Minnesota (cropped).jpg|thumb|Reagan flytur ræðu í Minneapolis, Minnesota, 8. febrúar 1982.]] [[File:President Ronald Reagan addressing British Parliament in London, England.jpg|thumb|Reagan flytur ræðu í breska þinginu, fyrstur bandaríkjaforseta, þar sem hann spáði því að „frelsi og lýðræði myndu skila Marxisma og Lenínisma á ruslahauga sögunnar“ (e. ash heap of history), 8. júní 1982.]] [[File:Reagan - Thatcher c8575-32A.jpg|thumb|Reagan og [[Margaret Thatcher]] fyrir utan Downingstræti 10 í Lundúnum, 9. júní 1982.]] [[File:Reagans in limousine.jpg|thumb|Reagan og Nancy fagna afmæli forsetans á heimaslóðum í Dixon, Illinois, 6. febrúar 1984.]] [[File:ElectoralCollege1984.svg|thumb|Niðurstöður forsetakosninga 1984, eftir fylkjum.]] [[File:President Ronald Reagan Being Sworn in for a Second Term by Chief Justice Warren Burger as Nancy Reagan Observes in the United States Capitol Rotunda.jpg|thumb|Reagan og Nancy við síðari embættistökuna á tröppum þinghússins í Washington, 21. janúar 1985.]] [[File:Ronald Reagan 1985 presidential portrait.jpg|thumb|Ronald Reagan, forseti Bandaríkjanna, 1985.]] [[File:Reagan Space Shuttle Challenger Speech.ogv|thumb|Reagan ávarpar þjóðina í kjölfar {{ill|Challenger-slyssins|en|Space Shuttle Challenger disaster}}, 28. janúar 1986.]] [[File:Reagan Gorbachev negotiate outside Reykjavik Summit.jpg|thumb|Reagan og [[Gorbachev|Mikhail Gorbachev]], aðalritari sovéska Kommúnistaflokksins, á [[Leiðtogafundurinn í Höfða|leiðtogafundi í Höfða í Reykjavík]], 12. október 1986.]] [[File:During Trip to Iceland for The Reykjavik Summit President Ronald Reagan Walks with President Vigdis Finnbogadottir of Iceland at Bessastadir in Reykjavik Iceland - DPLA - 395c49b71d9c88fa086cd52f7692f1d7.jpg|thumb|Reagan og [[Vigdís Finnbogadóttir]], forseti Íslands, á göngu fyrir utan [[Bessastaðir|Bessastaði]], í október 1986.]] [[File:ReaganBerlinWall.jpg|thumb|„Mr. Gorbachev, Open this Gate. Tear Down This Wall.“ Reagan flytur ræðu fyrir framan [[Brandenborgarhliðið]] og [[Berlínarmúrinn]] í [[Berlín]], 12. júní 1987.]] [[File:Reagan and Gorbachev signing.jpg|thumb|Reagan og Gorbachev skrifa undir sáttmála um fækkun kjarnorkuvopna, {{ill|INF-sáttmálann|en|Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty}}, í Hvíta húsinu í Washington, 8. desember 1987.]] [[File:Gallup Poll-Approval Rating-Ronald Reagan.png|thumb|Mælingar Gallup á vinsældum Reagan sem forseta, frá árinu 1981 til 1989.]] '''Reaganbyltingin''' (e. The Reagan Revolution) er samheiti yfir þjóðfélagsþróun og samfélagsbreytingar í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], einkum á sviði efnahagsmála, sem tengja má við setu [[Ronald Reagan]] á forsetastóli. Breytingunum var ætlað að endurheimta horfin þjóðfélagsgildi og íhaldssöm fjölskylduviðmið, draga úr þjónustu og umfangi [[Alríkið|alríkisins]], efla hinn [[Frjáls markaður|frjálsa markað]] og auka [[Hagvöxtur|hagvöxt]] og [[Þjóðarframleiðsla|þjóðarframleiðslu]]; stækka kökuna. Að sumu leyti var Reaganbyltingin andsvar við þeirri samfélagslegu framþróun sem kenna má við [[Réttindabyltingin|Réttindabyltinguna]] (e. The Rights Revolution) og and-menningarhreyfinguna (e. counterculture) sem spratt upp á sjöunda og áttunda áratug 20. aldar.<ref>[[:en:Presidency_of_Ronald_Reagan|Presidency of Ronald Reagan]]</ref><ref>[[Ronald Reagan]]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=2h4DkpFP_aw Reagan Revolution]</ref><ref>[[:en:Counterculture|Counterculture]]</ref> '''Reaganbyltingin''' gekk að mörgu leyti upp og hafði varanleg áhrif, því umpólun (e. realigment) varð á landslagi stjórnmálanna á valdatíma Reagans í átt til íhaldssamra (e. conservative) samfélagsgilda, sérstaklega í málefnum innan Bandaríkjanna, en einnnig í stefnumörkun á alþjóðavettvangi. Talsverður efnahagsbati fylgdi valdasetu Reagans, sá mesti á friðartímum og hagvöxtur var að meðaltali um 3% á Reaganárunum. Sagnfræðingar hafa kallað tímabilið Reagantímann (e. Reagan Era), eða Reaganöldina (e. Age of Reagan).<ref name=":0">[[:en:Reagan_Era|Reagan Era]]</ref> Reagantímabilið fylgdi í kjölfar fjögurra áratuga sem kennd eru við [[Ný gjöf|New Deal-hugmyndafræðina]]; stefnumótun og umbótaferli [[Franklin D. Roosevelt]], forseta Bandaríkjanna 1933-1945, sem innleidd var vegna afleiðinga [[Verðbréfaeftirlit Bandaríkjanna|verðbréfahrunsins]] árið 1929 og [[Kreppan mikla|Kreppunnar miklu]] á þriðja og fjórða áratugnum.<ref>[[:en:New_Deal|New Deal]]</ref> == Ronald Reagan == Ronald Reagan, sem var forsetaefni [[Repúblikanaflokkurinn|Rebúblikana]], sigraði [[Jimmy Carter]], sitjandi forseta [[Demókrataflokkurinn|Demókrata]] í forsetakosningum í nóvember 1980. Reagan sór embættiseið þann 20. janúar 1981 sem 40. forseti Bandaríkjanna, hann var tvö kjörtímabil við völd í [[Hvíta húsið (Washington, D.C.)|Hvíta húsinu]] og lét af embætti 20. janúar 1989, þegar [[George H. W. Bush|George Bush]] (eldri) tók við stjórnartaumunum. Reagan hafði ekki bakgrunn né menntun í [[hagfræði]] þegar hann steig inn á svið stjórnmálanna. Hann hafði meðal annars starfað sem íþróttafréttamaður, var talsmaður General Electric og ríkisstjóri [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Reagan var þó þekktastur fyrir kvikmyndaleik og var ein skærasta stjarnan í [[Hollywood]] um árabil. Hann fæddist 6. febrúar 1911 í Tampico, [[Illinois]] og lést 5. júní 2004 í [[Los Angeles]] eftir baráttu við [[Alzheimer|Alzheimer-sjúkdóminn]], þá 93ja ára að aldri. == Hugmyndafræði == === Reaganhagfræði === Efnahagsstefna og hugmyndafræði Reagans hefur verið kölluð [[Reaganhagfræði]] (e. Reaganomics) og er í anda ''laissez-faire'' hagfræðikenninga.<ref>''[[:en:Laissez-faire|Laissez-faire]]'' </ref> Kjarni stefnunnar snýst meðal annars um aukið frjálslyndi í viðskiptalífinu, afregluvæðingu og eftirlitsleysi, skattalækkanir gagnvart einstaklingum og fyrirtækjum og að draga skuli verulega úr útgjöldum og umfangi ríkisvaldsins, alríkisins.<ref name=":1">[[:en:Reaganomics|Reaganomics]]</ref> Fyrstu mánuðir Reaganstjórnarinnar voru helgaðir endurskipulagningu skattkerfisins og aukningar útgjalda til hernaðar og varnarmála.<ref name=":0" /> Í innsetningarræðu í janúar árið 1981 sagði Reagan: „Í yfirstandandi kreppu, er ríkisvaldið ekki lausnin á vandanum; ríkisvaldið er vandamálið.“<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=cDWKEHbBh4g Reaganomics speech]</ref> Þegar Reagan tók við valdataumunum var efnahagslægð í heiminum, sem rekja má til [[Olíukreppan 1973|olíu- og orkukreppa]] áttunda áratugarins. Atvinnuleysi var 7% þegar Reagan tók við, fór í 10,8% árið 1982, en aftur niður í 5,4% árið 1988. Verðbólga fór úr 10% árið 1980 í 4% árið 1988. Ójöfnuður fór vaxandi og útgjöld og skuldir alríkisins jukust á Reaganárunum, fóru úr 997 milljörðum (26% af VLF) árið 1980 í 2,85 trilljónir dollara (41% af VLF) árið 1988, þrátt fyrir fyrirheit um samdrátt.<ref>[https://research.stlouisfed.org/fred2/series/USARGDPC/downloaddata?cid=32267 Real GDP per Capita in the United States] </ref><ref name=":1" /> Bandaríkin fóru frá því að vera helsti lánveitandi heims í það að vera skuldugusta ríkið. Reagan lýsti því yfir að skuldasöfnunin hafi verið mestu vonbrigðin sem hann upplifði á forsetastóli. Útgjöld til hermála margfölduðust einnig í samræmi við umdeilda utanríkisstefnu Reagans (e. Reagan Doctrine) og umsvif Bandaríkjanna fóru vaxandi á alþjóðavettvangi.<ref name=":0" /><ref name=":2">[[:en:Reagan_Doctrine|Reagan Doctrine]]</ref> Reagan dró úr útgjöldum alríkisins til velferðarmála og dró úr umfangi [[Almannatryggingar|almannatrygginga]] (e. Social Security). Stefnumörkun Reagantímans sneri því bakinu við hugmyndum hagfræðingsins [[John Maynard Keynes]] (e. Keynesian Economics) um velferðarríkið og almennar félagslegar lausnir í efnahagsmálum, sem miðuðu að því að jafna kjör og efnahaslegar aðstæður í samfélaginu, draga úr stéttskiptingu og halda markaðinum í skefjum.<ref>[[:en:John_Maynard_Keynes|John Maynard Keynes]]</ref> === Reaganismi === Samfélagssýn Reagans eða [[Reaganismi]] er náskyldur [[Thatcherisma]], efnahagsstefnu ríkisstjórnar Margaret Thatcher, fyrrum forsætisráðherra Bretlands, enda störfuðu þau allþétt saman við innleiðingu kapítalísks markaðshagkerfis (e. free-market economy).<ref name=":0" /><ref>[[:en:Thatcherism|Thathcerism]]</ref> Hugmyndafræðin á rætur sínar að rekja til kenninga [[Chicago-hagfræðingarnir|Chicago-hagfræðingana]] (e. Chicago-boys) og er innblásin af ný-frjálshyggju (e. neoliberalism) og ný-íhaldshyggju (e. neoconservativism).<ref>[[:en:Chicago_Boys|Chicago Boys]]</ref><ref>[[:en:Neoliberalism|Neoliberalism]]</ref><ref>[[:en:Neoconservatism|Neoconservatism]]</ref> Reagan vildi endurvekja frjálslyndi á sviði viðskipta, styðja við einstaklingsframtakið og koma á fót samskonar opnu og [[Frjáls markaður|frjálsu markaðshagkerfi]] og var við lýði fyrir [[Kreppan mikla|Kreppuna miklu]] og New Deal-árin. Óþol var farið að myndast gagnvart fyrirferðarmiklu ríkisvaldi og hin ósýnilega hönd markaðarins ætti fremur að ráða för.<ref name=":1" /> Hugmyndir Reagans voru í mikilli andstöðu við hugmyndafræði [[Kommúnismi|kommúnismans]] (e. communism), um ríkisdrifið þjóðfélag og áætlunarbúskap, sem var ríkjandi á þessum tíma í ráðstjórnarríkjunum með [[Sovétríkin]] sálugu í fararbroddi. Reaganhagfræðin er í grunninn [[framboðshagfræði]] (e. supply-side economics), en af gagnrýnendum hafa fræðin fengið viðurnefnið [[Voodoohagfræði]] (e. Voodoo Economics) og [[Brauðmolakenningin]] (e. trickle-down economics), einkum vegna hugmyndarinnar um að áhrif skattalækkana á hátekjuhópa myndu, með aukinni neyslu, skila sér til þeirra sem hafa lægri tekjur.<ref>[[:en:Supply-side_economics|Supply Side Economics]]</ref><ref>[[:en:Trickle-down_economics|Trickle-down economics]]</ref> Fjórar stoðir Reaganhagfræði eru að; hefta vöxt ríkisútgjalda, lækka tekjuskatt og fjármagnstekjuskatt, minnka regluverkið á sviði viðskipta og halda peningamagni í umferð í lágmarki til að draga úr verðbólgu.<ref name=":1" /> === Uppgangur nýfrjálshyggju === Stjórnvöld í Bandaríkjunum hafa lengi aðhyllst frjálslyndi í efnahagsmálum og verið kyndilberar þess kapítalíska hagkerfis sem hefur verið ríkjandi á Vesturlöndum og víðar um áratugaskeið, sérstaklega eftir fall [[Berlínarmúrinn|Berlínarmúrsins]] og hrun [[Kommúnismi|Kommúnismans]] í upphafi tíunda áratugar 20. aldar.<ref>[[:en:Berlin_Wall|Berlin Wall]]</ref><ref>[[:en:Communism|Communism]]</ref> Ríki víða um heim innleiddu samskonar efnahagsstefnu á áttunda, níunda og tíunda áratugnum og segja má að Reaganbyltingunni hafi ekki lokið fyrr en með efnahagshruninu á [[Kauphöllin í New York|Wall Street]] árið 2008 og [[Alþjóðafjármálakreppan|alþjóðafjármálakreppunni]] sem fylgdi í kjölfarið. Að mörgu leyti má þó segja að eftir hrunið hafi kerfið verið endurreist, hugmyndirnar um hinn frjálsa markað lifa góðu lífi og í því ljósi er Reaganbyltingunni í raun ekki lokið enn.<ref name=":0" /> Áhrif Reagan eru enn mjög mikil í bandarískum stjórnmálum og aðdáendur hans leynast víða. Í aðdraganda forsetakosninga árið 2008, fjallaði Barack Obama, þá frambjóðandi demókrata, um Reagan í kosningabaráttunni: „Að mínu mati breytti Reagan stefnu Bandaríkjanna með afgerandi hætti, sem Richard Nixon tókst ekki og Bill Clinton ekki heldur. Reagan fetaði nýjar slóðir vegna þess að samfélagið var tilbúið til þess. Honum tókst að draga saman í ríkisútgjöldum eftir að starfsemi ríkisins hafði vaxið mikið á sjöunda og áttunda áratugnum og margt mátti vel missa sín. Hann skynjaði á hvaða leið fólkið í landinu var, við vildum skýra framtíðarsýn, bjartsýni og endurheimta frumkraftinn og nýsköpunarhæfileikana sem var lengi einkenni á bandarísk atvinnulífi.“ === Utanríkisstefna === Kjarni utanríkisstefnunnar fólst í því að mynda hernaðarlegt og hugmyndafræðilegt mótvægi við [[Sovétríkin]] sem þá voru annað tveggja stórvelda á heimsvísu. Allt frá lokum [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimstyrjaldarinnar]] höfðu Sovétríkin vaxið undir alræðisstjórn Kommúnistaflokksins og í augum Bandaríkjamanna voru þau helsti óvinur lýðræðisins og ógn við hugmyndir um einstaklingsfrelsi og frjálsan markað. Fyrir utan gríðarmikla hernaðaruppbyggingu víða um heim, ekki síst í [[Evrópa|Evrópu]] og í þeim löndum sem áttu landamæri að Sovétríkjunum, fjármagnaði Reaganstjórnin m.a. skæruliðasveitir í [[Afríka|Afríku]], [[Asía|Asíu]] og [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]]. Þessar leyniherdeildir höfðu það markmið að berjast gegn stjórnvöldum sem Sovétríkin höfðu fjármagnað. Bandaríkin höfðu um áratugaskeið stutt við ríkisstjórnir sem þóttu viðkvæmar gagnvart áhrifum frá Sovétríkjunum, m.a. [[Grikkland]] og [[Tyrkland]], svo ekki kæmi til þess að kommúnistar næðu tökum á þessum löndum.<ref name=":2" /> Í ávarpi í febrúar 1985 sagði Reagan: „Við megum ekki aðskilja okkur frá þeim sem eru að hætta lífi sínu, um allan heim, frá [[Afganistan]] til [[Níkaragúa|Nígaragua]], til þess að berjast gegn yfirgangi Sovétríkjanna og vilja tryggja réttindi sem við höfum notið frá fæðingu. Stuðningur við þá sem berjast fyrir frelsi er í raun sjálfsvörn okkar.“ Reagan reyndi með þessum orðum meðal annars að afla stuðnings fyrir baráttu [[Kontraskæruliðar|Kontraskæruliðanna]] í Nígaragua gegn stjórn [[Þjóðfrelsisfylking sandínista|Sandinista]] og talaði um að þeir væru í raun siðferðilega á pari við landsfeður Bandaríkjanna á 18. öld. Sú yfirlýsing varð umdeild vegna mannréttindabrota sem skæruliðarnir beittu, sem og tengingu þeirra við glæpastarfsemi, einkum kókaínsmygl. Með sambærilegum hætti voru Mujahideen-skæruliðarnir fjármagnaðir og þjálfaðir í baráttu við heri Sovétríkjanna í Afghanistan.<ref name=":2" /><ref>[[:en:Contras|Contras]]</ref><ref>[[:en:Mujahideen|Mujahideen]] </ref> Markmið Reagans og ráðgjafa hans var þó að mynda öflugt mótvægi við Sovétríkin, sem þeir kölluðu gjarnan heimsveldi hins illa (e. evil empire). Þessi stefna, að fjármagna og þjálfa skæruliðahópa, að mestu leynilega, og sjá þeim fyrir vopnum, hefur á síðari árum reynst Bandaríkjunum ljár í þúfu, því margir hópanna hafa lagt síðan upp laupana eða sameinast öðrum, sem ekki eru eins hliðhollir Bandaríkjunum. Þó má segja að stefnan hafi átt þátt í því að Sovétríkin liðuðust í sundur en þar skipti ósigur Sovétmanna í Afghanistan ekki hvað síst miklu máli. Eftir árásirnar [[11. september 2001]] hefur ógnin af [[Hryðjuverk|hryðjuverkum]] ekki minnkað og margar aðgerðir Reagans í utanríkismálum, sem og eftirmanna hans á forsetastóli, því ekki reynst farsælar hvað þetta varðar.<ref name=":2" /> == Heimildir == {{reflist|2}} == Vefslóðir == {{Bandarísk stjórnmál}} {{Forsetar Bandaríkjanna}} {{Navbox | name = Ronald Reagan | title = [[Ronald Reagan]] | state = {{{state}}} | bodyclass = hlist |above = * {{nowrap|[[List of Presidents of the United States|40th]] [[Forseti Bandaríkjanna]] (1981–1989)}} * {{nowrap|[[List of Governors of California|33rd]] [[Ríkisstjóri í Kalifornínu]] (1967–1975)}} |group1=Lífshlaup og stjórnmálaþátttaka |list1= * [[Birthplace of Ronald Reagan|Fæðingarstaður]] * [[H. C. Pitney Variety Store Building|Pitney Store]] * [[Ronald Reagan Boyhood Home|Æskuheimilið]] * [[Rancho del Cielo]] * [[Ronald Reagan filmography|Kvikmyndir]] * [[Governorship of Ronald Reagan|Ríkisstjóraárin í Kalifornínu]] * [[Political positions of Ronald Reagan|Pólitísk embætti]] * [[Death and state funeral of Ronald Reagan|Útförin]] * [[Ronald Reagan Presidential Library|Ronald Reagan bókasafnið]] * [[List of things named after Ronald Reagan|Til minningar um Reagan]] |group2=[[Presidency of Ronald Reagan|Forsetatíð Ronald Reagan]] |list2= * [[First inauguration of Ronald Reagan|Fyrri embættistakan]] * [[Second inauguration of Ronald Reagan|Síðari embættistakan]] * [[Domestic policy of the Ronald Reagan administration|Innanríkisstefna]] * [[Reaganomics|Efnahagsstefna]] * [[Economic Recovery Tax Act of 1981]] * [[Tax Reform Act of 1986]] * [[Attempted assassination of Ronald Reagan|Banatilræðið]] * [[Strategic Defense Initiative]] * [[Foreign policy of the Ronald Reagan administration|Utanríkisstefna]] * [[Reagan Doctrine]] * [[Cold War]]: [[Cold War (1979–1985)|Fyrra kjörtímabilið]] * [[Cold War (1985–1991)|Síðara kjörtímabilið]] * [[Geneva Summit (1985)|Leiðtogafundur í Genf árið 1985]] * [[Reykjavík Summit|eiðtogafundur í Reykjavík árið 1985]] **[[Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty|INF-sáttmálinn]] * [[Washington Summit|eiðtogafundur í Washington árið 1987]] * [[Moscow Summit (1988)|eiðtogafundur í Moskvu árið 1988]] * [[Invasion of Grenada|Innrásin í Granada]] * [[Iran–Contra affair|Iran/Contra-hneykslið]] * [[Resolute desk]] * [[The Grace Commission]] * [[Presidency of Ronald Reagan#Administration and Cabinet|Ríkisstjórnir]] * [[List of federal judges appointed by Ronald Reagan|Skipaðir dómarar í alríkisdómstóla]] **[[Ronald Reagan Supreme Court candidates|Skipaðir dómarar í Hæstarétt]] **[[Ronald Reagan judicial appointment controversies|Umdeildar skipanir]] |group3=[[Speeches and debates of Ronald Reagan|Ræður]] |list3= * ''[[Ronald Reagan Speaks Out Against Socialized Medicine]]'' * "[[A Time for Choosing]]" * [[Reagan's Neshoba County Fair "states' rights" speech]] * [[First inauguration of Ronald Reagan|Ræða við fyrri embættistökuna]] * "[[Ash heap of history]]" * "[[Evil empire]]" * "[[Tear down this wall!]]" * [[State of the Union Address]]: [[1982 State of the Union Address|Stefnuræðan árið 1982]] * [[1983 State of the Union Address|Stefnuræðan árið 1983]] * [[1984 State of the Union Address|Stefnuræðan árið 1984]] * [[1985 State of the Union Address|Stefnuræðan árið 1985]] * [[1986 State of the Union Address|Stefnuræðan árið 1986]] * [[1987 State of the Union Address|Stefnuræðan árið 1987]] * [[1988 State of the Union Address|Stefnuræðan árið 1988]] |group4=Bækur |list4= * [[An American Life|''An American Life'' <small>(1990 autobiography)</small>]] * [[The Reagan Diaries|''The Reagan Diaries'' <small>(2007)</small>]] * [[Ronald Reagan bibliography|Ævisaga]] |group5=[[Electoral history of Ronald Reagan|Kosningar]] |list5= * [[California gubernatorial election, 1966]] * [[California gubernatorial election, 1970|1970]] * [[Republican Party presidential primaries, 1968]] * [[Republican Party presidential primaries, 1976|1976]] * [[Republican Party presidential primaries, 1980|1980]] * [[Republican Party presidential primaries, 1984|1984]] * [[1968 Republican National Convention|Republican National Convention 1968]] * [[1976 Republican National Convention|1976]] * [[1980 Republican National Convention|1980]] * [[1984 Republican National Convention|1984]] * [[Ronald Reagan presidential campaign, 1980]] **[[There you go again|"There you go again"]] * [[United States presidential election, 1976]] * [[United States presidential election, 1980|1980]] * [[United States presidential election, 1984|1984]] |group6 = Popular culture |list6 = * [[Ronald Reagan in fiction|In fiction]] * [[Ronald Reagan in music|In music]] * [[U.S. presidents on U.S. postage stamps#Ronald Reagan|Postage stamps]] * [[The Day Reagan Was Shot|''The Day Reagan Was Shot'' <small>(2001 film)</small>]] * [[The Reagans|''The Reagans'' <small>(2003 film)</small>]] * [[Reagan (film)|''Reagan'' <small>(2011 documentary)</small>]] * [[The Butler|''The Butler'' <small>(2013 film)</small>]] * [[What would Reagan do?|"What would Reagan do?"]] |group7=[[:category:Reagan family|Fjölskylda]] |list7= * [[Jack Reagan]] <small>(father)</small> * [[Nelle Wilson Reagan]] <small>(mother)</small> * [[Neil Reagan]] <small>(brother)</small> * [[Jane Wyman]] <small>(first wife)</small> * [[Nancy Reagan]] <small>(second wife)</small> * [[Maureen Reagan]] <small>(daughter)</small> * [[Michael Reagan]] <small>(adopted son)</small> * [[Patti Davis]] <small>(daughter)</small> * [[Ron Reagan]] <small>(son)</small> * [[Rex (dog)|Rex]] <small>(dog)</small> | below = * '''[[Jimmy Carter|← Jimmy Carter]]''' * '''[[George H. W. Bush|George H. W. Bush →]]''' }} [[Flokkur:Ronald Reagan]] 30h4rf7hlq1eu49vp8u06rwwzaccxni 0 135630 1964516 1920542 2026-05-28T09:41:59Z CommonsDelinker 1159 Skipti út President_Ronald_Reagan_meets_with_aides_on_Iran-Contra.jpg fyrir [[Mynd:President_with_Caspar_Weinberger_George_Shultz_Ed_Meese_and_Don_Regan_in_The_Oval_Office_Discussing_The_President'S_Remarks_on_The_Iran-Contra_Affair_-_DPLA_-_e04a304b13c6d 1964516 wikitext text/x-wiki [[Mynd:President with Caspar Weinberger George Shultz Ed Meese and Don Regan in The Oval Office Discussing The President'S Remarks on The Iran-Contra Affair - DPLA - e04a304b13c6dd40ae68d70b6fa92d20.jpg|thumb|right|Reagan ásamt [[Caspar Weinberger]] varnarmálaráðherra, [[George Shultz]] utanríkisráðherra, [[Ed Meese]] ríkissaksóknara og [[Don Regan]] starfsmannastjóra.]] '''Íran-Kontrahneykslið''' var [[stjórnmálahneyksli]] sem kom upp á öðru kjörtímabili [[Ronald Reagan]] Bandaríkjaforseta. Í ljós kom að háttsettir embættismenn Bandaríkjastjórnar höfðu haft milligöngu um [[vopnasala|vopnasölu]] til [[Íran]] sem á þeim tíma var í [[vopnasölubann]]i. Tilgangurinn með sölunni var annars vegar að tryggja lausn bandarískra [[gísl]]a í haldi [[Hezbollah]]-samtakanna í Líbanon og hins vegar að fjármagna [[Kontraskæruliðar|Kontraskæruliða]] í [[Níkaragva]]. Þessum stuðningi Bandaríkjastjórnar við Kontraskæruliðana hafði verið hafnað af [[Bandaríkjaþing|Bandaríkjaþingi]] auk þess sem hann hafði lítinn hljómgrunn meðal almennings. Áætlunin gekk út á að [[Ísrael]] myndi senda vopn til Íran og Bandaríkin síðan senda vopn til Ísrael gegn greiðslu. Í staðinn átti Íransstjórn að gera allt sem í þeirra valdi stóð til að tryggja lausn bandarískra gísla í Líbanon. Íran var á þessum tíma undir vopnasölubanni sem [[Jimmy Carter]] hafði komið á vegna [[gíslatakan í Teheran|gíslatökunnar í Teheran]] árið 1979. Margir embættismenn Reagan-stjórnarinnar voru andsnúnir vopnasölubanninu þar sem þeir óttuðust að með því yrði Íran enn háðara [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] auk þess sem þeir töldu það gagnslaust þar sem Íranir gætu auðveldlega keypt varahluti í bandarísk vopn í sinni eigu annars staðar frá. Bæði utanríkisráðherra stjórnar Reagans, [[George Shultz]], og varnarmálaráðherrann [[Caspar Weinberger]], voru samt andsnúnir hugmyndinni þar sem hún fól í sér bæði sölu vopna til óvinaríkis og samninga við hryðjuverkamenn, sem hvort tveggja var ólöglegt. Engu að síður féllst Reagan á áætlunina og fyrsta vopnasalan fór fram í ágúst 1985. Í desember 1985 kom herráðgjafi [[Þjóðaröryggisráð Bandaríkjanna|Þjóðaröryggisráðs Bandaríkjanna]] [[Oliver North]] með tillögu að breytingum á áætluninni. Breytingarnar fólu í sér að í staðinn fyrir milligöngu Ísraels kom bein sala til Íran og að tekjur af vopnasölunni yrðu látnar renna til Kontraskæruliða í Níkaragva. Allt frá því Ronald Reagan tók við forsetaembætti 1981 hafði hann reynt eftir megni að styðja andstæðinga ríkisstjórnar [[Sandínistar|Sandínista]] í Níkaragva. Bandaríkjaþing samþykkti þrjár lagabreytingar á árunum 1982 til 1984 sem takmörkuðu aðstoð Bandaríkjanna við Kontraskæruliða og bönnuðu meðal annars sendingu hergagna til þeirra. Tillögur North gengu því út á að fara í kringum bæði yfirlýsta stefnu ríkisstjórnarinnar og lög þingsins. Ekki er enn ljóst hvort Reagan hafi sjálfur samþykkt þetta fyrirkomulag þótt vitað sé að hann vildi styðja Kontraskæruliða. Málið komst í hámæli þegar háttsettur foringi í [[íranski byltingarherinn|íranska byltingarhernum]], [[Mehdi Hashemi]], lak upplýsingum í líbanska dagblaðið ''[[Ash-Shiraa]]'' sem birti grein um það [[3. nóvember]] [[1986]]. Mánuði fyrr hafði bandarísk flutningavél með vopnasendingu til Kontraskæruliða verið skotin niður yfir Níkaragva. Þrátt fyrir að [[CIA]] hafi neitað því að eiga aðild að sendingunni staðfesti frétt ''Ash-Shiraa'' hvernig í pottinn var búið. Íransstjórn staðfesti einnig sögu dagblaðsins og tveimur dögum síðar, eða 13. nóvember, kom Reagan fram í sjónvarpi og viðurkenndi vopnasöluna. Nokkrum dögum síðar eyðilagði Oliver North öll skjöl sem tengdust málinu. Nokkrar rannsóknarnefndir voru settar á stofn til að rannsaka málið. Ellefu hlutu dóma í kjölfarið en sumum þeirra var snúið við áfrýjun og þeir sem eftir voru voru náðaðir á síðustu stjórnarárum [[George H. W. Bush]] sem var varaforseti þegar málið kom upp. == Vopnasala til Íran == Opinberir embættismenn Bandaríkjastjórnar höfðu trú á að viðskiptin myndu liðka fyrir bættum samskiptum Bandaríkjanna og Íran en þau gengu gegn opinberri stefnu sem bannaði vopnasölu þangað. Slóðin var falin með því að fara í gegnum Ísrael á þann hátt að Ísrael seldi írönskum aðilum vopnin en Bandaríkjamenn útveguðu þeim vopn í staðinn. Málin þróuðust á þann veg að bandaríkin seldu Írönum vopn í skiptum fyrir alla bandaríska gísla [[Hezbollah-samtökin|Hezbollah-samtakanna]] í Líbanon, í leynilegri aðgerð háttsettra bandarískra embættismanna. Var hún að stórum hluta skipulögð af Lautinant [[Oliver North]] sem átti sæti í [[Þjóðaröryggisráð Bandaríkjanna|Þjóðaröryggisráði Bandaríkjanna]]. == Stuðningur við Kontraskæruliða == Hluti af söluandvirði vopnanna var notaður til að styrkja hægrisinnaða Kontraskæruliða í Níkaragva en þeir áttu í baráttu við stjórn [[sandinistar|sandinista]] sem var þyrnir í augum bandarískra stjórnvalda. Bandaríkjastjórn studdi skæruliðana leynt og ljóst, síðustu árin í trássi við vilja Bandaríkjaþings. Nikaragva höfðaði síðar mál gegn Bandaríkjunum fyrir [[Alþjóðadómstóllinn|Alþjóðadómstólnum]] í [[Haag]] sem úrskurðaði að íhlutun Bandaríkjanna væri brot á [[þjóðaréttur|þjóðarétti]]<ref>{{cite web|url = http://www.iceland.org/ca/islenska/umdaemislond/Nikaragva/|title = Nikaragva|accessdate=12. nóvember 2010|archive-date = 2008-07-04|archive-url = https://web.archive.org/web/20080704004947/http://www.iceland.org/ca/islenska/umdaemislond/Nikaragva/|url-status=dead}}</ref>. == Hlutur Ronalds Reagan == Þótt [[Ronald Reagan]] þáverandi forseti Bandaríkjanna hafi stutt málstað Kontraskæruliðanna var ekki hægt að sanna að hann hafi komið að greiðslu fjárstuðnings til þeirra. Handskrifuð minnisblöð [[Caspar Weinberger|Caspars Weinberger]] þáverandi [[varnarmálaráðherra]] benda til þess að Reagan hafi verið kunnugt um gísla viðskiptin og vopnasöluna. Vitnisburður [[John Poindexter|Johns Poindexter]] öryggismálafulltrúa [[Reagan-stjórnin|Reagan- stjórnarinnar]] um að hann hefði aldrei tilkynnt Reagan um málið kom þó í veg fyrir að Reagan væri dreginn fyrir dóm.