Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 687 1964992 1964881 2026-05-31T23:23:43Z TKSnaevarr 53243 1964992 wikitext text/x-wiki <!-- {{líðandi stund}} {{About|the country of Russia|the ongoing conflict|2022 Russian invasion of Ukraine|other uses|Russie (disambiguation)}} --> {{um|Rússland|stríðsástandið þar|Innrás Rússa í Úkraínu 2022–}} {{Land |nafn = Rússneska sambandsríkið |nafn_á_frummáli = Российская Федерация |nafn_í_eignarfalli = Rússlands |fáni = Flag of Russia.svg |skjaldarmerki = Coat of Arms of the Russian Federation.svg |staðsetningarkort = Russian Federation (orthographic projection).svg |tungumál = [[Rússneska]] (ásamt ýmsum öðrum tungumálum í einstökum héruðum) |höfuðborg = [[Moskva]] |stjórnarfar = [[Sambandslýðveldi]] |titill_leiðtoga1 = [[Forseti Rússlands|Forseti]] |titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Rússlands|Forsætisráðherra]] |nafn_leiðtoga1 = [[Vladímír Pútín]] |nafn_leiðtoga2 = [[Míkhaíl Míshústín]] |staða=Sjálfstæði |staða_athugasemd=við hrun [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] |atburður1=Yfirlýst |dagsetning1=[[12. júní]] [[1990]] |atburður2=Viðurkennt |dagsetning2=[[25. desember]] [[1991]] |stærðarsæti = 1 |flatarmál = 17.098.246 |hlutfall_vatns = 13 |mannfjöldaár = 2021 |mannfjöldasæti = 9 |fólksfjöldi = 146.171.015 |íbúar_á_ferkílómetra = 8,4 |VLF_ár = 2021 |VLF = 4.328 |VLF_sæti = 6 |VLF_á_mann = 29.485 |VLF_á_mann_sæti = 50 |VÞL_ár = 2019 |VÞL = {{hækkun}} 0.824 |VÞL_sæti = 52 |gjaldmiðill = [[Rússnesk rúbla|Rúbla]] (RUB) |tímabelti = [[UTC]]+3 til +12 |þjóðsöngur = [[Sálmur rússneska sambandsins]] |tld = ru |símakóði = 7 |}} '''Rússland''' ([[rússneska]]: ''Росси́я'', umritun: ''Rossíja''), formlegt heiti '''Rússneska sambandsríkið''' ([[rússneska]]: ''Росси́йская Федера́ция'', umritun: ''Rossíjskaja federatsíja''), er víðfeðmt land í [[Austur-Evrópa|Austur-Evrópu]] og [[Norður-Asía|Norður-Asíu]]. Landið er það langstærsta að flatarmáli í heiminum, yfir 17 milljón ferkílómetrar, nær yfir 11 [[tímabelti]] og þekur 8. hluta af þurrlendi Jarðarinnar. Það er nánast tvöfalt stærra en Kanada sem er næststærst. Rússland á landamæri að 16 öðrum ríkjum. Landið er einnig það níunda fjölmennasta í heiminum og fjölmennasta Evrópulandið. Höfuðborgin, [[Moskva]], er stærsta borg Evrópu. Önnur stærsta borg landsins er [[Sankti Pétursborg]]. [[Rússar]] eru fjölmennasti hópur [[Slavar|Slava]] og [[rússneska]] er það [[slavnesk mál|slavneska mál]] sem hefur langflesta málhafa. [[Austur-Slavar]] komu fram á sjónarsviðið sem sérstök Evrópuþjóð milli 3. og 8. aldar. Á 9. öld stofnuðu norrænir víkingar [[Garðaríki]] í kringum borgirnar [[Hólmgarður|Hólmgarð]] (Novgorod) og [[Kænugarður|Kænugarð]] (Kyjív). Árið 988 tók Garðaríki upp [[Gríska rétttrúnaðarkirkjan|grískan rétttrúnað]] undir áhrifum frá [[Austrómverska ríkið|Austrómverska ríkinu]]. [[Býsantíum]] hafði mikil menningarleg áhrif á Rússland næstu aldirnar. Garðaríki tók að leysast upp á 12. öld og furstadæmin urðu að skattlöndum [[Mongólar|Mongóla]] eftir að þeir réðust á þau á 13. öld. [[Stórhertogadæmið Moskva]] efldist á 15. öld og lagði undir sig norðurhluta hins forna Gaðraríkis. [[Ívan grimmi]] tók upp titillinn [[tsar]] ([[keisari]]) og stofnaði [[Rússneska keisaradæmið]] á 16. öld. Með landkönnun og landvinningum um alla Asíu varð Rússaveldi þriðja stærsta heimsveldi sögunnar. Eftir [[Rússneska byltingin|rússnesku byltinguna]] varð Rússland [[Sovétlýðveldið Rússland|mikilvægasta sambandslýðveldi]] [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]]. Landið átti stóran þátt í sigri [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|Bandamanna]] í [[síðari heimsstyrjöld]] og varð [[risaveldi]] sem keppti við [[Bandaríkin]] um alþjóðleg áhrif á tímum [[Kalda stríðið|kalda stríðsins]]. Eftir [[upplausn Sovétríkjanna]] árið [[1991]] fékk Rússland sjálfstæði sem sambandsríki. Eftir [[stjórnarskrárkreppan í Rússlandi 1993|stjórnarskrárkreppuna 1993]] varð landið í auknum mæli að [[forsetaræði]]. [[Vladímír Pútín]] hefur haft þar mest völd frá aldamótunum [[2000]]. Ríkisstjórn hans hefur verið sökuð um [[alræði]]stilburði, [[mannréttindabrot]] og [[spilling]]u. Pútín tilkynnti sérstaka hernaðaraðgerð til að afvopna og afnasistavæða Úkraínu í febrúar 2022, og bannar að nota orðið stríð yfir það (og þúsundum mótmælenda sem nota það orð hafa verið stungið í fangelsi fyrir það og Rússland skilgreint [[Facebook]] (og Meta, fyrirtækið sem á Facebook og Instagram) sem öfgasamtök <ref>{{Cite web |date=2022-03-21 |title=Russian War Report: Meta officially declared “extremist organization” in Russia |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/new-atlanticist/russian-war-report-meta-officially-declared-extremist-organization-in-russia/ |access-date=2022-04-05 |website=Atlantic Council |language=en-US}}</ref>), en alþjóðasamfélagið (þar á meðal Ísland) kallar það stríð og [[innrás Rússa í Úkraínu 2022]]. Rússland er [[stórveldi]] á alþjóðavísu þótt það sé ekki sama [[risaveldi]]ð og Sovétríkin voru áður. Landið situr hátt á [[Vísitala um þróun lífsgæða|Vísitölu um þróun lífsgæða]], þar er [[almenn heilbrigðisþjónusta]] og ókeypis [[háskólamenntun]]. Hagkerfi Rússlands er það 11. stærsta í heimi og það 6. stærsta [[kaupmáttarjöfnuður|kaupmáttarjafnað]]. Rússland er [[kjarnorkuveldi]] sem á mesta safn [[kjarnavopn]]a í heimi og ræður yfir öðrum öflugasta [[her Rússlands|her]] í heimi. Landið er í fjórða sæti yfir fjárveitingar til hermála. Rússland býr yfir miklum [[olíulind|olíu-]] og [[gaslind]]um. Landið á fast sæti í [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|Öryggisráði Sameinuðu þjóðanna]], á aðild að [[G20]], [[Samvinnustofnun Sjanghaí]], [[Efnahagssamstarf Asíu- og Kyrrahafsríkjanna|Efnahagssamstarfi Asíu- og Kyrrahafsríkjanna]], [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]], [[Alþjóðlegi fjárfestingarbankinn|Alþjóðlega fjárfestingarbankanum]] og [[Alþjóðaviðskiptastofnun]]inni, auk þess að vera leiðandi í [[Samveldi sjálfstæðra ríkja]], [[Sameiginlega öryggissáttmálastofnunin|Sameiginlegu öryggissáttmálastofnuninni]] og [[Evrasíska efnahagssambandið|Evrasíska efnahagssambandinu]]. Rússland er í níunda sæti yfir fjölda [[Heimsminjaskrá UNESCO|heimsminja]]. ==Heiti== Þjóðaheitið [[Rússar]] (Русь ''Rusj'') var upphaflega heiti á [[norræna|norrænum]] mönnum, [[víkingur|víkingum]] frá [[Eystrasalt]]i og [[Væringjar|væringjum]] frá [[Mikligarður|Miklagarði]], sem stofnuðu [[Garðaríki]] í kringum borgirnar [[Hólmgarður|Hólmgarð]] og [[Kænugarður|Kænugarð]] á miðöldum. Orðið er hugsanlega dregið af finnska orðinu ''Ruotsi'' yfir Svía frá [[Roslagen]], skylt sögninni „að róa“. Latneska útgáfan [[Rúþenía]] var algengara heiti yfir lönd [[Austur-Slavar|Austur-Slava]] þar sem nú eru Rússland og Úkraína á Vesturlöndum á miðöldum og síðar. Latneska heitið ''Moscovia'' var líka áfram notað á Vesturlöndum, þótt [[Stórhertogadæmið Moskva]] yrði formlega séð fyrst Stórfurstadæmið Rússland og síðan Keisaradæmið Rússland. Núverandi heiti landsins Россия (''Rossija'') er dregið af gríska heitinu Ρωσσία (''Róssía'') sem var notað í [[Austrómverska ríkið|Austrómverska ríkinu]] yfir Garðaríki. Þessi útgáfa heitisins komst fyrst í notkun á 15. öld eftir að [[Ívan mikli]] hafði sameinað nokkur af fyrrum löndum Garðaríkis og titlaði sig „stórfursta alls Rúsj“. Á 17. öld voru lönd [[kósakkar|kósakka]] þar sem Úkraína er nú kölluð ''Malorossija'' („Litla Rússland“) og löndin við Svartahaf sem Rússar unnu af [[Tyrkjaveldi]] voru kölluð ''Novorossija'' („Nýja Rússland“). Vesturhluti hins forna Garðaríkis varð hluti [[Stórfurstadæmið Litáen|Stórfurstadæmisins Litáens]] og skiptist í [[Hvíta-Rússland]] (austurhluti núverandi Hvíta-Rússlands), [[Svarta-Rússland]] (vesturhluti núverandi Hvíta-Rússlands) og [[Rauða-Rússland]] (vesturhluti núverandi Úkraínu og suðausturhluti núverandi [[Pólland]]s). ==Saga== Þau víðerni sem Rússland nútímans þekur voru áður byggð ýmsum ósamstæðum ættbálkum sem sættu stöðugum innrásum [[Húnar|Húna]], [[Gotar|Gota]] og [[Avarar|Avara]] á milli [[3. öld|þriðju]] og [[6. öld|sjöttu aldar]] eftir Krist. Fram á [[8. öld]] bjuggu [[Skýþar]], [[Íranskar þjóðir|írönsk þjóð]], á gresjunum þar sem nú er sunnanvert Rússland og [[Úkraína]] og vestar bjó [[Tyrkneskar þjóðir|tyrknesk þjóð]], [[Kasarar]] en þessir þjóðflokkar viku fyrir [[Svíþjóð|sænskum]] [[Víkingar|víkingum]] sem kallaðir voru [[Væringjar]] og [[Slavar|Slövum]] sem þá voru teknir að flytjast á svæðið. Væringjar stofnuðu [[Garðaríki]] með höfuðborg í [[Hólmgarður|Hólmgarði]] og runnu síðar saman við slavana sem urðu fljótlega fjölmennasti þjóðflokkurinn þar. Garðaríki stóð í nokkrar aldir og á þeim tíma tengdist það [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjunni]] og flutti höfuðborg sína til [[Kænugarður|Kænugarðs]] árið [[1169]]. Á þessum tíma var fyrst farið að nota orðin „Rhos“ eða „Russ“, bæði um Væringjana og Slavana. Á [[9. öld|9.]] og [[10. öld]] var þetta ríki hið stærsta í [[Evrópa|Evrópu]] og einnig var það auðugt vegna verslunarsambanda sinna við bæði Evrópu og [[Asía|Asíu]]. Á [[13. öld]] var svæðið illa leikið af innbyrðis deilum sem og innrásum úr austri, bæði af hendi [[Mongólar|Mongóla]] og [[Íslam|íslömskum]], tyrkneskumælandi hirðingjum sem áttu eftir að valda miklum óskunda á svæðinu næstu þrjár aldirnar. Þeir gengu einnig undir nafninu [[Tatarar]] og réðu lögum og lofum í mið- og suðurhluta Rússlands á meðan vesturhluti þess féll undir yfirráð [[Pólsk-litháenska samveldið|Pólsk-litáíska samveldisins]]. Upplausn Garðaríkis leiddi til þess að aðskilnaður varð milli Rússa sem bjuggu norðar og austar og Úkraínumanna og [[Hvíta-Rússland|Hvítrússa]] í vestri og þessi aðskilnaður hefur haldist fram á þennan dag. Norður-Rússland og Hólmgarður nutu einhverrar sjálfstjórnar á valdatíma mongóla og þessi svæði sluppu betur undan þeirri skálmöld sem ríkti annars staðar í landinu. Íbúarnir þar þurftu þó að kljást við [[Þýsku riddararnir|þýska krossfara]] sem reyndu að leggja undir sig svæðið. Líkt og á [[Balkanskagi|Balkanskaga]] og í [[Litla Asía|Litlu Asíu]] varð langvarandi valdaskeið hirðingja til þess að hægja mikið á efnahagslegri og félagslegri þróun landsins. Þrátt fyrir það náðu Rússar að rétta úr kútnum ólíkt býsanska keisaradæminu sem var andlegur leiðtogi þeirra, ráðast gegn óvinum sínum og leggja lönd þeirra undir sig. Eftir að [[Konstantínópel]] féll árið [[1453]] var Rússland eina burðuga kristna ríkið í Austur Evrópu og það gat því litið á sig sem arftaka Austrómverska ríkisins. ===Rússneska keisaradæmið=== Þrátt fyrir að vera enn þá að nafninu til undir yfirráðum Mongóla tók hertogadæmið Moskva að auka áhrif sín og seint á [[14. öld]] losnaði það alveg undan yfirráðum innrásarþjóðanna. [[Ívan grimmi]] sem var fyrsti leiðtoginn sem krýndur var keisari Rússlands hélt útþenslustefnunni áfram og náði nærliggjandi héruðum undir stjórn Moskvu og lagði svo undir sig víðerni Síberíu og Rússneska keisaraveldið varð til. Því næst komst [[Rómanovættin]] til valda, fyrsti keisari hennar var [[Mikael Rómanov]] sem krýndur var [[1613]]. [[Pétur mikli]] ríkti frá [[1689]] til [[1725]] en hann færði Rússland nær Vestur-Evrópu og sótti þangað hugmyndir og menningu til að draga úr áhrifum hirðingjamenningar sem hafði hafði haldið aftur af efnahagslegri framþróun landsins. [[Katrín mikla]] (valdatíð: [[1767]]-[[1796]]) lagði áfram áherslu á þessi atriði og Rússland var nú stórveldi, ekki bara í [[Asía|Asíu]] heldur einnig í [[Evrópa|Evrópu]] þar sem það stóð nú jafnfætis löndum eins og [[England]]i, [[Frakkland]]i og [[Þýskaland]]i. Stöðugur órói var þó viðloðandi meðal ánauðugra bænda og niðurbældra menntamanna og við upphaf [[Fyrri heimsstyrjöld|Fyrri heimsstyrjaldar]] virtist staða þáverandi keisara [[Nikulás 2.|Nikulásar 2.]] og keisaradæmisins vera fremur óviss. Miklir ósigrar rússneska hersins í stríðinu kyntu undir uppþotum í stærri borgum sem að lokum leiddu til þess að Rómanovættinni var steypt af stóli [[1917]] í uppreisn [[Kommúnismi|kommúnista]]. ===Rússneska byltingin og Sovétríkin=== Undir lok þessarar byltingar tók [[Bolsévikar|bolsévika-armur]] Kommúnistaflokksins öll völd undir stjórn [[Vladimir Lenín|Vladímírs Leníns]] og [[Sovétríkin]] voru stofnuð en [[Sovétlýðveldið Rússland|rússneska sovétlýðveldið]] var þungamiðja þeirra. Undir stjórn [[Jósef Stalín|Jósefs Stalíns]] var landið [[iðnvæðing|iðnvætt]] með hraði og [[samyrkjubúskapur]] tekinn upp í landbúnaði, fyrirkomulag sem kostaði tugi milljóna mannslífa. Í valdatíð hans tóku Sovétríkin þátt í [[síðari heimsstyrjöldin]]ni gegn [[Þýskaland]]i en mannfall var geypilegt í stríðinu, bæði meðal hermanna og almennra borgara. Að stríðinu loknu öðluðust Sovétríkin mikil áhrif í Austur-Evrópu og komu þar til valda leppstjórnum kommúnista í mörgum ríkjum og stofnuðu [[Varsjárbandalagið]] með þeim sem beint var gegn [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagi]] [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] og bandamanna þeirra en þessi tvö ríki voru nú einu risaveldin í heiminum og börðust um hugmyndafræði, völd og áhrif í [[Kalda stríðið|Kalda stríðinu]] svokallaða sem braust í raun aldrei út í beinum vopnuðum átökum þessara tveggja ríkja en á milli þeirra ríkti [[ógnarjafnvægi]] sem byggði á stórum [[kjarnorkuvopn]]abúrum beggja aðila. Á áratugunum eftir fráfall Stalíns stöðnuðu Sovétríkin efnahagslega og félagslega og reynt var að slaka á kjarnorkuviðbúnaðinum en þeir voru einnig tímabil mikilla afreka hjá Sovéskum vísindamönnum. ===Endalok Sovétríkjanna=== Um miðjan [[1981-1990|9. áratuginn]] kynnti þáverandi leiðtogi Sovétríkjanna, [[Míkhaíl Gorbatsjov]] tillögur sínar ''[[glasnost]]'' (opnun) og ''[[perestroika]]'' (endurskipulagning) í þeim tilgangi að nútímavæða kommúnismann en óviljandi leystu þær úr læðingi öfl sem [[Upplausn Sovétríkjanna|tvístruðu Sovétríkjunum]] í 15 sjálfstæð ríki í desember [[1991]], Rússland langstærst þeirra. Rússland hefur síðan þá verið að reyna að byggja upp [[lýðræði]]slega stjórnunarhætti og [[markaðshagkerfi]] en gengur hægt. Skömmu eftir fall Sovétríkjanna tók að bera á þjóðernisdeilum á meðal sumra þeirra fjölmörgu þjóðernishópa sem búa innan landamæra Rússlands og á stöðum eins og [[Téténía|Téténíu]] og [[Norður-Ossetía|Norður-Ossetíu]] braust út [[skæruhernaður]] sem entist í mörg ár. ==Landfræði== [[File:Russian Federation Relief Map.png|thumb|upright=1.45|[[Landslagskort]] af Rússlandi.]] Rússland nær yfir stóra hluta tveggja heimsálfa, [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]].<ref name="natgeo">{{cite encyclopedia|url=https://kids.nationalgeographic.com/geography/countries/article/russia|title=Russia|work=[[National Geographic Kids]]|access-date=26. maí 2021}}</ref> Landið nær yfir nyrsta hluta [[Evrasía|Evrasíu]] og á fjórðu lengstu strandlengju heims, 37.653 km að lengd.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/coastline/|title=Coastline - The World Factbook|work=[[Central Intelligence Agency]]|access-date=27. júní 2021|archive-date=2022-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220412194038/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/coastline|url-status=dead}}</ref> Rússland er á milli 41. og 82. breiddargráðu norður og 19. lengdargráðu austur og 169. lengdargráðu vestur. Landið er raunar stærra en þrjár heimsálfur: [[Eyjaálfa]], Evrópa og [[Suðurskautslandið]],<ref>{{cite web|url=https://medium.com/@callummtaylor/russia-is-huge-and-thats-about-the-size-of-it-180d99ab4a81|title=Russia is huge, and that's about the size of it.|work=[[Medium (website)|Medium]]|first=Callum|last=Taylor|quote="Russia takes up 17,098,250 square kilometres, roughly one-eighth of the world’s total land mass. That’s larger than the entire continent of Antarctica..."|date=2. apríl 2018|access-date=6. júlí 2021}}</ref> og er um það bil jafnstórt og yfirborð [[Plútó (dvergreikistjarna)|Plútós]].<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/science/across-the-universe/2015/jul/28/pluto-ten-things-we-now-know-about-the-dwarf-planet|title=Pluto: ten things we now know about the dwarf planet|work=[[The Guardian]]|first=Stuart|last=Clark|quote="Pluto’s diameter is larger than expected at 2,370 kilometres across. This is about two-thirds the size of Earth’s moon, giving Pluto a surface area comparable to Russia."|date=28. júlí 2015|access-date=20. júní 2021}}</ref> Vestasti hluti Rússlands er útlendan [[Kalíníngrad]] við [[Eystrasalt]], sem er um 9.000 km frá austasta hluta landsins, [[Stóra Díómedeseyja|Stóru Díómedeseyju]] í [[Beringssund]]i.<ref name="Geo">{{cite web|url=https://countrystudies.us/russia/22.htm|title=Global Position and Boundaries|last=Glenn E. Curtis (ed.)|year=1998|location=[[Washington, D.C.]]|publisher=Federal Research Division of the [[Library of Congress]]|access-date=8. júlí 2021}}</ref> Í suðurhluta landsins er stór hluti [[Kákasusfjöll|Kákasusfjalla]] með [[Elbrusfjall]]i, sem er hæsti tindur Rússlands í 5.642 metra hæð; [[Altaífjöll]] og [[Sajanfjöll]] er að finna í [[Síbería|Síberíu]]; og [[Austur-Síberíufjöll]] og fjöllin á [[Kamsjatka|Kamtsjatka]] í [[Austurlönd Rússlands|Austurlöndum Rússlands]].<ref name="Topo">{{cite web|url=https://countrystudies.us/russia/23.htm|title=Topography and Drainage|last=Glenn E. Curtis (ed.)|year=1998|location=[[Washington, D.C.]]|publisher=Federal Research Division of the [[Library of Congress]]|access-date=8. júlí 2021}}</ref> [[Úralfjöll]] liggja frá norðri til suðurs í vesturhluta Rússlands og skilgreina mörk Evrópu og Asíu.<ref>{{cite web|url=https://earthobservatory.nasa.gov/images/87198/the-ural-mountains|title=The Ural Mountains|work=[[NASA Earth Observatory]]|access-date=27. maí 2021}}</ref> Ásamt [[Kanada]] er Rússland annað tveggja landa sem á strönd að þremur [[úthaf|úthöfum]],<ref name="natgeo"/> auk þess að tengjast yfir þrettán randhöfum.<ref name="Geo"/> Helstu eyjar og eyjaklasar Rússlands eru [[Novaja Semlja|Novaja Zemlja]], [[Frans Jósefsland]], [[Severnaja Semlja]], [[Nýju Síberíueyjar|Nýju-Síberíueyjar]], [[Wrangel-eyja]], [[Kúrileyjar]] og [[Sakalín|Sakhalín]].<ref name="Arctic">{{cite web|url=https://www.thearcticinstitute.org/countries/russia/|title=Russia|work=[[The Arctic Institute – Center for Circumpolar Security Studies]]|access-date=27. júní 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.euronews.com/travel/2021/02/24/island-hopping-in-russia-sakhalin-kuril-islands-and-kamchatka-peninsula|title=Island hopping in Russia: Sakhalin, Kuril Islands and Kamchatka Peninsula|work=[[Euronews]]|first=Ziryan|last=Aziz|date=28. febrúar 2020|access-date=27. júní 2021}}</ref> Sundið milli [[Díómedeseyjar|Díómedeseyja]] þar sem landhelgi Rússlands og Bandaríkjanna (Alaska) mætast, er aðeins 3,8 km að breidd,<ref>{{cite web|url=https://www.atlasobscura.com/places/diomede-islands|title=Diomede Islands – Russia|work=[[Atlas Obscura]]|access-date=27 June 2021}}</ref> og eyjan [[Kúnasjír]] (Kúrileyjar) er aðeins 20 km frá [[Hokkaídó]] í [[Japan]]. Í Rússlandi eru yfir 100.000 ár<ref name="natgeo"/> og landið ræður yfir einum mesta vatnsforða heims. Stöðuvötn í Rússlandi geyma um fjórðung ferskvatnsbirgða heims.<ref name="Topo"/> [[Bajkalvatn]] er stærsta stöðuvatn Rússlands. Það er dýpsta, elsta og vatnsmesta stöðuvatn heims<ref name="baikal">{{cite web|title=Lake Baikal—A Touchstone for Global Change and Rift Studies|publisher=United States Geological Survey|url=http://pubs.usgs.gov/fs/baikal/|access-date=26. desember 2007}}</ref> og geymir um fimmtung alls ferskvatns á yfirborði Jarðar.<ref name="Topo"/> [[Ladogavatn]] og [[Onegavatn]] í norðvesturhluta Rússlands eru tvö af stærstu vötnum Evrópu.<ref name="natgeo"/> Rússland er í öðru sæti á eftir Brasilíu yfir mesta endurnýjanlega vatnsforða heims.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/total-renewable-water-resources/|title=Total renewable water resources|website=[[The World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|access-date=9. júlí 2021|archive-date=2022-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220408173647/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/total-renewable-water-resources/|url-status=dead}}</ref> [[Volga]] er lengsta fljót Evrópu.<ref name="rivers">{{cite web|url=https://www.themoscowtimes.com/2019/05/15/russias-largest-rivers-from-the-amur-to-the-volga-a65593|title=Russia's Largest Rivers From the Amur to the Volga|work=[[The Moscow Times]]|date=15. maí 2019|access-date=26. maí 2021}}</ref> Í Síberíu eru [[Ob]], [[Jenisej]], [[Lena (á)|Lena]] og [[Amúrfljót]] með lengstu fljótum heims.<ref name="rivers"/> ==Stjórnsýsluskipting== [[File:Map of federal subjects of Russia (2022), disputed Crimea and Donbass.svg|thumb|upright=1.45|Stjórnsýsluskipting af Rússlandi.]] {| class="wikitable" |- ! Sjálfstjórnarborgir !! Fáni !! mannfjöldi |- | [[Moskva]] || [[File:Flag of Moscow.svg|border|45x45px]] || 13.010.112 |- | [[Sankti Pétursborg]] || [[File:Flag of Saint Petersburg Russia.svg|border|45x45px]] || 5.601.911 |} {| class="wikitable" |- ! Svæði/fylki og Lýðveldi !! Fáni !! höfuðborg !! mannfjöldi |- | [[Adigea|Adygea]] || [[File:Flag of Adygea.svg|border|45x45px]] || [[Majkop]] || 496.934 |- | [[Altaífylki]] || [[File:Flag of Altai Krai.svg|border|45x45px]] || [[Barnaúl]] || 2.163.693 |- | [[Altaíska lýðveldið]] || [[File:Flag of Altai Republic.svg|border|45x45px]] || [[Gorno-Altajsk]] || 210.924 |- | [[Amúrfylki]] || [[File:Flag of Amur Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Blagovestsjensk]] || 766.912 |- | [[Arkhangelskfylki]] || [[File:Flag of Arkhangelsk Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Arkhangelsk]] || 978.873 |- | [[Astrakhanfylki]] || [[File:Flag of Astrakhan Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Astrakhan]] || 960.142 |- | [[Basjkortostan]] || [[File:Flag of Bashkortostan.svg|border|45x45px]] || [[Úfa]] || 4.091.423 |- | [[Belgorodfylki]] || [[File:New Flag of Belgorod Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Belgorod]] || 1.540.486 |- | [[Brjanskfylki]] || [[File:Flag of Bryansk Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Brjansk]] || 1.169.161 |- | [[Búrjatía]] || [[File:Flag of Buryatia.svg|border|45x45px]] || [[Úlan-Úde]] || 978.588 |- | [[Téténía]] || [[File:Flag of the Chechen Republic.svg|border|45x45px]] || [[Groznyj]] || 1.510.824 |- | [[Tsjeljabínskfylki]] || [[File:Flag of Chelyabinsk Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Tsjeljabínsk]] || 3.431.224 |- | [[Tsjúkotkaumdæmi]] || [[File:Flag of Chukotka.svg|border|45x45px]] || [[Anadyr]] || 47.490 |- | [[Tsjúvashíja]] || [[File:Flag of Chuvashia.svg|border|45x45px]] || [[Tsjeboksary]] || 1.186.909 |- | [[Dagestan]] || [[File:Flag of Dagestan.svg|border|45x45px]] || [[Makhatsjkala]] || 3.182.054 |- | [[Ingúsetía]] || [[File:Flag of Ingushetia.svg|border|45x45px]] || [[Magas]] || 509.541 |- | [[Írkútskfylki]] || [[File:Flag of Irkutsk Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Írkútsk]] || 2.370.102 |- | [[Ívanovofylki]] || [[File:Flag of Ivanovo Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Ívanovo]] || 927.828 |- | [[Hebreska sjálfstjórnarfylkið]] || [[File:Flag of the Jewish Autonomous Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Bírobídzhan]] || 150.453 |- | [[Kabardíno-Balkaríja]] || [[File:Flag of Kabardino-Balkaria.svg|border|45x45px]] || [[Naltsjík]] || 904.200 |- | [[Kalíníngradfylki]] || [[File:Flag of Kaliningrad Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Kalíníngrad]] || 1.029.966 |- | [[Kalmykíja]] || [[File:Flag of Kalmykia.svg|border|45x45px]] || [[Elísta]] || 267.133 |- | [[Kalúgafylki]] || [[File:Flag of Kaluga Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Kalúga]] || 1.069.904 |- | [[Kamtsjatkafylki]] || [[File:Flag of Kamchatka Krai.svg|border|45x45px]] || [[Petropavlovsk-Kamtsjatskíj]] || 291.705 |- | [[Karatsjaj-Tsjerkessíja]] || [[File:Flag of Karachay-Cherkessia.svg|border|45x45px]] || [[Tsjerkessk]] || 469.865 |- | [[Karelíja]] || [[File:Flag of Karelia.svg|border|45x45px]] || [[Petrozavodsk]] || 533.121 |- | [[Kemerovofylki]] || [[File:Flag of Kemerovo Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Kemerovo]] || 2.600.923 |- | [[Khabarovskfylki]]|| [[File:Flag of Khabarovsk Krai.svg|border|45x45px]] || [[Khabarovsk]] || 1.292.944 |- | [[Khakassíja]] || [[File:Flag of Khakassia.svg|border|45x45px]] || [[Abakan]] || 534.795 |- | [[Khanty–Mansíumdæmi]] || [[File:Flag of Yugra.svg|border|45x45px]] || [[Khanty-Mansíjsk]] || 1.711.480 |- | [[Kírovfylki]] || [[File:Flag of Kirov Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Kírov]] || 1.153.680 |- | [[Lýðveldið Komi]] || [[File:Flag of Komi.svg|border|45x45px]] || [[Syktyvkar]] || 737.853 |- | [[Kostromafylki]] || [[File:Flag of Kostroma Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Kostroma]] || 580.976 |- | [[Krasnodarfylki]] || [[File:Flag of Krasnodar Krai.svg|border|45x45px]] || [[Krasnodar]] || 5.838.273 |- | [[Krasnojarskfylki]] || [[File:Flag of Krasnoyarsk Krai.svg|border|45x45px]] || [[Krasnojarsk]] || 2.856.971 |- | [[Kúrganfylki]] || [[File:Flag of Kurgan Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Kúrgan]] || 776.661 |- | [[Kúrskfylki]] || [[File:Flag of Kursk Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Kúrsk]] || 1.082.458 |- | [[Leníngradfylki]] || [[File:Flag of Leningrad Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Gattsjína]]|| 2.000.997 |- | [[Lípetskfylki]] || [[File:Flag of Lipetsk Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Lípetsk]] || 1.143.224 |- | [[Magadanfylki]] || [[File:Flag of Magadan Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Magadan]] || 136.085 |- | [[Maríj El]] || [[File:Flag of Mari El.svg|border|45x45px]] || [[Joshkar-Ola]] || 677.097 |- | [[Mordóvía]] || [[File:Flag of Mordovia.svg|border|45x45px]] || [[Saransk]] || 783.552 |- | [[Moskvufylki]] || [[File:Flag of Moscow oblast.svg|border|45x45px]] || [[Balashíkha]] || 8.524.665 |- | [[Múrmanskfylki]] || [[File:Flag of Murmansk Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Múrmansk]] || 667.744 |- | [[Nenetsía]] || [[File:Flag of Nenets Autonomous District.svg|border|45x45px]] || [[Narjan-Mar]] || 41.434 |- | [[Nízhníj-Novgorodfylki]] || [[File:Flag of Ingushetia.svg|border|45x45px]] || [[Nízhníj Novgorod]]|| 3.119.115 |- | [[Norður-Ossetía-Alanía]] || [[File:Flag of North Ossetia.svg|border|45x45px]] || [[Vladíkavkaz]] || 687.357 |- | [[Novgorodfylki]] || [[File:Flag of Novgorod Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Hólmgarður|Velíkíj Novgorod]] || 583.387 |- | [[Novosíbírskfylki]] || [[File:Flag of Novosibirsk Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Novosíbírsk]] || 2.797.176 |- | [[Omskfylki]] || [[File:Flag of Omsk Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Omsk]] || 1.858.798 |- | [[Orenbúrgfylki]] || [[File:Flag of Orenburg Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Orenbúrg]] || 1.862.767 |- | [[Orjolfylki]] || [[File:Flag of Oryol Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Orjol]] || 713.374 |- | [[Pensafylki|Penzafylki]] || [[File:Flag of Penza Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Pensa|Penza]] || 1.266.348 |- | [[Permfylki]] || [[File:Flag of Perm Krai.svg|border|45x45px]] || [[Perm (borg)|Perm]] || 2.532.405 |- | [[Prímorja]] || [[File:Flag of Primorsky Krai.svg|border|45x45px]] || [[Vladívostok]] || 1.845.165 |- | [[Pskovfylki]] || [[File:Flag of Pskov Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Pskov]] || 599.084 |- | [[Rostovfylki]] || [[File:Flag of Rostov Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Rostov við Don]]|| 4.200.729 |- | [[Rjazanfylki]] || [[File:Flag of Ryazan Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Rjazan]] || 1.102.810 |- | [[Sakha]] (Jakútía) || [[File:Flag of Sakha.svg|border|45x45px]] || [[Jakútsk]] || 995.686 |- | [[Sakhalínfylki]] || [[File:Flag of Sakhalin Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Júzhno-Sakhalínsk]] || 466.609 |- | [[Samarafylki]] || [[File:Flag of Samara Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Samara]] || 3.172.925 |- | [[Saratovfylki]] || [[File:Flag of Saratov Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Saratov]] || 2.442.575 |- | [[Smolenskfylki]] || [[File:Flag of Smolensk Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Smolensk]] || 888.421 |- | [[Stavropolfylki]] || [[File:Flag of Stavropol Krai.svg|border|45x45px]] || [[Stavropol]] || 2.907.593 |- | [[Sverdlovskfylki]] || [[File:Flag of Sverdlovsk Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Jekaterínbúrg]] || 4.268.998 |- | [[Tambovfylki]] || [[File:Flag of Tambov Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Tambov]] || 982.991 |- | [[Tatarstan]] || [[File:Flag of Tatarstan.svg|border|45x45px]] || [[Kazan]] || 4.004.809 |- | [[Tomskfylki]] || [[File:Flag of Ingushetia.svg|border|45x45px]] || [[Tomsk]] || 1.062.666 |- | [[Túlafylki]] || [[File:Flag of Tula Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Túla]] || 1.501.214 |- | [[Túva]] || [[File:Flag of Tuva.svg|border|45x45px]] || [[Kyzyl]] || 336.651 |- | [[Tverfylki]] || [[File:Flag of Tver Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Tver]] || 1.230.171 |- | [[Tjúmenfylki]] || [[File:Flag of Tyumen Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Tjúmen]] || 1.601.940 |- | [[Údmúrtía]] || [[File:Flag of Udmurtia.svg|border|45x45px]] || [[Ízhevsk]] || 1.452.914 |- | [[Úljanovskfylki]] || [[File:Flag of Ulyanovsk Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Úljanovsk]] || 1.196.745 |- | [[Vladímírfylki]] || [[File:Flag of Vladimirskaya Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Vladímír]] || 1.348.134 |- | [[Volgogradfylki]] || [[File:Flag of Volgograd Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Volgograd]] || 2.500.781 |- | [[Vologdafylki]] || [[File:Flag of Vologda oblast.svg|border|45x45px]] || [[Vologda]] || 1.142.827 |- | [[Voronezhfylki]] || [[File:Flag of Voronezh Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Voronezh]] || 2.308.792 |- | [[Jamalía]] || [[File:Flag of Yamal-Nenets Autonomous District.svg|border|45x45px]] || [[Salekhard]] || 510.490 |- | [[Jaroslavlfylki]] || [[File:Flag of Yaroslavl Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Jaroslavl]] || 1.209.811 |- | [[Zabajkalfylki]] || [[File:Flag of Zabaykalsky Krai.svg|border|45x45px]] || [[Zabajkalsk]] || 1.004.125 |} ===Svæði sem Rússland gerir tilkall til=== Auk lögbundinna yfirráðasvæða Rússlands gerir ríkið tilkall til ýmissa landsvæða í [[Úkraína|Úkraínu]] sem Rússar hafa lagt undir sig í [[Stríð Rússlands og Úkraínu|stríði ríkjanna]] frá árinu 2014. Rússar [[Krímskagakreppan 2014|innlimuðu Krímskaga]] árið 2014 og viðhalda þar fullum yfirráðum. Stjórn Rússlands tilkynnti um innlimun fylkjanna [[Donetska Oblast|Donetsk]]. [[Lúhanska Oblast|Lúhansk]]. [[Khersonska Oblast|Kherson]] og [[Zaporízjzja-fylki|Zaporízjzja]] á tíma [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022|innrásarinnar í Úkraínu]] árið 2022. Rússar hafa nær fulla stjórn á Donetsk en ráða aðeins um helmingi af hinum þremur fylkjunum. Flest ríki viðurkenna ekki tilkall Rússlands til þessara svæða og líta á stjórn þeirra þar sem ólöglegt hernám. Víðast hvar er litið á þau sem lögmætan hluta Úkraínu. {| class="wikitable" |- ! Svæði/fylki og lýðveldi !! Fáni !! höfuðborg !! mannfjöldi |- style="height:50px; font-style: | [[Alþýðulýðveldið Donetsk]]|| [[File:Flag of Donetsk People's Republic.svg|border|45x45px]] || [[Donetsk (borg)|Donetsk]] || 4.100.280 |- | [[Khersonfylki]] || [[File:Flag of the Russian administered Kherson Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Kherson]]* || 1.016.707 |- | [[Krímskagalýðveldið]]|| [[File:Flag of Crimea.svg|border|45x45px]] || [[Símferopol]] || 1.934.630 |- | [[Alþýðulýðveldið Lúhansk]] || [[File:Flag of the Luhansk People's Republic.svg|border|45x45px]] || [[Lúhansk (borg)|Lúhansk]] || 2.121.322 |- | [[Sevastopol]] || [[File:Flag of Sevastopol.svg|border|45x45px]] || - || 547.820 |- | [[Zaporízjzja-fylki]]|| [[File:Flag of the Russian administered Zaporizhzhia Oblast.svg|border|45x45px]] || [[Zaporízjzja]]*|| 1.666.515 |} <nowiki>*</nowiki> Borgirnar Kherson og Zaporízjzja eru undir yfirráðum Úkraínumanna þrátt fyrir að Rússar segist hafa innlimað þær sem fylkishöfuðborgir samnefndra fylkja. ==Borgir== * [[Moskva]] - 12.197.565 * [[Sankti Pétursborg]] - 4.661.000 * [[Novosíbírsk]] - 1.425.000 * [[Nízhníj Novgorod]] - 1.311.000 * [[Jekaterínbúrg]] - 1.294.000 * [[Samara]] - 1.157.000 * [[Krasnodar]] - 1.155.000<ref>{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/russia/gorodkrasnodar/|title=Krasnodar City|accessdate=2025-12-25|work=citypopulation.de}}</ref> * [[Omsk]] - 1.134.000 * [[Kazan]] - 1.106.000 * [[Tsjeljabínsk]] - 1.077.000 * [[Rostov við Don]] - 1.068.000 * [[Úfa]] - 1.042.000 * [[Volgograd]] - 1.011.000 * [[Perm (borg)|Perm]] - 1.002.000 * [[Krasnojarsk]] - 909.000 * [[Saratov]] - 873.000 * [[Voronezh]] - 849.000 * [[Toljattí]] - 703.000 * [[Úljanovsk]] - 636.000 * [[Ízhevsk]] - 632.000 * [[Vladívostok]] - 594.000 * [[Arkhangelsk]] - 349.000 * [[Múrmansk]] - 298.000 * [[Petropavlovsk-Kamtsjatskíj]] - 198.000 ==Tilvísanir== {{reflist}} {{SSR}} {{APEC}} {{Samvinnustofnun Sjanghæ}} {{G-20}} {{Asía}} {{Evrópa}} [[Flokkur:Rússland]] argupg4rq96s3ssd98kfq5dlo0nlr49 0 1866 1964937 1946498 2026-05-31T13:55:13Z 8FabianS 98151 1964937 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Lodz Piotrkowska.jpg|thumb|[[Piotrkowska-gata]] í Łódź]] [[Mynd:Map of Poland - Lodz.PNG|thumb|Łódź]] '''Łódź'''{{efn|{{hljóð|Pl-łódź.ogg|Hlusta}}, borið fram gróflega „wútsj“. Oft ritað '''Lodz''' á íslensku.}} er fjórða stærsta [[borg]] [[Pólland]]s og liggur í miðju landinu í [[Łódź (hérað)|samnefndu héraði]]. Fólksfjöldinn var um 639.890 árið 2025. Łódź er höfuðborg [[Łódź (hérað)|samnefnds héraðs]] og liggur um það bil 135 km suðvestan við [[Varsjá]]. Skjaldarmerki borgarinnar er [[bátur]], þar sem orðið ''łódź'' þýðir „bátur“ á [[pólska|pólsku]]. Łódź er mikilvæg miðstöð fyrir [[vefnaður|vefnaðariðnað]] og [[raftæki|raftækjai]]ðnað, auk og [[kvikmyndagerð]]ar og [[afþreying]]ar. Borgin er líka mikilvæg akademísk og menningarleg miðstöð en þar eru tveir [[háskóli|háskólar]], þar á meðal kvikmyndaháskóli, og fjöldi [[leikhús]]a, [[minjasafn]]a og annarra menningarstofnana. Łódź hefur stækkað mikið undanfarin ár og þar er verið að fjárfesta mikið. Hún hefur stöðuna „[[powiat]]“ og íbúarnir á storborgarsvæðinu eru um það bil 1.150.000. Borgin fékk bæjarréttindi af [[Vladislav 2. Jagello af Póllandi|Vladislav 2. Jagello]] konungi árið [[1423]]. Samt sem áður var það ekki fyrir [[19. öld]] að Łódź þróaðist í borg, árið [[1820]] voru áðeins nokkrar þúsundir íbúa þar. Þá breyttist hún í eina stærstu vefnaðariðnaðarborgina í [[Evrópa|Evrópu]] og íbúarnir voru hálf milljón rétt fyrir [[seinni heimsstyrjöldin]]a. Útþensla borgarinnar stöðvaði á meðan á heimstyrjöldinni stóð en hún varð óopinber höfuðborg Póllands þangað til [[Varsjá]] varð endurbyggð. == Neðanmálsgreinar == {{notelist}} {{Commons|Łódź}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Borgir í Póllandi]] g1t1lwmtclkjx51jhfpt1o3fxpr9up1 0 1903 1965003 1949927 2026-06-01T07:52:35Z MyraMidnight 41218 /* Tenglar */ bætti við hlekk á svar á vísindavefnum 1965003 wikitext text/x-wiki '''Gæsalappir''' eða '''tilvitnunarmerki''' (annað hvort einfaldar (‚…‘) eða tvöfaldar („…“) gæsalappir) eru [[greinarmerki]] sem notuð eru til að afmarka [[bein ræða|beina ræðu]], [[tilvitnun|orðréttar tilvitnanir]], einstök [[orð]] og [[orðasambönd]] (m.a. [[sérnöfn]], til að gefa í skyn eða koma á framfæri [[háð]]i eða [[kaldhæðni]]) o.fl. Þær samanstanda af opnunargreinarmerki og lokunargreinarmerki, og fer það eftir [[tungumál]]i, málvenjum o.fl. hvort þessi tvö merki eru sama [[tákn]]ið. == Orðsifjar == Orðið „gæsalappir“ er [[nafnsifjar|komið af]] [[þýska]] orðinu „gänsefüsschen“ sem er [[talmál]], „gåsefødder“ þekkist í [[danska|dönsku]] sem [[tökuorð]] úr þýsku en algengara er að tala um „gåseøjne“ eða „anførselstegn“. Elsta dæmi [[Orðabók Háskólans|Orðabókar Háskólans]] um orðið „gæsalappir“ er úr [[bók]]inni ''[[Stuttur leiðarvísir fyrir alþýðu til þess að skrifa íslenzku rjett og greinilega]]'' eftir [[Magnús Jónsson]]. == Gæsalappir í ýmsum tungumálum == {| class="wikitable" !rowspan=2| Tungumál ||colspan=2| Venjubundnar ||colspan=2| Öðruvísi ||rowspan=2| Bil |- ! Tvöfaldar || Einfaldar || Tvöfaldar || Einfaldar |- ! [[Afríkanska]] | „…” || ‚…’ | || || |- ! [[Albanska]] | «…» || ‹…› | “…„ || ‘…‚ || |- ! [[Hvítrússneska]] | «…» || | „…“ || || |- ! [[Búlgarska]] | „…“ || ‚…‘ | || || |- ! [[Kínverska]] | 「…」 ||『…』 | “…” || ‘…’² || |- ! [[Króatíska]] | »…« || ›…‹ | || || |- ! [[Tékkneska]] | „…“ || ‚…‘ | »…« || ›…‹ || |- ! [[Danska]] | „…“ || ‚…‘ | »…« || ›…‹ || |- ! [[Hollenska]] | „…” || ‚…’ | ”…” || ’…’ || |- ! [[Enska]]¹ | “…” || ‘…’ | || || 1~2 pt |- ! [[Eistneska]] | «…» || | „…“ || || |- ! [[Finnska]] | ”…” || ’…’ | »…» || ›…› || |- ! [[Franska]]³ | « … » || ‹ … ›¹ | “…” || ‘…’ || ¼ em |- ! [[Þýska]]³ | „…“ || ‚…‘ | »…« || ›…‹ || |- ! [[Gríska]] | «…» || ‹…› | “…„ || ‘…‚ || 1 pt |- ! [[Ungverska]] | „…” || | »…« || || |- ! [[Íslenska]] | „…“ || ‚…‘ | || || |- ! [[Írska]] | “…” || ‘…’ | || || 1~2 pt |- ! [[Ítalska]]³ | «…» || | “…” || ‘…’ || 1~2 pt |- ! [[Japanska]] | 「…」 ||『…』 | (5) || || |- ! [[Lettneska]] | «…» || | „…“ || || |- ! [[Litháíska]] | „…“ || ‚…‘ | «…» || ‹…› || |- ! [[Norska]] | «…» || ‘…’ | „…“ || ‚…‘ || |- ! [[Pólska]] | „…” || ‚…’ ² ⁴ | «…» ² || || |- ! [[Portúgalska]] | «…» || ‹…› | “…” || ‘…’ || 0~1 pt |- ! [[Portúgalska]] ([[Brasilía]]) | “…” || ‘…’ | || || 0~1 pt |- ! [[Rúmenska]] | „…” || «…» | || || |- ! [[Rússneska]] | «…» || | „…“ || || |- ! [[Serbneska]] | „…“ || ‚…‘ | »…« || ›…‹ || |- ! [[Slóvakíska]] | „…“ || ‚…‘ | »…« || ›…‹ || |- ! [[Slóvenska]] | „…“ || ‚…‘ | »…« || ›…‹ || |- ! [[Sorbian language|Sorbíska]] | „…“ || ‚…‘ | || || |- ! [[Spænska]] | «…» || “…” | “…” || ‘…’|| 0~1 pt |- ! [[Sænska]] | ”…” || ’…’ | »…» || ›…› || |- ! [[Sviss]]³ | «…» || ‹…› | || || |- ! [[Tyrkneska]] | «…» || ‹…› | “…” || ‘…’ || 0~1 pt |- ! [[Úkraínska]] | «…» || | „…“ || || |} # Gæsalappirnar eru í lengri tilvitnunum endurteknar í byrjun hverrar línu. # Inni í annarri tilvitnun. # Í Sviss eru sömu gæsalappir notaðar í frönsku, þýsku og ítölsku. # Sjaldgæfar. == Tákn == === Þýskar gæsalappir === Þýskar gæsalappir eru einnig notaðar í [[Íslenska|íslensku]], [[Búlgarska|búlgörsku]] og [[Rússneska|rússnesku]]. {| class="wikitable" ! Dæmi || Unicode (í [[tugakerfið|tugakerfinu]]) || HTML || Lýsing |- !style="font-size:3em;line-height:1.0;font-family:serif"|‚O‘ |U+201A (8218), U+2018 (8216) |&amp;sbquo; &amp;lsquo; |Einfaldar þýskar gæsalappir (hægri og vinstri) |- !style="font-size:3em;line-height:1.0;font-family:serif"|„O“ |U+201E (8222), U+201C (8220) |&amp;bdquo; &amp;ldquo; |Tvöfaldar þýskar gæsalappir (hægri og vinstri) |} == Gæsalappir í Word (í Windows) == * Halda niðri Alt-takkanum og stimpla inn eftirfarandi númer * Opnunargæsalöpp („): Alt 0132 * Lokunargæsalöpp (“): Alt 0147 == Gæsalappir í Macintosh == * Halda niðri Alt-takkanum og stimpla inn eftirfarandi * Opnunargæsalöpp („): Alt Ð * Lokunargæsalöpp (“): Alt Shift Ð == Heimild == * {{Vísindavefsheimild|1925|Hver er uppruni íslensku gæsalappanna? Eru þær notaðar í öðrum ritmálum?|6. október|2005}} == Tenglar == *[https://eirikur.hi.is/greinreg.htm#11gr Auglýsing um greinarmerkjasetningu] (Sbr. sérstaklega [http://www.hi.is/~eirikur/greinreg.htm#11gr 11.gr.]) *[http://ismal.hi.is/RitreglurXXV.pdf „Ritreglur“ varðandi Tilvitnunarmerki (gæsalappir)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060222225331/http://ismal.hi.is/RitreglurXXV.pdf |date=2006-02-22 }} hjá [[Íslensk málstöð|Íslenskri málstöð]]. *[http://www.dwheeler.com/essays/quotes-in-html.html Gæsalappir í HTML, SGML og XML] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050206110542/http://dwheeler.com/essays/quotes-in-html.html |date=2005-02-06 }} *[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=5537 Íslenskar gæsalappir á íslenska lyklaborðinu?], vísindavefurinn (síðast uppfært 2021, sótt 1. júní 2026) [[Flokkur:Greinarmerki]] [[Flokkur:Íslenska]] eygu1fybn7k6g25qkdtjzcm1o74t1hq 0 10894 1965006 1958627 2026-06-01T10:16:48Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1965006 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Sýrlenska araba­lýðveldið | nafn_á_frummáli = {{nobold|اَلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْعَرَبِيَّةُ ٱلْسُوْرِيَّة<br>al-Jumhūriyyah al-ʿArabiyyah as-Sūriyyah}} | fáni = Flag of Syria (2025-).svg | skjaldarmerki = Emblem of Syria (2025–present).svg | nafn_í_eignarfalli = Sýrlands | þjóðsöngur = [[Humat ad-Diyar]] | staðsetningarkort = Syria_projection_(2024–present).svg | höfuðborg = [[Damaskus]] | tungumál = [[arabíska]] | stjórnarfar = [[Forsetaræði]] og starfsstjórn | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Sýrlands|Forseti]] | nafn_leiðtoga1 = [[Ahmed al-Sharaa]] | staða = [[Sjálfstæði]] | atburður1 = [[Konungsríkið Sýrland]] | dagsetning1 = 8. mars 1920 | atburður2 = Franskt verndarsvæði | dagsetning2 = 1. desember 1924 | atburður3 = Lok umboðsstjórnar Frakka | dagsetning3 = 17. apríl 1946 | flatarmál = 185.180 | stærðarsæti = 87 | hlutfall_vatns = 1,1 | mannfjöldasæti = 54 | fólksfjöldi = 26.019.711 | íbúar_á_ferkílómetra = 118,3 | mannfjöldaár = 2025 | VLF_ár = 2021 | VLF = 50,28 | VLF_á_mann = 3.300 | gjaldmiðill = [[sýrlenskt pund]] (SYP) | tímabelti = [[UTC+3]] | tld = sy | símakóði = 963 | umferð = hægra }} {{aðgreiningartengill}} '''Sýrland''' er land í [[Suðvestur-Asía|Suðvestur-Asíu]] sem liggur fyrir botni [[Miðjarðarhaf]]s með landamæri að [[Líbanon]], [[Ísrael]], [[Jórdanía|Jórdaníu]], [[Írak]] og [[Tyrkland]]i. Deilt er um landamærin við Ísrael ([[Gólanhæðir]]) og Tyrkland ([[Hatay]]). Höfuðborgin, [[Damaskus]], er eitt af elstu lifandi borgarsamfélögum heims, en talið er að borgin hafi verið stofnuð um 2500 f.Kr. Nafn landsins er [[gríska|grískt]] heiti á íbúum [[Assýría|Assýríu]] og hefur oft verið notað sem samheiti yfir allt landsvæðið við [[botn Miðjarðarhafs]]. ==Saga== Í Sýrlandi hafa margar þjóðir ráðið ríkjum: Egyptar, Hittítar, Assýríumenn, Persar og Grikkir og komu Rómverjar til sögunnar á fyrstu öld fyrir Krist. Á 7. öld féll landið undir völd múslima en hafði verið kristið. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/erlent/2024-12-12-syrlendingar-hafa-aldrei-radid-eigin-orlogum-430800 Sýrlendingar hafa aldrei ráðið eigin örlögum] Rúv, sótt 12. desember 2024</ref> Damaskus var höfuðborg [[Úmajadar|Úmajada]] 661 til 750 þegar [[Abbasídar]] fluttu höfuðborg hins íslamska heims til [[Bagdad]]. [[Ottómanveldið]] lagði undir sig landið [[1516]] og réð til loka [[fyrri heimsstyrjöld|fyrri heimsstyrjaldarinnar]]. Nútímaríkið Sýrland var stofnað sem hluti af yfirráðasvæði [[Frakkland]]s eftir [[Fyrri heimsstyrjöld]]. [[Þjóðabandalagið]], fyrirrennari Sameinuðu þjóðanna, svipti Tyrki löndum utan Tyrklands og úthlutaði Frökkum (Líbanon og) Sýrland. Bretar tóku við í [[síðari heimsstyrjöld]] eftir að Frakkland var hertekið af nasistum. Eftir að landið fékk sjálfstæði voru herforingjauppreisnir tíðar. Um þriggja ára skeið var landið í [[Sameinaða arabalýðveldið|ríkjasambandi]] við [[Egyptaland]], 1958 til 1961. Sýrland sagði Ísrael stríð á hendur árin 1967 í [[sex daga stríðið|sex daga stríðinu]] og [[Yom Kippur-stríðið|Jom Kippur-stríðinu]] árið 1973. Ísrael hertók þá [[Gólanhæðir]] í landinu. [[Ba'ath-flokkurinn]] rændi völdum í landinu 1963 en pólitískur óstöðugleiki hélt áfram. Eftir [[Svarti september í Jórdaníu|Svarta september]] 1970 var [[Hafez al-Assad]] valinn þjóðarleiðtogi. Hann bældi niður uppreisnir eins og í borginni [[Hama]] árið 1982 þar sem tugúsundir voru drepin. Sonur hans, [[Bashar al-Assad]], var kosinn eftirmaður hans án mótframboða árið [[2000]]. Hörð viðbrögð stjórnar hans við friðsamlegum mótmælum þegar [[Arabíska vorið]] hófst [[2011]] leiddu til vaxandi átaka og [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|borgarastyrjaldar]]. Bashar al-Assad var loks steypt af stóli eftir skyndisókn uppreisnarmanna í desember árið 2024. Uppreisnarhópurinn [[Hayat Tahrir al-Sham]] var í lykilhlutverki. Lauk þar með um hálfrar aldar langri stjórn Assad-fjölskyldunnar í landinu.<ref>{{Vefheimild|titill= Skyndi­sókn batt enda á 24 ára valda­tíð Bashar Assad í Sýr­landi|höfundur=Eiður Þór Árnason|url=https://www.visir.is/g/20242661167d/skyndi-a-ras-i-syr-landi-batt-enda-a-24-ara-valda-tid-bashar-assad|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 8. desember 2024 |skoðað= 8. desember 2024}}</ref> ===Alþjóðastarf=== Sýrland er aðili að [[Samtök hlutlausra ríkja|Samtökum hlutlausra ríkja]]. Landinu hefur verið vísað úr [[Samtök um íslamska samvinnu|Samtökum um íslamska samvinnu]]. Sýrlandi var einnig vísað úr [[Arababandalagið|Arababandalaginu]] í byrjun borgarastyrjaldarinnar en landið fékk aftur aðild að samtökunum árið 2023. ==Samfélag== Í Sýrlandi býr fólk af mörgum þjóðarbrotum eins og [[Arabar]], [[Grikkir]], [[Armenar]], [[Assýríumenn]], [[Kúrdar]], [[Sjerkesar]], [[Mhalmítar]], [[Mandear]] og [[Tyrkir]]. Um 90% íbúa eiga [[arabíska|arabísku]] að móðurmáli og [[súnní íslam]] er ríkjandi trúarbrögð í landinu. ==Landfræði== Sýrland liggur á milli 32. og 38. breiddargráðu norður og 35. og 43. lengdargráðu austur. Landið er að mestu þurr háslétta en strönd þess við [[Miðjarðarhaf]] er mjó og sendin ræma sem liggur frá landamærum [[Tyrkland]]s í norðri að landamærum [[Líbanon]] í suðri. Mikilvæg landbúnaðarhéruð eru í norðaustri og suðri. Fljótið [[Efrat]] rennur gegnum austurhluta landsins. Sýrland er eitt þeirra landa sem eru skilgreind sem hluti af „[[vagga siðmenningar|vöggu siðmenningar]]“ við [[botn Miðjarðarhafs]]. Um þrír fjórðu hlutar landsins eru hálfþurr runnasteppa sem nær frá ströndinni að eyðimerkurfjallgörðum í austri. Fjórðungur landsins er skilgreindur sem ræktarland. Stærsta vatn landsins er manngerða miðlunarlónið [[Assadvatn]] við [[Tabqa-stíflan|Tabqa-stífluna]] í Efrat, 40 km norðan við Ar-Raqqah. Loftslag í Sýrlandi er heitt og þurrt og vetur eru mildir þótt snjókoma þekkist á hálendinu. Olíulindir uppgötvuðust í austurhluta landsins árið 1956. Helstu olíuvinnslusvæðin eru í nágrenni [[Deir ez-Zor]] og eru framhald á olíuvinnslusvæðunum við [[Mósúl]] og [[Kirkúk]] í [[Írak]]. Eftir 1974 varð olía helsta útflutningsvara landsins. ===Náttúra=== [[Mynd:Ursus_arctos_syriacus.jpg|thumb|right|Sýrlenskur skógarbjörn (''Ursus arctos syriacus'')]] Láglendið við strönd Sýrlands er nær alfarið ræktarland og villigróður eingöngu lágir runnar, til dæmis runnar af [[glóðarlyngsætt]]. Í suðurhlíðum fjallgarðsins sem liggur samsíða ströndinni er að finna leifar af barrskógi. [[Eik]]ur og [[runnaeik]]ur vaxa á hásléttunni þar sem þurrkar eru meiri. ''[[Pistacia palaestina]]'' vex villt á runnasteppunum og [[malurt]] vex á sléttunum. Sumir hlutar fjallsins [[Jabal al-Druze]] eru þaktir þéttu [[makkíkjarr]]i. Í landinu er dýralíf mjög fjölbreytt þar sem samkeppni við manninn er ekki of mikil. Einkennisdýr landsins er [[sýrlenskur skógarbjörn]] sem er þó líklega útdauður í landinu. Þar má einnig finna [[fjallagasella|fjallagasellu]], [[arabíuóryx]], [[villiköttur|villiketti]], [[otur|otra]] og [[héri|héra]]. [[Kameljón]] eru algeng auk nokkurra tegunda af [[slanga|slöngum]] og [[eðla|eðlum]]. [[Miðjarðarhafsmunkselur]] finnst við ströndina. Í Sýrlandi eru fuglar á borð við [[flamengó]] og [[pelíkani|pelíkana]]. [[Gullhamstur]] lifir villtur í norðurhluta Sýrlands og er í útrýmingarhættu. ===Veðurfar=== [[Úrkoma]] er nokkuð algeng þar sem raki berst með vindum frá Miðjarðarhafinu. Mest af henni fellur milli nóvember og maí en þar sem fjallgarðurinn við ströndina grípur mest af því er dældin austan við hann tiltölulega þurr. Sunnan við fjöllin, við Damaskus og Homs, nær regnið lengra inn í landið. Ársmeðalhiti er frá 7°C í janúar að 27°C í ágúst. Á hásléttunni í austri er hár hiti á daginn á sumrin en næturfrost algengt frá nóvember og fram í mars. == Stjórnmál == [[Mynd:Ahmed_al-Sharaa_in_November_2025.jpg|thumb|right|Ahmed al-Sharaa, forseti Sýrlands.]] Sýrland er í pólitísku millibilsástandi eftir fall ríkisstjórnar [[Bashar al-Assad]] 8. desember 2024.<ref>{{Cite web |title=The Assad regime falls. What happens now? |url=https://www.brookings.edu/articles/the-assad-regime-falls-what-happens-now/ |access-date=24 March 2025 |website=Brookings |language=en-US}}</ref> Þá var [[starfstjórn]] mynduð undir forsæti [[Mohammed al-Bashir]].<ref>{{Cite news |date=9 December 2024 |title=Syria Rebel Group Political Chief to Form Temporary Government |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-09/syria-rebel-group-political-chief-to-form-temporary-government |access-date=9 December 2024 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Picheta |first1=Rob |last2=Regan |first2=Helen |date=9 December 2024 |title=After decades of brutal rule, Bashar al-Assad's regime has been toppled. Here's what we know |url=https://edition.cnn.com/2024/12/09/middleeast/syria-assad-rebels-explainer-intl-hnk/index.html |access-date=10 December 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> Á sigurráðstefnu sýrlensku byltingarinnar í forsetahöllinni þann 29. janúar 2025, var [[Ahmed al-Sharaa]] skipaður forseti til bráðabirgða af sameinaðri herstjórn uppreisnaraflanna, en hann hafði leitt stjórnina í reynd eftir fall Assads.<ref name="english.enabbaladi.net">{{Cite web |date=29 January 2025 |title=General Command appoints Ahmed al-Sharaa as President of Syria |url=https://english.enabbaladi.net/archives/2025/01/general-command-appoints-ahmed-al-sharaa-as-president-of-syria/ |access-date=15 February 2025 |website=[[Enab Baladi]]}}</ref> Þann 13. mars 2025 staðfesti al-Sharaa [[bráðabirgðastjórnarskrá Sýrlands 2025]] sem mun gilda í fimm ár.<ref name="CNN20250313">{{Cite news |title=Syrian leader signs constitution that puts the country under an Islamist group's rule for 5 years |url=https://edition.cnn.com/2025/03/13/middleeast/syria-constitution-ap-intl/index.html |access-date=13 March 2025 |website=CNN |language=en}}</ref><ref name="WP20250313">{{Cite news |date=13 March 2025 |title=Syrian leader signs constitution that puts the country under an Islamist group's rule for 5 years |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/03/13/syria-constitution-assad-alsharaa/be14baa8-000a-11f0-b7a7-d938159de2bc_story.html |access-date=13 March 2025 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Stjórnarskráin gerir ráð fyrir [[forsetaræði]]<ref>{{cite web |date=14 March 2025 |title=sweeping powers, ignores minority rights |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250314-syria-s-new-constitution-gives-sweeping-powers-ignores-minority-rights |accessdate=16 March 2025 |publisher=France24}}</ref> án forsætisráðherra.<ref>{{cite web |date=12 March 2025 |title=Syria's Constitutional Draft Set for Release as Fact-Finding Committee Begins Investigations |url=https://www.watanserb.com/en/2025/03/12/syrias-constitutional-draft-set-for-release-as-fact-finding-committee-begins-investigations/ |accessdate=16 March 2025 |publisher=Watan News |archive-date=18 mars 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318014653/https://www.watanserb.com/en/2025/03/12/syrias-constitutional-draft-set-for-release-as-fact-finding-committee-begins-investigations/ |url-status=dead }}</ref> [[Þjóðþing Sýrlands]] var stofnað sem bráðabirgðaþing á þessu fimm ára tímabili. Þingið á að hafa umsjón með mótun nýrrar varanlegrar stjórnarskrár.<ref name=":02">{{Cite web |date=13 March 2025 |title=Syrian leader signs constitution that puts the country under an Islamist group's rule for 5 years |url=https://apnews.com/article/syria-constitution-assad-alsharaa-4caa2074f20155c2399451d9669e435b |access-date=13 March 2025 |website=Associated Press News}}</ref> Þann 29. mars 2025 kynnti al-Sharaa [[bráðabirgðastjórn Sýrlands]] við hátíðlega athöfn í forsetahöllinni í Damaskus.<ref name=":023">{{Cite web |title=نص الإعلان الدستوري لسوريا 2025 |trans-title=Texti stjórnarskráryfirlýsingar Sýrlands|url=https://www.aljazeera.net/encyclopedia/2025/3/14/%D9%86%D8%B5-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A7-2025 |date=14 March 2025 |access-date=29 March 2025 |website=[[Al Jazeera Arabic]] |language=ar |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314135843/https://www.aljazeera.net/encyclopedia/2025/3/14/%D9%86%D8%B5-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A7-2025 |archive-date=14 March 2025 |url-status=live }}</ref> Þar tóku nýju ráðherrarnir við embættum sínum og héldu ræður þar sem þeir lýstu stefnumálum sínum.<ref name="syria-tv-2025-03-29">{{Cite web |date=29 March 2025 |title=وزراء الحكومة السورية يقدمون خططهم ويؤدون القسم الدستوري |url=https://www.syria.tv/%D9%88%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%83%D9%88%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%8A%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%AE%D8%B7%D8%B7%D9%87%D9%85-%D9%88%D9%8A%D8%A4%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B3%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%8A |access-date=29 March 2025 |website=[[Syria TV (Fadaat Media)]] |language=ar}}</ref> Bráðabirgðastjórnin tók við af [[starfsstjórn Sýrlands]] sem var mynduð eftir fall stjórnar Assads 8. desember 2024.<ref name="auto3">{{cite news |title=At protest, Tel Aviv mayor vows to shut down the country if the government ignores a High Court ruling |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog-march-29-2025/ |access-date=29 March 2025 |website=[[The Times of Israel]] |date=29 March 2025 |language=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Miðað við núverandi fyrirkomulag er Sýrland [[einingarríki]],<ref>{{cite web |title=Syria summary |url= https://www.britannica.com/summary/Syria |publisher=[[Encyclopedia Britannica|Britannica]]}}</ref> en komið hafa fram tillögur að stofnun [[sambandsríki]]s. === Stjórnsýslueiningar === Sýrland skiptist í 14 héruð (landstjóraumdæmi) sem aftur skiptast í 61 umdæmi. [[File:Syria_2016,_administrative_divisions_coloured_and_numbered.svg|thumb|440px|Héruð Sýrlands.]] {| class="wikitable" | |- ! Nr. !! Hérað !! Höfuðstaður |- | 1 || [[Latakíuhérað]] || [[Latakía]] |- | 2 || [[Idlibhérað]] || [[Idlib]] |- | 3 || [[Aleppóhérað]] || [[Aleppó]] |- | 4 || [[Raqqa-hérað]] || [[Raqqa]] |- | 5 || [[Al-Hasakah-hérað]] || [[Al-Hasakah]] |- | 6 || [[Tartushérað]] || [[Tartus]] |- | 7 || [[Hamahérað]] || [[Hama]] |- | 8 || [[Deir ez-Zor-hérað]] || [[Deir ez-Zor]] |- | 9 || [[Homshérað]] || [[Homs]] |- | 10 || [[Rif Dimashq-hérað]] || [[Rif Dimashq]] |- | 11 || [[Damaskushérað]] || [[Damaskus]] |- | 12 || [[Quneitra-hérað]] || [[Quneitra]] |- | 13 || [[Daraa-hérað]] || [[Daraa]] |- | 14 || [[Sweida-hérað]] || [[Sweida]] |} ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Arababandalagið}} {{Asía}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Sýrland| ]] g76l7qogtxelzmfemopuhyy9gppt5vq 0 12196 1964938 1917503 2026-05-31T14:00:58Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964938 wikitext text/x-wiki {{Tilvísun|Strawson}} {{Heimspekingur | svæði = Vestræn heimspeki | tímabil = [[Heimspeki 20. aldar]] | color = #B0C4DE | image_name = | image_caption = P.F. Strawson | nafn = Peter Frederick Strawson | fæddur = [[23. nóvember]] [[1919]] í [[London]] | látinn = {{Dánardagur og aldur|2006|2|13|1919|11|23}} | skóli_hefð = [[Rökgreiningarheimspeki]] | helstu_ritverk = „On referring“, ''Individuals''; ''The Bounds of Sense''; ''Entity and Identity'' | helstu_viðfangsefni = [[frumspeki]], [[þekkingarfræði]], [[málspeki]] | markverðar_kenningar = Lýsandi frumspeki | áhrifavaldar = [[David Hume]], [[Immanuel Kant]], [[Bertrand Russell]], [[Ludwig Wittgenstein]], [[Gilbert Ryle]], [[J.L. Austin]] | hafði_áhrif_á = | }} '''Peter Frederick Strawson''' ([[fæðing|fæddur]] [[23. nóvember]] [[1919]] í [[London]] - [[13. febrúar]] [[2006]]) er [[heimspekingur]] sem er oft kenndur við [[heimspeki hversdagsmáls]] sem er straumur innan [[rökgreiningarheimspeki]]. Hann var [[Waynflete prófessor í frumspekilegri heimspeki]] við [[University of Oxford]] frá [[1968]] til [[1987]]. Strawson varð fyrst þekktur fyrir grein sína „On Referring“ sem birtist árið [[1950]]. Í greininni gagnrýndi hann [[lýsingarhyggja|lýsingarhyggju]] [[Bertrand Russell|Bertrands Russell]] (sjá einnig [[ákveðin lýsing|ákveðnar lýsingar]]). Meðal mikilvægra skrifa Strawsons eru: ''Introduction to Logical Theory'', ''Individuals: An Essay in Descriptive Metaphysics'', ''The Bounds of Sense: An Essay on Kant’s [[Gagnrýni hreinnar skynsemi|Critique of Pure Reason]]'' og ''Entity and Identity''. Strawson var aðlaður árið 1977, og er því einnig þekktur sem '''Sir Peter Strawson'''. Sonur hans, [[Galen Strawson]], er einnig heimspekingur. == Helstu ritverk == === Bækur === * ''Introduction to Logical Theory'' (London: Methuen, 1952). * ''Individuals: An Essay in Descriptive Metaphysics'' (London: Methuen, 1959). * ''The Bounds of Sense: An Essay on Kant's Critique of Pure Reason'' (London: Methuen, 1966). * ''Logico-Linguistic Papers'' (London: Methuen, 1971). * ''Freedom and Resentment and other Essays'' (London: Methuen, 1974). * ''Subject and Predicate in Logic and Grammar'' (London: Methuen, 1974). * ''Skepticism and Naturalism: Some Varieties'' (New York: Columbia University Press, 1985) * ''Analysis and Metaphysics: An Introduction to Philosophy'' (Oxford: Oxford University Press, 1992). * ''Entity and Identity'' (Oxford: Oxford University Press, 1997). ===Greinar=== * „Truth“. í ''Analysis'', 1949. * „Truth“ í ''Proceedings of the Aristotelian Society'' xxiv, 1950 * „On Referring“ í ''Mind'', 1950. * „In Defense of a Dogma“ ásamt [[H.P. Grice]] i ''Philosophical Review'', 1956. * „Logical Subjects and Physical Objects“ í ''Philosophy and Phenomenological Research'', 1957. * „Singular Terms and Predication“ í ''Journal of Philosophy'', 1961. * „Universals“ í ''Midwest Studies in Philosophy'', 1979. == Heimildir og frekari fróðleikur == * Brown, Clifford, ''Peter Strawson'' (McGill-Queen's University Press, 2006). * Kirkham, Richard, ''Theories of Truth'' (Cambridge, Mass.: MIT Press, 1992). (í 10. kafla er ítarleg umfjöllun um sannleikskenningu Strawsons.) == Tenglar == * {{IEP|t/truth.htm#Performative%20Theory|Truth}} * [http://www.ucl.ac.uk/~uctytho/dfwstrawson1.htm ''Freedom and resentment''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012090416/http://www.ucl.ac.uk/~uctytho/dfwstrawson1.htm |date=2007-10-12 }} Grein Strawsons frá 1962 * [http://www.timesonline.co.uk/article/0,,60-2040505,00.html Minningargrein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080725003637/http://www.timesonline.co.uk/article/0,,60-2040505,00.html |date=2008-07-25 }} í ''[[The Times]]'' * [http://www.guardian.co.uk/obituaries/story/0,,1709718,00.html Minningargrein] í ''[[The Guardian]]'' {{Stubbur|heimspeki}} [[Flokkur:Breskir heimspekingar|Strawson, Peter Frederick]] [[Flokkur:Bretar|Strawson, Peter Frederick]] [[Flokkur:Frumspekingar|Strawson, Peter Frederick]] [[Flokkur:Heimspekingar 20. aldar|Strawson, Peter Frederick]] [[Flokkur:Málspekingar|Strawson, Peter Frederick]] [[Flokkur:Rökgreiningarheimspekingar|Strawson, Peter Frederick]] [[Flokkur:Þekkingarfræðingar|Strawson, Peter Frederick]] {{fde|1919|2006|Strawson, Peter Frederick}} 4itkkn5emqkvl2gxzb8ydx4p3u0iljc 0 13091 1964996 1910139 2026-06-01T00:13:11Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964996 wikitext text/x-wiki <onlyinclude> '''Shōgi''' (将棋), oft kallað ''japönsk skák'', er [[borðspil]] sem upprunnið er í [[Japan]]. Það er einn af meðlimum skákfjölskyldunnar, en hún nær meðal annars yfir [[Evrópa|evrópska]] [[skák]], hið [[Kína|kínverska]] [[xiàngqí]], og hið [[Kórea|kóreska]] [[jianggi]]. Allir þessir leikir eru taldir eiga uppruna sinn að rekja til [[Indland|indverska]] spilsins [[chaturanga]] frá [[6. öld]].<ref name=EBshogi>Shogi (Encyclopædia Britannica 2002)</ref> [[Mynd:Shogi Ban Koma.jpg|right|thumb|300px|''Shōgi'', japönsk skák]] </onlyinclude> == Leikreglur == === Markmið === Markmiðið er að ná konungi andstæðingsins. === Leikmenn og búnaður === Tveir leikmenn, svartur og hvítur (eða 先手 ''sente'' og 後手 ''gote'') leika á borði með reitum, sem mynda 9 raðir og 9 dálka.{{efn | Cf. the 64 square [8x8] board in western chess and the 90 intersection point board [9x10] in [xiangqi]).