<ref>{{cite web|url = http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB210/index.htm|title = The National Security Archive|accessdate=12. nóvember 2010}}</ref> Hinsvegar fullyrðir [[Oliver North]] í endurminningum sínum að Reagan hafi bæði lagt blessun sína yfir viðskiptin við Íran sem og stuðning við Kontraskæruliðanna og hafi hann verið upplýstur reglulega um gang mála.<ref>{{cite web|url = http://www.nytimes.com/1991/10/20/us/north-says-reagan-knew-of-iran-deal.html?pagewanted=1|title = North Says Reagan Knew of Iran Deal|accessdate=12. nóvember 2010}}</ref> Ekki hafa verið færðar sönnur á þessi ummæli North en hann var dæmdur fyrir að fara gegn þinginu og eyðingu opinberra gagna. North var síðar náðaður af [[George W. Bush]] með þeim rökum að gjörðir hans hefðu verið byggðar á tryggð við föðurlandið. == Heimildir == <div class='references-small'><references/></div> == Tenglar == * http://www.pbs.org/wgbh/amex/reagan/peopleevents/pande08.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119224021/http://www.pbs.org/wgbh/amex/reagan/peopleevents/pande08.html |date=2011-01-19 }} {{Kalda stríðið}} {{stubbur|saga}} [[Flokkur:Ronald Reagan]] [[Flokkur:Stjórnmálahneyksli í Bandaríkjunum]] [[Flokkur:1985]] [[Flokkur:1986]] ebu4ikeq0ilz5g7tlztsvpjg10c7eym 0 137069 1964500 1602260 2026-05-27T21:18:18Z ~2026-31719-06 117039 1964500 wikitext text/x-wiki '''Finngálkn''' er íslensk [[svartmálmur|svartmálmsshljómsveit]] frá [[Dalvíkurbyggð|Dalvík]] stofnuð árið 2006. Meðlimir eru þeir Bjarni Einarsson (trommur), Óttar Jörgen (gítar), Óskar Jökull (raddir) og Ómar Dúason (bassi). Hljómsveitin hefur gefið út eina breiðskífu og þrjár smáskífur. == Útgefin verk == === Breiðskífur === *Horns Against Heaven (2007) === Smáskífur === *Tyranny from Beyond the Styx (2006) *Hroki & Fyrirlitning (2025) *Svartrokk af Upsaströnd (2026) [[Flokkur:Íslenskar þungarokkshljómsveitir]] 3kygxcgosqa81f9p22097yrpgw4ldzb 0 139217 1964519 1962347 2026-05-28T10:01:54Z TKSnaevarr 53243 1964519 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Enver Pasja | mynd = Enver Pasha 1911.jpg | titill= Stríðsmálaráðherra Tyrkjaveldis | stjórnartíð_start = [[4. janúar]] [[1914]] | stjórnartíð_end = [[13. október]] [[1918]] | forsætisráðherra = [[Talaat Pasja]]<br>[[Said Halim Pasja]] | forveri = [[Ahmet Izzet Pasja]] | eftirmaður = [[Ahmet Izzet Pasja]] | myndatexti1 = Enver árið 1911. | fæddur = [[22. nóvember]] [[1881]] | fæðingarstaður = [[Istanbúl|Konstantínópel]], [[Tyrkjaveldi]] | fæðingarnafn = Ismail Enver | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1922|8|4|1881|11|22}} | dánarstaður = Sovéska alþýðulýðveldið Búkaran (nú [[Tajikistan]]) | þjóderni = [[Tyrkjaveldi|Tyrkneskur]] | maki = Naciye Sultan (g. 1914) | stjórnmálaflokkur = [[Sambands- og framfaraflokkurinn]] | háskóli = Harp Akademisi (1903) |undirskrift = Enver Paşa imzası.png }} '''Ísmael Enver Pasja''' ('''اسماعیل انور پاشا'''‎ á ottómantyrknesku; '''İsmail Enver Paşa''' á nútímatyrknesku; 22. nóvember 1881 – 4. ágúst 1922) var [[Tyrkland|tyrkneskur]] hernaðarleiðtogi og foringi [[Ungtyrkjabyltingin|Ungtyrkjabyltingarinnar]] árið 1908. Hann var helsti leiðtogi [[Tyrkjaveldi|Tyrkjaveldisins]] í [[Balkanstríðin|Balkanstríðunum]] (1912–13) og [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldinni]] (1914–18). Á ferli sínum var hann þekktur undir æ háleitari heiðurstitlum, þ. á m. '''Enver [[Efendi]]''' (انور افندي‎), '''Enver [[Bey]]''' (انور بك‎) og loks '''Enver [[Pasja]]''', en pasja var heiðursnafnbót sem herleiðtogar Tyrkjahers fengu þegar þeim hlotnaðist háhershöfðingjatign. Eftir valdarán árið 1913 varð Enver þann 4. janúar hermálaráðherra Tyrkjaveldis og myndaði þremenningabandalag „pasjanna þriggja“ (ásamt [[Talaat Pasja]] og [[Djemal Pasja]]) sem réð lögum og lofum í veldinu frá árinu 1913 til loka fyrri heimsstyrjaldarinnar árið 1918. Sem hermálaráðherra og óformlegur yfirleiðtogi hersins (hið formlega yfirvald hersins lá hjá [[Soldán|soldáninum]]) var Enver voldugasti stjórnmálamaður í ríkisstjórn Tyrkjaveldis. Það var hann sem tók ákvörðunina um inngöngu Tyrkja í fyrri heimsstyrjöldina í bandalagi við [[Þýska keisaradæmið|Þýskaland]] og [[Miðveldin]]. Ásamt Talaat og Djemal var Enver heilinn á bak við [[þjóðarmorð Tyrkja á Armenum]] og er því talinn ábyrgur fyrir dauða 800.000 til 1.800.000 Armena. Fyrir fyrri heimsstyrjöldina var Enver þekktur sem „hetja byltingarinnar“ og Evrópubúar kölluðu Tyrkland oft „Enverland“. Enver var heitur stuðningsmaður tyrkneskrar þjóðernishyggju sem er talin ein kveikjan að þjóðarmorðinu gegn Armenum. Enver flúði land þegar ljóst var að Tyrkjaveldi væri sigrað árið 1918. Þegar ný ríkisstjórn tók við þann 1. janúar 1919 var Enver ákærður og dæmdur til dauða ''in absentia'' fyrir að „steypa landinu í stríð án fullgildrar ástæðu, fyrir að standa fyrir nauðflutningum Armena og fyrir að yfirgefa landið án leyfis.“ Enver fór fyrst til Þýskalands og síðan til [[Moskva|Moskvu]] þar sem hann gerðist milliliður Þjóðverja við nýju [[Bolsévikar|Bolsévikastjórnina]] og hitti m.a. [[Vladímír Lenín]]. Árið 1921 reyndi Enver að snúa aftur til Tyrklands til að aðstoða nýju ríkisstjórnina í [[Tyrkneska frelsisstríðið|tyrkneska frelsisstríðinu]]. Þá var keppinautur Envers, [[Kemal Atatürk|Mústafa Kemal]], kominn til áhrifa í Tyrklandi og synjaði hann Enver inngöngu í landið. Enver fór þess í stað á fund Leníns og fékk það verkefni að kveða niður uppreisnir í Túrkistan. Þegar þangað var komið gekk Enver hins vegar í lið með uppreisnarmönnunum og hugðist notfæra sér þá til að gera draum sinn um stærra þjóðríki fyrir allar þjóðir af tyrkneskum uppruna að veruleika. Enver gerðist leiðtogi uppreisnarhersins og tók sér titilinn „[[Emír]] Túrkistan“. Áætlanir hans urðu þó fyrir lítið því hann var skotinn til bana í bardaga þann 4. ágúst 1922.<ref>{{Tímarit.is|4522611|Sannleikurinn um Enver Pasha, litla Napóleon Tyrklands|útgáfudagsetning=16. mars 1939|blaðsíða=6–8; 17|höfundur=Hubert E. Gilbert}}</ref> == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Enver Pasha | mánuðurskoðað = 2. júlí | árskoðað = 2017}} ==Tilvísanir== <references/> {{fde|1881|1922|Enver Pasja}} [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Tyrkneskir herforingjar]] [[Flokkur:Tyrkneskir stjórnmálamenn]] 1oc0659v75kcmb29quw7xrjwuvt6ari 0 144361 1964498 1925855 2026-05-27T20:57:29Z Berserkur 10188 1964498 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Crystal Palace Football Club | Mynd = [[Mynd:Selhurst Park Holmesdale Stand.jpg|300px]] | Gælunafn =''The Eagles'', ''The Glaziers'' | Stytt nafn = CPFC | Stofnað =1905 | Leikvöllur =[[Selhurst Park]] | Stærð = 26.309 | Stjórnarformaður = [[Steve Parish]] | Knattspyrnustjóri = Oliver Glasner | Deild =[[Enska úrvalsdeildin]] | Tímabil = 2024-2025 | Staðsetning = 12. sæti | pattern_la1 = _crystalp2324h | pattern_b1 = _crystalp2324h | pattern_ra1 = _crystalp2324h | pattern_sh1 = _crystalp2324h | pattern_so1 = _crystalp2324hl | leftarm1 = 0044FF | body1 = 0044FF | rightarm1 = 0044FF | shorts1 = 0044FF | socks1 = 0044FF | pattern_la2 = _crystalp2324a | pattern_b2 = _crystalp2324a | pattern_ra2 = _crystalp2324a | pattern_sh2 = _crystalp2324a | pattern_so2 = _crystalp2324a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 6CB1DA | socks2 = #000000 | pattern_la3 = _crystalp2324t | pattern_b3 = _crystalp2324t | pattern_ra3 = _crystalp2324t | pattern_sh3 = _crystalp2324t | pattern_so3 = _crystalp2324t | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} [[Mynd:Crystal Palace General view from Water Temple.jpg|thumb|Crystal Palace-sýningarhöllin.]] '''Crystal Palace''' er enskt knattspyrnufélag frá Selhurst hverfinu í [[Croydon]] í Suður-[[London]] sem spilar í [[enska úrvalsdeildin|ensku úrvalsdeildinni]]. Félagið var stofnað árið 1905 í sýningarhöllinni Crystal Palace en þáverandi völlur var nálægt henni. Árið 1924 flutti félagið til [[Selhurst Park]]. Frá árinu 1964 hefur Crystal Palace mestmegnis spilað í tveimur efstu deildum ensku deildarkerfisins. Það hefur náð hæst þriðja sæti í efstu deildinni tímabilið 1990-1991. Palace hefur komist þrisvar í úrslit [[FA-bikarinn|FA-bikarsins]], árin 1990 og 2016 tapaði liðið fyrir [[Manchester United]] en vann svo loks [[Manchester City]] árið [[2025]]. Liðið vann svo [[Sambandsdeild Evrópu]] árið 2026. ==Áfangar== ===Efsta deild=== *3. sæti: 1990-1991 ===Enska meistaradeildin (áður 2. deild)=== *1978–79, 1993–94 '''Sigurvegarar umspils''': *1988–89, 1996–97, 2003–04, 2012–13 ===Bikartitlar=== * [[FA-bikarinn]] 2025 ===[[Samfélagsskjöldurinn]]=== *2025 ===[[Sambandsdeild Evrópu]]=== * 2025-2026 ==Heimild== {{commonscat|Crystal Palace F.C.}} * {{wpheimild|tungumál= en|titill= Crystal Palace F.C.|mánuðurskoðað= 28. maí|árskoðað= 2018 }} {{enska úrvalsdeildin}} [[Flokkur:Ensk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Stofnað 1905]] 5uuhretqetldeslfa0wrpsgqt2zvygj 0 148988 1964485 1960135 2026-05-27T15:45:33Z Berserkur 10188 1964485 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball club | name = New York Knicks | logo = New York Knicks logo.svg | imagesize = 240px | league = [[National Basketball Association|NBA]] | conference = Austurdeild | division = Atlantshafsriðill | founded = 1946 | history = '''New York Knicks'''<br />1946–1949 (BAA)<br />1949–nú (NBA) | arena = [[Madison Square Garden]] | location = [[New York City|New York, New York]], Bandaríkin | colors = Blár, appelsínugulur, silfur, svartur, hvítur<br />{{color box|#1D428A}} {{color box|#F58426}} {{color box|#9EA2A2}} {{color box|#000000}} {{color box|#FFFFFF}} | affiliation = [[NBA G League|Westchester Knicks]] | league_champs = '''2''' (1970, 1973) | competition1 = Bikarkeppni NBA | competition1_champs = '''1''' (2025) | ret_nums = '''8''' ([[Walt Frazier|10]], [[Dick Barnett|12]], [[Earl Monroe|15]], [[Dick McGuire|15]], [[Willis Reed|19]], [[Dave DeBusschere|22]], [[Bill Bradley|24]], [[Patrick Ewing|33]], [[Red Holzman|613]]) | website = {{URL|nba.com/knicks}} }} '''New York Knickerboxers''' eða '''Knicks''' er [[körfubolti|körfuboltalið]] frá [[New York borg]] sem spilar í [[National Basketball Association|NBA deildinni]]. Liðið var stofnað árið [[1946]] og var eitt af stofnliðum [[Basketball Association of America]] (BAA) sem seinna sameinaðist [[National Basketball League (Bandaríkin)|National Basketball League]] (NBL) til að mynda NBA. Nú er liðið annað tveggja í New York, hitt er [[Brooklyn Nets]].<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/New-York-Knicks|title=New York Knicks {{!}} NBA, Basketball, Notable Players, Titles, & History {{!}} Britannica|date=2025-02-21|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2025-02-22}}</ref> Liðið hefur komist í úrslit NBA átta sinnum og varð NBA meistari árin 1970 og 1973. Árið 2025 komst það í úrslit [[Bikarkeppni NBA]]<ref>{{Cite news |date=2025-12-14 |title=NBA Cup takeaways: Spurs, Knicks set for final as Wembanyama, Brunson surge |url=https://www.nytimes.com/athletic/6887141/2025/12/13/spurs-thunder-score-result-takeaways-nba-cup-semifinals/ |access-date=2025-12-14 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> þar sem það lagði [[San Antonio Spurs]] að velli.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252818489d/new-york-knicks-vann-titil-i-nott|title=New York Knicks vann titil í nótt - Vísir|author=Óskar Ófeigur Jónsson|date=2025-12-17|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-17}}</ref> Árið 2026 komust Knicks í úrslit NBA í fyrsta skipti síðan 1973. [[Jalen Brunson]] er meðal lykilmanna liðsins nú. Meðal þekktra leikmanna eru lykilleikmenn meistaraliðanna, þeir [[Walt Frazier]] og [[Willis Reed]], og [[Patrick Ewing]] sem fór með liðið tvisvar í úrslit NBA deildarinnar á tíunda áratug síðustu aldar. ==Þekktir leikmenn== {{Viðmið fyrir þekkta leikmenn}} {{columns-list|colwidth=20em| *{{flagdeco|USA}} [[Allan Houston]] *{{flagdeco|USA}} [[Amar'e Stoudemire]] *{{flagdeco|USA}} [[Anthony Mason]] *{{flagdeco|USA}} [[Bernard King]] *{{flagdeco|USA}} [[Carl Braun]] *{{flagdeco|USA}} [[Carmelo Anthony]] *{{flagdeco|USA}} [[Charles Oakley]] *{{flagdeco|USA}} [[Dave DeBusschere]] *{{flagdeco|USA}} [[Dick McGuire]] *{{flagdeco|USA}} [[Earl Monroe]] *{{flagdeco|USA}} [[Harry Gallatin]] *{{flagdeco|USA}} [[Jalen Brunson]] *{{flagdeco|USA}} [[Jeremy Lin]] *{{flagdeco|USA}} [[John Starks]] *{{flagdeco|USA}} [[Julius Randle]] *{{flagdeco|USA}} [[Karl-Anthony Towns]] *{{flagdeco|Latvia}} [[Kristaps Porziņģis]] *{{flagdeco|USA}} [[Latrell Sprewell]] *{{flagdeco|USA}} [[Patrick Ewing]] *{{flagdeco|USA}} [[Phil Jackson]] *{{flagdeco|USA}} [[Richie Guerin]] *{{flagdeco|USA}} [[Slater Martin]] *{{flagdeco|USA}} [[Tyson Chandler]] *{{flagdeco|USA}} [[Walt Frazier]] *{{flagdeco|USA}} [[Willis Reed]] |}} ==Titlar== *'''[[National Basketball Association|NBA]]''' **Meistarar (2): 1970, 1973 **Tap í úrslitum (6): 1951, 1952, 1953, 1972, 1994, 1999 *'''[[Bikarkeppni NBA]]''' **Meistarar (1): 2025 *'''[[McDonald's meistaramótið]]''' **Meistarar (1): 1990 ==Heimild== {{commonscat|New York Knicks}}{{Reflist}} * {{NBA}} {{s|1946}} [[Flokkur:Bandarísk körfuknattleiksfélög]] [[Flokkur:Íþróttafélög frá New York]] [[Flokkur:NBA lið]] ok9mklpfvm386bc3jb2fttk2r01ogxi 1964493 1964485 2026-05-27T17:06:32Z Berserkur 10188 1964493 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball club | name = New York Knicks | logo = New York Knicks logo.svg | imagesize = 240px | league = [[National Basketball Association|NBA]] | conference = Austurdeild | division = Atlantshafsriðill | founded = 1946 | history = '''New York Knicks'''<br />1946–1949 (BAA)<br />1949–nú (NBA) | arena = [[Madison Square Garden]] | location = [[New York City|New York, New York]], Bandaríkin | colors = Blár, appelsínugulur, silfur, svartur, hvítur<br />{{color box|#1D428A}} {{color box|#F58426}} {{color box|#9EA2A2}} {{color box|#000000}} {{color box|#FFFFFF}} | affiliation = [[NBA G League|Westchester Knicks]] | league_champs = '''2''' (1970, 1973) | competition1 = Bikarkeppni NBA | competition1_champs = '''1''' (2025) | ret_nums = '''8''' ([[Walt Frazier|10]], [[Dick Barnett|12]], [[Earl Monroe|15]], [[Dick McGuire|15]], [[Willis Reed|19]], [[Dave DeBusschere|22]], [[Bill Bradley|24]], [[Patrick Ewing|33]], [[Red Holzman|613]]) | website = {{URL|nba.com/knicks}} }} '''New York Knickerboxers''' eða '''Knicks''' er [[körfubolti|körfuboltalið]] frá [[New York borg]] sem spilar í [[National Basketball Association|NBA deildinni]]. Liðið var stofnað árið [[1946]] og var eitt af stofnliðum [[Basketball Association of America]] (BAA) sem seinna sameinaðist [[National Basketball League (Bandaríkin)|National Basketball League]] (NBL) til að mynda NBA. Nú er liðið annað tveggja í New York, hitt er [[Brooklyn Nets]].<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/New-York-Knicks|title=New York Knicks {{!}} NBA, Basketball, Notable Players, Titles, & History {{!}} Britannica|date=2025-02-21|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2025-02-22}}</ref> Liðið hefur komist í úrslit NBA átta sinnum og varð NBA meistari árin 1970 og 1973. Árið 2025 komst það í úrslit [[Bikarkeppni NBA]]<ref>{{Cite news |date=2025-12-14 |title=NBA Cup takeaways: Spurs, Knicks set for final as Wembanyama, Brunson surge |url=https://www.nytimes.com/athletic/6887141/2025/12/13/spurs-thunder-score-result-takeaways-nba-cup-semifinals/ |access-date=2025-12-14 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> þar sem það lagði [[San Antonio Spurs]] að velli.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252818489d/new-york-knicks-vann-titil-i-nott|title=New York Knicks vann titil í nótt - Vísir|author=Óskar Ófeigur Jónsson|date=2025-12-17|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-17}}</ref> Árið 2026 komust Knicks í úrslit NBA í fyrsta skipti síðan 1999. [[Jalen Brunson]] er meðal lykilmanna liðsins nú. Meðal þekktra leikmanna eru lykilleikmenn meistaraliðanna, þeir [[Walt Frazier]] og [[Willis Reed]], og [[Patrick Ewing]] sem fór með liðið tvisvar í úrslit NBA deildarinnar á tíunda áratug síðustu aldar. ==Þekktir leikmenn== {{Viðmið fyrir þekkta leikmenn}} {{columns-list|colwidth=20em| *{{flagdeco|USA}} [[Allan Houston]] *{{flagdeco|USA}} [[Amar'e Stoudemire]] *{{flagdeco|USA}} [[Anthony Mason]] *{{flagdeco|USA}} [[Bernard King]] *{{flagdeco|USA}} [[Carl Braun]] *{{flagdeco|USA}} [[Carmelo Anthony]] *{{flagdeco|USA}} [[Charles Oakley]] *{{flagdeco|USA}} [[Dave DeBusschere]] *{{flagdeco|USA}} [[Dick McGuire]] *{{flagdeco|USA}} [[Earl Monroe]] *{{flagdeco|USA}} [[Harry Gallatin]] *{{flagdeco|USA}} [[Jalen Brunson]] *{{flagdeco|USA}} [[Jeremy Lin]] *{{flagdeco|USA}} [[John Starks]] *{{flagdeco|USA}} [[Julius Randle]] *{{flagdeco|USA}} [[Karl-Anthony Towns]] *{{flagdeco|Latvia}} [[Kristaps Porziņģis]] *{{flagdeco|USA}} [[Latrell Sprewell]] *{{flagdeco|USA}} [[Patrick Ewing]] *{{flagdeco|USA}} [[Phil Jackson]] *{{flagdeco|USA}} [[Richie Guerin]] *{{flagdeco|USA}} [[Slater Martin]] *{{flagdeco|USA}} [[Tyson Chandler]] *{{flagdeco|USA}} [[Walt Frazier]] *{{flagdeco|USA}} [[Willis Reed]] |}} ==Titlar== *'''[[National Basketball Association|NBA]]''' **Meistarar (2): 1970, 1973 **Tap í úrslitum (6): 1951, 1952, 1953, 1972, 1994, 1999 *'''[[Bikarkeppni NBA]]''' **Meistarar (1): 2025 *'''[[McDonald's meistaramótið]]''' **Meistarar (1): 1990 ==Heimild== {{commonscat|New York Knicks}}{{Reflist}} * {{NBA}} {{s|1946}} [[Flokkur:Bandarísk körfuknattleiksfélög]] [[Flokkur:Íþróttafélög frá New York]] [[Flokkur:NBA lið]] 2b5ktje54wz1n4pldtvwaxdl5elp3f8 0 149410 1964486 1964049 2026-05-27T16:20:21Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964486 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} {{Taxobox | fossil_range = [[Norian]]?<ref name="Norian 2017">{{cite journal |doi=10.1016/j.revpalbo.2017.02.009 |title=Medulloprotaxodioxylon triassicum gen. Et sp. Nov., a taxodiaceous conifer wood from the Norian (Triassic) of northern Bogda Mountains, northwestern China |journal=Review of Palaeobotany and Palynology |volume=241 |pages=70–84 |year=2017 |last1=Wan |first1=Mingli |last2=Yang |first2=Wan |last3=Tang |first3=Peng |last4=Liu |first4=Lujun |last5=Wang |first5=Jun }}</ref> til nútíma | image = Sequoiafarm Sequoiadendron giganteum.jpg | image_caption = ''[[Sequoiadendron giganteum]]'' | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Einisætt]] (''Cupressaceae'') | genus = '''''Sequoioideae''''' | genus_authority = | subdivision_ranks = Ættkvíslir | subdivision = *[[Sequoia|''Sequoia'']] *''[[Sequoiadendron]]'' *''[[Metasequoia]]'' }} '''Sequoioideae''' (rauðviður) er undirætt af barrtrjám í ættinni [[Cupressaceae]].<ref name="wikimedia1">{{cite web|url=//species.wikimedia.org/w/index.php?title=Redwoods&oldid=703445 |title=Redwoods |publisher=[[Wikispecies]] |date=24 May 2009 |accessdate=2010-07-10}}</ref> Hún er algengust í strandskógum norður Kaliforníu. ==Lýsing== Þær þrjár ættkvíslir í undirættinni eru ''[[Sequoia]]'' og ''[[Sequoiadendron]]'' í [[Kalifornía|Kaliforníu]] og [[Oregon]] og ''[[Metasequoia]]'' í mið-[[Kína]]. Amerísku rauðviðartegundirnar teljast til stærstu og hæstu trjáa í heiminum, og geta þau orðið þúsunda ára gömul. ''[[Metasequoia]]'', með núlifandi tegundina ''[[Metasequoia glyptostroboides]]'', er mun smærri. == Útbreiðsla == ===Hubei og Hunan héruð Kína=== *Náttúruleg útbreiðsla ''[[Metasequoia glyptostroboides]]'' er í Chongqing héraði í suðurhluta mið Kína. ===Kalifornía, Bandaríkjunum=== *Náttúruleg útbreiðsla ''[[Sequoiadendron giganteum]]'' er einvörðungu á vesturhlíðum [[Sierra Nevada]]fjalla í Kaliforníu. *Náttúruleg útbreiðsla ''[[Sequoia sempervirens]]'' er einvörðungu í "Northern California coastal forests (WWF ecoregion)", við strönd Norður Kaliforníu og nokkrar mílur inn í [[Oregon]]. ==Paleontology== Sequoioideae er ævaforn undirætt, með elstu Sequoioideae tegundina, ''[[Sequoia jeholensis]]'', sem fannst í [[Júratímabil|Júra]] jarðlögum.<ref name=Ahuja_and_Neale_2002>Ahuja M. R. and D. B. Neale. 2002. [http://www.rheinischesmuseumfuerphilologie.com/fileadmin/content/dokument/archiv/silvaegenetica/51_2002/51-2-3-93.pdf Origins of polyploidy in coast redwood (Sequoia sempervirens) and relationship of coast redwood (Sequoia sempervirens) to other genera of Taxodiaceae.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140102194158/http://www.rheinischesmuseumfuerphilologie.com/fileadmin/content/dokument/archiv/silvaegenetica/51_2002/51-2-3-93.pdf |date=2014-01-02 }} Silvae Genetica 51: 93–99.</ref> Steingerfingar sýna gríðarlega útbreiðslu á Krítartímabilinu, sérstakelga norðantil. Ættkvíslir af Sequoioideae hafa fundist við heimskautsbaug, í Evrópu, norður-Ameríku, og um Asíu og Japan.<ref name=Chaney1950>{{cite journal|last=Chaney|first=Ralph W.|year=1950|title=Revision of Fossil Sequoia and Taxodium in Western North America Based on the Recent Discovery of Metasequoia|journal=Transactions of the American Philosophical Society|url=https://books.google.com/books?id=ZVwLAAAAIAAJ&lpg=PA169&dq=isbn%3A1422377059&pg=PA169#v=onepage&q&f=true|pages=172–236|volume=40 | issue = 3|place=Philadelphia|isbn=978-1422377055|accessdate=1 January 2014|doi=10.2307/1005641|jstor=1005641}}</ref> Kæling loftslags í lok [[Eósen]] og [[Ólígosen]] dró úr útbreiðslu norðan til, sem og eftirfylgjandi ísaldir.<ref name= "Jagels and Equiza 2007">{{cite journal | last1 = Jagels | first1 = Richard | last2 = Equiza | first2 = María A. | year = 2007 | title = Why did Metasequoia disappear from North America but not from China? | url = | journal = Bulletin of the Peabody Museum of Natural History | volume = 48 | issue = 2| pages = 281–290 | doi=10.3374/0079-032x(2007)48[281:wdmdfn]2.0.co;2}}</ref> ==Verndunarstaða== [[File:Redwood tree in Oakland California (person for comparison)IMG 4881.jpg|thumb|right|200px|Ungur en nú þegar hávaxinn rauðviður (''[[Sequoia sempervirens]]'') í Oakland, Kaliforníu.]] Þeim er ógnað af tapi búsvæða vegna bælingar villielda, skógarhöggs, og loftmengunar.<ref>https://www.savetheredwoods.org/about-us/faqs/the-threats-to-the-redwoods/{{full citation needed|date=September 2018}}</ref> Öll undirættin er [[í útrýmingarhættu]]. [[IUCN Red List]] metur Sequoia sempervirens [[í útrýmingarhættu]] (A2acd), Sequoiadendron giganteum [[í útrýmingarhættu]] (B2ab) og Metasequoia glyptostroboides [[í útrýmingarhættu]] (B1ab). == Tilvísanir== {{Reflist}} ==Bibliography and links== *{{cite web|url=http://www.nps.gov/redw/naturescience/about-the-trees.htm|title=About the trees|publisher=National Park Service|accessdate=10 January 2014}} *{{cite web|url=https://www.nps.gov/redw/faqs.htm|title=A few basic facts about Redwoods, and Parks|publisher=National Park Service|accessdate=10 January 2014}} *{{cite web|url=https://www.bigtrees.org/|title=Calaveras Big Trees Association|accessdate=10 January 2014}} *{{cite web|url=https://www.dawnredwood.org/|title=Crescent Ridge Dawn Redwood Preserve|author=Hanks, Doug|year=2005|accessdate=10 January 2014}} *[[:de:Liste der dicksten Mammutbäume in Deutschland]]. List of Large Giant Redwoods in Germany * IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2. Downloaded on 10 January 2014. *James Donald, John Rubin (directors) (2009). Climbing Redwood Giants (film). [http://channel.nationalgeographic.com/channel/explorer/videos/climbing-redwood-giants/ Climbing Redwood Giants] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130412011955/http://channel.nationalgeographic.com/channel/explorer/videos/climbing-redwood-giants/ |date=2013-04-12 }}. National Geographic. *[http://vimeo.com/56524336 "Big trees".] Notes from the Field tv. 6 minutes in. PBS. Retrieved 10 January 2014. {{Commons|Sequoioideae}} {{Wikilífverur|Sequoioideae}} {{Stubbur|Líffræði}} [[Flokkur:Barrtré]] bok5aoxek3n9wrvfl8py9rcq8ylczhc 0 149684 1964477 1902405 2026-05-27T12:04:38Z Berserkur 10188 1964477 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Hildur Björnsdóttir | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1986|6|11}} | fæðingarstaður = [[San Francisco]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]<ref>{{Vefheimild|titill=„Ég trúi varla að ég hafi lent í þessu“|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2021-11-11-eg-trui-varla-ad-eg-hafi-lent-i-thessu|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 11. nóvember 2021|skoðað=24. febrúar 2025|höfundur=Júlía Margrét Einarsdóttir|höfundur2=Lovísa Rut Kristjánsdóttir}}</ref> | stjórnmálaflokkur = [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | maki = Jón Skaftason | börn = 4 | SS1_titill = [[Borgarstjórn Reykjavíkur|Borgarfulltrúi]] í [[Reykjavík]] | SS1_frá1 = 2018 | SS1_til1 = | SS1_litur1 = | SS1_flokkur1 = Sjálfstæðisflokkurinn }} '''Hildur Björnsdóttir''' (f. 11. júní 1986<ref>{{Vefheimild|titill=Oddvitaáskorunin: Ekki of gömul fyrir símaöt|url=https://www.visir.is/g/20222262208d/oddvitaaskorunin-ekki-of-gomul-fyrir-simaot|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags= 13. maí 2022 |skoðað=24. febrúar 2025|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref>) er íslenskur lögfræðingur og borgarfulltrúi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. Hún skipaði annað sæti á lista Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2018|sveitarstjórnarkosningunum árið 2018]] en leiddi lista flokksins í kosningunum fjórum árum síðar.<ref>{{Vefheimild|titill=Átti ekki von á þess­ari niður­stöðu|url=https://www.mbl.is/frettir/kosning/2018/02/22/atti_ekki_von_a_thessari_nidurstodu/|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=22. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. mars}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Hildur endurheimti framtíðina eftir krabbamein og fór í pólitík|url=http://www.visir.is/g/2018180229316|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2018|mánuður=24. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. mars}}</ref> Hildur hefur áður m.a. starfað hjá lögmannsstofunni Rétti og skrifað bakþanka fyrir ''[[Fréttablaðið]]''.<ref>{{Vefheimild|titill=Hildur Björnsdóttir fær annað sætið|url=https://kjarninn.is/frettir/2018-02-20-hildur-bjornsdottir-faer-annad-saetid/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|ár=2018|mánuður=20. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. mars}}</ref> Hún var formaður [[Stúdentaráð Háskóla Íslands|Stúdentaráðs Háskóla Íslands]] fyrir stúdentahreyfinguna [[Vaka (stúdentahreyfing)|Vöku]] á námsárum sínum.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Hólmfríður H. Sigurðardóttir|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4336955|titill=Lifir tvöföldu lífi|útgefandi=''Fréttablaðið''|ár=2009|mánuður=18. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. mars}}</ref> Hildur var greind með [[krabbamein]] stuttu eftir að hún fæddi dóttur sína og þurfti fyrir vikið að fresta námi í [[Oxford-háskóli|Oxford-háskóla]]. Hildur sigraðist á sjúkdómnum árið 2017 eftir efnameðferð.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Stefán Árni Pálsson|url=http://www.visir.is/g/2018180409342|titill=„Það vorkenna allir krabbameininu að hafa lent í þér“|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2018|mánuður=6. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. mars}}</ref> Í desember 2021 kunngerði Hildur að hún hygðist sækjast eftir oddvitasæti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í borgarstjórnarkosningunum 2022 og vonaðist til að verða næsti borgarstjóri.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Þórður Snær Júlíusson|url=https://kjarninn.is/frettir/hildur-bjornsdottir-vill-verda-borgarstjori-aetlar-ad-velta-eythori-arnalds-ur-oddvitasaeti/|titill=Hildur Björnsdóttir vill verða borgarstjóri – Ætlar að velta Eyþóri Arnalds úr oddvitasæti|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|ár=2021|mánuður=8. desember|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=16. desember}}</ref> Hildur var kjörin oddviti Sjálfstæðisflokksins fyrir kosningarnar í prófkjöri flokksins þann 20. mars 2022.<ref>{{Vefheimild|titill=Hildur nýr oddviti í Reykjavík|url=https://www.mbl.is/frettir/kosning/2022/03/20/hildur_nyr_oddviti_i_reykjavik/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2022|mánuður=20. mars|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=3. apríl}}</ref> Hún verður borgarstjóri eftir að meirihluti var myndaður af Sjálfstæðisflokki, Viðreisn og Framsókn eftir [[borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026]]. <ref>[https://www.visir.is/g/20262889250d/hildur-bjornsdottir-nyr-borgarstjori Hildur Björnsdóttir nýr borgarstjóri] Vísir, sótt 27. maí, 2026</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Núverandi borgarfulltrúar í borgarstjórn Reykjavíkur}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1986]] [[Flokkur:Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins]] [[Flokkur:Fulltrúar í borgarstjórn Reykjavíkur]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskar stjórnmálakonur]] [[Flokkur:Stúdentar úr Verslunarskóla Íslands]] nl7lalkpe2n1d98k9vhp6n1iir2v7i4 0 152419 1964524 1958177 2026-05-28T10:34:23Z CommonsDelinker 1159 Skipti út President_Ronald_Reagan_and_Nancy_Reagan_with_Poul_Schluter_and_Lisbeth_Schluter.jpg fyrir [[Mynd:President_Ronald_Reagan_with_Nancy_Reagan_Poul_Schluter_and_Lisbeth_Schluter_in_Cross_Hall_Before_a_State_Dinner_for_Prime_Minister_Schluter_of_Den 1964524 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Poul Schlüter | búseta = | mynd = Poul Schluter portrait 2005.jpg | myndatexti1 = {{small|Poul Schlüter árið 2005.}} | titill= [[Forsætisráðherra Danmerkur]] | stjórnartíð_start = [[10. september]] [[1982]] | stjórnartíð_end = [[25. janúar]] [[1993]] | einvaldur = [[Margrét Þórhildur|Margrét 2.]] | forveri = [[Anker Jørgensen]] | eftirmaður = [[Poul Nyrup Rasmussen]] | fæddur = [[3. apríl]] [[1929]] | fæðingarstaður = [[Tønder]], [[Danmörk]]u | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2021|5|27|1929|4|3}} | dánarstaður = [[Frederiksberg]], Danmörku | orsök_dauða = | þekkt_fyrir = | börn = | starf = | trú = | háskóli = [[Árósaháskóli]]<br>[[Kaupmannahafnarháskóli]] | þjóðerni = [[Danmörk|Danskur]] | stjórnmálaflokkur = [[Íhaldssami þjóðarflokkurinn]] | maki = Majken Steen-Andersen (g. 1963; sk. 1978)<br>Lisbeth Povelsen (g. 1979; d. 1988)<br>Anne Marie Vessel Schlüter (g. 1989) | foreldrar = | undirskrift = }} '''Poul Holmskov Schlüter''' (3. apríl 1929 – 27. maí 2021<ref>{{Vefheimild|höfundur=Atli Ísleifsson|titill=Fyrr­verandi for­sætis­ráð­herra Dan­merkur látinn|url=https://www.visir.is/g/20212115454d/fyrr-verandi-for-saetis-rad-herra-dan-merkur-latinn|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2021|mánuður=28. maí|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=28. maí}}</ref>) var [[Danmörk|danskur]] stjórnmálamaður sem var [[forsætisráðherra Danmerkur]] frá 1982 til 1993. Hann er eini meðlimur danska [[Íhaldssami þjóðarflokkurinn|Íhaldssama þjóðarflokksins]] sem hefur verið forsætisráðherra og var jafnframt fyrsti [[Íhaldsstefna|íhaldsmaðurinn]] sem varð forsætisráðherra landsins frá árinu 1901. Rúmlega tíu ára forsætisráðherratíð Schlüters er sú lengsta í Danmörku frá því fyrir seinni heimsstyrjöld. ==Uppvöxtur og starfsferill== Poul Schlüter fæddist í bænum [[Tønder]] í suðurhluta [[Jótland]]s, útskrifaðist með gráðu í lögfræði frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] árið 1957 og hlaut lögmannsréttindi árið 1960. Schlüter varð formaður Ungra íhaldsmanna, ungliðahreyfingar danska [[Íhaldssami þjóðarflokkurinn|Íhaldssama þjóðarflokksins]], árið 1952 og settist í miðstjórn flokksins.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Páll Pálsson|titill=Bjartsýni landsfaðirinn|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1695218|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=1988|mánuður=18. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=30. júní}}</ref> Schlüter sat á danska þinginu fyrir Íhaldssama þjóðarflokkinn frá 1964 til 1994. Hann var formaður flokksins frá 1974 til 1977 og frá 1981 til 1993. ==Forsætisráðherra (1982–1993)== [[File:President Ronald Reagan with Nancy Reagan Poul Schluter and Lisbeth Schluter in Cross Hall Before a State Dinner for Prime Minister Schluter of Denmark - DPLA - a85cc2bc8ca6fb9c5acef74c5681f0fd.jpg|thumb|left|Poul Schlüter og Lisbeth Schlüter ásamt bandarísku forsetahjónunum [[Ronald Reagan]] og [[Nancy Reagan]] í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] þann 10. september 1985.]] Árið 1982, eftir að forsætisráðherrann [[Anker Jørgensen]] neyddist til að segja af sér, tókst Schlüter að púsla saman fjögurra flokka samsteypustjórn og var útnefndur nýr forsætisráðherra. Stjórn hans gekk undir gælunafninu „fjögurra blaða smárinn“.<ref>{{Tímarit.is|1779463|Réttur maður á réttum stað|útgáfudagsetning=31. janúar 1993|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=3. september 2020|höfundur=Ragnar Garðarsson}}</ref> Á stjórnartíð Schlüters var hann útnefndur „norrænn stjórnmálamaður ársins“ árið 1984. Hann hefur síðan þá hlotið fjölda danskra og alþjóðlegra viðurkenninga og verðlauna. Schlüter hafði áður setið í [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]] frá 1971 til 1974 og hafði stýrt sendinefnd Dana í [[Norðurlandaráð|Norðurlandaráðinu]] árin 1978 og 1979. Schlüter neyddist til að segja af sér árið 1993 vegna [[Tamílamálið|tamílamálsins]] svokallaða. Málið snerist um [[Tamílar|tamíla]] sem höfðu sótt um pólitískt hæli í Danmörku í samræmi við dönsk lög vegna [[Borgarastyrjöldin á Srí Lanka|borgarastyrjaldarinnar á Srí Lanka]]. Samkvæmt dönskum lögum og samþykktum [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] áttu útlendingar með landvistarleyfi í Danmörku rétt á að fá landvistarleyfi fyrir fjölskyldur sínar ef öryggi þeirra var í hættu. Þrátt fyrir þetta hafði danska dómsmálaráðuneytið ekki tekið umsóknir tamílskra flóttamanna í Danmörku til umræðu í tvö ár.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Bjarni Þorsteinsson|titill=Innflutningsbann kostaði fjölda Tamíla lífið|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3338974|útgefandi=''[[Alþýðublaðið]]''|ár=1988|mánuður=18. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=30. júní}}</ref> Eftir að [[Erik Ninn-Hansen]] dómsmálaráðherra sagði af sér sneri eftirmaður hans við stefnu hans varðandi umsóknir tamílanna. Schlüter og aðrir danskir ráðamenn voru sakaðir um að hafa reynt að þagga málið niður og hæstaréttardómaranum [[Mogens Hornslet]] var falið að rannsaka málið. Í 6.000 blaðsíðna skýrslu sem Hornslet skilaði árið 1993 var Schlüter sakaður um að hafa logið að danska þinginu þegar hann sagði í þingstól árið 1989 að „engu [hefði verið] sópað undir teppið“ í máli tamílanna.<ref>{{Vefheimild|titill=Ólíklegt þykir að hægristjórn Schlüters haldi velli|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1778463|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=1993|mánuður=15. janúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=30. júní}}</ref> Schlüter sagði af sér vegna skýrslunnar og ríkisstjórn hans hrundi í kjölfarið. Þegar Schlüter sagði af sér reyndi hann að búa svo um hnútana að [[Uffe Ellemann-Jensen|Uffe Ellemann Jensen]] (úr [[Venstre]]) yrði settur forsætisráðherra til bráðabirgða þar til íhaldsmaðurinn [[Henning Dyremose]] gæti tekið við. Þessi tilraun mistókst þar sem drottningarritarinn [[Niels Eilschou Holm]] leit á hana sem stjórnarskrárbrot. Þess í stað var [[Poul Nyrup Rasmussen]] úr [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokknum]] skipaður forsætisráðherra eftir viðræður við drottninguna.<ref>{{Cite news|last=Klarskov|first=Kristian|date=26 May 2020|title=Da ambassadøren måtte råbe ad USA: »Hm, det var ikke helt oppe i 'fuck', vel. Men det var noget i retning af: 'Hvad fanden tænker I på?«|language=da|work=Politiken|url=https://politiken.dk/indland/art7800752/%C2%BBHm-det-var-ikke-helt-oppe-i-%E2%80%99fuck%E2%80%99-vel.-Men-det-var-noget-i-retning-af-%E2%80%99Hvad-fanden-t%C3%A6nker-I-p%C3%A5%C2%AB|url-access=subscription|access-date=26 May 2020}}</ref> Þann 21. júlí 1989, á meðan Schlüter var enn forsætisráðherra, kvæntist hann danska balletdansaranum [[Anne Marie Vessel]].<ref>{{cite web|url=https://denstoredanske.dk/Dansk_Biografisk_Leksikon/Samfund,_jura_og_politik/Myndigheder_og_politisk_styre/Statsminister/Poul_Schl%C3%BCter|title=Poul Schlüter|publisher=Gyldendal: ''Dansk Biografisk Leksikon''|author=Harding, Merete|accessdate=30. júní 2019 |language=danska}}</ref> ==Seinni æviár== Eftir afsögn Schlüters árið 1993 sat Schlüter á [[Evrópuþingið|Evrópuþinginu]] frá 1994 til 1999 og var varaforseti þess fyrstu þrjú árin. Árið 2003 útnefndi sænski samstarfsráðherrann í Norðurlandaráði Schlüter sérstakan fulltrúa til þess að efla ferðafrelsi milli Norðurlanda. Schlüter átti að finna leiðir til að efla ferðafrelsi einstaklinga og kynna tillögur fyrir samkomu Norðurlandaráðs í október árið 2003. Árið 2004 tók Schlüter þátt í stofnun hugveitunnar CEPOS, sem beitir sér fyrir markaðsfrelsi, og flutti opnunarræðu á stofnfundi CEPOS á Hotel D'Angleterre í Kaupmannahöfn.<ref>{{cite web |url=http://www.cepos.dk/om-cepos/personer-tilknyttet-cepos/stiftere/poul-schlueter/ |title=Poul Schlüter |language=danska|publisher=CEPOS |accessdate=30. júní 2019 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110106202942/http://www.cepos.dk/om-cepos/personer-tilknyttet-cepos/stiftere/poul-schlueter/ |archivedate=6. janúar 2011 |df= }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] |frá=[[10. september]] [[1982]] |til=[[25. janúar]] [[1993]] |fyrir=[[Anker Jørgensen]] |eftir=[[Poul Nyrup Rasmussen]] }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Danmerkur}} {{fd|1929|2021}} {{DEFAULTSORT:Schlüter, Poul}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Danmerkur]] [[Flokkur:Forsetar evrópska ráðsins]] [[Flokkur:Evrópuþingmenn]] p6c9ngerlnwl8zvt7s4jm78mmq5uc9k 0 167645 1964499 1962609 2026-05-27T20:57:37Z Berserkur 10188 1964499 wikitext text/x-wiki [[Mynd:UEFA_Europa_Conference_League_Trophy.jpg|thumb|hægri|Bikar Sambandsdeildar Evrópu.]] '''Sambandsdeild Evrópu''' (Enska: ''The UEFA Europa Conference League'') er knattspyrnukeppni í Evrópu sem stofnuð var árið [[2021]] sem skipulögð er af [[UEFA]]. Hún er á lægra stigi en [[Meistaradeild Evrópu]] og [[Evrópukeppni félagsliða]]. Í deildina koma lið sem áður voru í Evrópukeppni félagsliða eftir að fækkað var þar og þau sem duttu úr útsláttarkeppninni. Einnig koma þau úr deildum Evrópulanda. Sigurvegarar keppninnar hljóta sæti í Evrópukeppni félagsliða næsta ár. ==Úrslit== {| |- | 2021-2022 || '''[[AS Roma]]''' - [[Feyenoord]] || 1-0 (Arena Kombëtare, [[Tirana]]). |- |2022-2023 || '''[[West Ham United]]''' - [[Fiorentina]] ||2-1 ( Fortuna Arena, [[Prag]]) |- |2023-2024 || '''[[Olympiacos]] - [[Fiorentina]] || 1-0 (OPAP Arena, [[Aþena]]) |- |2024-2025 || '''[[Chelsea FC]]''' - [[Real Betis]] || 4-1 (Wroclaw Stadium, [[Wroclaw]]) |- |2025-2026 || '''[[Crystal Palace]]''' - [[Rayo Vallecano]] || 1-0 (Red Bull Arena, [[Leipzig]]) |} ==Íslensk lið í Sambandsdeildinni== *Breiðablik 2023-2024 *Víkingur 2024-2025 *Breiðablik 2025-2026 {{s|2021}} [[Flokkur:Knattspyrnumót og -keppnir félagsliða ]] 771wlkv6kgjtcg18id3rhssb8nzoanf 0 168189 1964536 1936061 2026-05-28T11:57:50Z Friðþjófur 104929 uppfæri stöðu á heimslista 1964536 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnu landslið | Nafn =Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu | Gælunafn = Hvítu úlfarnir | Merki =Flag of Uzbekistan.svg | | Íþróttasamband = (Úsbekska: Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi)) Knattspyrnusamband Úsbekistan | Álfusamband = AFC | Þjálfari = Srečko Katanec | Aðstoðarþjálfari = | Fyrirliði = Eldor Shomurodov | Varafyrirliði = | Flestir leikir =Server Djeparov (128) | Flest mörk = Maksim Shatskikh (34) | Leikvangur =Milliy leikvangurinn, Pakhtakor leikvangurinn | FIFA sæti = 50 (1. apríl 2026) | FIFA hæst = 45 | FIFA hæst ár = nóv. 2018-jan. 2007 | FIFA lægst = 119 | FIFA lægst ár = nóv. 1996 | Fyrsti leikur = 2-2 gegn [[Mynd:Flag_of_Tajikistan.svg|20px]] [[Tadsíska karlalandsliðið í knattspyrnu| Tads­íkist­an]], 17. júní 1992 | Stærsti sigur = 15-0 gegn [[Mynd:Flag_of_Mongolia.svg|20px]] [[Mongólska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mongólíu]], 5. des 1998 | Mesta tap = 1-8 gegn [[Mynd:Flag_of_Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]], 17. okt. 2000 | HM leikir = | Fyrsti HM leikur = | Fyrsta HM keppni = | Mesti HM árangur = | Álfukeppni = | Álfukeppni leikir = | Fyrsta álfukeppni = | Mesti álfu árangur = | pattern_la1 = _darmstadt1617a | pattern_b1 = _uzb19h | pattern_ra1 = _darmstadt1617a | pattern_sh1 = _uzb19h | pattern_so1 = _uzb19h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _montana1617h | pattern_b2 = _uzb19a | pattern_ra2 = _montana1617h | pattern_sh2 = _whitesides | pattern_so2 = | leftarm2 = 0000FF | body2 = 0000FF | rightarm2 = 0000FF | shorts2 = 0000FF | socks2 = 0000FF }} '''Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu''' er fulltrúi [[Úsbekistan]] í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið mun í fyrsta sinn keppa í úrslitakeppni HM [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026|árið 2026]]. == Heimildir == * [https://www.rsssf.org/tableso/oez-intres.html RSSSF, landsleikir Úsbekistan úrslitagrunnur] [[Flokkur:Asísk knattspyrnulandslið]] [[Flokkur:Karlalandslið í knattspyrnu]] [[Flokkur:Úsbekistan]] clixrrccfas2wcsexe1d7opk4pswfns 0 175923 1964525 1918593 2026-05-28T10:43:24Z CommonsDelinker 1159 Skipti út President_Ronald_Reagan_presents_Mother_Teresa_with_the_Medal_of_Freedom_at_a_White_House_Ceremony_in_the_Rose_Garden.jpg fyrir [[Mynd:President_Reagan_Presents_Mother_Teresa_with_the_Medal_of_Freedom_at_a_White_House_Ceremony_in_the_Rose_Garden 1964525 wikitext text/x-wiki {{Embættishafi | nafn = Nancy Reagan | mynd = Nancy Reagan.jpg | myndatexti1 = {{small|Nancy Reagan árið 1983.}} | titill= Forsetafrú Bandaríkjanna | stjórnartíð_start = [[20. janúar]] [[1981]] | stjórnartíð_end = [[20. janúar]] [[1989]] | forveri = [[Rosalynn Carter]] | eftirmaður = [[Barbara Bush]] | forseti = [[Ronald Reagan]] | fæddur = [[6. júlí]] [[1921]] | fæðingarstaður =[[New York (borg)|New York-borg]], [[New York (fylki)|New York]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2016|3|6|1921|6|6}} | dánarstaður = [[Los Angeles]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], Bandaríkjunum | stjórnmálaflokkur = [[Repúblikanaflokkurinn]] | maki = [[Ronald Reagan]] ​(g. 1952; d. 2004) | börn = 2 | háskóli = [[Smith-háskóli]] | undirskrift = NanReaganSignature.png }} '''Nancy Reagan''' (6. júlí 1921 – 6. mars 2016), fædd undir nafninu '''Anne Frances Robbins''', var [[Bandaríkin|bandarísk]] athafnakona, leikkona og stjórnmálakona. Sem eiginkona [[Ronald Reagan|Ronalds Reagan]], 40. [[Forseti Bandaríkjanna|forseta Bandaríkjanna]], var hún [[forsetafrú Bandaríkjanna]] frá 1981 til 1989. Líkt og eiginmaður sinn var Nancy Reagan leikari og lék í tólf kvikmyndum undir nafninu '''Nancy Davis'''. == Æviágrip == Anne Frances Robbins, kölluð Nancy, var einkadóttir Kenneths Seymour Robbins (1894-1972) og leikkonunnar Edith Luckett (1888-1987). Þegar Nancy var átta ára gömul giftist móðir hennar í annað sinn, taugaskurðlækninum Loyal Davis (1896-1982), sem ættleiddi Nancy sex árum síðar. Nancy tók upp ættarnafn hans og var þaðan af kölluð Nancy Davis. Árið 1951, á meðan Nancy var vinnandi sem leikkona, kynntist hún Ronald Reagan, sem var þá forseti stéttarfélags bandarískra kvikmyndaleikara, [[Screen Actors Guild]]. Þau giftust næsta ár við einfalda athöfn í lítilli kirkju í [[San Fernando-dalur|San Fernando-dalnum]] í [[Los Angeles]]. Hún sagði síðar: „Líf mitt hófst fyrir alvöru þegar ég giftist manninum mínum.“ Þau eignuðust dótturina Patriciu Ann Reagan þann 21. október 1952, sem síðar varð vinsæll rithöfundur undir nafninu [[Patti Davis]], og soninn [[Ron Reagan|Ronald Prescott Reagan]] þann 20. maí 1958. Nancy varð jafnframt stjúpmóðir Maureen og Michaels, barna Ronalds Reagan úr fyrra hjónabandi hans með leikkonunni [[Jane Wyman]].<ref>[http://www.scholastic.com/teachers/article/nancy-reagan scholastic.com].</ref><ref>[http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=41 firstladies.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509085730/http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=41 |date=2012-05-09 }}.</ref><ref>[http://www.foxnews.com/story/2004/06/05/bio-nancy-reagan.html Foxnews.com].</ref> [[Mynd:President Reagan Presents Mother Teresa with the Medal of Freedom at a White House Ceremony in the Rose Garden - DPLA - 1321c7b194e7e893127ef14b2f7c565c.jpg|thumb|left|Nancy Reagan ásamt eiginmanni sínum, [[Ronald Reagan]], og [[Móðir Teresa|Móður Teresu]] árið 1985.]] Nancy og Ronald voru talin mjög náin hjón og Nancy gaf eiginmanni sínum stundum ráð við tilnefningar á ráðgjöfum. Hún hvatti hann einnig til að beita sér fyrir þíðu í samskiptum austurs og vesturs og sagði: „Heimurinn er of lítill til þess að stórveldin tvö eigi í slæmu sambandi.“ Í september árið 1984, þegar sovéski utanríkisráðherrann [[Andrej Gromyko]] hlaut áheyrn hjá Bandaríkjaforseta í [[Sporöskjuskrifstofan|Sporöskjuskrifstofunni]], hvatti hún Gromyko til þess að ræða við sig í [[Rauði salurinn|Rauða salnum]] í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] á hverju kvöldi. Hann á að hafa sagt við hana: „Hvíslaðu ''friður'' í eyra manns þíns á hverju kvöldi.“ Hún á að hafa svarað: „Ég hvísla það líka í þitt eyra.“ Hún átti einnig hlut að máli þegar Ronald Reagan fundaði með sovéska leiðtoganum [[Míkhaíl Gorbatsjov]] í [[Genf]] í nóvember 1985, þar sem kynni leiðtoganna gerði ríkjunum tveimur kleift að semja um afkjarnavopnum á fjórum leiðtogafundum.<ref>[[Nicole Bacharan]] og [[Dominique Simonnet]], í viðtali við [[Jean-Christophe Buisson]], « Grandeur et servitude des ''First Ladies'' », ''[[Le Figaro Magazine]]'', 30. september 2016, bls. 74-78.</ref> Eftir seinna kjörtímabil eiginmanns síns birti Nancy Reagan æviminningar sínar undir titlinum ''Ég á leikinn'' (e. ''My Turn'').<ref>{{Tímarit.is|1711610|Nancy Reagan leysir frá skjóðunni|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=26. október 1989|blaðsíða=36|höfundur=Ívar Guðmundsson}}</ref> Á síðustu æviárum sínum bjó Nancy Reagan í Ben Air í [[Los Angeles]]. Hún bjó þar með eiginmanni sínum þar til hann lést árið 2004 úr [[Alzheimer-sjúkdómur|Alzheimer-sjúkdómi]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/3794125.stm news.bbc.co.uk]</ref> Árið 2005 var hún lögð inn á spítala í stuttan tíma þegar hún rann og datt í hótelherbergi sínu í London, þar sem hún var komin til að heimsækja [[Margaret Thatcher]] og [[Karl 3. Bretakonungur|Karl Bretaprins]]. Þann 2. janúar 2007 aðstoðaði Nancy Reagan við skipulagningu útfarar [[Gerald Ford|Geralds Ford]], sem hafði verið viðstaddur útför eiginmanns hennar þremur árum fyrr. Þann 3. maí sama ár var hún viðstödd ásamt [[Arnold Schwarzenegger]], fylkisstjóra [[Kalifornía|Kaliforníu]], á fundi ásamt frambjóðendum í forvali Repúblikanaflokksins fyrir [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2008|forsetakosningarnar 2008]]. Nancy Reagan lést árið 2016, þá 94 ára gömul.<ref>{{Vefheimild|titill=Nancy Reagan látin|url=https://www.visir.is/g/2016160309149|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags=6. mars 2016|skoðað=24. ágúst 2023|höfundur=Sunna Kristín Hilmarsdóttir}}</ref> Hún var þriðja langlífasta forsetafrú í sögu Bandaríkjanna, á eftir [[Bess Truman]] (látin 97 ára að aldri) og [[Rosalynn Carter]] (látin 96 ára). Útför hennar fór fram þann 11. mars 2016 við forsetabókasafn Ronalds Reagan í Simi Valley í Kaliforníu í viðurvist fjölda fólks úr kvikmyndaiðnaðinum, sjónvarpi og stjórnmálum. Hún var grafin við hlið eiginmanns síns á lóð bókasafnsins. ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Reagan, Nancy}} {{fd|1921|2016}} [[Flokkur:Bandarískir leikarar]] [[Flokkur:Forsetafrúr Bandaríkjanna]] 5onbubz5mr560odp4qyb0xza5xqo9b2 0 179018 1964510 1919788 2026-05-28T01:43:03Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964510 wikitext text/x-wiki {{Söngvakeppni | nafn = Söngvakeppnin | ár = 2024 | þema = | mynd = | undanúrslit1 = 17. febrúar 2024 | undanúrslit2 = 24. febrúar 2024 | úrslit = 2. mars 2024 | vettvangur = {{plainlist| * Fossa Studios * [[Laugardalshöll]] }} | kynnar = {{plainlist| * [[Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir]] * [[Sigurður Þorri Gunnarsson]] * [[Unnsteinn Manuel Stefánsson]] }} | framkvæmdastjóri = [[Rúnar Freyr Gíslason]] | sjónvarpsstöð = [[RÚV]] | þátttakendur = 10 | frumraun = | endurkomur = | ekki_þátttaka = | fjólublár = | rauður = | gulur = | kosning = | núll_undarúrslit = | núll = | sigurlag = „[[Scared of Heights]]“ | sigurvegari = [[Hera Björk]] | síðasta_ár2 = | síðasta_ár = | næsta_ár = | næsta_ár2 = }} '''Söngvakeppnin 2024''' er söngvakeppni haldin á vegum [[RÚV]] í því skyni að velja framlag [[Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva|Íslands]] í [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2024]]. Keppnin samanstóð af tveimur undanúrslitum sem fóru fram 17. og 24. febrúar 2024 í Fossa Studios í Fossaleyni, og úrslitum sem fóru fram 2. mars 2024 í [[Laugardalshöll]].<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/2023-10-13-songvakeppnin-back-in-laugardalsholl-393969/|title=Söngvakeppnin back in Laugardalshöll|last=Adam|first=Darren|date=2023-10-13|website=ruv.is|publisher=RÚV|access-date=2023-10-13}}</ref> Kynnar voru [[Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir]], [[Sigurður Þorri Gunnarsson]] og [[Unnsteinn Manuel Stefánsson]]. Þann 30. maí staðfesti RÚV þátttöku Íslands í Eurovision 2024 og að [[Söngvakeppnin]] yrði notuð til að velja framlag Íslands.<ref name="songvakeppnin">{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2023/05/31/iceland-eurovision-2024-participation/|title=Iceland: Eurovision 2024 Participation Confirmed|last=Granger|first=Anthony|date=2023-05-31|work=Eurovoix|language=en-GB|access-date=2023-05-31}}</ref> Þann 15. júní 2023 opnaði RÚV fyrir innsendingar á lögum í keppnina. Umsóknarfrestur var til 10. september.<ref name="ruv">{{Cite web|url=https://nyr.ruv.is/um-ruv/i-umraedunni/2023-06-15-opnad-fyrir-log-i-songvakeppnina-2024|title=Opnað fyrir lög í Söngvakeppnina 2024|author1=Atli Sigurður Kristjánsson|date=15 June 2023|website=ruv.is|publisher=RÚV|language=is|trans-title=|access-date=15 June 2023}}</ref> Alls bárust 118 umsóknir. RÚV leitaði einnig til reynslumeira tónlistarfólks og bauð þeim þátttöku. Þau tíu lög sem höfðu verið valin til þátttöku voru kynnt 27. janúar 2024.<ref name=":0" /> Eftir að spurst hafði út að einn þátttakenda, [[Bashar Murad]], væri meðal flytjenda var það staðfest af RÚV þremur dögum fyrir tilkynningu á flytjendum keppninnar.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/2024-01-24-palestinian-singer-in-songvakeppnin-403317|title=Palestinian singer in Söngvakeppnin|last=Adam|first=Darren|date=2024-01-24|work=ruv.is|publisher=RÚV|language=is|access-date=2024-01-24}}</ref> Meðal þátttakenda er [[Hera Björk Þórhallsdóttir|Hera Björk]], sem var áður fulltrúi Íslands í [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2010|Eurovision 2010]].<ref name="entries">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-01-27-thessi-tiu-log-verda-i-songvakeppninni-2024-403464|title=Þessi tíu lög verða í Söngvakeppninni 2024|author1=Júlía Aradóttir|date=2024-01-27|work=ruv.is|publisher=RÚV|language=is|trans-title=|access-date=2024-01-27}}</ref> Hera Björk sigraði keppnina með laginu „[[Scared of Heights]]“ og tók þátt fyrir hönd Íslands í Eurovision 2024.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242541181d/rikis-ut-varpid-aetlar-ad-taka-thatt-i-euro-vision|title=Ríkis­út­varpið ætlar að taka þátt í Euro­vision|author1=Oddur Ævar Gunnarsson|date=2024-03-11|website=visir.is|language=is|access-date=2024-03-11}}</ref> == Þátttakendur == {{plain row headers}} {| class="sortable wikitable plain-row-headers" style="margin: 1em auto 1em auto" ! rowspan="2" scope="col" |Flytjandi ! colspan="2" scope="col" |Lag{{efn|Keppendur urðu að flytja lögin á íslensku í undankeppnunum, en úrslitunum urðu þau að flytja lagið á því tungumáli sem þau ætluðu að syngja það í Eurovision.}} ! rowspan="2" class="unsortable" scope="col" |Lagahöfundar |- ! scope="col" |Íslenskur titill ! scope="col" |Enskur titill |- ! scope="row" |Anita |„Stingum af“ |„Downfall“ |{{hlist|Ásdís María Viðarsdóttir|Jake Tench}} |- ! scope="row" |[[Bashar Murad]] |„Vestrið villt“ |„Wild West“ |{{hlist|Bashar Murad|Einar Hrafn Stefánsson|Matthías Tryggvi Haraldsson}} |- ! scope="row" |Blankiflúr |„Sjá þig“ |„Love You“ |{{hlist|Albert Sigurðsson|Hólmfríður Sigurðardóttir|Kristín Sigurðardóttir|Páll Axel Sigurðsson|Sólveig Sigurðardóttir}} |- ! scope="row" |CeaseTone |„Ró“ |„Flow“ |{{hlist|Hafsteinn Þráinsson|Halldór Eldjárn|Una Torfadóttir}} |- ! scope="row" |Heiðrún Anna |„Þjakaður af ást“ | {{n/a}} |{{hlist|Heiðrún Anna Björnsdóttir|Rut Ríkey Tryggvadóttir}} |- ! scope="row" |[[Hera Björk]] |„Við förum hærra“ |„[[Scared of Heights]]“ |{{hlist|Ásdís María Viðarsdóttir|Ferras Alqaisi|Jaro Omar|Michael Burek}} |- ! scope="row" |Maiaa |„Fljúga burt“ |„Break Away“ |{{hlist|Baldvin Snær Hlynsson|Helga Soffía Ólafsdóttir|María Agnesardóttir}} |- ! scope="row" |Sigga Ózk |„Um allan alheiminn“ |„Into the Atmosphere“ |{{hlist|[[Birkir Blær Óðinsson|Birkir Blær]]|Mikołaj Maciej Trybulec|Sigríður Ósk Hrafnkelsdóttir}} |- ! scope="row" |Sunny |„Fiðrildi“ | {{n/a}} |{{hlist|[[Nikulás Stefán Nikulásson|Nikulás Nikulásson]]|Sunna Kristinsdóttir}} |- ! scope="row" |[[VÆB|Væb]] |„Bíómynd“ |„Movie Scene“{{efn|Enska útgáfan inniheldur texta á íslensku.}} |{{hlist|Drífa Nadía Thoroddsen Mechiat|Hálfdán Helgi Matthíasson|Matthías Davíð Matthíasson}} |} === Athugasemdir === {{notelist}} == Keppnin == === Undanúrslit === Tvö undanúrslit fóru fram 17. og 24. febrúar 2024 í Fossa Studios í Fossaleyni. Í hvorum undanúrslitum kepptu fimm lög og tvö þeirra komust áfram í úrslit. Símakosning áhorfenda réði hvaða lög komust áfram í úrslit. Framkvæmdastjórn keppninnar hafði áskilið sér réttinn til að velja ''eitt lag enn'' í úrslit úr þeim sem komust ekki áfram sem hún nýtti sér. Keppendur urðu að flytja lögin á íslensku í undanúrslitunum. [[Friðrik Ómar Hjörleifsson]] og [[Sigga Beinteins]] komu fram sem skemmtiatriði á fyrra undankvöldinu þar sem þau sungu syrpu af framlögum Íslands til Eurovision.<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-02-17-songvakeppnin-fer-af-stad-i-kvold-405173|title=Söngvakeppnin fer af stað í kvöld|author1=Anna María Björnsdóttir|date=2024-02-17|website=ruv.is|publisher=RÚV|lang=is|access-date=2024-02-18}}</ref> Á seinna undankvöldinu sungu [[Daniil]] og [[Joey Christ]] lagið „Ef þeir vilja beef“ auk þess að [[Björgvin Halldórsson]] og [[Unnsteinn Manuel Stefánsson]] sungu lagið „Mig dreymir“.<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-02-24-hera-bashar-og-sigga-ozk-komin-i-urslit-songvakeppninnar-405683|title=Hera, Bashar og Sigga Ózk komin í úrslit Söngvakeppninnar|author1=Júlía Aradóttir|date=2024-02-25|website=ruv.is|publisher=RÚV|lang=is|trans-title=|access-date=2024-02-26}}</ref> {{plain row headers}} {| class="sortable wikitable plain-row-headers" style="margin: 1em auto 1em auto; text-align:center" |+Fyrri undanúrslit{{snd}}17. febrúar 2024<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/408769|title=Úrslit símakosninga í undanúrslitum Söngvakeppninnar 2024|last=Vefritstjórn|date=2024-03-27|website=RÚV|access-date=2024-03-27}}</ref> ! scope="col" |Röð ! scope="col" |Flytjandi ! scope="col" |Lag !Atkvæði !Sæti ! scope="col" |Niðurstaða |- ! scope="row" style="text-align:center" |1 | align="left" |Blankiflúr | align="left" |„Sjá þig“ | 3.046 | 3 | Komst ekki áfram |- ! scope="row" style="text-align:center" |2 | align="left" |CeaseTone | align="left" |„Ró“ | 1.344 | 4 | Komst ekki áfram |- style="font-weight:bold; background-color:navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center; font-weight:bold; background-color:navajowhite;" |3 | align="left" |[[VÆB|Væb]] | align="left" |„Bíómynd“ | 7.347 | 1 | Komst áfram |- ! scope="row" style="text-align:center" |4 | align="left" |Sunny | align="left" |„Fiðrildi“ | 577 | 5 | Komst ekki áfram |- style="font-weight:bold; background-color:navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center; font-weight:bold; background-color:navajowhite;" |5 | align="left" |Anita | align="left" |„Stingum af“ | 6.514 | 2 | Komst áfram |} {{plain row headers}} {| class="sortable wikitable plain-row-headers" style="margin: 1em auto 1em auto; text-align:center" |+Seinni undanúrslit{{snd}}24. febrúar 2024<ref name=":7" /> ! scope="col" |Röð ! scope="col" |Flytjandi ! scope="col" |Lag !Atkvæði !Sæti ! scope="col" |Niðurstaða |- style="font-weight:bold; background:paleturquoise;" ! scope="row" style="text-align:center; font-weight:bold; background:paleturquoise;" |1 | align="left" |Sigga Ózk | align="left" |„Um allan alheiminn“ | 6.730 | 3 | Eitt lag enn |- ! scope="row" style="text-align:center" |2 | align="left" |Heiðrún Anna | align="left" |„Þjakaður af ást“ | 1.053 | 5 | Komst ekki áfram |- style="font-weight:bold; background-color:navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center; font-weight:bold; background-color:navajowhite;" |3 | align="left" |[[Bashar Murad]] | align="left" |„Vestrið villt“ | 9.034 | 1 | Komst áfram |- ! scope="row" style="text-align:center" |4 | align="left" |Maiaa | align="left" |„Fljúga burt“ | 3.184 | 4 | Komst ekki áfram |- style="font-weight:bold; background-color:navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center; font-weight:bold; background-color:navajowhite;" |5 | align="left" |[[Hera Björk]] | align="left" |„[[Scared of Heights|Við förum hærra]]“ | 8.552 | 2 | Komst áfram |} === Úrslit === Úrslit fóru fram 2. mars 2024 í [[Laugardalshöll]] þar sem þau fjögur atriði sem komust áfram og ''eitt lag enn'' kepptu. Keppendur urðu að flytja lögin á því tungumáli sem þau ætluðu að flytja það í Eurovision myndu þau vinna. [[VÆB|Væb]] valdi að flytja lagið sitt á íslensku, en allir hinir keppendurnir völdu að flytja lögin sín á ensku. [[Eva Ruza]] og [[Felix Bergsson]] voru kynnar í upphitun keppninnar á meðan [[Partrik Atlason]] söng fyrir áhorfendur í sal.<ref name=":3">{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/sjonvarp/spila/songvakeppnin-2024/35691/akc0tj|titill=Söngvakeppnin 2024 - Úrslit|útgefandi=RÚV|mánuður=2. mars|ár=2024|mánuðurskoðað=4. mars|árskoðað=2024}}</ref> [[Selma Björnsdóttir]], sem var jafnframt einn af listrænum stjórnendum keppninnar, flutti lagið „[[All Out of Luck]]“ sem fyrra skemmtiatriði kvöldsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2023/10/13/selma_med_puttana_i_songvakeppninni/|title=Selma með puttana í Söngvakeppninni|date=2023-10-13|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-03-04}}</ref> [[Diljá Pétursdóttir]] frumflutti nýja lagið sitt „Einhver“ auk þess að syngja sigurlag sitt frá því í fyrra „[[Power|Lifandi inni í mér]]“ sem seinna skemmtiatriði kvöldsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/406475|title=Kraftmikil Diljá heillaði í Söngvakeppninni - RÚV.is|author1=Júlía Margrét Einarsdóttir|date=2024-03-03|website=RÚV|access-date=2024-03-04}}</ref> Í fyrsta skipti síðan árið 2016 var dómnefnd í úrslitum einungis skipuð Íslendingum. Dómnefnd keppninnar voru þau [[Vigdís Hafliðadóttir]] (söngkona hljómsveitarinnar [[Flott (hljómsveit)|Flott]]), Sindri Ástmarsson (dagskrárstjóri [[Iceland Airwaves]]), Erna Hrönn (söngkona og útvarpskona), Árni Matthíasson (tónlistarblaðamaður og rithöfundur), [[Sigga Beinteins|Sigríður Beinteinsdóttir]] (söngkona og fyrrum Eurovision fari), [[Einar Bárðarson]] (stjórnarformaður Tónlistarmiðstöðvar) og [[Elín Hall]] (tónlistarkona).<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/406341|title=Dómnefnd Söngvakeppninnar opinberuð - RÚV.is|author1=Júlía Margrét Einarsdóttir|date=2024-03-02|website=RÚV|access-date=2024-03-05}}</ref> Í fyrri umferð úrslitakvöldsins giltu atkvæði dómnefndar helming á móti símakosningu almennings. Tvö stigahæstu lögin úr fyrri umferð kvöldsins komust því áfram í einvígið. Í einvíginu hófst önnur umferð af símakosningu, en þá kaus dómnefndin ekki. Samanlögð stig dómefndar og símakosningar úr fyrri umferð fylgdu báðum lögunum inn í einvígið. Sigurvegarinn var því það atriði sem fékk samtals flest stig úr bæði fyrri umferð og einvíginu.<ref name=":2" /> {{plain row headers}} {| class="sortable wikitable plain-row-headers" style="margin: 1em auto 1em auto; text-align:center" |- |+ Úrslit{{snd}}fyrsta umferð{{snd}}2. mars 2024<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.mbl.is/media/15/11815.pdf|title=Yfirlýsing frá RÚV vegna kosningar á Úrslitakvöldi Söngvakeppninnar 2024|author1=Rúnar Freyr Gíslason|authorlink=Rúnar Freyr Gíslason|date=2024-03-04|access-date=2024-03-05}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242537519d/bashar-gersigradi-fyrri-um-ferd-songva-keppninnar|title=Bashar gersigraði fyrri um­ferð Söngva­keppninnar - Vísir|author1=Margrét Björk Jónsdóttir|date=2024-03-04|website=visir.is|language=is|access-date=2024-03-05}}</ref> |- ! scope="col" | Röð ! scope="col" | Flytjandi ! scope="col" | Lag ! {{Abbr|Dóm.|Dómnefnd}} ! {{Abbr|Sím.|Símakosning}} ! Samtals ! Sæti ! scope="col" | Niðurstaða |- ! scope="row" style="text-align:center" | 1 | align="left" | [[VÆB|Væb]] | align="left" | „Bíómynd“ | 13.656 | 15.727 | 29.383 | 4 | Komst ekki áfram |-style="font-weight:bold; background-color:navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center; font-weight:bold; background-color:navajowhite;" | 2 | align="left" | [[Hera Björk]] | align="left" | „[[Scared of Heights]]“ | 16.661 | 15.406 | 32.067 | 2 | Komst áfram |- ! scope="row" style="text-align:center" | 3 | align="left" | Anita | align="left" | „Downfall“ | 14.476 | 10.124 | 24.600 | 5 | Komst ekki áfram |-style="font-weight:bold; background-color:navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center; font-weight:bold; background-color:navajowhite;" | 4 | align="left" | [[Bashar Murad]] | align="left" | „Wild West“ | 21.304 | 26.359 | 47.663 | 1 | Komst áfram |- ! scope="row" style="text-align:center" | 5 | align="left" | Sigga Ózk | align="left" | „Into the Atmosphere“ | 16.114 | 14.595 | 30.709 | 3 | Komst ekki áfram |} {{plain row headers}} {| class="sortable wikitable plain-row-headers" style="margin: 1em auto 1em auto; text-align:center" |+{{nowrap|Sundurliðuð atkvæði dómnefndar{{efn|Stig dómnefndar hafa verið umreiknuð svo þau jafngildi hlutfallslega helming á móti atkvæðum úr símakosningu.}}}}<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ! scope="col" | Röð ! scope="col" | Lag ! scope="col" | Dómari 1 ! scope="col" | Dómari 2 ! scope="col" | Dómari 3 ! scope="col" | Dómari 4 ! scope="col" | Dómari 5 ! scope="col" | Dómari 6 ! scope="col" | Dómari 7 ! scope="col" | Samtals |- ! scope="row" style="text-align:center" | 1 | align="left" | „Bíómynd“ | 1.639 | 1.912 | 1.639 | 1.912 | 2.185 | 2.731 | 1.639 | 13.656 |- ! scope="row" style="text-align:center" | 2 | align="left" | „Scared of Heights“ | 1.912 | 2.185 | 2.185 | 1.639 | '''3.278''' | 2.185 | '''3.278''' | 16.661 |- ! scope="row" style="text-align:center" | 3 | align="left" | „Downfall“ | 2.185 | 1.639 | 2.731 | 2.731 | 1.639 | 1.639 | 1.912 | 14.476 |- ! scope="row" style="text-align:center" | 4 | align="left" | „Wild West“ | '''3.278''' | 2.731 | '''3.278''' | '''3.278''' | 2.731 | '''3.278''' | 2.731 | '''21.304''' |- ! scope="row" style="text-align:center" | 5 | align="left" | „Into the Atmosphere“ | 2.731 | '''3.278''' | 1.912 | 2.185 | 1.912 | 1.912 | 2.185 | 16.114 |} {{plain row headers}} {| class="sortable wikitable plain-row-headers" style="margin: 1em auto 1em auto; text-align:center" |- |+ Einvígi{{snd}}2. mars 2024<ref name=":1" /><ref name=":2" /> |- ! scope="col" rowspan="2" | Röð ! scope="col" rowspan="2" | Flytjandi ! scope="col" rowspan="2" | Lag ! colspan="3" | Atkvæði ! scope="col" rowspan="2" | Sæti |- ! Umferð 1 ! Umferð 2 ! Samtals |- style="font-weight:bold; background-color:gold;" | 1 | align="left" | [[Hera Björk]] | align="left" | „[[Scared of Heights]]“ | 32.076 | 68.768 | 100.835 | 1 |- | 2 | align="left" | [[Bashar Murad]] | align="left" | „Wild West“ | 47.663 | 49.832 | 97.495 | 2 |} ==== Athugasemdir ==== {{notelist}} == Vandamál í atkvæðagreiðslu == Símakosning fór fram með þeim hætti að fólk gat greitt allt að 20 atkvæði í gegnum símtal eða SMS og allt að 20 atkvæði í gegnum appið RÚV Stjörnur, sem var framleitt af Choicely fyrir RÚV.<ref name=":3" /><ref name=":2" /> Fregnir bárust um að í einvíginu hafi verið bilun í appinu á úrslitakvöldinu 2. mars. Atriðin sem fóru áfram í einvígið héldu sínum kosninganúmerum sem samsvöruðu röð þeirra á svið í fyrri umferð úrslitanna. Þegar notendur völdu í appinu að senda SMS á tiltekið atriði hafi appið verið stillt á að SMS myndi sendast í kosninganúmer sem samsvarar röð þeirra í einvíginu og því hafi einhver atkvæði borist á rangt kosninganúmer. Margir áhorfendur greindu frá þessu á samfélagsmiðlum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242537147d/kosningaapp-ruv-til-skodunar-eftir-ad-kjos-endur-bashars-kusu-heru|title=Kosningaapp RÚV til skoðunar eftir að kjós­endur Bashars kusu Heru - Vísir|author1=Magnús Jochum Pálsson|date=2024-03-03|website=visir.is|language=is|access-date=2024-03-05}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/406564|title=Sama hegðunarmynstur á atkvæðagreiðslu í Söngvakeppninni og fyrri ár - RÚV.is|author1=Þorgils Jónsson|date=2024-03-04|website=RÚV|access-date=2024-03-05}}</ref> [[Einar Hrafn Stefánsson]], einn lagahöfunda lagins „Villta vestrið“ kallaði þann 3. mars eftir rannsókn óháðs aðila á framkvæmd símakosningu keppninnar og endurtekningu á símakosningu.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/406489|title=Krefjast óháðrar rannsóknar á Söngvakeppniskosningunum - RÚV.is|author1=Róbert Jóhannsson|date=2024-03-03|website=RÚV|access-date=2024-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242537304d/krefjast-sjalf-staedrar-rann-soknar-og-endur-tekningar-a-simakosningu|title=Krefjast sjálf­stæðrar rann­sóknar og endur­tekningar á símakosningu - Vísir|author1=Magnús Jochum Pálsson|date=2024-03-03|website=visir.is|language=is|access-date=2024-03-05}}</ref> Forsvarsfólk [[Vodafone]] á Íslandi sagði að öll kerfi hafi virkað eins og til var ætlast, en fyrirtækið hélt utan um símakosninguna fyrir RÚV.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/03/04/allt_virkadi_af_halfu_vodafone_i_simakosningunni/|title=Allt virkaði af hálfu Vodafone í símakosningunni|date=2024-03-04|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-03-05}}</ref><ref name=":4" /> Engar vísbendingar hafi bent til þess að vandamál hafi verið í kerfi Vodafone.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/406468|title=„Öll okkar kerfi stóðust eins og til var ætlast“ - RÚV.is|author1=Erla María Davíðsdóttir|date=2024-03-03|website=RÚV|access-date=2024-03-05}}</ref> Einnig bárust fregnir af því að kosninganúmer lagins „Villta vestrið“ hafi verið merkt sem ruslnúmer í [[Samsung]] símtækjum með Hiya forritinu.<ref name=":4" /> [[Rúnar Freyr Gíslason]], framkvæmdastjóri Söngvakeppninnar, sagði að rannsókn á biluninni myndi eiga sér stað. Hann sagði einnig að heildarfjöldi SMS atkvæða í einvíginu hafi ekki haft áhrif á lokaniðurstöðu keppninnar.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/406472|title=Skoða hvort mistök geti hafa átt sér stað við kosningu í Söngvakeppninni - RÚV.is|author1=Erla María Davíðsdóttir|date=2024-03-03|website=RÚV|access-date=2024-03-05}}</ref><ref name=":1" /> Eftir að sundurliðaðar niðurstöður á atkvæðagreiðslu úrslitakvöldsins höfðu verið birtar þann 4. mars sagði Einar að RÚV hafi ekki orðið við beðni hans um óháða rannsókn og að innanhúsrannsókn RÚV skorti gagnsæi. Hann fór þá fram á að atkvæðagreiðsla yrði endurtekin. Skipuleggjendur Söngvakeppninnar viðurkenndu að mistök hafi orðið við framkvæmd SMS-atkvæðagreiðslu í úrslitaeinvígi keppninnar. [[Stefán Eiríksson]], útvarpsstjóri RÚV, sagði þann 4. mars að heildarfjöldi SMS-atkvæðanna sem voru vandræði með var rétt um 2.000 atkvæði og ítrekaði að úrslitin væru hafin yfir allan vafa.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/406559|title=Höfundur Wild West vill að atkvæðagreiðslan verði endurtekin - RÚV.is|author1=Þorgils Jónsson|date=2024-03-04|website=RÚV|access-date=2024-03-08}}</ref> RÚV sagði í tilkynningu þann 11. mars að 748 atkvæði hafi verið greidd með SMS valmöguleikanum í RÚV Stjörnur appinu í báðum umferðum á undankvöldinu og því ekki nógu mikill fjöldi til að hafa áhrif á lokaniðurstöðu keppninnar.<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/407067|title=RÚV sendir Heru í Eurovision|author1=Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir|date=2024-03-11|website=RÚV|access-date=2024-03-12}}</ref> Á efstu tveimur atriðunum munaði 3.340 atkvæðum.<ref name=":2" /> Skipuleggjendur keppninnar gátu ekki útskýrt hvers vegna einungis kosninganúmer Bashars var merkt sem ruslnúmer í tilteknum símtækjum.<ref name=":5" /> [[Ásdís María Viðarsdóttir]], einn lagahöfunda sigurlagsins „Scared of Heights“, sagði 8. mars að hún myndi ekki fylgja laginu í Eurovision og að RÚV hafi ekki gefið skýr svör um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar. Í kjölfarið sagði Stefán að RÚV myndi fá óháðan aðila til að gera úttekt á framkvæmd kosningarinnar.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/406897|title=Ásdís fylgir sigurlaginu ekki í Eurovision: „Samviska mín leyfir það bara ekki“ - RÚV.is|author1=Þorgils Jónsson|date=2024-03-08|website=RÚV|access-date=2024-03-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242540204d/fa-o-hadan-adila-til-ad-gera-ut-tekt-a-at-kvaeda-greidslunni|title=Fá ó­háðan aðila til að gera út­tekt á at­kvæða­greiðslunni - Vísir|author1=Rafn Ágúst Ragnarsson|date=2024-03-09|website=visir.is|language=is|access-date=2024-03-10}}</ref> == Ákall eftir sniðgöngu vegna þátttöku Ísraels == Þátttaka [[Ísrael í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva|Ísraels]] í [[Eurovision 2024]] hefur verið umdeild í ljósi yfirstandandi [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|hernaðaraðgerða Ísraelshers í Gasa]] og vakið hörð viðbrögð á Íslandi og í öðrum þátttökulöndum og fólk hefur kallað eftir því að RÚV sniðgangi keppnina. RÚV gaf út þá yfirlýsingu að Ísland myndi áfram taka þátt í Eurovision.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-09-stendur-ekki-til-ad-snidganga-eurovision-399280/|title=Stendur ekki til að sniðganga Eurovision|author1=Erla María Davíðsdóttir|author2=Ástrós Signýjardóttir|date=2023-12-09|website=ruv.is|publisher=RÚV|language=is|trans-title=|access-date=2023-12-12}}</ref> Undirskriftalistar frá [[Félag tónskálda og textahöfunda|FTT - félagi tónskálda og textahöfunda]] og frá aðgerðarsinnum [[Boycott, Divestment and Sanctions|BDS]] hreyfingarinnar á Íslandi, auk áskorunar frá [[Félag áhugafólks um Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva|FÁSES]] varð til þess að RÚV gaf út þá yfirlýsingu að þátttaka Íslands í Eurovision yrði metin eftir samráð við sigurvegara Söngvakeppninnar.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-12-ftt-skorar-a-ruv-ad-snidganga-eurovision-ef-israel-verdur-med-399434/|title=FTT skorar á RÚV að sniðganga Eurovision ef Ísrael verður með|author1=Ragnar Jón Hrólfsson|date=2023-12-12|website=ruv.is|publisher=RÚV|language=is|trans-title=|access-date=2023-12-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-18-utvarpsstjori-tok-vid-9000-undirskriftum-um-snidgongu-i-eurovision-399909/|title=Útvarpsstjóri tók við 9.000 undirskriftum um sniðgöngu í Eurovision|author1=Alexander Kristjánsson|author2=Ástrós Signýjardóttir|date=2023-12-18|website=RÚV|access-date=2024-02-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-23-fases-skorar-a-ruv-ad-senda-ekki-lag-i-eurovision-400645/|title=FÁSES skorar á RÚV að senda ekki lag í Eurovision|author1=Alexander Kristjánsson|date=2023-12-23|website=ruv.is|publisher=RÚV|language=is|trans-title=|access-date=2023-12-24}}</ref> Þetta er því í fyrsta skiptið frá því að Ísland tók þátt í Eurovision að Söngvakeppnin sé óháð þátttöku Íslands í Eurovision.