}} Reitirnir eru einlitir, en ekki svartir og hvítir eins og í evrópskri skák. Hver leikmaður ræður yfir 20 spísslaga taflmönnum af mismunandi stærð, eftir því hversu mikilvægir þeir eru. Hér er þeim raðað eftir stærð (frá þeim stærsta til þess minnsta): * 1 kóngur * 1 hrókur * 1 biskup * 2 gullhershöfðingjar * 2 silfurhershöfðingjar * 2 riddarar * 2 lensur, eða spjót * 9 peð Flest þessara nafna eru valin til að líkjast nöfnum samsvarandi taflmanna í evrópskri skák, og eru því ekki endilega þýðingar á japönsku heitunum. Nafn hvers taflmanns stendur skrifað á honum með tveimur [[kanji]] (kínverskum táknum), vanalega svart. Á bakhliðinni (nema á kóngi og gullhershöfðingja) er svo eitt eða tvö önnur tákn, vanalega rauð, sem tákna nýja stöðu taflmanns sem hefur verið hækkaður í tign. Í stað þess að taflmenn hvers liðs hafi ólíkan lit eru þeir spísslaga og beinast að andstæðingnum. Þannig sést hver ræður yfir hvaða taflmönnum. Kínversku táknin hafa gert það að verkum að mörgum [[Vesturlönd|vesturlandabúum]] virðist of erfitt að læra shōgi. Þess vegna hafa verið framleiddir „vestrænir“ eða „alþjóðlegir“ shōgimenn, þar sem notuð eru önnur tákn sem eru myndrænni og meira lýsandi fyrir hreyfingu hvers leikmanns. Þetta hefur þó aldrei náð miklum vinsældum, þar sem það reynist ekki í raun svo mjög erfitt að læra að þekkja taflmennina í sundur, ekki síst vegna stærðarmunarins. Hér má sjá nöfn taflmannanna bæði á [[japanska|japönsku]] og [[íslenska|íslensku]]. Japönsku nöfnin eru oft stytt í daglegu tali og þegar gerðar eru skýringarmyndir, en styttu útgáfurnar sjást einnig í töflunni. <center> {| class="wikitable" |- BGCOLOR="#EDD9AB" ! Taflmaður ! [[Kanji]] ! [[Rōmaji]] ! [[Hiragana]] ! Stytt nafn ! Merking |- | Svartur kóngur || 玉将 || ''gyokushō'' || ぎょくしょう || 玉 (''gyoku'') || gimsteinshershöfðingi |- | Hvítur kóngur || 王将 || ''ōshō'' || おうしょう || 王 (''ō'') || herkonungur |- | Hrókur || 飛車 || ''hisha'' || ひしゃ || 飛 (''hi'') || fljúgandi vagn |- | Uppfærður hrókur || 龍王 || ''ryūō'' || りゅうおう || 龍 eða 竜* (''ryū'') || drekakonungur |- | Biskup || 角行 || ''kakugyō'' || かくぎょう || 角 (''kaku'') || skáfari |- | Uppfærður biskup || 龍馬 || ''ryūma'' || りゅうま || 馬 (''uma'') || drekahestur |- | Gullhershöfðingi || 金将 || ''kinshō'' || きんしょう || 金 (''kin'') || gullhershöfðingi |- | Silfurhershöfðingi || 銀将 || ''ginshō'' || ぎんしょう || 銀 (''gin'') || silfurhershöfðingi |- | Uppfært silfur || 成銀 || ''narigin'' || なりぎん || || uppfært silfur |- | Riddari || 桂馬 || ''keima'' || けいま || 桂 (''kei'') || lárviði prýddur hestur |- | Uppfærður riddari || 成桂 || ''narikei'' || なりけい || || uppfærður lárviður |- | Lensa (spjót) || 香車 || ''kyōsha'' || きょうしゃ || 香 (''kyō'') || reykelsisvagn |- | Uppfærð lensa || 成香 || ''narikyō'' || なりきょう || || uppfært reykelsi |- | Peð || 歩兵 || fuhyō || ふひょう || 歩 (''fu'') || fótgönguliði |- | Uppfært peð || と金 || ''tokin'' || ときん || と** || verður gull |} </center> <nowiki>*</nowiki> 竜 er einfölduð mynd táknsins 龍. <nowiki>**</nowiki> Nafnið ''tokin'' er ekki stytt í tali þótt svo sé gert í skýringarmyndum. Uppfærðir biskupar eru oft kallaðir ''hestar'' og uppfærðir hrókar ''drekar'', að hætti Japana, auk þess sem silfurhershöfðingjar og gullhershöfðingjar eru oft bara kallaðir ''gull'' og ''silfur''. Uppfærð peð eru líka oft kölluð ''tokin'', rétt eins og í japönsku. Táknin aftan á taflmönnunum, sem tákna nýja stöðu þeirra eftir stöðuhækkun, eru oftast rauð og skrifuð með mjög stílfærðri skrautskrift. Táknin aftan á þeim sem verða að gullhershöfðingjum eru mismunandi skrautskriftarútgáfur af tákninu fyrir gull, 金, og eru því einfaldaðri sem taflmaðurinn er minna virði. Á prenti eru stundum notaðir í þessum tilgangi eftirfarandi tákn: 全 fyrir uppfært silfur, 今 fyrir uppfærðan riddara, 仝 fyrir uppfærða lensu, og 个 fyrir uppfært peð (''tokin''). Önnur leið er að nota einföldun á fyrra tákninu í nöfnum óuppfærðu taflmannanna, þannig: 圭 fyrir uppfærðan riddara, 杏 fyrir uppfærða lensu, hið sama 全 og að ofan fyrir uppfært silfur, og と fyrir ''tokin''. === Uppsetning === [[Mynd:Shogi initial setup.png|thumb|300px|right|Upphafsstaðan í shōgi, séð frá sjónarhorni svarts.]] Hver leikmaður stillir sínum taflmönnum eins og sagt er hér að neðan og beinir oddi þeirra að andstæðingnum. * Í öftustu röð: ** Kónginum er komið fyrir í miðdálkinn, ** gullhershöfðingjarnir tveir eru settir sitthvorum megin við kónginn, ** silfurhershöfðingjarnir tveir eru settir næst gullhershöfðingjunum, ** riddararnir næst silfurhershöfðingjunum, ** og lensurnar á endana, við hlið riddaranna. Aftasta röð lítur því svona út: |L|R|S|G|K|G|S|R|L|. * Í annarri röð: ** Biskupinn er settur fyrir framan riddarann vinstra megin (séð frá hverjum leikmanni fyrir sig), ** og hrókurinn fyrir framan riddarann hægra megin. * Þriðja röðin er fyllt af peðum. Ákveðnum hefðum er fylgt varðandi í hvaða röð taflmennirnir eru settir á borðið, og eru tvær viðurkenndar leiðir, ''ōhashi ryū'' (大橋流) og ''itō ryū'' (伊藤流).<ref>{{cite web|url=http://www.shogi.or.jp/faq/index.html#hoka|script-title=ja:その他のご質問: 駒の並べ方に決まりはあるのでしょうか？|title=Sono Hoka no Goshitsumon: Koma no Narabikata ni Kimari wa Aru no Deshōka?|language=Japanese|trans-title=Other questions: Is there a certain way to set up the pieces?|publisher=日本将棋連盟 (Japan Shogi Association)|quote=江戸時代は, それぞれの家元に「大橋流」「伊藤流」という並べ方がありました。現在のでも, その並べ方を用いている棋士は少なからずおります. ただし, 決まりとして「このような並べ方をしなければならない」というものはありません. [In the Edo Era, each Iemoto had their own respective way of setting up the pieces: the 'Ohashi-style' and the 'Ito-style'. Although these two styles are still used today by many professionals, there is really no rule specifying that 'the pieces must be set up in this particular way'.]|accessdate=17 December 2014|archive-date=9 janúar 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160109172825/http://www.shogi.or.jp/faq/index.html#hoka|url-status=dead}}</ref> Hér má sjá röðina, ''ōhashi'' til vinstri og ''itō'' til hægri: [[Mynd:Shogi ohashi ryu.png]] [[Mynd:Shogi ito ryu.png]] === Taflið === Leikmennirnir gera til skiptis, en svartur hefur leikinn. (Orðin „svartur“ og „hvítur“ eru einungis notuð til að greina á milli leikmanna þegar rætt er um leikinn, en eiga ekki við um taflmennina sjálfa, enda hafa þeir engan sérstakan lit.) Þegar einn leikmannanna á leik má hann annaðhvort færa einn manna sinna sem þegar eru á leikborðinu, eða setja inn nýjan mann, sem hann hefur tekið af andstæðingnum fyrr í leiknum. Nánar er fjallað um þetta hér að neðan. Atvinnumenn tefla með [[skákklukka|skákklukku]], líkt og gert er í evrópskri skák. === Færsla og dráp === Hver taflmaður hreyfist á mismunandi hátt. Kóngur, hershöfðingjar og peð geta aðeins færst um einn reit í einu. Ef taflmaður andstæðingsins er á mögulegum áfangastað má ''taka'' það og færa sinn taflmann á reitinn þar sem hann var. Ef hans eigin taflmaður er þar fyrir má hann ekki leika öðrum taflmanni þangað. Riddarinn ''stekkur'', og hefur það engin áhrif á leik hans hvort annar taflmaður sé staðsettur á milli hans og áfangastaðarins. Hann er eini taflmaðurinn sem getur þetta. Lensa, biskup og hrókur eiga möguleika á að færast eftir beinni línu um hvaða reitafjölda sem er (þó aðeins innan leikborðsins, að sjálfsögðu). Þeir mega þá taka hvern þann mann andstæðingsins sem er á línunni. Aldrei má þó færa þessa taflmenn yfir annan taflmann (vinveittan eða óvinveittan) eða á reit þar sem taflmaður úr sama liði er fyrir. Taflmennina má hreyfa ýmist ''beint'' (lóðrétt eða lárétt) eða ''á ská'' (45°). Riddarinn er eina undantekningin á þessari reglu. ==== Kóngur ==== Kóngur getur færst um einn reit í senn í hvaða átt sem er (lóðrétt, lárétt eða á ská). ==== Gullhershöfðingi ==== Gullhershöfðingi getur færst um einn reit í senn lóðrétt eða lárétt, auk þess sem hann getur hreyfst áfram á ská. Hann hefur því sex mögulega áfangastaði. Ekki má hreyfa hann aftur á bak á ská. ==== Silfurhershöfðingi ==== Silfurhershöfðingi getur færst um einn reit í senn á ská (aftur á bak eða áfram) eða beint áfram. Hann hefur því fimm mögulega áfangastaði. Vegna þess að óuppfært silfur á auðveldara með að hörfa aftur en uppfært er mjög algengt að sleppa því að hækka það í tign þegar færi gefst á því (sjá að neðan). ==== Riddari ==== Riddari ''stekkur'' áfram á reit sem er tveimur reitum framar og einum reiti lengra til vinstri eða hægri. Hann hefur því val um tvo áfangastaði. Hann getur ekki stokkið til hliðar eða aftur á bak. Þetta er allt gert í einum leik, og telst riddarinn ekki hafa lent á reitunum sem liggja á milli upphaflegs reits hans og áfangastaðarins. Riddarinn er eini taflmaðurinn sem getur hreyfst án tillits til leikmanna sem liggja milli hans og áfangastaðarins. Þó þarf áfangastaðurinn að vera auður reitur eða reitur þar sem maður andstæðingsins stendur (þá er sá maður ''tekinn''), eins og gildir um alla aðra taflmenn. Oft er gott að sleppa því að hækka riddarann í tign þegar kostur gefst á því. Þó má ekki sleppa því þegar hann hefur komist í síðustu eða næstsíðustu röð, þar sem hann gæti annars ekkert hreyft sig framar. Eins má ekki setja riddara inn á borðið í síðustu eða næstsíðustu röð af sömu ástæðum (sjá nánar að neðan). ==== Lensa ==== Lensa getur færst um ótakmarkaðan fjölda auðra reita beint áfram. Hana má ekki færa til hliðar eða aftur á bak. Oft er gott að sleppa því að hækka lensuna í tign þegar kostur gefst á því. Þó er óráðlegt að sleppa því þegar í næstsíðustu röð er komið, og það er óleyfilegt að sleppa því þegar hún er komin í síðustu röð, enda gæti hún annars ekkert hreyft sig framar. Af sömu ástæðum má ekki setja lensu inn á borðið í síðustu röð (sjá nánar að neðan). ==== Biskup ==== Biskup getur færst um ótakmarkaðan fjölda auðra reita á ská (fjórar áttir). Vegna þess að biskupinn getur ekki fært sig beint til hliðar, fram eða aftur, getur hann einungis komist á helming reitanna á borðinu. ==== Hrókur ==== Hrókur getur færst um ótakmarkaðan fjölda auðra reita beint áfram, aftur á bak, eða til hliðar. ==== Peð ==== Peð getur aðeins færst um einn reit í senn beint áfram. Það getur ekki bakkað. Vegna þess að peð getur ekki færst aftur á bak eða til hliðar verður að hækka það í tign þegar það kemst í síðustu röð. Það tapast þó aldrei neitt við að hækka peð í tign, og því borgar sig yfirleitt að hækka það í tign hvenær sem færi gefst á því. Ekki má setja peð inn á borðið í síðustu röð af sömu ástæðum. Tvær aðrar reglur takmarka það hvernig setja má peð inn á borðið (sjá nánar að neðan). === Stöðuhækkun === [[Mynd:Shogi promotion.png|right|thumb|300px|Hér eru taflmennirnir sýndir í upphafsstöðu, nema hvað taflmenn svarts hafa hlotið stöðuhækkun.]] ''Stöðuhækkunarsvæði'' hvers leikmanns er í þeim þremur röðum sem lengst eru frá honum, þ.e. svæðið þar sem menn andstæðingsins byrjuðu. Ef taflmaður er færður inn í, innan, eða út af þessu svæði má ''hækka hann í tign'' að færslu lokinni. Ekki má þó hækka taflmann í tign þegar hann er settur inn á borðið. Stöðuhækkunin er sýnd með því að snúa taflmanninum við þannig að táknið fyrir uppfærða taflmanninn komi í ljós. Með því að hækka taflmann í tign breytist færslugeta hans. Taflmennirnir eru hækkaðir í tign þannig: * Kóngur og gullhershöfðingi geta ekki hækkað í tign, né heldur taflmenn sem þegar hefur verið veitt stöðuhækkun. * Silfurhershöfðingi, riddari, lensa og peð missa fyrri getu, en geta þess í stað hreyfst eins gullhershöfðingjar. * Biskup og hrókur halda sinni fyrri getu, en geta að auki hreyfst um einn reit í hvaða átt sem er, eins og kóngur. Þannig getur biskup sem hefur verið hækkaður í tign komist á alla reiti borðsins (ef honum gefst tími til nógu margra leikja). Ef peð, riddari eða lensa komast í síðustu röðina verður að hækka þau í tign, þar eð þau ættu annars engan mögulegan leik það sem eftir er taflsins. Af sömu ástæðu verður einnig að hækka í tign riddara sem lendir í næstsíðustu röð. Stöðuhækkun taflmanns varir allt þar til andstæðingurinn tekur hann. Þá hverfur taflmaðurinn aftur til fyrra horfs og ef honum er sleppt inn á borðið aftur helst staða hans óhækkuð, jafnvel þótt honum sé sleppt innan stöðuhækkunarsvæðisins. === Taflmönnum sleppt inn á borðið á ný === Taflmenn í shōgi eru ''teknir'' eða handsamaðir fremur en drepnir. Sá sem tekur taflmann hefur hann á hendi, og getur ''sleppt'' þeim aftur inn á borðið. Þegar hann á leik, velur hann annaðhvort að færa taflmann sem þegar er á borðinu, eða að nota leikinn til að sleppa inn á borðið taflmanni sem hann tók í fyrri leik. Sleppa má taflmönnum á hvaða auða reit á borðinu sem er, og ræður þá sá sem sleppti þeim yfir þeim. Taflmennirnir eru alltaf óuppfærðir þegar þeir eru hafðir á hendi og hækka ekki í tign þegar þeim er sleppt inn á aftur. Til að geta hækkað þá í tign verður að færa þá í annað sinn eins og lýst er í kaflanum um stöðhækkun hér að ofan. Ekki má taka taflmann andstæðingsins með því að sleppa manni á reit hans. Taflmenn hækka heldur ekki í tign við það að þeim sé sleppt inn á borðið innan stöðuhækkunarsvæðisins. Þeir geta samt tekið menn og hækkað í tign í næstu leikjum, eins og þeir gátu áður. Ekki má sleppa peði, riddara, eða lensu í síðustu röðina, þar eð þau ættu þá engan mögulegan leik það sem eftir er taflsins. Eins má ekki sleppa riddara í næstsíðustu röðina. Tvær aðrar reglur gilda um það þegar peði er sleppt inn á: Ekki má sleppa peði í sama dálk og peð í sama liði sem fyrir er á borðinu. (''Tokin'' telst ekki peð hér.) Leikmaður sem hefur óuppfært peð í öllum dálkum getur því alls ekki sleppt peði inn á. Þess vegna er algengt að peði sé fórnað til að rýma fyrir öðru sem sleppt er inn á. Ekki má sleppa peði þannig að [[skák og mát]] komi strax fram. Þessi regla á aðeins við um peðið, og leyfilegt er að skáka og máta með því að sleppa inn öðrum taflmönnum. Peð sem þegar er á borðinu má hins vegar alveg máta kónginn, og eins má alveg sleppa peði inn á reit sem gerir því kleift að máta í næsta leik. Algengt er að leikmenn skiptist á biskupum, en þeir snúa hver að öðrum á ská yfir borðið. Þannig fá báðir leikmenn biskup í hönd og geta sleppt honum inn seinna. Þetta er, eins og gefur að skilja, betra fyrir þann leikmann sem hefur betri vörn. === Skák og mát === Þegar leikmaður færir einn manna sinna þannig að kóngi andstæðingsins gæti verið náð í næsta leik er það kallað að ''skáka'' kónginum. Þá er sagt að kóngurinn standi í ''skák''. Ef kóngur leikmanns stendur í skák og engin leið er að koma honum úr henni kallast skákin ''mát'', og andstæðingurinn hefur þá unnið.<ref name="shogi2">{{cite web|url=http://www.shogi.or.jp/shogi/hon/05.html|script-title=ja:反則について3.王手放置|title=Hansoku ni Tsuite 3. ōtehōchi|language=Japanese|trans-title=About rule violations: 3. Leaving your king in check|publisher=日本将棋連盟 (Japan Shogi Association)|quote=王手をかけられたら, 玉が逃げるなど, 必ず王手を防ぐ手を指さなければなりません。王手がかかっているのに違う手を指すのは反則です. [When your king is placed in check, the king must escape, etc. so you must play moves that prevent checks. If your king is in check, ignoring the check and playing a different move is a violation.]|accessdate=17 December 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140926053955/http://www.shogi.or.jp/shogi/hon/05.html|archivedate=26 September 2014}}</ref> Til að segja „skák!“ á japönsku segir maður ''„ōte!“'' (王手). Þess er þó ekki krafist, og ef andstæðingurinn tekur ekki eftir skákinni og kemur sér ekki úr henni þótt hann geti það, má taka kóng hans í næsta leik og vinna þannig. Skák og mát er kallað ''tsume'' (詰め) eða ''ōtedzume'' (王手詰め). === Leikslok === Leikmaður sem nær kóngi andstæðingsins vinnur skákina. Í raun gerist þetta afar sjaldan, þar sem leikmenn segja leiknum oftast lokið þegar ljóst er að þeim er ómögulegt að vinna hann (eins og í evrópskri skák). Ef kóngur leikmanns stendur ekki í skák, en ekki er hægt að hreyfa neinn taflmann án þess að hann lendi í skák, telst andstæðingurinn hafa unnið (í evrópskri skák kallast þetta [[patt]] og telst jafntefli). Í atvinnumannaleikjum tapar leikmaður strax ef hann framkvæmir ólöglegan leik, þar með talið að sleppa peði inn á óleyfilegan reit. Taflinu getur lokið á tvennan annan hátt: með þrátefli (千日手 ''sennichite'') og „impasse“ (持将棋 ''jishōgi''). Þetta er þó fremur óalgengt. Þrátefli nefnist það þegar sama staða kemur upp fjórum sinnum, og lýkur þá leiknum með jafntefli. Til að staðan teljist sú sama þarf bæði að vera sama staða á borðinu og sömu menn á hendi hvers leikmanns, auk þess að sami leikmaður eigi leik. Skákin kemst í „impasse“ ef báðir kóngar hafa komist í stöðuhækkunarsvæðið hinum megin á borðinu, og hvorugur leikmaður hefur von til þess að máta hinn eða ná betri stöðu. Þá má ljúka leiknum og velja sigurvegara þannig: hver hrókur eða biskup veitir 5 stig og allir aðrir taflmenn nema kóngur 1 stig hver. Stöðuhækkanir eru hundsaðar í stigagjöfinni, en bæði leikmenn á borði og á hendi eru taldir með. Sá leikmaður tapar sem hefur færri en 24 stig, en ef báðir hafa 24 stig eða fleiri er jafntefli. Á áhugamannamótum eru jafnteflisleikir oft taldir sem slíkir í heildarstigagjöfinni, en í atvinnumannamótum kveða reglur yfirleitt á um að slíkir leikir skuli tefldir aftur til að skera úr um sigurvegarann. Þá er liðunum víxlað, þ.e. sá sem var svartur áður leikur nú hvítan, og öfugt, og leikmönnum er gjarnan gefinn minni tími á skákklukkunni. == Forgjafir == Þegar misgóðir leikmenn tefla eru oft gefnar forgjafir. Þá er sterkari leikmaðurinn hvítur, en einn eða fleiri taflmanna hans eru fjarlægðir áður en leikurinn hefst, og hvítur fær að byrja. Þeir taflmenn sem voru fjarlægðir eiga nú engan hlut að taflinu lengur, og ekki má sleppa þeim inn á borðið. Algengar forgjafir, frá þeirri minnstu til þeirrar stærstu, eru: * Lensa: vinstri lensa hvíts fjarlægð * Biskup: biskup hvíts fjarlægður * Hrókur: hrókur hvíts fjarlægður * Hrókur og lensa: hrókur og vinstri lensa hvíts fjarlægð * Tveir taflmenn: hrókur og biskup hvíts fjarlægðir * Fjórir taflmenn: hrókur, biskup og báðar lensur hvíts fjarlægð * Sex taflmenn: hrókur, biskup, báðar lensur og báðir riddarar fjarlægð Einstaka sinnum eru aðrar forgjafir gefnar. Til eru nokkur kerfi til að ákvarða forgjöf út frá stöðumun. == Að skrifa upp leiki == Sú aðferð sem notuð er til að skrifa upp shōgileiki á vesturlöndum var búin til af George Hodges árið [[1976]]. Henni svipar til þeirrar aðferðar sem notuð er til að skrifa upp leiki í evrópskri skák, en þó ekki nákvæmlega eins. Dæmi um þetta kerfi er ''P-8f''. Fyrsti stafurinn táknar gerð þess taflmanns sem var færður: ''P'' = peð, ''L'' = lensa, ''N'' = riddari (''knight'' á ensku, „kn“ er borið fram sem n), ''S'' = silfur, ''G'' = gull, ''B'' = biskup, ''R'' = hrókur (''rook'' á ensku), ''K'' = kóngur. Á íslensku má vitaskuld nota R fyrir riddara og H fyrir hrók. Fyrir taflmenn sem hafa verið hækkaðir í tign er ''+'' bætt fyrir framan einkennisstaf hans, t.d. ''+P'' fyrir ''tokin'' (uppfært peð). Á eftir þessum einkennisstaf kemur tákn fyrir gerð færslunnar: ''-'' fyrir venjulegan leik, ''x'' fyrir leik þar sem manni andstæðingsins er náð, eða ''*'' fyrir leik þar sem manni er sleppt inn á borðið. Næst er skrifaður reiturinn sem taflmaður lenti á. Hann er sýndur með tölustaf sem táknar dálkinn og bókstaf sem táknar röðina, en talið er frá hægri til vinstri og að ofan niður, séð frá sjónarhorni svarts (t.d. er ''1a'' efsti reiturinn lengst til hægri og ''9i'' neðsti reiturinn lengst til vinstri). Þessi aðferð til að merkja reitina komin frá Japan, en þar eru að vísu notaðir japanskar tölur í stað latneskra bókstafa, t.d. heitir reiturinn 2c þar í landi 2三. Ef færsla gerir taflmanni kleift að vera hækkaður í tign er ''+'' bætt við til að sýna að stöðuhækkunin var þegin, en ''='' til að sýna að henni var hafnað. ''Nx7c='' sýnir t.d. að riddari tók taflmann á reitnum 7c án þess að þiggja stöðuhækkun. Í tilvikum þar sem fleiri en einn taflmaður af sömu gerð og úr sama liði gæti lent á tilteknum reiti er reitnum sem hann kom frá bætt við skráninguna, rétt á eftir einkennisstaf taflmannsins. Sem dæmi má nefna að í upphafsstöðu borðsins á svartur tvo gullhershöfðingja sem báðir geta færst á reitinn ''5h'', beint fyrir framan kónginn. Færslan er þá táknuð með ''G6i-5h'' fyrir gullið á vinstri hönd kóngsins og ''G4i-5h'' fyrir gullið hægra megin. Leikir eru oft númeraðir eins og fyrir evrópska skák. T.d. gæti byrjun leiks litið svona út: <pre> 1. P-7f P-3d 2. P-2f G-3b 3. P-2e Bx8h+ 4. Sx8h S-2b </pre> Í leikjum þar sem gefin er forgjöf á hvítur leik fyrst, en þá kemur ''…'' í stað leiks nr. 1 hjá svörtum. == Shōgiafbrigði == ''Aðalgrein: [[Shōgiafbrigði]].'' Til eru mörg afbrigði shōgi, ýmist stærri eða minni, allt frá 4×5 reitum upp í 36×36. Þar ber helst að nefna [[chū shōgi]] (12×12) og [[dai shōgi]] (15×15), sem eru stærri „alvöruútgáfur“ leiksins, en einnig eru til útgáfur með sérstök þemu t.d. [[wa shōgi]] (11×11), þar sem allir taflmenn heita eftir einhverjum dýrum, og [[tori shōgi]] (7×7), þar sem allir taflmennirnir heita eftir fuglum. == Shōgi á Íslandi == Shōgi er rétt að byrja að ryðja sér til rúms á Íslandi. Reglur leiksins komu út á íslensku fyrst (svo vitað sé) árið [[1985]] í bókinni ''Spil og leikir um víða veröld'', sem gefin var út af Almenna bókafélaginu. Nú stendur japanska sendiráðið á Íslandi fyrir kennslu í shōgi, og fer hún fram 1. og 3. miðvikudagskvöld hvers mánaðar milli kl. 17 og 19 í sendiráðinu sjálfu að Laugavegi 182. == Shōgibækur á ensku == * ''Guide to Shogi openings: Shogi problems in Japanese and English'' (1983) eftir Aono Teruichi, þýtt af John Fairbairn * ''Better Moves for Better Shogi'' (1983) eftir Aono Teruichi, þýtt af John Fairbairn * ''Shogi for Beginners'' (1984) eftir John Fairbairn * ''The Art of Shogi'' (1997) eftir Tony Hosking * ''Habu's Words'' (2000) eftir Habu Yoshiharu, þýtt af Takahashi Yamato og Tony Hosking == Tengt efni == * [[Shōgiafbrigði]] * [[Chū shōgi]] == Heimildir == {{wpheimild | tungumál = en | titill = Shogi | mánuðurskoðað = 21. október | árskoðað = 2005}} <references /> == Neðanmálsgreinar == <references group="lower-alpha" /> == Tenglar == {{commonscat|Shogi}} * [http://www.shogi.net/shogi.html Shogi Net] * [http://www.shogiforum.net/ ShogiForum.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051110093815/http://www.shogiforum.net/ |date=2005-11-10 }} - alþjóðlegt shōgispjallborð (aðgangur ókeypis) * [http://www.hirohurl.net/shogi.html hirohurl.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051123152820/http://www.hirohurl.net/shogi.html |date=2005-11-23 }} - ekta japönsk shōgiborð og taflmenn * [http://www.shogishop.de/index.php?language=en Shogishop.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051102205112/http://www.shogishop.de/index.php?language=en |date=2005-11-02 }} - taflmenn, borð og bækur * [http://www.shogidojo.com/eng/engindex.htm Shogi Club 24] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130701135655/http://www.shogidojo.com/eng/engindex.htm |date=2013-07-01 }} - hér er hægt að spila shōgi frítt á netinu - til að skrá sig þarf að senda vefstjóra tölvupóst * [http://www.shogi.de/ Shogi.de] - shōgi í Þýskalandi * [http://BrainKing.com Shogi at BrainKing.com] - hér er hægt að spila shōgi frítt á netinu * [http://www.crockford.com/chess/shogi.html Kynning á shōgi fyrir skákmenn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060127011433/http://www.crockford.com/chess/shogi.html |date=2006-01-27 }} * [http://www.computer-shogi.org/index_e.html Computer Shogi Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081028193314/http://www.computer-shogi.org/index_e.html |date=2008-10-28 }} * [http://www.city.tendo.yamagata.jp/ Tendo-borg, stjórn Yamagata-héraðs] (á japönsku) * [http://shogi.hk/ Benri Shogi (á kínversku)] * [http://www.chessvariants.org/shogi.html Shōgi, japönsk skák] * [http://play.chessvariants.org/pbm/presets/shogi.html Shogi for Game Courier] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060527003206/http://play.chessvariants.org/pbm/presets/shogi.html |date=2006-05-27 }} - tefldu shōgi við aðra yfir netið. {{Gæðagrein}} [[Flokkur:Shōgi| ]] q5i9fgbrawfldyis1nn2jjbg0klu9rl 0 19903 1964962 1964812 2026-05-31T21:35:22Z Olafurbjorns 105113 1964962 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Nýdönsk | mynd = Nydonsk2018-09-23 00.04.48.jpg | mynd_langsnið = yes | mynd_texti = Hljómsveitin Nýdönsk í lok tónleika í Hörpu í september 2018 | önnur_nöfn = Ný dönsk, Ný dønsk | uppruni = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | stefna = [[Popp]], [[Rokk]] | ár = 1987– | útgefandi = Steinar, [[Skífan]], Skýmir | meðlimir = * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] * [[Ólafur Hólm Einarsson]] * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] * [[Stefán Hjörleifsson]] | fyrri_meðlimir = {{Plainlist| * [[Bergur Már Bernburg]] * [[Valdimar Bragi Bragason]] * [[Einar Sigurðsson]] * [[Þorgils Björgvinsson]] }}}}'''Nýdönsk''' (einnig skrifað Ný dønsk og Ný dönsk) er [[Ísland|íslensk]] [[hljómsveit]] sem stofnuð var árið [[1987]] og hefur gefið út 11 breiðskífur. Nafn hljómsveitarinnar var valið með hliðsjón af þeim sið bókabúða á þessum tíma að auglýsa "Ný dönsk blöð".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/5306366?iabr=on|title=Ný dönsk blöð?|date=1987-12-12|publisher=[[Ísfirðingur]]|page=12|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3979699?iabr=on|title=Gömul og ný dönsk|date=2007-11-18|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=21|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> == Saga hljómsveitarinnar == Hljómsveitin Nýdönsk var stofnuð árið [[1987]]. Eftir að hafa gefið út nokkur lög á safnplötum gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Ekki er á allt kosið]]'' árið [[1989]]. Af þeirri plötu voru lögin „Fram á nótt“ og „Hjálpaðu mér upp“ vinsælust. Á þeim tíma var hljómsveitin skipuð þeim Daníel, Birni Jörundi, Ólafi Hólm, Einari og Valdimar. Þegar platan ''[[Regnbogaland]]'' kom út árið [[1990]] voru einungis þrír fullgildir hljómsveitarmeðlimir eftir, þeir Daníel, Björn og Ólafur. Tveir sérlegir aðstoðarmenn voru tilteknir, þeir [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] og [[Stefán Hjörleifsson]], en von bráðar voru þeir endanlega teknir inn í hljómsveitina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2579770?iabr=on|title=Fjölgar í Nýdanskri|date=1991-01-05|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=36|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> Tónleikaplatan ''Kirsuber'' kom út árið [[1991]]. Hefur hún ekki verið fáanleg í nokkurn tíma. Sama ár gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Deluxe]]'' sem innihélt meðal annars smellina 'Landslag skýjanna', 'Alelda', 'Deluxe' og 'Svefninn laðar'. Á næstu plötu sveitarinnar ''Himnasending'' voru lögin 'Ilmur' og 'Horfðu til himins'. ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' kom síðan út [[1993]]. Árið [[1994]] skiptu Nýdanskir um gír. [[Megas]] fékk þá til liðs við sig á plötunni ''[[Drög að upprisu]]'' og einnig spiluðu þeir í leikritinu ''[[Gauragangur|Gauragangi]]''. Eftir þriggja ára þögn kom út safnplatan ''[[1987-1997|1987–1997]]''. Á þeirri plötu var að finna þekktustu lög hljómsveitarinnar, sjaldgæf lög en einnig þrjú ný. Daníel Ágúst tók þátt í gerð nýju laganna þrátt fyrir að vera á fullu með hljómsveitinni [[GusGus]]. Árið [[1998]] kom út platan ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' og ''[[Pólfarir]]'' fylgdi árið [[2001]] og tók Daníel Ágúst ekki þátt í gerð þeirra. Árið [[2002]] kom út platan ''[[Freistingar]]''. Þar var að finna gömul lög hljómsveitarinnar í einfölduðum búningi. Daníel Ágúst söng í þremur lögum, meðal annars í nýja laginu „Fagurt fés“. Árið [[2004]] spilaði Nýdönsk með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]], tónleikarnir voru gefnir út á geisladiski og DVD-diski. Árið [[2008]] þann [[3. maí]] hlutu þeir svo Heiðursverðlaun [[FM957]]. Platan ''[[Turninn]]'' kom út árið 2008. Á árunum 2010–2020 komu út þrjár plötur. Tónleikaplatan ''[[Nýdönsk 25]]'' kom út árið 2012 og breiðskífurnar ''[[Diskó Berlín]]'' árið 2014 og ''[[Á plánetunni jörð]]'' árið 2017. Árið 2025 gaf hljómsveitin út plötuna ''[[Í raunheimum]]'' en á henni má finna lög á borð við 'Hálka lífsins' og 'Fullkomið farartæki'.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252670347d/frum-syning-a-visi-halka-lifsins-med-ny-donsk|title=Frum­sýning á Vísi: Hálka lífsins með Ný­dönsk - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2025-02-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-26}}</ref> 'Fullkomið farartæki' var mest spilaða lag [[Bylgjan|Bylgjunnar]] árið 2024<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252665631d/ny-donsk-a-toppnum-2024|title=Ný­dönsk á toppnum 2024 - Vísir|last=Agnarsdóttir|first=Dóra Júlía|date=2025-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref>, valið lag ársins 2024 á [[Ríkisútvarpið|Rás 2]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-12-30-nydonsk-eiga-lag-arsins-2024-a-ras-2-431315|title=Nýdönsk eiga lag ársins 2024 á Rás 2 - RÚV.is|last=Aradóttir|first=Júlía|date=2024-12-30|website=RÚV|access-date=2025-03-27}}</ref> og lag ársins 2024 á [[Íslensku tónlistarverðlaunin|Íslensku tónlistarverðlaununum]] 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.iston.is/frettir/verdlaunahafar-2025|title=Verðlaunahafar 2025|website=Ístón - Íslensku tónlistarverðlaunin|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref> Þann 20. maí 2026 var nýtt lag, 'Ekkert mál' frumflutt á Bylgjunni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/k/9193c8bb-ff00-488d-aaaf-445759e77fae-1779277493710?fbclid=IwY2xjawR9gBtleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBnVUZlRkdrVmVRMklJUEVqc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHixgrjTAuK5uppMbJ-XibJIFjePcTz9l68bqwQtG3EvipAmkc2x8yKnq_K_2_aem_SrvQ04mRGTs7dwN6LQr1iw |title=Lagið passaði ekki inn á Raunheima - Vísir|date=2026-05-20|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-22}}</ref> Lagið var svo gefið út á Spotify 22. maí 2026. Nýdönsk skrifaði eftirfarandi um lagið á [https://www.facebook.com/nydonsk/posts/pfbid02FgdJmB8y1jYK8Zcv4tCsvYouTx7NpA4swGVLjSZMp3W9DVgg8HRRzPf8hFpZHhkyl Facebook síðu] hljómsveitarinnar: ''Í dag kom út nýtt lag frá okkur félögunum. Lagið er eftir Jón en textann gerðu Björn og Daníel. Við þurfum að passa upp á tungumálið okkar og þessi texti er innlegg í þá veruna. Lagið var hljóðritað í Real World og átti að vera á síðustu breiðskífu hljómsveitarinnar en okkur gekk illa að finna því pláss - fannst það aldrei passa inn í heildarmyndina. Textinn var líka ekki alveg tilbúinn og því var þetta sett í salt. Á dögunum réðust skáldin svo til atlögu við verkefnið með líka þessum fína árangri. Guðmundur Pétursson leikur með okkur á gítar og Katie May hljóðblandaði.'' ==Meðlimir== * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] – söngur og bassi (1987–) * [[Ólafur Hólm Einarsson]] – trommur (1987–) * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] – hljómborð (1990–) * [[Stefán Hjörleifsson]] – gítar (1990–) * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] – söngur (1987–1997) (2007–) ==Fyrrum meðlimir == * [[Þorgils Björgvinsson]] – gítar (1989–1990) * [[Valdimar Bragi Bragason]] – gítar (1987–1989) * [[Einar Sigurðsson]] – hljómborð (1987–1989) * [[Bergur M. Bernburg]] – hljómborð (1987–1989) ==Tímalína== {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:140 bottom:75 top:10 right:20 Alignbars = justify DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:01/01/1987 till:{{#time:m/d/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:2 ScaleMajor = increment:3 start:1987 ScaleMinor = increment:1 start:1987 Colors = id:vocals value:red legend:Söngur id:bass value:blue legend:Bassi id:guitar value:green legend:Gítar id:keys value:purple legend:Hljómborð id:drums value:orange legend:Trommur BarData = bar:Bjorn text:"Björn Jörundur Friðbjörnsson" bar:Olafur text:"Ólafur Hólm Einarsson" bar:Jon text:"Jón Ólafsson" bar:Stefan text:"Stefán Hjörleifsson" bar:Daniel text:"Daníel Ágúst Haraldsson" bar:Thorgils text:"Þorgils Björgvinsson" bar:Valdimar text:"Valdimar Bragi Bragason" bar:Einar text:"Einar Sigurðsson" bar:Bergur text:"Bergur M. Bernburg" PlotData= width:11 bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:vocals bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:bass width:3 bar:Olafur from:01/01/1987 till:end color:drums bar:Jon from:01/01/1990 till:end color:keys bar:Stefan from:01/01/1990 till:end color:guitar bar:Daniel from:01/01/1987 till:01/01/1997 color:vocals bar:Daniel from:01/01/2007 till:end color:vocals bar:Thorgils from:01/01/1989 till:01/01/1990 color:guitar bar:Valdimar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:guitar bar:Einar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys bar:Bergur from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys }} ==Plötulisti== ===Breiðskífur=== * ''[[Ekki er á allt kosið]]'' (1989) * ''[[Regnbogaland]]'' (1990) * ''[[Deluxe]]'' (1991) * ''[[Himnasending]]'' (1992) * ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' (1993) * ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' (1998) * ''[[Pólfarir]]'' (2001) * ''[[Turninn]]'' (2008) * ''[[Diskó Berlín]]'' (2014) * ''[[Á plánetunni jörð]]'' (2017) * ''[[Í raunheimum]]'' (2025) ===Stuttskífur=== * ''[[Kirsuber (stuttskífa)|Kirsuber]]'' (1991) ===Safn- og tónleikaplötur=== * ''[[Drög að upprisu]]'' (1994) * ''[[1987-1997|1987–1997]]'' (1997) * ''[[Freistingar]]'' (2002) * ''[[Skynjun (Nýdönsk og Sinfó)]]'' (2004) * ''[[1987-2007]]'' (2007) * ''[[Nýdönsk 25]]'' (2012) ===Safnkassar (box-set)=== * ''[[Allt]]'' (2007) ===Leikhúsplötur=== * ''[[Gauragangur]]'' (1994) ===Smáskífur / stök lög=== Hér eru lög sem hafa komið út á safnplötum, sem smáskífur eða komu fram á öðrum plötum Nýdanskrar sem ekki eru breiðskífur. * 1987: "Síglaður" * 1988: "Hólmfríður Júlíusdóttir" * 1988: "Eða hvað?" * 1989: "Vígmundur" * 1989: "Ég vil vera ég" * 1990: "Nostradamus" * 1992: "Steypireið" * 1997: "Klæddu þig" * 1997: "Flauelsföt" * 1997: "Grænmeti og ávextir" * 2002: "Fagurt fés" * 2002: "Á sama tíma að ári" * 2002: "Faldar hendur" * 2004: "Hvað kostar hamingjan?" * 2004: "Sökudólgur óskast" * 2008: "Náttúran" * 2009: "Ég ætla að brosa" * 2010: "Umboðsmenn drottins" * 2010: "Vertu með" * 2010: "Þriggja daga vakt" (ás. Hjaltalín og GusGus) * 2011: "Í nánd" * 2012: "Uppskeran" * 2013: "Where Dreams Go to Die" * 2013: "Iður" * 2014: "Uppvakningar" * 2014: "Diskó Berlín" * 2014: "Nýr maður" * 2014: "Stafrófsröð" * 2015: "Heimsins stærsta tár" * 2017: "Stundum" * 2020: "Örlagagarn" * 2021: "Ég kýs" * 2024: "Fullkomið farartæki" * 2025: "Hálka lífsins" * 2026: "Ekkert mál" ==Heimildir== [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] elzhquprbk941uqpl3ikmdzg6zsw8xx 1964963 1964962 2026-05-31T21:41:43Z Olafurbjorns 105113 Bætti við undirtitli við Meðlimi, Aðstoðarmenn og setti Inga Skúlason þar undir 1964963 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Nýdönsk | mynd = Nydonsk2018-09-23 00.04.48.jpg | mynd_langsnið = yes | mynd_texti = Hljómsveitin Nýdönsk í lok tónleika í Hörpu í september 2018 | önnur_nöfn = Ný dönsk, Ný dønsk | uppruni = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | stefna = [[Popp]], [[Rokk]] | ár = 1987– | útgefandi = Steinar, [[Skífan]], Skýmir | meðlimir = * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] * [[Ólafur Hólm Einarsson]] * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] * [[Stefán Hjörleifsson]] | fyrri_meðlimir = {{Plainlist| * [[Bergur Már Bernburg]] * [[Valdimar Bragi Bragason]] * [[Einar Sigurðsson]] * [[Þorgils Björgvinsson]] }}}}'''Nýdönsk''' (einnig skrifað Ný dønsk og Ný dönsk) er [[Ísland|íslensk]] [[hljómsveit]] sem stofnuð var árið [[1987]] og hefur gefið út 11 breiðskífur. Nafn hljómsveitarinnar var valið með hliðsjón af þeim sið bókabúða á þessum tíma að auglýsa "Ný dönsk blöð".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/5306366?iabr=on|title=Ný dönsk blöð?|date=1987-12-12|publisher=[[Ísfirðingur]]|page=12|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3979699?iabr=on|title=Gömul og ný dönsk|date=2007-11-18|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=21|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> == Saga hljómsveitarinnar == Hljómsveitin Nýdönsk var stofnuð árið [[1987]]. Eftir að hafa gefið út nokkur lög á safnplötum gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Ekki er á allt kosið]]'' árið [[1989]]. Af þeirri plötu voru lögin „Fram á nótt“ og „Hjálpaðu mér upp“ vinsælust. Á þeim tíma var hljómsveitin skipuð þeim Daníel, Birni Jörundi, Ólafi Hólm, Einari og Valdimar. Þegar platan ''[[Regnbogaland]]'' kom út árið [[1990]] voru einungis þrír fullgildir hljómsveitarmeðlimir eftir, þeir Daníel, Björn og Ólafur. Tveir sérlegir aðstoðarmenn voru tilteknir, þeir [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] og [[Stefán Hjörleifsson]], en von bráðar voru þeir endanlega teknir inn í hljómsveitina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2579770?iabr=on|title=Fjölgar í Nýdanskri|date=1991-01-05|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=36|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> Tónleikaplatan ''Kirsuber'' kom út árið [[1991]]. Hefur hún ekki verið fáanleg í nokkurn tíma. Sama ár gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Deluxe]]'' sem innihélt meðal annars smellina 'Landslag skýjanna', 'Alelda', 'Deluxe' og 'Svefninn laðar'. Á næstu plötu sveitarinnar ''Himnasending'' voru lögin 'Ilmur' og 'Horfðu til himins'. ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' kom síðan út [[1993]]. Árið [[1994]] skiptu Nýdanskir um gír. [[Megas]] fékk þá til liðs við sig á plötunni ''[[Drög að upprisu]]'' og einnig spiluðu þeir í leikritinu ''[[Gauragangur|Gauragangi]]''. Eftir þriggja ára þögn kom út safnplatan ''[[1987-1997|1987–1997]]''. Á þeirri plötu var að finna þekktustu lög hljómsveitarinnar, sjaldgæf lög en einnig þrjú ný. Daníel Ágúst tók þátt í gerð nýju laganna þrátt fyrir að vera á fullu með hljómsveitinni [[GusGus]]. Árið [[1998]] kom út platan ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' og ''[[Pólfarir]]'' fylgdi árið [[2001]] og tók Daníel Ágúst ekki þátt í gerð þeirra. Árið [[2002]] kom út platan ''[[Freistingar]]''. Þar var að finna gömul lög hljómsveitarinnar í einfölduðum búningi. Daníel Ágúst söng í þremur lögum, meðal annars í nýja laginu „Fagurt fés“. Árið [[2004]] spilaði Nýdönsk með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]], tónleikarnir voru gefnir út á geisladiski og DVD-diski. Árið [[2008]] þann [[3. maí]] hlutu þeir svo Heiðursverðlaun [[FM957]]. Platan ''[[Turninn]]'' kom út árið 2008. Á árunum 2010–2020 komu út þrjár plötur. Tónleikaplatan ''[[Nýdönsk 25]]'' kom út árið 2012 og breiðskífurnar ''[[Diskó Berlín]]'' árið 2014 og ''[[Á plánetunni jörð]]'' árið 2017. Árið 2025 gaf hljómsveitin út plötuna ''[[Í raunheimum]]'' en á henni má finna lög á borð við 'Hálka lífsins' og 'Fullkomið farartæki'.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252670347d/frum-syning-a-visi-halka-lifsins-med-ny-donsk|title=Frum­sýning á Vísi: Hálka lífsins með Ný­dönsk - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2025-02-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-26}}</ref> 'Fullkomið farartæki' var mest spilaða lag [[Bylgjan|Bylgjunnar]] árið 2024<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252665631d/ny-donsk-a-toppnum-2024|title=Ný­dönsk á toppnum 2024 - Vísir|last=Agnarsdóttir|first=Dóra Júlía|date=2025-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref>, valið lag ársins 2024 á [[Ríkisútvarpið|Rás 2]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-12-30-nydonsk-eiga-lag-arsins-2024-a-ras-2-431315|title=Nýdönsk eiga lag ársins 2024 á Rás 2 - RÚV.is|last=Aradóttir|first=Júlía|date=2024-12-30|website=RÚV|access-date=2025-03-27}}</ref> og lag ársins 2024 á [[Íslensku tónlistarverðlaunin|Íslensku tónlistarverðlaununum]] 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.iston.is/frettir/verdlaunahafar-2025|title=Verðlaunahafar 2025|website=Ístón - Íslensku tónlistarverðlaunin|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref> Þann 20. maí 2026 var nýtt lag, 'Ekkert mál' frumflutt á Bylgjunni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/k/9193c8bb-ff00-488d-aaaf-445759e77fae-1779277493710?fbclid=IwY2xjawR9gBtleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBnVUZlRkdrVmVRMklJUEVqc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHixgrjTAuK5uppMbJ-XibJIFjePcTz9l68bqwQtG3EvipAmkc2x8yKnq_K_2_aem_SrvQ04mRGTs7dwN6LQr1iw |title=Lagið passaði ekki inn á Raunheima - Vísir|date=2026-05-20|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-22}}</ref> Lagið var svo gefið út á Spotify 22. maí 2026. Nýdönsk skrifaði eftirfarandi um lagið á [https://www.facebook.com/nydonsk/posts/pfbid02FgdJmB8y1jYK8Zcv4tCsvYouTx7NpA4swGVLjSZMp3W9DVgg8HRRzPf8hFpZHhkyl Facebook síðu] hljómsveitarinnar: ''Í dag kom út nýtt lag frá okkur félögunum. Lagið er eftir Jón en textann gerðu Björn og Daníel. Við þurfum að passa upp á tungumálið okkar og þessi texti er innlegg í þá veruna. Lagið var hljóðritað í Real World og átti að vera á síðustu breiðskífu hljómsveitarinnar en okkur gekk illa að finna því pláss - fannst það aldrei passa inn í heildarmyndina. Textinn var líka ekki alveg tilbúinn og því var þetta sett í salt. Á dögunum réðust skáldin svo til atlögu við verkefnið með líka þessum fína árangri. Guðmundur Pétursson leikur með okkur á gítar og Katie May hljóðblandaði.'' ==Meðlimir== * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] – söngur og bassi (1987–) * [[Ólafur Hólm Einarsson]] – trommur (1987–) * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] – hljómborð (1990–) * [[Stefán Hjörleifsson]] – gítar (1990–) * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] – söngur (1987–1997) (2007–) ===Fyrrum meðlimir=== * [[Þorgils Björgvinsson]] – gítar (1989–1990) * [[Valdimar Bragi Bragason]] – gítar (1987–1989) * [[Einar Sigurðsson]] – hljómborð (1987–1989) * [[Bergur M. Bernburg]] – hljómborð (1987–1989) ===Aðstoðarmenn=== * [[Ingi Skúlason]] - bassaleikari á tónleikum (1999-) ==Tímalína== {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:140 bottom:75 top:10 right:20 Alignbars = justify DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:01/01/1987 till:{{#time:m/d/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:2 ScaleMajor = increment:3 start:1987 ScaleMinor = increment:1 start:1987 Colors = id:vocals value:red legend:Söngur id:bass value:blue legend:Bassi id:guitar value:green legend:Gítar id:keys value:purple legend:Hljómborð id:drums value:orange legend:Trommur BarData = bar:Bjorn text:"Björn Jörundur Friðbjörnsson" bar:Olafur text:"Ólafur Hólm Einarsson" bar:Jon text:"Jón Ólafsson" bar:Stefan text:"Stefán Hjörleifsson" bar:Daniel text:"Daníel Ágúst Haraldsson" bar:Thorgils text:"Þorgils Björgvinsson" bar:Valdimar text:"Valdimar Bragi Bragason" bar:Einar text:"Einar Sigurðsson" bar:Bergur text:"Bergur M. Bernburg" PlotData= width:11 bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:vocals bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:bass width:3 bar:Olafur from:01/01/1987 till:end color:drums bar:Jon from:01/01/1990 till:end color:keys bar:Stefan from:01/01/1990 till:end color:guitar bar:Daniel from:01/01/1987 till:01/01/1997 color:vocals bar:Daniel from:01/01/2007 till:end color:vocals bar:Thorgils from:01/01/1989 till:01/01/1990 color:guitar bar:Valdimar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:guitar bar:Einar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys bar:Bergur from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys }} ==Plötulisti== ===Breiðskífur=== * ''[[Ekki er á allt kosið]]'' (1989) * ''[[Regnbogaland]]'' (1990) * ''[[Deluxe]]'' (1991) * ''[[Himnasending]]'' (1992) * ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' (1993) * ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' (1998) * ''[[Pólfarir]]'' (2001) * ''[[Turninn]]'' (2008) * ''[[Diskó Berlín]]'' (2014) * ''[[Á plánetunni jörð]]'' (2017) * ''[[Í raunheimum]]'' (2025) ===Stuttskífur=== * ''[[Kirsuber (stuttskífa)|Kirsuber]]'' (1991) ===Safn- og tónleikaplötur=== * ''[[Drög að upprisu]]'' (1994) * ''[[1987-1997|1987–1997]]'' (1997) * ''[[Freistingar]]'' (2002) * ''[[Skynjun (Nýdönsk og Sinfó)]]'' (2004) * ''[[1987-2007]]'' (2007) * ''[[Nýdönsk 25]]'' (2012) ===Safnkassar (box-set)=== * ''[[Allt]]'' (2007) ===Leikhúsplötur=== * ''[[Gauragangur]]'' (1994) ===Smáskífur / stök lög=== Hér eru lög sem hafa komið út á safnplötum, sem smáskífur eða komu fram á öðrum plötum Nýdanskrar sem ekki eru breiðskífur. * 1987: "Síglaður" * 1988: "Hólmfríður Júlíusdóttir" * 1988: "Eða hvað?" * 1989: "Vígmundur" * 1989: "Ég vil vera ég" * 1990: "Nostradamus" * 1992: "Steypireið" * 1997: "Klæddu þig" * 1997: "Flauelsföt" * 1997: "Grænmeti og ávextir" * 2002: "Fagurt fés" * 2002: "Á sama tíma að ári" * 2002: "Faldar hendur" * 2004: "Hvað kostar hamingjan?" * 2004: "Sökudólgur óskast" * 2008: "Náttúran" * 2009: "Ég ætla að brosa" * 2010: "Umboðsmenn drottins" * 2010: "Vertu með" * 2010: "Þriggja daga vakt" (ás. Hjaltalín og GusGus) * 2011: "Í nánd" * 2012: "Uppskeran" * 2013: "Where Dreams Go to Die" * 2013: "Iður" * 2014: "Uppvakningar" * 2014: "Diskó Berlín" * 2014: "Nýr maður" * 2014: "Stafrófsröð" * 2015: "Heimsins stærsta tár" * 2017: "Stundum" * 2020: "Örlagagarn" * 2021: "Ég kýs" * 2024: "Fullkomið farartæki" * 2025: "Hálka lífsins" * 2026: "Ekkert mál" ==Heimildir== [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] nx3qsdzen5eqko011uxspv0jq4qqj53 1964989 1964963 2026-05-31T22:43:25Z Olafurbjorns 105113 /* Smáskífur / stök lög */ 1964989 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Nýdönsk | mynd = Nydonsk2018-09-23 00.04.48.jpg | mynd_langsnið = yes | mynd_texti = Hljómsveitin Nýdönsk í lok tónleika í Hörpu í september 2018 | önnur_nöfn = Ný dönsk, Ný dønsk | uppruni = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | stefna = [[Popp]], [[Rokk]] | ár = 1987– | útgefandi = Steinar, [[Skífan]], Skýmir | meðlimir = * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] * [[Ólafur Hólm Einarsson]] * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] * [[Stefán Hjörleifsson]] | fyrri_meðlimir = {{Plainlist| * [[Bergur Már Bernburg]] * [[Valdimar Bragi Bragason]] * [[Einar Sigurðsson]] * [[Þorgils Björgvinsson]] }}}}'''Nýdönsk''' (einnig skrifað Ný dønsk og Ný dönsk) er [[Ísland|íslensk]] [[hljómsveit]] sem stofnuð var árið [[1987]] og hefur gefið út 11 breiðskífur. Nafn hljómsveitarinnar var valið með hliðsjón af þeim sið bókabúða á þessum tíma að auglýsa "Ný dönsk blöð".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/5306366?iabr=on|title=Ný dönsk blöð?|date=1987-12-12|publisher=[[Ísfirðingur]]|page=12|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3979699?iabr=on|title=Gömul og ný dönsk|date=2007-11-18|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=21|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> == Saga hljómsveitarinnar == Hljómsveitin Nýdönsk var stofnuð árið [[1987]]. Eftir að hafa gefið út nokkur lög á safnplötum gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Ekki er á allt kosið]]'' árið [[1989]]. Af þeirri plötu voru lögin „Fram á nótt“ og „Hjálpaðu mér upp“ vinsælust. Á þeim tíma var hljómsveitin skipuð þeim Daníel, Birni Jörundi, Ólafi Hólm, Einari og Valdimar. Þegar platan ''[[Regnbogaland]]'' kom út árið [[1990]] voru einungis þrír fullgildir hljómsveitarmeðlimir eftir, þeir Daníel, Björn og Ólafur. Tveir sérlegir aðstoðarmenn voru tilteknir, þeir [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] og [[Stefán Hjörleifsson]], en von bráðar voru þeir endanlega teknir inn í hljómsveitina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2579770?iabr=on|title=Fjölgar í Nýdanskri|date=1991-01-05|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=36|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> Tónleikaplatan ''Kirsuber'' kom út árið [[1991]]. Hefur hún ekki verið fáanleg í nokkurn tíma. Sama ár gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Deluxe]]'' sem innihélt meðal annars smellina 'Landslag skýjanna', 'Alelda', 'Deluxe' og 'Svefninn laðar'. Á næstu plötu sveitarinnar ''Himnasending'' voru lögin 'Ilmur' og 'Horfðu til himins'. ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' kom síðan út [[1993]]. Árið [[1994]] skiptu Nýdanskir um gír. [[Megas]] fékk þá til liðs við sig á plötunni ''[[Drög að upprisu]]'' og einnig spiluðu þeir í leikritinu ''[[Gauragangur|Gauragangi]]''. Eftir þriggja ára þögn kom út safnplatan ''[[1987-1997|1987–1997]]''. Á þeirri plötu var að finna þekktustu lög hljómsveitarinnar, sjaldgæf lög en einnig þrjú ný. Daníel Ágúst tók þátt í gerð nýju laganna þrátt fyrir að vera á fullu með hljómsveitinni [[GusGus]]. Árið [[1998]] kom út platan ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' og ''[[Pólfarir]]'' fylgdi árið [[2001]] og tók Daníel Ágúst ekki þátt í gerð þeirra. Árið [[2002]] kom út platan ''[[Freistingar]]''. Þar var að finna gömul lög hljómsveitarinnar í einfölduðum búningi. Daníel Ágúst söng í þremur lögum, meðal annars í nýja laginu „Fagurt fés“. Árið [[2004]] spilaði Nýdönsk með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]], tónleikarnir voru gefnir út á geisladiski og DVD-diski. Árið [[2008]] þann [[3. maí]] hlutu þeir svo Heiðursverðlaun [[FM957]]. Platan ''[[Turninn]]'' kom út árið 2008. Á árunum 2010–2020 komu út þrjár plötur. Tónleikaplatan ''[[Nýdönsk 25]]'' kom út árið 2012 og breiðskífurnar ''[[Diskó Berlín]]'' árið 2014 og ''[[Á plánetunni jörð]]'' árið 2017. Árið 2025 gaf hljómsveitin út plötuna ''[[Í raunheimum]]'' en á henni má finna lög á borð við 'Hálka lífsins' og 'Fullkomið farartæki'.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252670347d/frum-syning-a-visi-halka-lifsins-med-ny-donsk|title=Frum­sýning á Vísi: Hálka lífsins með Ný­dönsk - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2025-02-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-26}}</ref> 'Fullkomið farartæki' var mest spilaða lag [[Bylgjan|Bylgjunnar]] árið 2024<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252665631d/ny-donsk-a-toppnum-2024|title=Ný­dönsk á toppnum 2024 - Vísir|last=Agnarsdóttir|first=Dóra Júlía|date=2025-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref>, valið lag ársins 2024 á [[Ríkisútvarpið|Rás 2]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-12-30-nydonsk-eiga-lag-arsins-2024-a-ras-2-431315|title=Nýdönsk eiga lag ársins 2024 á Rás 2 - RÚV.is|last=Aradóttir|first=Júlía|date=2024-12-30|website=RÚV|access-date=2025-03-27}}</ref> og lag ársins 2024 á [[Íslensku tónlistarverðlaunin|Íslensku tónlistarverðlaununum]] 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.iston.is/frettir/verdlaunahafar-2025|title=Verðlaunahafar 2025|website=Ístón - Íslensku tónlistarverðlaunin|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref> Þann 20. maí 2026 var nýtt lag, 'Ekkert mál' frumflutt á Bylgjunni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/k/9193c8bb-ff00-488d-aaaf-445759e77fae-1779277493710?fbclid=IwY2xjawR9gBtleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBnVUZlRkdrVmVRMklJUEVqc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHixgrjTAuK5uppMbJ-XibJIFjePcTz9l68bqwQtG3EvipAmkc2x8yKnq_K_2_aem_SrvQ04mRGTs7dwN6LQr1iw |title=Lagið passaði ekki inn á Raunheima - Vísir|date=2026-05-20|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-22}}</ref> Lagið var svo gefið út á Spotify 22. maí 2026. Nýdönsk skrifaði eftirfarandi um lagið á [https://www.facebook.com/nydonsk/posts/pfbid02FgdJmB8y1jYK8Zcv4tCsvYouTx7NpA4swGVLjSZMp3W9DVgg8HRRzPf8hFpZHhkyl Facebook síðu] hljómsveitarinnar: ''Í dag kom út nýtt lag frá okkur félögunum. Lagið er eftir Jón en textann gerðu Björn og Daníel. Við þurfum að passa upp á tungumálið okkar og þessi texti er innlegg í þá veruna. Lagið var hljóðritað í Real World og átti að vera á síðustu breiðskífu hljómsveitarinnar en okkur gekk illa að finna því pláss - fannst það aldrei passa inn í heildarmyndina. Textinn var líka ekki alveg tilbúinn og því var þetta sett í salt. Á dögunum réðust skáldin svo til atlögu við verkefnið með líka þessum fína árangri. Guðmundur Pétursson leikur með okkur á gítar og Katie May hljóðblandaði.'' ==Meðlimir== * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] – söngur og bassi (1987–) * [[Ólafur Hólm Einarsson]] – trommur (1987–) * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] – hljómborð (1990–) * [[Stefán Hjörleifsson]] – gítar (1990–) * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] – söngur (1987–1997) (2007–) ===Fyrrum meðlimir=== * [[Þorgils Björgvinsson]] – gítar (1989–1990) * [[Valdimar Bragi Bragason]] – gítar (1987–1989) * [[Einar Sigurðsson]] – hljómborð (1987–1989) * [[Bergur M. Bernburg]] – hljómborð (1987–1989) ===Aðstoðarmenn=== * [[Ingi Skúlason]] - bassaleikari á tónleikum (1999-) ==Tímalína== {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:140 bottom:75 top:10 right:20 Alignbars = justify DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:01/01/1987 till:{{#time:m/d/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:2 ScaleMajor = increment:3 start:1987 ScaleMinor = increment:1 start:1987 Colors = id:vocals value:red legend:Söngur id:bass value:blue legend:Bassi id:guitar value:green legend:Gítar id:keys value:purple legend:Hljómborð id:drums value:orange legend:Trommur BarData = bar:Bjorn text:"Björn Jörundur Friðbjörnsson" bar:Olafur text:"Ólafur Hólm Einarsson" bar:Jon text:"Jón Ólafsson" bar:Stefan text:"Stefán Hjörleifsson" bar:Daniel text:"Daníel Ágúst Haraldsson" bar:Thorgils text:"Þorgils Björgvinsson" bar:Valdimar text:"Valdimar Bragi Bragason" bar:Einar text:"Einar Sigurðsson" bar:Bergur text:"Bergur M. Bernburg" PlotData= width:11 bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:vocals bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:bass width:3 bar:Olafur from:01/01/1987 till:end color:drums bar:Jon from:01/01/1990 till:end color:keys bar:Stefan from:01/01/1990 till:end color:guitar bar:Daniel from:01/01/1987 till:01/01/1997 color:vocals bar:Daniel from:01/01/2007 till:end color:vocals bar:Thorgils from:01/01/1989 till:01/01/1990 color:guitar bar:Valdimar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:guitar bar:Einar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys bar:Bergur from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys }} ==Plötulisti== ===Breiðskífur=== * ''[[Ekki er á allt kosið]]'' (1989) * ''[[Regnbogaland]]'' (1990) * ''[[Deluxe]]'' (1991) * ''[[Himnasending]]'' (1992) * ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' (1993) * ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' (1998) * ''[[Pólfarir]]'' (2001) * ''[[Turninn]]'' (2008) * ''[[Diskó Berlín]]'' (2014) * ''[[Á plánetunni jörð]]'' (2017) * ''[[Í raunheimum]]'' (2025) ===Stuttskífur=== * ''[[Kirsuber (stuttskífa)|Kirsuber]]'' (1991) ===Safn- og tónleikaplötur=== * ''[[Drög að upprisu]]'' (1994) * ''[[1987-1997|1987–1997]]'' (1997) * ''[[Freistingar]]'' (2002) * ''[[Skynjun (Nýdönsk og Sinfó)]]'' (2004) * ''[[1987-2007]]'' (2007) * ''[[Nýdönsk 25]]'' (2012) ===Safnkassar (box-set)=== * ''[[Allt]]'' (2007) ===Leikhúsplötur=== * ''[[Gauragangur]]'' (1994) ===Smáskífur / stök lög=== Hér eru lög sem hafa komið út á safnplötum, sem smáskífur eða komu fram á öðrum plötum Nýdanskrar sem ekki eru breiðskífur. * 1987: "Síglaður" * 1988: "Hólmfríður Júlíusdóttir" * 1988: "Eða hvað?" * 1989: "Vígmundur" * 1989: "Ég vil vera ég" * 1990: "Nostradamus" * 1991: "Kirsuber" * 1991: "Blásið í" * 1992: "Steypireið" * 1997: "Klæddu þig" * 1997: "Flauelsföt" * 1997: "Grænmeti og ávextir" * 1997: "Cherry Blossom" * 2002: "Fagurt fés" * 2002: "Á sama tíma að ári" * 2002: "Faldar hendur" * 2004: "Hvað kostar hamingjan?" * 2004: "Sökudólgur óskast" * 2008: "Náttúran" * 2009: "Ég ætla að brosa" * 2010: "Umboðsmenn drottins" * 2010: "Vertu með" * 2010: "Þriggja daga vakt" (ás. Hjaltalín og GusGus) * 2011: "Í nánd" * 2012: "Uppskeran" * 2013: "Where Dreams Go to Die" * 2013: "Iður" * 2014: "Uppvakningar" * 2014: "Diskó Berlín" * 2014: "Nýr maður" * 2014: "Stafrófsröð" * 2015: "Heimsins stærsta tár" * 2017: "Stundum" * 2020: "Örlagagarn" * 2021: "Ég kýs" * 2024: "Fullkomið farartæki" * 2025: "Hálka lífsins" * 2026: "Ekkert mál" ==Heimildir== [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] r6qf6h2h5bddq4k88b0l076pom3a3oc 1964991 1964989 2026-05-31T23:11:55Z Olafurbjorns 105113 /* Smáskífur / stök lög */ 1964991 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Nýdönsk | mynd = Nydonsk2018-09-23 00.04.48.jpg | mynd_langsnið = yes | mynd_texti = Hljómsveitin Nýdönsk í lok tónleika í Hörpu í september 2018 | önnur_nöfn = Ný dönsk, Ný dønsk | uppruni = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | stefna = [[Popp]], [[Rokk]] | ár = 1987– | útgefandi = Steinar, [[Skífan]], Skýmir | meðlimir = * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] * [[Ólafur Hólm Einarsson]] * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] * [[Stefán Hjörleifsson]] | fyrri_meðlimir = {{Plainlist| * [[Bergur Már Bernburg]] * [[Valdimar Bragi Bragason]] * [[Einar Sigurðsson]] * [[Þorgils Björgvinsson]] }}}}'''Nýdönsk''' (einnig skrifað Ný dønsk og Ný dönsk) er [[Ísland|íslensk]] [[hljómsveit]] sem stofnuð var árið [[1987]] og hefur gefið út 11 breiðskífur. Nafn hljómsveitarinnar var valið með hliðsjón af þeim sið bókabúða á þessum tíma að auglýsa "Ný dönsk blöð".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/5306366?iabr=on|title=Ný dönsk blöð?|date=1987-12-12|publisher=[[Ísfirðingur]]|page=12|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3979699?iabr=on|title=Gömul og ný dönsk|date=2007-11-18|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=21|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> == Saga hljómsveitarinnar == Hljómsveitin Nýdönsk var stofnuð árið [[1987]]. Eftir að hafa gefið út nokkur lög á safnplötum gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Ekki er á allt kosið]]'' árið [[1989]]. Af þeirri plötu voru lögin „Fram á nótt“ og „Hjálpaðu mér upp“ vinsælust. Á þeim tíma var hljómsveitin skipuð þeim Daníel, Birni Jörundi, Ólafi Hólm, Einari og Valdimar. Þegar platan ''[[Regnbogaland]]'' kom út árið [[1990]] voru einungis þrír fullgildir hljómsveitarmeðlimir eftir, þeir Daníel, Björn og Ólafur. Tveir sérlegir aðstoðarmenn voru tilteknir, þeir [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] og [[Stefán Hjörleifsson]], en von bráðar voru þeir endanlega teknir inn í hljómsveitina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2579770?iabr=on|title=Fjölgar í Nýdanskri|date=1991-01-05|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=36|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> Tónleikaplatan ''Kirsuber'' kom út árið [[1991]]. Hefur hún ekki verið fáanleg í nokkurn tíma. Sama ár gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Deluxe]]'' sem innihélt meðal annars smellina 'Landslag skýjanna', 'Alelda', 'Deluxe' og 'Svefninn laðar'. Á næstu plötu sveitarinnar ''Himnasending'' voru lögin 'Ilmur' og 'Horfðu til himins'. ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' kom síðan út [[1993]]. Árið [[1994]] skiptu Nýdanskir um gír. [[Megas]] fékk þá til liðs við sig á plötunni ''[[Drög að upprisu]]'' og einnig spiluðu þeir í leikritinu ''[[Gauragangur|Gauragangi]]''. Eftir þriggja ára þögn kom út safnplatan ''[[1987-1997|1987–1997]]''. Á þeirri plötu var að finna þekktustu lög hljómsveitarinnar, sjaldgæf lög en einnig þrjú ný. Daníel Ágúst tók þátt í gerð nýju laganna þrátt fyrir að vera á fullu með hljómsveitinni [[GusGus]]. Árið [[1998]] kom út platan ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' og ''[[Pólfarir]]'' fylgdi árið [[2001]] og tók Daníel Ágúst ekki þátt í gerð þeirra. Árið [[2002]] kom út platan ''[[Freistingar]]''. Þar var að finna gömul lög hljómsveitarinnar í einfölduðum búningi. Daníel Ágúst söng í þremur lögum, meðal annars í nýja laginu „Fagurt fés“. Árið [[2004]] spilaði Nýdönsk með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]], tónleikarnir voru gefnir út á geisladiski og DVD-diski. Árið [[2008]] þann [[3. maí]] hlutu þeir svo Heiðursverðlaun [[FM957]]. Platan ''[[Turninn]]'' kom út árið 2008. Á árunum 2010–2020 komu út þrjár plötur. Tónleikaplatan ''[[Nýdönsk 25]]'' kom út árið 2012 og breiðskífurnar ''[[Diskó Berlín]]'' árið 2014 og ''[[Á plánetunni jörð]]'' árið 2017. Árið 2025 gaf hljómsveitin út plötuna ''[[Í raunheimum]]'' en á henni má finna lög á borð við 'Hálka lífsins' og 'Fullkomið farartæki'.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252670347d/frum-syning-a-visi-halka-lifsins-med-ny-donsk|title=Frum­sýning á Vísi: Hálka lífsins með Ný­dönsk - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2025-02-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-26}}</ref> 'Fullkomið farartæki' var mest spilaða lag [[Bylgjan|Bylgjunnar]] árið 2024<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252665631d/ny-donsk-a-toppnum-2024|title=Ný­dönsk á toppnum 2024 - Vísir|last=Agnarsdóttir|first=Dóra Júlía|date=2025-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref>, valið lag ársins 2024 á [[Ríkisútvarpið|Rás 2]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-12-30-nydonsk-eiga-lag-arsins-2024-a-ras-2-431315|title=Nýdönsk eiga lag ársins 2024 á Rás 2 - RÚV.is|last=Aradóttir|first=Júlía|date=2024-12-30|website=RÚV|access-date=2025-03-27}}</ref> og lag ársins 2024 á [[Íslensku tónlistarverðlaunin|Íslensku tónlistarverðlaununum]] 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.iston.is/frettir/verdlaunahafar-2025|title=Verðlaunahafar 2025|website=Ístón - Íslensku tónlistarverðlaunin|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref> Þann 20. maí 2026 var nýtt lag, 'Ekkert mál' frumflutt á Bylgjunni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/k/9193c8bb-ff00-488d-aaaf-445759e77fae-1779277493710?fbclid=IwY2xjawR9gBtleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBnVUZlRkdrVmVRMklJUEVqc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHixgrjTAuK5uppMbJ-XibJIFjePcTz9l68bqwQtG3EvipAmkc2x8yKnq_K_2_aem_SrvQ04mRGTs7dwN6LQr1iw |title=Lagið passaði ekki inn á Raunheima - Vísir|date=2026-05-20|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-22}}</ref> Lagið var svo gefið út á Spotify 22. maí 2026. Nýdönsk skrifaði eftirfarandi um lagið á [https://www.facebook.com/nydonsk/posts/pfbid02FgdJmB8y1jYK8Zcv4tCsvYouTx7NpA4swGVLjSZMp3W9DVgg8HRRzPf8hFpZHhkyl Facebook síðu] hljómsveitarinnar: ''Í dag kom út nýtt lag frá okkur félögunum. Lagið er eftir Jón en textann gerðu Björn og Daníel. Við þurfum að passa upp á tungumálið okkar og þessi texti er innlegg í þá veruna. Lagið var hljóðritað í Real World og átti að vera á síðustu breiðskífu hljómsveitarinnar en okkur gekk illa að finna því pláss - fannst það aldrei passa inn í heildarmyndina. Textinn var líka ekki alveg tilbúinn og því var þetta sett í salt. Á dögunum réðust skáldin svo til atlögu við verkefnið með líka þessum fína árangri. Guðmundur Pétursson leikur með okkur á gítar og Katie May hljóðblandaði.'' ==Meðlimir== * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] – söngur og bassi (1987–) * [[Ólafur Hólm Einarsson]] – trommur (1987–) * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] – hljómborð (1990–) * [[Stefán Hjörleifsson]] – gítar (1990–) * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] – söngur (1987–1997) (2007–) ===Fyrrum meðlimir=== * [[Þorgils Björgvinsson]] – gítar (1989–1990) * [[Valdimar Bragi Bragason]] – gítar (1987–1989) * [[Einar Sigurðsson]] – hljómborð (1987–1989) * [[Bergur M. Bernburg]] – hljómborð (1987–1989) ===Aðstoðarmenn=== * [[Ingi Skúlason]] - bassaleikari á tónleikum (1999-) ==Tímalína== {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:140 bottom:75 top:10 right:20 Alignbars = justify DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:01/01/1987 till:{{#time:m/d/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:2 ScaleMajor = increment:3 start:1987 ScaleMinor = increment:1 start:1987 Colors = id:vocals value:red legend:Söngur id:bass value:blue legend:Bassi id:guitar value:green legend:Gítar id:keys value:purple legend:Hljómborð id:drums value:orange legend:Trommur BarData = bar:Bjorn text:"Björn Jörundur Friðbjörnsson" bar:Olafur text:"Ólafur Hólm Einarsson" bar:Jon text:"Jón Ólafsson" bar:Stefan text:"Stefán Hjörleifsson" bar:Daniel text:"Daníel Ágúst Haraldsson" bar:Thorgils text:"Þorgils Björgvinsson" bar:Valdimar text:"Valdimar Bragi Bragason" bar:Einar text:"Einar Sigurðsson" bar:Bergur text:"Bergur M. Bernburg" PlotData= width:11 bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:vocals bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:bass width:3 bar:Olafur from:01/01/1987 till:end color:drums bar:Jon from:01/01/1990 till:end color:keys bar:Stefan from:01/01/1990 till:end color:guitar bar:Daniel from:01/01/1987 till:01/01/1997 color:vocals bar:Daniel from:01/01/2007 till:end color:vocals bar:Thorgils from:01/01/1989 till:01/01/1990 color:guitar bar:Valdimar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:guitar bar:Einar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys bar:Bergur from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys }} ==Plötulisti== ===Breiðskífur=== * ''[[Ekki er á allt kosið]]'' (1989) * ''[[Regnbogaland]]'' (1990) * ''[[Deluxe]]'' (1991) * ''[[Himnasending]]'' (1992) * ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' (1993) * ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' (1998) * ''[[Pólfarir]]'' (2001) * ''[[Turninn]]'' (2008) * ''[[Diskó Berlín]]'' (2014) * ''[[Á plánetunni jörð]]'' (2017) * ''[[Í raunheimum]]'' (2025) ===Stuttskífur=== * ''[[Kirsuber (stuttskífa)|Kirsuber]]'' (1991) ===Safn- og tónleikaplötur=== * ''[[Drög að upprisu]]'' (1994) * ''[[1987-1997|1987–1997]]'' (1997) * ''[[Freistingar]]'' (2002) * ''[[Skynjun (Nýdönsk og Sinfó)]]'' (2004) * ''[[1987-2007]]'' (2007) * ''[[Nýdönsk 25]]'' (2012) ===Safnkassar (box-set)=== * ''[[Allt]]'' (2007) ===Leikhúsplötur=== * ''[[Gauragangur]]'' (1994) ===Smáskífur / stök lög=== Hér eru lög sem hafa komið út á safnplötum, sem smáskífur eða komu fram á öðrum plötum Nýdanskrar sem ekki eru breiðskífur. * 1987: "Síglaður" * 1988: "Hólmfríður Júlíusdóttir" * 1988: "Eða hvað?" * 1989: "Vígmundur" * 1989: "Ég vil vera ég" * 1990: "Nostradamus" * 1991: "Kirsuber" * 1991: "Blásið í" * 1992: "Steypireið" * 1997: "Klæddu þig" * 1997: "Flauelsföt" * 1997: "Grænmeti og ávextir" * 1997: "Cherry Blossom" * 2002: "Fagurt fés" * 2002: "Á sama tíma að ári" * 2002: "Faldar hendur" * 2004: "Hvað kostar hamingjan?" * 2004: "Sökudólgur óskast" * 2007: "Verðbólgin augu" * 2007: "Afneitum draumunum" * 2008: "Náttúran" * 2009: "Ég ætla að brosa" * 2010: "Umboðsmenn drottins" * 2010: "Vertu með" * 2010: "Þriggja daga vakt" (ás. Hjaltalín og GusGus) * 2011: "Í nánd" * 2012: "Uppskeran" * 2013: "Where Dreams Go to Die" * 2013: "Iður" * 2014: "Uppvakningar" * 2014: "Diskó Berlín" * 2014: "Nýr maður" * 2014: "Stafrófsröð" * 2015: "Heimsins stærsta tár" * 2017: "Stundum" * 2020: "Örlagagarn" * 2021: "Ég kýs" * 2024: "Fullkomið farartæki" * 2025: "Hálka lífsins" * 2026: "Ekkert mál" ==Heimildir== [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] hpil2avzjck39efn4j4bsaasnamjd9c 0 28841 1964980 1962630 2026-05-31T22:11:18Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964980 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Lafond Sappho and Homer.jpg|thumb|310px|Hér sést [[Forngrikkir|forngrikkinn]] [[Saffó]] syngja fyrir [[Hómer]], umkringd konum. Saffó var talin samkynhneigð og bjó í eynni ''[[Lesbos]]'', þaðan er orðið ''lesbía'' komið. Málverkið er frá 1824. ]] [[Image:Édouard-Henri Avril (19).jpg|thumb|Málverk frá árinu [[1860]] eftir [[Édouards-Henri Avril]] af [[Sókrates|Sókratesi]] og [[Alkibíades|Alkibíadesi]] sem sýnir drengjaást meistara og lærisveins.]]'''Samkynhneigð''' nefnist það þegar einstaklingur laðast [[Tilfinning|tilfinningalega]] og/eða [[Kynlíf|kynferðislega]] aðallega að einstaklingum af sama [[Kyn (líffræði)|kyni]] og hann sjálfur. Samkynhneigðir [[Karl|karlmenn]] eru oft kallaðir '''hommar''' og samkynhneigðar [[Kona|konur]] '''lesbíur'''. Samkynhneigð er, ásamt [[tvíkynhneigð]] og [[gagnkynhneigð]], ein af þremur helstu flokkum á [[Kynhneigð#Kynhneigðarskalinn|kynhneigðarskalanum]]. Ekki er vitað hvað veldur mismunandi [[kynhneigð]] í mönnum, en talið er að það orsakist af samspili [[Gen|erfðaþátta]], [[Hormón|hormóna]], og umhverfisþátta í [[Þungun|móðurkviði]] og að fólk hafi ekki val um það.<ref name="Lamanna">{{cite book|author1=Mary Ann Lamanna|author2=Agnes Riedmann|author3=Susan D Stewart|title=Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society|publisher=[[Cengage Learning]]|isbn=1305176898|year=2014|page=82|accessdate=February 11, 2016|url=https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|quote=The reason some individuals develop a gay sexual identity has not been definitively established &nbsp;– nor do we yet understand the development of heterosexuality. The American Psychological Association (APA) takes the position that a variety of factors impact a person's sexuality. The most recent literature from the APA says that sexual orientation is not a choice that can be changed at will, and that sexual orientation is most likely the result of a complex interaction of environmental, cognitive and biological factors...is shaped at an early age...[and evidence suggests] biological, including genetic or inborn hormonal factors, play a significant role in a person's sexuality (American Psychological Association 2010).}}</ref><ref name="Stuart">{{cite book|author=Gail Wiscarz Stuart|title=Principles and Practice of Psychiatric Nursing|publisher=[[Elsevier Health Sciences]]|isbn=032329412X|year=2014|page=502|accessdate=February 11, 2016|url=https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|quote=No conclusive evidence supports any one specific cause of homosexuality; however, most researchers agree that biological and social factors influence the development of sexual orientation.}}</ref><ref name="Långström2010">{{Cite journal|last1=Långström|first1=N.|last2=Rahman|first2=Q.|last3=Carlström|first3=E.|last4=Lichtenstein|first4=P.|title=Genetic and Environmental Effects on Same-sex Sexual Behavior: A Population Study of Twins in Sweden|doi=10.1007/s10508-008-9386-1|journal=Archives of Sexual Behavior|volume=39|issue=1|pages=75–80|year=2008|pmid=18536986|pmc=}}</ref> Vísbendingar benda ekki til þess að kynhneigð ráðist af [[uppeldi]].<ref name="rcp20072">{{cite web|url=http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|title=Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality|publisher=The Royal College of Psychiatrists|accessdate=13 June 2013}}</ref> Vísindalegar rannsóknir hafa sýnt að samkynhneigð, líkt og aðrar kynhneigðir, sé eðlilegur hluti af breytileika innan margra [[Tegund (líffræði)|dýrategunda.]]<ref name="apahelp">{{cite web|title=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|publisher=[[American Psychological Association]]|accessdate=August 10, 2013|url=http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|archivedate=8 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx}}</ref><ref name="PAHO">{{cite web|title="Therapies" to change sexual orientation lack medical justification and threaten health|url=http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926|publisher=Pan American Health Organization|accessdate=26 May 2012|url-status = dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120523040848/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926|archivedate=23 May 2012|df=dmy-all}}</ref> [[Sálfræðimeðferð|Sálfræðimeðferðir]] og önnur inngrip hafa ekki sýnt að þau geti haft áhrif á kynhneigð.<ref name="apa2009">American Psychological Association: [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts]</ref> Í kringum 3,5% af fullorðnum skilgreina sig sem sam- eða tvíkynhneigð samkvæmt könnun sem gerð var í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] árið 2011.<ref>{{cite web|url=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender|author=Gary Gates|title=How Many People are Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender?|publisher=''[[UCLA School of Law#Sexual orientation law|The Williams Institute]]''|date=April 2011|accessdate=May 12, 2014|archive-date=júlí 21, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170721165514/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender/|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf|format=PDF|author=Gary Gates|title=How many people are lesbian, gay, bisexual, and transgender?|publisher=''[[UCLA School of Law#Sexual orientation law|The Williams Institute]]''|page=1|date=April 2011}}</ref> Á milli 2% og 11% af fullorðnum hafa átt í einhverju kynferðislegu sambandi við einstakling af sama kyni.<ref name="Billy1993">{{Cite journal|doi=10.2307/2136206|vauthors=Billy JO, Tanfer K, Grady WR, Klepinger DH|title=The sexual behavior of men in the United States|jstor=2136206|journal=Family Planning Perspectives|volume=25|issue=2|pages=52–60|year=1993|pmid=8491287}}</ref><ref name="Binson1995">{{Cite journal|doi=10.1080/00224499509551795|first1=Diane|last1=Binson|first2=Stuart|last2=Michaels|first3=Ron|last3=Stall|first4=Thomas J.|last4=Coates|first5=John H.|last5=Gagnon|first6=Joseph A.|last6=Catania|year=1995|title=Prevalence and Social Distribution of Men Who Have Sex with Men: United States and Its Urban Centers|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-research_1995_32_3/page/245|journal=The Journal of Sex Research|volume=32|issue=3|pages=245–54|jstor=3812794}}</ref><ref name="Johnson1992">{{Cite journal|vauthors=Johnson AM, Wadsworth J, Wellings K, Bradshaw S, Field J|title=Sexual lifestyles and HIV risk|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1992-12-03_360_6403/page/410|journal=Nature|volume=360|issue=6403|pages=410–2|date=December 1992|pmid=1448163|doi=10.1038/360410a0}}</ref><ref name="Bogaert2004">{{Cite journal|author=Bogaert AF|title=The prevalence of male homosexuality: the effect of fraternal birth order and variations in family size|journal=Journal of Theoretical Biology|volume=230|issue=1|pages=33–7|date=September 2004|pmid=15275997|doi=10.1016/j.jtbi.2004.04.035}} Bogaert argues that: "The prevalence of male homosexuality is debated. One widely reported early estimate was 10% (e.g., Marmor, 1980; Voeller, 1990). Some recent data provided support for this estimate (Bagley and Tremblay, 1998), but most recent large national samples suggest that the prevalence of male homosexuality in modern western societies, including the United States, is lower than this early estimate (e.g., 1–2% in Billy et al., 1993; 2–3% in Laumann et al., 1994; 6% in Sell et al., 1995; 1–3% in Wellings et al., 1994). It is of note, however, that homosexuality is defined in different ways in these studies. For example, some use same-sex behavior and not same-sex attraction as the operational definition of homosexuality (e.g., Billy et al., 1993); many sex researchers (e.g., Bailey et al., 2000; Bogaert, 2003; Money, 1988; Zucker and Bradley, 1995) now emphasize attraction over overt behavior in conceptualizing sexual orientation." (p. 33) Also: "...the prevalence of male homosexuality (in particular, same-sex attraction) varies over time and across societies (and hence is a "moving target") in part because of two effects: (1) variations in fertility rate or family size; and (2) the fraternal birth order effect. Thus, even if accurately measured in one country at one time, the rate of male homosexuality is subject to change and is not generalizable over time or across societies." (p. 33)</ref> Í [[Bretland|breskri]] könnun frá 2010 sögðust 95% [[Bretland|Breta]] skilgreina sig sem [[Gagnkynhneigð|gagnkynhneigða]], 1,5% sem sam- eða tvíkynhneigða, og 3,5% voru óvissir eða svöruðu ekki spurningunni.<ref name="more-or-less-2010-10-01">{{cite web|last=Harford|first=Tim|title=More or Less examines Office for National Statistics figures on gay, lesbian and bisexual people|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|publisher=BBC|date=1 October 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=Measuring Sexual Identity : Evaluation Report, 2010|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/ethnicity/measuring-sexual-identity---evaluation-report/2010/index.html|publisher=[[Office for National Statistics]]|date=23 September 2010|access-date=27 nóvember 2018|archive-date=16 janúar 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160116080411/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/ethnicity/measuring-sexual-identity---evaluation-report/2010/index.html|url-status=dead}}</ref> == Samkynhneigð til forna == [[Mynd:Deanna Geiger and Janine Nelson Geiger v. Kitzhaber.jpg|thumb|Lesbíur ([[Bandaríkin]], 2013).]] Hugmyndin um samkynhneigð er tiltölulega ný af nálinni og varla til fyrir lok 19. aldar en þá varð mikið hneykslismál í kringum rithöfundinn [[Oscar Wilde]] sem var fangelsaður fyrir að hafa átt samræði við aðra karlmenn.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=5460|title=Þekktist samkynhneigð á víkingatímanum?|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2025-05-06}}</ref> Miklar umræður hafa staðið yfir um hvort hugmyndin um samkynhneigð hafi verið til staðar í [[fornöld]] eða á [[Miðaldir|miðöldum]], jafnvel þótt hugtakið sjálft hafi ekki verið til. Miðaldafræðingurinn [[John Boswell]] taldi að eins konar samkynhneigð pör hefðu verið til á miðöldum, en margir fræðimenn hafa andmælt því og nýjustu rannsóknir hafna hugtakinu samkynhneigð að mestu leyti. Flestir eru á því að á [[Víkingaöld|víkingatímanum]] (800-1100) hafi einstaklingar sem höfðu áhuga á fólki af sama kyni hvorki talið sig samkynhneigða né talið sig geta valið á milli þess að elska karla eða konur. Núverandi flokkun byggir að miklu leyti á tilfinningum einstaklingsins og hverjum hann laðast að, en í ýmsum samfélögum hefur sú flokkun ekki verið til og fólk þá flokkað eftir því með hverjum það stundar kynlíf eða hvaða hlutverki það gegnir í kynlífi. === Hugmyndin milli menningarheima === Tekið var saman yfirlit yfir helstu menningarheima sem voru uppi fyrir tíma [[Iðnbyltingin|iðnbyltingarinnar]]. Af 42 menningarheimum voru 41% eindregið á móti kynferðislegri hegðun milli einstaklinga af sama kyni, hjá 21% var sú hegðun tekin í sátt eða hunsuð, og hjá 12% var hugmyndin óþekkt. Í annarri samantekt af 70 menningarheimum var hugmyndin um þá hegðun til staðar hjá 41%, en hjá 59% var hugmyndin sjaldgæf eða ekki til staðar.<ref>Adolescence and puberty By John Bancroft, June Machover Reinisch, p.162</ref> Í þeim menningarheimum sem byggja á [[Abrahamísk trúarbrögð|Abrahamstrú]] ([[Kristni]], [[Íslam]], [[Gyðingdómur]]) hefur verið harkaleg andstaða við [[endaþarmsmök]] og þau talin siðferðisbrot og brot á lögmálum náttúrunnar. Andstaða við endaþarmsmök var þó til staðar á undan Kristninni og var líka algeng í [[Grikkland hið forna|Grikklandi hinu forna]]. [[Platon|Platón]] kallaði þau ónáttúruleg.<ref>"... sow illegitimate and bastard seed in courtesans, or sterile seed in males in defiance of nature." Plato in THE LAWS (Book VIII p.841 edition of Stephanus) or p.340, edition of Penguin Books, 1972.</ref> ==== Grikkland hið forna ==== Í [[Grikkland hið forna|Grikklandi hinu forna]] var kynlíf milli karlmanns og drengs algengt og þótti gegna góðu hlutverki í [[uppeldi]] unglinga, en slíkt nefnist drengjaást (''pederastía''). Gerður var greinarmunur á samkynja kynlífi og samböndum, ástarsambönd voru litin hornauga og vanalega ekki leyfð. Litið var niður á þá sem voru í hlutverki þiggjanda, létu drottna yfir sér í kynmökum, einkum eftir unglingsár, en slíkt átti ekki við um þá sem voru í hlutverki gefanda. Skilningur Grikkja á hugmyndinni um samkynhneigð var því verulega frábrugðinn okkar nútímaskilningi. Lítið er vitað um samkynhneigðar konur í Grikklandi hinu forna, en ljóðskáldið [[Saffó]] frá eyjunni [[Lesbos]] skrifaði ástríðufull ljóð til bæði karla og kvenna og því var á [[19. öldin|19. öld]] byrjað að nota nafn hennar og stað til að lýsa samkynhneigð í konum, t.d. í íslensku ''lesbía''.<ref>{{Cite web|url=https://ordsifjabok.arnastofnun.is/faersla/10908|title=Íslensk orðsifjabók|website=ordsifjabok.arnastofnun.is|language=|access-date=2025-05-16}}</ref> ==== Frumbyggjar Ameríku ==== Hjá [[Frumbyggjar Ameríku|frumbyggjum Ameríku]] fyrir [[Nýlendustefna|nýlendutímann]] var samkynhneigð í allt öðrum flokki sem er ekki sambærileg núverandi flokkun. Hjá þeim voru sumir taldir búa yfir tvöföldum anda og uppfylltu hlutverk nokkurs konar ''þriðja kyns'' í samfélaginu. Hlutverkið var að einhverju leyti trúarlegt og var hluti af trúarlegum athöfnum.<ref name="glbtqlatinamerica">{{citation|first=Ben|last=Pablo|year=2004|url=http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html|title=Latin America: Colonial|periodical=[[glbtq.com]]|accessdate=1 August 2007|url-status = dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html|archivedate=11 December 2007|df=}}</ref><ref name="glbtqmex">{{cite encyclopedia|last=Murray|first=Stephen|authorlink=Stephen O. Murray|editor=Claude J. Summers|work=glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture|title=Mexico|url=http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html|accessdate=1 August 2007|year=2004|publisher=[[glbtq.com|glbtq, Inc.]]|url-status = dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102132531/http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html|archivedate=2 November 2007|df=dmy-all}}</ref> === Á Íslandi === Samkynja kynlíf, einkum milli karlmanna, var lengi vel litið hornauga á [[Ísland|Íslandi]]. Hugtakið '''''ergi''''', notað um karla sem töldust hegða sér kvenlega, er elsta túlkunin á samkynhneigð hér á landi og þekktist á víkingaöld.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://ordsifjabok.arnastofnun.is/faersla/3182|title=Íslensk orðsifjabók|website=ordsifjabok.arnastofnun.is|language=|access-date=2025-05-06}}</ref> Þegar hugmyndir um samkynhneigð fóru að breiðast út í lok 19. aldar tíðkuðust orðin '''''kynvilla''''' og '''''kynhvörf''''' í merkingunni [[sjúkdómur]] þar sem samkynhneigð var talin óeðlileg.<ref>{{Tímarit.is|1611252|Saga orðanna|útgáfudagsetning=07.05.1985|blað=Morgunblaðið|höfundur=Böðvar Björnsson|blaðsíða=49}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://blondal.arnastofnun.is/faersla/236765|title=Orðabók Sigfúsar Blöndal|website=blondal.arnastofnun.is|language=is|access-date=2025-05-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://idord.arnastofnun.is/faersla/471864|title=Íðorðabankinn|website=idord.arnastofnun.is|access-date=2025-05-15}}</ref> Þessi þrjú orð þykja afar úrelt og þekkjast nú á dögum í neikvæðri merkingu.<ref>{{Cite web|url=https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/25247|title=Íslensk nútímamálsorðabók|website=islenskordabok.arnastofnun.is|language=|access-date=2025-05-06}}</ref> ==== Víkingaöld (800-1100) ==== Á miðöldum (800-1100) var hugtakið ''ergi'' til, sem hafði neikvæða merkingu. Það fól í sér að karlmennska karlmanns var dregin í efa og hann talinn hegða sér kvenlega, vera ragur eða blauður. ''Ergi'' fól meðal annars í sér að hafa verið „sorðinn“ af öðrum karlmanni. Slíkar ásakanir, er kölluðust fullréttisorð, heimiluðu mönnum að grípa til hefnda samkvæmt íslenskum lögum. Einnig gat skeggleysi eða barnleysi orðið til þess að menn voru sakaðir um ergi.<ref name=":0" /> Tréníð var myndræn birting á níði, oft um kynlíf karla. Dæmi úr Bjarnar sögu Hítdælakappa sýnir neikvæða sýn á kynlífi milli karlmanna. Þar var munur gerður á „virkum“ og „óvirkum“ þátttakendum, þar sem hið síðarnefnda var álitið ergi. Níð af þessu tagi og skriftaboð kirkjunnar, sem töldu slíkt syndsamlegt ásamt [[Framhjáhald|framhjáhaldi]], kynlífi með dýrum og [[sjálfsfróun]], snérust um kynlíf en ekki ást. Hins vegar var bann ekki lagt við kynlífi með börnum.<ref name=":0" /> Hugmyndin um tiltekinn hóp „samkynhneigðra“ var hvorki til staðar í skriftaboðum né níði. Líklega var álitið að allir menn væru færir um að drýgja þessa „synd“. Þrátt fyrir að kynlíf karla hafi verið álitin synd, ásamt framhjáhaldi og sjálfsfróun, virðist hún ekki hafa verið sérstaklega áberandi í [[Skriftaboð Þorláks helga|skriftaboðum Þorláks helga]] frá 1179. Hugtakið samkynhneigð eins og það þekkist í dag var óþekkt á þessum tíma. Þrátt fyrir að líklegt var að kynferðisleg ástríða milli karla hafi alltaf verið til, en hún var túlkuð og skilgreind á mismunandi hátt.<ref name=":0" />[[File:Johanna_sigurdardottir_official_portrait.jpg|thumb|[[Jóhanna Sigurðardóttir]], fyrrverandi [[Forsætisráðherra Íslands|forsætisráðherra]], var fyrsti þjóðarleiðtoginn sem lýsti opinberlega yfir samkynhneigð sinni.<ref>{{cite news|title=Iceland Picks the World's First Openly Gay PM|work=TIME|author=Moody, Jonas|url=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|date=30 January 2009|accessdate=13 November 2013|archive-date=17 júlí 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170717162851/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|url-status=dead}}</ref>|285x285dp]] [[Mynd:Tim Cook 2009 cropped.jpg|thumb|Tim Cook, forstjóri [[Apple Inc.|Apple]], kom opinberlega út sem samkynhneigður árið 2014.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2018/10/24/tech/tim-cook-gay-apple|title=Tim Cook: Being gay is God’s greatest gift to me {{!}} CNN Business|last=Goldman|first=David|date=2018-10-24|website=CNN|language=en|access-date=2025-10-14}}</ref>|263x263dp]] == Réttindabarátta == Undanfarna áratugi hefur réttindabarátta samkynhneigðra tekið stakkaskiptum. Í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] þykir réttindabaráttan hafa byrjað af alvöru þegar kom til kasta milli [[Mótmæli|mótmælenda]] og [[Lögregla|lögreglu]] við barinn ''Stonewall'' í [[New York-borg|New York]] borg árið 1969 og með tilkomu fyrstu kröfugöngunnar ([[Gleðiganga|gleðigöngunnar]]) árið þar á eftir. Þegar [[HIV-veira|HIV]]<nowiki/>- og [[Alnæmi|alnæmisfaraldurinn]] geisaði um miðjan 9. áratug síðustu aldar meðal samkynhneigðra manna leiddi það til mikillar andstöðu frá almenningi í þeirra garð og var réttindabaráttan lengi að hrista af sér mótlætið. === Á Íslandi === Á Íslandi var það [[Hörður Torfason]] sem var fyrstur til að lýsa opinberlega yfir samkynhneigð sinni árið [[1975]]. Hann var þegar þjóðþekkt tónskáld. Í kjölfarið varð hann fyrir miklum fordómum og fluttist brott af Íslandi um tíma.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2021-08-25-eg-var-alitinn-glaepamadur|title=„Ég var álitinn glæpamaður“ - RÚV.is|date=2021-08-25|website=RÚV|access-date=2025-05-15}}</ref> Árið 2010 voru [[Hjónaband samkynhneigðra|samkynja hjónabönd]] lögleidd af íslenska ríkinu.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2020-06-11-10-ar-fra-logleidingu-hjonabands-samkynhneigdra|title=10 ár frá lögleiðingu hjónabands samkynhneigðra - RÚV.is|date=2020-06-11|website=RÚV|access-date=2025-05-15}}</ref> Staða hinsegin fólks á Íslandi er nokkuð góð, sér í lagi samanborið við önnur lönd, og njóta samkynhneigðir fullra lagalegra réttinda.<ref>{{Cite web|url=https://www.equaldex.com/region/iceland|title=LGBT Rights in Iceland|website=Equaldex|language=en|access-date=2025-05-15}}</ref> Félagslegt samþykki hefur stóraukist á örfáum áratugum.<ref>{{Cite web|url=https://samtokin78.is/sp-7228/|title=87% Íslendinga fylgjandi því að samkynhneigðir gangi í hjónaband|last=Arnarsson|first=Daníel|date=2004-06-30|website=Samtökin '78|language=is|access-date=2025-05-15}}</ref> Þó eru enn til staðar fordómar í samfélaginu.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018180229515/fordomar-gegn-hinsegin-folki-enn-tha-til-stadar-a-islandi|title=Fordómar gegn hinsegin fólki enn þá til staðar á Íslandi - Vísir|last=Hrönn|first=Guðný|date=2018-02-23|website=visir.is|language=is|access-date=2025-05-15}}</ref> == Félagssamtök á Íslandi == *'''[[Samtökin '78]]''' eru aðalbaráttusamtök hinsegin fólks á Íslandi. Samtökin halda úti opnu húsi og rekur ungliðahreyfingu ásamt því að vera hinsegin félagsmiðstöð í samstarfi við Reykjavíkurborg. *'''[[HIN – Hinsegin Norðurland]]''' er fræðslu- og stuðningssamtök fyrir hinsegin fólk á [[Norðurland|Norðurlandi]]. *'''[[Q – félag hinsegin stúdenta]]''' er baráttufélag hinsegin stúdenta og fólks í háskólum Íslands. *'''[[Trans Ísland]]''' er félag [[Trans fólk|trans fólks]] á Íslandi. == Tengt efni == * [[Gagnkynhneigð]] * [[Tvíkynhneigð]] {{Wikiorðabók|samkynhneigð}} {{commonscat|Homosexuality}} == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:Maðurinn]] [[Flokkur:Kynhneigð]] [[Flokkur:Meðfæddir eiginleikar]] [[Flokkur:Samkynhneigð]] 4zxtbcnz5c094ivltipcoot8uqe28bs 0 39826 1964956 1963693 2026-05-31T19:15:32Z Berserkur 10188 /* Íslenska tófan */ uppfæri, tek út gamalt 1964956 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Heimskautarefur | status = LC | status_system = iucn2.3 | status_ref = <ref name=iucn>{{Cite iucn | author1 = Angerbjörn, A.| author2 = Hersteinsson , P.| author3 = Tannerfeldt, M. | year = 2004 | title = Alopex lagopus | url = https://www.iucnredlist.org/species/899/57549321 | access-date = 23. apríl 2008}}</ref> | trend = stable | image = Arcticfox-3.jpg | image_width = 250px | image_caption = Tófa í sumarbúningi á Svalbarða | regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Spendýr]] (''Mammalia'') | ordo = [[Rándýr]] (''Carnivora'') | ordo_authority = [[Thomas Edward Bowdich|Bowdich]] (1821) | familia = [[Hundaætt]] (''Canidae'') | familia_authority = [[Johann Fischer von Waldheim|G. Fischer de Waldheim]] (1817) | genus = ''[[Vulpes]]'' | genus_authority = [[Johann Jakob Kaup|Kaup]], 1829 | species = '''''V. lagopus''''' | binomial = ''Vulpes lagopus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[Systema Naturae|1758]]) | range_map = Distribution arctic fox.jpg | range_map_width = 240px | range_map_caption = Heimkynni heimskatarefsins | synonyms = * ''Alopex lagopus'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> * ''Canis lagopus'' <small>Linnaeus, 1758</small> * ''Canis fuliginosus'' <small>Bechstein, 1799</small> * ''Canis groenlandicus'' <small>Bechstein, 1799</small> * ''Vulpes arctica'' <small>Oken, 1816</small> * ''Vulpes hallensis'' <small>Merriam, 1900</small> * ''Vulpes pribilofensis'' <small>Merriam, 1903</small> * ''Vulpes beringensis'' <small>Merriam, 1903</small> }} '''Heimskautarefur''' eða '''fjallarefur''' ([[fræðiheiti]]: ''Vulpes lagopus'', áður ''Alopex lagopus''), einnig nefndur '''tófa''' eða '''refur''' á íslensku, er tegund [[Refir|refa]] af ættkvísl refa (''Vulpes'') sem tilheyrir hundaætt (''Canidae''). Heimskautarefurinn er eina landspendýrið í íslensku dýraríki sem hefur borist til [[Ísland]]s án aðstoðar manna.<ref>Ísbirnir berast með hafís til Íslands nokkrum sinnum á áratug en tilheyra ekki íslensku dýraríki enda enginn varanlegur stofn ísbjarna á landinu.</ref> Dýrafræðingar hafa greint ellefu [[undirtegund]]ir heimskautarefsins en ekki eru allir fræðimenn sammála um þær greiningar. Tófur má finna um allar [[Norðurslóðir]]. Tegundin er í útrýmingarhættu í [[Noregur|Noregi]], [[Svíþjóð]] og [[Finnland]]i og á eyjum við austur [[Síbería|Síberíu]]. == Nöfn á refum == Karldýrin eru oftast nefnd ''steggur'' eða ''högni'' en einnig kemur fyrir að þeir séu nefndir ''refur''. Kvendýrin eru nefnd ''læða'' eða ''bleyða'' en einnig kemur fyrir að þær séu nefndar ''tófur''. Ekkert annað dýr á Íslandi hefur haft eins mörg heiti. Má það meðal annars rekja til þeirrar algengu trúar um alla Evrópu að ekki megi nefna nafn hins illa upphátt til þess að kalla hann ekki fram. Fyrir utan þau algengustu refur og tófa má nefna: '''dratt(h)ali''', '''gortanni''', '''lágfóta''', '''melrakki''', '''skaufhali''', '''skolli''' og '''vemma'''. Refir sem leggjast á fé eru nefndir ''bítur'', ''dýrbítur'' og ''bitvargur''. ''Snoðdýr'' er tófa sem aldrei fær fallegan belg með vindhárum. Refalæða sem lögst er í greni til að gjóta er kölluð ''grenlægja''. Afkvæmið nefnist ''yrðlingur''. == Einkenni == [[Mynd:Alopex lagopus standing on seaside.jpg|thumb|left|Refur að sumarlagi]] Tófan er einstaklega vel hæf til að lifa í [[heimskautaloftslag]]i og hefur mjög þéttan feld sem einangrar hana vel, jafnvel í miklum kulda. Um 70% af feldinum er undirhár sem gerir það mögulegt að halda eðlilegum líkamshita þó umhverfið fari allt niður í 35[[Celsíus|°C]] frost. Feldurinn er sem þéttastur frá [[desember]] til [[mars]]. Tófan hefur mjög stutt skott, trýni, háls og lítil eyru miðað við aðrar refategundir og hefur þróast þannig til að takmarka hitatap. Villtar verða tófur 6–10 [[ár]]a gamlar, en geta orðið allt að 20 ára undir mannahöndum. Fullorðnir íslenskir refir eru á bilinu 3 til 4,5 kg að þyngd. Líkaminn er 40 til 70 cm frá trýni aftur á rass, skottið er svo 30 cm í viðbót. Hæðin upp á herðakamb er um 30 cm og líkist tófan litlum hundi. Tófan er aðallega á ferðinni að degi til, ekki síst í ljósaskiptum kvölds og morgna. Tvö meginlitarafbrigði eru af tófu, hvít dýr og mórauð. Hvítu dýrin hafa hvítan feld að vetrarlagi en á sumrin mógrábrún á baki og utan á útlimum en grá á kviðnum og innan á útlimum. Mórauðu tófurnar eru dökkbrúnar allt árið um kring. Á Íslandi er um 70% dýranna mórauð en á heildina litið er hvíta litarafbrigðið í miklum meirihluta. Mórauðir refir eru einkum á eyjum og við strendur en á meginlandi Síberíu og stærstum hluta heimskautasvæðis [[Kanada]] eru hvítir refir um 90% af stofninum. == Útbreiðsla == [[Mynd:Alopex lagopus.png|thumb|left|Útbreiðsla heimskautarefs]] Heimskautarefurinn lifir á eyjum og meginlöndum allt í kringum [[Norðurslóðir]]. Á tveimur svæðum er stofninn í útrýmingarhættu, annars vegar á [[Fennóskandíuskagi|Fennóskandíuskaganum]], þar má nú einungis finna refi af þessari tegund hátt til fjalla í suður Noregi og norður Svíþjóð og þar að auki nyrst í Finnlandi og á norðurhluta [[Kolaskagi|Kolaskaga]] og hins vegar á eyjunum austan við [[Kamtsjatkaskagi|Kamtsjatkaskaga]]. Annars staðar á útbreiðslusvæðinu, frá norðurhluta Rússlands austur Síberíu, Alaska og heimskautasvæði Kanada og einnig á Grænlandi, Íslandi og [[Svalbarði|Svalbarða]] er stofninn í góðu ástandi. [[Jan Mayen]] og Bjørnøya (Bjarnarey við Svalbarða) eru þó undantekningar en þar var tófum útrýmt um [[1930]] vegna ofveiði.<ref>{{cite web |url=http://www.zoologi.no/fakta/fjellrev.htm |title=Fakta om truete pattedyr i Norge: FJELLREV Alopex lagopus (L. 1758) |access-date=2007-03-23 |archive-date=2007-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217003450/http://www.zoologi.no/fakta/fjellrev.htm |url-status=dead }}</ref> Aðstæður á útbreiðslusvæðinu eru mjög breytilegar, allt frá tiltölulega mildu loftslagi á suðurhluta [[Alaska]] og á eyjum í [[Beringssund]]i til freðmýranna á kanadísku heimskautaeyjunum og í Síberíu þar sem einna kaldast verður á jörðinni. Útbreiðslan takmarkast að sunnan á meginlandssvæðunum af útbreiðslu [[Rauðrefur|rauðrefs]] (''Vulpes vulpes''). Rauðrefur drepur iðulega tófur og hrekur þær burtu þar sem vistarsvæði skarast enda er tófan um 25% minni en rauðrefurinn. Útbreiðsla rauðrefs norður eftir ræðst af framboði af æti en rauðrefur er miklu þurftarfrekari en tófa og þolir þar að auki miklu ver kulda. == Undirtegundir == Dýrafræðingar hafa greint ellefu undirtegundir heimskautarefa en fjöldi tegunda er umdeild. * ''Vulpes lagopus lagopus'' ([[Fennóskandíuskagi]] og norðurhluti [[Rússland]]s) * ''Vulpes lagopus beringensis'' (Beringseyjar austan við [[Kamtsjatkaskagi|Kamtsjatkaskaga]]) * ''Vulpes lagopus fuliginosus'' ([[Ísland]]) * ''Vulpes lagopus groenlandicus'' ([[Grænland]]) * ''Vulpes lagopus hallensis'' ([[Hall-eyja]] í [[Beringssund]]i) * ''Vulpes lagopus innuitus'' (Við Point Barrow nyrst í [[Alaska]]) * ''Vulpes lagopus pribilofensis'' (St. Georgeseyja og Pribilofeyjarnar í [[Alaska]]) * ''Vulpes lagopus semenovi'' ([[Mednijeyja]], ein af Komandorskieyjum í [[Beringshaf]]i) * ''Vulpes lagopus sibiricus'' ([[Síbería]]) * ''Vulpes lagopus spitzbergensis'' ([[Svalbarði]]) * ''Vulpes lagopus ungava'' (Norðurhluti [[Quebec]] í [[Kanada]]) == Fæði == [[Mynd:Polarfuchscele4.jpg|thumb|Hvít tófa í vetrarbúningi]]Refurinn er bókstafleg alæta. Nyrst á Norðurslóðum er algengt að refir fylgi [[ísbjörn]]um og éti [[Selir|selshræ]] sem þeir leifa. Víðast hvar á útbreiðslusvæðinu lifa þeir aðallega á nagdýrum ýmiss konar, sérstaklega eru [[Læmingi|læmingjar]] mikilvægur hluti fæðunnar. Hræ af ýmsum toga, til dæmis af sjávarspendýrum, [[hreindýr]]um og [[sauðfé]] eru mikill þáttur í fæðuvalinu. Tófan fúlsar ekki heldur við úrgangi manna ef til fellur. Á Íslandi eru fuglar aðaluppistaða í fæði tófunnar. [[Sjófuglar]], [[fýll]], mávar og [[svartfugl]] eru mikilvægir við strendurnar en að sumarlagi inn til lands eru farfuglar svo sem [[gæs]]ir, [[vaðfugl]]ar og [[spörfugl]]ar aðalfæðan og [[rjúpa]] að vetrarlagi. Refir safna gjarna fæðu ef nóg er framboðið, þeir grafa niður bita hér og þar til seinni tíma. Dýrafræðingar hafa sýnt fram á að tófan notar bæði lyktarskyn og minni til að finna felustaðina. == Æxlun == Steggurinn og læðan mynda par sem heldur saman meðan bæði lifa. Yrðlingarnir fæðast eftir um 50 daga meðgöngu og er oftast um miðjan [[maí]] á Íslandi. Þeir eru blindir við fæðingu en augun opnast þegar þeir eru um 15 daga gamlir. Fyrstu þrjár vikurnar eru yrðlingarnir algjörlega háðir móðurmjólkinni en fara síðan að éta annað æti í auknum mæli. Við 6 til 10 vikna aldur venur læðan þá af spena. Yrðlingarnir fara fyrst að leita út fyrir grenið við fjögurra vikna aldur og eru þá enn dökkbrúnir á lit. Um átta vikna gamlir eru þeir búnir að fá litarfar fullorðinna refa. Að öllu jöfnu fara yrðlingarnir af greni þegar þeir eru um það bil 12 vikna gamlir, sem er snemma í [[ágúst]] á Íslandi. Stærsti hluti heimskautarefa lifir aðallega á læmingjum. Læmingjastofninn er mjög misstór og fylgir nokkuð reglulegum sveiflum milli ára. Þar sem heimskautarefir lifa aðallega á læmingjum aðlagast tímgun þessum sveiflum. Fjöldi yrðlinga fylgir þessu, í góðum læmingjaárum getur læðan átt allt að 25 afkvæmi þó það sé sjaldgæft. Venjulega, og á það einnig við á Íslandi, eignast tófan um 6 yrðlinga á ári. Greni refsins eru margvísleg og fara eftir staðháttum. Oft eru þau í stórgrýtisurðum en þau geta einnig verið grafin í moldarjarðveg. Vitað er að greni geta verið notuð í áratugi og hugsanlega árhundruð. Þau geta þakið mjög stórt svæði, meðalstærð grenja sem mæld voru í Noregi reyndist vera 363 [[m²]] og höfðu 27 innganga.<ref>{{cite web |url=http://www.imv.uit.no/ommuseet/enheter/zoo/karlf/Tiltaksside.htm |title=„Kan vi redde fjellreven?“ |access-date=2007-03-23 |archive-date=2006-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060927222615/http://www.imv.uit.no/ommuseet/enheter/zoo/karlf/Tiltaksside.htm |url-status=dead }}</ref> Tófuparið markar sér heimasvæði sem það fer um í ætisleit og ver það gegn öðrum refum. Þó kemur fyrir að heimasvæði refapara skarist en bardagar milli granna virðast vera sjaldgæfir. == Íslenska tófan == [[Mynd:Arctic Fox 1997-08-05.jpg|thumb|Tófa í vetrarbúningi í ætisleit]] Talið er að refir hafi komið til Íslands þegar í lok síðustu ísaldar fyrir um 10.000 árum og hafi upphaflega borist hingað með hafís. Íslenski refastofninn er mjög sérstakur vegna langvarandi einangrunar frá öðrum refastofnum og aðlögunar að sérstökum aðstæðum hérlendis enda greind sem sérstök undirtegund, ''Alopex lagopus fuliginosus'' (sem nánast má þýða sem ''sótarrefur''). Það er þó sennilegt að grænlenskar tófur hafi borist til Íslands með hafís öðru hvoru þó engar heimildir séu til um það. Árið 2016 hafði stofninn tífaldast frá árinu 1980 þegar hann var í lágmarki. <ref>[http://www.ruv.is/frett/metfjoldi-refa-i-aedarvarpi-i-dyrafirdi Metfjöldi refa í æðarvarpi í Dýrafirði] Rúv, skoðað 29. nóvember, 2017.</ref> Árið 2026 var stofnið áætlaður 4.700 dýr og hafði honum fækkað um 40% frá 2011 <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-31-refastofninn-minnkad-um-40-476816 Refastofninn minnkað um 40%] Rúv, sótt 31. maí 2026</ref> Allt frá landnámi hafa [[Refaveiðar|veiðar]] verið stundaðar á refum og var bændum og búaliði mjög illa við þá. Bæði var að tófan var talin skæður keppinautur um fugla, ekki síst [[æðarfugl]]a, egg þeirra og unga. En sérstaklega var sauðfé í hættu og einnig hænsni. Refurinn er stundum kallaður ''dýrbítur'' og á það til að valda skaða á kindum.<ref>[http://www.ruv.is/frett/tofur-saerdu-fjolda-kinda-a-bae-i-fitjardal Tófur særðu fjölda kinda á bæ í Fitjárdal] Rúv, skoðað 29. nóv, 2017.</ref> == Refarækt == Refir hafa verið ræktaðir alllengi erlendis en refarækt hófst á Íslandi upp úr [[1930]] og átti að glæða atvinnumöguleika í sveitum. Sú ræktun leið undir lok eftir nokkra áratugi en hófst að nýju upp úr [[1980]]. Árið [[2004]] voru 13 refabú á landinu og framleiddu þau um 15.000 refaskinn á ári.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041102111901/www.landbunadarraduneyti.is/frettir/frettatengt/nr/518 „Nefndarálit um vanda loðdýraræktarinnar“] ([http://www.landbunadarraduneyti.is/media/Skyrslur/Nefndaralit-loddyr.pdf skýrsla nefndarinnar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927141637/http://www.landbunadarraduneyti.is/media/Skyrslur/Nefndaralit-loddyr.pdf |date=2007-09-27 }} í pdf-skjali).</ref> Tvær refategundir eru notaðar í [[loðdýrarækt]] á Íslandi. Önnur tegundin er það afbrigði af heimskautaref sem oftast er nefnt blárefur og er um 90% af stofninum á Íslandi. Blárefir eru upphaflega ættaðir frá Alaska en síðar hefur þeim verið blandað við refi frá Kanada, Grænlandi, Svalbarða og Síberíu. Þeir eru stærri en íslensku tófurnar, oftast ljósari á lit og miklu frjósamari. Blárefir og villta tófan eru af sömu tegund og geta þau átt frjó afkvæmi innbyrðis og hefur það oft komið fyrir þegar refir hafa sloppið úr búri. Hin tegundin er silfurrefir og er það litarafbrigði af rauðref (''Vulpes vulpes''). Þar að auki eru ræktaðir svonefndir gullrefir sem einnig er litarafbrigði af rauðref. Rauðrefir og þar með silfurrefir geta átt afkvæmi með heimskautaref en þau eru ófrjó vegna þess að þetta eru aðeins skyldar tegundir (eins og [[múlasni|múlasnar]]). Talsvert hefur verið um það að silfurrefir hafi sloppið frá refabúum hérlendis en þeir hafa ekki tímgast í náttúrunni svo vitað sé. Ein undantekning er þó, vitað er að silfurrefur æxlaðist með villtum íslenskum ref í Lóni, Kelduhverfi [[1945]] og er það eina dæmið sem þekkt er í heiminum um að rauðrefur og heimskautarefur hafi æxlast úti í náttúrunni.<ref>Björn Guðmundsson Guðmundsson, 1945. „Kynblendingur af silfurref og fjallref í Lóni, Kelduhverfi“. ''Náttúrufræðingurinn'' 15: 108–112.</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * Páll Hersteinsson, ritstj. og aðalhöfundur (2004): ''Íslensk spendýr''. Með vatnslitamyndum og skýringarmyndum eftir Jón Baldur Hlíðberg. Vaka-Helgafell, Reykjavík. ISBN 9979-2-1721-9 * Alderton, David. 1994. ''Foxes, Wolves, and Wild Dogs of the World''. Blandford Press: United Kingdom. ISBN 0-8160-2954-7 * Nowak, Ronald M. 1999. ''Walker's Mammals of the World'': 6th edition. Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-5789-9 * Wilson, Don E., and DeeAnn M. Reeder. 1993. ''Mammal Species of the World''. 3rd edition. Washington: Smithsonian Institution Press. ISBN 0-8018-8221-4 == Ítarefni == {{commons|Alopex lagopus|heimskautaref}} * [http://www.hi.is/~pher/refir.htm Íslenska tófan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061220211046/http://www.hi.is/~pher/refir.htm |date=2006-12-20 }} * [http://www.lioncrusher.com/animal.asp?animal=3 Arctic Fox (''Alopex lagopus''), Lioncrusher's Domain]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.canids.org/species/Alopex_lagopus.htm Arctic fox (''Alopex lagopus''), IUCN/SSC Canid Specialist Group] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070416102758/http://www.canids.org/species/Alopex_lagopus.htm |date=2007-04-16 }} * {{Vísindavefurinn|109|Eru til margar tegundir af refum á Íslandi og hverjar eru þær?}} * {{Vísindavefurinn|1721|Hvað verða refir gamlir?}} * {{Vísindavefurinn|4650|Hvað eru yrðlingar stórir við fæðingu?}} {{Gæðagrein}} [[Flokkur:Refir]] [[Flokkur:Norðurslóðir]] [[Flokkur:Villt spendýr á Íslandi]] [[Flokkur:Rándýr]] hvc6gcmuuqetejgnqmtsgwm51lxkyao 1964957 1964956 2026-05-31T19:16:35Z Berserkur 10188 1964957 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Heimskautarefur | status = LC | status_system = iucn2.3 | status_ref = <ref name=iucn>{{Cite iucn | author1 = Angerbjörn, A.| author2 = Hersteinsson , P.| author3 = Tannerfeldt, M. | year = 2004 | title = Alopex lagopus | url = https://www.iucnredlist.org/species/899/57549321 | access-date = 23. apríl 2008}}</ref> | trend = stable | image = Arcticfox-3.jpg | image_width = 250px | image_caption = Tófa í sumarbúningi á Svalbarða | regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Spendýr]] (''Mammalia'') | ordo = [[Rándýr]] (''Carnivora'') | ordo_authority = [[Thomas Edward Bowdich|Bowdich]] (1821) | familia = [[Hundaætt]] (''Canidae'') | familia_authority = [[Johann Fischer von Waldheim|G. Fischer de Waldheim]] (1817) | genus = ''[[Vulpes]]'' | genus_authority = [[Johann Jakob Kaup|Kaup]], 1829 | species = '''''V. lagopus''''' | binomial = ''Vulpes lagopus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[Systema Naturae|1758]]) | range_map = Distribution arctic fox.jpg | range_map_width = 240px | range_map_caption = Heimkynni heimskatarefsins | synonyms = * ''Alopex lagopus'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> * ''Canis lagopus'' <small>Linnaeus, 1758</small> * ''Canis fuliginosus'' <small>Bechstein, 1799</small> * ''Canis groenlandicus'' <small>Bechstein, 1799</small> * ''Vulpes arctica'' <small>Oken, 1816</small> * ''Vulpes hallensis'' <small>Merriam, 1900</small> * ''Vulpes pribilofensis'' <small>Merriam, 1903</small> * ''Vulpes beringensis'' <small>Merriam, 1903</small> }} '''Heimskautarefur''' eða '''fjallarefur''' ([[fræðiheiti]]: ''Vulpes lagopus'', áður ''Alopex lagopus''), einnig nefndur '''tófa''' eða '''refur''' á íslensku, er tegund [[Refir|refa]] af ættkvísl refa (''Vulpes'') sem tilheyrir hundaætt (''Canidae''). Heimskautarefurinn er eina landspendýrið í íslensku dýraríki sem hefur borist til [[Ísland]]s án aðstoðar manna.<ref>Ísbirnir berast með hafís til Íslands nokkrum sinnum á áratug en tilheyra ekki íslensku dýraríki enda enginn varanlegur stofn ísbjarna á landinu.</ref> Dýrafræðingar hafa greint ellefu [[undirtegund]]ir heimskautarefsins en ekki eru allir fræðimenn sammála um þær greiningar. Tófur má finna um allar [[Norðurslóðir]]. Tegundin er í útrýmingarhættu í [[Noregur|Noregi]], [[Svíþjóð]] og [[Finnland]]i og á eyjum við austur [[Síbería|Síberíu]]. == Nöfn á refum == Karldýrin eru oftast nefnd ''steggur'' eða ''högni'' en einnig kemur fyrir að þeir séu nefndir ''refur''. Kvendýrin eru nefnd ''læða'' eða ''bleyða'' en einnig kemur fyrir að þær séu nefndar ''tófur''. Ekkert annað dýr á Íslandi hefur haft eins mörg heiti. Má það meðal annars rekja til þeirrar algengu trúar um alla Evrópu að ekki megi nefna nafn hins illa upphátt til þess að kalla hann ekki fram. Fyrir utan þau algengustu refur og tófa má nefna: '''dratt(h)ali''', '''gortanni''', '''lágfóta''', '''melrakki''', '''skaufhali''', '''skolli''' og '''vemma'''. Refir sem leggjast á fé eru nefndir ''bítur'', ''dýrbítur'' og ''bitvargur''. ''Snoðdýr'' er tófa sem aldrei fær fallegan belg með vindhárum. Refalæða sem lögst er í greni til að gjóta er kölluð ''grenlægja''. Afkvæmið nefnist ''yrðlingur''. == Einkenni == [[Mynd:Alopex lagopus standing on seaside.jpg|thumb|left|Refur að sumarlagi]] Tófan er einstaklega vel hæf til að lifa í [[heimskautaloftslag]]i og hefur mjög þéttan feld sem einangrar hana vel, jafnvel í miklum kulda. Um 70% af feldinum er undirhár sem gerir það mögulegt að halda eðlilegum líkamshita þó umhverfið fari allt niður í 35[[Celsíus|°C]] frost. Feldurinn er sem þéttastur frá [[desember]] til [[mars]]. Tófan hefur mjög stutt skott, trýni, háls og lítil eyru miðað við aðrar refategundir og hefur þróast þannig til að takmarka hitatap. Villtar verða tófur 6–10 [[ár]]a gamlar, en geta orðið allt að 20 ára undir mannahöndum. Fullorðnir íslenskir refir eru á bilinu 3 til 4,5 kg að þyngd. Líkaminn er 40 til 70 cm frá trýni aftur á rass, skottið er svo 30 cm í viðbót. Hæðin upp á herðakamb er um 30 cm og líkist tófan litlum hundi. Tófan er aðallega á ferðinni að degi til, ekki síst í ljósaskiptum kvölds og morgna. Tvö meginlitarafbrigði eru af tófu, hvít dýr og mórauð. Hvítu dýrin hafa hvítan feld að vetrarlagi en á sumrin mógrábrún á baki og utan á útlimum en grá á kviðnum og innan á útlimum. Mórauðu tófurnar eru dökkbrúnar allt árið um kring. Á Íslandi er um 70% dýranna mórauð en á heildina litið er hvíta litarafbrigðið í miklum meirihluta. Mórauðir refir eru einkum á eyjum og við strendur en á meginlandi Síberíu og stærstum hluta heimskautasvæðis [[Kanada]] eru hvítir refir um 90% af stofninum. == Útbreiðsla == [[Mynd:Alopex lagopus.png|thumb|left|Útbreiðsla heimskautarefs]] Heimskautarefurinn lifir á eyjum og meginlöndum allt í kringum [[Norðurslóðir]]. Á tveimur svæðum er stofninn í útrýmingarhættu, annars vegar á [[Fennóskandíuskagi|Fennóskandíuskaganum]], þar má nú einungis finna refi af þessari tegund hátt til fjalla í suður Noregi og norður Svíþjóð og þar að auki nyrst í Finnlandi og á norðurhluta [[Kolaskagi|Kolaskaga]] og hins vegar á eyjunum austan við [[Kamtsjatkaskagi|Kamtsjatkaskaga]]. Annars staðar á útbreiðslusvæðinu, frá norðurhluta Rússlands austur Síberíu, Alaska og heimskautasvæði Kanada og einnig á Grænlandi, Íslandi og [[Svalbarði|Svalbarða]] er stofninn í góðu ástandi. [[Jan Mayen]] og Bjørnøya (Bjarnarey við Svalbarða) eru þó undantekningar en þar var tófum útrýmt um [[1930]] vegna ofveiði.<ref>{{cite web |url=http://www.zoologi.no/fakta/fjellrev.htm |title=Fakta om truete pattedyr i Norge: FJELLREV Alopex lagopus (L. 1758) |access-date=2007-03-23 |archive-date=2007-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217003450/http://www.zoologi.no/fakta/fjellrev.htm |url-status=dead }}</ref> Aðstæður á útbreiðslusvæðinu eru mjög breytilegar, allt frá tiltölulega mildu loftslagi á suðurhluta [[Alaska]] og á eyjum í [[Beringssund]]i til freðmýranna á kanadísku heimskautaeyjunum og í Síberíu þar sem einna kaldast verður á jörðinni. Útbreiðslan takmarkast að sunnan á meginlandssvæðunum af útbreiðslu [[Rauðrefur|rauðrefs]] (''Vulpes vulpes''). Rauðrefur drepur iðulega tófur og hrekur þær burtu þar sem vistarsvæði skarast enda er tófan um 25% minni en rauðrefurinn. Útbreiðsla rauðrefs norður eftir ræðst af framboði af æti en rauðrefur er miklu þurftarfrekari en tófa og þolir þar að auki miklu ver kulda. == Undirtegundir == Dýrafræðingar hafa greint ellefu undirtegundir heimskautarefa en fjöldi tegunda er umdeild. * ''Vulpes lagopus lagopus'' ([[Fennóskandíuskagi]] og norðurhluti [[Rússland]]s) * ''Vulpes lagopus beringensis'' (Beringseyjar austan við [[Kamtsjatkaskagi|Kamtsjatkaskaga]]) * ''Vulpes lagopus fuliginosus'' ([[Ísland]]) * ''Vulpes lagopus groenlandicus'' ([[Grænland]]) * ''Vulpes lagopus hallensis'' ([[Hall-eyja]] í [[Beringssund]]i) * ''Vulpes lagopus innuitus'' (Við Point Barrow nyrst í [[Alaska]]) * ''Vulpes lagopus pribilofensis'' (St. Georgeseyja og Pribilofeyjarnar í [[Alaska]]) * ''Vulpes lagopus semenovi'' ([[Mednijeyja]], ein af Komandorskieyjum í [[Beringshaf]]i) * ''Vulpes lagopus sibiricus'' ([[Síbería]]) * ''Vulpes lagopus spitzbergensis'' ([[Svalbarði]]) * ''Vulpes lagopus ungava'' (Norðurhluti [[Quebec]] í [[Kanada]]) == Fæði == [[Mynd:Polarfuchscele4.jpg|thumb|Hvít tófa í vetrarbúningi]]Refurinn er bókstafleg alæta. Nyrst á Norðurslóðum er algengt að refir fylgi [[ísbjörn]]um og éti [[Selir|selshræ]] sem þeir leifa. Víðast hvar á útbreiðslusvæðinu lifa þeir aðallega á nagdýrum ýmiss konar, sérstaklega eru [[Læmingi|læmingjar]] mikilvægur hluti fæðunnar. Hræ af ýmsum toga, til dæmis af sjávarspendýrum, [[hreindýr]]um og [[sauðfé]] eru mikill þáttur í fæðuvalinu. Tófan fúlsar ekki heldur við úrgangi manna ef til fellur. Á Íslandi eru fuglar aðaluppistaða í fæði tófunnar. [[Sjófuglar]], [[fýll]], mávar og [[svartfugl]] eru mikilvægir við strendurnar en að sumarlagi inn til lands eru farfuglar svo sem [[gæs]]ir, [[vaðfugl]]ar og [[spörfugl]]ar aðalfæðan og [[rjúpa]] að vetrarlagi. Refir safna gjarna fæðu ef nóg er framboðið, þeir grafa niður bita hér og þar til seinni tíma. Dýrafræðingar hafa sýnt fram á að tófan notar bæði lyktarskyn og minni til að finna felustaðina. == Æxlun == Steggurinn og læðan mynda par sem heldur saman meðan bæði lifa. Yrðlingarnir fæðast eftir um 50 daga meðgöngu og er oftast um miðjan [[maí]] á Íslandi. Þeir eru blindir við fæðingu en augun opnast þegar þeir eru um 15 daga gamlir. Fyrstu þrjár vikurnar eru yrðlingarnir algjörlega háðir móðurmjólkinni en fara síðan að éta annað æti í auknum mæli. Við 6 til 10 vikna aldur venur læðan þá af spena. Yrðlingarnir fara fyrst að leita út fyrir grenið við fjögurra vikna aldur og eru þá enn dökkbrúnir á lit. Um átta vikna gamlir eru þeir búnir að fá litarfar fullorðinna refa. Að öllu jöfnu fara yrðlingarnir af greni þegar þeir eru um það bil 12 vikna gamlir, sem er snemma í [[ágúst]] á Íslandi. Stærsti hluti heimskautarefa lifir aðallega á læmingjum. Læmingjastofninn er mjög misstór og fylgir nokkuð reglulegum sveiflum milli ára. Þar sem heimskautarefir lifa aðallega á læmingjum aðlagast tímgun þessum sveiflum. Fjöldi yrðlinga fylgir þessu, í góðum læmingjaárum getur læðan átt allt að 25 afkvæmi þó það sé sjaldgæft. Venjulega, og á það einnig við á Íslandi, eignast tófan um 6 yrðlinga á ári. Greni refsins eru margvísleg og fara eftir staðháttum. Oft eru þau í stórgrýtisurðum en þau geta einnig verið grafin í moldarjarðveg. Vitað er að greni geta verið notuð í áratugi og hugsanlega árhundruð. Þau geta þakið mjög stórt svæði, meðalstærð grenja sem mæld voru í Noregi reyndist vera 363 [[m²]] og höfðu 27 innganga.<ref>{{cite web |url=http://www.imv.uit.no/ommuseet/enheter/zoo/karlf/Tiltaksside.htm |title=„Kan vi redde fjellreven?“ |access-date=2007-03-23 |archive-date=2006-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060927222615/http://www.imv.uit.no/ommuseet/enheter/zoo/karlf/Tiltaksside.htm |url-status=dead }}</ref> Tófuparið markar sér heimasvæði sem það fer um í ætisleit og ver það gegn öðrum refum. Þó kemur fyrir að heimasvæði refapara skarist en bardagar milli granna virðast vera sjaldgæfir. == Íslenska tófan == [[Mynd:Arctic Fox 1997-08-05.jpg|thumb|Tófa í vetrarbúningi í ætisleit]] Talið er að refir hafi komið til Íslands þegar í lok síðustu ísaldar fyrir um 10.000 árum og hafi upphaflega borist hingað með hafís. Íslenski refastofninn er mjög sérstakur vegna langvarandi einangrunar frá öðrum refastofnum og aðlögunar að sérstökum aðstæðum hérlendis enda greind sem sérstök undirtegund, ''Alopex lagopus fuliginosus'' (sem nánast má þýða sem ''sótarrefur''). Það er þó sennilegt að grænlenskar tófur hafi borist til Íslands með hafís öðru hvoru þó engar heimildir séu til um það. Árið 2016 hafði stofninn tífaldast frá árinu 1980 þegar hann var í lágmarki. <ref>[http://www.ruv.is/frett/metfjoldi-refa-i-aedarvarpi-i-dyrafirdi Metfjöldi refa í æðarvarpi í Dýrafirði] Rúv, skoðað 29. nóvember, 2017.</ref> Árið 2024 var stofninn áætlaður 4.700 dýr og hafði honum fækkað um 40% frá 2011 <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-31-refastofninn-minnkad-um-40-476816 Refastofninn minnkað um 40%] Rúv, sótt 31. maí 2026</ref> Allt frá landnámi hafa [[Refaveiðar|veiðar]] verið stundaðar á refum og var bændum og búaliði mjög illa við þá. Bæði var að tófan var talin skæður keppinautur um fugla, ekki síst [[æðarfugl]]a, egg þeirra og unga. En sérstaklega var sauðfé í hættu og einnig hænsni. Refurinn er stundum kallaður ''dýrbítur'' og á það til að valda skaða á kindum.<ref>[http://www.ruv.is/frett/tofur-saerdu-fjolda-kinda-a-bae-i-fitjardal Tófur særðu fjölda kinda á bæ í Fitjárdal] Rúv, skoðað 29. nóv, 2017.</ref> == Refarækt == Refir hafa verið ræktaðir alllengi erlendis en refarækt hófst á Íslandi upp úr [[1930]] og átti að glæða atvinnumöguleika í sveitum. Sú ræktun leið undir lok eftir nokkra áratugi en hófst að nýju upp úr [[1980]]. Árið [[2004]] voru 13 refabú á landinu og framleiddu þau um 15.000 refaskinn á ári.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041102111901/www.landbunadarraduneyti.is/frettir/frettatengt/nr/518 „Nefndarálit um vanda loðdýraræktarinnar“] ([http://www.landbunadarraduneyti.is/media/Skyrslur/Nefndaralit-loddyr.pdf skýrsla nefndarinnar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927141637/http://www.landbunadarraduneyti.is/media/Skyrslur/Nefndaralit-loddyr.pdf |date=2007-09-27 }} í pdf-skjali).</ref> Tvær refategundir eru notaðar í [[loðdýrarækt]] á Íslandi. Önnur tegundin er það afbrigði af heimskautaref sem oftast er nefnt blárefur og er um 90% af stofninum á Íslandi. Blárefir eru upphaflega ættaðir frá Alaska en síðar hefur þeim verið blandað við refi frá Kanada, Grænlandi, Svalbarða og Síberíu. Þeir eru stærri en íslensku tófurnar, oftast ljósari á lit og miklu frjósamari. Blárefir og villta tófan eru af sömu tegund og geta þau átt frjó afkvæmi innbyrðis og hefur það oft komið fyrir þegar refir hafa sloppið úr búri. Hin tegundin er silfurrefir og er það litarafbrigði af rauðref (''Vulpes vulpes''). Þar að auki eru ræktaðir svonefndir gullrefir sem einnig er litarafbrigði af rauðref. Rauðrefir og þar með silfurrefir geta átt afkvæmi með heimskautaref en þau eru ófrjó vegna þess að þetta eru aðeins skyldar tegundir (eins og [[múlasni|múlasnar]]). Talsvert hefur verið um það að silfurrefir hafi sloppið frá refabúum hérlendis en þeir hafa ekki tímgast í náttúrunni svo vitað sé. Ein undantekning er þó, vitað er að silfurrefur æxlaðist með villtum íslenskum ref í Lóni, Kelduhverfi [[1945]] og er það eina dæmið sem þekkt er í heiminum um að rauðrefur og heimskautarefur hafi æxlast úti í náttúrunni.<ref>Björn Guðmundsson Guðmundsson, 1945. „Kynblendingur af silfurref og fjallref í Lóni, Kelduhverfi“. ''Náttúrufræðingurinn'' 15: 108–112.</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * Páll Hersteinsson, ritstj. og aðalhöfundur (2004): ''Íslensk spendýr''. Með vatnslitamyndum og skýringarmyndum eftir Jón Baldur Hlíðberg. Vaka-Helgafell, Reykjavík. ISBN 9979-2-1721-9 * Alderton, David. 1994. ''Foxes, Wolves, and Wild Dogs of the World''. Blandford Press: United Kingdom. ISBN 0-8160-2954-7 * Nowak, Ronald M. 1999. ''Walker's Mammals of the World'': 6th edition. Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-5789-9 * Wilson, Don E., and DeeAnn M. Reeder. 1993. ''Mammal Species of the World''. 3rd edition. Washington: Smithsonian Institution Press. ISBN 0-8018-8221-4 == Ítarefni == {{commons|Alopex lagopus|heimskautaref}} * [http://www.hi.is/~pher/refir.htm Íslenska tófan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061220211046/http://www.hi.is/~pher/refir.htm |date=2006-12-20 }} * [http://www.lioncrusher.com/animal.asp?animal=3 Arctic Fox (''Alopex lagopus''), Lioncrusher's Domain]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.canids.org/species/Alopex_lagopus.htm Arctic fox (''Alopex lagopus''), IUCN/SSC Canid Specialist Group] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070416102758/http://www.canids.org/species/Alopex_lagopus.htm |date=2007-04-16 }} * {{Vísindavefurinn|109|Eru til margar tegundir af refum á Íslandi og hverjar eru þær?}} * {{Vísindavefurinn|1721|Hvað verða refir gamlir?}} * {{Vísindavefurinn|4650|Hvað eru yrðlingar stórir við fæðingu?}} {{Gæðagrein}} [[Flokkur:Refir]] [[Flokkur:Norðurslóðir]] [[Flokkur:Villt spendýr á Íslandi]] [[Flokkur:Rándýr]] 5ofnencp2etnvb7ce4bqs2c7p67xbh9 0 54843 1964968 1940512 2026-05-31T21:55:26Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964968 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur | flokksnafn_íslenska = Samband ungra Framsóknarmanna | mynd = [[File:Samband Ungra Framsóknarmanna.png|thumb|Samband Ungra Framsóknarmanna]] | varaformaður = [[Elín Karlsdóttir]] | formaður = [[Hrafn Splidt Þorvaldsson]] | vefsíða = https://www.suf.is/ | stofnár = 1938 | einkennislitur = Grænn | bókstafur = B | höfuðstöðvar = Bæjarlind 14-16, 201 Kópavogi }} '''Samband ungra Framsóknarmanna''' ('''SUF''') var stofnað þann [[13. júní]] árið [[1938]] á Laugarvatni. Sambandið mynda 20 svæðisbundin aðildarfélög. Hlutverk sambandsins er að kynna stefnu [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] á meðal ungs fólks á [[Ísland]]i, auka þátttöku og áhrif ungs fólks innan Framsóknarflokksins, berjast fyrir hagsmunamálum ungs fólks við stefnumótun innan flokksins og gera það hæfara til að taka þátt í stjórnmálastarfi. Sambandsþing, sem haldið er árlega, er æðsta stofnun sambandsins. 13 manna stjórn fundar mánaðarlega. 6 manna framkvæmdastjórn sér um daglegan rekstur samtakanna. Skrifstofa sambandsins er að Bæjarlind 14-16 í Kópavogi. Sambandið á aðild að samtökum miðjuflokka, [[Nordiska Centerungdomens Förbund]] (NCF) sem eru samtök ungliðahreyfinga miðjuflokka á Norðurlöndum. == Framkvæmdastjórn SUF == Formaður: [[Hrafn Splidt Þorvaldsson]] Varaformaður: [[Elín Karlsdóttir]] Ritari: Kjartan Helgi Ólafsson Gjaldkeri: Þórunn Dís Þórunnardóttir Kynningarstjóri: Árdís Lilja Gísladóttir Viðburðarstjóri: Ýmir Örn Hafsteinsson Framkvæmdarstjórn sér um daglegan rekstur SUF<ref>{{Cite web|url=https://www.suf.is/stjorn.html|title=Framkvæmdastjórn|website=SUF|language=en|access-date=2022-01-07|archive-date=2022-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220107120026/https://www.suf.is/stjorn.html|url-status=dead}}</ref> == Listi yfir formenn SUF<ref>{{Cite web|url=https://www.suf.is/sagan.html|title=Sagan|website=SUF|language=en|access-date=2022-09-20|archive-date=2022-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920181447/https://www.suf.is/sagan.html|url-status=dead}}</ref> == {| class="wikitable mw-collapsible" |+ !Formaður !Tímabil |- |Þórarinn Þórarinsson |1938-1945 |- |Jóhannes Elísasson |1945-1948 |- |Friðgeir Sveinsson |1948-1952 |- |Þráinn Valdimarsson |1952-1956 |- | Kristján Benediktsson | 1956-1958 |- |Jón Rafn Guðmundsson |1958-1960 |- |Örlygur Hálfdánarson |1960-1966 |- |Baldur Óskarsson |1966-1970 |- |Már Pétursson |1970-1972 |- |Elías Snæland Jónsson |1972-1973 |- |Eggert Jóhannesson |1974-1975 |- |Magnús Ólafsson |1975-1978 |- |Eiríkur Tómasson |1978-1980 |- |Guðni Ágústsson |1980-1982 |- |Finnur Ingólfsson |1982-1986 |- |Gissur Pétursson |1986-1990 |- |Siv Friðleifsdóttir |1990-1992 |- |Sigurður Sigurðsson |1992-1993 |- |Einar Kristján Jónsson |1993-1994 |- |Guðjón Ólafur Jónsson |1994-1996 |- |Árni Gunnarsson |1996-1999 |- |Einar Skúlason |1999-2002 |- |Dagný Jónsdóttir |2002-2003 |- |Haukur Logi Karlsson |2003-2004 |- |Jakob Hrafnsson |2004-2008 |- |Bryndís Gunnlaugsdóttir |2008-2010 |- |Sigurjón Kjærnested |2010-2011 |- |Ásta Hlín Magnúsdóttir |2011-2013 |- |Hafþór Eide Hafþórsson |2013-2014 |- |Helgi Haukur Hauksson |2014-2015 |- |Ágúst Bjarni Garðarsson |2015-2016 |- |Páll Marís Pálsson |2016-2017 |- |Sandra Rán Ásgrímsdóttir |2017-2018 |- |Lilja Rannveig Sigurgeirsdóttir |2018-2021 |- |Unnur Þöll Benediktsdóttir |2021-2023 |- |Gunnar Ásgrímsson |2023-2025 |- |Hrafn Splidt Þorvaldsson |2025- |} == Tengill == <references /> * [http://www.suf.is/ Samband ungra Framsóknarmanna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210307023424/https://www.suf.is/ |date=2021-03-07 }} * [https://www.facebook.com/ungirframsoknarmenn Facebook] * [https://www.instagram.com/ungframsokn/ Instagram] [[Flokkur:Framsóknarflokkurinn]] {{S|1938}} 06czuyqqs9wyqagpv36q6lx7ut29b4o 0 57028 1964939 1904291 2026-05-31T15:08:33Z TKSnaevarr 53243 1964939 wikitext text/x-wiki {{Sjónvarpsþáttur | mynd = Friends logo.svg | nafn_á_frummáli = | tegund = [[Gamanþáttur]] | skapari = {{Plainlist| * [[David Crane]] * [[Marta Kauffman]] }} | leikarar = {{Plainlist| * [[Jennifer Aniston]] * [[Courteney Cox]] * [[Lisa Kudrow]] * [[Matt LeBlanc]] * [[Matthew Perry]] * [[David Schwimmer]] }} | höfundur_stefs = {{Plainlist| * Michael Skloff * Allee Willis }} | upphafsstef = „I'll Be There for You“<br />eftir [[the Rembrandts]] | land = Bandaríkin | tungumál = Enska | fjöldi_þáttaraða = 10 | fjöldi_þátta = 236 | þáttalisti = Listi yfir Vina-þáttaraðir | aðalframleiðandi = {{Plainlist| * [[David Crane]] * [[Marta Kauffman]] * [[Kevin S. Bright]] * Michael Borkow * Michael Curtis * Adam Chase * Greg Malins * Wil Calhoun * Scott Silveri * Shana Goldberg-Meehan * Andrew Reich * Ted Cohen }} | myndataka = | lengd = 20–22 mínútur | framleiðsla = {{Plainlist| * [[Kevin S. Bright|Bright/Kauffman/Crane Productions]] * [[Warner Bros. Television]] }} | staðsetning = Warner Bros. Studios, [[Burbank]], [[Kalifornía]] | sjónvarpsstöð = [[NBC]] | fyrsti_þáttur = {{Upphafsdagur|1994|9|22}} | síðasti_þáttur = {{Lokadagur|2004|5|6}} | tengt = {{Plainlist| * ''[[Joey]]'' (2004–06) * ''[[Friends: The Reunion]]'' (2021) }} }} [[Mynd:Friends titles.jpg|250px|thumb|Upphaf þáttanna]] '''''Friends''''' (eða '''''Vinir''''' á íslensku) er [[Bandaríkin|bandarískur]] grínþáttur sem er framleiddur af [[David Crane]] og [[Marta Kauffman|Mörtu Kauffman]], sem var frumsýndur á stöðinni [[NBC]] 22. september 1994. Þættirnir snerust um líf vinahóps á [[Manhattan]] í [[New York borg|New York]]. Þættirnir voru framleiddir af Bright/Kauffman/Crane fyrirtækinu í samstarfi við [[Warner Bros]]. Crane og Kauffman byrjuðu að þróa ''Friends'' undir titlinum ''Insomnia Cafe'' í nóvember 1993. Þau báru hugmyndina undir Bright, sem þau höfðu einu sinni unnið með, og saman gerðu þau sjö blaðsíðna uppkast handa NBC. Eftir nokkrar endurritanir og ýmsar breytingar var þátturinn loksins nefndur ''Friends'' og var frumsýndur á NBC á fimmtudegi kl. 8:30.