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/403188|title=Ekki ljóst hvort Ísland taki þátt í Eurovision|author1=Andri Yrkill Valsson|date=2024-01-23|website=ruv.is|publisher=RÚV|language=is|trans-title=|access-date=2024-01-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2024/01/23/iceland-eurovision-2024-participation-uncertain/|title=Iceland: Eurovision 2024 Participation Uncertain|last=Stephenson|first=James|date=2024-01-23|website=Eurovoix|access-date=2024-01-23}}</ref> Þann 11. mars tilkynnti RÚV að Ísland myndi taka þátt í Eurovision 2024 með sigurlagi Söngvakeppninnar.<ref name=":6" /> Fjórum dögum áður hafði framlag Ísraels verið samþykkt af stjórnendum Eurovision keppninnar eftir að Ísrael breytti titli lagsins og texta í kjölfarið á að hafa ítrekað verið hafnað vegna þess að það þótti of pólitískt.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/406831|title=Ísrael fær að taka þátt í Eurovision með breyttum texta - RÚV.is|author1=Ragnar Jón Hrólfsson|date=2024-03-07|website=RÚV|access-date=2024-03-12}}</ref> Í desember dró [[Magnús Jónsson (f. 1965)|Magnús Jónsson]] þátttöku sína til baka úr keppninni vegna þátttöku Ísraels.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/403306|title=Afþakkaði boð í Söngvakeppnina - RÚV.is|author1=Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir|date=2024-01-24|website=RÚV|access-date=2024-02-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242520590d/magnus-jons-son-er-sa-sem-dro-sig-ut-ur-juroinu|title=Magnús Jóns­son er sá sem dró sig út úr Júróinu - Vísir|author1=Jakob Bjarnar|date=2024-01-25|website=visir.is|language=is|access-date=2024-02-26}}</ref> Sunny lýsti því yfir að hún hyggðist ekki keppa í Eurovision myndi hún vinna Söngvakeppnina.<ref>{{Cite web|url=https://k100.mbl.is/frettir/2024/02/13/tekur_ekki_thatt_i_eurovision_ef_hun_vinnur_songvak/|title=Tekur ekki þátt í Eurovision ef hún vinnur Söngvakeppnina|website=K100|language=is|access-date=2024-02-26}}</ref> Hera Björk og Bashar Murad höfðu lýst því yfir fyrir úrslitakvöldið að þau ætluðu keppa í Eurovision ef þau myndu vinna Söngvakeppnina. Hinir keppendurnir höfðu ekki gefið upp afstöðu sína í málinu.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-02-25-audvitad-aetla-eg-ut-ef-eg-vinn-405834|title=Auðvitað ætla ég út ef ég vinn|publisher=RÚV|date=25. febrúar 2024|access-date=25. febrúar 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242534405d/hera-og-bashar-af-drattar-laus-og-aetla-i-euro-vision|title=Hera og Bashar af­dráttar­laus og ætla í Euro­vision - Vísir|author1=Svava Marín Óskarsdóttir|date=2024-02-26|website=visir.is|language=is|access-date=2024-03-05}}</ref> == Plata keppninnar == '''''Söngvakeppnin 2024''''' er opinber plata keppninnar. Hún var tekin saman af RÚV og gefin út stafrænt af [[Alda Music]] undir leyfi RÚV þann 28. janúar 2024.<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/english/2024-01-29-the-ten-songvakeppnin-2024-entries-403607|title=The ten Söngvakeppnin 2024 entries|last=Adam|first=Darren|date=2024-01-29|website=ruv.is|publisher=RÚV|access-date=2024-02-04}}</ref> Platan inniheldur bæði íslenskar og enskar útgáfur laganna.<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/album/1w0HnWILxap6N63DZpcsiJ|title=Söngvakeppnin 2024 - Compilation by Various Artists|publisher=[[Spotify]]|access-date=2024-02-04}}</ref> === Vinsældalistar === {| class="wikitable sortable" |+Vikulegur árangur ''Söngvakeppnin 2024'' á vinsældalistum !Vinsældalistar (2024) !Hæsta staða á vinsældalista |- !Plötutíðindi<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Plötur: Streymi, spilun og sala viku 9.|date=2024-03-03|website=[[Plötutíðindi]]|language=is|trans-title=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160331101645/http://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2016-03-31|access-date=2024-03-03|url-status=dead}}</ref> | align="center" |5 |} == Tenglar == * [https://www.ruv.is/songvakeppnin Opinber vefsíða keppninnar] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} [[Flokkur:Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva|2024]] [[Flokkur:2024]] 1gyf98c99cd0mfvoummf5gn11nylsjv 0 179334 1964479 1964398 2026-05-27T12:21:00Z Bjarki S 9 /* Reykjavík */ 1964479 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' voru haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin var 61 sveitarstjórn en þeim fækkaði um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar höfðu farið fram eða tóku gildi eftir kosningarnar. Helstu tíðindi kosninganna voru gott gengi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu þar sem flokkurinn náði annað hvort hreinum meirihluta í sveitarstjórnum eða var í lykilstöðu fyrir meirihlutamyndun. Þá náði [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] víða góðum árangri. Niðurstöðunum var gjarnan lýst sem „hægribylgju“. Meirihlutar féllu í Reykjavík, Reykjanesbæ, Akureyri, Mosfellsbæ, Skagafirði, Borgarbyggð og Ísafirði svo nokkur séu nefnd af stærri sveitarfélögum landsins. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== Kosningarnar fóru fram í 62 sveitarfélögum en kjörnar voru 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin var sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tók gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir voru kjörnar í listakosningu og samanlagt voru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan var sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fór fram óbundin kosning.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}</ref> ===Framboð=== [[Sjálfstæðisflokkurinn]] var í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum, [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] buðu fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] bauð fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar voru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu. {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ===Niðurstöður=== Í töflunni hér að neðan má sjá þá stjórnmálaflokka sem starfa á landsvísu og fjölda sveitarstjórnarfulltrúa á landsvísu sem komu í hlut hvers og eins. Hér er eingöngu litið til framboða undir listabókstöfum flokkanna og því ekki tekið tillit til staðbundinna framboða sem flokkarnir eiga í einhverjum tilfellum aðkomu að. {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |seats1=128 |sc1=+15 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |seats2=54 |sc2=-15 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |seats3=38 |sc3=+12 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |seats4=23 |sc4=+17 |party5=[[Viðreisn]] (C) |seats5=9 |sc5=+4 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] (V)<br>og [[Vinstrið]] (A) |seats6=6 |sc6=-3 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |seats7=1 |sc7=-1 |party8=[[Píratar]] (P) |seats8=0 |sc8=-4 |party9=[[Flokkur fólksins]] (F) |seats9=0 |sc9=-2 |party10=Aðrir listar |seats10=155 |sc10=-10 |party11=Kjörnir í óbundnum kosningum |seats11=39 |sc11=-30 |total_sc=-17 }} Sjálfstæðisflokkurinn fékk flesta fulltrúa kjörna í sveitarstjórn og bætti nokkrum við sig á landsvísu en Miðflokkurinn bætti við sig flestum fulltrúum. Gott gengi Framsóknarflokksins í kosningunum 2022 gekk nú að nokkru leyti til baka en flokkurinn hefur þó næst flesta fulltrúa í sveitarstjórnum á landsvísu. Fulltrúum Samfylkingar og Viðreisnar fjölgaði einnig en þessir flokkar buðu nú fram undir eigin nafni í fleiri sveitarfélögum en áður. Píratar og Flokkur fólksins misstu alla fulltrúa úr sveitarstjórnum. ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand6=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes6= 4805 |seats6=1 |sc6=-3 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes4= 7436 |seats4=2 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1=22930 |seats1=9 |sc1=+3 |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10=361 |seats10=0 |sc10= |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand8=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes8=2319 |seats8=0 |sc8=-1 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes7=2858 |seats7=1 |sc7=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=[[Ari Edwald]] |votes3=7912 |seats3=3 |sc3=+3 |party9=[[Píratar]] (P) |cand9=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes9=1348 |seats9=0 |sc9=-3 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2=12737 |seats2=5 |sc2= |party5=[[Vinstrið]] (A) |color5=#023f38 |cand5=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes5=6649 |seats5=2 |sc5=+2 |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11=306 |seats11=0 |sc11= |invalid= 228 |blank= 1107 |electorate= 108545 }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Á síðustu mánuðum fyrir kosningar sýndu skoðanakannanir meira fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hafði fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem áður var oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> Á síðustu vikum kosningabaráttunnar jókst fylgi Sjálfstæðisflokksins verulega í skoðananakönnunum og það skilaði sér í kosningunum þar sem flokkurinn náði sinni bestu niðurstöðu í Reykjavík í 16 ár sem skilaði honum níu fulltrúum í borgarstjórn. Fimm flokka meirihlutinn kolféll þar sem Samflykingin stóð í stað en Píratar og Flokkur fólksins misstu alla sína fulltrúa. Miðflokkurinn fékk bestu útkomu sem hann hefur náð í borgarstjórn með þrjá fulltrúa kjörna. [[Hildur Björnsdóttir]], oddviti Sjálfstæðisflokks, var í lykilstöðu fyrir meirihlutamyndun og hafði kost á því að mynda tveggja flokka meirihluta með Miðflokki eða þriggja flokka með Viðreisn og Framsóknarflokki. Síðari kosturinn varð ofan á en tilkynnt var um myndun slíks meirihluta á blaðamannafundi í [[Viðey]] 27. maí. Hildur verður [[Borgarstjóri Reykjavíkur|borgarstjóri]], [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknarflokks, verður formaður borgarráðs en [[Björg Magnúsdóttir]], oddviti Viðreisnar verður forseti borgarstjórnar. Eftir eitt ár er fyrihugað að Einar og Björg skipti á embættum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-27-sjalfstaedisflokkur-vidreisn-og-framsokn-mynda-meirihluta-476458|titill=Sjálfstæðisflokkur, Viðreisn og Framsókn mynda meirihluta|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=Orri Hlöðversson |votes4=2116 |seats4=1 |sc4=-1 |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=María Ellen Steingrímsdóttir |votes5=2068 |seats5=1 |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1=9359 |seats1=6 |sc1=+2 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7=344 |seats7=0 |sc7= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Einar Jóhannes Guðnason |votes3=2148 |seats3=1 |sc3=+1 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=Jónas Már Torfason |votes2=3869 |seats2=2 |sc2=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand6=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes6=563 |seats6=0 |sc6= |invalid=129 |blank=355 |electorate=30949 }} Sitjandi meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli. Sjálfstæðisflokkurinn fékk sína bestu niðurstöðu í sögu bæjarins og hreinan meirihluta í bæjarstjórn í fyrsta skiptið. ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=[[Valdimar Víðisson]] |votes2=3752 |seats2=3 |sc2=+1 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4=2204 |seats4=2 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1=4286 |seats1=3 |sc1=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5=1768 |seats5=1 |sc5=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes3=2755 |seats3=2 |sc3=-2 |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6=684 |seats6=0 |sc6= |invalid= 63 |blank= 280 |electorate= 24593 }} Meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli. ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Hlynur Bæringsson]] |votes3=1024 |seats3=1 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=Guðlaugur Kristmundsson |votes6=721 |seats6=0 |sc6=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1=6644 |seats1=8 |sc1=+1 |party4=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color4=#ffc103 |cand4=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes4=988 |seats4=1 |sc4=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5=762 |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=Kjartan Atli Kjartansson |votes2=1323 |seats2=1 |sc2=+1 |invalid= 34 |blank= 130 |electorate= 15724 |heimild=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/2IQECokxMyCuaVuzGM93aS/a946ec3b0b9b13db8ed427a8eaf5c76d/Kosningask%C3%83_rsla_Gar%C3%83_ab%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} Sjálfstæðisflokkurinn hefur haft hreinan meirihluta í bæjarstjórn Garðabæjar frá því að bærinn fékk kaupstaðarréttindi og ekki varð breyting á því nú. ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Sævar Birgisson |votes2=1453 |seats2=2 |sc2=-2 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes4= 708 |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Hilmar Gunnarsson |votes1=2949 |seats1=5 |sc1=+1 |party5=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color5=#ffff01 |cand5=Árni Jónsson |votes5=595 |seats5=1 |sc5= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7=517 |seats7=1 |sc7=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Ólafur Ingi Óskarsson |votes3= 764 |seats3=1 |sc3= |invalid= 23 |blank= 84 |electorate= 10391 }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1=1401 |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3=392 |seats3=1 |sc3=+1 |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2=906 |seats2=2 |sc2=-1 |invalid=8 |blank=36 |electorate=3541 }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Íbúar í Kjós (A) |cand1=Jóhanna Hreinsdóttir |votes1= |seats1=5 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2=2254 |seats2=3 |sc2=- |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5=453 |seats5=0 |sc5=- |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1=3380 |seats1=5 |sc1=+2 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4=965 |seats4=1 |sc4=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3=1577 |seats3=2 |sc3=-1 |invalid=42 |blank=149 |electorate=17086 }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3=439 |seats3=2 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand2=Haukur Andreasson |votes2=495 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4=351 |seats4=2 |sc4=+2 |party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand1=Svavar Grétarsson |votes1=663 |seats1=3 |sc1=+1 |invalid= 14 |blank= 40 |electorate= 3152 }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=Fyrir samfélagið (A) |cand2=Gunnar J. Helgason |votes2=223 |seats2=2 |sc2=+2 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1=333 |seats1=3 |sc1= |party3=Framboðsfélag E-listans (E) |color3= |cand3=Birgir Örn Ólafsson |votes3=172 |seats3=1 |sc3=-2 |party4=Framfarafélag L-listans (L) |color4= |cand4=Kristinn Björgvinsson |votes4=125 |seats4=1 |sc4= |invalid=4 |blank=18 |electorate=1474 }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes1=367 |seats1=3 |sc1=+2 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2=351 |seats2=3 |sc2=+1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Magnús Már Jakobsson |votes3=119 |seats3=1 |sc3=-2 |invalid=1 |blank=4 |electorate=1117 }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B) |cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson |votes2= 1006 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Jón Guðni Guðmundsson |votes4=454 |seats4=1 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Líf Lárusdóttur |votes1= 1431 |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hrafn Ágúst Björnsson |votes5=414 |seats5=1 |sc5=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal |votes3=949 |seats3=2 |sc3=-1 |invalid= 18 |blank= 118 |electorate= 6292 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/4UFP5OsTzw55vpIszPxi8o/6e7c0b978986f42387c531309da0f600/Kosningask%C3%83_rsla_Akraneskaupsta%C3%83_ur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Davíð Sigurðsson |votes2=527 |seats2=2 |sc2=-3 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Sigurður Guðmundsson |votes1=608 |seats1=3 |sc1=+1 |party3=Borgarbyggðarlistinn (A) |color3=#fc7d14 |cand3=Jovana Pavlović |votes3=488 |seats3=2 |sc3=+1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand4=Haukur Þór Hauksson |votes4=455 |seats4=2 |sc4=+2 |valid=2078 |invalid= 8 |blank= 60 |electorate=3140 }} Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. Framsóknarflokkur hafði haft hreinan meirihluta í Borgarbyggð sem féll nú. ===[[Snæfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Auður Kjartansdóttir |votes1= |seats1=7 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Listi framfarasinna (H) | cand1 = Björn Ásgeir Sumarliðason | votes1 = 461 | seats1 = 4 | sc1 = | party2 = Íbúalistinn (Í) | cand2 = Sigurður Grétar Jónasson | votes2 = 305 | seats2 = 3 | sc2 = | invalid = 9 | blank = 26 | electorate = 989 }} ===[[Grundarfjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand1=Fannar Þór Þorfinnsson |votes1=252 |seats1=4 |sc1=+4 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Jósef Kjartansson |votes2=159 |seats2=3 |sc2=-1 |invalid= 5 |blank= 15 |electorate= 639 }} ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Samhent sveit (A) | cand1 = Haraldur Benediktsson | votes1 = 336 | seats1 = 5 | sc1 = | party2 = Íbúahreyfingin (Í) | cand2 = Þóra Margrét Júlíusdóttir | votes2 = 150 | seats2 = 2 | sc2 = | invalid = 4 | blank = 17 | electorate = 657 }} ===[[Dalabyggð]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Ingibjörg Þóranna Steinudóttir || 248 || 84,6 |- | Guðbrandur Tumi Gíslason || 238 || 81,6 |- | Ingveldur Guðmundsdóttir || 228 || 77,8 |- | Skjöldur Orri Skjaldarson || 222 || 75,8 |- | Guðlaug Kristinsdóttir || 192 || 65,5 |- | Sindri Geir Sigurðsson || 142 || 48,5 |- | Bjarnheiður Jóhannsdóttir || 107 || 36,5 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 293 || 98,7 |- | Auð atkvæði || 4 || 1,3 |- | Ógild atkvæði || 0 || 0,0 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''297''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''534'' || ''55,6'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/753hfHNdbqNC0ITPKNuzzk/a2b7d89013e071caf77c85cbd7fdc6ef/Kosningask%C3%83_rsla_Dalabygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 534 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan fjóra sem skoruðust undan því. ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Guðbjörg Gunnarsdóttir || 37 || 60,7 |- | Eggert Kjartansson || 31 || 50,8 |- | Veronika G. Sigurvinsdóttir || 29 || 47,5 |- | Þröstur Aðalbjarnarson || 29 || 47,5 |- | Sigurbjörg Ottesen || 29 || 47,5 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 61 || 95,3 |- | Auð atkvæði || 2 || 3,1 |- | Ógild atkvæði || 1 || 1,6 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''64''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''83'' || ''77,1'' |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 83 og voru þeir allir í kjöri. ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] og óháðir (B) |cand1=Kristján Þór Kristjánsson |votes1=698 |seats1=4 |sc1=+1 |party2=[[Viðreisn]] (C) |cand2=Gylfi Ólafsson |votes2=326 |seats2=1 |sc2=+1 |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand3=Jónas Þór Birgisson |votes3=521 |seats3=2 |sc3=- |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Sævar Óli Hjörvarsson |votes4=91 |seats4=0 |sc4=- |party5=[[Samfylkingin]] |cand5=Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir |votes5=400 |seats5=2 |sc5=- |invalid=19 |blank=38 |electorate=2976 }} ===[[Vesturbyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Ný sýn (N) | cand1 = Þórkatla Soffía Ólafsdóttir | votes1 = 375 | seats1 = 4 | sc1 = | party2 = Sterkari Vesturbyggð (V) | cand2 = Hlynur Ársælsson | votes2 = 262 | seats2 = 3 | sc2 = +3 | invalid = 29 | electorate = 1097 }} <!-- Vantar skiptingu auðra og ógilda--> ===[[Bolungarvík]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Máttur meyja og manna (K) | cand1 = Guðfinnur Ragnar Jóhannsson | votes1 = 336 | seats1 = 3 | sc1 = -1 | party2 = Betri Bolungarvík (O) | cand2 = Kristján Jón Guðmundsson | votes2 = 247 | seats2 = 4 | sc2 = +4 | invalid = 2 | blank = 9 | electorate = 774 | source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/791kRqZQ3HIJzfbp1FDTu2/c3b2644fe63c64057b139a32ce9d89ae/Kosningask%C3%83_rsla_Bolungarv%C3%83_kurkaupsta%C3%83_ur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Strandabyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party2 = Framsóknarmenn og óháðir (B) | cand2 = Sigurbjörn Rafn Úlfarsson | votes2 = 74 | seats2 = 1 | sc2 = +1 | party1 = Vegvísir (G) | cand1 = Hrafnhildur Þorsteinsdóttir | votes1 = 141 | seats1 = 3 | sc1 = +3 | party3 = Strandabandalagið (T) | cand3 = Þorgeir Pálsson | votes3 = 69 | seats3 = 1 | sc3 = -2 | invalid = 2 | blank = 15 | electorate = 351 }} ===[[Reykhólahreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Raddir okkar allra (R) | cand1 = Árný Huld Haraldsdóttir | ipct1= 71,5 | votes1 = | seats1 = 4 | sc1 = | party2 = [[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) | cand2 = Hrefna Jónsdóttir | ipct2= 28,5 | votes2 = | seats2 = 1 | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = 196 }} <!-- vantar upplýsingar um atkvæðatölur og auða/ógilda --> ===[[Súðavíkurhreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party2 = Fjarðarlistinn (A) | cand2 = Kristján Rúnar Kristjánsson | votes2 = 53 | seats2 = 2 | sc2 = | party1 = Framtíðarlistinn (E) | cand1 = Kjartan Geir Karlsson | votes1 = 91 | seats1 = 3 | sc1 = | invalid = 0 | blank = 1 | electorate = 176 }} ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem úrskurðaði sameiningarkosninguna ógilda. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum en síðan þarf að endurtaka sameiningarkosninguna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-kosningar-um-sameiningu-a-strondum-ogildar-475150|titill=Kosninar um sameiningu á Ströndum ógildar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. maí|ár=2026}}</ref> ====[[Kaldrananeshreppur]]==== Í Kaldrananeshreppi barst ekkert framboð og því fer fram óbundin kosning. ====[[Árneshreppur]]==== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Framtíð Árneshrepps (Á) | cand1 = Sigrún Sverrisdóttir | votes1 = 31 | seats1 = 3 | sc1 = | party2 = Sólstöður (S) | cand2 = Arnibjörn Bernharðsson | votes2 = 22 | seats2 = 2 | sc2 = | invalid = 0 | blank = 1 | electorate = 57 | source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/IvgH9W9O4me08xi2BH4Za/6d31e47a5fdb4498adb53e43f33d4ebf/Kosningask%C3%83_rsla_%C3%83_rneshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} Í Árneshreppi fór fram listakosning í fyrsta sinn síðan 1958.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/04/23/arneshreppur_listakosning_i_fyrsta_sinn_fra_1958/|titill=Árneshreppur: Listakosning í fyrsta sinn frá 1958|útgefandi=Mbl.is|mánuður=23. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Einar Eðvald Einarsson |votes3=571 |seats3=2 |sc3=-1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Magnús Barðdal |votes2=767 |seats2=3 |sc2=+1 |party1=[[Byggðalistinn]] (L) |color1=black |cand1=Eyþór Fannar Sveinsson |votes1=839 |seats1=3 |sc1=+1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Högni Elfar Gylfason |votes4=319 |seats4=1 |sc4=+1 |invalid=5 |blank=58 |electorate=3297 }} ===[[Húnabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=Öll saman (A) |cand3=Jón Gíslason |votes3=135 |seats3=1 |sc3=+1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand2=Grímur Rúnar Lárusson |votes2=298 |seats2=3 |sc2=- |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Guðmundur Haukur Jakobsson |votes1=445 |seats1=5 |sc1=+1 |invalid= 2 |blank= 17 |electorate=1034 }} ===[[Húnaþing vestra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand1=Sigurður Líndal Þórisson |votes1=239 |seats1=2 |sc1=-1 |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand3=Örn Arnarson |votes3=196 |seats3=2 |sc3=0 |party2=Nýtt afl í Húnaþingi vestra (N) |cand2=Viktor Ingi Jónsson |votes2=264 |seats2=3 |sc2=+1 |blank=12 |invalid=2 |electorate=963 }} ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Eydís Inga Sigurjónsdóttir |votes3=51 |seats3=1 |sc3= |party2=Fyrir Skagaströnd (K) |cand2=Vigdís Elva Þorgeirsdóttir |votes2=122 |seats2=2 |sc2= |party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand1=Ragnheiður Erla Stefánsdóttir |votes1=132 |seats1=2 |sc1= |blank=3 |invalid=2 |electorate=352 }} ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |cand7=Þórhallur Jónsson |votes7=774 |seats7=1 |sc7=+1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=Sunna Hlín Jóhannesdóttir |votes4=1552 |seats4=2 |sc4= |party8=[[Viðreisn]] (C) |cand8=Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir |votes8=615 |seats8=0 |sc8= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] |votes1=1992 |seats1=2 |sc1= |party2=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color2=#f36f21 |cand2=Óðinn Svan Óðinsson |votes2=1976 |seats2=2 |sc2=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hlynur Jóhannsson |votes5=829 |seats5=1 |sc5= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sindri S. Kristjánsson |votes3=1709 |seats3=2 |sc3=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir |votes6=810 |seats6=1 |sc6= |invalid=25 |blank=275 |electorate=15546 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/7IeQ931dM2Gc9kNrqFI3sR/3083f9c5705db904b0d383214acc0acc/Kosningask%C3%83_rsla_Akureyrarb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Norðurþing]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Eysteinn Heiðar Kristjánsson |votes3=298 |seats3=2 |sc3=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Helena Eydís Ingólfsdóttir |votes1=334 |seats1=2 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Listi samfélagsins]] (M) |cand4=Rúnar Traustason |votes4=251 |seats4=1 |sc4= |party5=Óskalistinn (Ó) |cand5=Ómar Gunnarsson |votes5=228 |seats5=1 |sc5=+1 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=Kjartan Páll Þórarinsson |votes2=306 |seats2=2 |sc2=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|V-listi velferðar]] (V) |cand6=Aldey Unnar Traustadóttir |votes6=225 |seats6=1 |sc6=-1 |blank=41 |invalid=4 |electorate=2345 }} ===[[Fjallabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Tómas Atli Einarsson |votes1=420 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=H-listinn (H) |cand2=Helgi Jóhannsson |votes2=394 |seats2=2 |sc2= |party3=[[Samfylkingin|Jafnaðarmannafélag Fjallabyggðar og óháðir]] (S) |cand3=Jóhann K. Jóhannsson |votes3=363 |seats3=2 |sc3=+2 |blank=21 |invalid=4 |electorate=1555 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3ISr8784fqyIDCdsXMUprk/e2691c6228238a30173372a27a5491ef/Kosningask%C3%83_rsla_Fjallabygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Dalvíkurbyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=Byggðalistinn (A) |cand4=Börkur Þór Ottósson |votes4=134 |seats4=1 |sc4=+1 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Monika Margrét Stefánsdóttir |votes3=165 |seats3=1 |sc3=-1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Benedikt Snær Magnússon |votes2=257 |seats2=2 |sc2= |party1=Dalvíkurbyggð (K) |cand1=Helgi Einarsson |votes1=512 |seats1=3 |sc1= |blank=27 |invalid=8 |electorate=1475 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/2d7dMKHEuTxgVzLOybqfao/b5432f82e63a86771e2d88a33f7d299b/Kosningask%C3%83_rsla_Dalv%C3%83_kurbygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Þingeyjarsveit]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Ábyrgð (Á) |cand1=Knútur Emil Jónasson |votes1=390 |seats1=4 |sc1= |party3=N listinn (N) |cand3=Eyþór Kári Ingólfsson |votes3=172 |seats3=1 |sc3= |party2=Framfarir (L) |cand2=Hallgrímur Páll Leifsson |votes2=232 |seats2=2 |sc2= |blank=23 |invalid=1 |electorate=1115 }} ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=F-listinn (F) |cand1=Hermann Ingi Gunnarsson |votes1=418 |seats1=5 |sc1= |party2=K-listinn (K) |cand2=Guðmundur Sigurbjörn Óskarsson |votes2=249 |seats2=2 |sc2= |blank=11 |invalid= 1 |electorate=907 }} ===[[Hörgársveit]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] |cand2=Árni Rúnar Örvarsson |votes2=174 |seats2=2 |sc2=+2 |party1=Gróska (G) |cand1=Sunna María Jónasdóttir |votes1=241 |seats1=2 |sc1=-1 |party3=Hörgársveit (H) |cand3=Bjarki Brynjólfsson |votes3=89 |seats3=1 |sc3=-1 |blank=4 |invalid=4 |electorate=715 }} ===[[Langanesbyggð]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Mateusz Swierczewski || 118 || 46,1 |- | Jóhann Hafberg Jónasson || 115 || 44,9 |- | Júlíus Þröstur Sigurbjartsson || 103 || 40,2 |- | Christina Elisabeth Merkel || 93 || 36,3 |- | Ólína Ingibjörg Jóhannesdóttir || 91 || 35,5 |- | Sigurður Ragnar Kristinsson || 91 || 35,5 |- | Sigurður Þór Guðmundsson || 83 || 32,4 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 256 || 97,3 |- | Auð atkvæði || 4 || 1,5 |- | Ógild atkvæði || 3 || 1,1 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''263''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''454'' || ''57,9'' |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 454 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því. ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=Strönd til framtíðar (H) |cand2=Ólafur Rúnar Ólafsson |votes2=100 |seats2=2 |sc2= |party3=Samstaða (S) |cand3=Sigríður Ingibjörg Stefánsdóttir |votes3=67 |seats3=1 |sc3= |party1=Ströndungur (Ö) |cand1=Bjarni Þór Guðmundsson |votes1=121 |seats1=2 |sc1= |blank=4 |invalid=3 |electorate=377 }} ===[[Grýtubakkahreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Gísli Gunnar Oddgeirsson || 164 || 84,5 |- | Þorgeir Rúnar Finnsson || 135 || 69,6 |- | Inga María Sigurbjörnsdóttir || 129 || 66,5 |- | Árni Páll Jóhannsson || 74 || 38,1 |- | Ingólfur Kr. Ásgeirsson || 71 || 36,6 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 194 || 99,5 |- | Auð atkvæði || 1 || 0,5 |- | Ógild atkvæði || 0 || 0,0 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''195''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''281'' || ''69,4'' |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 281 og voru þeir allir í kjöri. ===[[Tjörneshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Tjörneslistinn (T) |cand1=Aðalsteinn Jóhannes Halldórsson |votes1= |seats1=5 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B) |cand4=Þuríður Lillý Sigurðardóttir |votes4=505 |seats4=2 |sc4=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkur]] (D) |cand1=Ragnar Sigurðsson |votes1=749 |seats1=3 |sc1=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkur]] (M) |cand3=Hrafn Bjarnason |votes3=618 |seats3=2 |sc3=+2 |party2=[[Samfylkingin|Samfylking og annað félagshyggjufólk]] (S) |cand2=Stefán Þór Eysteinsson |votes2=707 |seats2=2 |sc2=+2 |blank=57 |invalid=3 |electorate=3972 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/XjfIo9KErDjMp53HqvCUv/29c8261f85bd90420cc4df440e240bcf/Kosningask%C3%83_rsla_Fjar%C3%83_abygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Múlaþing]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Jónína Brynjólfsdóttir |votes2=619 |seats2=3 |sc2= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Berglind Harpa Svavarsdóttir |votes1=773 |seats1=4 |sc1=+1 |party5=Austurlistinn/Viðreisn Múlaþingi (L) |cand5=Hólmfríður Rut Einarsdóttir |votes5=287 |seats5=1 |sc5=-1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Lárus Bjarnason |votes4=378 |seats4=1 |sc4= |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|VG og óháð]] (V) |cand3=Ásrún Mjöll Stefánsdóttir |votes3=498 |seats3=2 |sc3= |blank=65 |invalid=10 |electorate=3949 }} ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Sterk Stoð (O) |cand1=Íris Edda Jónsdóttir |votes1= |seats1=7 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ===[[Fljótsdalshreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Halla Auðunardóttir || 58 || 90,6 |- | Guðni Jónsson || 47 || 73,4 |- | Þórhallur Jóhannsson || 30 || 46,9 |- | Lárus Heiðarsson || 28 || 43,8 |- | Helga Eyjólfsdóttir || 27 || 42,2 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 64 || 95,1 |- | Auð og ógild atkvæði || 3 || 1,6 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''67''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''96'' || ''69,8'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3M04uFpF65gkqkhf9QfFjj/7eabf5f76515c02ccb8ff9936c584936/Kosningask%C3%83_rsla_Flj%C3%83_tsdalshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 96 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan þrjá sem sérstaklega höfðu skorast undan því. Tveir urðu jafnir í 5. og 6. sæti með 27 atkvæði og var þá notast við hlutkesti til að ákveða hvor yrði aðalmaður í sveitarstjórn. ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Matthías Bjarnason |votes2=1309 |seats2=2 |sc2= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Heiðrún Kristmundsdóttir |votes4=481 |seats4=1 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Bragi Bjarnason |votes1=3332 |seats1=6 |sc1= |party3=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand3=Sigurjón Vídalín Guðmundsson |votes3=1184 |seats3=2 |sc3= |blank=200 |invalid=23 |electorate=9567 }} ===[[Vestmannaeyjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Eyþór Harðarson |votes1=1422 |seats1=5 |sc1=+1 |party3=Eyjalistinn (E) |cand3=Arndís María Kjartansdóttir |votes3=488 |seats3=2 |sc3= |party2=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand2=Jón Þór Guðjónsson |votes2=643 |seats2=2 |sc2=+2 |blank=84 |invalid=12 |electorate=3540 }} ===[[Hveragerðisbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B) |cand3=Marta Rut Ólafsdóttir |votes3=295 |seats3=1 |sc3=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Ingimar Guðmundsson |votes1=869 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=Okkar Hveragerði (O) |cand2=Lárus Jónsson |votes2=559 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Samfylkingin|Samfylking og óflokksbundin]] (S) |cand4=Birgitta Ragnarsdóttir |votes4=256 |seats4=1 |sc4=+1 |blank=5 |invalid=20 |electorate=2567 }} ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Samfylkingin|Samfylking og félagar]] (S) |cand2=Gunnsteinn R Ómarsson |votes2=474 |seats2=2 |sc2=+2 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Grétar Ingi Erlendsson |votes1=1070 |seats1=5 |sc1=+1 |blank=29 |invalid=0 |electorate=2212 }} ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og stuðningsmenn]] (B) |cand1=Hjalti Þór Vignisson |votes1=623 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Gauti Árnason |votes2=361 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=Kex framboð (K) |cand4=Eyrún Fríða Árnadóttir |votes4=187 |seats4=1 |sc4=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Reynir Ásgeirsson |votes3=219 |seats3=1 |sc3=+1 |blank=19 |invalid=12 |electorate=1922 }} ===[[Rangárþing eystra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand2=Rafn Bergsson |votes2=320 |seats2=2 |sc2=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og aðrir lýðræðissinnar]] (D) |cand1=Anton Kári Halldórsson |votes1=624 |seats1=4 |sc1=+1 |party3=N-listinn (N) |cand3=Tómas Birgir Magnússon |votes3=189 |seats3=1 |sc3=- |blank=9 |invalid=3 |electorate=1547 }} ===[[Rangárþing ytra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Á-listinn (Á) |cand1=Eggert Valur Guðmundsson |votes1=574 |seats1=4 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listi sjálfstæðismanna]] (D) |cand2=Ingvar Pétur Guðbjörnsson |votes2=545 |seats2=3 |sc2= |blank=36 |invalid=8 |electorate=1518 }} ===[[Bláskógabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=T listi (T) |cand1=Helgi Kjartansson |votes1=456 |seats1=5 |sc1= |party2=Þ listi (Þ) |cand2=Anna Greta Ólafsdóttir |votes2=210 |seats2=2 |sc2= |blank=13 |invalid=4 |electorate=990 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3lsH8RcfwiMeBjwbzneUAV/c26c1988f0e69f02c7e6eb60d67b5648/Kosningask%C3%83_rsla_Bl%C3%83_sk%C3%83_gabygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Hrunamannahreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Jón Bjarnason |votes1=330 |seats1=3 |sc1= |party2=L-listinn (L) |cand2=Daði Geir Samúelsson |votes2=170 |seats2=2 |sc2= |invalid=12 |electorate=675 }} ===[[Flóahreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Framfaralistinn (I) |cand1=Árni Eiríksson |votes1=357 |seats1=4 |sc1= |party2=T listinn (T) |cand2=Almar Sigurðsson |votes2=108 |seats2=1 |sc2= |blank = 9 |invalid= 5 |electorate=568 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3xJJeONahD7MNonlZBBLxd/702a2b186c84a03ea895e61b37567041/Kosningask%C3%83_rsla_Fl%C3%83_ahreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Mýrdalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=A fyrir alla (A) |cand2=Anna Huld Óskarsdóttir |votes2=170 |seats2=2 |sc2= |party1=Samfélagið (Z) |cand1=Björn Þór Ólafsson |votes1=236 |seats1=3 |sc1= |blank=10 |invalid=1 |electorate=666 }} ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Uppbygging (E) |cand1=Gunnar Örn Marteinsson |votes1=179 |seats1=2 |sc1= |party2=Samvinnulistinn (L) |cand2=Haraldur Þór Jónsson |votes2=240 |seats2=3 |sc2= |blank=2 |invalid=3 |electorate=496 }} ===[[Skaftárhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Sveinn Hreiðar Jensson |votes1=199 |seats1=3 |sc1=+2 |party2=Öflugt samfélag (Ö) |cand2=Jóhannes Gissurarson |votes2=121 |seats2=2 |sc2=-2 |blank=6 |invalid=4 |electorate=454 }} ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Framboðslisti um öflugt samfélag í vaxandi sveitarfélagi (A) |cand1=Guðmundur Finnbogason |votes1=309 |seats1=4 |sc1= |party2=Betri sveit - fyrir okkur öll (Ö) |cand2=Andrés Bertelsen |votes2=154 |seats2=1 |sc2= |blank=9 |invalid=1 |electorate=579 }} ===[[Ásahreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Ísleifur Jónasson|| 86 || 68,8 |- | Helga Björg Helgadóttir || 86 || 68,8 |- | Kristín Hreinsdóttir || 72 || 57,6 |- | Gréta Vilborg Guðmundsdóttir || 47 || 37,6 |- | Emil Þórðarson || 46 || 36,8 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 125 || 98,4 |- | Ógild atkvæði || 0 || 1,6 |- | Auð atkvæði || 2 || 1,6 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''127''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''224'' || ''56,7'' |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 224 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] 3iurn4olbl9309wnsvk52s17eewz474 0 186734 1964530 1963592 2026-05-28T11:31:37Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964530 wikitext text/x-wiki {{infobox basketball club | color1 =white | color2 =#2d56a6 | name =Ármann | image = | imagesize =200px | leagues = [[Úrvalsdeild kvenna í körfuknattleik|Úrvalsdeild kvenna]] | founded =1952 | history ='''Ármann'''<br>(1952–2000)<br> '''Ármann/Þróttur'''<br>(2000–2008)<br> '''Ármann'''<br>(2008–nú) | arena =Kennaraháskólinn | location =[[Reykjavík]], Ísland | colors =Blár, rauður, hvítur<br>{{color box|#2d56a6}} {{color box|#ee1b24}} {{color box|white}} | president = | coach = | championships ='''3''' (1953, 1959, 1960) | cup_winners = | website =[http://armenningar.is/karfa Armenningar.is] }} '''Kvennalið Ármanns í körfuknattleik''' er hluti af [[Glímufélagið Ármann|Glímufélaginu Ármanni]]. Körfuknattleiksdeild Ármanns var stofnuð árið 1952 og kvennalið félagsins tók þátt í fyrsta Íslandsmóti kvenna og varð Íslandsmeistari það ár. Það varð að auki Íslandsmeistari árin 1959 og 1960. ==Saga== Ármann vann fyrsta Íslandsmeistaratitil kvenna árið 1953<ref>{{cite news |title=Körfuknattleiksmót Íslands |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2763343 |accessdate=23 September 2018 |work=[[Þjóðviljinn]] |date=28 April 1953 |language=Icelandic}}</ref> og bætti við tveimur titlum árin 1959 og 1960.<ref name="leikni">{{cite book|author1=Skapti Hallgrímsson|title=Leikni framar líkamsburðum|date=2001|publisher=[[Icelandic Basketball Federation]]|isbn=9979-60-630-4|pages=69}}</ref> Eftir öfluga byrjun fjaraði undan starfinu næstu árin og telfdi liðið ekki alltaf fram meistaraflokki kvenna. Árið 2009 höfðu leikmennirnir, sem voru óánægðir með lélega æfingaaðstöðu og skort á æfingatíma frá félaginu, samband við Ungmennafélagið Stjörnuna og spurðu hvort stjórnin þar hefði áhuga á að stofna kvennalið. Stjórn Stjörnunnar tók jákvætt í það, þar sem félagið hafði án árangurs reynt að stofna kvennalið í nokkur ár, og að lokum skiptu allir 14 leikmenn Ármanns yfir til að mynda fyrsta kvennalið Stjörnunnar.<ref>{{cite news |title=Stjarnan teflir fram mfl. kvenna í fyrsta sinn! |url=https://karfan.is/read/2009-08-12/stjarnan-teflir-fram-mfl-kvenna-i-fyrsta-sinn-/ |accessdate=22 September 2018 |work=karfan.is |date=12 August 2009 |language=Icelandic |archive-date=23 september 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180923010000/https://karfan.is/read/2009-08-12/stjarnan-teflir-fram-mfl-kvenna-i-fyrsta-sinn-/ |url-status=dead }}</ref> Ármann tefldi ekki fram liði aftur fyrr en tímabilið 2017–2018<ref>{{cite news |title=September kraftröðun Karfan.is - 1. deild kvenna |url=http://karfan.is/read/2017-09-29/september-kraftrodun-karfanis-1-deild-kvenna/ |accessdate=23 September 2018 |work=karfan.is |date=29 September 2017 |language=Icelandic |archive-date=1 október 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171001100853/http://karfan.is/read/2017-09-29/september-kraftrodun-karfanis-1-deild-kvenna/ |url-status=dead }}</ref> þegar liðið tapaði öllum 24 leikjum sínum í 1. deild kvenna.<ref>{{cite web |title=1. deild kvenna (2017-2018 Tímabil) |url=http://www.kki.is/motamal/leikir-og-urslit/motayfirlit/Deildir-flokkar?season_id=97413 |website=kki.is |publisher=[[Icelandic Basketball Federation]] |accessdate=14 November 2018 |language=Icelandic}}</ref> Í maí 2020 sneri liðið aftur til 1. deildar kvenna í fyrsta skipti síðan 2018.<ref>{{cite news |author1=Ólafur Þór Jónsson |title=Ármann sendir lið til leiks í 1. deild kvenna |url=https://www.karfan.is/2020/05/armann-sendir-lid-til-leiks-i-1-deild-kvenna/ |accessdate=30 May 2020 |work=Karfan.is |date=30 May 2020 |language=Icelandic |archive-date=5 júní 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200605154413/https://www.karfan.is/2020/05/armann-sendir-lid-til-leiks-i-1-deild-kvenna/ |url-status=dead }}</ref> Þann 15. mars 2022 vann liðið meistaratitilinn í 1. deild kvenna, sinn fyrsta titil í 62 ár, eftir að hafa unnið 18 af 20 leikjum, þar af 15 í röð til að klára tímabilið.<ref>{{cite news |title=Fyrsti titill kvennaliðs Ármanns í 62 ár í höfn |url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2022/03/15/fyrsti_titill_kvennalids_armanns_i_62_ar_i_hofn/ |access-date=26 March 2022 |work=[[Morgunblaðið]] |date=15 March 2022 |language=Icelandic}}</ref> Í mars 2025 komst Ármann upp í Úrvalsdeild kvenna í fyrsta skipti í 65 ár.<ref>{{cite news |author1=Óskar Ófeigur Jónsson |title=Ármannskonur upp í efstu deild í fyrsta sinn í 65 ár |url=https://www.visir.is/g/20252698305d/armannskonur-upp-i-efstu-deild-i-fyrsta-sinn-i-65-ar |access-date=8 March 2025 |work=[[Vísir.is]] |date=7 March 2025 |language=Icelandic}}</ref> ==Titlar== *'''[[Úrvalsdeild kvenna í körfuknattleik|Íslandsmeistarar]]''': 1953, 1959, 1960 *'''[[1. deild kvenna í körfuknattleik|1. deild kvenna]]''': 2022, 2025 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Stofnað 1952]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög]] a8eq4kxyje1kg9uvk13x0f1lp5d3y88 0 188613 1964532 1936516 2026-05-28T11:54:19Z Friðþjófur 104929 uppfæri stöðu á heimslista 1964532 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnu landslið | Nafn = Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu | Gælunöfn = Blá bylgjan; Bláa fjölskyldan | Merki= Flag of Curaçao.svg| | Íþróttasamband = ([[Papiamento]]: Federashon Futbòl Kòrsou; [[hollenska]]: Curaçaose voetbalbond) Knattspyrnusamband Curaçao | Álfusamband = CONCACAF | Þjálfari = Dick Advocaat | Aðstoðarþjálfari = | Fyrirliði =Captain Leandro Bacuna | Varafyrirliði = | Flestir leikir =Leandro Bacuna & Eloy Room (68) | Flest mörk = Rangelo Janga (21) | Leikvangar =Ergilio Hato leikvangurinn | FIFA sæti = 82 (1. apríl 2026) | FIFA hæst = 68 | FIFA hæst ár = júlí 2017 | FIFA lægst = 188 | FIFA lægst ár =desember 2003 | Fyrsti leikur = 0-9 gegn [[Mynd:Flag_of_the_Dominican_Republic.svg|20px]] Dóminíska landsliðinu, 18. ágúst 2011. | Stærsti sigur = 10-0 gegn [[Mynd:Flag_of_Grenada.svg|20px]] [[Grenadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grenada]], 10. september 2018. | Mesta tap = 0-7 gegn [[Mynd:Flag_of_Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]], 28. mars, 2023, Santiago del Estero 28. mars, 2023. | HM leikir = | Fyrsti HM leikur = | Fyrsta HM keppni =2026 | Mesti HM árangur = | Álfukeppni = CONCACAF | Álfukeppni leikir = | Fyrsta álfukeppni = | Mesti álfu árangur = | pattern_la1 = _adidassquadra25rbw | pattern_b1 = _adidassquadra25rbw | pattern_ra1 = _adidassquadra25rbw | pattern_sh1 = _adidassquadra25rbw | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000ff | body1 = 0000ff | rightarm1 = 0000ff | shorts1 = 0000ff | socks1 = 0000ff | pattern_la2 = _adidascampeon25w | pattern_b2 = _adidascampeon25w | pattern_ra2 = _adidascampeon25w | pattern_sh2 = _adidasblack | pattern_so2 = _3_stripes_black | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu''' er fulltrúi [[Curaçao]] í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið verður meðal þátttakenda á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026|HM í Norður-Ameríku 2026]]. ==Þjálfarar== {{div col|colwidth=22em}} * [[Mynd:Flag_of_Argentina.svg|20px]] Manuel Bilches (2011–12) * [[Mynd:Flag_of_Curaçao.svg|20px]] Ludwig Alberto (2012–14) * [[Mynd:Flag_of_Curaçao.svg|20px]] Igemar Pieternella (2014) * [[Mynd:Flag_of_Curaçao.svg|20px]] Etienne Siliee (2014–15) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Patrick Kluivert (2015–16) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Remko Bicentini (2016–20) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Guus Hiddink (2020–21) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Patrick Kluivert (2021) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Art Langeler (2022) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Remko Bicentini (2022–2023) * [[Mynd:Flag_of_Suriname.svg|20px]] Dean Gorré (2023) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Dick Advocaat (2024–) {{div col end}} [[Flokkur:Mið-amerísk knattspyrnulandslið]] [[Flokkur:Karlalandslið í knattspyrnu]] [[Flokkur:Curaçao]] h05k8i3rlkmk9z710jjaxiuyirrki7m 1964534 1964532 2026-05-28T11:55:35Z Friðþjófur 104929 /* Þjálfarar */ 1964534 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnu landslið | Nafn = Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu | Gælunöfn = Blá bylgjan; Bláa fjölskyldan | Merki= Flag of Curaçao.svg| | Íþróttasamband = ([[Papiamento]]: Federashon Futbòl Kòrsou; [[hollenska]]: Curaçaose voetbalbond) Knattspyrnusamband Curaçao | Álfusamband = CONCACAF | Þjálfari = Dick Advocaat | Aðstoðarþjálfari = | Fyrirliði =Captain Leandro Bacuna | Varafyrirliði = | Flestir leikir =Leandro Bacuna & Eloy Room (68) | Flest mörk = Rangelo Janga (21) | Leikvangar =Ergilio Hato leikvangurinn | FIFA sæti = 82 (1. apríl 2026) | FIFA hæst = 68 | FIFA hæst ár = júlí 2017 | FIFA lægst = 188 | FIFA lægst ár =desember 2003 | Fyrsti leikur = 0-9 gegn [[Mynd:Flag_of_the_Dominican_Republic.svg|20px]] Dóminíska landsliðinu, 18. ágúst 2011. | Stærsti sigur = 10-0 gegn [[Mynd:Flag_of_Grenada.svg|20px]] [[Grenadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grenada]], 10. september 2018. | Mesta tap = 0-7 gegn [[Mynd:Flag_of_Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]], 28. mars, 2023, Santiago del Estero 28. mars, 2023. | HM leikir = | Fyrsti HM leikur = | Fyrsta HM keppni =2026 | Mesti HM árangur = | Álfukeppni = CONCACAF | Álfukeppni leikir = | Fyrsta álfukeppni = | Mesti álfu árangur = | pattern_la1 = _adidassquadra25rbw | pattern_b1 = _adidassquadra25rbw | pattern_ra1 = _adidassquadra25rbw | pattern_sh1 = _adidassquadra25rbw | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000ff | body1 = 0000ff | rightarm1 = 0000ff | shorts1 = 0000ff | socks1 = 0000ff | pattern_la2 = _adidascampeon25w | pattern_b2 = _adidascampeon25w | pattern_ra2 = _adidascampeon25w | pattern_sh2 = _adidasblack | pattern_so2 = _3_stripes_black | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu''' er fulltrúi [[Curaçao]] í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið verður meðal þátttakenda á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026|HM í Norður-Ameríku 2026]]. ==Þjálfarar== {{div col|colwidth=22em}} * [[Mynd:Flag_of_Argentina.svg|20px]] Manuel Bilches (2011–12) * [[Mynd:Flag_of_Curaçao.svg|20px]] Ludwig Alberto (2012–14) * [[Mynd:Flag_of_Curaçao.svg|20px]] Igemar Pieternella (2014) * [[Mynd:Flag_of_Curaçao.svg|20px]] Etienne Siliee (2014–15) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Patrick Kluivert (2015–16) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Remko