<ref name="creators">{{Cite web |last=Lauer |first=Matt |author-link=Matt Lauer |date=May 5, 2004 |title='Friends' Creators Share Show's Beginnings |url=https://www.nbcnews.com/id/4899445/ns/dateline_nbc-newsmakers/t/friends-creators-share-shows-beginnings/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131002171335/http://www.nbcnews.com/id/4899445/ns/dateline_nbc-newsmakers/t/friends-creators-share-shows-beginnings/ |archive-date=October 2, 2013 |access-date=May 5, 2004 |website=[[Dateline NBC]]}}</ref> Upptaka þáttanna fór fram í Warner Bros myndverinu í [[Burbank]] með áhorfendum í sal. Eftir tíu seríur á stöðinni var lokaþátturinn vel auglýstur á NBC og mikið umstang gert í kringum hann. Hann fór í loftið 6. maí 2004 og voru bandarísku áhorfendurnir 52,5 milljónir, sem varð til þess að þátturinn varð fjórði vinsælasti lokaþátturinn í sögu sjónvarps.<ref name="top10">{{Cite web |last=Seemayer |first=Zach |date=March 31, 2014 |title=The 10 Most-Watched TV Series Finales Ever! |url=http://www.etonline.com/tv/144979_10_Most_Watched_TV_Series_Finales_Ever_Gallery/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903224557/http://www.etonline.com/tv/144979_10_Most_Watched_TV_Series_Finales_Ever_Gallery/?page=NA%3D%3D&itmCnt=MTE%3D |archive-date=September 3, 2015 |access-date=May 23, 2015 |website=[[Entertainment Tonight]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Conradt |first=Stacy |date=February 28, 2010 |title=The 10 Most-Watched Series Finales Ever |url=http://mentalfloss.com/article/24673/10-most-watched-series-finales-ever |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150511182851/http://mentalfloss.com/article/24673/10-most-watched-series-finales-ever |archive-date=May 11, 2015 |access-date=May 24, 2015 |website=[[Mental Floss]]}}</ref> ''Friends'' fékk misgóða gagnrýni þegar hann var sýndur en hann varð einn af vinsælustu þáttaröðum síns tíma. Á meðan hann var í gangi vann hann mikið af verðlaunum og var tilnefndur til 63 [[Emmy-verðlaun]]a.<ref>{{Cite web |title=Friends |url=https://www.emmys.com/shows/friends#awards |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017004933/https://www.emmys.com/shows/friends#awards |archive-date=October 17, 2018 |access-date=October 16, 2018 |website=Television Academy |language=en}}</ref> Þáttunum gekk einnig vel í áhorfi og var alltaf á topp tíu listanum. ''Friends'' hafði mikil áhrif allt í kringum sig og [[Central Perk]] kaffihúsið hefur veitt mörgum innblástur. Þættirnir eru endursýndir um allan heim en hver sería hefur einnig verið gefin út á [[mynddiskur|mynddiski]]. Eftir að þættirnir kláruðust fór þátturinn ''[[Joey]]'' í loftið.<ref>{{cite news |url=https://www.usatoday.com/life/television/news/2003-07-23-joey_x.htm |title=NBC has sitcom plans for ''Friends'' pal Joey |access-date=December 30, 2008 |author=Levin, Gary |date=July 24, 2003 |work=USA Today |archive-url=https://web.archive.org/web/20090124143800/http://www.usatoday.com/life/television/news/2003-07-23-joey_x.htm |archive-date=January 24, 2009 |url-status=live }}</ref> == Leikarar & persónur == Áður en aðalleikararnir fengu hlutverk í þáttunum höfðu þau öll leikið í sjónvarpi en voru ekki flokkuð sem sjónvarpsstjörnur. Á meðan þáttunum stóð urðu þau öll stjörnur. Þættirnir urðu þekktur fyrir frábæra aðalleikara sem urðu brátt vinir utan þáttanna. Leikararnir lögðu mikinn metnað í það að reyna að halda persónunum mjög eins, án einverra mikilla breytinga, og voru þættirnir sagðir vera fyrstu þættirnir með almennilegan samleikshóp. Leikararnir ákváðu að þeir færu allir í sama flokkinn í verðlaunum í staðinn fyrir að fara í einstaklingsverðlaun og báðu um að vera öll saman á fyrstu tímaritsforsíðunni eftir fyrstu þáttaröðina. Í upprunalegu samningunum fyrir fyrstu tvær seríurnar átti hver leikari að fá 1.600 dali fyrir hvern þátt. Árið 1996 hótaði leikhópurinn að fara í verkfall nema hann fengi launahækkun, sem varð til þess að hver leikari fékk 100.000 dali fyrir hvern þátt. Fyrir sjöttu seríuna var leikurunum boðið 250.000 dali fyrir hvern þátt. En þá fór hópurinn aftur í viðræður í apríl 2000 og bað um 750.000 dali fyrir þátt og í febrúar 2002 var launakrafan orðin 1.000.000 dala fyrir hvern þátt.<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/guinnessworldrec2051222guin |title=Guinness World Records 2005 |publisher=Guinness World Records Ltd |year=2004 |isbn=978-1-892051-22-6 |edition=Special 50th anniversary |location=New York City |page=[https://archive.org/details/guinnessworldrec2051222guin/page/n291 288] |oclc=56213857 |url-access=registration}}</ref><ref name="friendstimeline">{{Cite news |last=Saah |first=Nadia |date=January 21, 2004 |title=''Friends'' til the end |work=[[USA Today]] |url=https://www.usatoday.com/life/television/news/2004-01-21-friends-timeline_x.htm |url-status=live |access-date=December 19, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628184252/http://www.usatoday.com/life/television/news/2004-01-21-friends-timeline_x.htm |archive-date=June 28, 2011 |issn=0734-7456}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Rice |first=Lynette |date=April 21, 2000 |title=Friendly Fire |url=https://www.ew.com/ew/article/0,,275935_2,00.html |url-status=live |magazine=[[Entertainment Weekly]] |page=2 |issn=1049-0434 |oclc=21114137 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090720180227/http://www.ew.com/ew/article/0%2C%2C275935_2%2C00.html |archive-date=July 20, 2009 |access-date=March 7, 2018}}</ref> Leikararnir urðu mjög góðir vinir við einn gestaleikarann, [[Tom Selleck]], sem sagði að honum fyndist hann stundum skilinn útundan. Hópurinn hélt áfram að vera góðir vinir eftir að þættirnir hættu, sérstaklega Courtney og Jennifer, og varð Jennifer guðmóðir dóttur Courtney og Davids Arquette, Coco. Í „farewell“ bókinni frá Friends stendur að hópurinn sé orðin eins og fjölskylda. * [[Jennifer Aniston]] leikur [[Rachel Green]], áhugamanneskju um tísku og bestu vinkonu Monicu úr menntaskóla. Rachel og Ross Geller eru í stöðugu haltu-mér-slepptu-mér sambandi. Fyrsta starf Rachel er sem gengilbeina á Central Perk en verður seinna aðstoðarkona í innkaupadeild í Bloomingdale's og síðan í innkaupadeild Ralph Lauren. [[Jennifer Aniston]] hafði áður birst í nokkrum þáttum sem gengu ekki vel áður en hún lék í ''Friends''. * [[Courteney Cox]] leikur [[Monicu Geller|Monica Geller]], eins konar mömmu hópsins, og er þekkt fyrir kappsemi og fullkomnunaráráttu. Monica er oft aðhlátursefni hinna, sérstaklega bróður hennar Ross, fyrir að hafa verið allt of feitur krakki. Monica er kokkur sem skiptir oft um starf í gegnum þættina og endar sem yfirkokkur á veitingarhúsi Javu. Courtney Cox var með bestu ferilskrána af vinunum þegar hún fékk hlutverk Monicu, hún hafði m.a. birst í ''[[Ace Ventura: Pet Detective]]'' og í þáttunum ''[[Family Ties]]''. * [[Lisa Kudrow]] leikur [[Phoebe Buffay]], sérvitra nudd- og tónlistarkonu. Phoebe varð heimilislaus 14 ára og er þekkt fyrir að vera götu-gáfuð en samt saklaus og lauslát. Kudrow hafði áður leikið Ursulu Buffay í ''[[Mad About You]]'' og lék það hlutverk stundum, sem tvíburasystir Phoebe í nokkrum þáttum af Friends. Áður en hún fékk hlutverk í ''Friends'' vann hún á skrifstofu. * [[Matt LeBlanc]] leikur [[Joey Tribbiani]], leikara sem á erfitt til að byrja með en endar á því að verða frægur í hlutverki sínu í ''[[Days of Our Lives]]'' sem Dr. Drake Ramoray. Joey er kvennagull með nokkrar kærustur í gegnum seríurnar og verður síðan ástfanginn af Rachel. Joey er fæddur ítalskri fjölskyldu og elskar mat og er í nokkurn tíma þjónn á Central Perk. Áður en Matt fékk hlutverk í ''Friends'' hafði hann komið fram í ''[[Married ... with Children]]'', ''[[Top of the Heap]]'' og ''[[Vinnie & Bobby]]''. * [[Matthew Perry]] leikur [[Chandler Bing]], sem er tölfræðingur og upplýsingafulltrúi í stóru fyrirtæki. Chandler hættir í vinnunni og fer að vinna á auglýsingastofu. Chandler er þekktur fyrir kaldhæðnislegan húmor. Hann giftst vinkonu sinni Monicu. Eins og [[Jennifer Aniston]] hafði Matthew birst í nokkrum þáttum sem hlutu ekki velgengni áður en hann fékk hlutverk í þáttunum. * [[David Schwimmer]] leikur [[Ross Geller]], steingervingafræðing sem vinnur á „Prehistoric History“ safninu en verður seinna, prófessor við [[New York-háskóli|New York-háskóla]]. Ross á þrjú misheppnuð hjónabönd að baki í gegnum þættina og er í stöðugu haltu mér-slepptu mér sambandi við Rachel. Áður en David fékk hlutverk Ross lék hann aukahlutverk í ''[[The Wonder Years]]'' og ''[[NYPD Blue]]''. == Stutt ágrip þáttanna == {{Sjá einnig|Listi yfir Vina-þáttaraðir}} * '''[[Vinir (1. þáttaröð)|Fyrsta þáttaröðin]]''' — Áhorfandinn kynnist aðalpersónunum sex: Rachel, Monicu, Phoebe, Joey, Chandler og Ross. Rachel kemur til New York eftir að hafa yfirgefið unnusta sinn við altarið og fer að búa með Monicu í íbúðinni sem amma hennar á. Ross berst við að segja Rachel að hann elski hana, á meðan lesbíska konan hans er ólétt eftir hann. Joey er sýndur sem leikari í erfiðleikum en Phoebe vinnur sem nuddari. Chandler hættir með kærustunni sinni, Jancice (Maggie Wheeler), sem skýtur þó upp kollinum reglulega í þáttunum. Í endanum á þáttaröðinni segir Chandler Rachel óvart frá því að Ross elski hana og kemst að því að henni líður alveg eins. * '''[[Vinir (2. þáttaröð)|Önnur þáttaröðin]]''' — Í byrjun uppgvötar Rachel að Ross er byrjaður með Julie (Lauren Tom), asískri-bandarískri stelpu sem hann þekkti úr skólanum. Rachel reynir að segja Ross hvernig henni líður en henni gengur ekkert betur en honum gekk að segja henni frá tilfinningum sínum, þrátt fyrir að þau byrji saman í lok seríunnar. Joey fær hlutverk í sápuóperunni „Days of our Lives“ („Ævidagarnir okkar“) en er rekinn eftir að hann segir í tímariti að hann semji stundum sínar eigin línur. Monica byrjar með dr. Richard Burke ([[Tom Selleck]]), sem er nýskilinn og 21 ári eldri en hún. Í enda seríunnar enda þau sambandið þegar þau átta sig á því að hann vill ekki fleiri börn en Monica vill börn. * '''[[Vinir (3. þáttaröð)|Þriðja þáttaröðin]]''' — Byrjun er aðeins öðruvísi en hinar tvær. Rachel byrjar að vinna í Bloomingdale's og Ross verður afbrýðissamur út í samstarfsfélaga hennar, Mark. Ross og Rachel hætta saman tímabundið; en Rachel ákveður að gera það endanlegt eftir að Ross sefur hjá annarri konu á meðan þau voru ekki saman. Eftir að hafa trúað því að eiga enga fjölskyldu nema tvíburasystur sína, Úrsúlu, kemst Phoebe í samband við hálf-bróður sinn (Giovanni Ribisi) og kynmóður sína (Teri Garr). Joey byrjar með mótleikkonu sinni Kate (Dina Meyer) og Monica byrjar með milljónamæringnum Pete Becker ([[Jon Favreau]]). * '''[[Vinir (4. þáttaröð)|Fjórða þáttaröðin]]''' — Ross og Rachel byrja aftur sman en hætta fljótlega saman aftur. Phoebe verður staðgöngumóðir fyrir bróður sinn og konuna hans, Alice (Debra Jo Rupp). Monica og Rachel eru neyddar til að skipta um íbúð við Joey og Chandler eftir að hafa tapað veðmáli en komast upp með að skipta þegar þær gefa þeim miða á Knicks leik og kyssast í eina mínútu. Ross byrjar með ensku konunni Emily (Helen Baxendale) og endar þáttaröðin á brúðkaupi þeirra í London. Chandler og Monica sofa saman en Rachel ákveður að fara í brúðkaupið. Á meðan Ross fer með heitin sín skiptir hann óvart nafni Emily út fyrir nafn Rachelar. * '''[[Vinir (5. þáttaröð)|Fimmta þáttaröðin]]''' — Monica og Chandler reyna að halda sambandi sínu leyndu fyrir vinum sínum. Hjónaband Ross og Emily er á brauðfótum og Phoebe byrjar samband við lögreglumanninn Gary (Michael Rapaport). Monica og Chandler ákveða að opinbera samband sitt, vinum þeirra til undrunar. Þau ákveða að gifta sig í ferð til Las Vegas en ákveða að hætta við eftir að hafa séð Ross og Rachel koma dauðadrukkin út úr kapellunni. * '''[[Vinir (6. þáttaröð)|Sjötta þáttaröðin]]''' — Rachel og Ross vakna gift og skilja. Monica og Chandler ákveða að búa saman í íbúðinni hennar sem leiðir til þess að Rachel flytur til Phoebe. Joey landar aðalhlutverkinu í sjónvarpsþáttaröðinni „Mac and C.H.E.E.S.E.“, þar sem hann leikur á móti vélmenni. Ross fær vinnu sem fyrirlesari hjá NYU og byrjar með nemenda sínum, Elizabeth (Alexandra Holden). Það kviknar í íbúð Phoebe og Rachel og neyðist Rachel til þess að flytja til Joey á meðan Phoebe býr hjá Monicu og Chandler. Chandler ákveður að biðja Monicu en hún íhugar að fara aftur til Richards, sem viðurkennir að hann elski hana enn þá og sé tilbúinn til að giftast henni. Monica játar bónorði Chandlers og vinirnir fagna. * '''[[Vinir (7. þáttaröð)|Sjöunda þáttaröðin]]''' — Fjallað aðallega er um aðfarir Monicu og Chandlers sem eru að undirbúa brúpkaupið. Þátturinn sem Joey leikur aðalhlutverkið í („Mac and C.H.E.E.S.E.“), hættir framleiðslu en honum er boðið gamla starfið sitt aftur í Days of Our Lives. Íbúð Phoebe er löguð en vegna staðsetningarinnar ákveður Rachel að halda til hjá Joey. Serían endar á brúðkaupi Monicu og Chandler og Rachel greinir frá því að hún sé ólétt. * '''[[Vinir (8. þáttaröð)|Áttunda þáttaröðin]]''' — Fyrstu þrír þættir þessarar þáttaraðar snúast aðallega um hver sé barnsfaðir Rachelar. Það kemur á endanum fram að það sé Ross og þau ákveða að eiga barnið. Joey finnur fyrir rómantískum tilfinniningum í garð Rachelar en hún ber ekki sömu tilfinningar til hans. Rachel fæðir Emmu í endanum á þáttaröðinni og Ross ákveður að biðja hennar. Joey finnur hringinn á gólfinu og Rachel heldur að hann sé að biðja hana um að giftast sér og segir já. * '''[[Vinir (9. þáttaröð)|Níunda þáttaröðin]]''' — Í byrjun búa Rachel og Ross saman með Emmu. Monica og Chandler ákveða að eignast sitt eigið barn en komast að því að þau geta hvorugt átt barn. Phoebe byrjar með Mike Hannigan ([[Paul Rudd]]) og velur hann yfir vin sinn David ([[Hank Azaria]]). Hópurinn ferðast til Barbados í tvöföldum lokaþætti, til að heyra Ross flytja aðalræðu sína á ráðstefnu steingervingafræðinga. Joey og kærastan hans, Charlie, hætta saman og hún byrjar í staðinn með Ross. Tilfinningar Rachel og Joey kvikna aftur og enda þau á því að kyssast. * '''[[Vinir (10. þáttaröð)|Tíunda þáttaröðin]]''' — Allur söguþráðurinn er leiddur til lykta. Joey og Rachel reyna að fá Ross til að sætta sig við það að þau séu saman en þau ákveða að vera vinir. Phoebe og Mike giftast en Charlie hættir með Ross. Monica og Chandler ákveða að ættleiða barn og hitta Ericu ([[Anna Faris]]), sem eignast tvíbura í lokaþættinum. Monica og Chandler flytja í úthverfi og Joey á erfitt með að meðtaka allar breytingarnar. Rachel fær starf í París en ver síðustu nóttinni sinni í New York með Ross og ákveður hún á síðustu stundu að fara ekki og láta reyna á sambandið við Ross. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{commons|Category:Friends (1994 TV series)|Vinum}} * {{Opinber vefsíða}} * ''[https://www.imdb.com/title/tt0108778/ Friends]'' á [[Internet Movie Database|IMDb]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir frumsýndir 1994]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir sem hættu sýningu 2004]] [[Flokkur:Bandarískir gamanþættir]] [[Flokkur:Sitcomþættir]] fa6ic3hd3op1exrb154ezid7b2wix5w 0 67517 1965008 1963224 2026-06-01T10:46:43Z TKSnaevarr 53243 /* Heimildir */ 1965008 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Adolf Hitler | mynd = Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler retouched.jpg | myndatexti1 = Adolf Hitler árið 1937. | titill= [[Kanslari Þýskalands]] | stjórnartíð_start = 30. janúar 1933 | stjórnartíð_end = 30. apríl 1945 | forseti = [[Paul von Hindenburg]] (1933–1934) | forveri = [[Kurt von Schleicher]] | eftirmaður = [[Joseph Goebbels]] | titill2= [[Führer|Foringi]] Þýskalands | stjórnartíð_start2 = 2. ágúst 1934 | stjórnartíð_end2 = 30. apríl 1945 | forveri2 = [[Paul von Hindenburg]] (forseti) | eftirmaður2 = [[Karl Dönitz]] (forseti) | embætti3= [[Führer|Foringi]] [[Nasistaflokkurinn|Nasistaflokksins]] | stjórnartíð_start3 = 29. júlí 1921 | stjórnartíð_end3 = 30. apríl 1945 | staðgengill3 = [[Rudolf Hess]] (1933–1941) | forveri3 = [[Anton Drexler]] (formaður) | eftirmaður3 = [[Martin Bormann]] (flokksráðherra) | fæddur = {{fæðingardagur|1889|4|20}} | fæðingarstaður = [[Braunau am Inn]], [[Austurríki-Ungverjaland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1945|4|30|1889|4|20}}<ref>{{Vísindavefurinn|878|Hvenær dó Hitler?|höfundur=Haukur Már Helgason|dags=5. september 2000|skoðað=18. apríl 2024}}</ref> | dánarstaður= [[Berlín]], [[Þriðja ríkið|Þýskalandi]] | orsök_dauða = [[Sjálfsmorð]] | þekktur_fyrir = | starf = Hermaður, stjórnmálamaður | stjórnmálaflokkur = [[Nasistaflokkurinn]] | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | maki = {{gifting|[[Eva Braun]]|1945}}<ref>{{Vísindavefurinn|55661|Átti Hitler konu og börn?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=13. apríl 2010|skoðað=18. apríl 2024}}</ref> | foreldrar = [[Alois Hitler]] og [[Klara Hitler]] | undirskrift = Signatur Adolf Hitler.svg }} '''Adolf Hitler''' ([[20. apríl]] [[1889]] – [[30. apríl]] [[1945]]) var [[Kanslari Þýskalands|kanslari]] [[Þýskaland]]s á árunum [[1933]]-[[1945]] og á árunum [[1934]]-[[1945]] „[[Führer|foringi]] og kanslari“ ([[þýska]]: ''Führer und Reichskanzler'') [[Þýskaland]]s. Hitler fæddist í [[Braunau am Inn]] í [[Austurríki-Ungverjaland]]i, nálægt þýsku landamærunum. Hann var fjórði í röð sex barna [[Alois Hitler]] og konu hans, [[Klara Hitler|Klöru]]. Sem ungur maður reyndi Hitler að komast inn í [[Listaháskólinn í Vín|listaháskólann í Vín]], en var hafnað. Þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] braust út gerðist hann sjálfboðaliði í bæverska hernum og barðist á vesturvígstöðvunum fyrir Þjóðverja nær allt stríðið, þar til hann særðist þann 15. október 1918 eftir [[Efnavopn|gasárás]] og var fluttur á herspítala. Eftir ósigur Þjóðverja settist Hitler að í [[München]] í [[Bæjaraland]]i og gekk 1919 í stjórnmálaflokk sem seinna var kallaður [[Nasistaflokkurinn]]. Hitler varð formaður þess flokks 1921 og leiddi flokkinn til æviloka. Árið 1923 tók hann þátt í misheppnaðri valdaránstilraun í München sem nefnd hefur verið [[Bjórkjallarauppreisnin|bjórkjallarauppreisnin]]. Hann var fangelsaður í kjölfarið og skrifaði bókina ''[[Mein Kampf]]'' á meðan á fangelsisvistinni stóð, en hann var látinn laus úr haldi eftir níu mánuði. Hitler komst til valda árið 1933 en þá var hann útnefndur kanslari Þýskalands af [[Paul von Hindenburg]], [[Ríkisforseti|forseta Þýskalands]]. Eftir fráfall Hindenburgs árið eftir tók Hitler sér titil kanslara og foringja og var í reynd orðinn [[einræðisherra]] í Þýskalandi. Á valdatíma sínum leiddi Hitler Þýskaland í stríð við flestar nágrannaþjóðir sínar. Með innrás Þjóðverja í [[Pólland]] 1939 hófst [[seinni heimsstyrjöldin]] sem lauk með algerum ósigri Þjóðverja sex árum síðar. Á meðan stríðinu stóð frömdu [[Wehrmacht|þýski herinn]] og [[Schutzstaffel|SS-sveitir]] Nasistaflokksins gríðarlega [[Stríðsglæpur|stríðsglæpi]] og [[Glæpur gegn mannúð|glæpi gegn mannúð]], en [[Helförin]] og gjöreyðingarstríðið gegn [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] voru á meðal þessara voðaverka. Á lokadögum stríðsins, þegar [[Rauði herinn]] hafði nánast alla [[Berlín]] á sínu valdi, framdi Hitler [[sjálfsmorð]] í [[Foringjabyrgið|neðanjarðarbyrgi í Berlín]] sem hann hafði hafst við í frá upphafi árs 1945, ásamt eiginkonu sinni, [[Eva Braun|Evu Braun]], en þau höfðu gift sig tveimur dögum fyrr. Sagnfræðingurinn [[Ian Kershaw]] hefur lýst Hitler sem „holdgervingu illskunnar í nútímastjórnmálum“.{{sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} Undir stjórn Hitlers og áhrifum frá hugmyndafræði [[kynþáttahyggja|kynþáttahyggju]] bar stjórn nasista ábyrgð á þjóðarmorði um sex milljóna Gyðinga og milljóna annarra fórnarlamba sem hann og fylgismenn hans álitu „undirmálsfólk“ (''[[Untermensch]]en'') eða félagslega óæskilegt. Hitler og stjórn nasista báru líka ábyrgð á morðum á um 19,3 milljónum almennra borgara og stríðsfanga. Að auk dóu 28,7 milljón hermenn og almennir borgarar vegna stríðsátakanna í Evrópu. Aldrei í sögunni hafa jafnmargir látið lífið í stríði og í síðari heimsstyrjöld. ==Æviágrip== Adolf Hitler fæddist þann 20. apríl 1889 í bænum [[Braunau am Inn]] í [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríki-Ungverjalandi]] (þar sem nú er [[Austurríki]]), nálægt landamærunum við [[þýska keisaraveldið]]. Þegar Hitler var þriggja ára flutti fjölskyldan til [[Passau]] í Þýskalandi. Þar áskotnaðist Hitler [[Bæjaraland|bæverskur]] hreimur sem hann átti eftir að tala með alla ævi. Fjölskyldan flutti aftur til Austurríkis árið 1894 og settist að í [[Leonding]], nálægt [[Linz]].<ref name=lifandivísindi/> Faðir Hitlers, [[Alois Hitler|Alois]], var embættismaður hjá tollgæslunni og ætlaðist til þess að Adolf myndi feta svipaða braut í lífinu og hann. Adolf lét sig hins vegar dreyma um að verða listamaður og deildi oft við föður sinn um framtíðaráætlanir sínar. Hann átti þó í nánu sambandi við móður sína, [[Klara Hitler|Klöru]], sem sá alfarið um uppeldi hans.<ref name=lifandivísindi>{{Vefheimild|titill=Adolf Hitler – maðurinn sem táldró heila þjóð|mánuður=18. febrúar|ár=2022|mánuðurskoðað=14. mars|árskoðað= 2022|útgefandi=''[[Lifandi saga]]''|url=https://visindi.is/adolf-hitler-madurinn-sem-taldro-heila-thjod/}}</ref> Líkt og margir þýskumælandi Austurríkismenn fór Hitler að aðhyllast þýska [[Þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]] á unga aldri. Hann lýsti því yfir að hann væri tryggur Þýskalandi en ekki Austurríki og hataðist við hið aldurhnigna [[Habsborgaraveldið|Habsborgaraveldi]] fyrir að ríkja yfir mörgum fjölbreyttum þjóðum en ekki einni þýskri þjóð. Árið 1907 flutti Hitler til [[Vín (Austurríki)|Vínarborgar]] og sótti um inngöngu í [[Listaháskólinn í Vín|listaháskólann þar í borg]] en var hafnað tvisvar.<ref name=hindenburgoghitler/> Á árum Hitlers í Vín varð hann fyrir áhrifum af [[Kynþáttahyggja|kynþáttahyggju]] og [[Gyðingahatur|gyðingahatri]] og sagðist síðar sjálfur hafa farið að hata gyðinga á þessum tíma.<ref name=hindenburgoghitler/> Hann flutti til [[München]] í Þýskalandi árið 1913. Hitler var kvaddur í austurrísk-ungverska herinn þann 5. febrúar 1914 en þegar hann kom til [[Salzburg|Salzborgar]] þótti hann ekki hæfur til herþjónustu og fékk undanþágu frá herkvaðningunni. ===Fyrri heimsstyrjöldin=== [[File:Hitler 1921.jpg|thumb|left|Hitler sem hermaður í fyrri heimsstyrjöldinni.]] Þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] braust út í ágúst árið 1914 bauð Hitler sig viljugur fram í þýska herinn í [[Bæjaraland|Bæjaralandi]]. Hann var staðsettur í varafótgönguliði og gerðist sendiboði á vesturvígstöðvunum í Frakklandi og Belgíu á meðan á stríðinu stóð. Hann var viðstaddur orrusturnar við [[Orrustan við Ypres|Ypres]], [[Orrustan við Somme|Somme]], [[Orrustan við Arras|Arras]] og [[Orrustan við Passchendaele|Passchendaele]] og særðist í orrustunni við Somme. Hitler hlaut nokkur heiðursverðlaun fyrir hugrekki með frammistöðu sinni í stríðinu. Hitler lýsti stríðinu síðar sem „bestu reynslu lífs síns“. Hann varð enn meiri þjóðernissinni við herþjónustu sína og var mjög brugðið þegar Þýskaland gafst upp fyrir [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] í nóvember árið 1918. Líkt og margir þjóðernissinnar aðhylltist Hitler þá kenningu að Þýskaland hefði ekki í raun verið sigrað á vígvellinum heldur hefði þýski herinn verið „[[Rýtingurinn í bakið|stunginn í bakið]]“ af svikulum stjórnmálamönnum, gyðingum og marxistum heima fyrir. Líkt og mörgum Þjóðverjum bauð Hitler við skilmálum [[Versalasamningurinn|Versalasamningsins]] og nýtti sér síðar óánægju Þjóðverja með hann til að komast til valda. ===Byrjun stjórnmálaferilsins=== Hitler sneri aftur til München eftir stríðið og vann áfram í hernum. Árið 1919 gekk hann í þýska verkamannaflokkinn (''Deutsche Arbeiterpartei'' eða DAP). Þar kynntist hann [[Dietrich Eckart]], einum stofnanda flokksins, og gerðist pólitískur lærlingur hans. Flokkurinn breytti nafni sínu í [[Nasistaflokkurinn|Þjóðernissósíalíska þýska verkamannaflokkinn]] (''Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei'' eða NSDAP), eða Nasistaflokkinn, árið 1920. Hitler hannaði einkennistákn flokksins í formi [[hakakross]] í hvítum hring á rauðum fleti. Hitler lauk herþjónustu sinni þann 31. mars árið 1920 og hóf fullt starf fyrir Nasistaflokkinn. Hitler varð fljótt alræmdur fyrir ofsafengnar ræður sínar þar sem hann fordæmdi Versalasamninginn, pólitíska andstæðinga sína og sérstaklega [[Marxismi|marxista]] og [[Gyðingar|gyðinga]]. Hitler sagði sig úr flokknum þann 11. júní 1921 þegar andófsmenn innan flokksins reyndu að koma á samruna við þýska sósíalistaflokkinn. Þar sem Hitler var frægasti og færasti ræðumaður Nasistaflokksins féllst miðstjórn flokksins á að gera hann að flokksformanni og hætta við samrunann til þess að missa hann ekki úr röðum sínum. ===Bjórkjallarauppreisnin=== Árið 1923 fékk Hitler hershöfðingjann [[Erich Ludendorff]] úr fyrri heimsstyrjöldinni til liðs við sig og reyndi að fremja valdarán sem varð síðar kallað [[bjórkjallarauppreisnin]]. Hitler vildi líkja eftir „[[Gangan til Rómar|Rómargöngu]]“ [[Benito Mussolini]] með því að ræna völdum í Bæjaralandi og síðan skora á ríkisstjórnina í Berlín. Þann 8. nóvember ruddust Hitler og stormsveitir nasista inn á 3.000 manna fjöldasamkomu í bjórkjallaranum Bürgerbräukeller í München.<ref>{{Tímarit.is|5401|Afturhaldsbyltingin hafin |útgáfudagsetning=10. nóvember 1923|blað=[[Alþýðublaðið]]|blaðsíða=1}}</ref> Hitler lýsti því yfir að bylting væri hafin og að hann hefði myndað nýja ríkisstjórn ásamt Ludendorff. Næsta dag gengu Hitler og stuðningsmenn hans frá bjórkjallaranum að stríðsráðuneyti Bæjaralands en lögreglan yfirbugaði þá. Sextán nasistar og fjórir lögreglumenn létust í átökunum. ===Fangavist=== Þann 11. nóvember 1923 var Hitler handtekinn fyrir landráð. Þann 1. apríl næsta ár var Hitler dæmdur til fimm ára fangelsisvistar í [[Landsberg-fangelsi]] vegna valdaránstilraunarinnar. Í fangelsinu var tekið mjúkt á Hitler og hann fékk reglulega bréf frá aðdáendum sínum og heimsóknir frá meðlimum nasistaflokksins. Hitler var að endingu náðaður af hæstarétti Bæjaralands og honum sleppt þann 20. desember 1924, eftir aðeins rúmt ár í fangelsi.<ref>{{Tímarit.is|4291706|Menn sem settu svip á öldina: Adolf Hitler|blað=[[Samvinnan]]|útgáfudagsetning=1. apríl 1968|blaðsíða=12-18}}</ref> Á meðan hann var í fangelsi samdi Hitler fyrsta bindi bókarinnar ''[[Mein Kampf]]'' (''Barátta mín'') ásamt ritara sínum, [[Rudolf Hess]]. Bókin var sjálfsævisaga sem lýsti hugmyndafræði Hitlers. Í bókinni koma fram áætlanir hans um að skapa þýskt samfélag byggt á grundvelli kynþáttar og gefið í skyn að fremja verði [[þjóðarmorð]] í þessu skyni.<ref>{{Vefheimild|titill=Hve mikið hagnaðist Hitler á útgáfu Mein Kampf?|mánuður=4. október|ár=2021|mánuðurskoðað=14. mars|árskoðað=2022|útgefandi=''[[Lifandi vísindi]]''|url=https://visindi.is/hve-mikid-hagnadist-hitler-a-utgafu-mein-kampf/}}</ref> ===Leiðin til valda=== [[Mynd:Bundesarchiv Bild 183-S38324, Tag von Potsdam, Adolf Hitler, Paul v. Hindenburg.jpg|thumb|right|Hitler tekur í hönd [[Paul von Hindenburg]] forseta þann 21. mars árið 1933.]] Þegar Hitler var sleppt úr fangelsi var þýski efnahagurinn á bataveg og því erfiðara fyrir hann að vinna nasistaflokknum stuðning. Þýski efnahagurinn leið hins vegar fyrir efnahagshrunið í Bandaríkjunum árið 1929 þegar [[kreppan mikla]] hófst. Hitler og flokksmenn hann nýttu sér efnahagskreppuna og lofuðu að fella Versalasamninginn úr gildi, styrkja efnahaginn og skapa ný störf ef þeir kæmust til valda. Árið 1930 vann nasistaflokkurinn 18,3 prósent greiddra atkvæða og 107 þingsæti á ríkisþinginu<ref name=hindenburgoghitler/> og varð þar með næststærsti stjórnmálaflokkurinn í Þýskalandi. Hitler bauð sig fram í forsetakosningum Þýskalands árið 1932 á móti [[Paul von Hindenburg]]. Hann lenti í öðru sæti í báðum umferðum kosninganna og hlaut 35 prósent atkvæða í hinni seinni.<ref>{{Tímarit.is|16527|Hindenburg kjörinn forseti Þýskalands|útgáfudagsetning=11. apríl 1932|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=2}}</ref><ref>{{Tímarit.is|4352634|Einræðið í Þýskalandi |útgáfudagsetning=22. apríl 1933|blað=[[Fálkinn]]|blaðsíða=6-7}}</ref> Þótt Hitler hefði tapað forsetakjörinu sýndi stuðningurinn við hann að [[nasismi]]nn var orðinn alvarlegt afl í þýskum stjórnmálum. Í júlí sama ár vann nasistaflokkurinn 230 sæti í þingkosningum og varð í fyrsta sinn stærsti flokkurinn á þýska ríkisþinginu. Stjórnarkreppa ríkti í Þýskalandi og þrýst var á Hindenburg forseta að skipa Hitler kanslara „óháðan þingflokkum“. Eftir að tvær þingkosningar höfðu verið haldnar í júlí og nóvember 1932 án þess að neinum flokki tækist að mynda meirihlutastjórn féllst Hindenburg loks með semingi á að skipa Hitler kanslara. Hitler tók við embættinu þann 30. janúar 1933.<ref>{{Tímarit.is|4352650|Einræðis-kanslarinn|útgáfudagsetning=29. apríl 1933|blað=[[Fálkinn]]|blaðsíða=6-7}}</ref> ===Tilurð einræðisríkis=== Enn ríkti pattstaða í þýskum stjórnmálum og því bað Hitler Hindenburg að leysa upp þingið og kalla til nýrra kosninga snemma í mars. Þann 27. febrúar var kveikt í [[Ríkisþinghúsið í Berlín|ríkisþinghúsinu í Berlín]]. Íkveikjumaðurinn var hollenskur kommúnisti að nafni [[Marinus van der Lubbe]] og því töldu nasistarnir íkveikjuna vera til marks um samsæri kommúnista til að taka völdin. Hitler bað Hindenburg að setja tilskipun sem nam úr gildi borgaraleg réttindi og leyfði ríkisstjórninni að handtaka grunaða samsærismenn án réttarhalda. Tilskipunin var í samræmi við stjórnarskrá [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins]], sem leyfði forsetanum að setja tilskipanir í neyðarástandi. Með tilskipuninni bældi Hitler niður alla virkni [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|þýska kommúnistaflokksins]] og handtók um 4.000 meðlimi hans fyrir kosningarnar, sem haldnar voru þann 6. mars 1933. Engu að síður tókst nasistaflokknum enn ekki að ná hreinum þingmeirihluta í kosningunum og þurfti því að endurnýja stjórnarsamstarfið við flokk Hindenburgs. Þann 24. mars var kosið um ný lög á ríkisþinginu sem leyfðu ríkisstjórn Hitlers að setja lög án samþykkis þingsins í fjögur ár. Lögin máttu brjóta í bága við stjórnarskrána nema í undantekningartilvikum. Þar sem lögin vörðuðu stjórnarskrána þurfti stuðning tvo þriðju þingmanna til að staðfesta þau. Fyrir atkvæðagreiðsluna handtók Hitler því alla 81 þingmenn kommúnistaflokksins og kom í veg fyrir að margir þingmenn [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmannaflokksins]] gætu mætt. [[Hermann Göring]], þá forseti þingsins, kvað á um að atkvæði þingmanna sem mættu ekki í atkvæðagreiðsluna yrðu ekki talin með. Lokaniðurstaða atkvæðagreiðslunnar var að 441 þingmenn kusu með og 84 á móti lögunum. Allir viðstaddir þingflokkar nema Jafnaðarmenn studdu lagasetninguna og þar með varð Þýskaland í reynd að einræðisríki. ===Þriðja ríkið=== [[File:Benito Mussolini and Adolf Hitler.jpg|thumb|left|Hitler ásamt [[Benito Mussolini]] árið 1937.]] Stuttu eftir lagasetninguna var Jafnaðarmannaflokkurinn bannaður. Þann 2. maí 1933 voru öll [[Stéttarfélag|stéttarfélög]] bönnuð og leiðtogar þeirra handteknir. Þann 14. júlí var lýst yfir að nasistaflokkurinn væri eini löglegi stjórnmálaflokkurinn í Þýskalandi. Á [[nótt hinna löngu hnífa]], frá 30. júní til 2. júlí 1934, voru andstæðingar Hitlers innan stormsveitanna myrtir. Í kjölfarið var herinn hreinsaður af öllum herforingjum sem ekki þóttu nógu hlynntir nasistum. Hindenburg lést þann 2. ágúst 1934. Daginn áður hafði ríkisstjórn Hitlers sett lög sem leystu upp forsetaembættið eftir dauða Hindenburgs og sameinuðu völd þess kanslaraembættinu. Þar með varð Hitler formlega „foringi og kanslari Þýskalands“ (''[[Führer]] und Reichskanzler'') og varð í senn [[ríkisstjórnarleiðtogi]] og [[þjóðhöfðingi]] landsins.<ref name=hindenburgoghitler>{{Tímarit.is|2293432|Hindenburg og Hitler |útgáfudagsetning=1. júní 1934|blað=[[Óðinn (tímarit)|Óðinn]]|blaðsíða=49-52}}</ref> Á næstu árum stóð ríkisstjórn Hitlers fyrir stórfelldri uppbyggingu innviða í Þýskalandi og bjó þýska efnahaginn undir stríð. Á þessum tíma voru nýir þjóðvegir, járnbrautir og stíflur byggðar í Þýskalandi. [[Atvinnuleysi]] minnkaði<ref name=uppgangurhitlers>{{Tímarit.is|4355452|Uppgangur Hitlers |útgáfudagsetning=2. maí 1936|blað=[[Fálkinn]]|blaðsíða=4-5}}</ref> úr sex milljónum í eina milljón frá 1932 til 1936. Hins vegar lengdist vinnuvikan, meðallaun lækkuðu og framfærslukostnaður hækkaði. Enduruppbyggingin var fjármögnuð með skuldabréfum, með því að prenta peninga, og með því að leggja hald á eignir óvina ríkisins, sérstaklega gyðinga. Ríkisstjórnin tók einnig markvissa stefnu í húshönnun og [[Albert Speer]] var falið að endurhanna Berlín í klassískum stíl.<ref>{{Tímarit.is|3312298|Speer og sannleikurinn|útgáfudagsetning=8. febrúar 1997|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|höfundur=Óli Jón Jónsson|blaðsíða=16-17}}</ref> Þýskaland sagði sig úr [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalaginu]] í október árið 1933. Í mars árið 1935 lýsti Hitler því yfir að þýski herinn yrði stækkaður og myndi telja til sín um 600.000 hermenn, sex sinnum meira en var leyft í [[Versalasamningurinn|Versalasamningnum]]. Þjóðverjar hertóku afvopnaða svæðið í Rínarlandi í mars 1936. Sama ár sendi Hitler hermenn til Spánar til þess að aðstoða þjóðernissinna undir stjórn [[Francisco Franco]] í [[Spænska borgarastyrjöldin|spænsku borgarastyrjöldinni]]. Þann 25. nóvember skrifuðu Þjóðverjar undir samning sem stofnaði andkommúnískt bandalag við [[Japanska keisaradæmið|Japan]], og síðar [[Ítalía|Ítalíu]]. Þetta bandalag lagði grunninn að [[Öxulveldin|Öxulveldunum]]. Hitler skipaði hernum að búa sig undir stríð til þess að skapa Þýskalandi „lífsrými“ eða „''lebensraum''“ ekki síðar en 1938. Þann 12. mars 1938 lýsti Hitler því yfir að [[Austurríki]] [[Anschluss|skyldi innlimað í Þýskaland]]. Síðan sneri hann sér að [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]] og gerði áætlun um að leggja allt landið undir sig. Hitler neyddist hins vegar til að hætta við innrásina í Tékkóslóvakíu þar sem Bretar hótuðu að hætta að selja Þjóðverjum olíu vegna málsins. Þann 29. október var kallað til ráðstefnu í München þar sem Hitler ræddi um stöðu þýskumælandi héraða innan Tékkóslóvakíu við Benito Mussolini og forsætisráðherra Bretlands og Frakklands, [[Neville Chamberlain]] og [[Édouard Daladier]]. Að endingu var [[Münchenarsamningurinn]] undirritaður og Þýskaland fékk að innlima þýskumælandi héröð í Tékkóslóvakíu. Hitler var þó ekki ánægður með niðurstöðuna þar sem hann hafði viljað leggja allt landið undir sig. ===Seinni heimsstyrjöldin=== [[Mynd:Bundesarchiv Bild 183-1987-0703-507, Berlin, Reichstagssitzung, Rede Adolf Hitler.jpg|thumb|right|Hitler lýsir yfir stríði gegn Bandaríkjunum á þýska ríkisþinginu þann 11. desember 1941.]] Þann 3. apríl skipaði Hitler þýska hernum að undirbúa innrás í [[Pólland]]. Til þess að tryggja að [[Sovétríkin|Sovétmenn]] skiptu sér ekki að innrásinni undirrituðu Þjóðverjar [[Molotov-Ribbentrop-sáttmálinn|griðarsáttmála við Sovétríkin]] þann 23. ágúst 1939. Í samningnum féllust Þjóðverjar og Sovétmenn á að skipta Póllandi á milli sín í þýsk og sovésk áhrifasvæði. Þann 1. september 1939 [[Innrásin í Pólland|réðust Þjóðverjar inn í Pólland]] og Bretar og Frakkar brugðust við með því að lýsa yfir stríði á hendur Þýskalandi. Þar með hófst [[seinni heimsstyrjöldin]]. Bretar og Frakkar voru þó tregir til að ráðast gegn Þýskalandi og gerðu ekki árás á meðan Þjóðverjar yfirbuguðu Pólverja. Því kölluðu fjölmiðlar þennan kafla stríðsins gjarnan „[[gervistríðið]]“. Þann 9. apríl [[Innrásin í Danmörku og Noreg|réðust Þjóðverjar inn í Danmörku og Noreg]] og hertóku bæði löndin. Þjóðverjar [[Orrustan um Frakkland|réðust síðan inn í Frakkland]] í maí árið 1940 og hertóku [[Belgía|Belgíu]], [[Lúxemborg]] og [[Holland]]. Á meðan á innrásinni í Frakkland stóð ákváðu Ítalir að ganga inn í styrjöldina ásamt Þjóðverjum og réðust á Frakkland úr suðri.<ref>{{Tímarit.is|1241334|Ítalir fóru í stríð með Þjóðverjum kl. 12 í nótt|útgáfudagsetning=11. júní 1940|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=2}}</ref> Frakkland neyddist til þess að undirrita friðarsáttmála þann 22. júní. Bretar sluppu með her sinn frá [[Dunkerque]] úr orrustunni um Frakkland og nýr forsætisráðherra þeirra, [[Winston Churchill]], neitaði að semja um frið við Þjóðverja. Hitler sendi því þýska flugherinn til að [[Orrustan um Bretland|ráðast á Bretland]] en tókst ekki að vinna bug á breska flughernum. Hitler var á hátindi vinsælda sinna í Þýskalandi eftir að hafa unnið svo skjótan sigur gegn Frakklandi. Þjóðverjar réðust árið 1941 inn í [[Júgóslavía|Júgóslavíu]], [[Grikkland]], [[Krít (eyja)|Krít]] og [[Írak]]. Þýskir hermenn voru einnig sendir til að styðja Ítala í [[Líbía|Líbíu]], [[Balkanskagi|Balkanskaga]] og [[Miðausturlönd|Miðaustrinu]]. Þann 22. júní 1941 rufu Þjóðverjar griðarsáttmálann við Sovétmenn og [[Innrásin í Sovétríkin|réðust inn í Sovétríkin]]. Ætlunin var að gera út af við Sovéríkin og sölsa undir sig náttúruauðlindir þeirra til þess að geta haldið hernaðinum gegn vesturveldunum áfram. Í fyrstu gekk innrás Þjóðverja vel og þýskir hermenn brutust um 500 kílómetra inn á sovéskt landsvæði. Þann 7. desember 1941 [[Árásin á Perluhöfn|réðust Japanir á Perluhöfn]] og hófu þannig stríð við [[Bandaríkin]]. Hitler lýsti yfir stríði gegn Bandaríkjunum til stuðnings við Japan fjórum dögum síðar. Vegna hinna fjölmörgu hernaðarsigra ársins 1940 var Hitler orðinn fullur oflætis og skipti sér æ meira af ákvörðunum þýsku hershöfðingjanna.<ref>{{Vísindavefurinn|3765|Hvernig töpuðu Þjóðverjar seinni heimsstyrjöldinni?|höfundur=Skúli Sæland|dags=30. september 2003|skoðað=18. apríl 2024}}</ref> Hitler neitaði að leyfa þýska hernum að hörfa frá [[Orrustan um Stalíngrad|orrustunni um Stalíngrad]] en þar létu um 200.000 hermenn Öxulveldanna lífið og 235.000 voru teknir til fanga. Þjóðverjar báðu síðan ósigur í [[Orrustan um Kúrsk|orrustunni um Kúrsk]] en upp frá því fór gæfan á austurvígstöðvunum að snúast Sovétmönnum í vil. Árið 1943 gerðu bandamenn [[Innrásin í Sikiley (1943)|innrás í Sikiley]] og Mussolini var steypt af stóli í Ítalíu. Næsta ár gerðu bandamenn síðan [[Innrásin í Normandí|innrás í Normandí]] og frelsuðu Frakkland undan hernámi Þjóðverja. Á þessum kafla stríðsins var mörgum þýskum herforingjum ljóst að Þýskaland ætti ósigur vísan og að áframhaldandi hollusta við Hitler gæti leitt til þess að landinu yrði gereytt. ===Síðustu dagar og sjálfsmorð Hitlers=== [[Mynd:Stars & Stripes & Hitler Dead2.jpg|thumb|left|Tilkynnt um dauða Hitlers í bandarísku dagblaði árið 1945.]] Síðla árs 1944 voru bæði [[rauði herinn]] og hersveitir Breta og Bandaríkjamanna farin að brjótast inn í Þýskaland. Þegar staðan virtist svörtust fyrir Þjóðverja vonaðist Hitler eftir eins konar kraftaverki sem myndi bjarga Þýskalandi á síðustu stundu líkt og hafði gerst árið 1759 í [[Sjö ára stríðið|sjö ára stríðinu]]. Þá hafði [[Elísabet Rússakeisaraynja|keisaraynja Rússlands]] látist stuttu eftir að Rússar hertóku Berlín og [[Pétur 3. Rússakeisari|eftirmaður hennar]], sem var Þýskalandsvinur, hafði umsvifalaust samið um frið við Þjóðverja. Þegar Hitler frétti af því að [[Franklin D. Roosevelt]] Bandaríkjaforseti væri látinn þann 12. apríl 1945 vonaðist hann til þess að sagan myndi endurtaka sig og að eftirmaður Roosevelt myndi semja um frið við Þjóðverja og jafnvel ganga í bandalag við þá gegn kommúnistunum. Þessi ósk rættist ekki og dauði Roosevelt breytti engu um samheldni bandamanna. Hitler flúði inn í [[Foringjabyrgið|neðanjarðarbyrgi í Berlín]] ásamt öðrum þýskum valdsmönnum. Hitler fannst að með því að tapa stríðinu hefði þýska þjóðin afsalað sér réttinum til að lifa og skipaði því fyrir að öllum iðnaðarinnviðum yrði eytt áður en þeir gætu fallið í hendur bandamanna. [[Albert Speer]] óhlýðnaðist þessari ósk. Þann 23. apríl hafði rauði herinn umkringt Berlín. Hitler kvæntist ástkonu sinni, [[Eva Braun|Evu Braun]], í borgaralegri athöfn í foringjabyrginu þann 29. apríl. Sama kvöld frétti Hitler af því að Mussolini hefði verið tekinn af lífi á Ítalíu. Næsta dag, er rauði herinn nálgaðist kanslarabygginguna, skaut Hitler sig og Eva Braun beit í eiturpillu til að deyja með honum. Í erfðaskrá Hitlers var mælt fyrir um að [[Joseph Goebbels]] tæki við sem kanslari og [[Karl Dönitz]] gerðist forseti. Eftir dauða Hitlers og Braun var bensíni hellt yfir lík þeirra og þau brennd fyrir utan foringjabyrgið.<ref>{{Vísindavefurinn|5930|Hvar er Adolf Hitler grafinn?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=15. maí 2006|skoðað=18. apríl 2024}}</ref> ==Líkamsleifar Hitlers== Hitler vildi ekki að Sovétmenn kæmust yfir og saurguðu líkamsleifar hans. Því skipaði hann svo fyrir að lík hans yrði brennt og síðan grafið eftir sjálfsmorð hans.<ref name=líkamsleifar>{{Vefheimild|titill=Samsæriskenningar og dauði Adolfs Hitlers |mánuður=10. júní|ár=2018|mánuðurskoðað=29. júní|árskoðað=2018|útgefandi=[[RÚV]]|url=http://www.ruv.is/frett/samsaeriskenningar-og-daudi-adolfs-hitlers|höfundur=Pálmi Jónasson}}</ref> Þegar Sovétmenn hertóku Berlín grófu þeir líkamsleifarnar upp og krufðu líkið. Þeir lýstu yfir að Hitler hefði fyrirfarið sér en leyfðu hinum bandamönnunum ekki að skoða niðurstöðurnar.<ref name=líkamsleifar/> Líkamsleifarnar voru faldar í hirslu Sovétmanna þar til þeim var eytt á áttunda áratugnum<ref name=líkamsleifar/> að tilskipan [[Júríj Andropov]]s, formanns sovésku leyniþjónustunnar. Það eina sem varðveittist var kjálkabein og brot úr höfuðkúpu. Árið 2018 fékk hópur franskra vísindamanna leyfi frá rússneskum stjórnvöldum til að rannsaka líkamsleifarnar. Eftir samanburð á tanngarðinum við eldri gögn komust þeir óyggjandi að þeirri niðurstöðu að um væri að ræða líkamsleifar Hitlers. Philippe Charlier, forsvarsmaður hópsins, lýsti því yfir í tímaritinu ''European Journal of Internal Medicine'' að samkvæmt niðurstöðu rannsóknarinnar væri enginn vafi væri á að Hitler hefði dáið árið 1945 og að þetta væru líkamsleifar hans.<ref name=líkamsleifar/> ==Arfleifð== [[File:Mahnstein.JPG|thumb|Minningarsteinn utan við húsið þar sem Hitler fæddist í [[Braunau am Inn]]. Á steininn er letrað ljóð sem merkir í lauslegri þýðingu: Fyrir frið, frelsi/og lýðræði/aldrei aftur fasismi/milljónir látinna aðvara [okkur].]] Samtímamenn lýstu því að þegar Hitler framdi sjálfsmorð hafi það verið eins og álögum hafi verið létt af fólki.{{sfn|Fest|1974|p=753}}{{sfn|Speer|1971|p=617}} Stuðningur við Hitler hafði hrunið þegar hann lést og fáir Þjóðverjar syrgðu hann. Kershaw álítur að flestir almennir borgarar og hermenn hafi verið of uppteknir við að bregðast við hruni landsins eða á flótta undan orrustum til að gefa andláti hans mikinn gaum.{{sfn|Kershaw|2012|pp=348–350}} Sagnfræðingurinn [[John Toland]] segir að nasisminn hafi „sprungið eins og sápukúla“ án leiðtoga síns.{{sfn|Toland|1992|p=892}} Kershaw hefur lýst Hitler sem „holdgervingi illskunnar í nútímastjórnmálum“,{{sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} og bætir við, „Aldrei fyrr í sögunni hefur slíkt hrun - efnislegt og siðferðilegt - tengst nafni eins manns“.{{sfn|Kershaw|2000b|p=841}} Stjórn Hitlers leiddi til heimsstyrjaldar, skildi eftir sig eyðileggingu og fátækt í Mið- og Austur-Evrópu og olli algjörri eyðileggingu Þýskalands, sem hefur verið kölluð „núllstundin“ (''[[Stunde Null]]'').{{sfn|Fischer|1995|p=569}} Stefnumál Hitlers ollu mannlegri þjáningu af áður óþekktri stærðargráðu.{{sfn|Del Testa|Lemoine|Strickland|2003|p=83}} Samkvæmt [[R. J. Rummel]] bar stjórn nasista ábyrgð á morðum á 19,3 milljónum almennra borgara og stríðsfanga.{{sfn|Rummel|1994|p=112}} Að auki létust 28,7 milljón hermenn og almennir borgarar vegna stríðsátaka í Evrópu í [[seinni heimsstyrjöld]].{{sfn|Rummel|1994|p=112}} Fjöldi almennra borgara sem létust í stríðinu á sér ekki hliðstæðu í hernaðarsögunni.{{sfn|Murray|Millett|2001|p=554}} Sagnfræðingar, heimspekingar og stjórnmálamenn nota oft hugtakið „[[illska]]“ þegar rætt er um stjórn nasista.{{sfn|Welch|2001|p=2}} Í mörgum Evrópulöndum er útbreiðsla nasisma og [[helfararafneitun]] refsiverð.{{sfn|Bazyler|2006|p=1}} Sagnfræðingurinn [[Friedrich Meinecke]] hefur sagt að Hitler hafi verið „eitt af bestu dæmunum um einstakt og óútreiknanlegt vald persónuleika í sögunni“.{{sfn|Shirer|1960|p=6}} Enski sagnfræðingurinn [[Hugh Trevor-Roper]] taldi hann „meðal hinna ‚hræðilegu einfaldara‘ sögunnar, sá sögulegasti og heimspekilegasti, en jafnframt sá grófasti, grimmasti og minnst drenglyndi landvinningamaður sem heimurinn hefur kynnst“.{{sfn|Hitler|Trevor-Roper|1988|p=xxxv}} Sagnfræðingurinn [[John Roberts (sagnfræðingur)|John M. Roberts]] taldi ósigur Hitlers marka endalok tímabils í Evrópusögunni þar sem Þýskaland var ráðandi afl.{{sfn|Roberts|1996|p=501}} Í stað þess kom [[Kalda stríðið]], heimsátök milli [[Vesturblokkin|Vesturblokkar]], með [[Bandaríkin]] í leiðtogahlutverki, og [[Austurblokkin|Austurblokkar]], sem [[Sovétríkin]] stýrðu.{{sfn|Lichtheim|1974|p=366}} Sagnfræðingurinn [[Sebastian Haffner]] fullyrðir að án Hitlers og hrakninga Gyðinga í Evrópu hefði nútímaríkið [[Ísrael]] aldrei orðið til. Hann telur líka að án Hitlers hefði [[afnýlenduvæðing]] fyrrum yfirráðasvæða Evrópulanda um allan heim frestast.{{sfn|Haffner|1979|pp=100–101}} Haffner segir að, fyrir utan [[Alexander mikli|Alexander mikla]], hafi Hitler haft meiri áhrif en nokkur önnur sambærileg söguleg persóna þar sem hann olli heimssögulegum breytingum á tiltölulega stuttum tíma.{{sfn|Haffner|1979|p=100}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * {{cite web | last = Bazyler | first = Michael J. | title = Holocaust Denial Laws and Other Legislation Criminalizing Promotion of Nazism | date = 25 December 2006 | website = [[Yad Vashem|Yad Vashem. The World Holocaust Remembrance Center]] | url = http://www1.yadvashem.org/yv/en/holocaust/insights/pdf/bazyler.pdf | access-date = 7 January 2013 }} * {{cite book | last1 = Del Testa | first1 = David W | last2 = Lemoine | first2 = Florence | last3 = Strickland | first3 = John | title = Government Leaders, Military Rulers, and Political Activists | year= 2003 | publisher = Greenwood Publishing Group | location = Westport | page = 83 | isbn = 978-1-57356-153-2 }} * {{cite book | last = Fest | first = Joachim C. | title = Hitler | location = London | publisher = Weidenfeld & Nicolson | year = 1974 | orig-year = 1973 | isbn = 978-0-297-76755-8 }} * {{cite book | last = Fischer | first = Klaus P. | title = Nazi Germany: A New History | url = https://archive.org/details/nazigermanynewhi0000fisc_h7i6 | location = London | publisher = Constable and Company | year = 1995 | isbn = 978-0-09-474910-8 }} * {{cite book| last = Haffner | first = Sebastian | author-link = Sebastian Haffner | title = The Meaning of Hitler | year = 1979 | publisher = Harvard University Press | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-674-55775-8 | url = https://archive.org/details/meaningofhitler00haff }} * {{cite book | last1 = Hitler | first1 = Adolf | last2 = Trevor-Roper | first2 = Hugh | author2-link = Hugh Trevor-Roper | title = Hitler's Table-Talk, 1941–1945: Hitler's Conversations Recorded by Martin Bormann | location = Oxford | publisher = Oxford University Press | year = 1988 | orig-year = 1953 | isbn = 978-0-19-285180-2 | title-link = Hitler's Table Talk }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = The End: Hitler's Germany, 1944–45 | url = https://archive.org/details/endhitlersgerman0000kers_i7u7 | year = 2012 | publisher = Penguin | location = London | isbn = 978-0-14-101421-0 | edition = Paperback * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = Hitler, 1936–1945: Nemesis | location = New York; London | publisher = W. W. Norton & Company | year = 2000b | isbn = 978-0-393-32252-1 | url = https://archive.org/details/hitler193645neme00kers }} }} * {{cite book| last = Kershaw | first = Ian | title = The Nazi Dictatorship: Problems and Perspectives of Interpretation | edition = 4 | location = London | publisher = Arnold | year = 2000a | orig-year = 1985 | isbn = 978-0-340-76028-4 | url = https://archive.org/details/nazidictatorship00kers }} * {{cite book | last = Lichtheim | first = George | author-link = George Lichtheim | title = Europe In The Twentieth Century | url = https://archive.org/details/europeintwentiet0000lich | location = London | publisher = Sphere Books | year = 1974 | isbn = 978-0-351-17192-5 }} * {{cite book | last1 = Murray | first1 = Williamson | last2 = Millett | first2 = Allan R. | title = A War to be Won: Fighting the Second World War | url = https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_0 | year = 2001 | orig-year = 2000 | publisher = Belknap Press of Harvard University Press | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-674-00680-5 }} * {{cite book | last = Roberts | first = G | title = Stalin's Wars: From World War to Cold War, 1939–1953 | url = https://archive.org/details/stalinswarsfromw0000robe | location = New Haven | publisher = Yale University Press | year = 2006 | isbn = 978-0-300-11204-7 }} * {{cite book | last = Rummel | first = Rudolph | author-link = Rudolph Rummel | title = Death by Government | year = 1994 | publisher = Transaction | location = New Brunswick, NJ | isbn = 978-1-56000-145-4 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/deathby_rum_1994_00_3431 }} * {{cite book | last = Shirer | first = William L. | author-link = William L. Shirer | title = The Rise and Fall of the Third Reich | publisher = Simon & Schuster | location = New York | year = 1960 | isbn = 978-0-671-62420-0 | title-link = The Rise and Fall of the Third Reich }} * {{cite book | last = Speer | first = Albert | author-link = Albert Speer | orig-year = 1969 | year = 1971 | title = Inside the Third Reich | publisher = Avon | location = New York | isbn = 978-0-380-00071-5 | title-link = Inside the Third Reich }} * {{cite book | last = Toland | first = John | title = Adolf Hitler | publisher = Anchor Books | location = New York | year = 1992 | orig-year = 1976 | isbn = 978-0-385-42053-2 }} * {{cite book | last = Welch | first = David | title = Hitler: Profile of a Dictator | url = https://archive.org/details/hitlerprofileofd0000welc | year = 2001 | publisher = Routledge | location = London | isbn = 978-0-415-25075-7 }} == Tenglar == {{Wikivitnun}} {{Commonscat|Adolf Hitler|Adolf Hitler}} * {{Tímarit.is|3293503|Hitler eins og ég þekkti hann|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=30. ágúst 1970|blaðsíða=5-6|höfundur=Stefan Lorant}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Kanslari Þýskalands]] | frá = [[30. janúar]] [[1933]]| til = [[30. apríl]] [[1945]]| fyrir = [[Kurt von Schleicher]] | eftir = [[Joseph Goebbels]] | }} {{Erfðatafla | titill = ''[[Führer]]'' Þýskalands | frá = [[2. ágúst]] [[1934]]| til = [[30. apríl]] [[1945]]| fyrir = [[Paul von Hindenburg]]<br>{{small|(sem forseti Þýskalands)}}| eftir = [[Karl Dönitz]]<br>{{small|(sem forseti Þýskalands)}}| }} {{Töfluendir}} {{Kanslarar Þýskalands}} {{DEFAULTSORT:Hitler, Adolf}} [[Flokkur:Dauðsföll af völdum sjálfsmorða]] [[Flokkur:Fasistaleiðtogar]] {{fd|1889|1945}} [[Flokkur:Kanslarar Þýskalands|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Nasistaleiðtogar|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Þýskalands|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Þýskir hermenn]] q7a82d0puz5ww58bj5f99opm0pvz68e 0 78379 1964955 1924125 2026-05-31T18:37:13Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964955 wikitext text/x-wiki '''Reynistaður''' áður '''Staður í Reynisnesi''' er bær í [[Skagafjörður|Skagafirði]]. Reynistaður er gamalt höfðingjasetur. [[Þorfinnur karlsefni]] var frá Reynistað og bjó þar um tíma með konu sinni [[Guðríður Þorbjarnardóttir|Guðríði Þorbjarnardóttur]] eftir að þau sneru aftur frá [[Vínland]]i. Staður var á [[Sturlungaöld]] eitt af höfuðbólum [[Ásbirningar|Ásbirninga]]. Þar bjó [[Kolbeinn kaldaljós Arnórsson|Kolbeinn kaldaljós]], einnig nefndur Staðar-Kolbeinn, og síðan sonur hans [[Brandur Kolbeinsson]].<ref name=":0">{{Cite web|url=https://is.nat.is/reynistadur/|title=Reynistaður - NAT ferðavísir|date=2020-05-04|language=is|access-date=2024-06-08}}</ref> [[Gissur Þorvaldsson]] eignaðist Reynistað síðar og má ef til vill segja að þar hafi þá orðið [[jarl]]ssetur, því að Gissur hafði fengið jarlsnafnbót. Gissur gaf Reynistað til stofnunar nunnuklausturs. Hann dó 1268 en [[Reynistaðarklaustur|Reynistaðarklaustri]] var þó ekki komið á fót fyrr en [[1295]] og starfaði þar til siðaskipta. Þá var klaustrið lagt niður en nunnurnar fengu að vera þar áfram til æviloka. Engar rústir eða aðrar sýnilegar menjar um klaustrið er að finna á Reynistað en nokkur örnefni tengd klaustrinu eru þar.<ref>{{Cite web|url=https://www.kakalaskali.is/reynista%C3%B0ur|title=Reynistaður|website=Kakalaskali|language=en|access-date=2024-06-08}}</ref> Klaustrið eignaðist fjölda jarða sem komust í eigu konungs eftir siðaskipti en umboðsmenn hans önnuðust umsjón þeirra og kölluðust klausturhaldarar. Margir þeirra bjuggu á Reynistað og má nefna: * [[Oddur Gottskálksson|Odd Gottskálksson]] lögmann<ref>{{Cite web|url=https://www.ismus.is/|title=Ísmús - íslenskur músík- og menningararfur|website=www.ismus.is|language=en|access-date=2025-07-22}}</ref> * Feðgana [[Sigurður Jónsson á Reynistað|Sigurð Jónsson]] (d. 1602) og [[Jón Sigurðsson (lögmaður)|Jón Sigurðsson]] lögmann (d. 1635)<ref>{{Cite web|url=https://handrit.is/manuscript/list/people/JonSig007|title=Listi yfir handrit {{!}} Handrit.is|website=handrit.is|language=is|access-date=2024-06-08|archive-date=2024-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240608060021/https://handrit.is/manuscript/list/people/JonSig007|url-status=dead}}</ref> * [[Jens Spendrup]] sýslumann * [[Halldór Vídalín Bjarnason]], föður [[Reynistaðarbræður|Reynistaðarbræðra]], sem bjó á Reynistað 1768–1800 og ekkju hans, [[Ragnheiður Einarsdóttir|Ragnheiði Einarsdóttur]], sem var klausturhaldari 1803–1814<ref name=":0" /> * Einar Stefánsson stúdent, afa [[Einar Benediktsson|Einars Benediktssonar]] skálds<ref>{{Vefheimild|url=https://www.glaumbaer.is/static/files/pdf/Rannsoknarskyrslur/bsk-2006-49-fornleifaskra-reynistadar.pdf|titill=Fornleifaskrá Reynistaða|höfundur=Guðmundur St. Sigurðarson|höfundur2=Bryndís Zoëga|höfundur3=Sigríður Sigurðardóttir|höfundur4=Guðný Zoëga|mánuður=2006|ár=mars}}</ref> Þegar gamli bærinn á Reynistað var rifinn 1935 var bæjardyraportið látið standa en það er með stafverksgrind af þeirri gerð sem tíðkaðist hér á 18. öld. Það var seinna flutt til og byggð við það steinsteypt skemma en árið 1999 var portið reist nálægt upphaflegum stað og hlaðnir að því torfveggir og torf sett á þakið.<ref>{{Cite web|url=https://afangar.com/fornsogur/reynistadur/|title=Reynistaður í Skagafirði|last=Essbald|date=2016-12-20|website=Áfangar.com|language=is|access-date=2024-06-08}}</ref> Það er nú friðað og í vörslu [[Þjóðminjasafn Íslands|Þjóðminjasafnsins]].<ref>{{Cite web|url=https://www.thjodminjasafn.is/english/museum-information/about-the-museum/historic-buildings/baejardyr-at-reynistadur|title=Reynistaður|website=Þjóðminjasafn Íslands|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250122053147/https://www.thjodminjasafn.is/english/museum-information/about-the-museum/historic-buildings/baejardyr-at-reynistadur|archive-date=2025-01-22|access-date=2024-06-08}}</ref> Kirkja hefur verið á Reynistað frá fornu fari og var núverandi kirkja, sem er úr timbri, vígð 1870. Hún er nú friðuð. Sagt er að Gissur jarl sé grafinn undir gólfi kirkjunnar.<ref name=":0" /> == Tengt efni == * [[Reynistaðarbræður]] * [[Reynistaðarkirkja]] * [[Reynistaðarklaustur]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * Ögmundur Helgason: Smáræði um Gissur jarl dauðan. ''Skagfirðingabók'' 4, Rvík 1969:122–123. [[Flokkur:Skagafjörður]] [[Flokkur:Kirkjustaðir í Skagafjarðarsýslu]] [[Flokkur:Síður sem þurfa hnit]] k2lxofisb86ip5ubldpiimyo6c89b61 0 79591 1964961 1928716 2026-05-31T20:16:39Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964961 wikitext text/x-wiki '''Ríp''' (áður stundum '''Rípur''') er [[sveitabær]] og kirkjustaður suðaustan til í [[Hegranes]]i í [[Skagafjörður|Skagafirði]].<ref name=":0">{{Cite web|url=http://kirkjukort.net/kirkjur/ripurkirkja_0329.html|title=Rípurkirkja|date=2016-03-05|website=web.archive.org|access-date=2024-07-05|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305203954/http://kirkjukort.net/kirkjur/ripurkirkja_0329.html|url-status=dead}}</ref> Ríp er gamalt orð sem getur þýtt klettur eða melhryggur. Sem hliðstæðu má nefna bæinn [[Ribe]] á [[Jótland]]i. Víðlendar engjar eru á [[Eylendið (Skagafirði)|Eylendinu]] neðan við bæinn, austur að [[Héraðsvötn]]um, en Vötnin hafa stundum runnið þar um og 1713 lá til dæmis aðalengi jarðarinnar á eyju austan við aðalkvíslina og nýttist ekki, svo að presturinn þurfti að kaupa mestallt hey sitt. Kirkju er fyrst getið þar árið [[1318]] og prestsetur var þar frá [[1575]] til [[1907]]. Rípurbrauð þótti heldur rýrt og prestar þar voru oftast í tölu fátækari presta. Rímnaskáldið [[Hannes Bjarnason]] var prestur þar 1829–1838<ref>{{Cite web|url=https://www.bragi.arnastofnun.is/skag/hofundur.php?ID=15238|title=Hannes Bjarnason prestur á Ríp í Hegranesi (1777–1838) {{!}} Vísnasafn Skagfirðinga|website=www.bragi.arnastofnun.is|access-date=2024-07-05|archive-date=2024-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240607193039/https://www.bragi.arnastofnun.is/skag/hofundur.php?ID=15238|url-status=dead}}</ref> og eftir lát hans tók séra [[Jón Reykjalín]] við.<ref>{{Cite web|url=https://handrit.is/manuscript/list/people/JonRey001|title=Listi yfir handrit {{!}} Handrit.is|website=handrit.is|language=is|access-date=2024-07-05|archive-date=2024-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240705183451/https://handrit.is/manuscript/list/people/JonRey001|url-status=dead}}</ref> Kirkjunni er nú þjónað frá [[Hólar í Hjaltadal|Hólum]]. Núverandi kirkja er frá 1924.<ref name=":0" /> ==Heimildir== {{reflist}} ==Tenglar== *[http://kirkjukort.net/kirkjur/ripurkirkja_0329.html Rípurkirkja á kirkjukort.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305203954/http://kirkjukort.net/kirkjur/ripurkirkja_0329.html |date=2016-03-05 }} [[Flokkur:Kirkjustaðir í Skagafjarðarsýslu]] [[Flokkur:Skagafjörður]] kfery502egov3w54p7d7zg6texdevx0 0 80274 1964945 1783016 2026-05-31T15:14:58Z TKSnaevarr 53243 1964945 wikitext text/x-wiki {{Sjónvarpsþáttur | nafn = What I Like About You | mynd = | myndatexti = | nafn2 = | tegund = Gaman | skapari = Wil Calhoun<br>Dan Schneider | leikstjóri = | þróun = | leikarar = [[Amanda Bynes]]<br>[[Jennie Garth]]<br>[[Wesley Jonathan]]<br>[[Nick Zano]] (þáttaraðir 2-4)<br>[[Leslie Grossman]] (þáttaraðir 2-4)<br>[[Allison Munn]] (þáttaraðir 2-4)<br>[[Dan Cortese]] (þáttaröð 4)<br>[[Simon Rex]] (þáttaröð 1)<br>[[Michael McMillian]] (þáttaraðir 1-3)<br>[[David de Lautour]] (þáttaröð 3)<br>[[Stephen Dunham]] (þáttaröð 2) | raddsetning = | yfirlestur = | höfundur_stefs = | upphafsstef = „What I Like About You“ - [[Lillix]] | lokastef = | tónlist = | land = {{USA}} [[Bandaríkin]] | tungumál = [[Enska]] | fjöldi_þáttaraða = 4 | fjöldi_þátta = 86 | þáttalisti = | framkvæmdastjóri = Wil Calhoun<br>Dan Schneider (þáttaraðir 1-2)<br>Caryn Lucas (þáttaraðir 3-4)<br>Brian Robbins<br>Mike Tollin<br>Joe Davola | framleiðandi = | klipping = | staðsetning = | myndataka = | lengd = 20-22 mínútur | stöð = [[The WB]] | myndframsetning = | hljóðsetning = Dolby Surround 5.1 | fyrsti_þáttur = 20. september 2002 | síðasti_þáttur = 24. mars 2006 | frumsýning = 20. september 2002 | lokasýning = 24. mars 2006 | undanfari = | framhald = | tengt = | website = | imdb_kenni = 0321018 | tv_com_kenni = what-i-like-about-you }} '''What I Like About''' er [[Bandaríkin|bandarískur]] gamanþáttur sem gerist aðallega í [[New York]] borg og fylgist með lífi tveggja systra, Valerie Tyler ([[Jennie Garth]] og Holly Tyler ([[Amanda Bynes]]). Þættirnir voru sýndir á ''The WB'' sjónvarpsstöðinni frá 20. september 2002 - 24. mars 2006 og voru alls 86 þættir framleiddir. == Persónur og leikendur == {{Aðalgrein|Persónur í What I Like About You}} == Söguþráður == ''What I Like About You'' segir sögu systranna Valerie „Val“ Tyler og yngri systur hennar, Holly Tyler. Val Tyler (Jenni Garth) er stíf og vinnur við að skipuleggja veislur, er mjög skipulögð og oft taugaveikluð. Holly (Amanda Bynes) er opin og hress unglingur sem vill ekki flytja til [[Japan]] með föður sínum sem er kominn með nýtt starf og ákveður í staðinn að flytja inn til eldri systur sinnar, Val, í íbúðina hennar í New York-borg. Þær eru tvær sterkar systur sem að þykir mjög vænt um hvor aðra. Þær eiga báðar góða vini (til dæmis Lauren vinkonu Val og Gray vin Holly og seinna einnig Tinu). Sumir af fyrstu þáttunum innihalda líkamlegt grín frá Amöndu Bynes. Leikstíll hennar var oft borinn saman við Lucielle Ball. Líkamlega leiktjáningin var dempuð seinna í þáttunum. Húmorinn í þáttunum poppar upp tilveruna og notast við heimsku persónanna í þættinum á hinum ýmsu sviðum. Þættirnir notuðu oft tilvitnanir í þættina sem voru búnir og byrjaði til að mynda önnur þáttaröðin á því að rifja upp hvað gerðist í fyrstu þáttaröðinni. Stundum var notast við einstaka söguþræði og stundum leiddi söguþráðurinn út í eitthvað meira en einn þátt, ekki ólíkt því sem var gert í [[Vinir|Vinum]]. == Stórar breytingar == Á milli fyrstu og annarrar þáttaraðarinnar voru gerðar miklar breytingar. Þátturinn var eiginlega alræmdur fyrir breytingar sínar á leikaraliðinu. [[Simon Rex]] (sem lék fyrrverandi kærasta Val, Jeff Campell) var skrifaður út úr þáttunum eftir lok fyrstu þáttaraðarinnar. Hann er skrifaður út þar sem Val segir að þau ættu ekki að hittast aftur „þangað til þau geti gert það án þess að „gera það““ (á við kynferðisleg samskipti sem þau höfðu átt þrátt fyrir að hafa hætt saman nokkrum mánuðum fyrr, sem Holly komst að). === 2003-04 === Fyrir aðra þáttaröðina voru fimm leikarar í þáttunum, meðal annars tveir aukaleikarar úr fyrstu þáttaröðinni. Þrjár nýjar persónur voru kynntar til sögunnar í annarri þáttaröðinni. Vince (leikinn af [[Nick Zano]]) varð hrifinn af Holly og seinna kærastinn hennar, Tina Haven (leikin af [[Allison Munn]]), varð nýja besta vinkona Holly, sem átti í erfiðleikum í samböndum, næstum því alveg jafn mikið og Val og Peter (leikinn af [[Stephen Dunham]]). Peter var nýr yfirmaður Val þangað til hún og Lauren hættu hjá Harper & Diggs til þess að stofna sitt eigið fyrirtæki. Hann var líka hrifinn af Val. Til viðbótar voru tvær aukapersónur úr fyrstu þáttaröðinni, [[Leslie Grossman]] (sem lék Lauren, samstarfskonu Val og gerði margar margar tilraunir til þess að fá Val til þess að skemmta sér meira) og [[Michael McMillian]] (sem lék Henry Gibson, kærasta Holly) urðu aðalpersónur. Þessar viðbætur við leikaraliðið gerðu kjarnar stærri, úr fjögurra manna, yfir í átta manna. Dunham var fljótlega skrifaður úr þáttunum eftir að hafa birst í sex af átta fyrstu þáttunum. Aðrar breytingar voru gerðar á seríunni. Opnunarmyndinni var breytt og Holly og vinir hennar skipta um stað þar sem þau hanga á og hætta þau að vera á veitingastað Jeffs B-91 eins og í fyrstu seríunni og fara að vera á Liberty Diner í annarri, sem breytist síðan í bakarí Val, Sugar Babies, í 3. seríunni. Holly og Tina verða bestu vinkonur. Val og Holly flytja síðan út úr íbúðinni og flytja á loft (stærra en íbúðin sem þær bjuggu í í 1. þáttaröðinni) svo að Val geti fengið stærra pláss fyrir skrifstofu fyrir fyrirtækið sitt, sem Lauren eyðileggur seinna. === 2004-05 === Í þessari þáttaröð hætti Michael McMillan en skrifaði þátt seinna í þriðju seríu. Þriðja þáttaröðin bætti við [[David de Lautour]] sem aðalpersónu (þrátt fyrir að hann hafi aldrei bæst við opnunarmyndina) sem Ben Sheffield, tónlistarmaður frá [[Bretland]]i sem er nýr kærasti Holly, sem hún hittir þegar hún fer til [[Evrópa|Evrópu]]. === 2005-06 === Í síðustu þáttaröðinni bættist einn leikari í hópinn, [[Dan Cortese]], sneri aftur í þættina sem aðalpersóna (þrátt fyrir að aldrei hafa verið bætt í opnunaratriðið) sem Vic Meladeo, fyrrum yfirmaður Val sem verður slökkviliðsmaður, litaði á sér hárið, og giftist Val í [[Atlantic City]] þegar þau verða full. Val mótmælir hjónabandinu, og segir að þau hafi gert allt afturábak. Val vildi að Vic skrifaði undir ógildingarpappírana. Vic sagðist vilja bíða í hálft ár, og ef að Val elskaði hann ekki þá (hann sagði að það væri mjög ólíklegt) þá myndi hann skrifa undir skilnaðarpappíra. Við lok mánaðanna sex ákveður Val að hún elski Vic og vilji áfram vera gift honum. Þau komast fljótlega að því að þau voru ekki löglega gift. Eftir það ákveða þau að giftast aftur. Brúðkaupið þeirra er í síðasta þættinum. ==Útdráttur== [[Flokkur:Bandarískir sjónvarpsþættir]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir frumsýndir 2002]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir sem hættu sýningu 2006]] 64tuwju6xysgoszl0mylz7g2mj8gtof 0 88812 1964943 1958437 2026-05-31T15:11:33Z TKSnaevarr 53243 1964943 wikitext text/x-wiki {{Sjónvarpsþáttur | nafn = Buffy the Vampire Slayer | nafn_á_frummáli = Buffy the Vampire Slayer | annað_nafn = Vampírubaninn Buffy | mynd = Buffy the vampire slayer.svg | mynd_stærð = 250 | myndartexti = Einkennismerki þáttaraðarinnar | tegund = [[Drama]]<br />[[gaman]] <br /> [[hrollvekja]] | skapari = [[Joss Whedon]] | leikstjóri = | þróun = | sjónvarpsstöð = [[WB]]<br />[[UPN]]<br />[[Stöð 2]] | leikarar = [[Sarah Michelle Gellar]]<br />[[Nicholas Brendon]]<br />[[Alyson Hannigan]]<br />[[Charisma Carpenter]]<br />[[Anthony Stewart Head]]<br />[[David Boreanaz]]<br />[[Seth Green]]<br />[[James Marsters]]<br />[[Marc Blucas]]<br />[[Emma Caulfield]]<br />[[Michelle Trachtenberg]]<br />[[Amber Benson]] | talsetning = | yfirlestur = | höfundur_stefs = Nerf Herder | upphafsstef = | lokastef = | tónlist = [[Christophe Beck]]<br />[[Thomas Wanker]]<br />[[Douglas Romayne]] | land = {{USA}} [[Bandaríkin]] | tungumál = [[Enska]] | fjöldi_þáttaraða = 7 | fjöldi_þátta = 144 | þáttalisti = | framleiðslufyrirtæki = Joss Whedon<br />David Greenwalt<br />Marti Noxon<br />Fran Rubel Kuzui<br />Kaz Kazui | framleiðandi = | aðstoðurframleiðandi = | klipping = | staðsetning = | myndartaka = | lengd = 42 mín. | stöð = [[WB]] (1997-2001)<br />UPN (2001-2003) | myndframsetning = 480i (SDTV) | hljóðsetning = Stereo | fyrsti_þáttur = [[10. mars]] [[1997]] | síðasti_þáttur = [[20. maí]] [[2003]] | frumsýning = [[10. mars]] [[1997]] | lokasýning = [[20. maí]] [[2003]] | undanfari = Vampírubaninn Buffy (kvikmynd) | framhald = Buffy the Vampire Slayer: Season Eigh (teiknimyndasögur) | tengt = Angel | vefsíða = http://www.foxhome.com/buffysplash/ | imdb_kenni = 0118276 | tv_com_kenni = buffy-the-vampire-slayer }} '''Vampírubaninn Buffy''' ([[enska]]: ''Buffy the Vampire Slayer'') er bandarísk drama-/grínþáttaröð með hrollvekjubrag sem var sýnd á árunum [[1997]]-[[2003]]. Þátturinn var búinn til af [[Joss Whedon]] og fjallar um unglingsstelpuna Buffy Summers ([[Sarah Michelle Gellar]]) sem er vampírubani. Buffy Summers þarf að vernda heiminn frá vampírum og öðrum myrkraverum. Aðrar persónur eru grínistinn Xander Harris ([[Nicholas Brendon]]) sem var skotinn í Buffy í fyrstu þáttaröðinni, Willow Rosenberg ([[Alyson Hannigan]]), besta vinkona Buffyar sem síðar verður öflug norn, og Vörður (e. Watcher) Buffyar, Rupert Giles ([[Anthony Stewart Head]]), sem þjálfar hana og vinnur á bókasafninu í skólanum. Þættirnir eru upprunaðir frá samnefndri misheppnaðri kvikmynd frá 1992, sem Whedon samdi handritið að. Þættirnir eru ekki tendgir myndinni heldur upprunalegu handriti Whedons. Eftir að þáttunum lauk hélt söguþráðurinn áfram í teiknimyndasögunum ''Buffy the Vampire Slayer: Season Eight'' sem komu fyrst út 2007 og eru enn að koma út. Whedon bjó líka til þættina ''Angel'' sem þróuðust út frá Buffy. Whedon hefur einnig unnið að tilraunaþætti fyrir ''Buffy the Vampire Slayer: The Animated Series''. Hljómsveitin Nerf Herder flytur aðalstef þáttarins (Buffy the Vampire Slayer Theme). == Söguþráður == === Fyrsta þáttaröð === {{Aðalgrein|Vampírubaninn Buffy (1. þáttaröð)}} Í fyrstu þáttaröðinni flytur Buffy frá Los Angeles til smábæjarins Sunnydale í Kaliforníu út af skólavandamálum, en hún brenndi íþróttahús skólans til þess að drepa vampírur. Buffy vonast til þess að gleyma vampírum, en nýji vörðurinn hennar Giles kemur í veg fyrir það. Undir þorpinu Sunnydale liggur nefnilega Vítismunninn, sem er samleitnispunktur dulrænna afla og orku. Meistarinn nýtir orkuna frá vítismunninum til að ná yfir heiminn. Buffy hittir Xander og Angel sem þurfa að berjast á móti Meistaranum og hjálpa henni síðar í öllum verkefnum. === Önnur þáttaröð === {{Aðalgrein|Vampírubaninn Buffy (2. þáttaröð)}} Hinn smurði hyggst endurvekja meistarann með því að nota beinin hans og ræna vinum Buffy, en hún mölvar beinin og bjargar vinum sínum. Vampíruparið Spike og Drussilla koma í bæinn og ætla að drepa Buffy og fá Angel í lið með sér, en Angel var áður vampíra. Buffy fær liðstyrk frá vampírubananum Kendru Young til að berjast á móti Spike og Drussilla, en Angel er þó tekinn og breyttur aftur í vampíru, Angelus. Í bardaganum lamast vampíran Spike, og síðar drepst vampírubaninn Kendra. Skólastjórinn kennir Buffy um brotthvarf Kendru, og rekur hana úr skólanum. Baráttan við vampírurnar heldur áfram, Angelus vill opna hlið fyrir djöfullinn Acathla og notar Giles til þess. Buffy drepur Angelus fyrir vikið, en fær mikið samviskubit og flytur aftur til Los angeles. === Þriðja þáttaröð === {{Aðalgrein|Vampírubaninn Buffy (3. þáttaröð)}} Eftir að Buffy jafnar sig á samviskubitinu við að senda Angel í vítisveröld, fer Buffy aftur til Sunnydale. Nýr eftirmaður er fenginn í staðinn fyrir Kendru, sem heitir Faith. Aðalóvinur Buffy og félaga í þáttaröðinni bæjarstjórinn Richard Wilkins. Faith drepur mannveru og fer í lið með Wilkins. Faith skýtur Angel með eiturör, sem á að drepa hann hægt. Buffy tekur í taumana, og leyfir Angel að drekka blóð úr sér til að lifa. Bæjarstjórinn verður að djöfli við útskrift Buffyar, en allur árgangurinn verður hervæddur. Bæjarstjórinn fylgir Buffy inn í bókasafn skólans og Giles sprengir upp bókasafnið og skólann sem drepur bæjarstjórann. Í kjölfarið yfirgefur Angel Sunnydale. === Fjórða þáttaröð === {{Aðalgrein|Vampírubaninn Buffy (4. þáttaröð)}} Buffy, Willow og Oz byrja í Sunnydale-deild UCLA háskólans. Buffy hefur samband við aðstoðakennaran Riley Finn. Spike kemur til Sunnydale til að reyna að drepa Buffy, en er fangaður af einhverskonar hermönnum. Hermennirnir sem um ræðir eru í verkefninu The Initiative, verkefni leitt af Maggie Walsh, sálfræðiprófessor Buffyar. Spike tekst að sleppa, en situr eftir með tölvukubb sem refsar honum í hvert skipti sem hann meiðir eða ræðst á mannverur. Í ljós kemur að Riley er einn af hermönnum The Intiactive, og eftir að hann kemst að leyndarmáli Buffyar og hún að leyndarmáli hans. Aðalverkefnið sem Walsh prófessor vinnur að er djöful-vélveran Adam sem sleppur úr neðanjarðarbyrginu og hyggst breyta öllum í svipaða blendinga. === Fimmta þáttaröð === {{Aðalgrein|Vampírubaninn Buffy (5. þáttaröð)}} Yngri systir Buffy, Dawn birtist og er eðlilegur hluti af lífi Buffyar og vina hennar. Buffy berst við vítisgyðjuna Glory sem er að leita að Lyklinum að vítisvíddinni sem hún var bannfærð úr. Þegar Glory notar Lykilinn munu veggir allra vídda hrynja og heimurinn mun farast. Lykillinn er þó manneskja og engin önnur en Dawn, systir Buffy. Varðsráðið og Spike hjálpa Buffy að finna Glory. Á meðan ákveður Riley, kærasti Buffyar að hún elski hann ekki. Móðir Buffy deyr úr æðasjúkdómi. Buffy í kjölfarið fórnar lífi sínu fyrir Dawn, svo að helvíti opni ekki á jörðu. Þessi þáttaröð var sú síðasta hjá bandarísku sjónvarpstöðinni WB. === Sjötta þáttaröð === {{Aðalgrein|Vampírubaninn Buffy (6. þáttaröð)}} Sjötta þáttaröðin er sú fyrsta hjá bandarísku sjónvarpstöðinni UPN. Vinir Buffyar vekja hana aftur lífsins, en hún upplýsir að hún hafi farið til himnaríkis, en ekki helvítis, eins og vinir hennar höfðu haldið. Giles uppgvötvar að Buffy er háð þekkingu hans. Spike og Buffy fara saman í samband, þar sem Spike misbýður Buffy endurtekið. Buffy og vinir hennar berjast við tríóið, sem er nördahópur undir forystu Warren Mears, sem vilja drepa Buffy og taka yfir Sunnydale. Buffy berst gegn þessum tilraunum, og að lokum drepst Tara fyrir byssuskoti Warrens. Eftir að Spike neyðir sjálfan sig á Buffy sér hann að hún verðskuldi betra þannig að hann biður djöful um að fá sálu sína aftur. === Sjöunda þáttaröð === {{Aðalgrein|Vampírubaninn Buffy (7. þáttaröð)}} Ljóst verður að endurkoma Buffy frá himnaríki hefur skapað ójafnvægi milli góðs og ills. Stelpur sem gætu orðið vampírubanar eru drepnir og varðsráðið er eyðilagt. Faith og nýji skólastjóri menntaskóla Sunnydale hjálpa til við að berjast á móti hinu illa. Vítismuninn undir Sunnyville verður virkari, og flestar manneskjur og djöflar flýja Sunydale til þess að lenda ekki í helvíti. Angel kemur og lætur Buffy fá vopn, sem hún áframsendir til Spike, og hann varpar geislum sólarinnar með því og drepur alla í Vítismunanum. Eftir stendur gígur þar sem Sunnydale er, og þeir einu sem sleppa eru í einni skólarútu. Sá atburður markar endalok þáttana um vampírubanann Buffy. == Persónur == === Aðalpersónur === *Buffy Anne Summers (Sarah Michelle Gellar) *Alexander "Xander" LaVelle Harris (Nicholas Brendon) *Willow Danielle Rosenberg (Alyson Hannigan) *Rupert "Ripper" Giles (Anthony Stewart Head) (Aðalhlutverk í þáttaröð 1-5, aukahlutverk í þáttaröð 6-7) === Aðrar persónur === *Joyce Summers ([[Kristine Sutherland]]) þáttaröð 1-5 og 7 *Cordelia "Cordy" Chase ([[Charisma Carpenter]]) þáttaröð 1-3 *Angel/Angelus/Liam ([[David Boreanaz]]) þáttaröð 1-3,4,5 og7 *Spike/William the Bloody ([[James Marsters]]) þáttaröð 2,3,4-7 *Daniel "Oz" Osbourne ([[Seth Green]]) þáttaröð 2-4 *Anya Christina Emmanuella Jenkins/Anyanka/Aud ([[Emma Caulfield]]) þáttaröð 3,4-7 *Riley Finn ([[Marc Blucas]]) þáttaröð 4-6 *Tara Maclay ([[Amber Benson]]) þáttaröð 4-6 *Dawn Summers ([[Michelle Trachtenberg]]) þáttaröð 5-7 *Faith Lehane ([[Eliza Dushku]]) þáttaröð 3,4,7 *Harmony Kendall (Mercedes McNab) þáttaröð 1-5 *Drusilla (Juliet Landau) þáttaröð 2,5,7 *Jonathan Levinson (Danny Strong) þáttaröð 2-4,6-7 *Warren Mears (Adam Busch) þáttaröð 5-7 *Andrew Wells (Tom Lenk) þáttaröð 6-7 *Amy Madison (Elizabeth Anne Allen) þáttaröð 1-4,6,7 *Jenny Calendar (Robia LaMorte) þáttaröð 1-3 *Snyder skólastjóri (Armin Shimmerman) þáttaröð 1-3,4 *Willkins bæjarstjóri (Harry Groener) þáttaröð 3,4,7 *Adam (George Hertzberg) þáttaröð 4,7 *Glory (Clare Kramer) þáttaröð 5,7 *Caleb (Nathan Fillion) þáttaröð 7 {{Vampírubaninn Buffy}} [[Flokkur:Bandarískir sjónvarpsþættir]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir frumsýndir 1997]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir sem hættu sýningu 2003]] [[Flokkur:Vampírubaninn Buffy| ]] ey6p789bgul2bl9wrn88ceyk9ust2fs 0 131138 1964933 1964710 2026-05-31T12:58:52Z Berserkur 10188 1964933 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: **[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. ** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London. * [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. * [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]]. ===Júní=== * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hefst. Mótið er haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla er fyrirhuguð]] um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]). * [[28. maí]] - [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]). [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] iq3rp1g1ojnqe28kmr0liv6vy7hwivp 0 135106 1964999 1922043 2026-06-01T00:22:45Z Lafi90 69742 Uppfærsla varðandi dóttur og tenging Leiklistaskóla Íslands við Listaháskóla Íslands eins og hann hefur heitað eftir samruna 1964999 wikitext text/x-wiki '''Edda Heiðrún Backman''' ([[27. nóvember]] [[1957]] - [[1. október]] [[2016]]) var íslensk leikkona, leikstjóri og myndlistakona. Edda Heiðrún fæddist á Akranesi og voru for­eldr­ar henn­ar Jó­hanna Dag­fríður Arn­munds­dótt­ir og Hall­dór Sig­urður Backm­an. Edda eignaðist tvö börn, leikarann [[Arnmundur Ernst Backman|Arnmund Ernst Backman]] og tón og myndlistarkonuna Unni Birnu Björnsdóttur. == Starfsferill == Hún útskrifaðist sem stúdent frá [[Menntaskólinn við Sund|Menntaskólanum við Sund]] 1978 og sem leikari frá [[Listaháskóli Íslands|Leik­list­ar­skóla Íslands]] 1983. Hún starfaði sem leikari við Þjóðleikhúsið og Borgarleikhúsið og lék auk þess í fjölda kvikmynda og sjónvarpsþátta allt til 2004 þegar hún greindist með [[MND|MND-sjúkdóminn]]. Eftir það sneri hún sér að leikstjórn og rak einnig verslunina Súkkulaði og rósir á Hverfisgötu í Reykjavík á meðan heilsan leyfði. Síðustu árin var hreyfigeta hennar mjög skert en hún hóf þá að mála listaverk með því að halda pensli í munni. Hún var baráttukona fyrir réttindum fatlaðra og umhverfisvernd og stofnaði [[Rödd náttúrunnar]] 2016. == Viðurkenningar == Edda Heiðrún hlaut fjölda viður­kenn­inga fyr­ir list sína. Hún var sæmd riddarakrossi [[Hin íslenska fálkaorða|Hinnar íslensku fálkaorðu]] árið 2005, hún hlaut [[Gríman|Íslensku sviðslist­ar­verðlaun­in]] þrisvar sinnum, þar meðtalinn heiður­sverðlaun Grím­unn­ar árið 2015. Hún hlaut [[Edduverðlaun|Íslensku kvik­mynda­verðlaun­in]], Edd­una árið 2003, var útnefnd borg­ar­listamaður Reykja­vík­ur árið 2006 og árið 2008 heiðraði Alþingi Eddu Heiðrúnu með því að samþykkja hana í hóp heiðurslista­manna. == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.mbl.is/frettir/innlent/2016/10/02/edda_heidrun_latin/|titill=Mbl.is - Edda Heiðrún látin}} == Tenglar == * ''[https://glatkistan.com/2015/01/29/edda-heidrun-backman/ Glatkistan]'' [[Flokkur:Íslenskar leikkonur]] [[Flokkur:Íslenskir leikstjórar]] {{fde|1957|2016}} [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum við Sund]] [[Flokkur:Handhafar Grímunnar]] [[Flokkur:Handhafar Edduverðlaunanna]] [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Manneskja ársins á Rás 2]] 72b6suzp827r371ybir8c7lg150ppmb 0 141490 1964936 1955471 2026-05-31T13:28:48Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964936 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Paul Doumer | mynd = Paul-Doumer.jpg | myndatexti1 = | titill= [[Forseti Frakklands]] | stjórnartíð_start= [[13. júní]] [[1931]] | stjórnartíð_end = [[7. maí]] [[1932]] | forsætisráðherra = [[Pierre Laval]]<br>[[André Tardieu]] | forveri = [[Gaston Doumergue]] | eftirmaður = [[Albert Lebrun]] | fæðingarnafn = Paul Doumer | fæddur = [[22. mars]] [[1857]] | fæðingarstaður = [[Aurillac]], [[Frakkland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1932|5|7|1857|3|22}} | dánarstaður = [[París]], Frakklandi | orsök_dauða = Myrtur | stjórnmálaflokkur = [[Róttæki flokkurinn (Frakkland)|Róttæki flokkurinn]] | þekktur_fyrir = | starf = | laun = | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | maki = Blanche Richel (1878-1932) | börn = 8 | háskóli = [[Parísarháskóli]]<br>[[Conservatoire national des Arts et Métiers]] | foreldrar = | heimasíða = | niðurmál = | hæð = | þyngd = |undirskrift = }} '''Paul Doumer''' (22. mars 1857 – 7. maí 1932) var [[Frakkland|franskur]] stjórnmálamaður og [[forseti Frakklands]] frá árinu 1931 þar til hann var myrtur næsta ár. Doumer var meðlimur í Róttæka flokknum (''Parti radical'') og hafði verið fjármálaráðherra Frakklands í þrígang, forseti franska þingsins og landstjóri [[franska Indókína]]. ==Æviágrip== Sem landstjóri franska Indókína frá 1897 til 1902 hafði Doumer þótt sýna mikla harðýðgi.<ref>{{Tímarit.is|2632695|Víetnam og frönsk viðhorf|blað=[[Alþýðublaðið]]|útgáfudagsetning=1. apríl 1967|blaðsíða=8|höfundur=Andri Ísaksson}}</ref> Þegar Doumer tók við landstjóraembættinu var franska nýlendan rekin með miklum fjárhagshalla. Til þess að rétta úr kútnum setti hann skatta á ópíum, vín og salt. Innfæddir sem höfðu ekki efni á að borga þessa skatta misstu oft hús sín og urðu dagverkamenn. Doumer gerði franska Indókína að markaði fyrir franskar vörur og arðbærar fjárfestingar fyrir franska athafnamenn.<ref>{{cite web|last1=Ladenburg|first1=Thomas|title=The French in Indochina|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/teachers/lesson_plans/pdfs/unit12_1.pdf|website=digitalhistory.uh.edu|publisher=University of Houston|accessdate=11 September 2015|archive-date=6 september 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906054235/http://www.digitalhistory.uh.edu/teachers/lesson_plans/pdfs/unit12_1.pdf|url-status=dead}}</ref> Alræðislegt stjórnarfar Doumers og stirt samband Frakka við Kína í kjölfar [[Boxarauppreisnin|boxarauppreisnarinnar]] leiddi til þess að hann var kallaður heim til Frakklands árið 1902. Doumer, sem þá var forseti franska þingsins, var kjörinn forseti Frakklands árið 1931. Hann hafði áður boðið sig fram til forseta árið 1906 en beðið ósigur fyrir [[Armand Fallières]]. Doumer leitaðist við því að vera ópólitískur forseti sem gæti verið siðferðisleg fyrirmynd alþýðunnar. Þegar Doumer opnaði flugvélasýningu í Seine-et-Oise þann 2. apríl 1932 þótti honum mikið koma til þess hve mikið var lagt í öryggisgæsluna og sagði við einn ráðherra sinna: „Á mínum aldri væru það nú líka meiri endalokin að vera myrtur.“ ===Morðið á Paul Doumer=== Þann 6. maí 1932 fór Doumer forseti á Salomon de Rothschild-hótelið til að opna sýningu tileinkaða rithöfundum fyrri heimsstyrjaldarinnar. Forsetinn heilsaði þar nokkrum rithöfundunum og keypti nokkrar bækur til að gefa konu sinni. Á meðan Doumer spjallaði við rithöfundinn [[Claude Farrère]] hæfðu hann skyldilega tvær byssukúlur. Sá sem skaut á hann var rússneskur [[Fasismi|fasisti]] að nafni Paul Gorgulov sem vildi hefna sín á frönsku ríkisstjórninni fyrir að gera ekki nóg til að koma frá stjórn bolsévika í Rússlandi.<ref>{{Tímarit.is|2162760|Forseti Frakka myrtur|blað=Heimskringla|útgáfudagsetning=11. maí 1932|blaðsíða=1}}</ref> Eftir að hafa slegist við Farrère og skotið tveimur kúlum í viðbót var Gorgulov handsamaður af öryggisvörðum og svo handtekinn.<ref>Arnaud Folch, Guillaume Perrault, ''Les Présidents de la République pour les Nuls'', Editions Générales First, 2011.</ref> Doumer var fluttur á sjúkrahús en ekki tókst að bjarga honum og hann lést úr sárum sínum daginn eftir. ==Tilvísanir== <references/> {{Forseti Frakklands|fyrir=[[Gaston Doumergue]]|embættistíð=[[13. júní]] [[1931]] — [[7. maí]] [[1932]]|eftir=[[Albert Lebrun]]}} {{Forsetar Frakklands}} {{DEFAULTSORT:Doumer, Paul}} {{fde|1857|1932|Doumer, Paul}} [[Flokkur:Fjármálaráðherrar Frakklands]] [[Flokkur:Forsetar Frakklands]] [[Flokkur:Myrtir þjóðhöfðingjar]] hobns0lq94hb063ja64zc290kf3f6mm 0 145780 1965009 1920591 2026-06-01T11:18:47Z Berserkur 10188 1965009 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn= | mynd = Freyr_Alexandersson_(16683242486).jpg |fullt nafn= Freyr Alexandersson |fæðingardagur= {{fæðingardagur og aldur|1982|11|18}} |fæðingarbær= |fæðingarland= [[Ísland]] |staða= Varnarmaður |ár1=2001-2007 |ár2=2008 |lið1=Leiknir |lið2=KB |leikir (mörk)1=72 (1) |leikir (mörk)2=1 (0) |þjálfaraár= 2009–2011<br />2011–2012<br />2013–2015<br />2013–2018<br>2018-2020<br>2021-2024<br>2024 |þjálfað lið= Valur (kvennalið)<br />Valur (aðstoðarþjálfari karlaliðs)<br />Leiknir (karlalið)<br />[[Íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Ísland]] (kvennalið)<br>[[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ísland]] (aðstoðarþjálfari karlaliðs)<br>Lyngby Boldklub <br> K.V. Kortrijk <br>[[SK Brann]] }} '''Freyr Alexandersson''' er íslenskur knattspyrnuþjálfari. Hann þjálfaði kvennalandsliðið í 5 ár og var aðstoðarþjálfari karlalandsliðsins hjá [[Erik Hamrén]]. Freyr starfaði sem leikgreinandi fyrir [[HM 2018]] í [[Rússland]]i. Hann hefur þjálfað nokkur lið í Evrópu, síðast Brann <ref>[https://www.brann.no/nyheter/brann-og-hovedtrener-freyr-alexandersson-avslutter-samarbeidet Pressemelding: Brann og hovedtrener Freyr Alexandersson avslutter samarbeidet] Brann.no, sótt 1. júní 2026</ref> Freyr spilaði sem varnarmaður á fótboltaferli sínum, lengst af hjá Leikni. ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Alexandersson, Freyr}} [[Flokkur:Íslenskir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:Íslenskir knattspyrnuþjálfarar]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1982]] ald85epr4dgl97mkz23314qu18rtoi8 0 147721 1964934 1939775 2026-05-31T13:08:12Z Berserkur 10188 1964934 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball club | name = San Antonio Spurs | current = | logo = | imagesize = 240px | league = [[National Basketball Association|NBA]] | conference = Vesturdeildin | division = Suðvesturriðill | founded = 1967 | history = {{ubl|'''Dallas Chaparrals'''|1967–1970, 1971–1973 (ABA)|'''Texas Chaparrals'''|1970–1971 (ABA)|'''San Antonio Spurs'''|1973–1976 (ABA)|1976–nú (NBA)}} | arena = Frost Bank Center | location = [[San Antonio|San Antonio, Texas]] | colors = Silver, black, white<br />{{color box|#C4CED4}} {{color box|#000000}} {{color box|#FFFFFF}} | affiliation = [[Austin Spurs]] | league_champs = '''5''' (1999, 2003, 2005, 2007, 2014) | ret_nums = '''10''' ([[Johnny Moore (basketball)|00]], [[Avery Johnson|6]], [[Tony Parker|9]], [[Bruce Bowen|12]], [[James Silas|13]], [[Manu Ginóbili|20]], [[Tim Duncan|21]], [[Sean Elliott|32]], [[George Gervin|44]], [[David Robinson|50]]) }} '''San Antonio Spurs''' er [[körfubolti|körfuboltalið]] frá [[San Antonio]], [[Texas]] sem spilar í [[National Basketball Association|NBA deildinni]]. Liðið var stofnað árið [[1967]] í [[Dallas]] og lék fyrstu níu tímabil sín í [[American Basketball Association|ABA-deildinni]]. Spurs fluttust yfir í NBA-deildina við sameiningu hennar við ABA árið 1976. Síðan þá hefur félagið unnið til 5 NBA-meistaratitla.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.britannica.com/topic/San-Antonio-Spurs|titill=San Antonio Spurs|útgefandi=Encyclopædia Britannica}}</ref> San Antonio komst í úrslit deildarinnar árið 2026 á móti [[New York Knicks]]. ==Þekktir leikmenn== *{{flagdeco|USA}} [[David Robinson]] *{{flagdeco|USA}} [[Dennis Rodman]] *{{flagdeco|USA}} [[Dominique Wilkins]] *{{flagdeco|USA}} [[George Gervin]] *{{flagdeco|ARG}} [[Manu Ginóbili]] *{{flagdeco|ISL}} [[Pétur Guðmundsson]] *{{flagdeco|USA}} [[Tim Duncan]] *{{flagdeco|FRA}} [[Tony Parker]] *{{flagdeco|FRA}} [[Victor Wembanyama]] ==Titlar== *'''[[National Basketball Association]]''' **Meistarar (5): 1999, 2003, 2005, 2007, 2014 **Tap í úrslitum (1): 2013 *'''[[Bikarkeppni NBA]]''' **Tap í úrslitum (1): 2025 *'''[[McDonald's meistaramótið]]''' **Meistarar (1): 1999<ref>{{Cite web|url=https://www.chicagotribune.com/1999/10/16/spurs-rally-nets-mcdonalds-win/|title=Spurs' rally nets McDonald's win|date=1999-10-16|website=Chicago Tribune|language=en-US|access-date=2025-02-22}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{commonscat|San Antonio Spurs}} {{NBA}} {{s|1967}} [[Flokkur:ABA lið]] [[Flokkur:Bandarísk körfuknattleiksfélög]] [[Flokkur:NBA lið]] [[Flokkur:San Antonio]] [[Flokkur:Dallas]] pz2amihkjeqe7mb0600akbnguk7z13q 0 147910 1964935 1963363 2026-05-31T13:15:18Z Berserkur 10188 /* 24. júní 2023 */ Ekki morð og stendur það í textanum. 1964935 wikitext text/x-wiki <div class="mw-collapsible" style="float: right"> <div style="text-align: center; ">Listar yfir [[morð á Íslandi]]</div> <div class="mw-collapsible-content"> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000]] </div> </div> Þetta er listi yfir [[morð á Íslandi]] frá árinu 2000. =2000 - 2009= ==2000== === 18. mars 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skýtur föður sinn með riffli, mögulega af slysni. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Húsavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~66 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~21 árs sonur hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 4 mánuðir |- | colspan="2" | Jón Frímann Jónsson (1934–2000) lést af völdum skotsára sem hann hlaut í höfuð. Sonur hans, f. 1979, sat við rúmgafl föður síns sem svaf og ætlaði að svipta sjálfan sig lífi. Jón vaknaði og greip til riffilsins sem sonurinn hélt á og hleypti hann þá af. Sagðist sonurinn hafa hleypt af tveimur skotum til viðbótar í sturlun. Ákvað hann að láta dauða föður síns líta út eins og sjálfsvíg þar til hann gæti sagt systkinum sínum frá því að hann væri valdur að dauða hans. Ekki fór það eftir og þremur dögum eftir að Jón hafði verið skotinn var sonurinn handtekinn. Sönnunargögn ýttu undir frásögn sonarins og voru þau tekin til refsilækkunar. Hann hlaut '''4 mánaða''' fangelsisdóm.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=200432&pageId=3018122&lang=is&q=%DE%F3r%F0i%20Braga%20J%F3nssyni Fjögurra mánaða fangelsi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3005105 Ákvað að fyrirfara sér við rúmstokk föður síns][http://www.haestirettur.is/domar?nr=1418 Ákæruvaldið gegn Þórði Braga Jónssyni]</ref> |} === 15. apríl 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona stungin ítrekað með hníf |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Keflavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~20 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~22 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 18 ár |- | colspan="2" | Áslaug Óladóttir (1980–2000) stungin 28 sinnum og lést hún af áverkum sínum. Morðið talið sérstaklega hrottalegt. Rúnar Bjarki Ríkharðsson (1978–) játaði verknaðinn, ásamt öðrum brotum á borð við líkamsárásir og nauðgun á sama svæði og tíma og morðið átti sér stað. Rúnar var ekki talinn eiga sér neinar málsbætur og var dæmdur til '''18''' ára fangelsisvistar af Héraðsdómi Reykjaness þann 20. desember 2000, og staðfesti Hæstiréttur þann dóm þann 23. maí 2001.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=2237&leit=t Dómur í máli Rúnars Bjarka Ríkharðssonar][http://www.mbl.is/frettir/innlent/2000/12/20/22_ara_karlmadur_daemdur_i_18_ara_fangelsi_fyrir_mo/ 22 ára karlmaður dæmdur í 18 ára fangelsi fyrir morð, nauðganir og líkamsárás]</ref> |} === 27. maí 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Konu hrint fram af svölum á 10. hæð í blokk |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 21 árs kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 23 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14 ár |- | colspan="2" | Áslaug Perla Kristjónsdóttir (1979–2000) lést af áverkum sínum eftir að hafa fallið af 10. hæð fjölbýlishúss í Kópavogi. Ásgeir Ingi Ásgeirsson (1976–) var ákærður fyrir morðið en hann neitaði sök. Mikið var tekist á fyrir rétti um hvort um slys væri að ræða eða ásetning. Hæstiréttur taldi óvéfengjanlegt að Ásgeir hafi veist að Áslaugu og hrint henni fram af svölum í íbúð hans eftir að hún neitaði honum um samfarir. Ásgeir lýsti síðar yfir ábyrgð á dauða Áslaugar. Ásgeir var dæmdur til '''14''' ára fangelsisvistar af Hæstarétti þann 21. júní 2001.<ref>[https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926–11e5-80c6-005056bc6a40&id=14b36268–4627–41ef-8858–862646e7a6de Dómur í máli Ásgeirs Inga Ásgeirssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3009511 Sýknu er krafist á grundvelli vafaatriða]</ref> |} === 23. júlí 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~48 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~39 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14 ár |- | colspan="2" | Hallgrímur Elísson (1952–2000) lést eftir að þrengt hafði verið að hálsi hans þar sem hann lá á dýnu í íbúð í Reykjavík. Bergþóra Guðmundsdóttir (1961–2014) var ákærð í málinu en hún neitaði sök. Hún og Hallgrímur voru bæði gestkomandi í íbúðinni en þau, húsráðandi og annar gestur höfðu setið við drykkju og mögulega neytt annarra lyfja að kvöldi morðsins. Þrátt fyrir gloppóttann vitnisburð var talið óyggjandi að Bergþóra hefði framið morðið. Hún var dæmd til '''14''' ára fangelsisvistar af Héraðsdómi Reykjavíkur 30. mars 2001. Hæstiréttur staðfesti þann dóm 14. júní 2001.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=1945&leit=t Dómur í máli Bergþóru Guðmundsdóttur][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3013911 Kona dæmd fyrir að kyrkja mann: 14 ára fangelsi]</ref> |} === 8. nóvember 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður sleginn í höfuð með hamri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~27 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~33 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Einar Örn Birgisson (1973–2000) fannst myrtur, en hann var sleginn fjórum sinnum í höfuðið með hamri. Atli Guðjón Helgason (1967–) játaði á sig morðið viku síðar, en hann hafði áður reynt að hylja og losa sig við sönnunargögn. Dómarar töldu Atla hafa banað Einari af ásetningi og því hefði hann ekkert sér til málsbóta. Atli var dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar af Héraðsdómi Reykjavíkur þann 29. maí 2001.<ref>[http://www.mbl.is/frettir/innlent/2001/05/29/domur_i_mali_akaeruvaldsins_gegn_atla_helgasyni/ Dómur í máli ákæruvaldsins gegn Atla Helgasyni][http://www.mbl.is/frettir/innlent/2001/05/29/daemdur_i_16_ara_fangelsi_fyrir_manndrap/ Dæmdur í 16 ára fangelsi fyrir manndráp]</ref> |} == 27. október 2001== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður stunginn ítrekað með hníf, laminn með kylfu, og kæfður með plastpoka. Morðinginn taldi að verið væri að veitast að sér kynferðislega. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~44 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~25 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Finnbogi Sigurbjörnsson (1957–2001) fannst látinn í garði í Breiðholti. Ásbjörn Leví Grétarsson (1976–) gekkst við morðinu, en hann og Finnbogi höfðu hist í miðbæ Reykjavíkur og farið saman heim til Ásbjörns til að reykja maríjúana. Ásbjörn sagði viðleitni Finnboga hafa orðið kynferðislega og að það hafi minnt hann á misnotkun sem hann varð fyrir í æsku. Við þá minningu hafi hann sturlast og fundist hann vera að veitast að þeim sem hafði misnotað hann, en ekki að Finnboga, og fundist hann þurfa að deyða brotamanninn. Ásbjörn náði í eldhúshníf og stakk hann Finnboga átta sinnum í bringu og bak og skar hann níu sinnum þvert yfir háls hans. Finnbogi lést þó ekki við þetta svo að Ásbjörn náði í hafnarboltakylfu og sló Finnboga um tíu þungum höggum í höfuðið. Þar sem Finnbogi andaði enn, þrátt fyrir árásir Ásbjörns, náði Ásbjörní plastpoka og setti yfir höfuð Finnboga. Þegar Finnbogi hafði loks gefið upp öndina, dró Ásbjörn hann út úr íbúð sinni og yfir í nærliggjandi garð. Blóðslóð lá frá íbúðinni og að líkinu og var hún um 80 metra löng. Ásbjörn var byrjaður að þrífa blóð af áhöldunum sem hann notaði og af gólfinu þegar lögreglu bar að garði. Ásbjörn var dæmdur '''ósakhæfur''' sökum sturlunar og geðrofs, og gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3022255 Morðið við Bakkasel: Ástæða liggur ekki fyrir][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3426305 Morðrannsókn miðar vel][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/661668/ Ákærður fyrir manndráp][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/666167/ Hrottafengin og langvinn atlaga][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3031509 Áfram í öryggisgæslu á Sogni]</ref> |} ==2002== === 18. febrúar 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður undir áhrifum fíkniefna ræðst á annan með kjötexi án ástæðu. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~51 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~24 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Bragi Óskarsson (1951–2002) fannst látinn á Víðimel í Reykjavík. Bragi hafði hlotið mörg högg í höfuð og andlit sem höfðu verið veitt með kjötexi, slaghamri og sveðju. Sömu nótt og Braga var ráðinn bani var brotist inn á dekkjaverkstæði við Ægisíðu, en vísbendingar þaðan leiddu lögreglu til innbrotsþjófsins sem reyndist einnig vera morðingi Braga. Hafði morðinginn, Þór Sigurðsson (1978–), rekist á Braga og myrt hann engöngu vegna þess að Bragi varð á vegi hans. Þór var undir miklum áhrifum fíkniefna þegar bæði innbrotið og morðið áttu sér stað. Hann játaði verknaðinn og vísaði lögreglu á morðvopnin og blóðug föt í ruslatunnu rétt hjá morðstaðnum. Héraðsdómur Reykjavíkur dæmdi Þór til '''16''' ára fangelsisvistar þann 8. janúar 2003.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2130511 Fíkill framdi morð á leið heim úr innbroti][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/653053/?item_num=41&dags=2002–02-19 Maður handtekinn grunaður um morðið][http://www.mbl.is/frettir/innlent/2003/01/08/daemdur_i_16_ara_fangelsi_fyrir_mord/ Dæmdur í 16 ára fangelsi fyrir morð]</ref> |} === 6. mars 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona stingur mann sinn eftir að hann barði hana. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~50 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~39 ára sambýliskona hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 8 ár |- | colspan="2" | Steindór Kristinsson (1952–2002) var stunginn í bringu og kvið og lést 18 dögum síðar af lungnabilun vegna bráðrar lungnabreytingar og lungnabólgu í kjölfar þess. Steindór er talinn hafa barið sambýliskonu sína í andlitið að kvöldi árásarinnar en sambýliskonan, Sigurhanna Vilhjálmsdóttir (1963–2019), er sögð hafa reiðst heiftarlega og ráðist á Steindór eftir að hann barði hana. Sigurhanna bar við minnisleysi sökum ölvunar, en hún hlaut '''8''' ára dóm í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 25. október 2002.<ref>[http://www.mbl.is/greinasafn/grein/694913/ Dæmd í átta ára fangelsi fyrir manndráp]</ref> |} === 27. apríl 2002 === {| class="wikitable" ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona kyrkir níu ára dóttur sína |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~9 ára stúlka |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~38 ára móðir stúlkunar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæf |- | colspan="2" | Níu ára stúlka lést eftir að móðir hennar þrengdi að hálsi hennar í húsi í Breiðholti aðfaranótt 27. apríl. Mæðgurnar sem bjuggu í Borgarfirði voru gestkomandi í húsinu. Húsráðanda var ekki viðvart um atburðinn fyrr en morguninn eftir.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2131743?iabr=on&fbclid=IwAR1fCRfMIOyAZMUOirtQlTEJP5w3obKYLGn-FIzAsXib9h8Wt1RScGpCS_k#page/n0/mode/1up/search/%E2%80%9CN%C3%ADu%20%C3%A1ra%E2%80%9D|title=Fréttablaðið - 81. tölublað (30.04.2002) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2023-06-21}}</ref> Móðir stúlkunnar var dæmd '''ósakhæf''' sökum geðræns ástands og var gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3460668?iabr=on&fbclid=IwAR25XdvGODbml1m6xKxuKFjEkisotSiO6a7i4eD9kUUJ8pl2jiImLldhdPg#page/n3/mode/1up/search/%E2%80%9CN%C3%ADu%20%C3%A1ra%20d%C3%B3ttur%E2%80%9D|title=Morgunblaðið - 305. tölublað (31.12.2002) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2023-06-21}}</ref> |} === 25. maí 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkamsárás fyrir utan skemmtistað |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~22 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Baldur Freyr Einarsson og Gunnar Friðrik Friðriksson |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 6 ár, 3 ár |- | colspan="2" | Magnús Freyr Sveinbjörnsson (1980–2002) varð fyrir grófri líkamsárás af hendi tveggja manna fyrir utan skemmtistaðinn Spotlight í Hafnarstræti í Reykjavík. Magnús lést á spítala rúmri viku eftir að árásin átti sér stað. Allmörg vitni voru að árásinni auk þess sem að atburðurinn náðist á upptöku í öryggismyndavél. Árásarmennirnir gáfu sig fram við lögreglu daginn eftir og voru þá settir í gæsluvarðhald. Þeir voru dæmdir í 3 og 2 ára fangelsi í Héraðsdómi Reykjavíkur, Hæstiréttur lengdi seinna dóma þeirra í '''6''' ár og '''3''' ár.<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3472193 https://www.mbl.is/frettir/innlent/2003/10/02/domur_thyngdur_yfir_monnum_sem_urdu_manni_ad_bana_i/</ref> |} === 26. september 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás á heimili |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~66 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~36 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Bragi Ólafsson (1936–2002) var stunginn til bana á heimili sínu að Klapparstíg í Reykjavík, en hann hafði orðið konu sinni að bana í sama húsi 14 árum áður. Banamein var stungusár sem náði inn að hjarta, en hann hafði verið stunginn víða, meðal annars í framhandlegg og kvið. Þegar lögreglu og sjúkrabíl bar að garði var Bragi enn með lífsmarki og gat hann skýrt lögreglu að einhverju leiti frá atburðarásinni. Bragi var látinn þegar komið var upp á sjúkrahús. Að sögn nágranna Braga var mikið blóð á veggjum íbúðarinnar og á gangi hússins. Lögreglan handtók Stein Ármann Stefánsson (1966–2013) sama kvöld. Steinn Ármann hafði áður komið við sögu hjá lögreglu og var hann talinn veikur á geði. Fjölskylda Steins hafði þá þegar lýst yfir áhyggjum sínum af andlegu ástandi Steins, en hún taldi víst að hann gæti reynst hættulegur og framið eitthvert voðaverk. Steinn neitaði til að byrja með að hafa verið valdur að dauða Braga, en viðurkenndi það fljótlega. Vafi lék á um sakhæfi hans, en geðlæknar voru ekki sammála um ástand Steins að kvöldi morðsins. Hæstiréttur dæmdi hann þó að lokum '''ósakhæfan''' og var honum gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni. Hann er talinn hafa verið á sterkum lyfjum er hann framdi verknaðinn og hafi verið haldinn ranghugmyndum. Steinn á að baki langan sakaferil.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=2854&leit=t Dómur í máli Steins Stefánssonar][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3036552 Hörð átök og blóð upp um veggi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=263499&pageId=3697727&lang=is&q=%C1rmann%20Stef%E1nsson Manndrápsmálið á Klapparstíg][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=263747&pageId=3706700&lang=is&q=Steinn%20%C1rmann%20Stef%E1nsson Gæðlæknar ósammála um sakhæfi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=201841&pageId=3054705&lang=is&q=Steinn%20%C1rmann%20Stef%E1nsson Einnig vandamál á Íslandi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=348436&pageId=5467027&lang=is&q=Steinn%20%C1rmann%20Stef%E1nsson Sýknaður af ákæru um manndráp]</ref> |} ==2004== === 31. maí 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Móðir stingur unga dóttur sína með hníf. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~12 ára stelpa |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~43 ára móðir hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæf |- | colspan="2" | Guðný Hödd Hildardóttir (1992–2004) fannst stungin til bana á heimili sínu á Hagamel í Reykjavík. Móðir Guðnýjar, Hildur Árdís Sigurðardóttir (1961–2020), hafði veist að Guðnýju og bróður hennar með hníf. Bróður Guðnýjar tókst að flýja úr íbúðinni og fór yfir til vinar síns sem hringdi á lögregluna. Er lögreglan kom heim til Hildar fann hún Guðnýju látna í rúmi sínu, en hún hafði verið stungin margsinnis. Hildur sjálf var illa særð þar sem hún hafði stungið sjálfa sig eftir að hafa sært son sinn og banað dóttur sinni. Hildur var færð á spítala þar sem hennar var gætt, en þaðan var hún síðan færð að Sogni. Hildur hafði áður reynt að fremja sjálfsvíg og hafði einnig sagt í návist annarra að frekar myndi hún drepa sig og börnin sín en að þau yrðu tekin af henni. Kennarar barnanna höfðu að auki lýst yfir áhyggjum af velferð þeirra. Hildur var dæmd '''ósakhæf''' og gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349266&pageId=5504819&lang=is&q=manndr%E1p Dæma móður á Hagamel][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349283&pageId=5505301&lang=is&q=Hildur%20%C1rd%EDs%20Sigur%F0ard%F3ttir Sagðist frekar drepa börnin en láta þau frá sér][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5484396 Man ekki eftir að hafa banað dóttur sinni][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/803791/ Guðný Hödd Hildardóttir]</ref> |} === 4. júlí 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður myrðir sína fyrrverandi með kúbeini og losar sig við líkið úti í hrauni. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~34 ára [[Indónesía| indónesísk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~45 ára barnsfaðir hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Sri Rahmawati (1970–2004) var myrt með kúbeini og taubelti. Morðinginn bar líkið inn í sturtuklefa og þreif það. Setti svo í poka og bar út í bíl. Hann henti farsíma hennar í sjóinn og losaði sig við líkið í hraungjótu í nágrenni Hafnarfjarðar. Morðinginn, Hákon Eydal (1959–), barnsfaðir fórnarlambsins, var dæmdur í '''16''' ára fangelsi 2005.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3759473 Sextán ára fangelsi fyrir morð; grein í Fréttablaðinu 2005]</ref> |} === 1. nóvember 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~25 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 11 ár |- | colspan="2" | Sæunn Pálsdóttir (1979–2004) lést eftir að eiginmaður og barnsfaðir hennar þrengdi að hálsi hennar með þvottasnúru aðfaranótt 1. nóvember 2004 á heimili þeirra í Kópavogi. Eiginmaður hennar, Magnús Einarsson, játaði verknaðinn fyrir tengdaforeldrum sínum og lögreglu. Talið er að morðið hafi verið framið af ásetningi, en engu að síður sýndi Magnús iðrun. Héraðsdómur dæmdi Magnús til 9 ára fangelsisvistar en Hæstiréttur þyngdi þann dóm og dæmdi Magnús til '''11''' ára fangelsisvistar þann 23. febrúar 2006.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=3793&leit=t Dómur í máli Magnúsar Einarssonar][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3887405 Dæmdur í ellefu ára fangelsi]</ref> |} === 13. nóvember 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkamsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Keflavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~32 ára [[Danmörk| Dani]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~29 ára [[Bretland| Breti]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 1½ ár |- | colspan="2" | Flemming Tolstrup (1972–2004) lést á veitingastaðnum Traffic í Keflavík aðfaranótt laugardagsins 13. nóvember 2004. Scott McKenna Ramsay (1975–) kýldi Tolstrup í hálsinn með þeim afleiðingum að slagæð rifnaði og blæðing sem Flemming hlaut milli heila og heilahimna leiddi til dauða hans. Ramsey viðurkenndi strax á vettvangi að hafa slegið hann og sagði ástæðuna þá að Flemming hefði stöðugt verið að áreita sambýliskonu hans. Fyrir héraðsdómi hafði Ramsey játað brotið skýlaust og þótti sannað að andlát Flemmings hefði verið bein afleiðing hnefahöggsins sem hann veitti honum. Héraðsdómur Reykjaness dæmdi Scott Mckenna Ramsay í átján mánaða fangelsi, þar af fimmtán mánuði skilorðsbundið, í október 2005, sem Hæstiréttur Íslands staðfesti 23. mars 2006.<ref>[http://www.visir.is/g/200660323057/haestirettur-stadfestir-dom-yfir-ramsey Hæstiréttur staðfestir dóm yfir Ramsay] [https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926–11e5-80c6-005056bc6a40&id=6c369b81-91ff-442d-b57f-de70ba33bd38 Hæstaréttardómur yfir Ramsay]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} === 12. desember 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkamsárás á veitingastað |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Mosfellsbær]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~55 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~25 ára maður í jólasveinabúningi |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 3 ár |- | colspan="2" | Ragnar Björnsson (1949–2004) lést á veitingastaðnum Ásláki í Mosfellsbæ aðfararnótt 12. desember 2004. Hafði Ragnar staðið við anddyri veitingastaðarins með konu sinni er maður íklæddur jólasveinabúningi tróðst inn og felldi niður glas sem brotnaði við fætur Ragnars. Ragnar helti sér í kjölfarið yfir manninn, Loft Jens Magnússon (1979–), sem brást illur við og kýldi Ragnar í hálsinn. Við það féll Ragnar á gólfið og rak höfuðið í. Loftur yfirgaf staðinn en vinur hans náði honum og fékk hann með sér til baka. Lífgunartilraunir eiganda veitingastaðarins og síðan sjúkraliða og uppi á Landspítala báru ekki árangur. Slagæð hafði rifnað við höggið sem Loftur veitti Ragnari og blæddi mikið inn á höfuðkúpu Ragnars. Hann lést vegna mikillar blæðingar á milli heila og innri heilahimnu. Loftur var enn á staðnum, og mjög ölvaður, er lögreglan mætti á vettvang og var hann strax handtekinn. Hæstiréttur mat það svo að þó árás Lofts hafi verið hrottaleg og tilefnislaus hafi hann ekki gert sér grein fyrir því að hún gæti leitt Ragnar til dauða. Loftur var dæmdur til '''3''' ára fangelsisvistar fyrir manndrápið.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=4553 Ákæruvaldið gegn Lofti Jens Magnússyni][http://www.visir.is/thriggja-ara-fangelsi-fyrir-manndrap-a-aslaki/article/200770531084 Þriggja ára fangelsi fyrir manndráp á Ásláki]</ref> |} ==2005== === 15. maí 2005=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás í veislu |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | [[Víetnam| Víetnamskur]] maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~33 ára [[Víetnam| víetnamskur]] maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Phong Van Vu lést af völdum innvortis blæðinga í brjóstholi. Phong var stunginn í brjóstkassa og víðar með þeim afleiðingum að hnífurinn gekk inn í bæði lungu og lungnaslagæð og í gegnum þind hans. Phong og maður að nafni Phu Tién Nguyén (1972–) voru í veislu í Kópavogi og höfðu deilt í töluverðan tíma um hvor ætti að sýna hinum meiri virðingu sökum aldurs, en það er hefð í heimalandi þeirra að hinn yngri sýni hinum eldi meiri virðingu. Eftir þrálátar deilur á Phong að hafa veitt Phu höfuðhögg og Phu þá reiðst. Hann greip til hnífs sem hann hafði í vasa sínum og lagði til Phong. Vitni á staðnum sögðu að árásin hafi verið einbeitt og af ásetningi og töldu dómarar framburð Phu um að um sjálfsvörn væri að ræða ótrúverðuga. Phu réðst á Phong og veitti honum áverka á hálsi, handlegg, kvið og brjóstkassa sem leiddi hann til dauða. Vitni sem reyndi að stíga á milli hlaut stungusár við mjöðm af völdum Phu. Það tók töluverð átök að stoppa árás Phu, en þegar það hafði tekist reyndi Phu aftur að ráðast á Phong og leitaði að nýjum vopnum. Dómurum þótti Phu ekki eiga sér neinar málsbætur og var hann dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar af Hæstarétti þann 6. apríl 2006.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=3869&leit=t Dómur í máli Phu Tién Nguyén] [http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1048795/ Sextán ár fyrir manndráp] [http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=262693&pageId=3683025&lang=is&q=manndr%E1p Sextán ár fyrir manndráp] [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3868533 Fékk sextán ára dóm fyrir hnífstunguárás] [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3677227 Ákærður fyrir að drepa mann með hnífsstungum]</ref> |} === 14. ágúst 2005=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Keflavíkurstöðin| Herstöðin í Keflavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~20 ára kvenkyns [[Bandaríkin| bandarískur]] hermaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | (Mögulega) ~21 árs [[Bandaríkin| bandarískur]] hermaður ''(sýknaður)'' |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Hermaðurinn Ashley Turner (1985–2005) fannst látin í kompu nálægt líkamsræktarstöð hermanna á herstöðinni á Keflavíkurflugvelli, en hún hafði verið falin þar. Miklir áverkar voru á líkama Turners en hún hafði einnig hlotið stungusár í hnakka sem talið er að hafi leitt hana til dauða. Herlögreglan handtók Calvin Eugene Hill (1984–) sem var talinn hafa ráðist á Turner á stigagangi í blokk á herstöðinni, en vitni lýstu vettvangi eins og sláturhúsi. Turner var enn á lífi er hún fannst en var úrskurðuð látin þegar komið var með hana á hersjúkrahús á Vellinum. Hill og Turner höfðu átt í deilum eftir að Hill hafði stolið greiðslukorti hennar ásamt öðrum hermanni og tekið út af því miklar fjárhæðir. Hill var enn að bíða niðurstöðu í því máli þegar morðið átti sér stað. Bandarískir sérfræðingar voru sendir til landsins til að rannsaka vettvang. Blóð úr Turner fannst á skóm Hill og átti hann yfir höfði sér lífstíðar- eða dauðadóm ef hann yrði fundinn sekur. Herinn tók að fullu við rannsókn málsins eftir að í ljós kom að engir Íslendingar tengdust málinu, og Hill var í kjölfarið fluttur á herstöð bandaríska hersins í Þýskalandi þar sem hann var áfram yfirheyrður. Hann neitaði sök allan tímann og var sýknaður af öllum kærum fyrir herrétti. Kom það varnarliðinu mjög á óvart þar sem allir höfðu talið óvéfengjanlegt að Hill væri morðinginn. Foreldrar Turners voru mjög ósáttir með meðferð málsins og gagnrýndu harðlega hve langan tíma rannsóknin tók. Einnig gagnrýndu þau það að Hill hafi verið leyft að búa í sama stigagangi og Turner þrátt fyrir að hann hafi stolið af henni háum fjárhæðum og hún átt að vitna gegn honum í því máli. Ef engin ný sönnunargögn koma upp sem benda á að einhver annar gæti verið morðingi Turners, eða gefa staðfestingu á sekt Hills, mun engum verða refsað fyrir morðið. Þó flestir telji ótvírætt að Hill sé morðingi Turners, virðist málið vera '''óupplýst'''.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349692&pageId=5529680&lang=is&q=mor%F0 Vitnið reyndi að komast undan][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=262012&pageId=3671356&lang=is&q=mor%F0 Stungusár var á hnakka][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=270788&pageId=3858845&lang=is&q=MOR%D0 Ung varnarliðskona stungin til bana][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=358186&pageId=5728633&lang=is&q=Mor%F0 Bandarískir sérfræðingar komnir][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=272082&pageId=3900500&lang=is&q=Ashley%20Turner Fer fyrir herrétt][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=364371&pageId=5889971&lang=is&q=Ashley%20Turner Valið í kviðdóm fyrir réttarhöld][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=277011&pageId=3957677&lang=is&q=Ashley%20Turner Verjendur segja galla vera á rannsókn][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=271599&pageId=3887323&lang=is&q=Ashley%20Turner Gæti verið dæmdur til dauða fyrir morð][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=277491&pageId=3968742&lang=is&q=Ashley%20Turner Engum refsað fyrir morðið]</ref> |} === 20. ágúst 2005=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Uppdópaður maður veitist að félaga sínum með hníf |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~20 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14½ ár |- | colspan="2" | Bragi Halldórsson (1985–2005) fannst látinn í íbúð á Hverfisgötu að morgni menningarnætur 2005. Bragi var gestkomandi í íbúðinni en þar bjó Sigurður Freyr Kristmundsson, ásamt hjónum sem áttu íbúðina. Sigurður, Bragi og húsbóndinn sátu og töluðu saman við eldhúsborðið. Sigurður segist hafa gripið 14 cm flökunarhníf sem þarna var til þess að leggja áherslu á orð sín, en hann kvaðst ekki muna um hvað var rætt. Sigurður segir að hann og Bragi hafi staðið upp samtímis og hnífurinn í kjölfarið stungist í Braga. Vitni segja hins vegar að Bragi hafi setið kyrr og aðeins Sigurður hafi staðið upp. Einnig sagði finnskur réttarmeinafræðingur að töluverðu afli hefði þurft að beita til að stinga Braga á þennan hátt, en hnífurinn gekk í gegnum rússkinnsjakka Braga, skinn, brjósk, lifur og hjarta. Reynt var að bjarga Braga en honum blæddi út. Sigurður flúði vettvang en sneri fljótt aftur og var þá handtekinn af lögreglu. Í blóði hans fannst bæði amfetamín og kókaín, en Sigurður hafði neytt eiturlyfja marga daga í röð fyrir morðið, sem og drukkið áfengi. Héraðsdómur Reykjavíkur dæmdi Sigurð sakhæfan og til '''14 ára og 6 mánaða''' fangelsisvistar fyrir morðið í febrúar 2006. Sigurður er sonur Kristmundar sem framdi morðið á Guðjóni Atla 1976.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3883000 Rak flökunarhníf beint í hjartastað][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1067341/ Dæmdur til 14 1/2 árs fangelsisvistar][http://www.visir.is/jatadi-a-sig-mord-vid-hverfisgotu/article/2005508240331 Játaði á sig morð við Hverfisgötu][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349710&pageId=5530293&lang=is&q=mor%F0 Þegar fíkniefnaneysla leiðir til morðs]</ref> |} ==2007== === 29. júlí 2007=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skotinn með riffli. Morðinginn svipti sig svo lífi. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~35 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~38 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Stefán Jónsson (1972–2007) var skotinn til bana á Sæbraut í Reykjavík. Árásarmaðurinn, Tómas Björnsson (1969–2007), notaði tuttugu og tveggja kalibera tékkneskan riffill til verksins. Stefán náði að forða sér áður en árásarmaðurinn skyti aftur og var honum hleypt inn í sendiferðabíl. Ökumaður sendiferðabílsins tók svo eftir því að Stefán hreyfði sig ekki og keyrði hann að Laugardalslaug þar sem hann og starfsmenn laugarinnar reyndu að koma Stefáni aftur til lífs meðan beðið var eftir sjúkrabíl. Stefán var úrskurðaður látinn á Landspítalanum stuttu síðar. Árásarmaðurinn keyrði á Þingvelli þar sem hann svipti sig lífi með sama skotvopni. Skildi hann eftir bréf þar sem hann útskýrði gjörðir sínar. Tómas hafði myrt elskhuga fyrrum konu sinnar.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3969743 Horfði á morðingjann hlaða riffilinn aftur og forðaði sér][http://www.visir.is/myrti-elskhuga-fyrrverandi-konu-sinnar-og-svipti-sig-svo-lifi/article/200770729025 Myrti elskhuga fyrrverandi konu sinnar og svipti sig svo lífi] </ref> |} === 7. október 2007=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Höfuðáverkar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~44 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Borgþór Gústafsson (1963–2007) lést eftir mikla höfuðáverka. Ákærði, Þórarinn Gíslason, neitaði sök og bar við minnisleysi sökum drykkju og lyfjaneyslu. Dómarar töldu sök Þórarins óvéfengjanlega og var Þórarinn í kjölfarið dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Héraðsdómi Reykjavíkur þann 22. maí 2008.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S200800458&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Þórarins Gíslasonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} == 17. ágúst 2009== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Höfuðáverkar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~31 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~31 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Bragi Friðþjófsson (1978–2009) lést eftir höfuðáverka af völdum Bjarka Freys Sigurgeirssonar (1978–2020) í herbergi Bjarka í Hafnarfirði. Bjarki játaði morðið að hluta og var dæmdur í '''16''' ára fangelsisvist af Héraðsdómi Reykjaness þann 30. nóvember 2009.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S200900821&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Bjarka Freys Sigurgeirssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://www.visir.is/bjarki-freyr-fekk-16-ar/article/2009470809177 Bjarki Freyr fékk 16 ár]</ref> |} =2010 - 2019= ==2010== === 8. maí 2010=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Tilefnislaus líkamsárás. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjanesbær]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~53 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~31 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Haukur Sigurðsson (1957–2010) lést eftir mikla áverka sem Ellert Sævarsson (1979–) veitti honum. Ellert játaði á sig morðið en hann var bæði undir áhrifum áfengis og amfetamíns er morðið átti sér stað. Ellert mætti Hauki á göngu í Reykjanesbæ og taldi af einhverjum ástæðum að Haukur væri barnaníðingur. Haukur og Ellert þekktust ekki og var árásin að öllu tilefnislaus. Hann veittist að Hauki eftir einhver orðaskipti og barði, sparkaði í hann þar sem hann lá í jörðinni og að endingu kastaði hann hellustein sem hann fann í höfuð Hauks, með þeim afleiðingum að hann lést. Blaðberi fann lík Hauks og hringdi á lögreglu. Ellert var dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Héraðsdómi Reykjaness þann 27. september 2010.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201000585&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Ellerts Sævarssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://www.visir.is/sudurnesjamordid--gret-thegar-hann-lysti-mordinu/article/2010348014320 Suðurnesjamorðið][http://www.mbl.is/frettir/forsida/2010/09/09/jatadi_manndrap_fyrir_domi/ Játaði manndráp fyrir dómi][http://www.dv.is/frettir/2010/6/18/mord-i-reykjanesbae-mennirnir-thekktust-ekki/ Morðið í Reykjanesbæ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100621041923/http://www.dv.is/frettir/2010/6/18/mord-i-reykjanesbae-mennirnir-thekktust-ekki/ |date=2010-06-21 }}</ref> |} === 15. ágúst 2010=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás á heimili |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Hafnarfjörður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~37 ára framkvæmdastjóri sælgætisgerðarinnar Góu |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~23 ára maður ástfanginn af kærustu hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Hannes Þór Helgason (1973–2010) var stunginn til bana og játaði Gunnar Rúnar Sigurþórsson (1987–) að hafa myrt Hannes og var hann dæmdur í '''16''' ára fangelsi af hæstarétti árið 2011. Málið tengdist kærustu Hannesar en Gunnar var ástfanginn af henni. Gunnar hafði árinu áður birt myndband af sér þar sem hann lýsti yfir eldheitri ást sinni á þessari kærustu Hannesar.<ref>[http://www.visir.is/haestirettur-daemir-gunnar-runar-i-16-ara-fangelsi/article/2011111019492 Hæstiréttur dæmir Gunnar Rúnar í 16 ára fangelsi 2011]</ref> |} === 14. nóvember 2010=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður gengur í skrokk á föður sínum. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 61 árs tónlistarmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 31 árs sonur hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14 ár |- | colspan="2" | Ólafur Þórðarson, tónlistarmaður, (1949–2011) varð fyrir líkamsárás þann 14. nóvember 2010 og lést af völdum þeirra áverka sem hann hlaut í árásinni þann 4. desember 2011. Ákærði, sonur Ólafs, Þorvarður Davíð Ólafsson (1979–2013) játaði að hafa veitt föður sínum áverkana sem leiddu til andláts Ólafs. Þorvarður, sem var undir áhrifum áfengis og fíkniefna, hlaut 14 ára fangelsisdóm í Héraðsdómi.<ref>https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926–11e5-80c6-005056bc6a40&id=bf9a216d-3c7e-430f-8b87-aa0c0ddc7c6c{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>http://www.visir.is/g/2011111209593</ref> |} ==2011== === 12. maí 2011=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Heiðmörk]], nærri [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~21 árs kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 25 ára sambýlismaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Þóra Elín Þorvaldsdóttir (1990–2011) var kyrkt af sambýlismanni sínum og barnsföður, Axel Eskfjörð Jóhannssyni, í Heiðmörk. Axel keyrði hana upp á Landspítalann eftir að hún lést og gaf sig fram. Hann var dæmdur '''ósakhæfur''' og var vistaður á réttargeðdeild.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201100849&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Axels Jóhannssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://www.pressan.is/Frettir/Lesafrett/mordid-i-heidmork-axel-leiddur-fyrir-domara---rikissaksoknari-vill-lokad-thinghald Axel Jóhannsson leiddur fyrir dómara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624181615/http://www.pressan.is/Frettir/Lesafrett/mordid-i-heidmork-axel-leiddur-fyrir-domara---rikissaksoknari-vill-lokad-thinghald |date=2016-06-24 }}</ref> |} === 2. júlí 2011=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Móðir kyrkir nýfætt barn sitt og sker í andlit þess |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Nýfætt barn |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | [[Litáen| Litháensk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 2 ár |- | colspan="2" | Agné Krataviciuté sögð hafa kyrkt nýfætt sveinbarn sitt þar til það lést á baðherbergi á Hót­el Frón. Barnið var líka með skurðáverka á andliti. Agné neitaði sök en var dæmd til '''2''' ára fangelsisvistar þann 28. mars 2012.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201101651&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Agné Krataviciuté]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} === 14. júlí 2011=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður stunginn til bana á veitingastað |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~45 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~39 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Hilmar Þórir Ólafsson (1966–2011) var stunginn til bana á veitingastaðnum Monte Carlo í Reykjavík. Redouane Naoui (1972–) var sakfelldur fyrir morðið og var dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Héraðsdómi Reykjavíkur þann 24. nóvember 2011.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201101558&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Redouane Naoui]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} == 3. febrúar 2012== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~36 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~23 ára unnusti hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Þóra Eyjalín Gísladóttir (1976–2012) var stungin til bana í Hafnarfirði. Hlífar Vatnar Stefánsson (1989–), unnusti hinnar látnu, játaði á sig morðið og var dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Hæstarétti þann 17. janúar 2013.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201200349&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Hlífars Vatnars Stefánssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} ==2013== === 17. mars 2013=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður hristir ungt barn sitt harkalega. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 5 mánaða stúlka |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | [[Bretland| Breskur]] faðir hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 5 ár |- | colspan="2" | Scott James Carcary var sagður hafa hrist fimm mánaða gamla dóttur sína það harkalega að hún lést nokkrum tímum síðar. Scott neitar sök en var dæmdur í '''5''' ára fangelsi í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 10. apríl 2014.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201301270&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Scott James Carcary]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} === 7. maí 2013=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Egilsstaðir]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~60 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~25 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Karl Jónsson (1953–2013) stunginn til bana á heimili sínu á Egilsstöðum. Friðrik Brynjar Friðriksson (1988–) var dæmdur í '''16''' ára fangelsi fyrir morðið af Héraðsdómi Austurlands þann 23. október 2013. Hæstiréttur staðfesti þann dóm þann 18. júní 2014.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201300044&Domur=5&type=1&Serial=1 Dómur í máli Friðriks Brynjars Friðrikssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[www.mbl.is/frettir/innlent/2014/06/18/stadfestir_16_ara_fangelsisdom/ Staðfestir 16 ára fangelsisdóm]</ref> |} == 27. september 2014== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 26 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 29 ára [[Pólland| pólskur]] eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Ríkissaksóknari hefur gefið út ákæru fyrir manndráp á hendur 29 ára gömlum karlmanni, Mariusz Brozio (1985– ). Hann er sakaður um að hafa orðið 26 ára eiginkonu sinni að bana í íbúð þeirra í Stelkshólum þann 27. september 2014. Maðurinn er talinn hafa banað henni með því að þrengja að öndunarvegi hennar.<ref>http://www.visir.is/g/2015150229693</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2014/10/17/akaeruvaldid-fer-fram-aframhaldandi-gaesluvardhald/ |title=Geymd eintak |access-date=2018-12-06 |archive-date=2015-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151204001543/http://www.dv.is/frettir/2014/10/17/akaeruvaldid-fer-fram-aframhaldandi-gaesluvardhald/ |url-status=dead }}</ref> |} ==2015== === 14. febrúar 2015=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~41 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | [[Pólland| Pólsk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Danuta Kaliszewska stakk sambýlismann sinn til bana á heimili þeirra. Hún var dæmd í '''16''' ára fangelsi. Hún neitaði sök.<ref>http://www.visir.is/manndrap-i-hafnarfirdi--daemd-i-16-ara-fangelsi/article/2015150719954</ref> |} === 2. október 2015=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Akranes]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Maður játaði að hafa sett hendur um háls manns á Akranesi og hert að. Hann hefur einnig játað að hafa sett reim um háls mannsins og hert.<ref>http://www.ruv.is/frett/jatar-ad-hafa-hert-ad-halsi-manns-med-reim</ref><ref>[http://www.ruv.is/frett/gunnar-orn-i-16-ara-fangelsi-fyrir-mord] Gunnar Örn í 16 ára fangelsi fyrir morð (RÚV 27.10.2016)</ref> |} === október 2015=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Mennirnir bjuggu báðir í búsetukjarna fyrir geðfatlaða |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Maður fannst myrtur við Miklubraut. Grunaður maður var handtekinn.<ref>[http://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/10/22/manndrap_vid_miklubraut/ Manndráp við Miklubraut] Skoðað 19. janúar 2016.</ref> Maðurinn sem dó og sá sem ákærður var fyrir manndráp bjuggu í búsetukjarna fyrir geðfatlaða við Hringbraut<ref>[http://www.visir.is/g/2016160129289] Ákærður fyrir manndráp á Hringbraut (Vísir 25. janúar 2016)</ref> |} == 13. apríl 2016== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skýtur konu sína og síðan sjálfan sig |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Akranes]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 54 ára [[Rússland| rússnesk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Íslenskur eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Guðmundur Valur Óskarsson skaut eiginkonu sína til bana á Akranesi og framdi því næst sjálfsmorð.<ref>http://www.visir.is/myrti-konu-sina-og-svipti-sig-sidan-lifi/article/2016160419531</ref> Konan hét Nadezda Edda Tarasova og var rússnesk. Hún var 54 ára en Guðmundur var á sjötugsaldri og hafði glímt við langvarandi veikindi.<ref>http://www.visir.is/nofn-hjonanna-sem-fundust-latin-a-akranesi/article/2016160419344</ref> |} ==2017== === 14. janúar 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | [[Grænland| Grænlenskur]] sjómaður tekur stúlku upp í bíl sinni niðri í [[Miðborg Reykjavíkur| miðbæ Reykjavíkur]] og kastar henni út í sjó á [[Suðurland| Suðurlandi]]. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Suðurland]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 20 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 30 ára [[Grænland| grænlenskur]] sjómaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 19 ár |- | colspan="2" | Birna Brjánsdóttir fannst látin í fjöru við Selvogsvita þann 22. janúar eftir að hafa verið týnd í rúma viku. 2 menn, grænlenskir sjómenn af togaranum ''Polar Nanoq'', voru grunaðir um verknaðinn og sátu í haldi. Síðar beindist grunurinn að öðrum mannanna, Thomasi Möller Olsen sem situr í haldi. Hann neitar enn sök. Blóðblettir úr Birnu fundust meðal annars í bíl sem hann tók á leigu og öryggismyndavélar í Reykjavík og Hafnarfirði náðu myndum af bílnum. Olsen fékk '''19''' ára fangelsisdóm fyrir morðið og fíkniefnainnflutning. Honum til refsiþyngdar var metið að hann hafi reynt að afvegaleiða lögreglu og varpa sök á félaga sinn.<ref>[http://www.visir.is/g/2017170928711/thomas-fekk-thyngri-dom-fyrir-ad-varpa-sok-a-skipsfelaga-sinn Thomas fékk þyngri dóm fyrir að varpa sök á skipsfélaga sinn] Vísir skoðað 29 sept. 2017.</ref> |} === 7. júní 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Árásin er talin hafa tengst handrukkun |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | Mosfellsdalur, [[Mosfellsbær]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Tveir menn |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |6 ár |- | colspan="2" | Arnar Jónsson Aspar lést við árás að Æsustöðum í Mosfellsdal. Árásin er talin hafa tengst handrukkun. Sex voru handtekin, fimm karlar og ein kona. <ref>[http://www.ruv.is/frett/tveir-hinna-handteknu-voru-daemdir-i-februar Tveir hinna handteknu voru dæmdir í febrúar] Rúv, skoðað 8. júní 2017.</ref> |} === 21. september 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkamsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona frá [[Lettland| Lettlandi]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Hælisleitandi frá [[Jemen]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Erlend kona á fimmtugsaldri varð fyrir líkamsárás að kvöldi til á Hagamel 18. Hún varð úrskurðuð látin á Landspítalanum. Tveir karlmenn voru handteknir á vettvangi, annar var erlendur ríkisborgari á fertugsaldri og var hann gestkomandi, en hinn var Íslendingur á þrítugsaldri og búsettur í húsinu. Konan sem lést bjó einnig í húsinu.<ref>[http://www.visir.is/g/2017170929685/manndrap-a-melunum Manndráp á Melunum] Vísir, skoðað 22. september 2017.</ref> Maðurinn var hælisleitandi frá [[Jemen]] en konan, Sanita Braune, frá Lettlandi.<ref>[http://www.visir.is/g/2017170928728/hinn-grunadi-i-hagamelsmalinu-urskurdadur-i-fjogurra-vikna-gaesluvardhald Hinn grunaði í Hagamelsmálinu úrskurðaður í fjögurra vikna gæsluvarðhald] Vísir, skoðað 29. sept. 2017.</ref> Maðurinn, Khaled Cairo, hafði slegið Sanitu með glerflöskum og slökkvitæki. Hann kvaðst vera ósáttur að hún hafi verið í tygjum við blökkumann. Cairo hegðaði sér undarlega í samskiptum við lögreglu og í dómssal. Hann var þó ekki metinn ósakhæfur eða siðblindur og var dæmdur í 16 ára fangelsi.<ref>[http://www.visir.is/g/2018180418835/daemdur-i-16-ara-fangelsi-fyrir-manndrap-a-hagamel Dæmdur í 16 ára fangelsi fyrir manndráp á Hagamel] Vísir, skoðað 18. apríl, 2018.</ref> |} === 3. desember 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás um nótt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 20 ára [[Albanía| albanskur]] maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 25 ára Íslendingur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |17 ár |- | colspan="2" | Tveir albanskir karlmenn voru stungnir af íslenskum karlmanni á þrítugsaldri á Austurvelli um miðja nótt í kjölfar slagsmála. Annar maðurinn lést nokkrum dögum síðar á sjúkrahúsi.<ref>[http://www.ruv.is/frett/latinn-eftir-hnifstunguaras-a-austurvelli Látinn eftir hnífsstunguárás á Austurvelli] Rúv, skoðað 9. des. 2017.</ref> Gerandinn Dagur Hoe Sigurjónsson (1992– ) var ákærður fyrir að bana hinum albanska Klevis Sula (1997–2017) á Austurvelli í byrjun desember 2017. Samkvæmt ákærunni stakk hann Sula fjórum sinnum. Dagur var jafnframt ákærður fyrir tilraun til manndráps með því að hafa við sama tilefni stungið annan albanskan mann þrisvar þannig að sá hlaut meðal annars slagæðablæðingu.<ref>http://www.ruv.is/frett/akaerdur-fyrir-mord-og-manndrapstilraun</ref> Dagur var dæmdur í 17 ára fangelsi.<ref>[http://www.visir.is/g/2018180629807 Dagur Hoe dæmdur í 17 ára fangelsi] Vísir, skoðað 16. júlí 2018</ref> |} == 31. mars 2018== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður banar bróður sínum í Árnessýslu<br /> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Suðurland]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 65 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Bróðir hins látna |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |7 ár, síðar lengt í 14 ár |- | colspan="2" | Ragnar Lýðsson (24. nóvember 1952–31. mars 2018) fannst látinn á bænum Gýgjarhóli II í Árnessýslu. Þrír bræður voru á staðnum er atvik átti sér stað. Valur Lýðsson, bróðir Ragnars og ábúandi á bænum tilkynnti um andlátið. Frásögn hans af hvernig á andlátið bar til þótti ótrúverðug og í framhaldinu var hann grunaður um manndráp. Þriðja bróðurnum var sleppt að lokinni skýrslutöku, hann var sofandi þegar umrædd átók áttu sér stað. Ummerki voru um átök á vettvangi og bráðabirgðakrufning leiddi í ljós að áverkar á líkinu hafi orðið Ragnari að bana.<ref>[http://www.ruv.is/frett/brodirinn-grunadur-um-manndrap Bróðirinn grunaður um manndráp] Rúv, skoðað 3. apríl, 2018.</ref> |} == 8. desember 2019== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Manni hrint af svölum. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Úlfarsárdalur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Litáskur karlmaður á fimmtugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Litáskur karlmaður á sextugsaldri <ref>[https://www.visir.is/g/20202009982d/akaerdur-fyrir-mord-med-thvi-ad-kasta-manni-fram-af-svolum Ákærður fyrir morð með því að kasta manni fram af svölum]Vísir, skoðað 9 sept 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Sýknaður |- | colspan="2" |Litáskur maður á fimmtugsaldri fannst látinn fyrir utan fjölbýlishús í Grafarholti. Arturas Leimontas er sagður hafa ráðist á manninn og kastað honum svo fram af svölum íbúðarinnar með þeim afleiðingum að hann lést skömmu síðar. Arturas neitaði sök en var dæmdur í 16 ára fangelsi í Héraðsdómi en var síðar sýknaður í Landsrétti. Landsréttur hélt því fram að enginn vitni gætu staðfest það sem Arturas var gefið að sök og að gögn úr réttarmeinafræðirannsókn málsins stæðust ekki.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212123846d/syknadur-i-landsretti-eftir-sextan-ara-dom-i-heradi|title=Sýknaður í Landsrétti eftir sextán ára dóm í héraði - Vísir|date=2021-06-18|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} =2020 - 2029= ==2020== === 28. mars 2020=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona fannst látin á heimili sínu. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Sandgerði]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona á sextugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á sextugsaldri, sambýlismaður konunnar <ref>[https://www.ruv.is/frett/2020/04/08/gaesluvardhald-framlengt-til-15-april Gæsluvarðhald framlengt...]Rúv, skoðað 20. apríl 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |14 ár |- | colspan="2" |Björg Ástríðardóttir (1968–2020) fannst látin á heimili sínu í Sandgerði þar sem hún bjó með eiginmanni sínum. Ragnar Sigurður Jónsson (1965– ), eiginmaður Bjargar, var handtekinn 4 dögum síðar grunaður um að hafa banað eiginkonu sinni með því að hafa þrengt að hálsi hennar þar til hún lést. Ragnar bar við minnisleysi sökum drykkju en var dæmdur í '''14 ára''' fangelsi í júní 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222247210d/-hvernig-af-hendirdu-lik-fyrir-mis-tok-|title=„Hvernig af­hendirðu lík fyrir mis­tök?“ - Vísir|date=2022-11-04|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} === 6. apríl 2020=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Sonur réðst á móður og stjúpföður með hnífi |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Móðir geranda |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á þrítugsaldri <ref>[https://www.visir.is/g/2020142808d/mordid-i-hafnarfirdi-logregla-var-a-heimilinu-fimm-timum-fyrir-andlatid Morðið í Hafnarfirði...]Vísir, skoðað 15. apríl 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |Fellt niður vegna andláts geranda. |- | colspan="2" |Maður á þrítugsaldri veittist að móður sinni og sambýlismanni hennar með hníf með þeim afleiðingum að móðir mannsins lést. Hann stakk móður sína tvívegis og veitti sambýlismanni hennnar stungusár á höku og á handlegg<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20202013985d/haskalegur-akstur-og-haettuleg-aras-a-samvisku-grunads-mordingja|title=Háskalegur akstur og hættuleg árás á samvisku grunaðs morðingja - Vísir|date=2020-09-21|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref>. Maðurinn svipti sig lífi á réttargeðdeild Landspítalans á jóladag 2020 og var málið fellt niður.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212057020d/manndrapsmal-fellt-nidur-vegna-andlats-akaerda|title=Manndrápsmál fellt niður vegna andláts ákærða - Vísir|date=2021-05-01|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} === 25. júní 2020=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður kveikti í húsi á Bræðraborgarstíg |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 3 Pólverjar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á sjötugsaldri <ref>[bruninn-a-braedraborgarstig-talinn-manndrap-af-asetningi Bruninn á Bræðraborgastíg talinn manndráp af ásetningi]Vísir, skoðað 25. júlí 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" |3 Pólverjar létu lífið og 4 slösuðust eftir íkveikju á Bræðraborgarstíg. Marek Moszczynski var handtekinn skömmu síðar við rússnenska sendiráðið grunaður um íkveikjuna. Marek hafði sýnt undarlega hegðun dagana fyrir íkveikjuna og var dæmdur '''ósakhæfur''' í Landsrétti og gert að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun (réttargeðdeild).<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222274209d/domur-stad-festur-i-braedra-borgar-stigs-malinu|title=Dómur stað­festur í Bræðra­borgar­stígs­málinu - Vísir|date=2022-10-06|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref> |} == 13. febrúar 2021== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Morð í austur-Reykjavík, skotið á mann fyrir utan heimili hans í Rauðagerði. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á fertugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 4 einstaklingar. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" |Armando Beqirai (1988–2021) var skotinn níu sinnum fyrir utan heimili sitt í Rauðagerði. Angjelin Sterkaj (1986–) játaði að hafa banað Armando. Claudia Sofiu Coelho Carvalho, Murat Selivrada, Shpetim Qerimi voru einnig gert að sök samverknað í morðinu á Armando. Murat er sagður hafa vísað Claudiu á tvær bifreiðar í umsjón Armando sem hún sat fyrir og gerði Angjelin viðvart um ferðir Armandos þetta kvöld. Shpetim Qerimi var sakaður um að hafa ekið Angjelin að heimili Armando. Angjelin var dæmdur í 16 ára fanglesi og voru Claudia, Murat og Shepetim sýknuð í héraðsdómi. Landsréttur þyngdi dóminn töluvert og dæmdi Angjelin í 20 ára fanglesi og samverkamenn hanns í 14 ára fangelsi. Hæstaréttur mildaði dóminn og var Angjelin dæmdur í '''16 ár''', Claudia í '''3 ár''', Murat í '''4 ár''' og Shpetim í '''10 ár'''. Hæstiréttur sagði Landsrétt hafa skortið lagalega heimild í dómsúrskurð sínum. Á tímabili sátu 9 einstaklingar í gæsluvarðhaldi vegna málsins og er þetta ein umfangsmesta rannsókn í sögu lögreglunnar í seinni tíð.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232430562d/domar-i-rauda-gerdis-malinu-mildadir-veru-lega|title=Dómar í Rauða­gerðis­málinu mildaðir veru­lega - Vísir|date=2023-06-21|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} ==2022== === 4. júní 2022=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður fannst látinn fyrir utan heimili sitt í Barðavogi í Reykjavík. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á fimmtugsaldri. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á þrítugsaldri. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár<ref>[https://www.visir.is/g/20232407443d/magnus-aron-daemdur-i-sextan-ara-fangelsi-i-barda-vogs-malinu/ Magnús Aron dæmdur í sextán ára fangelsi í Barða­vogs­málinu] Vísir, sótt 27/4 2023</ref> |- | colspan="2" |Gylfi Bergmann Heimisson (1975–2022) fannst látinn fyrir utan heimili sitt í Barðavogi. Nágranni Gylfa, Magnús Aron Magnússon (2001–) játaði á sig verknaðinn. Gylfi er sagður hafa bankað uppi hjá Magnúsi í risíbúð þar sem Magnús bjó með móður sinni sem lá þá inni á sjúkrahúsi. Ætlaði Gylfi þá að ræða við Magnús eftir að hann sló til annars nágranna kvöldið áður. Magnús er þá sagður hafa hrint Gylfa og átök brotist út í stiganum frá risinu. Átökin bárust út á malarplan fyrir framan húsið þar sem Magnús ítrekað sparkaði og kýldi Gylfa með þeim afleiðingum að hann lést. Magnús var dæmdur í '''16 ára''' fangelsi í Héraðsdómi.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232407443d/magnus-aron-daemdur-i-sextan-ara-fangelsi-i-barda-vogs-malinu|title=Magnús Aron dæmdur í sextán ára fangelsi í Barða­vogs­málinu - Vísir|date=2023-04-27|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} ===21. ágúst 2022=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Tveir látast eftir skotárás, árásarmaður og fórnarlamb. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Blönduós |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður í kringum þrítugt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Sonur hjónanna var ekki ákærður og málið fellt niður á grundvelli neyðarvarnar. |- | colspan="2" |Eva Hrund Pét­urs­dótt­ir (1969–2022) var skotin til bana á heimili sínu á Blönduósi og Kári Kárason, eiginmaður Evu, særðist einnig alvarlega<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2022/08/23/nofn_hjonanna_sem_urdu_fyrir_arasinni/|title=Nöfn hjónanna sem urðu fyrir árásinni|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref>. Árásarmaðurinn Brynjar Þór Scheel Guðmundsson (1986–2022)<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222306334d/efna-til-sofnunar-fyrir-fjolskyldu-brynjars-thors-a-blonduosi|title=Efna til söfnunar fyrir fjölskyldu Brynjars Þórs á Blönduósi - Vísir|date=2022-03-09|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref> fannst einnig látinn á vettvangi. Brynjar fór inn um ólæstar dyr á heimili hjónana vopnaður afsagaðri haglabyssu og veiðihníf, Þegar Brynjar varð var við að gestir væru í húsinu sneri hann aftur út og Kári á eftir honum. Orðaskipti urðu á milli Kára og Brynjars sem enduðu með því að Brynjar skaut Kára í kviðinn. Því næst sneri Brynjar aftur inn í húsið og skaut Evu í höfuðið þar sem hún stóð inni í stofu. Þegar Brynjar var að endurhlaða byssuna náði sonur hjónana sem var gestkomandi í húsinu að afvopna Brynjar og yfirbuga hann með þeim afleiðingum að hann lést út frá súrefnisskorti. Lögregla hafði áður haft afskipti af Brynjari vegna hótana í garð hjónanna. Sonur hjónanna var ekki ákærður og málið fellt niður á grundvelli neyðarvarnar.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232376454d/rann-sokn-log-reglu-a-blondu-osi-lokid-tok-log-regluna-26-minutur-ad-maeta-a-stadinn|title=Rann­sókn lög­reglu á Blöndu­ósi lokið: Tók lög­regluna 26 mínútur að mæta á staðinn - Vísir|date=2023-10-02|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref> |} === 3. október 2022=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður var stunginn til bana í heimahúsi á Ólafsfirði.<ref>[https://www.visir.is/g/20232465744d/steinthor-hafi-stungid-tomas-tvisvar Steinþór hafi stungið Tómas tvisvar] Vísir, sótt 22. september 2023</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Ólafsfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi |Tómas Waagfjörð, 47 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Steinþór Einarsson, 37 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 8 ár <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-01-09-atta-ara-fangelsi-fyrir-manndrap-a-olafsfirdi-401500 8 ára fangelsi fyrir manndráp á Ólafsfirði] 9. janúar 2024, Rúv.is</ref> |- | colspan="2" |Tómas Waagfjörð (1976-2022) var stunginn til bana í heimahúsi á Ólafsfirði þar sem hann hugðist sækja eiginkonu sína eftir að hún leitaði til vinar eftir rifrildi þeirra hjóna. Steinþór Einarsson (1986-) vinur konunar reyndi um hríð að koma Tómasi út úr húsinu en án árangurs. Endaði það með því að Steinþór kastaði sólgleraugum sem hann bar á höfði sér í Tómas, við þar reiddist Tómas mikið og dróg upp hníf sem hann stakk Steinþór með bæði í kinn og læri. Í átökunum hlaut Tómas tvö stungusár á mjöðm sem leiddu til þess að hann lést. Steinþór bar fyrir dómi að um neyðarvörn væri að ræða en var þó á endanum dæmdur til '''8 ára''' fangelsisvistar.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252670725d/olafsfjardarmalid-fer-fyrir-haestarett|title=Ólafsfjarðarmálið fer fyrir Hæsta­rétt - Vísir|last=Stefánsson|first=Jón Þór|date=2025-03-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> |} == 2023 == === 20. apríl 2023=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Pólskur maður var stunginn til bana á bílaplani í Hafnarfirði. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi |Bartolomiej Kamil Bielenda, 27 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 19 ára karlmaður <ref>[https://www.visir.is/g/20232406158d/stulkunni-sleppt-ur-haldi-og-einn-buinn-ad-jata Stúlkunni sleppt úr haldi og einn búinn að játa] Vísir, sótt 24/4 2023</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 12 ár |- | colspan="2" |Bartlomiej Kamil Bielenda (1996-2023) lést af sárum sínum eftir að hafa orðið fyrir stunguárás á bílastæði við Fjarðarkaup í Hafnafirði. Sæmundur Tryggvi Norðquist Sæmundsson (2004-)<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232484272d/tiu-ara-fangelsi-fyrir-manndrapid-vid-fjardarkaup|title=Tíu ára fangelsi fyrir mann­drápið við Fjarðar­kaup - Vísir|last=Stefánsson|first=Kolbeinn Tumi Daðason,Jón Þór|date=2023-03-11|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> gekkst við því að hafa umrætt kvöld hafa hitt á Bartlomiej á Íslenska Rokkbarnum þar sem Sæmundur var ásamt öðrum, til orðaskipta hafi komið á milli mannana vegna fíkniefnaskuldar sem hafi svo brotist út í átök hinum megin við götuna á bílastæðinu við Fjarðarkaup. Sæmundur ásamt tveimur mönnum eru sagðir hafa ráðist að Bartlomiej. Sæmundur á þá að hafa stungið Bartlomiej sex sinnum sem leiddi til dauða hans. Fjórir voru ákærðir í málinu, þrír drengir ásamt einnar stúlku sem tók atlöguna upp á myndband. Sæmundur hlaut '''12 ára''' dóm og samverkamenn hans '''4 ár''' hver, stúlkan hlaut '''6''' mánuði skilorðsbundna. Við dóm var tekið tillit til geranda sökum ungs aldurs þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242582194d/domar-vegna-manndrapsins-i-hafnarfirdi-thyngdir|title=Dómar vegna mann­drápsins í Hafnar­firði þyngdir - Vísir|last=Kjartansson|first=Kjartan|date=2024-07-06|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> |} ===27. apríl 2023=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Konu ráðinn bani í heimahúsi |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Selfoss]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi |Sofia Sarmite Kolesnikova, 28 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Daníel Andri Einarsson <ref>[https://www.visir.is/t/3530] Vísir sótt 18/6 2023</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Gerandi lést erlendis áður en hann hlaut dóm. <ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-09-10-madur-sem-er-grunadur-um-ad-hafa-banad-konu-a-selfossi-er-latinn-421555|title=Maður sem er grunaður um að hafa banað konu á Selfossi er látinn - RÚV.is|last=Guðmundsdóttir|first=Ingibjörg Sara|date=2024-09-10|website=RÚV|access-date=2024-09-16}}</ref> |} ===17. júní 2023=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður var stunginn til bana í Hafnarfirði. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Pólskur karlmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Meðleigjandi, Pólskur karlmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-06-daemdur-i-sextan-ara-fangelsi-fyrir-ad-stinga-medleigjanda-sinn-til-bana-399070/|title=Dæmdur í sextán ára fangelsi fyrir að stinga meðleigjanda sinn til bana - RÚV.is|last=Örlygsdóttir|first=Urður|last2=Gunnarsson|first2=Freyr Gígja|date=2023-12-06|website=RÚV|access-date=2024-03-26}}</ref> |- | colspan="2" |Jaroslaw Stanislaw Kaminski (1977-2023) lést eftir að meðleigjandi hans Maciej Jakub Talik (1984-) stakk hann fimm sinnum í íbúð þeirra í Hafnarfirði. Mennirnir höfðu sama kvöld farið út á lífið en þegar aftur var komið í heimahúsið hafi Maciej krafið Jaroslaw um ógreidda fjármuni sem hann hafi átt að skulda Maciej fyrir leigu. Til átaka hafi komið milli mannana sem endaði með því að Jaroslaw lést af sárum sínum. Maciej bar fyrir sig neyðarvörn en var dæmdur til '''16 ára''' fangelsis vistar í Landsrétti.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242626585d/sextan-ara-domur-fyrir-manndrap-i-drangahrauni-stendur|title=Sex­tán ára dómur fyrir mann­dráp í Drangahrauni stendur - Vísir|last=Stefánsson|first=Jón Þór|date=2024-09-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> |} === 21. september 2023 === {| class="wikitable" ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður fannst látinn á heimili sínu með fjölda áverka. Sambýliskona hans var handtekin, grunuð um verknaðinn. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | Bátavogur, [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á sextugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Dagbjört Rúnarsdóttir |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár <ref>https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/07/25/dagbjort_daemd_i_10_ara_fangelsi_fyrir_likamsaras/</ref> |- | colspan="2" |Karlmaður á sextugsaldri lést eftir að sambýliskona hans Dagbjört Rúnarsdóttir (1981-) veitti honum áverka í íbúð hennar í Bátavogi. Dagbjört er sögð hafa dagana 22.-23. september beitt sambýlismann sinn ítrekuðu grófu líkamlegu ofbeldi yfir tveggja daga skeið með þeim afleiðingum að hann lést. Dagbjört tók atlöguna upp á símann sinn. Dagbjört kenndi manninum um að hafa valdið dauða hunds hennar sem fannst í frysti á vettvangi. Dagbjört var dæmd í '''16 ára''' fangelsi árið 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2024/01/15/mordid-batavogi-heradssaksoknari-lysir-misthyrmingum-dagbjartar/|title=Morðið í Bátavogi: Héraðssaksóknari lýsir misþyrmingum Dagbjartar|date=2024-01-15|website=DV|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242589708d/-eg-myndi-aldrei-gera-honum-eitt-eda-neitt-|title=„Ég myndi aldrei gera honum eitt eða neitt“ - Vísir|last=Stefánsson|first=Jón Þór|date=2024-06-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252691191d/refsing-dag-bjartar-thyngd-veru-lega|title=Refsing Dag­bjartar þyngd veru­lega - Vísir|last=Sæberg|first=Jón Þór Stefánsson,Árni|date=2025-02-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-20}}</ref> |} ==2024== === 31. janúar=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Móðir banar barni í Kópavogi. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 6 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Móðir drengsins |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 18 ár |- | colspan="2" |6 ára drengur lést eftir að móðir hans bar kodda fyrir vit hans með þeim afleiðingum að drengurinn lést, því næst fór konan inn til eldri sonar síns þar sem hann svaf og þrýsti andliti hans í rúmið þannig hann gat ekki andað. Drengurinn náði þó að komast undan taki móður sinnar og flúði heimilið. Konan, sem er frá Írak, hafði verið búsett á Íslandi í um 4 ár þegar verknaðurinn var framinn. Konan var dæmd í '''18 ára''' fangelsi í Héraðsdómi.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-11-08-thyngsti-domur-yfir-konu-her-a-landi-i-meira-en-heila-old-426977|title=Þyngsti dómur yfir konu hér á landi í meira en heila öld - RÚV.is|last=Gunnarsson|first=Freyr Gígja|date=2024-11-08|website=RÚV|access-date=2025-02-18}}</ref> |} ===20. apríl=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Manni banað í sumarhúsi. Tveir litáskir karlmenn í gæsluvarðhaldi vegna gruns um morðið. <ref>[https://www.visir.is/g/20242559820d/madur-a-fertugsaldri-talinn-hafa-verid-myrtur-i-sumarhusi] Vísir, 2/4 2024</ref> |- |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Kiðjaberg |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á fertugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Litáískur karlmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 10 ár <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-tiu-ara-fangelsisdomur-i-kidjabergsmalinu-467411 Tíu ára fangelsisdómur í Kiðjabergsmálinu] Rúv, sótt 19. febrúar 2026</ref> |} ===22. apríl=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Kona fannst látin í heimahúsi. Grunur um saknæmt athæfi. <ref>[https://www.visir.is/g/20242560861d/grunadur-um-ad-hafa-radid-konu-sinni-bana Grunaður að hafa ráðið konu sinni bana] Vísir, 23/4 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Akureyri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona um fimmtugt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Karlmaður á sjötugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 12 ár [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/12/09/12_ara_fangelsi_fyrir_ad_bana_barnsmodur_sinni/ <nowiki>[86]</nowiki>] |} ===22. ágúst=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Hjón fundust látin í heimahúsi í Neskaupstað. Myrt með hamri. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-08-23-andlat-i-neskaupstad-komin-er-allgod-mynd-af-thvi-sem-gerdist-420291 Andlát í Neskaupstað, komin er allgóð mynd af því sem gerðist] Rúv, 23/8 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Neskaupstaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolendur | Hjón á áttræðisaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Karlmaður á fimmtugsaldri, Alfreð Þórðarson<ref>[https://www.dv.is/frettir/2025/1/2/mordin-i-neskaupstad-alfred-erling-murkadi-lifid-ur-hjonunum-med-hamri/ Alfreð Erling murkaði lífið úr hjónunum með hamri] Dv</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" style="text-align: left;" |Hjón á áttræðisaldri fundust látin á heimili sínu á Neskaupstað eftir endurtekin hamarshögg í höfuðið af hálfu Alfreðs Þórðarsonar. Eftir árásina stal Alfreð bíl hjónanna og veitti lögreglan honum eftirför þegar bíllinn sást síðar í Reykjavík.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252686794d/sagdist-a-leid-i-hall-grims-kirkju-fyrir-gud-eda-djofulinn|title=Sagðist á leið í Hall­gríms­kirkju fyrir guð eða djöfulinn|last=|first=|date=2025-10-02|website=Vísir|language=is|access-date=2026-01-21}}</ref> Að eigin sögn var hann á leið til Hallgrímskirkju og ætlaði sér þar að kveikja í krossi. Sökum ranghugmynda Alfreðs og mikilla hugsanatruflana var hann metinn ósakhæfur.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252700591d/syknadur-af-a-kaeru-um-ad-verda-hjonum-ad-bana|title=Sýknaður af á­kæru um að verða hjónum að bana|last=|first=|date=2025-03-13|website=Vísir|language=is|access-date=2026-01-21}}</ref> |} ===24. ágúst=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Stúlka lést af sárum sínum eftir stunguárás.<ref>[https://www.visir.is/g/20242614756d/stulkan-er-latin Stúlkan lést af sárum sínum] Vísir 31/8 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Miðbær Reykjavíkur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Bryndís Klara Birgisdóttir, 17 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 16 ára strákur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 8 ár [https://www.visir.is/g/20252720514d/atta-ar-fyrir-ad-bana-bryndisi-kloru] |} ===15. september=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Faðir myrti 10 ára dóttur sína. <ref>[https://www.visir.is/g/20242621847d/is-lenskur-fadir-grunadur-um-ad-hafa-banad-dottur-sinni] Vísir 16/9 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Krýsuvík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 10 ára stúlka |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Faðir stúlkunnar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár<ref>{{Cite web|url=https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926-11e5-80c6-005056bc6a40&id=0f1151a9-8556-4b7b-a482-69ad4073ec9f|title=Dómur|website=www.heradsdomstolar.is|access-date=2025-06-25}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} ===24. október=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Fertugur maður grunaður um morð á móður sinni. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-10-24-karlmadur-i-gaesluvardhald-grunadur-um-ad-myrda-modur-sina-425593] Rúv 24/10 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Sonur hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |} ==2025== === 11. mars=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður fannst þungt haldinn í Gufunesi í Grafarvogi. Hann lést skömmu síðar eftir komu á slysadeild. Þrír voru ákærðir fyrir manndráp. Þeir kúguðu manninnum stórar fjárhæðir eftir að hafa beitt unglingsstúlku sem tálbeitu sem hann mælti sér mót við. <ref>[https://www.visir.is/g/20252735272d/hrotta-legu-of-beldi-lyst-i-a-kaeru-a-hendur-stefani-lukasi-og-matthiasi/ Hrotta­legu of­beldi lýst í á­kæru á hendur Stefáni, Lúkasi og Matthíasi Visir.is, sótt 4. júní, 2025</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á sjötugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 3 karlmenn. 33 ára, 21 árs og 18 ára. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár, 16 ár & 12 ár <ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-13-landsrettur-mildar-refsingu-lukasar-og-stefans-474945|titill= Landsréttur mildar refsingu Lúkasar og Stefáns|útgefandi=Vísir|mánuður=13. maí|ár=2026}}</ref> |- |} === 11. apríl=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona banaði föður sínum á heimili þeirra. <ref>[https://www.visir.is/g/20252714323d/hand-tekin-vegna-and-lats-fodur-hennar Hand­tekin vegna and­láts föður síns] Visir.is, sótt 13. Apríl, 2025</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Garðabær]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður um áttrætt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Dóttir hans á þrítugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár <ref>[https://www.visir.is/g/20252818255d/margret-lof-daemd-i-16-ara-fangelsi Margrét Löf dæmd í 16 ára fangelsi] Vísir, sótt 16. desember 2025</ref> |- |} === 14. júní === {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Frönsk kona grunuð um að bana dóttur sinni og eiginmanni. <ref>[https://www.visir.is/g/20252739329d/fronsk-kona-grunud-um-ad-bana-dottur-sinni-og-eigin-manni] Visir.is, sótt 14. Júní, 2025</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolendur | Dóttir hennar og eiginmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Móðir hennar og eiginkona hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- |} <div class="mw-collapsible"> <div style="text-align: center; ">Listar yfir [[morð á Íslandi]]</div> <div class="mw-collapsible-content"> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000]] </div> </div> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Morð á Íslandi]] qj3fwfjeonwxrlwgj93bowtc8mid6l7 1964942 1964935 2026-05-31T15:11:18Z Berserkur 10188 /* 12. desember 2004 */ Ekki morð... 1964942 wikitext text/x-wiki <div class="mw-collapsible" style="float: right"> <div style="text-align: center; ">Listar yfir [[morð á Íslandi]]</div> <div class="mw-collapsible-content"> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000]] </div> </div> Þetta er listi yfir [[morð á Íslandi]] frá árinu 2000. =2000 - 2009= ==2000== === 18. mars 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skýtur föður sinn með riffli, mögulega af slysni. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Húsavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~66 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~21 árs sonur hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 4 mánuðir |- | colspan="2" | Jón Frímann Jónsson (1934–2000) lést af völdum skotsára sem hann hlaut í höfuð. Sonur hans, f. 1979, sat við rúmgafl föður síns sem svaf og ætlaði að svipta sjálfan sig lífi. Jón vaknaði og greip til riffilsins sem sonurinn hélt á og hleypti hann þá af. Sagðist sonurinn hafa hleypt af tveimur skotum til viðbótar í sturlun. Ákvað hann að láta dauða föður síns líta út eins og sjálfsvíg þar til hann gæti sagt systkinum sínum frá því að hann væri valdur að dauða hans. Ekki fór það eftir og þremur dögum eftir að Jón hafði verið skotinn var sonurinn handtekinn. Sönnunargögn ýttu undir frásögn sonarins og voru þau tekin til refsilækkunar. Hann hlaut '''4 mánaða''' fangelsisdóm.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=200432&pageId=3018122&lang=is&q=%DE%F3r%F0i%20Braga%20J%F3nssyni Fjögurra mánaða fangelsi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3005105 Ákvað að fyrirfara sér við rúmstokk föður síns][http://www.haestirettur.is/domar?nr=1418 Ákæruvaldið gegn Þórði Braga Jónssyni]</ref> |} === 15. apríl 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona stungin ítrekað með hníf |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Keflavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~20 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~22 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 18 ár |- | colspan="2" | Áslaug Óladóttir (1980–2000) stungin 28 sinnum og lést hún af áverkum sínum. Morðið talið sérstaklega hrottalegt. Rúnar Bjarki Ríkharðsson (1978–) játaði verknaðinn, ásamt öðrum brotum á borð við líkamsárásir og nauðgun á sama svæði og tíma og morðið átti sér stað. Rúnar var ekki talinn eiga sér neinar málsbætur og var dæmdur til '''18''' ára fangelsisvistar af Héraðsdómi Reykjaness þann 20. desember 2000, og staðfesti Hæstiréttur þann dóm þann 23. maí 2001.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=2237&leit=t Dómur í máli Rúnars Bjarka Ríkharðssonar][http://www.mbl.is/frettir/innlent/2000/12/20/22_ara_karlmadur_daemdur_i_18_ara_fangelsi_fyrir_mo/ 22 ára karlmaður dæmdur í 18 ára fangelsi fyrir morð, nauðganir og líkamsárás]</ref> |} === 27. maí 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Konu hrint fram af svölum á 10. hæð í blokk |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 21 árs kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 23 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14 ár |- | colspan="2" | Áslaug Perla Kristjónsdóttir (1979–2000) lést af áverkum sínum eftir að hafa fallið af 10. hæð fjölbýlishúss í Kópavogi. Ásgeir Ingi Ásgeirsson (1976–) var ákærður fyrir morðið en hann neitaði sök. Mikið var tekist á fyrir rétti um hvort um slys væri að ræða eða ásetning. Hæstiréttur taldi óvéfengjanlegt að Ásgeir hafi veist að Áslaugu og hrint henni fram af svölum í íbúð hans eftir að hún neitaði honum um samfarir. Ásgeir lýsti síðar yfir ábyrgð á dauða Áslaugar. Ásgeir var dæmdur til '''14''' ára fangelsisvistar af Hæstarétti þann 21. júní 2001.<ref>[https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926–11e5-80c6-005056bc6a40&id=14b36268–4627–41ef-8858–862646e7a6de Dómur í máli Ásgeirs Inga Ásgeirssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3009511 Sýknu er krafist á grundvelli vafaatriða]</ref> |} === 23. júlí 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~48 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~39 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14 ár |- | colspan="2" | Hallgrímur Elísson (1952–2000) lést eftir að þrengt hafði verið að hálsi hans þar sem hann lá á dýnu í íbúð í Reykjavík. Bergþóra Guðmundsdóttir (1961–2014) var ákærð í málinu en hún neitaði sök. Hún og Hallgrímur voru bæði gestkomandi í íbúðinni en þau, húsráðandi og annar gestur höfðu setið við drykkju og mögulega neytt annarra lyfja að kvöldi morðsins. Þrátt fyrir gloppóttann vitnisburð var talið óyggjandi að Bergþóra hefði framið morðið. Hún var dæmd til '''14''' ára fangelsisvistar af Héraðsdómi Reykjavíkur 30. mars 2001. Hæstiréttur staðfesti þann dóm 14. júní 2001.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=1945&leit=t Dómur í máli Bergþóru Guðmundsdóttur][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3013911 Kona dæmd fyrir að kyrkja mann: 14 ára fangelsi]</ref> |} === 8. nóvember 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður sleginn í höfuð með hamri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~27 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~33 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Einar Örn Birgisson (1973–2000) fannst myrtur, en hann var sleginn fjórum sinnum í höfuðið með hamri. Atli Guðjón Helgason (1967–) játaði á sig morðið viku síðar, en hann hafði áður reynt að hylja og losa sig við sönnunargögn. Dómarar töldu Atla hafa banað Einari af ásetningi og því hefði hann ekkert sér til málsbóta. Atli var dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar af Héraðsdómi Reykjavíkur þann 29. maí 2001.<ref>[http://www.mbl.is/frettir/innlent/2001/05/29/domur_i_mali_akaeruvaldsins_gegn_atla_helgasyni/ Dómur í máli ákæruvaldsins gegn Atla Helgasyni][http://www.mbl.is/frettir/innlent/2001/05/29/daemdur_i_16_ara_fangelsi_fyrir_manndrap/ Dæmdur í 16 ára fangelsi fyrir manndráp]</ref> |} == 27. október 2001== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður stunginn ítrekað með hníf, laminn með kylfu, og kæfður með plastpoka. Morðinginn taldi að verið væri að veitast að sér kynferðislega. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~44 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~25 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Finnbogi Sigurbjörnsson (1957–2001) fannst látinn í garði í Breiðholti. Ásbjörn Leví Grétarsson (1976–) gekkst við morðinu, en hann og Finnbogi höfðu hist í miðbæ Reykjavíkur og farið saman heim til Ásbjörns til að reykja maríjúana. Ásbjörn sagði viðleitni Finnboga hafa orðið kynferðislega og að það hafi minnt hann á misnotkun sem hann varð fyrir í æsku. Við þá minningu hafi hann sturlast og fundist hann vera að veitast að þeim sem hafði misnotað hann, en ekki að Finnboga, og fundist hann þurfa að deyða brotamanninn. Ásbjörn náði í eldhúshníf og stakk hann Finnboga átta sinnum í bringu og bak og skar hann níu sinnum þvert yfir háls hans. Finnbogi lést þó ekki við þetta svo að Ásbjörn náði í hafnarboltakylfu og sló Finnboga um tíu þungum höggum í höfuðið. Þar sem Finnbogi andaði enn, þrátt fyrir árásir Ásbjörns, náði Ásbjörní plastpoka og setti yfir höfuð Finnboga. Þegar Finnbogi hafði loks gefið upp öndina, dró Ásbjörn hann út úr íbúð sinni og yfir í nærliggjandi garð. Blóðslóð lá frá íbúðinni og að líkinu og var hún um 80 metra löng. Ásbjörn var byrjaður að þrífa blóð af áhöldunum sem hann notaði og af gólfinu þegar lögreglu bar að garði. Ásbjörn var dæmdur '''ósakhæfur''' sökum sturlunar og geðrofs, og gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3022255 Morðið við Bakkasel: Ástæða liggur ekki fyrir][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3426305 Morðrannsókn miðar vel][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/661668/ Ákærður fyrir manndráp][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/666167/ Hrottafengin og langvinn atlaga][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3031509 Áfram í öryggisgæslu á Sogni]</ref> |} ==2002== === 18. febrúar 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður undir áhrifum fíkniefna ræðst á annan með kjötexi án ástæðu. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~51 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~24 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Bragi Óskarsson (1951–2002) fannst látinn á Víðimel í Reykjavík. Bragi hafði hlotið mörg högg í höfuð og andlit sem höfðu verið veitt með kjötexi, slaghamri og sveðju. Sömu nótt og Braga var ráðinn bani var brotist inn á dekkjaverkstæði við Ægisíðu, en vísbendingar þaðan leiddu lögreglu til innbrotsþjófsins sem reyndist einnig vera morðingi Braga. Hafði morðinginn, Þór Sigurðsson (1978–), rekist á Braga og myrt hann engöngu vegna þess að Bragi varð á vegi hans. Þór var undir miklum áhrifum fíkniefna þegar bæði innbrotið og morðið áttu sér stað. Hann játaði verknaðinn og vísaði lögreglu á morðvopnin og blóðug föt í ruslatunnu rétt hjá morðstaðnum. Héraðsdómur Reykjavíkur dæmdi Þór til '''16''' ára fangelsisvistar þann 8. janúar 2003.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2130511 Fíkill framdi morð á leið heim úr innbroti][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/653053/?item_num=41&dags=2002–02-19 Maður handtekinn grunaður um morðið][http://www.mbl.is/frettir/innlent/2003/01/08/daemdur_i_16_ara_fangelsi_fyrir_mord/ Dæmdur í 16 ára fangelsi fyrir morð]</ref> |} === 6. mars 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona stingur mann sinn eftir að hann barði hana. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~50 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~39 ára sambýliskona hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 8 ár |- | colspan="2" | Steindór Kristinsson (1952–2002) var stunginn í bringu og kvið og lést 18 dögum síðar af lungnabilun vegna bráðrar lungnabreytingar og lungnabólgu í kjölfar þess. Steindór er talinn hafa barið sambýliskonu sína í andlitið að kvöldi árásarinnar en sambýliskonan, Sigurhanna Vilhjálmsdóttir (1963–2019), er sögð hafa reiðst heiftarlega og ráðist á Steindór eftir að hann barði hana. Sigurhanna bar við minnisleysi sökum ölvunar, en hún hlaut '''8''' ára dóm í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 25. október 2002.<ref>[http://www.mbl.is/greinasafn/grein/694913/ Dæmd í átta ára fangelsi fyrir manndráp]</ref> |} === 27. apríl 2002 === {| class="wikitable" ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona kyrkir níu ára dóttur sína |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~9 ára stúlka |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~38 ára móðir stúlkunar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæf |- | colspan="2" | Níu ára stúlka lést eftir að móðir hennar þrengdi að hálsi hennar í húsi í Breiðholti aðfaranótt 27. apríl. Mæðgurnar sem bjuggu í Borgarfirði voru gestkomandi í húsinu. Húsráðanda var ekki viðvart um atburðinn fyrr en morguninn eftir.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2131743?iabr=on&fbclid=IwAR1fCRfMIOyAZMUOirtQlTEJP5w3obKYLGn-FIzAsXib9h8Wt1RScGpCS_k#page/n0/mode/1up/search/%E2%80%9CN%C3%ADu%20%C3%A1ra%E2%80%9D|title=Fréttablaðið - 81. tölublað (30.04.2002) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2023-06-21}}</ref> Móðir stúlkunnar var dæmd '''ósakhæf''' sökum geðræns ástands og var gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3460668?iabr=on&fbclid=IwAR25XdvGODbml1m6xKxuKFjEkisotSiO6a7i4eD9kUUJ8pl2jiImLldhdPg#page/n3/mode/1up/search/%E2%80%9CN%C3%ADu%20%C3%A1ra%20d%C3%B3ttur%E2%80%9D|title=Morgunblaðið - 305. tölublað (31.12.2002) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2023-06-21}}</ref> |} === 25. maí 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkamsárás fyrir utan skemmtistað |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~22 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Baldur Freyr Einarsson og Gunnar Friðrik Friðriksson |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 6 ár, 3 ár |- | colspan="2" | Magnús Freyr Sveinbjörnsson (1980–2002) varð fyrir grófri líkamsárás af hendi tveggja manna fyrir utan skemmtistaðinn Spotlight í Hafnarstræti í Reykjavík. Magnús lést á spítala rúmri viku eftir að árásin átti sér stað. Allmörg vitni voru að árásinni auk þess sem að atburðurinn náðist á upptöku í öryggismyndavél. Árásarmennirnir gáfu sig fram við lögreglu daginn eftir og voru þá settir í gæsluvarðhald. Þeir voru dæmdir í 3 og 2 ára fangelsi í Héraðsdómi Reykjavíkur, Hæstiréttur lengdi seinna dóma þeirra í '''6''' ár og '''3''' ár.<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3472193 https://www.mbl.is/frettir/innlent/2003/10/02/domur_thyngdur_yfir_monnum_sem_urdu_manni_ad_bana_i/</ref> |} === 26. september 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás á heimili |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~66 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~36 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Bragi Ólafsson (1936–2002) var stunginn til bana á heimili sínu að Klapparstíg í Reykjavík, en hann hafði orðið konu sinni að bana í sama húsi 14 árum áður. Banamein var stungusár sem náði inn að hjarta, en hann hafði verið stunginn víða, meðal annars í framhandlegg og kvið. Þegar lögreglu og sjúkrabíl bar að garði var Bragi enn með lífsmarki og gat hann skýrt lögreglu að einhverju leiti frá atburðarásinni. Bragi var látinn þegar komið var upp á sjúkrahús. Að sögn nágranna Braga var mikið blóð á veggjum íbúðarinnar og á gangi hússins. Lögreglan handtók Stein Ármann Stefánsson (1966–2013) sama kvöld. Steinn Ármann hafði áður komið við sögu hjá lögreglu og var hann talinn veikur á geði. Fjölskylda Steins hafði þá þegar lýst yfir áhyggjum sínum af andlegu ástandi Steins, en hún taldi víst að hann gæti reynst hættulegur og framið eitthvert voðaverk. Steinn neitaði til að byrja með að hafa verið valdur að dauða Braga, en viðurkenndi það fljótlega. Vafi lék á um sakhæfi hans, en geðlæknar voru ekki sammála um ástand Steins að kvöldi morðsins. Hæstiréttur dæmdi hann þó að lokum '''ósakhæfan''' og var honum gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni. Hann er talinn hafa verið á sterkum lyfjum er hann framdi verknaðinn og hafi verið haldinn ranghugmyndum. Steinn á að baki langan sakaferil.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=2854&leit=t Dómur í máli Steins Stefánssonar][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3036552 Hörð átök og blóð upp um veggi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=263499&pageId=3697727&lang=is&q=%C1rmann%20Stef%E1nsson Manndrápsmálið á Klapparstíg][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=263747&pageId=3706700&lang=is&q=Steinn%20%C1rmann%20Stef%E1nsson Gæðlæknar ósammála um sakhæfi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=201841&pageId=3054705&lang=is&q=Steinn%20%C1rmann%20Stef%E1nsson Einnig vandamál á Íslandi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=348436&pageId=5467027&lang=is&q=Steinn%20%C1rmann%20Stef%E1nsson Sýknaður af ákæru um manndráp]</ref> |} ==2004== === 31. maí 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Móðir stingur unga dóttur sína með hníf. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~12 ára stelpa |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~43 ára móðir hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæf |- | colspan="2" | Guðný Hödd Hildardóttir (1992–2004) fannst stungin til bana á heimili sínu á Hagamel í Reykjavík. Móðir Guðnýjar, Hildur Árdís Sigurðardóttir (1961–2020), hafði veist að Guðnýju og bróður hennar með hníf. Bróður Guðnýjar tókst að flýja úr íbúðinni og fór yfir til vinar síns sem hringdi á lögregluna. Er lögreglan kom heim til Hildar fann hún Guðnýju látna í rúmi sínu, en hún hafði verið stungin margsinnis. Hildur sjálf var illa særð þar sem hún hafði stungið sjálfa sig eftir að hafa sært son sinn og banað dóttur sinni. Hildur var færð á spítala þar sem hennar var gætt, en þaðan var hún síðan færð að Sogni. Hildur hafði áður reynt að fremja sjálfsvíg og hafði einnig sagt í návist annarra að frekar myndi hún drepa sig og börnin sín en að þau yrðu tekin af henni. Kennarar barnanna höfðu að auki lýst yfir áhyggjum af velferð þeirra. Hildur var dæmd '''ósakhæf''' og gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349266&pageId=5504819&lang=is&q=manndr%E1p Dæma móður á Hagamel][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349283&pageId=5505301&lang=is&q=Hildur%20%C1rd%EDs%20Sigur%F0ard%F3ttir Sagðist frekar drepa börnin en láta þau frá sér][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5484396 Man ekki eftir að hafa banað dóttur sinni][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/803791/ Guðný Hödd Hildardóttir]</ref> |} === 4. júlí 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður myrðir sína fyrrverandi með kúbeini og losar sig við líkið úti í hrauni. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~34 ára [[Indónesía| indónesísk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~45 ára barnsfaðir hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Sri Rahmawati (1970–2004) var myrt með kúbeini og taubelti. Morðinginn bar líkið inn í sturtuklefa og þreif það. Setti svo í poka og bar út í bíl. Hann henti farsíma hennar í sjóinn og losaði sig við líkið í hraungjótu í nágrenni Hafnarfjarðar. Morðinginn, Hákon Eydal (1959–), barnsfaðir fórnarlambsins, var dæmdur í '''16''' ára fangelsi 2005.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3759473 Sextán ára fangelsi fyrir morð; grein í Fréttablaðinu 2005]</ref> |} === 1. nóvember 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~25 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 11 ár |- | colspan="2" | Sæunn Pálsdóttir (1979–2004) lést eftir að eiginmaður og barnsfaðir hennar þrengdi að hálsi hennar með þvottasnúru aðfaranótt 1. nóvember 2004 á heimili þeirra í Kópavogi. Eiginmaður hennar, Magnús Einarsson, játaði verknaðinn fyrir tengdaforeldrum sínum og lögreglu. Talið er að morðið hafi verið framið af ásetningi, en engu að síður sýndi Magnús iðrun. Héraðsdómur dæmdi Magnús til 9 ára fangelsisvistar en Hæstiréttur þyngdi þann dóm og dæmdi Magnús til '''11''' ára fangelsisvistar þann 23. febrúar 2006.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=3793&leit=t Dómur í máli Magnúsar Einarssonar][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3887405 Dæmdur í ellefu ára fangelsi]</ref> |} === 13. nóvember 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkamsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Keflavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~32 ára [[Danmörk| Dani]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~29 ára [[Bretland| Breti]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 1½ ár |- | colspan="2" | Flemming Tolstrup (1972–2004) lést á veitingastaðnum Traffic í Keflavík aðfaranótt laugardagsins 13. nóvember 2004. Scott McKenna Ramsay (1975–) kýldi Tolstrup í hálsinn með þeim afleiðingum að slagæð rifnaði og blæðing sem Flemming hlaut milli heila og heilahimna leiddi til dauða hans. Ramsey viðurkenndi strax á vettvangi að hafa slegið hann og sagði ástæðuna þá að Flemming hefði stöðugt verið að áreita sambýliskonu hans. Fyrir héraðsdómi hafði Ramsey játað brotið skýlaust og þótti sannað að andlát Flemmings hefði verið bein afleiðing hnefahöggsins sem hann veitti honum. Héraðsdómur Reykjaness dæmdi Scott Mckenna Ramsay í átján mánaða fangelsi, þar af fimmtán mánuði skilorðsbundið, í október 2005, sem Hæstiréttur Íslands staðfesti 23. mars 2006.<ref>[http://www.visir.is/g/200660323057/haestirettur-stadfestir-dom-yfir-ramsey Hæstiréttur staðfestir dóm yfir Ramsay] [https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926–11e5-80c6-005056bc6a40&id=6c369b81-91ff-442d-b57f-de70ba33bd38 Hæstaréttardómur yfir Ramsay]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} ==2005== === 15. maí 2005=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás í veislu |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | [[Víetnam| Víetnamskur]] maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~33 ára [[Víetnam| víetnamskur]] maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Phong Van Vu lést af völdum innvortis blæðinga í brjóstholi. Phong var stunginn í brjóstkassa og víðar með þeim afleiðingum að hnífurinn gekk inn í bæði lungu og lungnaslagæð og í gegnum þind hans. Phong og maður að nafni Phu Tién Nguyén (1972–) voru í veislu í Kópavogi og höfðu deilt í töluverðan tíma um hvor ætti að sýna hinum meiri virðingu sökum aldurs, en það er hefð í heimalandi þeirra að hinn yngri sýni hinum eldi meiri virðingu. Eftir þrálátar deilur á Phong að hafa veitt Phu höfuðhögg og Phu þá reiðst. Hann greip til hnífs sem hann hafði í vasa sínum og lagði til Phong. Vitni á staðnum sögðu að árásin hafi verið einbeitt og af ásetningi og töldu dómarar framburð Phu um að um sjálfsvörn væri að ræða ótrúverðuga. Phu réðst á Phong og veitti honum áverka á hálsi, handlegg, kvið og brjóstkassa sem leiddi hann til dauða. Vitni sem reyndi að stíga á milli hlaut stungusár við mjöðm af völdum Phu. Það tók töluverð átök að stoppa árás Phu, en þegar það hafði tekist reyndi Phu aftur að ráðast á Phong og leitaði að nýjum vopnum. Dómurum þótti Phu ekki eiga sér neinar málsbætur og var hann dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar af Hæstarétti þann 6. apríl 2006.