Bicentini (2016–20) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Guus Hiddink (2020–21) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Patrick Kluivert (2021) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Art Langeler (2022) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Remko Bicentini (2022–2023) * [[Mynd:Flag_of_Suriname.svg|20px]] Dean Gorré (2023) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Dick Advocaat (2024–26) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Fred Rutten (2024–) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Dick Advocaat (2026-) {{div col end}} [[Flokkur:Mið-amerísk knattspyrnulandslið]] [[Flokkur:Karlalandslið í knattspyrnu]] [[Flokkur:Curaçao]] 3a8gokpuum5b5n9n1l2g4ss70feo8t0 1964535 1964534 2026-05-28T11:56:53Z Friðþjófur 104929 eyði tvítekningu 1964535 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnu landslið | Nafn = Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu | Gælunöfn = Blá bylgjan; Bláa fjölskyldan | Merki= Flag of Curaçao.svg| | Íþróttasamband = ([[Papiamento]]: Federashon Futbòl Kòrsou; [[hollenska]]: Curaçaose voetbalbond) Knattspyrnusamband Curaçao | Álfusamband = CONCACAF | Þjálfari = Dick Advocaat | Aðstoðarþjálfari = | Fyrirliði =Captain Leandro Bacuna | Varafyrirliði = | Flestir leikir =Leandro Bacuna & Eloy Room (68) | Flest mörk = Rangelo Janga (21) | Leikvangar =Ergilio Hato leikvangurinn | FIFA sæti = 82 (1. apríl 2026) | FIFA hæst = 68 | FIFA hæst ár = júlí 2017 | FIFA lægst = 188 | FIFA lægst ár =desember 2003 | Fyrsti leikur = 0-9 gegn [[Mynd:Flag_of_the_Dominican_Republic.svg|20px]] Dóminíska landsliðinu, 18. ágúst 2011. | Stærsti sigur = 10-0 gegn [[Mynd:Flag_of_Grenada.svg|20px]] [[Grenadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grenada]], 10. september 2018. | Mesta tap = 0-7 gegn [[Mynd:Flag_of_Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]], Santiago del Estero 28. mars, 2023. | HM leikir = | Fyrsti HM leikur = | Fyrsta HM keppni =2026 | Mesti HM árangur = | Álfukeppni = CONCACAF | Álfukeppni leikir = | Fyrsta álfukeppni = | Mesti álfu árangur = | pattern_la1 = _adidassquadra25rbw | pattern_b1 = _adidassquadra25rbw | pattern_ra1 = _adidassquadra25rbw | pattern_sh1 = _adidassquadra25rbw | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000ff | body1 = 0000ff | rightarm1 = 0000ff | shorts1 = 0000ff | socks1 = 0000ff | pattern_la2 = _adidascampeon25w | pattern_b2 = _adidascampeon25w | pattern_ra2 = _adidascampeon25w | pattern_sh2 = _adidasblack | pattern_so2 = _3_stripes_black | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu''' er fulltrúi [[Curaçao]] í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið verður meðal þátttakenda á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026|HM í Norður-Ameríku 2026]]. ==Þjálfarar== {{div col|colwidth=22em}} * [[Mynd:Flag_of_Argentina.svg|20px]] Manuel Bilches (2011–12) * [[Mynd:Flag_of_Curaçao.svg|20px]] Ludwig Alberto (2012–14) * [[Mynd:Flag_of_Curaçao.svg|20px]] Igemar Pieternella (2014) * [[Mynd:Flag_of_Curaçao.svg|20px]] Etienne Siliee (2014–15) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Patrick Kluivert (2015–16) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Remko Bicentini (2016–20) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Guus Hiddink (2020–21) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Patrick Kluivert (2021) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Art Langeler (2022) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Remko Bicentini (2022–2023) * [[Mynd:Flag_of_Suriname.svg|20px]] Dean Gorré (2023) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Dick Advocaat (2024–26) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Fred Rutten (2024–) * [[Mynd:Flag_of_Netherlands.svg|20px]] Dick Advocaat (2026-) {{div col end}} [[Flokkur:Mið-amerísk knattspyrnulandslið]] [[Flokkur:Karlalandslið í knattspyrnu]] [[Flokkur:Curaçao]] 4vz2h3uni3keom17yyd7yo45ud53ok6 0 190412 1964478 1963821 2026-05-27T12:19:19Z Bjarki S 9 meirihluti 1964478 wikitext text/x-wiki '''Borgarstjórnarkosningar''' fóru fram í [[Reykjavík]] [[16. maí]] [[2026]] þegar [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|kosið var til sveitarstjórna á landsvísu]]. Kosið var um 23 sæti í [[Borgarstjórn Reykjavíkur|borgarstjórn]] og 12 fulltrúa þurfti því til að mynda meirihluta. Framboðsfrestur var til 10. apríl og fram komu 11 framboðslistar. 24 kjörstaðir voru í hverfum borgarinnar. Sitjandi fimm flokka meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Píratar|Pírata]], [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalista]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] féll í kosningunum. Samfylkingin hélt þó sínum fimm borgarfulltrúum en Píratar og Flokkur fólksins fengu enga fulltrúa kjörna. Kosningabandalagið [[Vinstrið]] fékk tvo menn kjörn og Sósíalistaflokkurinn einn. [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkur]] fékk bestu útkomu sína í borgarstjórnarkosningum síðan 2010 með níu menn kjörna. [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkur]] fékk þrjá og [[Viðreisn]] tvo en báðir flokkarnir fengu sitt mesta fylgi frá því að þeir buðu fyrst fram 2018. [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokkur]] náði inn einum manni. [[Hildur Björnsdóttir]], oddviti Sjálfstæðisflokks, var í lykilstöðu fyrir meirihlutamyndun og hafði kost á því að mynda tveggja flokka meirihluta með Miðflokki eða þriggja flokka með Viðreisn og Framsóknarflokki. Síðari kosturinn varð ofan á en tilkynnt var um myndun slíks meirihluta á blaðamannafundi í [[Viðey]] 27. maí. Hildur verður [[Borgarstjóri Reykjavíkur|borgarstjóri]], [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknarflokks, verður formaður borgarráðs en [[Björg Magnúsdóttir]], oddviti Viðreisnar verður forseti borgarstjórnar. Eftir eitt ár er fyrihugað að Einar og Björg skipti á embættum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-27-sjalfstaedisflokkur-vidreisn-og-framsokn-mynda-meirihluta-476458|titill=Sjálfstæðisflokkur, Viðreisn og Framsókn mynda meirihluta|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> ==Aðdragandi== Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum mældist fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út í desember 2025 að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''[[Vinstrið]]''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> Píratar og Sósíalistaflokkurinn tóku hins vegar ekki þátt í því og buðu fram í eigin nafni. ===Framboð=== Fram komu 11 framboðslistar fyrir framboðsfrest, jafn margir og í síðustu kosningum. Ekki kom aftur fram framboð frá [[Ábyrg framtíð|Ábyrgri framtíð]] eða [[Reykjavík, besta borgin]] en á móti komu fram ný framboð sem nefnast Okkar borg og Góðan daginn. Vinstri græn bjóða ekki fram undir eigin nafni nú, heldur í kosningabandalagi með Vori til vinstri undir merkjum Vinstrisins. === (A) Vinstrið === Í kjölfar alþingiskosninganna 2024 vaknaði nokkur umræða um samstarf eða sameiningu flokka á vinstri vængnum eftir að Vinstri græn og Píratar féllu af þingi og Sósíalistaflokkurinn fékk engann mann kjörinn en samanlagt fylgi þessara þriggja flokka var 9,3% í kosningunum. [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]], sem hafði verið oddviti Sósíalistaflokksins, boðaði í desember 2025 að hún ætlaði ekki aftur að vera í framboði undir merkjum Sósíalistaflokksins þrátt fyrir að vera enn formlega félagi í flokknum. Hún kynnti áform um framboð undir heitinu „Vor til vinstri“.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453521|title=Sanna ætlar aftur fram en ekki endilega fyrir Sósíalista - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://heimildin.is/grein/25803/|title=Sanna með nýtt framboð|last=Reynisson|first=Jón Trausti|date=2025-12-12|website=Heimildin|access-date=2026-01-08}}</ref> Samkomulag náðist um að Vinstri græn og Vor til vinstri stæðu saman að framboði sem kallast [[Vinstrið]] þar sem Sanna skipar fyrsta sætið og aðrir á vegum Vors til vinstri skipi sæti fjögur og fimm, en Vinstri græn skipi í sæti tvö, þrjú og sex. Forval fór fram hjá Vinstri grænum um röðun í þeirra sæti á lista Vinstrisins. [[Líf Magneudóttir]], sitjandi oddviti Vinstri grænna í borgarstjórn bar sigur úr býtum og skipar því annað sæti listans og [[Stefán Pálsson]] lenti í öðru sæti forvalsins og verður því í þriðja sæti hins sameiginlega framboðs. === (B) Framsóknarflokkurinn === Kosið var í efstu fjögur sæti lista Framsóknarflokksins á tvöföldu kjördæmaþingi 8. febrúar 2026. [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], fyrrum [[borgarstjóri Reykjavíkur]] (2024-2025) og sitjandi oddviti flokksins í borgarstjórn frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]] var einn í framboði í oddvitasætið og [[Magnea Gná Jóhannsdóttir]] sem skipaði þriðja sæti listans í kosningunum 2022 var ein í framboði í annað sætið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.tiktok.com/@chessafterdark/video/7420887642784435489?lang=en|titill=Ætlar Einar að bjóða sig aftur fram til Borgarstjóra á næsta kjörtímabili?|höfundur=@chessafterdark|útgefandi=TikTok|mánuður=1. október|ár=2024}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453513|title=Flestir oddvitar ætla aftur fram - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/en/blog/nidurstada-i-reykjavik|titill=Niðurstaða í Reykjavík|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=8. febrúar|ár=2026}}</ref> === (C) Viðreisn === [[Þórdís Lóa Þórhallsdóttir]] hafði verið oddviti flokksins í borgarstjórn frá því að hann bauð fyrst fram í Reykjavík 2018 en gaf ekki kost á sér áfram.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-09-15-thordis-loa-gefur-ekki-kost-a-ser-i-borgarstjornarkosningum-453494|titill=Þórdís Lóa gefur ekki kost á sér í borgarstjórnarkosningum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. september|ár=2025}}</ref> Kosið var um oddvitasæti listans í leiðtogaprófkjöri 31. janúar 2026 þar sem fjórir voru í framboði: * [[Aðalsteinn Leifsson]], fyrrum ríkissáttasemjari (2020-2023) og aðstoðarmaður [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur]] utanríkisráðherra<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252817777d/adal-steinn-gefur-kost-a-ser-i-oddvitasaeti-og-fer-i-leyfi|title=Aðal­steinn gefur kost á sér í oddvitasæti og fer í leyfi - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2025-12-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> * [[Björg Magnúsdóttir]], sjónvarpskona og fyrrum aðstoðarmaður [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einars Þorsteinssonar]] borgarstjóra<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/thrju-i-oddvitaslag-hja-vidreisn-i-borginni/|title=Björg hellir sér í odd­vita­slaginn hjá Viðreisn|website=www.vb.is|access-date=2026-01-08}}</ref> * [[Róbert Ragnarsson]], fyrrum bæjarstjóri [[Grindavík|Grindavíkur]] (2010-2016)<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/10/robert_vill_leida_vidreisn_i_borginni/|title=Róbert vill leiða Viðreisn í borginni|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> * Signý Sigurðardóttir, viðskiptafræðingur. Björg Magnúsdóttir sigraði örugglega í prófkjörinu. Stillt var upp í önnur sæti listans og hann kynntur 5. mars. Í öðru sæti var Róbert Ragnarsson sem hafði boðið sig fram í leiðtogaprófkjörinu en í því þriðja var leikarinn [[Þorvaldur Davíð Kristjánsson]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-05-fjolmidlakona-stjornsysluradgjafi-og-leikari-i-thremur-efstu-saetum-vidreisnar-i-reykjavik-468882|titill=Fjölmiðlakona, stjórnsýsluráðgjafi og leikari í þremur efstu sætum Viðreisnar í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=5. mars|ár=2026}}</ref> === (D) Sjálfstæðisflokkurinn === [[Hildur Björnsdóttir]], sitjandi oddviti flokksins í borgarstjórn frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]] staðfesti í september 2025 að hún stefndi á að leiða listann áfram.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252775759d/oddvitarnir-aetla-ser-stora-hluti-eftir-atta-manudi|title=Oddvitarnir ætla sér stóra hluti eftir átta mánuði - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Boðað var til leiðtogaprófkjörs í Sjálfstæðisflokknum og ýmsir mögulegir mótframbjóðendur voru nefndir í umræðunni og þá sérstaklega [[Guðlaugur Þór Þórðarson]] alþingismaður og fyrrum [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkisráðherra]] (2017-2021), [[Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra Íslands|umhverfisráðherra]] (2021-2024). Eftir umhugsun lét hann þó ekki verða af framboði.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/eyjan/2025/04/24/ordid-gotunni-margir-vilja-gudlaug-thor-forystu-borginni-ut-med-alla-nuverandi-borgarfulltrua-sjalfstaedisflokksins/|title=Orðið á götunni: Margir vilja Guðlaug Þór í forystu í borginni – út með alla núverandi borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins|date=2025-04-24|website=DV|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252776160d/hildur-vill-leida-a-fram-en-gud-laugur-lodinn-i-svorum|title=Hildur vill leiða á­fram en Guð­laugur loðinn í svörum - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-17|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2026/01/02/miklar-likur-sagdar-ad-gudlaugur-thor-fari-fram-gegn-hildi/|title=Miklar líkur sagðar á að Guðlaugur Þór fari fram gegn Hildi|date=2026-01-02|website=DV|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262825166d/gud-laugur-fer-ekki-fram-i-reykja-vik|title=Guð­laugur fer ekki fram í Reykja­vík - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2026-06-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Þegar framboðsfresturinn rann út 6. janúar hafði aðeins borist framboð Hildar og hún varð því sjálfkjörin til að leiða flokkinn áfram og varð raunar fyrsti oddviti sjálfstæðismanna í borginni til að gera það tvennar kosningar í röð síðan [[Árni Sigfússon]] gerði það 1994 og 1998.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262825420d/hildur-bjorns-dottir-oskoradur-odd-viti-i-reykja-vik|title=Hildur Björns­dóttir óskoraður odd­viti í Reykja­vík - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2026-06-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Uppstillingarnefnd valdi listann að öðru leyti og réðst í mikla endurnýjun þar sem sitjandi borgarfulltrúarflokksins voru annað hvort færðir neðar á lista eða teknir af honum. Af sitjandi borgarfulltrúum utan oddvitans var einungis [[Ragnhildur Alda Vilhjálmsdóttir]] í efstu sætum listans en hún skipar fjórða sætið. [[Bjarni Guðjónsson]], fyrrum forstöðumaður hjá [[VÍS]] og atvinnumaður í knattspyrnu, var í öðru sætinu og [[Brynjar Níelsson]], fyrrum Alþingismaður, í því þriðja.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-28-listi-sjalfstaedisflokksins-i-reykjavik-stadfestur-468266|titill=Listi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík staðfestur|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=28. febrúar|ár=2026}}</ref> Tveir af sitjandi fulltrúm flokksins í borgarstjórn, þau [[Kjartan Magnússon]] og [[Marta Guðjónsdóttir]], gengu til liðs við [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkinn]] eftir að hafa verið hafnað af uppstillingarnefndinni. Áður hafði fyrsti varamaður flokksins í borgarstjórn, [[Helgi Áss Grétarsson]], einnig gengið til liðs við Miðflokkinn og þegið sæti á framboðslista þess flokks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262853376d/hefur-setid-tvo-af-thremur-borgar-stjornar-fundum-fra-thvi-ad-hann-skipti-um-lid|titill=Hefur setið tvo af þremur borgar­stjórnar­fundum frá því að hann skipti um lið|útgefandi=Vísir.is|mánuður=9. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/06/borgarfulltruar_sjalfstaedisflokksins_i_midflokkinn/|titill=Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins í Miðflokkinn|útgefandi=Mbl.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> === (F) Flokkur fólksins === Í kosningunum 2022 leiddi [[Kolbrún Baldursdóttir]] lista Flokks fólksins og náði ein kjöri í borgarstjórn. Kolbrún náði kjöri á Alþingi í [[Alþingiskosningar 2024|kosningunum 2024]] og vék í kjölfarið úr borgarstjórn. [[Helga Þórðardóttir]] hefur verið oddviti flokksins í borgarstjórn síðan en hún hyggur ekki á framboð nú.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453554|title=Helga Þórðardóttir ætlar ekki aftur fram - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref> Framboðslisti flokksins var kynntur 31. mars. [[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] leiddi listann en hann er helst þekktur sem formaður [[Afstaða|Afstöðu]], réttindafélags fanga og fyrrverand fanga, og var virkur í starfi Samfylkingarinnar þar sem hann tók þátt í prófkjörinu í janúar en náði ekki kjöri í eitt sex efstu sætanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262863764d/-eg-stend-ekki-her-ut-af-minni-for-tid-|titill=Ég stend ekki hér út af minni fortíð|útgefandi=Vísir|mánuður=31. mars|ár=2026}}</ref> === (G) Góðan daginn === Framboðið Góðan daginn kom fram skömmu áður en framboðsfresti lauk. Oddviti þess var Ingimar Þór Friðriksson, tölvunarfræðingur.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-godan-daginn-bydur-fram-i-reykjavik-472412|titill=Góðan daginn býður fram í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref> === (J) Sósíalistaflokkur Íslands === [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] leiddi lista Sósíalistaflokksins í kosningunum 2022 þegar flokkurinn fékk tvo fulltrúa kjörna í borgarstjórn. Eftir innanflokksátök 2025 sagði Sanna af sér embætti pólitísks leiðtoga flokksins. Uppstillingarnefnd ákvað efstu 10 sæti listans nú og oddviti var [[Silja Sóley Birgisdóttir]], stuðningsfulltrúi.<ref>{{Cite web|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/10-efstu-saeti-i-reykjavik|title=10 efstu sæti á framboðslista Sósíalistaflokks Íslands í Reykjavík|website=sosialistaflokkurinn.is|date=2026-02-07|access-date=2026-02-21}}</ref> Enginn af fyrrum borgarfulltrúum eða varaborgarfulltrúum flokksins skipa listann nú.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-10-silja-soley-leidir-lista-sosialista-i-borginni-466613/|titill=Silja Sóley leiðir lista Sósíalista í borginni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. febrúar|ár=2026}}</ref> === (M) Miðflokkurinn === Miðflokkurinn fékk engann fulltrúa kjörinn í kosningunum 2022 en flokkurinn fékk aukinn liðsstyrk undir lok kjörtímabilsins þegar [[Helgi Áss Grétarsson]], varaborgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, gekk til liðs við Miðflokkinn og svo enn frekar þegar borgarfulltrúarnir [[Kjartan Magnússon]] og [[Marta Guðjónsdóttir]] gerðu slíkt hið sama. Uppstillingarnefnd setti saman framboðslista flokksins sem kynntur var 9. febrúar. Í oddvitasæti er [[Ari Edwald]], fyrrum forstjóri [[365 miðlar|365 miðla]], [[Mjólkursamsalan|MS]] og fyrrum framkvæmdastjóri [[Samtök atvinnulífsins|Samtaka Atvinnulífsins]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/466516|title=Ari Edwald leiðir lista Miðflokksins í Reykjavík - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2026-02-09|website=RÚV|access-date=2026-02-09}}</ref> Í öðru sæti er Kristín Kolbrún Waage Kolbeinsdóttir en hún var áður formaður Hvatar, félags sjálfstæðiskvenna í Reykjavík.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/01/25/kristin_vill_saeti_a_lista_midflokksins_i_borginni/|titill=Kristín vill sæti á lista Miðflokksins í borginni|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. janúar|ár=2026}}</ref> === (P) Píratar === Píratar fengu þrjá fulltrúa kjörna í kosningunum 2022 og tóku þátt í báðum meirihlutunum sem myndaðir voru á kjörtímabilinu. Ljóst varð að [[Dóra Björt Guðjónsdóttir]] myndi ekki leiða listann aftur eftir að hún tilkynnti um að hún væri gengin til liðs við Samfylkinguna í desember 2025.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-16-dora-bjort-fer-ur-pirotum-i-samfylkinguna-461707|titill=Dóra Björt fer úr Pírötum í Samfylkinguna|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=16. desember|ár=2025}}</ref> [[Alexandra Briem]], borgarfulltrúi og oddviti flokksins í borgarstjórn eftir brotthvarf Dóru Bjartar, sóttist eftir því að leiða listann.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252818183d/alexandra-saekist-eftir-oddvitasaetinu|title=Alexandra sækist eftir oddvitasætinu - Vísir|last=Erlingsdóttir|first=Silja Rún Sigurbjörnsdóttir,Margrét Helga|date=2025-12-16|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Hið sama gerði Kristinn Jón Ólafsson, fyrsti varaborgarfulltrúi flokksins.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-26-tvo-berjast-um-oddvitasaetid-hja-pirotum-468002|titill=Tvö berjast um oddvitasætið hjá Pírötum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=26. febrúar|ár=2026}}</ref> Prófkjör fór fram frá 26. febrúar til 6. mars. 230 atkvæði voru greidd í prófkjörinu og Kristinn fór með sigur af hólmi en Alexandra lenti í öðru sæti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-06-kristinn-skakar-sitjandi-oddvita-og-leidir-pirata-i-reykjavik-469042|titill=Kristinn skákar sitjandi oddvita og leiðir Pírata í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> === (R) Okkar borg === Hópur sem kallar sig Ísland þvert á flokka og stóð fyrir útfundum á Austurvelli um útlendingamál boðaði framboðið Okkar borg. Sigfús Aðalsteinsson fasteignasali leiddi það.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/455349|title=Ísland þvert á flokka boðar framboð til borgarstjórnar - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-10-06|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref> === (S) Samfylkingin === Samfylkingin fékk fimm fulltrúa kjörna í kosningunum 2022 undir forystu [[Dagur B. Eggertsson|Dags. B Eggertssonar]] sem gegndi embætti borgarstjóra þar til í janúar 2024. Í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]] náði Dagur kjöri á Alþingi og vék úr borgarstjórn í kjölfarið. [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] varð þá oddviti Samfylkingarinnar í borgarstjórn og svo borgarstjóri í nýjum meirihluta frá febrúar 2025. Hún gaf kost á sér að leiða Samfylkinguna áfram.<ref name=":0" /> [[Pétur Marteinsson]], rekstrarstjóri og fyrrum atvinnumaður í knattspyrnu bauð sig einnig fram í oddvitasætið.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262823575d/petur-fer-a-moti-borgar-stjora-og-vill-fyrsta-saetid-i-reykja-vik|title=Pétur fer á móti borgar­stjóra og vill fyrsta sætið í Reykja­vík - Vísir|last=Árnason|first=Eiður Þór|date=2026-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Prófkjör (eða flokksval eins og það er kallað í lögum flokksins) fór fram 24. janúar og var bindandi fyrir sex efstu sætin. Greidd voru 4.849 atkvæði og Pétur hafði öruggan sigur með 3.063 atkvæði í fyrsta sætið en Heiða Björg lenti í öðru sæti með 1.668 atkvæði í 1.–2. sæti og var raunar aðeins 15 atkvæðum frá því að hafna í þriðja sætinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-01-25-dora-bjort-ekki-medal-sjo-efstu-i-flokksvali-samfylkingarinnar-464931|titill=Dóra Björt ekki meðal sjö efstu í flokksvali Samfylkingarinnar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=25. janúar|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://vb.is/frettir/borgarstjori-galt-algjort-afhrod/|titill=Borgarstjóri galt agjört afhroð|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=24. janúar|ár=2026}}</ref> Nokkrum dögum eftir flokksvalið gaf Heiða það út að hún myndi taka annað sætið á listanum þrátt fyrir að niðurstaðan hafi verið henni mikil vonbrigði.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262834784d/heida-tekur-annad-saetid-i-reykjavik|titill=Heiða tekur annað sætið í Reykjavík|útgefandi=Vísir|mánuður=27. janúar|ár=2026}}</ref> == Skoðanakannanir == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! style="width:30px;" rowspan="2"| Svarendur ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Samfylkingin|S]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Framsóknarflokkurinn|B]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Píratar|P]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|J]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Viðreisn|C]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Flokkur fólksins|F]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Vinstrið|A]]{{ref|a|[a]}} ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Miðflokkurinn (Ísland)|M]] ! class="unsortable" style="width:40px;" rowspan="2" | Aðrir ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Píratar}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Viðreisn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| ! style="background:#023f38;"| ! style="background:{{flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-sjalfstaedisflokkur-maelist-staerstur-i-nyrri-konnun-maskinu-475266 Maskína] |12.