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=3869&leit=t Dómur í máli Phu Tién Nguyén] [http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1048795/ Sextán ár fyrir manndráp] [http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=262693&pageId=3683025&lang=is&q=manndr%E1p Sextán ár fyrir manndráp] [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3868533 Fékk sextán ára dóm fyrir hnífstunguárás] [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3677227 Ákærður fyrir að drepa mann með hnífsstungum]</ref> |} === 14. ágúst 2005=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Keflavíkurstöðin| Herstöðin í Keflavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~20 ára kvenkyns [[Bandaríkin| bandarískur]] hermaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | (Mögulega) ~21 árs [[Bandaríkin| bandarískur]] hermaður ''(sýknaður)'' |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Hermaðurinn Ashley Turner (1985–2005) fannst látin í kompu nálægt líkamsræktarstöð hermanna á herstöðinni á Keflavíkurflugvelli, en hún hafði verið falin þar. Miklir áverkar voru á líkama Turners en hún hafði einnig hlotið stungusár í hnakka sem talið er að hafi leitt hana til dauða. Herlögreglan handtók Calvin Eugene Hill (1984–) sem var talinn hafa ráðist á Turner á stigagangi í blokk á herstöðinni, en vitni lýstu vettvangi eins og sláturhúsi. Turner var enn á lífi er hún fannst en var úrskurðuð látin þegar komið var með hana á hersjúkrahús á Vellinum. Hill og Turner höfðu átt í deilum eftir að Hill hafði stolið greiðslukorti hennar ásamt öðrum hermanni og tekið út af því miklar fjárhæðir. Hill var enn að bíða niðurstöðu í því máli þegar morðið átti sér stað. Bandarískir sérfræðingar voru sendir til landsins til að rannsaka vettvang. Blóð úr Turner fannst á skóm Hill og átti hann yfir höfði sér lífstíðar- eða dauðadóm ef hann yrði fundinn sekur. Herinn tók að fullu við rannsókn málsins eftir að í ljós kom að engir Íslendingar tengdust málinu, og Hill var í kjölfarið fluttur á herstöð bandaríska hersins í Þýskalandi þar sem hann var áfram yfirheyrður. Hann neitaði sök allan tímann og var sýknaður af öllum kærum fyrir herrétti. Kom það varnarliðinu mjög á óvart þar sem allir höfðu talið óvéfengjanlegt að Hill væri morðinginn. Foreldrar Turners voru mjög ósáttir með meðferð málsins og gagnrýndu harðlega hve langan tíma rannsóknin tók. Einnig gagnrýndu þau það að Hill hafi verið leyft að búa í sama stigagangi og Turner þrátt fyrir að hann hafi stolið af henni háum fjárhæðum og hún átt að vitna gegn honum í því máli. Ef engin ný sönnunargögn koma upp sem benda á að einhver annar gæti verið morðingi Turners, eða gefa staðfestingu á sekt Hills, mun engum verða refsað fyrir morðið. Þó flestir telji ótvírætt að Hill sé morðingi Turners, virðist málið vera '''óupplýst'''.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349692&pageId=5529680&lang=is&q=mor%F0 Vitnið reyndi að komast undan][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=262012&pageId=3671356&lang=is&q=mor%F0 Stungusár var á hnakka][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=270788&pageId=3858845&lang=is&q=MOR%D0 Ung varnarliðskona stungin til bana][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=358186&pageId=5728633&lang=is&q=Mor%F0 Bandarískir sérfræðingar komnir][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=272082&pageId=3900500&lang=is&q=Ashley%20Turner Fer fyrir herrétt][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=364371&pageId=5889971&lang=is&q=Ashley%20Turner Valið í kviðdóm fyrir réttarhöld][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=277011&pageId=3957677&lang=is&q=Ashley%20Turner Verjendur segja galla vera á rannsókn][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=271599&pageId=3887323&lang=is&q=Ashley%20Turner Gæti verið dæmdur til dauða fyrir morð][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=277491&pageId=3968742&lang=is&q=Ashley%20Turner Engum refsað fyrir morðið]</ref> |} === 20. ágúst 2005=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Uppdópaður maður veitist að félaga sínum með hníf |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~20 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14½ ár |- | colspan="2" | Bragi Halldórsson (1985–2005) fannst látinn í íbúð á Hverfisgötu að morgni menningarnætur 2005. Bragi var gestkomandi í íbúðinni en þar bjó Sigurður Freyr Kristmundsson, ásamt hjónum sem áttu íbúðina. Sigurður, Bragi og húsbóndinn sátu og töluðu saman við eldhúsborðið. Sigurður segist hafa gripið 14 cm flökunarhníf sem þarna var til þess að leggja áherslu á orð sín, en hann kvaðst ekki muna um hvað var rætt. Sigurður segir að hann og Bragi hafi staðið upp samtímis og hnífurinn í kjölfarið stungist í Braga. Vitni segja hins vegar að Bragi hafi setið kyrr og aðeins Sigurður hafi staðið upp. Einnig sagði finnskur réttarmeinafræðingur að töluverðu afli hefði þurft að beita til að stinga Braga á þennan hátt, en hnífurinn gekk í gegnum rússkinnsjakka Braga, skinn, brjósk, lifur og hjarta. Reynt var að bjarga Braga en honum blæddi út. Sigurður flúði vettvang en sneri fljótt aftur og var þá handtekinn af lögreglu. Í blóði hans fannst bæði amfetamín og kókaín, en Sigurður hafði neytt eiturlyfja marga daga í röð fyrir morðið, sem og drukkið áfengi. Héraðsdómur Reykjavíkur dæmdi Sigurð sakhæfan og til '''14 ára og 6 mánaða''' fangelsisvistar fyrir morðið í febrúar 2006. Sigurður er sonur Kristmundar sem framdi morðið á Guðjóni Atla 1976.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3883000 Rak flökunarhníf beint í hjartastað][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1067341/ Dæmdur til 14 1/2 árs fangelsisvistar][http://www.visir.is/jatadi-a-sig-mord-vid-hverfisgotu/article/2005508240331 Játaði á sig morð við Hverfisgötu][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349710&pageId=5530293&lang=is&q=mor%F0 Þegar fíkniefnaneysla leiðir til morðs]</ref> |} ==2007== === 29. júlí 2007=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skotinn með riffli. Morðinginn svipti sig svo lífi. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~35 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~38 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Stefán Jónsson (1972–2007) var skotinn til bana á Sæbraut í Reykjavík. Árásarmaðurinn, Tómas Björnsson (1969–2007), notaði tuttugu og tveggja kalibera tékkneskan riffill til verksins. Stefán náði að forða sér áður en árásarmaðurinn skyti aftur og var honum hleypt inn í sendiferðabíl. Ökumaður sendiferðabílsins tók svo eftir því að Stefán hreyfði sig ekki og keyrði hann að Laugardalslaug þar sem hann og starfsmenn laugarinnar reyndu að koma Stefáni aftur til lífs meðan beðið var eftir sjúkrabíl. Stefán var úrskurðaður látinn á Landspítalanum stuttu síðar. Árásarmaðurinn keyrði á Þingvelli þar sem hann svipti sig lífi með sama skotvopni. Skildi hann eftir bréf þar sem hann útskýrði gjörðir sínar. Tómas hafði myrt elskhuga fyrrum konu sinnar.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3969743 Horfði á morðingjann hlaða riffilinn aftur og forðaði sér][http://www.visir.is/myrti-elskhuga-fyrrverandi-konu-sinnar-og-svipti-sig-svo-lifi/article/200770729025 Myrti elskhuga fyrrverandi konu sinnar og svipti sig svo lífi] </ref> |} === 7. október 2007=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Höfuðáverkar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~44 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Borgþór Gústafsson (1963–2007) lést eftir mikla höfuðáverka. Ákærði, Þórarinn Gíslason, neitaði sök og bar við minnisleysi sökum drykkju og lyfjaneyslu. Dómarar töldu sök Þórarins óvéfengjanlega og var Þórarinn í kjölfarið dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Héraðsdómi Reykjavíkur þann 22. maí 2008.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S200800458&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Þórarins Gíslasonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} == 17. ágúst 2009== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Höfuðáverkar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~31 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~31 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Bragi Friðþjófsson (1978–2009) lést eftir höfuðáverka af völdum Bjarka Freys Sigurgeirssonar (1978–2020) í herbergi Bjarka í Hafnarfirði. Bjarki játaði morðið að hluta og var dæmdur í '''16''' ára fangelsisvist af Héraðsdómi Reykjaness þann 30. nóvember 2009.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S200900821&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Bjarka Freys Sigurgeirssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://www.visir.is/bjarki-freyr-fekk-16-ar/article/2009470809177 Bjarki Freyr fékk 16 ár]</ref> |} =2010 - 2019= ==2010== === 8. maí 2010=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Tilefnislaus líkamsárás. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjanesbær]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~53 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~31 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Haukur Sigurðsson (1957–2010) lést eftir mikla áverka sem Ellert Sævarsson (1979–) veitti honum. Ellert játaði á sig morðið en hann var bæði undir áhrifum áfengis og amfetamíns er morðið átti sér stað. Ellert mætti Hauki á göngu í Reykjanesbæ og taldi af einhverjum ástæðum að Haukur væri barnaníðingur. Haukur og Ellert þekktust ekki og var árásin að öllu tilefnislaus. Hann veittist að Hauki eftir einhver orðaskipti og barði, sparkaði í hann þar sem hann lá í jörðinni og að endingu kastaði hann hellustein sem hann fann í höfuð Hauks, með þeim afleiðingum að hann lést. Blaðberi fann lík Hauks og hringdi á lögreglu. Ellert var dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Héraðsdómi Reykjaness þann 27. september 2010.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201000585&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Ellerts Sævarssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://www.visir.is/sudurnesjamordid--gret-thegar-hann-lysti-mordinu/article/2010348014320 Suðurnesjamorðið][http://www.mbl.is/frettir/forsida/2010/09/09/jatadi_manndrap_fyrir_domi/ Játaði manndráp fyrir dómi][http://www.dv.is/frettir/2010/6/18/mord-i-reykjanesbae-mennirnir-thekktust-ekki/ Morðið í Reykjanesbæ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100621041923/http://www.dv.is/frettir/2010/6/18/mord-i-reykjanesbae-mennirnir-thekktust-ekki/ |date=2010-06-21 }}</ref> |} === 15. ágúst 2010=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás á heimili |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Hafnarfjörður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~37 ára framkvæmdastjóri sælgætisgerðarinnar Góu |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~23 ára maður ástfanginn af kærustu hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Hannes Þór Helgason (1973–2010) var stunginn til bana og játaði Gunnar Rúnar Sigurþórsson (1987–) að hafa myrt Hannes og var hann dæmdur í '''16''' ára fangelsi af hæstarétti árið 2011. Málið tengdist kærustu Hannesar en Gunnar var ástfanginn af henni. Gunnar hafði árinu áður birt myndband af sér þar sem hann lýsti yfir eldheitri ást sinni á þessari kærustu Hannesar.<ref>[http://www.visir.is/haestirettur-daemir-gunnar-runar-i-16-ara-fangelsi/article/2011111019492 Hæstiréttur dæmir Gunnar Rúnar í 16 ára fangelsi 2011]</ref> |} === 14. nóvember 2010=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður gengur í skrokk á föður sínum. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 61 árs tónlistarmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 31 árs sonur hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14 ár |- | colspan="2" | Ólafur Þórðarson, tónlistarmaður, (1949–2011) varð fyrir líkamsárás þann 14. nóvember 2010 og lést af völdum þeirra áverka sem hann hlaut í árásinni þann 4. desember 2011. Ákærði, sonur Ólafs, Þorvarður Davíð Ólafsson (1979–2013) játaði að hafa veitt föður sínum áverkana sem leiddu til andláts Ólafs. Þorvarður, sem var undir áhrifum áfengis og fíkniefna, hlaut 14 ára fangelsisdóm í Héraðsdómi.<ref>https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926–11e5-80c6-005056bc6a40&id=bf9a216d-3c7e-430f-8b87-aa0c0ddc7c6c{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>http://www.visir.is/g/2011111209593</ref> |} ==2011== === 12. maí 2011=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Heiðmörk]], nærri [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~21 árs kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 25 ára sambýlismaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Þóra Elín Þorvaldsdóttir (1990–2011) var kyrkt af sambýlismanni sínum og barnsföður, Axel Eskfjörð Jóhannssyni, í Heiðmörk. Axel keyrði hana upp á Landspítalann eftir að hún lést og gaf sig fram. Hann var dæmdur '''ósakhæfur''' og var vistaður á réttargeðdeild.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201100849&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Axels Jóhannssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://www.pressan.is/Frettir/Lesafrett/mordid-i-heidmork-axel-leiddur-fyrir-domara---rikissaksoknari-vill-lokad-thinghald Axel Jóhannsson leiddur fyrir dómara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624181615/http://www.pressan.is/Frettir/Lesafrett/mordid-i-heidmork-axel-leiddur-fyrir-domara---rikissaksoknari-vill-lokad-thinghald |date=2016-06-24 }}</ref> |} === 2. júlí 2011=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Móðir kyrkir nýfætt barn sitt og sker í andlit þess |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Nýfætt barn |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | [[Litáen| Litháensk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 2 ár |- | colspan="2" | Agné Krataviciuté sögð hafa kyrkt nýfætt sveinbarn sitt þar til það lést á baðherbergi á Hót­el Frón. Barnið var líka með skurðáverka á andliti. Agné neitaði sök en var dæmd til '''2''' ára fangelsisvistar þann 28. mars 2012.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201101651&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Agné Krataviciuté]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} === 14. júlí 2011=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður stunginn til bana á veitingastað |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~45 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~39 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Hilmar Þórir Ólafsson (1966–2011) var stunginn til bana á veitingastaðnum Monte Carlo í Reykjavík. Redouane Naoui (1972–) var sakfelldur fyrir morðið og var dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Héraðsdómi Reykjavíkur þann 24. nóvember 2011.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201101558&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Redouane Naoui]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} == 3. febrúar 2012== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~36 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~23 ára unnusti hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Þóra Eyjalín Gísladóttir (1976–2012) var stungin til bana í Hafnarfirði. Hlífar Vatnar Stefánsson (1989–), unnusti hinnar látnu, játaði á sig morðið og var dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Hæstarétti þann 17. janúar 2013.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201200349&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Hlífars Vatnars Stefánssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} ==2013== === 17. mars 2013=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður hristir ungt barn sitt harkalega. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 5 mánaða stúlka |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | [[Bretland| Breskur]] faðir hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 5 ár |- | colspan="2" | Scott James Carcary var sagður hafa hrist fimm mánaða gamla dóttur sína það harkalega að hún lést nokkrum tímum síðar. Scott neitar sök en var dæmdur í '''5''' ára fangelsi í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 10. apríl 2014.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201301270&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Scott James Carcary]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} === 7. maí 2013=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Egilsstaðir]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~60 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~25 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Karl Jónsson (1953–2013) stunginn til bana á heimili sínu á Egilsstöðum. Friðrik Brynjar Friðriksson (1988–) var dæmdur í '''16''' ára fangelsi fyrir morðið af Héraðsdómi Austurlands þann 23. október 2013. Hæstiréttur staðfesti þann dóm þann 18. júní 2014.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201300044&Domur=5&type=1&Serial=1 Dómur í máli Friðriks Brynjars Friðrikssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[www.mbl.is/frettir/innlent/2014/06/18/stadfestir_16_ara_fangelsisdom/ Staðfestir 16 ára fangelsisdóm]</ref> |} == 27. september 2014== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 26 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 29 ára [[Pólland| pólskur]] eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Ríkissaksóknari hefur gefið út ákæru fyrir manndráp á hendur 29 ára gömlum karlmanni, Mariusz Brozio (1985– ). Hann er sakaður um að hafa orðið 26 ára eiginkonu sinni að bana í íbúð þeirra í Stelkshólum þann 27. september 2014. Maðurinn er talinn hafa banað henni með því að þrengja að öndunarvegi hennar.<ref>http://www.visir.is/g/2015150229693</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2014/10/17/akaeruvaldid-fer-fram-aframhaldandi-gaesluvardhald/ |title=Geymd eintak |access-date=2018-12-06 |archive-date=2015-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151204001543/http://www.dv.is/frettir/2014/10/17/akaeruvaldid-fer-fram-aframhaldandi-gaesluvardhald/ |url-status=dead }}</ref> |} ==2015== === 14. febrúar 2015=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~41 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | [[Pólland| Pólsk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Danuta Kaliszewska stakk sambýlismann sinn til bana á heimili þeirra. Hún var dæmd í '''16''' ára fangelsi. Hún neitaði sök.<ref>http://www.visir.is/manndrap-i-hafnarfirdi--daemd-i-16-ara-fangelsi/article/2015150719954</ref> |} === 2. október 2015=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Akranes]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Maður játaði að hafa sett hendur um háls manns á Akranesi og hert að. Hann hefur einnig játað að hafa sett reim um háls mannsins og hert.<ref>http://www.ruv.is/frett/jatar-ad-hafa-hert-ad-halsi-manns-med-reim</ref><ref>[http://www.ruv.is/frett/gunnar-orn-i-16-ara-fangelsi-fyrir-mord] Gunnar Örn í 16 ára fangelsi fyrir morð (RÚV 27.10.2016)</ref> |} === október 2015=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Mennirnir bjuggu báðir í búsetukjarna fyrir geðfatlaða |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Maður fannst myrtur við Miklubraut. Grunaður maður var handtekinn.<ref>[http://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/10/22/manndrap_vid_miklubraut/ Manndráp við Miklubraut] Skoðað 19. janúar 2016.</ref> Maðurinn sem dó og sá sem ákærður var fyrir manndráp bjuggu í búsetukjarna fyrir geðfatlaða við Hringbraut<ref>[http://www.visir.is/g/2016160129289] Ákærður fyrir manndráp á Hringbraut (Vísir 25. janúar 2016)</ref> |} == 13. apríl 2016== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skýtur konu sína og síðan sjálfan sig |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Akranes]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 54 ára [[Rússland| rússnesk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Íslenskur eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Guðmundur Valur Óskarsson skaut eiginkonu sína til bana á Akranesi og framdi því næst sjálfsmorð.<ref>http://www.visir.is/myrti-konu-sina-og-svipti-sig-sidan-lifi/article/2016160419531</ref> Konan hét Nadezda Edda Tarasova og var rússnesk. Hún var 54 ára en Guðmundur var á sjötugsaldri og hafði glímt við langvarandi veikindi.<ref>http://www.visir.is/nofn-hjonanna-sem-fundust-latin-a-akranesi/article/2016160419344</ref> |} ==2017== === 14. janúar 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | [[Grænland| Grænlenskur]] sjómaður tekur stúlku upp í bíl sinni niðri í [[Miðborg Reykjavíkur| miðbæ Reykjavíkur]] og kastar henni út í sjó á [[Suðurland| Suðurlandi]]. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Suðurland]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 20 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 30 ára [[Grænland| grænlenskur]] sjómaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 19 ár |- | colspan="2" | Birna Brjánsdóttir fannst látin í fjöru við Selvogsvita þann 22. janúar eftir að hafa verið týnd í rúma viku. 2 menn, grænlenskir sjómenn af togaranum ''Polar Nanoq'', voru grunaðir um verknaðinn og sátu í haldi. Síðar beindist grunurinn að öðrum mannanna, Thomasi Möller Olsen sem situr í haldi. Hann neitar enn sök. Blóðblettir úr Birnu fundust meðal annars í bíl sem hann tók á leigu og öryggismyndavélar í Reykjavík og Hafnarfirði náðu myndum af bílnum. Olsen fékk '''19''' ára fangelsisdóm fyrir morðið og fíkniefnainnflutning. Honum til refsiþyngdar var metið að hann hafi reynt að afvegaleiða lögreglu og varpa sök á félaga sinn.<ref>[http://www.visir.is/g/2017170928711/thomas-fekk-thyngri-dom-fyrir-ad-varpa-sok-a-skipsfelaga-sinn Thomas fékk þyngri dóm fyrir að varpa sök á skipsfélaga sinn] Vísir skoðað 29 sept. 2017.</ref> |} === 7. júní 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Árásin er talin hafa tengst handrukkun |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | Mosfellsdalur, [[Mosfellsbær]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Tveir menn |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |6 ár |- | colspan="2" | Arnar Jónsson Aspar lést við árás að Æsustöðum í Mosfellsdal. Árásin er talin hafa tengst handrukkun. Sex voru handtekin, fimm karlar og ein kona. <ref>[http://www.ruv.is/frett/tveir-hinna-handteknu-voru-daemdir-i-februar Tveir hinna handteknu voru dæmdir í febrúar] Rúv, skoðað 8. júní 2017.</ref> |} === 21. september 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkamsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona frá [[Lettland| Lettlandi]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Hælisleitandi frá [[Jemen]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Erlend kona á fimmtugsaldri varð fyrir líkamsárás að kvöldi til á Hagamel 18. Hún varð úrskurðuð látin á Landspítalanum. Tveir karlmenn voru handteknir á vettvangi, annar var erlendur ríkisborgari á fertugsaldri og var hann gestkomandi, en hinn var Íslendingur á þrítugsaldri og búsettur í húsinu. Konan sem lést bjó einnig í húsinu.<ref>[http://www.visir.is/g/2017170929685/manndrap-a-melunum Manndráp á Melunum] Vísir, skoðað 22. september 2017.</ref> Maðurinn var hælisleitandi frá [[Jemen]] en konan, Sanita Braune, frá Lettlandi.<ref>[http://www.visir.is/g/2017170928728/hinn-grunadi-i-hagamelsmalinu-urskurdadur-i-fjogurra-vikna-gaesluvardhald Hinn grunaði í Hagamelsmálinu úrskurðaður í fjögurra vikna gæsluvarðhald] Vísir, skoðað 29. sept. 2017.</ref> Maðurinn, Khaled Cairo, hafði slegið Sanitu með glerflöskum og slökkvitæki. Hann kvaðst vera ósáttur að hún hafi verið í tygjum við blökkumann. Cairo hegðaði sér undarlega í samskiptum við lögreglu og í dómssal. Hann var þó ekki metinn ósakhæfur eða siðblindur og var dæmdur í 16 ára fangelsi.<ref>[http://www.visir.is/g/2018180418835/daemdur-i-16-ara-fangelsi-fyrir-manndrap-a-hagamel Dæmdur í 16 ára fangelsi fyrir manndráp á Hagamel] Vísir, skoðað 18. apríl, 2018.</ref> |} === 3. desember 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás um nótt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 20 ára [[Albanía| albanskur]] maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 25 ára Íslendingur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |17 ár |- | colspan="2" | Tveir albanskir karlmenn voru stungnir af íslenskum karlmanni á þrítugsaldri á Austurvelli um miðja nótt í kjölfar slagsmála. Annar maðurinn lést nokkrum dögum síðar á sjúkrahúsi.<ref>[http://www.ruv.is/frett/latinn-eftir-hnifstunguaras-a-austurvelli Látinn eftir hnífsstunguárás á Austurvelli] Rúv, skoðað 9. des. 2017.</ref> Gerandinn Dagur Hoe Sigurjónsson (1992– ) var ákærður fyrir að bana hinum albanska Klevis Sula (1997–2017) á Austurvelli í byrjun desember 2017. Samkvæmt ákærunni stakk hann Sula fjórum sinnum. Dagur var jafnframt ákærður fyrir tilraun til manndráps með því að hafa við sama tilefni stungið annan albanskan mann þrisvar þannig að sá hlaut meðal annars slagæðablæðingu.<ref>http://www.ruv.is/frett/akaerdur-fyrir-mord-og-manndrapstilraun</ref> Dagur var dæmdur í 17 ára fangelsi.<ref>[http://www.visir.is/g/2018180629807 Dagur Hoe dæmdur í 17 ára fangelsi] Vísir, skoðað 16. júlí 2018</ref> |} == 31. mars 2018== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður banar bróður sínum í Árnessýslu<br /> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Suðurland]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 65 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Bróðir hins látna |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |7 ár, síðar lengt í 14 ár |- | colspan="2" | Ragnar Lýðsson (24. nóvember 1952–31. mars 2018) fannst látinn á bænum Gýgjarhóli II í Árnessýslu. Þrír bræður voru á staðnum er atvik átti sér stað. Valur Lýðsson, bróðir Ragnars og ábúandi á bænum tilkynnti um andlátið. Frásögn hans af hvernig á andlátið bar til þótti ótrúverðug og í framhaldinu var hann grunaður um manndráp. Þriðja bróðurnum var sleppt að lokinni skýrslutöku, hann var sofandi þegar umrædd átók áttu sér stað. Ummerki voru um átök á vettvangi og bráðabirgðakrufning leiddi í ljós að áverkar á líkinu hafi orðið Ragnari að bana.<ref>[http://www.ruv.is/frett/brodirinn-grunadur-um-manndrap Bróðirinn grunaður um manndráp] Rúv, skoðað 3. apríl, 2018.</ref> |} == 8. desember 2019== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Manni hrint af svölum. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Úlfarsárdalur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Litáskur karlmaður á fimmtugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Litáskur karlmaður á sextugsaldri <ref>[https://www.visir.is/g/20202009982d/akaerdur-fyrir-mord-med-thvi-ad-kasta-manni-fram-af-svolum Ákærður fyrir morð með því að kasta manni fram af svölum]Vísir, skoðað 9 sept 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Sýknaður |- | colspan="2" |Litáskur maður á fimmtugsaldri fannst látinn fyrir utan fjölbýlishús í Grafarholti. Arturas Leimontas er sagður hafa ráðist á manninn og kastað honum svo fram af svölum íbúðarinnar með þeim afleiðingum að hann lést skömmu síðar. Arturas neitaði sök en var dæmdur í 16 ára fangelsi í Héraðsdómi en var síðar sýknaður í Landsrétti. Landsréttur hélt því fram að enginn vitni gætu staðfest það sem Arturas var gefið að sök og að gögn úr réttarmeinafræðirannsókn málsins stæðust ekki.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212123846d/syknadur-i-landsretti-eftir-sextan-ara-dom-i-heradi|title=Sýknaður í Landsrétti eftir sextán ára dóm í héraði - Vísir|date=2021-06-18|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} =2020 - 2029= ==2020== === 28. mars 2020=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona fannst látin á heimili sínu. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Sandgerði]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona á sextugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á sextugsaldri, sambýlismaður konunnar <ref>[https://www.ruv.is/frett/2020/04/08/gaesluvardhald-framlengt-til-15-april Gæsluvarðhald framlengt...]Rúv, skoðað 20. apríl 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |14 ár |- | colspan="2" |Björg Ástríðardóttir (1968–2020) fannst látin á heimili sínu í Sandgerði þar sem hún bjó með eiginmanni sínum. Ragnar Sigurður Jónsson (1965– ), eiginmaður Bjargar, var handtekinn 4 dögum síðar grunaður um að hafa banað eiginkonu sinni með því að hafa þrengt að hálsi hennar þar til hún lést. Ragnar bar við minnisleysi sökum drykkju en var dæmdur í '''14 ára''' fangelsi í júní 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222247210d/-hvernig-af-hendirdu-lik-fyrir-mis-tok-|title=„Hvernig af­hendirðu lík fyrir mis­tök?“ - Vísir|date=2022-11-04|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} === 6. apríl 2020=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Sonur réðst á móður og stjúpföður með hnífi |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Móðir geranda |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á þrítugsaldri <ref>[https://www.visir.is/g/2020142808d/mordid-i-hafnarfirdi-logregla-var-a-heimilinu-fimm-timum-fyrir-andlatid Morðið í Hafnarfirði...]Vísir, skoðað 15. apríl 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |Fellt niður vegna andláts geranda. |- | colspan="2" |Maður á þrítugsaldri veittist að móður sinni og sambýlismanni hennar með hníf með þeim afleiðingum að móðir mannsins lést. Hann stakk móður sína tvívegis og veitti sambýlismanni hennnar stungusár á höku og á handlegg<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20202013985d/haskalegur-akstur-og-haettuleg-aras-a-samvisku-grunads-mordingja|title=Háskalegur akstur og hættuleg árás á samvisku grunaðs morðingja - Vísir|date=2020-09-21|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref>. Maðurinn svipti sig lífi á réttargeðdeild Landspítalans á jóladag 2020 og var málið fellt niður.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212057020d/manndrapsmal-fellt-nidur-vegna-andlats-akaerda|title=Manndrápsmál fellt niður vegna andláts ákærða - Vísir|date=2021-05-01|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} === 25. júní 2020=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður kveikti í húsi á Bræðraborgarstíg |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 3 Pólverjar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á sjötugsaldri <ref>[bruninn-a-braedraborgarstig-talinn-manndrap-af-asetningi Bruninn á Bræðraborgastíg talinn manndráp af ásetningi]Vísir, skoðað 25. júlí 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" |3 Pólverjar létu lífið og 4 slösuðust eftir íkveikju á Bræðraborgarstíg. Marek Moszczynski var handtekinn skömmu síðar við rússnenska sendiráðið grunaður um íkveikjuna. Marek hafði sýnt undarlega hegðun dagana fyrir íkveikjuna og var dæmdur '''ósakhæfur''' í Landsrétti og gert að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun (réttargeðdeild).<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222274209d/domur-stad-festur-i-braedra-borgar-stigs-malinu|title=Dómur stað­festur í Bræðra­borgar­stígs­málinu - Vísir|date=2022-10-06|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref> |} == 13. febrúar 2021== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Morð í austur-Reykjavík, skotið á mann fyrir utan heimili hans í Rauðagerði. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á fertugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 4 einstaklingar. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" |Armando Beqirai (1988–2021) var skotinn níu sinnum fyrir utan heimili sitt í Rauðagerði. Angjelin Sterkaj (1986–) játaði að hafa banað Armando. Claudia Sofiu Coelho Carvalho, Murat Selivrada, Shpetim Qerimi voru einnig gert að sök samverknað í morðinu á Armando. Murat er sagður hafa vísað Claudiu á tvær bifreiðar í umsjón Armando sem hún sat fyrir og gerði Angjelin viðvart um ferðir Armandos þetta kvöld. Shpetim Qerimi var sakaður um að hafa ekið Angjelin að heimili Armando. Angjelin var dæmdur í 16 ára fanglesi og voru Claudia, Murat og Shepetim sýknuð í héraðsdómi. Landsréttur þyngdi dóminn töluvert og dæmdi Angjelin í 20 ára fanglesi og samverkamenn hanns í 14 ára fangelsi. Hæstaréttur mildaði dóminn og var Angjelin dæmdur í '''16 ár''', Claudia í '''3 ár''', Murat í '''4 ár''' og Shpetim í '''10 ár'''. Hæstiréttur sagði Landsrétt hafa skortið lagalega heimild í dómsúrskurð sínum. Á tímabili sátu 9 einstaklingar í gæsluvarðhaldi vegna málsins og er þetta ein umfangsmesta rannsókn í sögu lögreglunnar í seinni tíð.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232430562d/domar-i-rauda-gerdis-malinu-mildadir-veru-lega|title=Dómar í Rauða­gerðis­málinu mildaðir veru­lega - Vísir|date=2023-06-21|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} ==2022== === 4. júní 2022=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður fannst látinn fyrir utan heimili sitt í Barðavogi í Reykjavík. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á fimmtugsaldri. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á þrítugsaldri. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár<ref>[https://www.visir.is/g/20232407443d/magnus-aron-daemdur-i-sextan-ara-fangelsi-i-barda-vogs-malinu/ Magnús Aron dæmdur í sextán ára fangelsi í Barða­vogs­málinu] Vísir, sótt 27/4 2023</ref> |- | colspan="2" |Gylfi Bergmann Heimisson (1975–2022) fannst látinn fyrir utan heimili sitt í Barðavogi. Nágranni Gylfa, Magnús Aron Magnússon (2001–) játaði á sig verknaðinn. Gylfi er sagður hafa bankað uppi hjá Magnúsi í risíbúð þar sem Magnús bjó með móður sinni sem lá þá inni á sjúkrahúsi. Ætlaði Gylfi þá að ræða við Magnús eftir að hann sló til annars nágranna kvöldið áður. Magnús er þá sagður hafa hrint Gylfa og átök brotist út í stiganum frá risinu. Átökin bárust út á malarplan fyrir framan húsið þar sem Magnús ítrekað sparkaði og kýldi Gylfa með þeim afleiðingum að hann lést. Magnús var dæmdur í '''16 ára''' fangelsi í Héraðsdómi.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232407443d/magnus-aron-daemdur-i-sextan-ara-fangelsi-i-barda-vogs-malinu|title=Magnús Aron dæmdur í sextán ára fangelsi í Barða­vogs­málinu - Vísir|date=2023-04-27|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} ===21. ágúst 2022=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Tveir látast eftir skotárás, árásarmaður og fórnarlamb. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Blönduós |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður í kringum þrítugt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Sonur hjónanna var ekki ákærður og málið fellt niður á grundvelli neyðarvarnar. |- | colspan="2" |Eva Hrund Pét­urs­dótt­ir (1969–2022) var skotin til bana á heimili sínu á Blönduósi og Kári Kárason, eiginmaður Evu, særðist einnig alvarlega<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2022/08/23/nofn_hjonanna_sem_urdu_fyrir_arasinni/|title=Nöfn hjónanna sem urðu fyrir árásinni|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref>. Árásarmaðurinn Brynjar Þór Scheel Guðmundsson (1986–2022)<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222306334d/efna-til-sofnunar-fyrir-fjolskyldu-brynjars-thors-a-blonduosi|title=Efna til söfnunar fyrir fjölskyldu Brynjars Þórs á Blönduósi - Vísir|date=2022-03-09|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref> fannst einnig látinn á vettvangi. Brynjar fór inn um ólæstar dyr á heimili hjónana vopnaður afsagaðri haglabyssu og veiðihníf, Þegar Brynjar varð var við að gestir væru í húsinu sneri hann aftur út og Kári á eftir honum. Orðaskipti urðu á milli Kára og Brynjars sem enduðu með því að Brynjar skaut Kára í kviðinn. Því næst sneri Brynjar aftur inn í húsið og skaut Evu í höfuðið þar sem hún stóð inni í stofu. Þegar Brynjar var að endurhlaða byssuna náði sonur hjónana sem var gestkomandi í húsinu að afvopna Brynjar og yfirbuga hann með þeim afleiðingum að hann lést út frá súrefnisskorti. Lögregla hafði áður haft afskipti af Brynjari vegna hótana í garð hjónanna. Sonur hjónanna var ekki ákærður og málið fellt niður á grundvelli neyðarvarnar.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232376454d/rann-sokn-log-reglu-a-blondu-osi-lokid-tok-log-regluna-26-minutur-ad-maeta-a-stadinn|title=Rann­sókn lög­reglu á Blöndu­ósi lokið: Tók lög­regluna 26 mínútur að mæta á staðinn - Vísir|date=2023-10-02|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref> |} === 3. október 2022=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður var stunginn til bana í heimahúsi á Ólafsfirði.<ref>[https://www.visir.is/g/20232465744d/steinthor-hafi-stungid-tomas-tvisvar Steinþór hafi stungið Tómas tvisvar] Vísir, sótt 22. september 2023</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Ólafsfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi |Tómas Waagfjörð, 47 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Steinþór Einarsson, 37 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 8 ár <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-01-09-atta-ara-fangelsi-fyrir-manndrap-a-olafsfirdi-401500 8 ára fangelsi fyrir manndráp á Ólafsfirði] 9. janúar 2024, Rúv.is</ref> |- | colspan="2" |Tómas Waagfjörð (1976-2022) var stunginn til bana í heimahúsi á Ólafsfirði þar sem hann hugðist sækja eiginkonu sína eftir að hún leitaði til vinar eftir rifrildi þeirra hjóna. Steinþór Einarsson (1986-) vinur konunar reyndi um hríð að koma Tómasi út úr húsinu en án árangurs. Endaði það með því að Steinþór kastaði sólgleraugum sem hann bar á höfði sér í Tómas, við þar reiddist Tómas mikið og dróg upp hníf sem hann stakk Steinþór með bæði í kinn og læri. Í átökunum hlaut Tómas tvö stungusár á mjöðm sem leiddu til þess að hann lést. Steinþór bar fyrir dómi að um neyðarvörn væri að ræða en var þó á endanum dæmdur til '''8 ára''' fangelsisvistar.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252670725d/olafsfjardarmalid-fer-fyrir-haestarett|title=Ólafsfjarðarmálið fer fyrir Hæsta­rétt - Vísir|last=Stefánsson|first=Jón Þór|date=2025-03-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> |} == 2023 == === 20. apríl 2023=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Pólskur maður var stunginn til bana á bílaplani í Hafnarfirði. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi |Bartolomiej Kamil Bielenda, 27 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 19 ára karlmaður <ref>[https://www.visir.is/g/20232406158d/stulkunni-sleppt-ur-haldi-og-einn-buinn-ad-jata Stúlkunni sleppt úr haldi og einn búinn að játa] Vísir, sótt 24/4 2023</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 12 ár |- | colspan="2" |Bartlomiej Kamil Bielenda (1996-2023) lést af sárum sínum eftir að hafa orðið fyrir stunguárás á bílastæði við Fjarðarkaup í Hafnafirði. Sæmundur Tryggvi Norðquist Sæmundsson (2004-)<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232484272d/tiu-ara-fangelsi-fyrir-manndrapid-vid-fjardarkaup|title=Tíu ára fangelsi fyrir mann­drápið við Fjarðar­kaup - Vísir|last=Stefánsson|first=Kolbeinn Tumi Daðason,Jón Þór|date=2023-03-11|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> gekkst við því að hafa umrætt kvöld hafa hitt á Bartlomiej á Íslenska Rokkbarnum þar sem Sæmundur var ásamt öðrum, til orðaskipta hafi komið á milli mannana vegna fíkniefnaskuldar sem hafi svo brotist út í átök hinum megin við götuna á bílastæðinu við Fjarðarkaup. Sæmundur ásamt tveimur mönnum eru sagðir hafa ráðist að Bartlomiej. Sæmundur á þá að hafa stungið Bartlomiej sex sinnum sem leiddi til dauða hans. Fjórir voru ákærðir í málinu, þrír drengir ásamt einnar stúlku sem tók atlöguna upp á myndband. Sæmundur hlaut '''12 ára''' dóm og samverkamenn hans '''4 ár''' hver, stúlkan hlaut '''6''' mánuði skilorðsbundna. Við dóm var tekið tillit til geranda sökum ungs aldurs þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242582194d/domar-vegna-manndrapsins-i-hafnarfirdi-thyngdir|title=Dómar vegna mann­drápsins í Hafnar­firði þyngdir - Vísir|last=Kjartansson|first=Kjartan|date=2024-07-06|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> |} ===27. apríl 2023=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Konu ráðinn bani í heimahúsi |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Selfoss]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi |Sofia Sarmite Kolesnikova, 28 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Daníel Andri Einarsson <ref>[https://www.visir.is/t/3530] Vísir sótt 18/6 2023</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Gerandi lést erlendis áður en hann hlaut dóm. <ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-09-10-madur-sem-er-grunadur-um-ad-hafa-banad-konu-a-selfossi-er-latinn-421555|title=Maður sem er grunaður um að hafa banað konu á Selfossi er látinn - RÚV.is|last=Guðmundsdóttir|first=Ingibjörg Sara|date=2024-09-10|website=RÚV|access-date=2024-09-16}}</ref> |} ===17. júní 2023=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður var stunginn til bana í Hafnarfirði. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Pólskur karlmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Meðleigjandi, Pólskur karlmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-06-daemdur-i-sextan-ara-fangelsi-fyrir-ad-stinga-medleigjanda-sinn-til-bana-399070/|title=Dæmdur í sextán ára fangelsi fyrir að stinga meðleigjanda sinn til bana - RÚV.is|last=Örlygsdóttir|first=Urður|last2=Gunnarsson|first2=Freyr Gígja|date=2023-12-06|website=RÚV|access-date=2024-03-26}}</ref> |- | colspan="2" |Jaroslaw Stanislaw Kaminski (1977-2023) lést eftir að meðleigjandi hans Maciej Jakub Talik (1984-) stakk hann fimm sinnum í íbúð þeirra í Hafnarfirði. Mennirnir höfðu sama kvöld farið út á lífið en þegar aftur var komið í heimahúsið hafi Maciej krafið Jaroslaw um ógreidda fjármuni sem hann hafi átt að skulda Maciej fyrir leigu. Til átaka hafi komið milli mannana sem endaði með því að Jaroslaw lést af sárum sínum. Maciej bar fyrir sig neyðarvörn en var dæmdur til '''16 ára''' fangelsis vistar í Landsrétti.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242626585d/sextan-ara-domur-fyrir-manndrap-i-drangahrauni-stendur|title=Sex­tán ára dómur fyrir mann­dráp í Drangahrauni stendur - Vísir|last=Stefánsson|first=Jón Þór|date=2024-09-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> |} === 21. september 2023 === {| class="wikitable" ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður fannst látinn á heimili sínu með fjölda áverka. Sambýliskona hans var handtekin, grunuð um verknaðinn. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | Bátavogur, [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á sextugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Dagbjört Rúnarsdóttir |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár <ref>https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/07/25/dagbjort_daemd_i_10_ara_fangelsi_fyrir_likamsaras/</ref> |- | colspan="2" |Karlmaður á sextugsaldri lést eftir að sambýliskona hans Dagbjört Rúnarsdóttir (1981-) veitti honum áverka í íbúð hennar í Bátavogi. Dagbjört er sögð hafa dagana 22.-23. september beitt sambýlismann sinn ítrekuðu grófu líkamlegu ofbeldi yfir tveggja daga skeið með þeim afleiðingum að hann lést. Dagbjört tók atlöguna upp á símann sinn. Dagbjört kenndi manninum um að hafa valdið dauða hunds hennar sem fannst í frysti á vettvangi. Dagbjört var dæmd í '''16 ára''' fangelsi árið 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2024/01/15/mordid-batavogi-heradssaksoknari-lysir-misthyrmingum-dagbjartar/|title=Morðið í Bátavogi: Héraðssaksóknari lýsir misþyrmingum Dagbjartar|date=2024-01-15|website=DV|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242589708d/-eg-myndi-aldrei-gera-honum-eitt-eda-neitt-|title=„Ég myndi aldrei gera honum eitt eða neitt“ - Vísir|last=Stefánsson|first=Jón Þór|date=2024-06-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252691191d/refsing-dag-bjartar-thyngd-veru-lega|title=Refsing Dag­bjartar þyngd veru­lega - Vísir|last=Sæberg|first=Jón Þór Stefánsson,Árni|date=2025-02-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-20}}</ref> |} ==2024== === 31. janúar=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Móðir banar barni í Kópavogi. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 6 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Móðir drengsins |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 18 ár |- | colspan="2" |6 ára drengur lést eftir að móðir hans bar kodda fyrir vit hans með þeim afleiðingum að drengurinn lést, því næst fór konan inn til eldri sonar síns þar sem hann svaf og þrýsti andliti hans í rúmið þannig hann gat ekki andað. Drengurinn náði þó að komast undan taki móður sinnar og flúði heimilið. Konan, sem er frá Írak, hafði verið búsett á Íslandi í um 4 ár þegar verknaðurinn var framinn. Konan var dæmd í '''18 ára''' fangelsi í Héraðsdómi.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-11-08-thyngsti-domur-yfir-konu-her-a-landi-i-meira-en-heila-old-426977|title=Þyngsti dómur yfir konu hér á landi í meira en heila öld - RÚV.is|last=Gunnarsson|first=Freyr Gígja|date=2024-11-08|website=RÚV|access-date=2025-02-18}}</ref> |} ===20. apríl=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Manni banað í sumarhúsi. Tveir litáskir karlmenn í gæsluvarðhaldi vegna gruns um morðið. <ref>[https://www.visir.is/g/20242559820d/madur-a-fertugsaldri-talinn-hafa-verid-myrtur-i-sumarhusi] Vísir, 2/4 2024</ref> |- |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Kiðjaberg |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á fertugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Litáískur karlmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 10 ár <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-tiu-ara-fangelsisdomur-i-kidjabergsmalinu-467411 Tíu ára fangelsisdómur í Kiðjabergsmálinu] Rúv, sótt 19. febrúar 2026</ref> |} ===22. apríl=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Kona fannst látin í heimahúsi. Grunur um saknæmt athæfi. <ref>[https://www.visir.is/g/20242560861d/grunadur-um-ad-hafa-radid-konu-sinni-bana Grunaður að hafa ráðið konu sinni bana] Vísir, 23/4 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Akureyri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona um fimmtugt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Karlmaður á sjötugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 12 ár [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/12/09/12_ara_fangelsi_fyrir_ad_bana_barnsmodur_sinni/ <nowiki>[86]</nowiki>] |} ===22. ágúst=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Hjón fundust látin í heimahúsi í Neskaupstað. Myrt með hamri. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-08-23-andlat-i-neskaupstad-komin-er-allgod-mynd-af-thvi-sem-gerdist-420291 Andlát í Neskaupstað, komin er allgóð mynd af því sem gerðist] Rúv, 23/8 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Neskaupstaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolendur | Hjón á áttræðisaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Karlmaður á fimmtugsaldri, Alfreð Þórðarson<ref>[https://www.dv.is/frettir/2025/1/2/mordin-i-neskaupstad-alfred-erling-murkadi-lifid-ur-hjonunum-med-hamri/ Alfreð Erling murkaði lífið úr hjónunum með hamri] Dv</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" style="text-align: left;" |Hjón á áttræðisaldri fundust látin á heimili sínu á Neskaupstað eftir endurtekin hamarshögg í höfuðið af hálfu Alfreðs Þórðarsonar. Eftir árásina stal Alfreð bíl hjónanna og veitti lögreglan honum eftirför þegar bíllinn sást síðar í Reykjavík.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252686794d/sagdist-a-leid-i-hall-grims-kirkju-fyrir-gud-eda-djofulinn|title=Sagðist á leið í Hall­gríms­kirkju fyrir guð eða djöfulinn|last=|first=|date=2025-10-02|website=Vísir|language=is|access-date=2026-01-21}}</ref> Að eigin sögn var hann á leið til Hallgrímskirkju og ætlaði sér þar að kveikja í krossi. Sökum ranghugmynda Alfreðs og mikilla hugsanatruflana var hann metinn ósakhæfur.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252700591d/syknadur-af-a-kaeru-um-ad-verda-hjonum-ad-bana|title=Sýknaður af á­kæru um að verða hjónum að bana|last=|first=|date=2025-03-13|website=Vísir|language=is|access-date=2026-01-21}}</ref> |} ===24. ágúst=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Stúlka lést af sárum sínum eftir stunguárás.<ref>[https://www.visir.is/g/20242614756d/stulkan-er-latin Stúlkan lést af sárum sínum] Vísir 31/8 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Miðbær Reykjavíkur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Bryndís Klara Birgisdóttir, 17 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 16 ára strákur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 8 ár [https://www.visir.is/g/20252720514d/atta-ar-fyrir-ad-bana-bryndisi-kloru] |} ===15. september=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Faðir myrti 10 ára dóttur sína. <ref>[https://www.visir.is/g/20242621847d/is-lenskur-fadir-grunadur-um-ad-hafa-banad-dottur-sinni] Vísir 16/9 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Krýsuvík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 10 ára stúlka |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Faðir stúlkunnar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár<ref>{{Cite web|url=https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926-11e5-80c6-005056bc6a40&id=0f1151a9-8556-4b7b-a482-69ad4073ec9f|title=Dómur|website=www.heradsdomstolar.is|access-date=2025-06-25}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} ===24. október=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Fertugur maður grunaður um morð á móður sinni. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-10-24-karlmadur-i-gaesluvardhald-grunadur-um-ad-myrda-modur-sina-425593] Rúv 24/10 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Sonur hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |} ==2025== === 11. mars=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður fannst þungt haldinn í Gufunesi í Grafarvogi. Hann lést skömmu síðar eftir komu á slysadeild. Þrír voru ákærðir fyrir manndráp. Þeir kúguðu manninnum stórar fjárhæðir eftir að hafa beitt unglingsstúlku sem tálbeitu sem hann mælti sér mót við. <ref>[https://www.visir.is/g/20252735272d/hrotta-legu-of-beldi-lyst-i-a-kaeru-a-hendur-stefani-lukasi-og-matthiasi/ Hrotta­legu of­beldi lýst í á­kæru á hendur Stefáni, Lúkasi og Matthíasi Visir.is, sótt 4. júní, 2025</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á sjötugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 3 karlmenn. 33 ára, 21 árs og 18 ára. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár, 16 ár & 12 ár <ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-13-landsrettur-mildar-refsingu-lukasar-og-stefans-474945|titill= Landsréttur mildar refsingu Lúkasar og Stefáns|útgefandi=Vísir|mánuður=13. maí|ár=2026}}</ref> |- |} === 11. apríl=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona banaði föður sínum á heimili þeirra. <ref>[https://www.visir.is/g/20252714323d/hand-tekin-vegna-and-lats-fodur-hennar Hand­tekin vegna and­láts föður síns] Visir.is, sótt 13. Apríl, 2025</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Garðabær]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður um áttrætt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Dóttir hans á þrítugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár <ref>[https://www.visir.is/g/20252818255d/margret-lof-daemd-i-16-ara-fangelsi Margrét Löf dæmd í 16 ára fangelsi] Vísir, sótt 16. desember 2025</ref> |- |} === 14. júní === {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Frönsk kona grunuð um að bana dóttur sinni og eiginmanni. <ref>[https://www.visir.is/g/20252739329d/fronsk-kona-grunud-um-ad-bana-dottur-sinni-og-eigin-manni] Visir.is, sótt 14. Júní, 2025</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolendur | Dóttir hennar og eiginmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Móðir hennar og eiginkona hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- |} <div class="mw-collapsible"> <div style="text-align: center; ">Listar yfir [[morð á Íslandi]]</div> <div class="mw-collapsible-content"> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000]] </div> </div> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Morð á Íslandi]] 0mkg2fujqe6ck6nglu8sl8hn1mkeujc 0 153456 1965004 1947520 2026-06-01T09:30:31Z Berserkur 10188 1965004 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn= James Milner | mynd = 2022-07-21 Fußball, Männer,Freundschaftsspiel, RB Leipzig - FC Liverpool 1DX 2223 by Stepro.jpg |fullt nafn= James Philip Milner |fæðingardagur= {{fæðingardagur og aldur|1986|1|4|}} |fæðingarbær= [[Leeds]] |fæðingarland= [[England]] |hæð= 1,75 m |staða= Miðjumaður, vængmaður, bakvörður |núverandi lið= |númer= 7 |ár í yngri flokkum= 1996–2002 |yngriflokkalið= [[Leeds United]] |ár1=2002–2004 |ár2=2003 |ár3=2004-2008 |ár4=2005-2006 |ár5=2008-2010 |ár6=2010-2015 |ár7=2015-2023 |ár8=2023-2026 |lið1=[[Leeds United]] |lið2=→[[Swindon Town]] (lán) |lið3=[[Newcastle United]] |lið4=→[[Aston Villa]] (lán) |lið5=[[Aston Villa]] |lið6=[[Manchester City]] |lið7=[[Liverpool FC]] |lið8=[[Brighton & Hove Albion]] |leikir (mörk)1= 48(5) |leikir (mörk)2=6 (2) |leikir (mörk)3=94 (6) |leikir (mörk)4=27 (1) |leikir (mörk)5=73 (11) |leikir (mörk)6=147 (13) |leikir (mörk)7=230 (19) |leikir (mörk)8= 39 (1) |landsliðsár= 2009–2016 |landslið= [[Karlalandslið Englands í knattspyrnu|England]] |landsliðsleikir (mörk)= 61 (1) |mfuppfært= }} '''James Philip Milner''' (f. 4. janúar 1986 í [[Leeds]], [[England]]i) er enskur fyrrum [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Milner var fjölhæfur leikmaður og gat spilað margar stöður á vellinum. Hann var alinn upp í [[Leeds United]], spilaði með aðalliðinu og varð yngsti maður til að skora mark í ensku úrvalsdeildinni, 16 ára og 356 daga gamall. Milner spilaði með ýmsum liðum á Englandi og með [[Manchester City]] vann hann deildartitla 2011–12 og 2013–14 með liðinu ásamt deildarbikurum; 2010–11 FA Cup og 2013–14 League Cup. Frá 2015 til 2023 spilaði Milner með Liverpool og vann hann [[Meistaradeild Evrópu]] með félaginu árið 2019 og ensku deildina 2020. Milner hætti með landsliðinu árið 2016 en hann spilaði 61 leik og skoraði 1 mark. Hann varð leikjahæsti leikmaður [[Enska úrvalsdeildin|Ensku úrvalsdeildarinnar]] í febrúar 2026 og. Hann er 8. hæsti í stoðsendingum og á flestar stoðsendingar í Meistaradeildinni á einu tímabili eða 9. Milner lagði skóna á hilluna eftir tímabilið 2025-2026. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/clyp4jmyym0o Record-holder Milner retires after 24-year career] BBC, sótt 1. júní 2026</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Milner, James }} [[Flokkur:Enskir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1986]] te64fcvzvrmgtxgrmv6pcb94hd4slrm 4 154362 1965000 1964704 2026-06-01T00:43:07Z TKSnaevarr 53243 1965000 wikitext text/x-wiki [[Mynd: 20260510 Dara NZ92367 (cropped).jpg|170px|right|alt=Dara|link=Dara (söngkona)]] * [[16. maí]]: '''[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar fara fram á Íslandi]]'''. [[Sjálfstæðisflokkurinn]] hlýtur flest sæti í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. * 16. maí: [[Búlgaría]] vinnur '''[[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026]]''' með laginu „Bangaranga“ eftir '''[[Dara (söngkona)|Dara]]''' (''sjá mynd''). * [[14. maí]]: '''[[Evika Siliņa]]''', forsætisráðherra [[Lettland]]s, segir af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínumanna. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Aðalsteinn Bergdal]] (28. maí) &nbsp;• [[Ted Turner]] (6. maí) 5hxt2vcutvmnw6q9lpq3470jixf6c6x 0 157531 1965010 1962106 2026-06-01T11:19:49Z Berserkur 10188 1965010 wikitext text/x-wiki {{knattspyrnulið | Fullt nafn = Brann SK. | Gælunafn = | Stofnað =26. september 1908 | Leikvöllur = Brann Stadion, [[Björgvin]] | Stærð = 17.686 | Knattspyrnustjóri = | Deild =[[Norska úrvalsdeildin]] | Tímabil =2025 | Staðsetning = 3. sæti | pattern_la1 = _brann17h | pattern_b1 = _brann17h | pattern_ra1 = _brann17h | pattern_sh1 = _nikeblack | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _skbrann17a | pattern_b2 = _skbrann17a | pattern_ra2 = _skbrann17a | pattern_sh2 = _nikewhite | leftarm2 = 808080 | body2 = 000000 | rightarm2 = 808080 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | website = https://www.brann.no }} '''SK Brann''' er [[Noregur|norskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]lið frá [[Björgvin]]. Heimavöllur félagsins heitir Brann Stadion. SK Brann hefur unnið norsku úrvalsdeildina 3 sinnum, síðast árið 2007. ==Íslendingar með Brann== ===Leikmenn=== *[[Bjarki Gunnlaugsson]] *[[Ólafur Örn Bjarnason]] *[[Birkir Már Sævarsson]] *[[Viðar Ari Jónsson]] *[[Birkir Kristinsson]] *[[Eggert Aron Guðmundsson]] *[[Sævar Atli Magnússon]] *[[Jón Dagur Þorsteinsson]] *[[Kristall Máni Ingason]] ===Knattspyrnustjórar=== *[[Teitur Þórðarson]] *[[Freyr Alexandersson]] {{s|1908}} [[Flokkur:Norsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Íþróttafélög frá Björgvin]] c2sxv0iw54srt9okgbhykfez42iy2sm 1965012 1965010 2026-06-01T11:21:34Z Berserkur 10188 1965012 wikitext text/x-wiki {{knattspyrnulið | Fullt nafn = Brann SK. | Gælunafn = | Stofnað =26. september 1908 | Leikvöllur = Brann Stadion, [[Björgvin]] | Stærð = 17.686 | Knattspyrnustjóri = | Deild =[[Norska úrvalsdeildin]] | Tímabil =2025 | Staðsetning = 4. sæti | pattern_la1 = _brann17h | pattern_b1 = _brann17h | pattern_ra1 = _brann17h | pattern_sh1 = _nikeblack | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _skbrann17a | pattern_b2 = _skbrann17a | pattern_ra2 = _skbrann17a | pattern_sh2 = _nikewhite | leftarm2 = 808080 | body2 = 000000 | rightarm2 = 808080 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | website = https://www.brann.no }} '''SK Brann''' er [[Noregur|norskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]lið frá [[Björgvin]]. Heimavöllur félagsins heitir Brann Stadion. SK Brann hefur unnið norsku úrvalsdeildina 3 sinnum, síðast árið 2007. ==Íslendingar með Brann== ===Leikmenn=== *[[Bjarki Gunnlaugsson]] *[[Ólafur Örn Bjarnason]] *[[Birkir Már Sævarsson]] *[[Viðar Ari Jónsson]] *[[Birkir Kristinsson]] *[[Eggert Aron Guðmundsson]] *[[Sævar Atli Magnússon]] *[[Jón Dagur Þorsteinsson]] *[[Kristall Máni Ingason]] ===Knattspyrnustjórar=== *[[Teitur Þórðarson]] *[[Freyr Alexandersson]] {{s|1908}} [[Flokkur:Norsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Íþróttafélög frá Björgvin]] rybe9qkhpnqql6dea6pa7vf9an82qyd 0 168898 1964995 1932393 2026-06-01T00:11:04Z TKSnaevarr 53243 1964995 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Changzhou | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = 常州市 | tegund_byggðar = Héraðsborg | mynd = Changzhou_Skyline,_Jul_25_2022.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Miðborg Changzhou í [[Jiangsu]]-héraði Kína. Árið 2020 bjuggu í borginni 5,3 milljónir manna. | fáni = | innsigli = | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Kína | teiknibóla_kort_texti = Kort er sýnir staðsetningu Changzhou borgar í [[Jiangsu]]-héraði í Kína. | hnit = {{coord|31.811|N|119.974|E|format=dms|type:adm2nd_region:CN-32_source:Gaode|display=it}} | undirskipting_gerð = Land | undirskipting_nafn = {{CHN}} [[Kína]] | undirskipting_gerð1 = [[Héruð Kína|Hérað]] | undirskipting_nafn1 = [[Jiangsu]] | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = Flokksritari | leiðtogi_nafn = Chen Jinhu (陈金虎)<ref>{{cite web|url=https://ldzl.people.com.cn/dfzlk/front/personProvince810.htm|title=local leadership information|date=|access-date=2022-03-07|archive-date=2022-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220306231839/https://ldzl.people.com.cn/dfzlk/front/personProvince810.htm|url-status=dead}}</ref> | leiðtogi_titill2 = Borgarstjóri | leiðtogi_nafn2 = Sheng Lei (盛蕾) | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 4384,58 | hæð_m = | mannfjöldi_frá_og_með = 2020 | mannfjöldi_heild = 5.278.121<ref name = "citypop">{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/china-jiangsu-admin.php|title=China: Jiāngsū (Prefectures, Cities, Districts and Counties) – Population Statistics, Charts and Map|website=www.citypopulation.de|access-date=2023-06-21}}</ref> | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = | tímabelti = [[UTC+8]] | utc_hliðrun = | tímabelti_sumartími = | utc_hliðrun_sumartími = | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = 213000, 213100 (þéttbýliskjarninn) <br/> 213200, 213300 (annars staðar) | svæðisnúmer = 0519 | vefsíða = {{URL|changzhou.gov.cn}} }} '''Changzhou''' ([[kínverska]]:常州; [[Pinyin|rómönskun:]] Chángzhōu; stundum stytt í Chang) er héraðsborg í suðurhluta [[Jiangsu|Jiangsu-héraðs]] í [[Kína|Alþýðulýðveldinu Kína]]. Til forna var hún þekkt sem Yanling, Lanling eða Jinling. Changzhou situr á suðurbakka [[Jangtse|Jangtse-fljóts]] og liggur í suðri að Taiu vatni. Hún er mitt á milli [[Sjanghaí]] og [[Nanjing]] og á mörk að bæði [[Suzhou]] borg og Wuxi borg. Changzhou hefur í gegnum söguna verið verslunarmiðstöð og söfnunarmiðstöð fyrir landbúnaðarafurðir, sem fluttar voru á skipgengum skurðum til norðurs og síðar til Sjanghaí. Í dag er borgin mikilvæg miðstöð iðnaðar og viðskipta sem tengist sterkt Sjanghaí-atvinnusvæðinu. Hún er staðsett í miðju hins fjölmenna og þróaða Jangtse óshólmasvæðis í Kína sem nær frá Sjanghaí og til norðvesturs. Changzhou sem nær yfir alls 4.372 ferkílómetra land, hefur lögsögu yfir 5 hverfum og einni borg á sýslustigi.