–15. maí 2026 |3000 |style="background:#C6ECFB;"|31,3 |19,4 |6,1 |2,4 |4,5 |12,0 |2,6 |11,0 |9,8 |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 11,9 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-sjalfstaedisflokkurinn-a-siglingu-i-lokakonnun-gallups-475158 Gallup] |11.–15. maí 2026 |1483 |style="background:#C6ECFB;"|31,3 |21,5 |4,7 |2,3 |4,8 |9,8 |2,3 |11,3 |10,9 |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 9,8 |- |[https://www.visir.is/g/20262879317d/sjalf-staedis-flokkur-eykur-for-skotid-a-sam-fylkingu-i-reykja-vik Maskína] |29. apríl–6. maí 2026 | |style="background:#C6ECFB;"|27,9 |18,0 |5,7 |4,9 |5,1 |12,6 |2,8 |13,2 |6,7 |3,0 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 9,9 |- |[https://www.visir.is/g/20262870855d/meiri-hlutinn-fallinn-sam-kvaemt-nyrri-konnun Gallup] |1.–15.apríl 2026 |857 |style="background:#C6ECFB;"|27,6 |23,2 |3,9 |3,5 |2,5 |10,0 |3,8 |13,5 |10,7 |1,5 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/3/28/fylgid-flugi-nyrri-konnun-borginni-einn-flokkur-lykilstodu/ Maskína] |12.–19. mars 2026 |1.442 |21,2 |style="background:#F6CDCF;"|21,7 |5,2 |5,4 |2,7 |12,6 |3,7 |12,4 |10,6 |4,4 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 0,5 |- |[https://vb.is/frettir/-hnifjafnt-a-toppnum/ Gallup] |4. mars 2026 (birting) | |style="background:#C6ECFB;"|26,4 |style="background:#F6CDCF;"|26,4 |4,6 |3,7 |3,1 |10,7 |4,0 |8,7 |11,3 |1,2 | 0 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-27-samfylkingin-og-sjalfstaedisflokkur-gefa-eftir-i-borginni-468121 Maskína] |1.–27. febrúar 2026 |1.015 |22,7 |style="background:#F6CDCF;"|24,0 |5,1 |5,5 |3,7 |13,5 |3,4 |9,1 |11,0 |1,2 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,3 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |janúar 2026 | |24,4 |style="background:#F6CDCF;"|26,1 |4,4 |3,0 |3,8 |14,6 |3,8 |8,7 |10,1 |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,7 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |desember 2025 | |24,1 |style="background:#F6CDCF;"|26,7 |4,5 |6,3 |5,5 |12,1 |4,8 |5,3 |10,0 |0,6 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |nóvember 2025 | |style="background:#C6ECFB;"|31,0 |25,5 |4,2 |6,4 |5,0 |11,9 |2,9 |4,2 |8,5 |0,3 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 5,5 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |október 2025 | |25,4 |style="background:#F6CDCF;"|26,0 |3,9 |7,1 |6,1 |13,3 |5,2 |3,8 |8,5 |0,7 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 0,6 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |september 2025 | |24,8 |style="background:#F6CDCF;"|28,1 |3,4 |6,7 |3,9 |14,9 |4,6 |5,5 |7,1 |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 3,3 |- style="background:#E9E9E9;" |[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022#Reykjavík|Kosningar 2022]] |14. maí 2022 |– |style="background:#C6ECFB;"|24,5 |20,3 |18,7 |11,6 |7,7 |5,2 |4,5 |4,0 |2,5 |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðis}};color:#FFFFFF;"| 4,2 |} :{{note|a|a}} Dálkurinn sýnir fylgi Vinstrisins eftir að það kom til sögunnar en þar áður fylgi VG og Vors til vinstri. ==Niðurstöður== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand6=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes6= 4805 |seats6=1 |sc6=-3 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes4= 7436 |seats4=2 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1=22930 |seats1=9 |sc1=+3 |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10=361 |seats10=0 |sc10= |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand8=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes8=2319 |seats8=0 |sc8=-1 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes7=2858 |seats7=1 |sc7=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=[[Ari Edwald]] |votes3=7912 |seats3=3 |sc3=+3 |party9=[[Píratar]] (P) |cand9=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes9=1348 |seats9=0 |sc9=-3 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2=12737 |seats2=5 |sc2= |party5=[[Vinstrið]] (A) |color5=#023f38 |cand5=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes5=6649 |seats5=2 |sc5=+2 |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11=306 |seats11=0 |sc11= |invalid= 228 |blank= 1107 |electorate= 108545 }} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík]] rvb5myq17pakwcsm7xk0wuq7pfenvd9 14 191127 1964492 2026-05-27T16:45:51Z Berserkur 10188 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Stofnað á 16. öld]] [[Flokkur:1548]]“ 1964492 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Stofnað á 16. öld]] [[Flokkur:1548]] ny9hlkcyhtx5uel7hn2nwzutpx9zqf8 0 191128 1964496 2026-05-27T17:48:40Z MyraMidnight 41218 Vantaði þetta forlag 1964496 wikitext text/x-wiki Bókaforlagið '''Bjartur & Veröld''' varð til þegar bókaforlagið [[Bjartur (forlag)|Bjartur]] (stofnað 1989)<ref>{{Cite web|url=https://bjartur-verold.is/pages/um-bjart|title=Um Bjart|website=Bjartur & Veröld|access-date=2026-05-27}}</ref> sameinaðist við bókaútgáfuna [[Veröld (forlag)|Veröld]] (stofnað 2005)<ref>{{Cite web|url=https://bjartur-verold.is/pages/um-bjart-verold|title=Um Bjart & Veröld|website=Bjartur & Veröld|access-date=2026-05-27}}</ref> árið 2007. == Veröld == Veröld gaf út borðspilið [[Fimbulfamb]] árið 2010. == Tenglar == * [https://bjartur-verold.is/ Bjartur-Veröld.is] {{stubbur}} [[Flokkur:Íslensk bókaforlög]] ev6w8gb8a6xsc4rpiiah786wtbgs0hn 1964497 1964496 2026-05-27T17:56:38Z MyraMidnight 41218 Bætti við heimildir dálk og upplýsingum um útgáfufélögin undir þeim 1964497 wikitext text/x-wiki Bókaforlagið '''Bjartur & Veröld''' varð til þegar bókaforlagið [[Bjartur (forlag)|Bjartur]] (stofnað 1989)<ref name="um_bjart">{{Cite web|url=https://bjartur-verold.is/pages/um-bjart|title=Um Bjart|website=Bjartur & Veröld|access-date=2026-05-27}}</ref> sameinaðist við bókaútgáfuna [[Veröld (forlag)|Veröld]] (stofnað 2005)<ref name="um_veröld">{{Cite web|url=https://bjartur-verold.is/pages/um-bjart-verold|title=Um Bjart & Veröld|website=Bjartur & Veröld|access-date=2026-05-27}}</ref> árið 2007. == Útgáfur == === Bjartur === '''Bjartur''' hefur gefið út bækur frá árinu 1989. Fyrst var áherslan lögð á þýddan skáldskap, en þegar árin liðu fjölgaði íslenskum skáldum á útgáfulista Bjarts.<ref name="um_bjart"/> === Veröld === Veröld gefur út skáldverk, barnabækur, handbækur og bækur almenns efnis.<ref name="um_veröld"/> Veröld gaf einnig út borðspilið [[Fimbulfamb]] árið 2010. == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://bjartur-verold.is/ Bjartur-Veröld.is] {{stubbur}} [[Flokkur:Íslensk bókaforlög]] c8jzcfdmocjixtzqt71qbkppqj9g1if 0 191129 1964502 2026-05-27T21:54:24Z Bjarki S 9 Bjó til síðu með „[[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Forsenda þess að af atkvæðagreiðslunni verði á þeim degi er þó að þingsályktunartillaga um hana verði samþykkt á Alþingi eigi síðar en 29. maí. Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aði...“ 1964502 wikitext text/x-wiki [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Forsenda þess að af atkvæðagreiðslunni verði á þeim degi er þó að þingsályktunartillaga um hana verði samþykkt á Alþingi eigi síðar en 29. maí. Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fer á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] o1arkilie7d49e59ue8h7u8sxn9fidx 1964503 1964502 2026-05-27T21:57:00Z Bjarki S 9 1964503 wikitext text/x-wiki [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Forsenda þess að af atkvæðagreiðslunni verði á þeim degi er þó að þingsályktunartillaga um hana verði samþykkt á Alþingi eigi síðar en 29. maí. Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fer á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] 58ktuyhxya50m7iblkc0ec3yq8jcrlt 1964504 1964503 2026-05-27T21:57:23Z Bjarki S 9 /* Tilvísanir */ 1964504 wikitext text/x-wiki [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Forsenda þess að af atkvæðagreiðslunni verði á þeim degi er þó að þingsályktunartillaga um hana verði samþykkt á Alþingi eigi síðar en 29. maí. Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fer á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] en3o9pq58t34wizd9hf86excsa5q02m 0 191130 1964511 2026-05-28T07:49:25Z MyraMidnight 41218 Datt í hug að bæta þessu spili við eftir að sjá spilið nefnt á borðspilaspjallinu á facebook 1964511 wikitext text/x-wiki '''Söguspilið''' er á meðal elstu íslenskra [[Borðspil|borðspila]], gefið út árið 1973.<ref>{{Cite web|url=https://boardgamegeek.com/boardgame/35698/soguspilid|title=Söguspilið|website=BoardGameGeek|language=en-US|access-date=2026-05-28}}</ref> Það fer yfir aldir Íslandssögunnar í formi kapphlaups þar sem 2 - 6 manns geta tekið þátt. Upplýsingar hér fyrir neðan koma úr meðfylgjandi leiðbeiningabæklingi.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/groups/bordspilaspjallid/permalink/4551084165128378/|title=Var að finna söguspilið|website=Facebook hópur: Borðspilaspjallið|language=is-is|access-date=2026-05-28}}</ref> == Lýsing == '''Söguspilið''', ævintýralegt kapphlaup um aldir Íslandssögunnar. Meðan á kapphlaupi þessu stendur, upplifir þú margar örlagaríkustu atburði sögunnar. Þú ert áhorfandi þegar kristin trú er lögtekin á Alþingi árið 1000, verður vitni að morðinu á Snorra Sturlusyni 1241. Væntalega lifir þú Pláguna miklu í upphafi 15. aldar og fagnar með þjóð þinni á stórhátíðum. == Gangur spilsins == Markmið söguspilsins er að komast fyrstur á Þingvöll á þjóðhátíð. Leiðin þangað skiptist í tvo aðskilda áfanga. Algeirar kallast einu nafni allir samlitir reitir frá hverjum myndreit og inn að miðju. (Myndreitirnir tilheyra aldageiranum). ==== Fyrri áfanginn (Aldahringurinn) ==== Í fyrri áfanganum er farinn ''Aldahringurinn'', en það eru 36 ystu reitirnir, hver með sínu ártali, mynd og lit. Í þessum áfanga er keppt að því að fá sem flest ''söguspjöld,'' en fyrir þau fást ''landaurar'', sem koma að góðu gagni í seinni áfanganum ==== Seinni áfanginn ==== Síðari áfanginn hefst á ''rásreit'', þegar lokið er einum aldahring. Í þessum áfanga verða fyrir hvítir og svartir deplar, og sá sem á þeim lendir verður að draga spjald úr stokk með samlitum depli. Á þessum ''happa-'' og ''glappakortum'' er sagt til um vinning eða víti, sem sá fær er dregur. Hver, sem getur ekki greitt sekt sína verður gjaldþrota og verður að byrja að nýju á landnámsreit. == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://boardgamegeek.com/boardgame/35698/soguspilid Söguspilið á GameBoardGeek.com] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Íslensk borðspil]] lu6ztu0lubceq5a9puwb0zodkbggymy 0 191131 1964512 2026-05-28T08:50:51Z MyraMidnight 41218 Vantaði spil í safnið okkar 1964512 wikitext text/x-wiki '''Sprengjuspilið''' (Pass the bomb) er [[borðspil]] sem var gefið út af [[Piatnik]]. Íslenskar útgáfur af bæði upphaflega spilinu og krakka útgáfunni voru gefin út árið 2003. == Lýsing == Spilið sem fær þig til að springa af spennu! (venjulega útgáfan) Þú veist aldrei hvenær sprengjan springur og þess vegna þarftu að hugsa hratt. (krakka útgáfan) == Tenglar == * [https://boardgamegeek.com/boardgameversion/551282/icelandic-edition Sprengjuspilið á BoardGameGeek] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Íslensk borðspil]] {{stubbur}} qi4kt8w63pe56akovta8c983bcamo02 0 191132 1964513 2026-05-28T09:08:41Z MyraMidnight 41218 Langaði að bæta fleirri íslenskum spilum í safnið 1964513 wikitext text/x-wiki '''King of Tokyo''' er [[borðspil]] sem var hannað af Richard Garfield. Íslensk útgáfa af spilinu var gefin út 2014 af [[Nordic Games]] í samstarfi við [[IELLO]]. Umbúðir voru hannaðar af [[OriGames]]. Framleitt í Kína af [[Whatz Games]] == Lýsing == Leiktu risaskrímsli sem gengur berserksgang um stórborgina Tókýó! Kastaðu teningunum til að fá sem besta niðurstöðu til að endurheimta líf, gera áras, kaupa sérstök spil eða fá vinningsstig. Það er undir þér komið að finna bestu leiðina til að verða konungur Tókýó í tæka tíð til að losa þig við alla andstæðingana í einni gjöreyðingarárás... Sá sem fyrstur nær 20 vinningsstigum - eða það skrímsli sem stendur eitt eftir uppi - vinnur spilið. == Tenglar == * [https://boardgamegeek.com/boardgameversion/668625/icelandic-edition King of Tokyo (Íslensk útgáfa) á GameBoardGeek] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Íslensk borðspil]] {{stubbur}} awzfc2sx5p6fg35gehby89estbimbaa 0 191133 1964515 2026-05-28T09:35:34Z MyraMidnight 41218 ég setti bara borðspil á listann ef ég sá NordicGames logo á umbúðunum til að byrja með. 1964515 wikitext text/x-wiki '''Nordic Games''' er bæði heildverslun og útgefandi. Þeir hafa gefið út [[borðspil]] og [[púsl]]. Þeir hafa gefið út mikið af íslenskum útgáfum af erlendum spilum. == Borðspil == Listi af íslenskum borðspilum sem '''Nordic Games''' hefur gefið út * [[King of Tokyo]] ([[2014]]) * [[So Clover!]] * [[Dixit]] * [[Hint]] * [[Svindlandi mölur]] * [[Kroko Loko]] * [[Carcassonne]] * [[Tea for 2]] == Tenglar == * [https://www.nordicgames.is NordicGames.is] (áframsendir á [https://margtogmikid.is/ MargtOgMikið.is]) * [https://alfred.is/vinnustadir/nordic-games Nordic Games sem vinnustaður á Alfreð.is] * [https://www.facebook.com/NordicGames/ Nordic Games á Facebook] * [https://spilavinir.is/brand/nordic-games/ Nordic Games flokkurinn á Spilavinir] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Íslensk borðspil]] [[Flokkur:Íslensk útgáfufyrirtæki]] {{stubbur}} pmmp8q3n8arr3w4aefzgtlse5kk79kb 0 191134 1964531 2026-05-28T11:33:35Z MyraMidnight 41218 Fannst spilavinir alveg eiga skilið eigin síðu, og skannaði yfir bloggið þeirra til að fylla inn í þetta með heimildum. 1964531 wikitext text/x-wiki '''Spilavinir''' er verslun sem var stofnuð árið [[2007]] og sérhæfir sig í spilum og púsluspilum fyrir fjölskyldur og vinahópa. Spilavinir hafa frá upphafi ýtt gagngert undir aukna borðspilamenningu á Íslandi með því að halda borðspilakvöld í versluninni og á öðrum stöðum, svo sem skólum og félagsmiðstöðvum. Vefsíðan þeirra hefur verið til síðan 2007, en hefur verið í núverandi mynd síðan 2011.<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/spilavinir-i-4-ar/|title=Spilavinir í 4 ár » Spilavinir|date=2011-10-04|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> == Verslunin == Upphaflega var verslunin 70 fermetra búð á Langholtsvegi, þar til þau opnuðu verslunina sína í bláu húsunum í [[Skeifan|Skeifunni]].<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/um-spilavini/|title=Spilavinir frá 2007 » Spilavinir|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> Verslunin hefur 200fm kjallara sem hefur verið notaður til að halda spilamót, spilamarkaði og sem gríðastóran spilasal sem hægt er að kaupa sér aðgang að. Árið 2020 opnuðu Spilavinir kaffihús inni í versluninni, Spilakaffi, auk þess að opna fyrir aðgang að gríðarlega stóru spilasafni þeirra í kjallara verslunarinnar. Þar er spilasalur og leiksvæði fyrir ung börn. === Spilasalurinn === Í kjallara versluninnar er spilasalur þar sem fólk getur keypt sér aðgang að gríðalegu safni af borðspilum til að spila á staðnum. Þar var einnig leiksvæði fyrir ung börn, en því var lokað 1. maí 2026.<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/leiksvaedid-i-spilavinum-kvatt/|title=Leiksvæðið í Spilavinum kvatt » Spilavinir|date=2026-05-05|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> == Viðburðir == Spilavinir halda ýmsa viðburði í versluninni eins og BarSvar (e. pub quiz) og ýmis spilamót, sbr. Íslandsmeistaramót í Carcassonne og Dominion. Spilavinir tóku einnig þátt á Midgard 2023 samkomunni.<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/spilavinir-a-midgard-2023/|title=Spilavinir á Midgard 2023 » Spilavinir|date=2023-09-04|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> === Spilakvöld === Fyrsta spilakvöldið þeirra var haldið 11. janúar 2014, þar sem yfir 30 manns mættu og spilað var á 6 borðum.<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/fyrsta-spilakvoldid-2014/|title=Fyrsta spilakvöldið 2014 » Spilavinir|date=2014-01-10|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> Síðan þá hafa verið mörg og regluleg spilakvöld haldin hjá '''Spilavinum'''. Þau hafa jafnvel haldið spilakvöld út á landi og mætt með spil úr safninu sínu á ýmsa staði og bókasöfn af ýmsum tilefnum. === Spilamót === Mörg spilamót í hafa verið haldin hjá '''Spilavinum''', með vinninga í boði. Hér er listi af nokkrum spilum sem haldin voru Íslandsmeistaramót fyrir hjá Spilavinum. * [[Dominion]]<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/islandsmeistarmotid-i-dominion/|title=Íslandsmeistarmótið í Dominion » Spilavinir|date=2013-06-20|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> * [[Carcassonne]]<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/islandsmeistaramotid-i-carcassonne/|title=Íslandsmeistaramótið í Carcassonne » Spilavinir|date=2014-01-14|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> * [[Pandemic]]<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/vel-heppnad-pandemic-spilamot/|title=Vel heppnað Pandemic spilamót » Spilavinir|date=2016-02-23|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> * [[Ticket to Ride]]<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/islandsmeistaramotid-i-ticket-to-ride-2023/|title=Íslandsmeistaramótið í Ticket to Ride 2023 » Spilavinir|date=2023-08-29|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> === Sumarnámskeið === Spilavinir byrjuðu fyrst á að bjóða upp á sumarnámskeið fyrir börn sumarið 2013, þar sem er kennt og spilað ýmis spil með börnunum.<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/sumarnamskeid-spilavina/|title=Sumarnámskeið Spilavina » Spilavinir|date=2013-06-08|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> === Spilamarkaður === Spilavinir halda oft hjá sér spilamarkað, bæði fyrir borðspil og púsluspil. Þau byrjuðu á því að halda svokallaðan "''bítta selja kaupa markaður''" í kjallaranum, þar sem fólk fékk að koma með borðspilin sín til þess að selja eða skipta þeim.<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/bitta-selja-kaupa-markadur/|title=Bítta selja kaupa markaður » Spilavinir|date=2014-05-06|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> == Verðlaun == [https://web.archive.org/web/20251114231716/https://www.gametrademagazine.com/Home/1/1/58/591?articleID=171348 2015 Best of the Game Trade Award Winners]: Best kids section (GameTradeMagazine.com 2015) == Umfjöllun == * Svanhildur kom fram í spjallþættinum [[Segðu mér]] á [[RÚV]] og ræddi um sögu Spilavina.<ref name="segdu_mer">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/segdu-mer/24558/7hqbgr|title=Viðtal við Svanhildi um sögu Spilavina|date=2021-09-06|website=RÚV: Útvarpsþátturinn "Segðu mér"|language=is-IS|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Heimildir== <references/> == Tenglar == * [https://spilavinir.is/ Spilavinir.is] * [https://www.facebook.com/groups/spilavinaspjall Spilavinaspjallið á facebook] [[Flokkur:Borðspil]] bms9g0e4tyv13u9p7wpo6htbhdfoppl 1964533 1964531 2026-05-28T11:55:08Z MyraMidnight 41218 bætti við götunúmeri og lagaði smá texta tengt spilasalnum. 1964533 wikitext text/x-wiki '''Spilavinir''' er verslun (stofnuð árið [[2007]]) sem sérhæfir sig í sölu á [[borðspil|borðspilum]], [[púsl|púslum]] og þrautum. Spilavinir hafa frá upphafi ýtt gagngert undir aukna borðspilamenningu á Íslandi með því að halda borðspilakvöld í versluninni og á öðrum stöðum, svo sem skólum og félagsmiðstöðvum. Vefsíðan þeirra hefur verið til síðan 2007, en hefur verið í núverandi mynd síðan 2011.<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/spilavinir-i-4-ar/|title=Spilavinir í 4 ár » Spilavinir|date=2011-10-04|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> == Verslunin == Upphaflega voru spilavinir 70 fermetra búð á Langholtsvegi 126, þar til þau fluttu verslunina sína í bláu húsunum í [[Skeifan|Skeifunni]].<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/um-spilavini/|title=Spilavinir frá 2007 » Spilavinir|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> Verslunin hefur 200fm kjallara sem hefur verið notaður til að halda spilamót, spilamarkaði og sem gríðastóran spilasal sem hægt er að kaupa sér aðgang að. Árið 2020 opnuðu Spilavinir kaffihús inni í versluninni, Spilakaffi, auk þess að opna fyrir aðgang að gríðarlega stóru spilasafni þeirra í kjallara verslunarinnar ásamt spilasal. === Spilasalurinn === Í kjallara versluninnar er spilasalur þar sem fólk getur keypt sér aðgang að gríðalegu safni af borðspilum til að spila á staðnum. Þar var einnig leiksvæði fyrir ung börn, en því var lokað 1. maí 2026.<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/leiksvaedid-i-spilavinum-kvatt/|title=Leiksvæðið í Spilavinum kvatt » Spilavinir|date=2026-05-05|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> == Viðburðir == Spilavinir halda ýmsa viðburði í versluninni eins og BarSvar (e. pub quiz) og ýmis spilamót, sbr. Íslandsmeistaramót í Carcassonne og Dominion. Spilavinir tóku einnig þátt á Midgard 2023 samkomunni.<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/spilavinir-a-midgard-2023/|title=Spilavinir á Midgard 2023 » Spilavinir|date=2023-09-04|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> === Spilakvöld === Fyrsta spilakvöldið þeirra var haldið 11. janúar 2014, þar sem yfir 30 manns mættu og spilað var á 6 borðum.<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/fyrsta-spilakvoldid-2014/|title=Fyrsta spilakvöldið 2014 » Spilavinir|date=2014-01-10|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> Síðan þá hafa verið mörg og regluleg spilakvöld haldin hjá '''Spilavinum'''. Þau hafa jafnvel haldið spilakvöld út á landi og mætt með spil úr safninu sínu á ýmsa staði og bókasöfn af ýmsum tilefnum. === Spilamót === Mörg spilamót í hafa verið haldin hjá '''Spilavinum''', með vinninga í boði. Hér er listi af nokkrum spilum sem haldin voru Íslandsmeistaramót fyrir hjá Spilavinum. * [[Dominion]]<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/islandsmeistarmotid-i-dominion/|title=Íslandsmeistarmótið í Dominion » Spilavinir|date=2013-06-20|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> * [[Carcassonne]]<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/islandsmeistaramotid-i-carcassonne/|title=Íslandsmeistaramótið í Carcassonne » Spilavinir|date=2014-01-14|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> * [[Pandemic]]<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/vel-heppnad-pandemic-spilamot/|title=Vel heppnað Pandemic spilamót » Spilavinir|date=2016-02-23|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> * [[Ticket to Ride]]<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/islandsmeistaramotid-i-ticket-to-ride-2023/|title=Íslandsmeistaramótið í Ticket to Ride 2023 » Spilavinir|date=2023-08-29|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> === Sumarnámskeið === Spilavinir byrjuðu fyrst á að bjóða upp á sumarnámskeið fyrir börn sumarið 2013, þar sem er kennt og spilað ýmis spil með börnunum.<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/sumarnamskeid-spilavina/|title=Sumarnámskeið Spilavina » Spilavinir|date=2013-06-08|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> === Spilamarkaður === Spilavinir halda oft hjá sér spilamarkað, bæði fyrir borðspil og púsluspil. Þau byrjuðu á því að halda svokallaðan "''bítta selja kaupa markaður''" í kjallaranum, þar sem fólk fékk að koma með borðspilin sín til þess að selja eða skipta þeim.<ref>{{Cite web|url=https://spilavinir.is/bitta-selja-kaupa-markadur/|title=Bítta selja kaupa markaður » Spilavinir|date=2014-05-06|language=is|access-date=2026-05-28}}</ref> == Verðlaun == [https://web.archive.org/web/20251114231716/https://www.gametrademagazine.com/Home/1/1/58/591?articleID=171348 2015 Best of the Game Trade Award Winners]: Best kids section (GameTradeMagazine.com 2015) == Umfjöllun == * Svanhildur kom fram í spjallþættinum [[Segðu mér]] á [[RÚV]] og ræddi um sögu Spilavina.<ref name="segdu_mer">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/segdu-mer/24558/7hqbgr|title=Viðtal við Svanhildi um sögu Spilavina|date=2021-09-06|website=RÚV: Útvarpsþátturinn "Segðu mér"|language=is-IS|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Heimildir== <references/> == Tenglar == * [https://spilavinir.is/ Spilavinir.is] * [https://www.facebook.com/groups/spilavinaspjall Spilavinaspjallið á facebook] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Verslanir]] 3rvuc2e8xyw4xrlq3vzqgzy9f5tu8g3