<small><ref>{{Vefheimild|url=http://tj.jiangsu.gov.cn/art/2021/5/18/art_80066_9819836.html|titill=Seventh National Population Census of the People's Republic of China|höfundur=Bulletin of the Seventh National Population Census of Jiangsu Province|útgefandi=Jiangsu Provincial Bureau of Statistics|mánuður=18. maí|ár=2021|mánuðurskoðað=9. ágús|árskoðað=2022}}</ref></small> Árið 2020 bjuggu á stórborgarsvæði Changzhou um 5,3 milljónir manna.<small><ref>{{Citation|title=Borgir Kína eftir fólksfjölda|date=2022-08-15|url=https://is.wikipedia.org/w/index.phptitle=Borgir_K%C3%ADna_eftir_f%C3%B3lksfj%C3%B6lda&oldid=1764903|work=Wikipedia, frjálsa alfræðiritið|language=is|access-date=2022-08-16}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref></small> ==Saga== [[Mynd:ChangzhouOldCityDistrict.jpg|alt=Mynd af elsta hluta Changzhou. Borgin er mikil vatnaborg með þéttriðið net skurða og vatnaleiða.|thumb|'''Elsti hluti Changzhou'''. Borgin er mikil vatnaborg með þéttriðið net skurða og vatnaleiða.]] [[Mynd:景德镇窑影青观音坐像.jpg|alt= Fölblá stytta af sitjandi Guanyin, gyðju miskunnar. Gerð úr Jingdezhen-postulíni á tímum Suður-Songveldisins. Geymd í Changzhou sögusafninu.|thumb|Fölblá stytta af sitjandi '''Guanyin''', gyðju miskunnar. Gerð úr Jingdezhen-postulíni á tímum Suður-Songveldisins. Geymd í Sögusafni Changzhou.]] [[Mynd:Tianning Temple with Tianning Pagoda.jpg|alt=Mynd af Tianning-búddista hofi í Tianning hverfinu, sem var byggt á árum Tangveldisins (627-655). Árið 2005 var pagóða byggð í stíl Tang-og Songveldanna. Pagóðan er 13 hæðir og 153.79 metra há. Hún er hæst allra 4,000 búddista pagóða í Kína.|thumb|Tianning hverfi er nefnt eftir '''Tianning-hofi''' [[Búddismi|búddista]] sem var byggt á árum [[Tangveldið|Tangveldisins]] (627-655). Árið 2005 var pagóða byggð í stíl Tang-og Songveldanna. Pagóðan er 13 hæðir og 153.79 metra há. Hún er hæst allra 4,000 búddista pagóða í Kína.<small><ref>{{Vefheimild|url=http://www.changzhou.gov.cn/ns_news/769980161518984|titill=Attractions Card|höfundur=General Office and Foreign Affairs Office of Changzhou Municipal People’s Government|útgefandi=Changzhou Municipal People’s Government|mánuðurskoðað=10. ágúst|árskoðað=2022}}</ref><ref>{{Citation|title=天宁寺 (常州)|date=2022-02-03|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%A4%A9%E5%AE%81%E5%AF%BA_(%E5%B8%B8%E5%B7%9E)&oldid=69978854|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-12}}</ref></small>]] [[Mynd:Changzhou_Science_and_Education_Town.jpg|alt=„Vísinda-og menntaborg Changzhou“ í Wujin hverfi, er alhliða vísinda- og nýsköpunargarður háskólamenntun, hátækni, rannnsóknir- og vísindi, og klasastarf frumkvöðlafyrirtækja.|thumb|'''„Vísinda-og menntaborg Changzhou“''' í Wujin hverfi, er alhliða vísinda- og nýsköpunargarður háskólamenntunar, hátækni, rannnsókna- og vísinda, sem klasastarfs frumkvöðlafyrirtækja.<small><ref>{{Citation|title=常州科教城|date=2022-06-24|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%B8%B8%E5%B7%9E%E7%A7%91%E6%95%99%E5%9F%8E&oldid=72331410|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-12}}</ref></small>]] Elstu forleifar borgarinnar eru leifar múrveggja, í núverandi Wujin-hverfi. Þeir voru byggðir fyrir meira en 3.000 árum við upphaf Vestur-Zhouveldisins. Fyrsta ritaða heimild um þéttbýli þar sem Changzhou stendur nú, er stjórnsýslusetur (herumdæmi) stofnað árið 221  f.Kr. við upphaf Qinveldisins (221–206 f.Kr.). Það varð áfram svo á tímum Hanveldisins (206 f.Kr.–220 e.Kr.) og eftir árið 129 e.Kr., fór staðurinn undir stjórnsýslu Wu. Þéttbýlið varð fyrst sjálfstæð stjórnsýslueining undir Vestur Jinveldinu árið 280–290 e.Kr. þegar það varð stjórnarsetur nefnt Biling, en síðar Jinling árið 304. <small><ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.britannica.com/place/Changzhou|titill=Britannica: Changzhou|höfundur=The Editors of Encyclopaedia|útgefandi=The Editors of Encyclopaedia|mánuður=21.|ár=2021|mánuðurskoðað=7. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> Árið 589 fékk staðurinn núverandi nafn, Chang-hérað, sem þýðir „hið venjulega hérað“.<small><ref name=":1">{{Citation|title=Changzhou|date=2022-07-29|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Changzhou&oldid=1101117527|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-08-11}}</ref></small> Það var á tímum Suiveldisins (581–618). Eftir 609, þegar gerð suðurhluta [[Mikliskurður|Miklaskurðar]] lauk, varð staðurinn að síkishöfn og umskipunarhöfn fyrir korn á svæðinu.<small><ref name=":0" /></small> Það hlutverk hefur haldið æ síðan. Dreifbýlissýslurnar umhverfis Changzhou eru þekktar fyrir framleiðslu á hrísgrjónum, tei, silki, bambus og ávöxtum, auk fiskeldis.<small><ref name=":1" /></small> Undir lok Suiveldisins var staðurinn höfuðborg hins skammlífa konungsríkis Li Zitong (619 - 620) sem var bæld niður árið 621. Á þeim tíma í kínverskri sögu sem kennd er við ættarveldin fimm (907–960) var þéttbýlið fyrst hluti Wu konungsríkisins og síðar Suður- [[Tangveldið|Tangveldisins]], og það hélt áfram að dafna.<small><ref name=":0" /></small> Á valdatíma [[Songveldið|Songveldisins]] (960–1279) og [[Júanveldið|Júanveldisins]] (1279–1368) var staðurinn rík og blómleg viðskiptamiðstöð. Eftir 1368 var þéttbýlið um tíma endurnefnt Changchun-hérað, en varð síðan yfirhérað nefnt Changzhou, sem laut stjórnun [[Nanjing]]. Árið 1912 var héraðinu breytt í sýslu í nokkur ár og fékk það þá nafnið Wujin, en það var áfram þekkt í daglegu tali sem Changzhou. Borgin hefur því haldið nafninu í 14 aldir. Hefðbundið hlutverk Changzhou hefur í aldir verið verslunarmiðstöð, einkum söfnunarmiðstöð fyrir landbúnaðarafurðir, sem var fluttar voru um skurði til norðurs og síðar til [[Sjanghaí]]. Bómullartextíliðnaður var fyrst þróaður í borginni á öðrum áratug síðustu aldar og bómullarverksmiðjur voru settar á laggirnar seint á þriðja áratugnum, þegar árásir [[Japanska keisaradæmið|japanska hersins]] á Sjanghaí ráku mörg kínversk fyrirtæki til að flytja starfsemi sína.<small><ref>{{Citation|title=常州市|date=2022-06-24|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%B8%B8%E5%B7%9E%E5%B8%82&oldid=72331360|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-11}}</ref></small> Borgin hefur frá síðustu öld verið textílmiðstöð, sú mikilvægasta í Jiangsu héraði. Að auki hafa verið byggðar upp í borginni stórar matvælavinnslustöðvar, mjölvinnslur, og fyrirtæki í hrísgrjóna- og olíupressun. Eftir 1949 þróaðist borgin einnig sem miðstöð iðnaðar. Qishuyan, um 10 kílómetrum suðaustur af Changzhou, er ein stærsta lestar- og bifreiðaverksmiðja Kína. Að auki er í Changzhou framleiðsla dísilvéla, rafala, spennubreyta og landbúnaðar- og textílvéla, sem og ýmissa hátæknivara.<small><ref name=":0" /></small> Á tímum [[Stóra stökkið fram á við|„stóra stökksins“]] í Kína (1958–60) var einnig reist í borginni mikil stálverksmiðja. Eftir 1920 var byrjað að byggja bómullarverksmiðjur í Changzhou. Bómullariðnaðurinn fékk uppörvun seint á þriðja áratugnum þegar fyrirtæki fóru að flytja brott frá Sjanghaí vegna hernáms Japana. Ólíkt mörgum kínverskum borgum hélt Changzhou áfram að dafna jafnvel á umróti [[Menningarbyltingin|menningarbyltingarinnar]] 1966–76. Mikliskurður, sem fyrst var grafinn undir lok svokallaðs „Vor- og hausttímabils“ í sögu Kína (770–476 f.Kr.) og síðan lengdur tvisvar á valdatíma Suiveldisins og Júanveldisins, liggur í gegnum Changzhou. Frá árinu 1908 hefur Changzhou verið tengd járnbrautum til Sjanghaí og Nanjing; að auki liggur aðalhraðbraut Peking-Sjanghaí í gegnum borgina. ==Landafræði== [[Mynd: 20090919 Changzhou Imgp5266.jpg|thumb|Horft yfir Tianning hverfi Changzhou.]] Héraðsborgin Changzhou er staðsett í suðurhluta [[Jiangsu|Jiangsu-héraðs]] í Kína. Hún situr á suðurbakka Jangtse-fljóts og liggur í suðri að Tai vatni. Hún er mitt á milli [[Sjanghaí]] og [[Nanjing]] og er nágranni borganna [[Suzhou]] og Wuxi. Borgin á mörk að héraðshöfuðborginni Nanjing í suðvestri, Zhenjiang í norðvestri, Taizhou-borg í norðaustri, Wuxi í austri og suðri og [[Zhejiang]]<nowiki/>-héraði í vestri og Xuancheng borg [[Anhui]]<nowiki/>-héraðs í suðvestri. Borgin hefur Yili - fjöll í suðvesturhlutanum. Borgin er mikil vatnaborg með tvö vörn Tiao og Ge, auk þéttriðins nets skurða og vatnaleiða. Í gegnum borgina rennur Peking-Hangzhou hluti [[Mikliskurður|Miklaskurðar]], Wuyi skurður, Taige skurður, Jingxi fljótið og Suðurskurður. Á síðustu áratugum hafa byggingarframkvæmdir gengið á Furong-vatn, Yang-vatn og Linjin-vatn þannig að þau hafa smá saman minnkað og horfið. == Lýðfræði == Árið 2020 þegar síðasta manntal var gert í Kína, var íbúafjöldi borgarkjarna Changzhou 4.067.856 en íbúafjöldi undir lögsögu borgarinnar var 5.278.121.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.citypopulation.de/en/china/cities/|titill=CHINA: Provinces and Major Cities|höfundur=Thomas Brinkhoff|útgefandi=City Populations- https://www.citypopulation.de/|ár=2022|mánuðurskoðað=15. ágúst|árskoðað=2022}}</ref> == Stjórnsýsla == Changzhou borg hefur lögsögu yfir 5 hverfum og einni undirborg á sýslustigi. Að auki hefur Changzhou einnig stofnað eftirfarandi fimm iðnþróunarsvæði sem lúta sérstakri stjórnsýslu borgarinnar: Þjóðarhátækniiðngarður Changzhou (Xinbei hverfi); Þjóðarhátækniiðngarður Wujin; Changzhou efnahagsþróunarsvæðið; Qiao bærinn og Yaoguan bærinn sem eru báðir í Wujin hverfi, en undir stjórn Changzhou).<small><ref>{{Citation|title=常州市|date=2022-06-24|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%B8%B8%E5%B7%9E%E5%B8%82&oldid=72331360|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-10}}</ref></small> [[Mynd: Administrative-Division-Changzhou-Icelandic.jpg|thumb|right|400px|<small>Stjórnsýsluskipting Changzhou-borgar í hverfi og undirborg</small>]] {| class="wikitable mw-collapsible" |- ! colspan="4" | Stjórnsýsla Changzhou<small><ref>{{Citation|title=常州市|date=2022-06-24|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%B8%B8%E5%B7%9E%E5%B8%82&oldid=72331360|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-10}}</ref></small> |- |- ! style="text-align:left;"| <small>Undirskipting</small> ! style="text-align:left;"| <small>Kínverska</small> ! style="text-align:left;" | <small>Fólksfjöldi 2020</small> ! style="text-align:left;" | <small>Stærð {{small|(km²)}}</small> |- style="background:#d3d3d3;" | colspan="4" style="text-align:center; " | '''<small>Miðborg</small>''' |- | align=left | <small>Tianning hverfi</small> | align=left | <small>天宁区</small> | align=right| <small>668.906</small> | align=right| <small>155</small> |- |<small>Zhonglou hverfi</small> |<small>钟楼区</small> |<small>658.537</small> |<small>133</small> |- style="background:#d3d3d3;" | colspan="4" style="text-align:center; " | '''<small>Hverfi</small>''' |- | align=left | <small>Xinbei hverfi</small> | align=left | <small>新北区</small> | align=right| <small>832.499</small> | align=right| <small>509</small> |- | align=left | <small>Wujin hverfi</small> | align=left | <small>{{lang|zh-Hans|武进区}}</small> | align=right| <small>1.697.380</small> | align=right| <small>1.065</small> |- | align=left | <small>Jintan hverfi</small> | align=left | <small>金坛区</small> | align=right| <small>585.081</small> | align=right| <small>976</small> |- style="background:#d3d3d3;" | colspan="4" style="text-align:center; " |'''<small>Undirborgir</small>''' |- | align=left | <small>Liyang borg</small> | align=left | <small>溧阳市</small> | align=right| <small>785.092</small> | align=right| <small>1.535</small> |- style="background:#d3d3d3;" | colspan="2" style="text-align:center; " |'''<small>Alls:</small>''' | align="right" |'''<small>5,278,121</small>''' | align="right" |'''<small>4.372</small>''' |} ==Veðurfar== [[Mynd:201706 Buildings in Tianning District.jpg|alt=Frá Tianning hverfi Changzhou.|thumb| Frá Tianning hverfi Changzhou.]] Changzhou hefur fjögurra árstíða rakt [[Heittemprað belti|heittemprað loftslag]] undir áhrifum [[Monsún|monsúnvinda]], með heitum, rökum sumrum og svölum, skýjuðum vetrum. Sumrin og veturnir eru langir en vorin og haustin stutt. Meðal árstíða er veturinn lengstur, síðan sumarið, þá vorið, en haustið er stysti tíminn. Veturnir eru almennt kaldir, sumrin heit, en vorin og haustin mild. Vegna mikilla áhrifa monsúnvinda hækkar og lækkar úrkoma og hiti samhliða. Á veturna, þegar hitastigið er lágt, er minni úrkoma; á vorin hækkar hitinn og úrkoman eykst smám saman; á sumrin verður hitinn mestur og úrkoman mikil og fellibylur líklegir; á haustin lækkar hitinn og úrkoman minnkar líka verulega. Sólskinsstundir á árinu 2011 voru 1940,2 klukkustundir.<small><ref>{{cite web|url=http://www.jsmb.gov.cn/art/2012/4/1/art_730_1063.html|title=江苏省气象局网站|author=大汉网络|date=2012-04-01|publisher=Jsmb.gov.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20181211072315/http://www.jsmb.gov.cn/art/2012/4/1/art_730_1063.html|archive-date=2018-12-11|url-status=dead|accessdate=2017-08-14}}</ref></small> Það þykir gott að heimsækja Changzhou á miðju vori og snemma hausts, þá er miðlungs hiti og úrkoma minni.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.travelchinaguide.com/cityguides/jiangsu/changzhou/ |titill= Changzhou Weather|höfundur=Travel China Guide|útgefandi=Travel China Guide|mánuður=11. júní|ár=2020|mánuðurskoðað=9. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> {| class="wikitable" |+ ! colspan="14" |<big>Veðurfar í Changzhou borg á árunum 1971–2000</big> |- !<small>Mánuður</small> !<small>Jan.</small> !<small>Feb.</small> !<small>Mar.</small> !<small>Apr.</small> !<small>Maí</small> !<small>Jún.</small> !<small>Júl.</small> !<small>Ágú.</small> !<small>Sep.</small> !<small>Okt.</small> !<small>Nóv.</small> !<small>Des.</small> !<small>Árið</small> |- !<small>Meðalhiti (°C)</small> |<small>7,1</small> |<small>8,6</small> |<small>12,9</small> |<small>19,6</small> |<small>25,1</small> |<small>28,3</small> |<small>31,8</small> |<small>31,6</small> |<small>27,1</small> |<small>22,2</small> |<small>16,0</small> |<small>10,0</small> |<small>20,0</small> |- !<small>Meðalúrkoma (mm)</small> |<small>44,6</small> |<small>53,7</small> |<small>89,2</small> |<small>81,2</small> |<small>102,4</small> |<small>189,3</small> |<small>171,7</small> |<small>116,1</small> |<small>92,2</small> |<small>68,7</small> |<small>52,7</small> |<small>29,6</small> |<small>1.091,4</small> |- | colspan="14" |<small>''Heimild: Kínverska veðurstofan 2012''<ref>{{Citation|title=常州市|date=2022-06-24|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%B8%B8%E5%B7%9E%E5%B8%82&oldid=72331360|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-11}}</ref></small> |} ==Menntamál== [[Mynd:Cczu_building.JPG|thumb| Ein kennslubygginga Changzhou háskóla.]] [[Mynd:Changzhou_International_School.JPG|thumb|Alþjóðaskóli Changzhou er einkarekinn framhaldsskóli í Xinbei hverfi. Þar eru þúsundir nemenda frá Kína sem og erlendum ríkjum.]] Changzhou er mikil menntaborg og þar eru nokkrir sterkir háskólar. Þeirra á meðal eru: * '''Changzhou háskóli''' sem er byggður á sameiningu ýmissa háskóla- og rannsóknastofnana, á rætur sínar frá árinu 1978. Nemendur þar eru um 23.000.<small><ref>{{Cite web|url=http://eng.cczu.edu.cn/17480/list.htm|title=FACTS|website=eng.cczu.edu.cn|access-date=2022-08-13|archive-date=2022-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220817201739/http://eng.cczu.edu.cn/17480/list.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Citation|title=常州大学|date=2022-06-24|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%B8%B8%E5%B7%9E%E5%A4%A7%E5%AD%A6&oldid=72331334|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-13}}</ref></small> * '''Hohai rannsóknarháskólinn''' (Changzhou háskólasvæðið) var stofnað árið 1995 og inniheldur tvo skóla, viðskiptaskóla og tölvu- og upplýsingatækniskóla.<small><ref>{{Citation|title=河海大学|date=2022-07-01|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%B2%B3%E6%B5%B7%E5%A4%A7%E5%AD%A6&oldid=72445965|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-13}}</ref></small> * '''Changzhou tæknistofnunin''' er háskólastofnun með áherslu á verkfræði, vísindi, stjórnun hagfræði, bókmenntir, og menntun. nemendur þar eru um 14.000.<small><ref>{{Citation|title=常州工学院|date=2022-06-24|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%B8%B8%E5%B7%9E%E5%B7%A5%E5%AD%A6%E9%99%A2&oldid=72331350|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-13}}</ref></small> * '''Jiangsu háskóli vísinda og tækni''' er fjöltækniháskóli með sterka áherslu á upplýsingatækni. Til að styðja við uppbyggingu vísinda og mennta hefur verið byggð upp „Vísinda-og menntaborg Changzhou“ í Wujin hverfi, en það er alhliða vísinda- og nýsköpunargarður háskólamenntun, hátækni, rannnsóknir- og vísindi, og klasastarf frumkvöðlafyrirtækja. Þar eru ýmsar háskóla- og rannsóknarstofnanir á sviði hátækni og frumkvöðlafyrirtæki.<small><ref>{{Citation|title=常州科教城|date=2022-06-24|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%B8%B8%E5%B7%9E%E7%A7%91%E6%95%99%E5%9F%8E&oldid=72331410|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-13}}</ref></small> Changzhou þykir hafa gott grunnskólakerfi þar sem hátt hlutfall barna á skólaaldri eru skráð til skólagöngu. Framhaldsskólarnir hafa sterka áherslu á verkmenntir. Framhaldsskólarnir hafa einnig náð umtalsverðu útskriftarhlutfalli.<ref>{{Vefheimild|url=http://changzhou.jiangsu.net/#Education|titill=Changzhou: General Information: Education|höfundur=Jiangsu.net|útgefandi=Jiangsu.net|mánuðurskoðað=11. ágúst|árskoðað=2022}}</ref> == Samgöngur == [[Mynd:Changzhou_North_Railway_Station,_Jul26_2022.jpg|thumb|right |'''Norðurlestarstöð Changzhou''' var fullgerð 2011. Þar fer í gegn Peking–Sjanghaí-háhraðalestin. Stöðin er tengd borgarlínukerfi (BRT).|alt=Norðurlestarstöð Changzhou var fullgerð 2011. Þar fer í gegn Peking–Sjanghaí-háhraðalestin. Stöðin er tengd borgarlínukerfi (BRT).]] [[Mynd:China_Expwy_G25_sign_with_name.svg|thumb|right|'''Changshen-hraðbrautin''' tengir borgirnar Changchun og iðnaðarborgina Shenzhen í Guangdong-héraði í suðurhluta Kína.|alt=Changshen-hraðbrautin tengir borgirnar Changchun og iðnaðarborgina Shenzhen í Guangdong-héraði í suðurhluta Kína.]] [[Mynd:Line_1,_Changzhou_Metro.jpg|thumb|right|Borgarlestarkerfi Changzhou er í mikilli uppbyggingu. Í dag eru í borginni tvær lestarlínur en verða alls sjö árið 2050.|alt=Borgarlestarkerfi Changzhou er í mikilli uppbyggingu. Í dag eru í borginni tvær lestarlínur en verða alls sjö árið 2050.]] [[Mynd:CZBRTniaokan.JPG|thumb|right|Ein '''borgarlínustöðva (BRT)''' í Changzhou.|alt=Ein borgarlínustöðva (BRT) í Changzhou.]] [[Mynd:Terminal_of_Changzhou_Benniu_International_Airport.jpg|alt=Mynd sem sýnir brottfararsal Changzhou Benniu alþjóðaflugvallarins í Kína.|thumb| Brottfararsalur '''Changzhou Benniu alþjóðaflugvallarins'''.]] Changzhou hefur gott samgöngukerfi á landi, vatni og lofti. Borgin býður skilvirkt net almenningssamgangna sem samanstendur af borgarlestum, strætisvögnum, borgarlínum (BRT), langferðabílum og leigubílum.<small><ref>{{Citation|title=常州市|date=2022-06-24|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%B8%B8%E5%B7%9E%E5%B8%82&oldid=72331360|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-13}}</ref></small> Almenningssamgöngur eru ríkjandi ferðamáti meirihluta borgarbúa og ferðamanna.<small><ref>{{Vefheimild|url=http://changzhou.jiangsu.net/#Transportation_Tourism|titill=Changzhou: Transportation and Tourism|höfundur=Jiangsu.NET|útgefandi=Jiangsu.NET|mánuðurskoðað=10. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> === Vegakerfi === Vegasamgöngur borgarinnar byggja á sveitar-, héraðs- og þjóðvegum eða hraðbrautum, sem tengja borgina við öll hverfi og undirborg undir lögsögu hennar sem og nágrannaborgir. Þessar vegaæðar eru meðal annars: * ''Sjanghaí-Nanjing hraðbrautin'' sem liggur í gegnum norðurhluta borgarinnar. Það tekur rúma klukkustund að komast keyrandi til [[Sjanghaí]] (160 km.) eða [[Nanjing]] (110 km.).<small><ref>{{Citation|title=常州市|date=2022-06-24|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%B8%B8%E5%B7%9E%E5%B8%82&oldid=72331360|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-13}}</ref></small> * ''Þjóðarhraðbraut 312'' er ein aðalbraut þjóðvegakerfisins sem tengir nærliggjandi borgir og sýslur. 312 hraðbrautin sem meira en 5.000 kílómetra að lengd, liggur þvert yfir Kína allt frá [[Sjanghaí]] austur til landamæra [[Kasakstan]]. * ''Yanjiang hraðbraut'' Jiangsu héraðs, tengist Ningchang hraðbrautinni í suðurhluta Changzhou.Hún tengist síðan inn á [[Sjanghaí]] -<nowiki/>[[Wuhan]] hraðbrautina. * ''Ningchang hraðbrautin'', sem er tengd ''Jangtse hraðbrautinni'' í suðurhluta Changzhou, er megintengingin við Nanjing borg, Sjanghaí og borgir meðfram Jangtse fljóti eins og Jiangyin, Zhangjiagang og Changshu. * ''Changshen hraðbrautin'' er hraðbraut sem tengir saman borgirnar Changchun við [[Shenzhen]], í [[Guangdong]] héraði. Hraðbrautin mun ná til mjög margra borga norður af Changchun. Þegar uppbyggingu hennar lýkur mun brautin vera um 3.585 kílómetra. === Járnbrautir === Changzhou borg er mjög vel tengd lestarkerfi Austurhluta Kína. Changzhou stöðin sem er rétt sunnan við Yangtse-fljót, er staðsett við hina upprunalegu Peking-Sjanghaí-járnbraut. Með lestinni eru tengingar við margar borgir Kína.<small><ref>{{Citation|title=常州市|date=2022-06-24|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%B8%B8%E5%B7%9E%E5%B8%82&oldid=72331360|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-13}}</ref></small> Norðurlestarstöð Changzhou sem var fullgerð árið 2011, er staðsett í Xinbei hverfinu í norðurhluta Changzhou. Þar fer í gegn Peking–Sjanghaí háhraðalestin. Það tekur 4 klukkustundir og 51 mínútur að komast til Suðulestarstöðvar Peking og 40 mínútur að ná til Sjanghaí. Tvær stöðvar í Changzhou borg tengjast einnig hinum annasömu ''Sjanghaí–Nanjing milliborgarlestum''. Lestarferð til Nanjing tekur um 39 mínútur og um 58 mínútur til Sjanghaí. === Borgarlestir === Nýlegt borgarlestarkerfi Changzhou er í dag með tvær línur í rekstri sem ná yfir 54 kílómetra. Árið 2019 fóru um 10 milljónir farþegar. Metnaðarfull áform eru um uppbyggingu borgarlestarkerfisins. Árið 2050 mun kerfið ná alls yfir 330 kílómetra og telja 6 lestarlínur<ref name="ep">{{cite web|url=http://epaper.cz001.com.cn/site1/czrb/html/2020-01/06/content_324163.htm|date=2020-01-06|title=齐家滨陈金虎调研我市历史文化名城和交通建设情况|access-date=2025-03-16|archive-date=2020-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200912204526/http://epaper.cz001.com.cn/site1/czrb/html/2020-01/06/content_324163.htm|url-status=dead}}</ref> með 209 lestarstöðvum. === Strætisvagnar og hraðvagnakerfi === Changzhou hefur öflugt strætisvagnakerfi sem liggur til allra borgarhluta. Aðalstrætisvagnastöðin er við Norðurlestarstöð borgarinnar. Til að draga enn úr umferðarþunga í borginni var árið 2008 opnað nýtt [[Hraðvagn|hraðvagnakerfi]] (borgarlínukerfi) (BRT) sem er 40 kílómetra hraðflutningakerfi strætisvagna. Í dag eru tvær slíkar borgarlínur reknar á sérætluðum akreinum fyrir þessa strætisvagna. Fyrirhuguð er mikil uppbygging þessa samgöngukerfis.<small><ref>{{Citation|title=常州快速公交|date=2022-07-30|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%B8%B8%E5%B7%9E%E5%BF%AB%E9%80%9F%E5%85%AC%E4%BA%A4&oldid=72983890|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-13}}</ref></small> === Borgarhöfn === Changzhou er vatnaborg með net skurða og skipgengra vatnaleiða. Höfn borgarinnar við Jangtse fljót er ein af helstu höfnum fljótsins, sem síðan býður tengingar til hafs. Peking-Hangzhou skipaskurðurinn sem er hluti Miklaskurðar fer í gegnum borgina. Meira en milljón tonna farmflutninga fara um Changzhou höfn á ári.<small><ref>{{Citation|title=常州市|date=2022-06-24|url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%B8%B8%E5%B7%9E%E5%B8%82&oldid=72331360|work=维基百科，自由的百科全书|language=zh|access-date=2022-08-13}}</ref></small> ==== Flugsamgöngur ==== [[Changzhou Benniu alþjóðaflugvöllurinn|Alþjóðaflugvöllur Changzhou Benniu]] er meginflughöfn Changzhou borgar. Þar eru boðnar innlendar og alþjóðlegar tengingar. Flugvöllurinn er staðsettur um 18 kílómetra norðvestur af miðborg Changzhou. Á honum er ein flugstöð fyrir borgaralegt flug bæði innanlandsflug og alþjóðlegt. Árið 2019 afgreiddi flugvöllurinn um 4.1 milljónir farþega og um 33.000 tonn af farmi. == Tengt efni == [[Mynd:Changzhou_library.jpg|alt=Aðalbókasafn Changzhou-borgar.|thumb| Aðalbókasafn Changzhou-borgar.]] * [http://www.changzhou.gov.cn/ns_class/english '''Vefur borgarstjórnar Changzhou'''] Almennar upplýsingar á ensku um borgina, sögu, skipulag, áhugaverða ferðamannastaði, samgöngur o.fl. á ensku og kínversku. * Vefsíða [https://www.travelchinaguide.com/cityguides/jiangsu/changzhou/ Travel China Guide: '''Changzhou '''] Almennar upplýsingar um borgina, áhugaverða ferðamannastaði, samgöngur o.fl. * [[Jiangsu]] hérað í austurhluta [[Kína]] * [[Borgir Kína eftir fólksfjölda]] == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál=en|titill=Changzhou|mánuðurskoðað=7. ágúst|árskoðað=2022}} * {{Vefheimild|url=https://www.britannica.com/place/Changzhou|titill=Britannica: Changzhou|útgefandi=The Editors of Encyclopaedia|mánuður=21. nóvember|ár=2021|mánuðurskoðað=7. ágúst|árskoðað=2022|Britannica}} == Tilvísanir == {{Reflist|3}} [[Flokkur:Borgir í Kína]] d0slfiuka4v8hxcfawtqd47qbpyf4fg 0 168988 1964972 1933585 2026-05-31T21:59:53Z Friðþjófur 104929 1964972 wikitext text/x-wiki '''Stærstu deildarsigrar og töp íslenskra karlaliða í knattspyrnu''' er tafla yfir metsigra og -tapleiki íslenskra karlaliða í knattspyrnu. Taldar eru viðureignir liðanna í deildarkeppni [[Íslenska knattspyrnusambandið|KSÍ]]. ==A-deild== === [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|30px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]] === * Stærstu sigrar: 10:2 gegn [[Mynd:Reynir.png|20px]] [[Reynir Sandgerði|Reyni Sandgerði]] [[2. deild karla í knattspyrnu 1979|B-deild 1979]] 8:0 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik|Breiðabliki]] [[2. deild karla í knattspyrnu 1965|B-deild 1965]] 8:0 gegn [[Mynd:UMFS.png|20px]] [[Ungmennafélag Selfoss|Selfossi]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1974|B-deild 1974]] 8:0 gegn [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1979|B-deild 1979]] 8:0 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|A-deild 2012]] * Stærsta tap: 1:8 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|A-deild 1991]] === [[Mynd:Ibv-logo.png|30px]] [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]] === * Stærsti sigur: 11:0 gegn [[Mynd:UMFS.png|20px]] [[Ungmennafélag Selfoss|Selfossi]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1976|B-deild 1976]] * Stærstu töp: 1:7 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|A-deild 1992]] 1:7 gegn [[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1957|B-deild 1957]] 0:6 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|A-deild 1991]] 0:6 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]], [[Besta deild karla í knattspyrnu 2023|A-deild 2023]] === [[Mynd:ÍA-Akranes.png|30px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|Íþróttabandalag Akraness]] === * Stærstu sigrar: 10:1 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik|Breiðabliki]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1973|A-deild 1973]] 10:1 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingum]], [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|A-deild 1993]] 9:0 gegn [[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1959|A-deild 1959]] 9:0 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Haukar.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukum]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1991|B-deild 1991]] * Stærsta tap: 0:9 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|A-deild 2017]] === [[Mynd:Þór.png|30px]] [[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór Akureyri]] === * Stærstu sigrar: 8:0 gegn [[Mynd:Fjarðarbyggð.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2010|B-deild 2010]] 8:0 gegn [[Knattspyrnufélagið Valur/Austri|KVA]], C-deild 2000 * Stærsta tap: 0:8 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1998|B-deild 1998]] === [[Mynd:Ka-logo.png|30px]] [[Knattspyrnufélag Akureyrar]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn [[Mynd:Skallagrimur.png|20px]] [[Skallagrímur|Skallagrími]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1986|B-deild 1986]] * Stærstu töp: 0:6 gegn [[Mynd:Fjölnir.png|20px]] [[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölni]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2007|B-deild 2007]] 0:6 gegn [[Mynd:VíkÓl.png|20px]] [[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingi Ólafsvík]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2007|B-deild 2007]] === [[Mynd:KR Reykjavík.png|30px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]] === * Stærsti sigur: 9:1 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|A-deild 1992]] * Stærstu töp: 0:7 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1922|A-deild 1922]] 0:7 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|A-deild 2003]] 0:7 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]], [[Besta_deild_karla_í_knattspyrnu_2025|A-deild 2025]] === [[Mynd:Keflavik ÍF.gif|30px]] [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] === * Stærsti sigur: 8:0 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik|Breiðabliki]] [[2. deild karla í knattspyrnu 1957|B-deild 1957]] * Stærsta tap: 0:9 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1959|A-deild 1959]] === [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Fram]] === * Stærsti sigur: 12:2 gegn [[Mynd:Þróttur_R..png|20px]][[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þrótti]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1954|A-deild 1954]] * Stærsta tap: 0:8 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|A-deild 1930]] === [[Mynd:Valur.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Valur]] === * Stærsti sigur: 13:1 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1934|A-deild 1934]] * Stærsta tap: 0:9 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1919|A-deild 1919]] === [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur]] === * Stærsti sigur: 16:0 gegn [[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungi]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2013|B-deild 2013]] * Stærsta tap: 1:13 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1934|A-deild 1934]] === [[Mynd:Breidablik.png|30px]] [[Breiðablik|Ungmennafélagið Breiðablik]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn [[Mynd:HK-K.png|20px]] [[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1998|B-deild 1998]] B-deild 1998 * Stærstu töp: 1:10 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1973|A-deild 1973]] 0:9 gegn [[Mynd:Þróttur_R..png|20px]][[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1963|B-deild 1963]] === [[Mynd:Stjarnan.png|30px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Ungmennafélagið Stjarnan]] === * Stærsti sigur: 9:0 gegn Ungmennafélaginu Víkverja, C-deild 1988 * Stærsta tap: 1:7 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], C-deild 1984 ==B-deild== === [[Mynd:HK-K.png|30px]] [[Handknattleiksfélag Kópavogs]] === * Stærsti sigur: 9:0 gegn Boltafélaginu Bruna, D-deild 2001 * Stærsta tap: 0:13 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik|Breiðabliki]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1998|B-deild 1998]] === [[Mynd:UMFA.png|30px]] [[Ungmennafélagið Afturelding]] === * Stærsti sigur: 12:0 gegn [[Ungmennafélagið Hrafna-Flóki|Hrafna-Flóka]], D-deild 1983 * Stærsta tap: 0:11 gegn [[Mynd:UMFG,_Grindavík.png|30px]] [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]], C-deild 1987 === [[Mynd:Knattspyrnufélagið-ægir.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélagið Ægir|Ægir Þorlákshöfn]] === * Stærsti sigur: 17:0 gegn Kóngunum, E-deild 2019 * Stærstu töp: 1:10 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Haukar.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukum]], D-deild 1988 0:9 gegn [[Mynd:Reynir.png|20px]] [[Reynir Sandgerði|Reyni Sandgerði]], D-deild 2003 === [[Mynd:Fylkir.png|30px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] === * Stærstu sigrar: 13:0 gegn [[Mynd:Leiknir.svg|20px]] [[Íþróttafélagið Leiknir|Leikni]], C-deild 1974 13:0 gegn [[Mynd:Leiknir.svg|20px]] [[Íþróttafélagið Leiknir|Leikni]], C-deild 1975 * Stærsta tap: 0:8 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|A-deild 2012]] === [[Mynd:Leiknir.svg|30px]] [[Íþróttafélagið Leiknir]] === * Stærsti sigur: 15:0 gegn Knattspyrnufélaginu Hvatberum, D-deild 1993 * Stærstu töp: 0:13 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], C-deild 1974 0:13 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], C-deild 1975 === [[Mynd:Njarðvík.jpg|30px]] [[Ungmennafélag Njarðvíkur|Njarðvík]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn Knattspyrnufélaginu Hvatberum, D-deild 1993 * Stærstu töp: 0:8 gegn [[Mynd:Vidismerki.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir|Víði]], C-deild 1972 0:8 gegn [[Mynd:Þróttur_R..png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þrótti Reykjavík]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1986|B-deild 1986]] === [[Mynd:Grótta.png|30px]] [[Íþróttafélagið Grótta|Grótta]] === * Stærsti sigur: 15:1 gegn [[Léttir knattspyrnufélag|Létti]], D-deild 1991 * Stærsta tap: 1:18 gegn [[Mynd:ÍR.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]], D-deild 1983 === [[Mynd:Völsungur.gif|30px]] [[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] === * Stærsti sigur: 11:0 gegn [[Mynd:Skallagrimur.png|20px]] [[Skallagrímur|Skallagrími]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1986|B-deild 1986]] * Stærsta tap: 0:16 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingum]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2013|B-deild 2013]] === [[Mynd:UMFG,_Grindavík.png|30px]] [[Ungmennafélag Grindavíkur]] === * Stærsti sigur: 13:2 gegn [[Mynd:UMFA.png|20px]] [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingu]], C-deild 1987 * Stærsta tap: 0:10 gegn [[Mynd:Njarðvík.jpg|20px]] [[Ungmennafélag Njarðvíkur|Njarðvík]], C-deild 1971 === [[Mynd:Þróttur_R..png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Þróttur]] === * Stærsti sigur: 10:0 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1962|B-deild 1962]] * Stærsta tap: 2:12 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Efsta_deild_karla_í_knattspyrnu_1954|A-deild 1954]] === [[Mynd:ÍR.png|30px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur]] === * Stærsti sigur: 16:1 gegn [[Mynd:Grótta.png|20px]] [[Íþróttafélagið Grótta|Gróttu]], D-deild 1983 * Stærstu töp: 1:8 gegn [[Mynd:UMFA.png|20px]] [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingu]], C-deild 1976 0:7 gegn [[Mynd:Ka-logo.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1993|B-deild 1993]] 0:7 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2000|B-deild 2000]] === [[Mynd:Vestri.svg|30px]] [[Íþróttafélagið Vestri]] === * Stærsti sigur: 14:0 gegn [[Mynd:UMF_Snæfell.png|20px]] [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfelli]], D-deild 2007 * Stærstu töp: 0:6 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2011|B-deild 2012]] 0:6 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2014|B-deild 2014]] ==C-deild== === [[Mynd:Fjölnir.png|30px]] [[Ungmennafélagið Fjölnir]] === * Stærsti sigur: 10:0 gegn [[Mynd:Hamar_hveragerdi.JPG|20px]] [[Íþróttafélagið Hamar|Hamri]], D-deild 1993 * Stærsta tap: 0:10 gegn [[UMFS Dalvík|Dalvík]], C-deild 1998 === [[Knattspyrnufélag Austfjarða]] === * Stærsti sigur: 8:1 [[Kormákur/Hvöt]], C-deild 2025 * Stærsta tap: 0:5 [[Mynd:Höttur.svg|20px]][[Mynd:Íþróttafélagið Huginn.gif|20px]] [[Höttur]]/[[Íþróttafélagið Huginn|Huginn]], C-deild 2022 3:8 [[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]], C-deild 2024 === [[Mynd:UMFS.png|30px]] [[Ungmennafélag Selfoss]] === * Stærsti sigur: 10:0 gegn [[Mynd:ÞórÞ.png|20px]] [[Ungmennafélagið Þór Þorlákshöfn|Þór Þorlákshöfn]], C-deild 1978 * Stærsta tap: 0:11 gegn [[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1976|B-deild 1976]] === [[Knattspyrnufélag Garðabæjar]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn Ísbirninum, E-deild 2015 * Stærsta tap: 0:7 gegn [[Mynd:Íþróttafélag_Hafnarfjarðar.JPG|20px]] [[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]], D-deild 2012 === [[Dalvík/Reynir]] === * Stærsti sigur: 9:0 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Framherjar-Smástund.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund|KFS]], C-deild 2012 * Stærsta tap: 0:7 gegn [[Mynd:KF-logo.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélag Fjallabyggðar|Knattspyrnufélagi Fjallabyggðar]], C-deild 2015 === [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Haukar.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Haukar]] === * Stærstu sigrar: 14:0 gegn [[Ungmennafélagið Hrafna-Flóki|Hrafna-Flóka]], D-deild 1983 14:0 gegn [[Skotfélag Reykjavíkur|Skotfélagi Reykjavíkur]], D-deild 1986 * Stærsta tap: 0:9 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1991|B-deild 1991]] === [[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingur Ólafsvík]] === * Stærsti sigur: 15:1 gegn [[Mynd:SR_Skautafélag_Reykjavíkur.svg|20px]] [[Skautafélag Reykjavíkur|Skautafélagi Reykjavíkur]], D-deild 1996 * Stærstu töp: 0:11 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik|Breiðabliki]] [[2. deild karla í knattspyrnu 1975|B-deild 1975]] 0:11 gegn [[Mynd:UMFA.png|20px]] [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingu]], D-deild 1998 === [[Kormákur/Hvöt]] === * Stærsti sigur: 9:0 gegn [[Íþróttafélagið Afríka|Afríku]], E-deild 2019 * Stærstu töp: 1:10 gegn [[Hvíti riddarinn|Hvíta riddaranum]], E-deild 2016 0:9 gegn Létti, E-deild 2016 === [[Mynd:Magni.png|30px]] [[Íþróttafélagið Magni|Magni Grenivík]] === * Stærsti sigur: 19:0 gegn [[Ungmennafélagið Austri Raufarhöfn|Austra Raufarhöfn]], D-deild 1990 * Stærsta tap: 1:9 gegn [[UMF Reynir Árskógsströnd|Reynir Árskógsströnd]], C-deild 1974 === [[Þróttur Vogum]] === * Stærsti sigur: 17:0 gegn [[Mynd:UMF_Snæfell.png|20px]] [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfelli]], D-deild 2012 * Stærstu töp: 0:8 gegn [[Mynd:Fjölnir.png|20px]] [[Ungmennafélagið Fjölnir]], D-deild 2000 0:8 gegn Boltafélaginu Bruna, D-deild 2000 === [[Mynd:Knattspyrnufélagið Kári.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélagið Kári|Kári]] === * Stærsti sigur: 16:1 gegn [[Íþróttafélagið Afríka|Afríku]], D-deild 2007 * Stærstu töp: 0:9 gegn [[Mynd:HK-K.png|20px]] [[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]], D-deild 2001 0:9 gegn [[Mynd:Fjarðarbyggð.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð]], D-deild 2013 ==D-deild== === [[Mynd:Reynir.png|30px]] [[Reynir Sandgerði]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn [[Knattspyrnufélagið Árvakur|Árvakri]], D-deild 1992 * Stærstu töp: 2:10 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1979|B-deild 1979]] 0:8 gegn [[Mynd:KSlogo.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Siglufjarðar|KS]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1965|B-deild 1965]] 0:8 gegn [[Mynd:ÍR.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1997|B-deild 1997]] 0:8 gegn [[Mynd:Fjölnir.png|20px]] [[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölni]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1997|B-deild 2007]] === [[Mynd:Vidismerki.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir|Víðir Garði]] === * Stærsti sigur: 18:0 gegn [[Íþróttafélagið Afríka|Afríku]], D-deild 2007 * Stærsta tap: 0:8 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1995|B-deild 1995]] === [[Mynd:Knattspyrnufélag_Fjallabyggðar.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélag Fjallabyggðar]] === * Stærstu sigrar: 8:1 gegn [[Mynd:Skallagrimur.png|20px]] [[Skallagrímur|Skallagrími]], D-deild 2019 7:0 gegn [[Dalvík/Reynir|Dalvík/Reyni]], C-deild 2015 * Stærsta tap: 0:12 gegn [[Hvíti riddarinn|Hvíta riddaranum]], D-deild 2025 === [[Mynd:UMF_Sindri.jpg|30px]] [[UMF Sindri|Sindri, Höfn]] === * Stærsti sigur: 19:0 gegn Stjörnunni Berufirði, D-deild 1986 * Stærsta tap: 0:12 gegn [[Mynd:ÞrótturN.png|20px]] [[Íþróttafélagið Þróttur Neskaupstað|Þrótti Nes.]], C-deild 1983 === [[Mynd:Augnablik_félag.svg|30px]] Augnablik === * Stærsti sigur: 13:0 gegn Stál-úlfi, D-deild 2011 * Stærsta tap: 0:13 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund|KFS]], D-deild 2009 === [[Mynd:Knattspyrnufélag Vesturbæjar.png|30px]] [[Knattspyrnufélag Vesturbæjar]] === * Stærstu sigrar: 8:1 gegn [[Mynd:Skallagrimur.png|20px]] [[Ungmennafélagið Skallagrímur|Skallagrími]], D-deild 2019 7:0 gegn [[K.F.R.|Knattspyrnufélagi Rangæinga]], D-deild 2008 7:0 gegn [[Keilufélagið Keila|KFK]], D-deild 2009 9:2 gegn [[Keilufélagið Keila|KFK]], D-deild 2009 * Stærsta tap: 0:7 gegn [[Knattspyrnufélagið Berserkir|Berserkjum]], D-deild 2008 ==E-deild== === [[Mynd:Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund|KFS]] === * Stærsti sigur: 19:0 gegn Kóngunum, E-deild 2019 * Stærsta tap: 1:10 gegn Knattspyrnufélagi Ásvalla, E-deild 2025 === [[Mynd:Íþróttafélag_Hafnarfjarðar.JPG|30px]] [[Íþróttafélag Hafnarfjarðar]] === * Stærstu sigrar: 15:1 gegn Kóngunum, E-deild 2015 14:0 gegn [[Mynd:UMF_Snæfell.png|20px]] [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfelli]], E-deild 2016 * Stærsta tap: 0:15 gegn [[Mynd:Magni.png|20px]] [[Íþróttafélagið Magni|Magni Grenivík]], D-deild 2025 ==Lið sem hætt hafa starfsemi== === [[Kórdrengir]] === * Stærsti sigur: 15:1 gegn [[Mynd:UMF Snæfell.png|20px]] [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]]/[[Ungmennasamband Dalamanna og N-Breiðfirðinga|UDN]], E-deild 2017 * Stærsta tap: 1:9 gegn [[Mynd:Umfá_álftanes.jpg|20px]] [[Ungmennafélag Álftaness|Álftanesi]], E-deild 2017 === [[Mynd:Höttur.svg|30px]][[Mynd:Íþróttafélagið Huginn.gif|30px]] [[Höttur]]/[[Íþróttafélagið Huginn|Huginn]] === * Stærstu sigrar: 5:0 gegn [[Mynd:Reynir.png|20px]] [[Reynir Sandgerði|Reyni Sandgerði]], C-deild 2022 5:0 gegn [[Knattspyrnufélag Austfjarða|Knattspyrnufélagi Austfjarða]], C-deild 2022 5:0 gegn [[Ungmennafélagið Neisti (Djúpavogi)|Neista Djúpavogi]], D-deild 2002 * Stærstu töp: 2:8 gegn [[Knattspyrnufélag Austfjarða|Knattspyrnufélagi Austfjarða]], C-deild 2024 [[Flokkur:knattspyrna á Íslandi]] lfm5re5r0d6iaail616c9pjtfyiki1m 1964975 1964972 2026-05-31T22:01:18Z Friðþjófur 104929 /* 30px Ungmennafélagið Breiðablik */ 1964975 wikitext text/x-wiki '''Stærstu deildarsigrar og töp íslenskra karlaliða í knattspyrnu''' er tafla yfir metsigra og -tapleiki íslenskra karlaliða í knattspyrnu. Taldar eru viðureignir liðanna í deildarkeppni [[Íslenska knattspyrnusambandið|KSÍ]]. ==A-deild== === [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|30px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]] === * Stærstu sigrar: 10:2 gegn [[Mynd:Reynir.png|20px]] [[Reynir Sandgerði|Reyni Sandgerði]] [[2. deild karla í knattspyrnu 1979|B-deild 1979]] 8:0 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik|Breiðabliki]] [[2. deild karla í knattspyrnu 1965|B-deild 1965]] 8:0 gegn [[Mynd:UMFS.png|20px]] [[Ungmennafélag Selfoss|Selfossi]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1974|B-deild 1974]] 8:0 gegn [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1979|B-deild 1979]] 8:0 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|A-deild 2012]] * Stærsta tap: 1:8 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|A-deild 1991]] === [[Mynd:Ibv-logo.png|30px]] [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]] === * Stærsti sigur: 11:0 gegn [[Mynd:UMFS.png|20px]] [[Ungmennafélag Selfoss|Selfossi]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1976|B-deild 1976]] * Stærstu töp: 1:7 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|A-deild 1992]] 1:7 gegn [[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1957|B-deild 1957]] 0:6 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|A-deild 1991]] 0:6 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]], [[Besta deild karla í knattspyrnu 2023|A-deild 2023]] === [[Mynd:ÍA-Akranes.png|30px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|Íþróttabandalag Akraness]] === * Stærstu sigrar: 10:1 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik|Breiðabliki]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1973|A-deild 1973]] 10:1 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingum]], [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|A-deild 1993]] 9:0 gegn [[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1959|A-deild 1959]] 9:0 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Haukar.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukum]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1991|B-deild 1991]] * Stærsta tap: 0:9 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|A-deild 2017]] === [[Mynd:Þór.png|30px]] [[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór Akureyri]] === * Stærstu sigrar: 8:0 gegn [[Mynd:Fjarðarbyggð.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2010|B-deild 2010]] 8:0 gegn [[Knattspyrnufélagið Valur/Austri|KVA]], C-deild 2000 * Stærsta tap: 0:8 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1998|B-deild 1998]] === [[Mynd:Ka-logo.png|30px]] [[Knattspyrnufélag Akureyrar]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn [[Mynd:Skallagrimur.png|20px]] [[Skallagrímur|Skallagrími]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1986|B-deild 1986]] * Stærstu töp: 0:6 gegn [[Mynd:Fjölnir.png|20px]] [[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölni]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2007|B-deild 2007]] 0:6 gegn [[Mynd:VíkÓl.png|20px]] [[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingi Ólafsvík]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2007|B-deild 2007]] === [[Mynd:KR Reykjavík.png|30px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]] === * Stærsti sigur: 9:1 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|A-deild 1992]] * Stærstu töp: 0:7 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1922|A-deild 1922]] 0:7 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|A-deild 2003]] 0:7 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]], [[Besta_deild_karla_í_knattspyrnu_2025|A-deild 2025]] === [[Mynd:Keflavik ÍF.gif|30px]] [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] === * Stærsti sigur: 8:0 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik|Breiðabliki]] [[2. deild karla í knattspyrnu 1957|B-deild 1957]] * Stærsta tap: 0:9 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1959|A-deild 1959]] === [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Fram]] === * Stærsti sigur: 12:2 gegn [[Mynd:Þróttur_R..png|20px]][[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þrótti]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1954|A-deild 1954]] * Stærsta tap: 0:8 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|A-deild 1930]] === [[Mynd:Valur.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Valur]] === * Stærsti sigur: 13:1 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1934|A-deild 1934]] * Stærsta tap: 0:9 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1919|A-deild 1919]] === [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur]] === * Stærsti sigur: 16:0 gegn [[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungi]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2013|B-deild 2013]] * Stærsta tap: 1:13 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1934|A-deild 1934]] === [[Mynd:Breidablik.png|30px]] [[Breiðablik|Ungmennafélagið Breiðablik]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn [[Mynd:HK-K.png|20px]] [[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1998|B-deild 1998]] B-deild 1998 * Stærstu töp: 1:10 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1973|A-deild 1973]] 0:9 gegn [[Mynd:Þróttur_R..png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þrótti]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1963|B-deild 1963]] === [[Mynd:Stjarnan.png|30px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Ungmennafélagið Stjarnan]] === * Stærsti sigur: 9:0 gegn Ungmennafélaginu Víkverja, C-deild 1988 * Stærsta tap: 1:7 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], C-deild 1984 ==B-deild== === [[Mynd:HK-K.png|30px]] [[Handknattleiksfélag Kópavogs]] === * Stærsti sigur: 9:0 gegn Boltafélaginu Bruna, D-deild 2001 * Stærsta tap: 0:13 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik|Breiðabliki]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1998|B-deild 1998]] === [[Mynd:UMFA.png|30px]] [[Ungmennafélagið Afturelding]] === * Stærsti sigur: 12:0 gegn [[Ungmennafélagið Hrafna-Flóki|Hrafna-Flóka]], D-deild 1983 * Stærsta tap: 0:11 gegn [[Mynd:UMFG,_Grindavík.png|30px]] [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]], C-deild 1987 === [[Mynd:Knattspyrnufélagið-ægir.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélagið Ægir|Ægir Þorlákshöfn]] === * Stærsti sigur: 17:0 gegn Kóngunum, E-deild 2019 * Stærstu töp: 1:10 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Haukar.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukum]], D-deild 1988 0:9 gegn [[Mynd:Reynir.png|20px]] [[Reynir Sandgerði|Reyni Sandgerði]], D-deild 2003 === [[Mynd:Fylkir.png|30px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] === * Stærstu sigrar: 13:0 gegn [[Mynd:Leiknir.svg|20px]] [[Íþróttafélagið Leiknir|Leikni]], C-deild 1974 13:0 gegn [[Mynd:Leiknir.svg|20px]] [[Íþróttafélagið Leiknir|Leikni]], C-deild 1975 * Stærsta tap: 0:8 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|A-deild 2012]] === [[Mynd:Leiknir.svg|30px]] [[Íþróttafélagið Leiknir]] === * Stærsti sigur: 15:0 gegn Knattspyrnufélaginu Hvatberum, D-deild 1993 * Stærstu töp: 0:13 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], C-deild 1974 0:13 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], C-deild 1975 === [[Mynd:Njarðvík.jpg|30px]] [[Ungmennafélag Njarðvíkur|Njarðvík]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn Knattspyrnufélaginu Hvatberum, D-deild 1993 * Stærstu töp: 0:8 gegn [[Mynd:Vidismerki.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir|Víði]], C-deild 1972 0:8 gegn [[Mynd:Þróttur_R..png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þrótti Reykjavík]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1986|B-deild 1986]] === [[Mynd:Grótta.png|30px]] [[Íþróttafélagið Grótta|Grótta]] === * Stærsti sigur: 15:1 gegn [[Léttir knattspyrnufélag|Létti]], D-deild 1991 * Stærsta tap: 1:18 gegn [[Mynd:ÍR.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]], D-deild 1983 === [[Mynd:Völsungur.gif|30px]] [[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] === * Stærsti sigur: 11:0 gegn [[Mynd:Skallagrimur.png|20px]] [[Skallagrímur|Skallagrími]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1986|B-deild 1986]] * Stærsta tap: 0:16 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingum]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2013|B-deild 2013]] === [[Mynd:UMFG,_Grindavík.png|30px]] [[Ungmennafélag Grindavíkur]] === * Stærsti sigur: 13:2 gegn [[Mynd:UMFA.png|20px]] [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingu]], C-deild 1987 * Stærsta tap: 0:10 gegn [[Mynd:Njarðvík.jpg|20px]] [[Ungmennafélag Njarðvíkur|Njarðvík]], C-deild 1971 === [[Mynd:Þróttur_R..png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Þróttur]] === * Stærsti sigur: 10:0 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1962|B-deild 1962]] * Stærsta tap: 2:12 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Efsta_deild_karla_í_knattspyrnu_1954|A-deild 1954]] === [[Mynd:ÍR.png|30px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur]] === * Stærsti sigur: 16:1 gegn [[Mynd:Grótta.png|20px]] [[Íþróttafélagið Grótta|Gróttu]], D-deild 1983 * Stærstu töp: 1:8 gegn [[Mynd:UMFA.png|20px]] [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingu]], C-deild 1976 0:7 gegn [[Mynd:Ka-logo.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1993|B-deild 1993]] 0:7 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2000|B-deild 2000]] === [[Mynd:Vestri.svg|30px]] [[Íþróttafélagið Vestri]] === * Stærsti sigur: 14:0 gegn [[Mynd:UMF_Snæfell.png|20px]] [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfelli]], D-deild 2007 * Stærstu töp: 0:6 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2011|B-deild 2012]] 0:6 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2014|B-deild 2014]] ==C-deild== === [[Mynd:Fjölnir.png|30px]] [[Ungmennafélagið Fjölnir]] === * Stærsti sigur: 10:0 gegn [[Mynd:Hamar_hveragerdi.JPG|20px]] [[Íþróttafélagið Hamar|Hamri]], D-deild 1993 * Stærsta tap: 0:10 gegn [[UMFS Dalvík|Dalvík]], C-deild 1998 === [[Knattspyrnufélag Austfjarða]] === * Stærsti sigur: 8:1 [[Kormákur/Hvöt]], C-deild 2025 * Stærsta tap: 0:5 [[Mynd:Höttur.svg|20px]][[Mynd:Íþróttafélagið Huginn.gif|20px]] [[Höttur]]/[[Íþróttafélagið Huginn|Huginn]], C-deild 2022 3:8 [[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]], C-deild 2024 === [[Mynd:UMFS.png|30px]] [[Ungmennafélag Selfoss]] === * Stærsti sigur: 10:0 gegn [[Mynd:ÞórÞ.png|20px]] [[Ungmennafélagið Þór Þorlákshöfn|Þór Þorlákshöfn]], C-deild 1978 * Stærsta tap: 0:11 gegn [[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1976|B-deild 1976]] === [[Knattspyrnufélag Garðabæjar]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn Ísbirninum, E-deild 2015 * Stærsta tap: 0:7 gegn [[Mynd:Íþróttafélag_Hafnarfjarðar.JPG|20px]] [[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]], D-deild 2012 === [[Dalvík/Reynir]] === * Stærsti sigur: 9:0 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Framherjar-Smástund.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund|KFS]], C-deild 2012 * Stærsta tap: 0:7 gegn [[Mynd:KF-logo.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélag Fjallabyggðar|Knattspyrnufélagi Fjallabyggðar]], C-deild 2015 === [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Haukar.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Haukar]] === * Stærstu sigrar: 14:0 gegn [[Ungmennafélagið Hrafna-Flóki|Hrafna-Flóka]], D-deild 1983 14:0 gegn [[Skotfélag Reykjavíkur|Skotfélagi Reykjavíkur]], D-deild 1986 * Stærsta tap: 0:9 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1991|B-deild 1991]] === [[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingur Ólafsvík]] === * Stærsti sigur: 15:1 gegn [[Mynd:SR_Skautafélag_Reykjavíkur.svg|20px]] [[Skautafélag Reykjavíkur|Skautafélagi Reykjavíkur]], D-deild 1996 * Stærstu töp: 0:11 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik|Breiðabliki]] [[2. deild karla í knattspyrnu 1975|B-deild 1975]] 0:11 gegn [[Mynd:UMFA.png|20px]] [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingu]], D-deild 1998 === [[Kormákur/Hvöt]] === * Stærsti sigur: 9:0 gegn [[Íþróttafélagið Afríka|Afríku]], E-deild 2019 * Stærstu töp: 1:10 gegn [[Hvíti riddarinn|Hvíta riddaranum]], E-deild 2016 0:9 gegn Létti, E-deild 2016 === [[Mynd:Magni.png|30px]] [[Íþróttafélagið Magni|Magni Grenivík]] === * Stærsti sigur: 19:0 gegn [[Ungmennafélagið Austri Raufarhöfn|Austra Raufarhöfn]], D-deild 1990 * Stærsta tap: 1:9 gegn [[UMF Reynir Árskógsströnd|Reynir Árskógsströnd]], C-deild 1974 === [[Þróttur Vogum]] === * Stærsti sigur: 17:0 gegn [[Mynd:UMF_Snæfell.png|20px]] [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfelli]], D-deild 2012 * Stærstu töp: 0:8 gegn [[Mynd:Fjölnir.png|20px]] [[Ungmennafélagið Fjölnir]], D-deild 2000 0:8 gegn Boltafélaginu Bruna, D-deild 2000 === [[Mynd:Knattspyrnufélagið Kári.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélagið Kári|Kári]] === * Stærsti sigur: 16:1 gegn [[Íþróttafélagið Afríka|Afríku]], D-deild 2007 * Stærstu töp: 0:9 gegn [[Mynd:HK-K.png|20px]] [[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]], D-deild 2001 0:9 gegn [[Mynd:Fjarðarbyggð.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð]], D-deild 2013 ==D-deild== === [[Mynd:Reynir.png|30px]] [[Reynir Sandgerði]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn [[Knattspyrnufélagið Árvakur|Árvakri]], D-deild 1992 * Stærstu töp: 2:10 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1979|B-deild 1979]] 0:8 gegn [[Mynd:KSlogo.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Siglufjarðar|KS]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1965|B-deild 1965]] 0:8 gegn [[Mynd:ÍR.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1997|B-deild 1997]] 0:8 gegn [[Mynd:Fjölnir.png|20px]] [[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölni]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1997|B-deild 2007]] === [[Mynd:Vidismerki.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir|Víðir Garði]] === * Stærsti sigur: 18:0 gegn [[Íþróttafélagið Afríka|Afríku]], D-deild 2007 * Stærsta tap: 0:8 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1995|B-deild 1995]] === [[Mynd:Knattspyrnufélag_Fjallabyggðar.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélag Fjallabyggðar]] === * Stærstu sigrar: 8:1 gegn [[Mynd:Skallagrimur.png|20px]] [[Skallagrímur|Skallagrími]], D-deild 2019 7:0 gegn [[Dalvík/Reynir|Dalvík/Reyni]], C-deild 2015 * Stærsta tap: 0:12 gegn [[Hvíti riddarinn|Hvíta riddaranum]], D-deild 2025 === [[Mynd:UMF_Sindri.jpg|30px]] [[UMF Sindri|Sindri, Höfn]] === * Stærsti sigur: 19:0 gegn Stjörnunni Berufirði, D-deild 1986 * Stærsta tap: 0:12 gegn [[Mynd:ÞrótturN.png|20px]] [[Íþróttafélagið Þróttur Neskaupstað|Þrótti Nes.]], C-deild 1983 === [[Mynd:Augnablik_félag.svg|30px]] Augnablik === * Stærsti sigur: 13:0 gegn Stál-úlfi, D-deild 2011 * Stærsta tap: 0:13 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund|KFS]], D-deild 2009 === [[Mynd:Knattspyrnufélag Vesturbæjar.png|30px]] [[Knattspyrnufélag Vesturbæjar]] === * Stærstu sigrar: 8:1 gegn [[Mynd:Skallagrimur.png|20px]] [[Ungmennafélagið Skallagrímur|Skallagrími]], D-deild 2019 7:0 gegn [[K.F.R.|Knattspyrnufélagi Rangæinga]], D-deild 2008 7:0 gegn [[Keilufélagið Keila|KFK]], D-deild 2009 9:2 gegn [[Keilufélagið Keila|KFK]], D-deild 2009 * Stærsta tap: 0:7 gegn [[Knattspyrnufélagið Berserkir|Berserkjum]], D-deild 2008 ==E-deild== === [[Mynd:Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund|KFS]] === * Stærsti sigur: 19:0 gegn Kóngunum, E-deild 2019 * Stærsta tap: 1:10 gegn Knattspyrnufélagi Ásvalla, E-deild 2025 === [[Mynd:Íþróttafélag_Hafnarfjarðar.JPG|30px]] [[Íþróttafélag Hafnarfjarðar]] === * Stærstu sigrar: 15:1 gegn Kóngunum, E-deild 2015 14:0 gegn [[Mynd:UMF_Snæfell.png|20px]] [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfelli]], E-deild 2016 * Stærsta tap: 0:15 gegn [[Mynd:Magni.png|20px]] [[Íþróttafélagið Magni|Magni Grenivík]], D-deild 2025 ==Lið sem hætt hafa starfsemi== === [[Kórdrengir]] === * Stærsti sigur: 15:1 gegn [[Mynd:UMF Snæfell.png|20px]] [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]]/[[Ungmennasamband Dalamanna og N-Breiðfirðinga|UDN]], E-deild 2017 * Stærsta tap: 1:9 gegn [[Mynd:Umfá_álftanes.jpg|20px]] [[Ungmennafélag Álftaness|Álftanesi]], E-deild 2017 === [[Mynd:Höttur.svg|30px]][[Mynd:Íþróttafélagið Huginn.gif|30px]] [[Höttur]]/[[Íþróttafélagið Huginn|Huginn]] === * Stærstu sigrar: 5:0 gegn [[Mynd:Reynir.png|20px]] [[Reynir Sandgerði|Reyni Sandgerði]], C-deild 2022 5:0 gegn [[Knattspyrnufélag Austfjarða|Knattspyrnufélagi Austfjarða]], C-deild 2022 5:0 gegn [[Ungmennafélagið Neisti (Djúpavogi)|Neista Djúpavogi]], D-deild 2002 * Stærstu töp: 2:8 gegn [[Knattspyrnufélag Austfjarða|Knattspyrnufélagi Austfjarða]], C-deild 2024 [[Flokkur:knattspyrna á Íslandi]] p3f4mld2sk9raiohck3o7jezdcz6bvw 0 169504 1964994 1926587 2026-05-31T23:31:54Z TKSnaevarr 53243 1964994 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Níkol Pasjínjan | nafn_á_frummáli = {{nobold|Նիկոլ Փաշինյան}} | mynd = Nikol Pashinyan 2025 (cropped).jpg | titill = Forsætisráðherra Armeníu | stjórnartíð_start = [[8. maí]] [[2018]] | stjórnartíð_end = | forseti = [[Armen Sarkíssían]]<br>[[Alen Símonjan]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Vahagn Khatsjatúrjan]] | forveri = [[Karen Karapetjan]] {{small|(starfandi)}} | myndatexti1 = Níkol Pasjínjan árið 2025. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1975|6|1}} | fæðingarstaður = [[Ijevan]], [[Sovétlýðveldið Armenía|armenska sovétlýðveldinu]], [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] | þjóderni = [[Armenía|Armenskur]] | maki = [[Anna Hakobjan]] | stjórnmálaflokkur = [[Borgarasambandið (Armenía)|Borgarasambandið]] | börn = 4 | háskóli = [[Ríkisháskólinn í Jerevan]] | undirskrift = Nikol Pashinyan signature.png }} '''Níkol Vovají Pasjínjan''' ([[armenska]]: Նիկոլ Վովայի Փաշինյան; f. 1. júní 1975) er [[Armenía|armenskur]] stjórnmálamaður og blaðamaður sem hefur verið [[forsætisráðherra Armeníu]] frá 8. maí 2018. Hann komst til valda eftir armensku „[[Flauelsbyltingin í Armeníu|flauelsbyltinguna]]“ árið 2018. Stjórnartíð Pasjínjans hefur einkum einkennst af áframhaldandi átökum Armeníu við nágrannaríkið [[Aserbaísjan]]. Ríkin tvö háðu [[Stríðið um Nagornó-Karabak 2020|stríð sín á milli]] árið 2020 um umdeilt landsvæði í [[Nagornó-Karabak]] sem endaði með ósigri Armena. ==Æviágrip== Árið 2008 vakti Pasjínjan þjóðarathygli þegar hann leiddi fjöldamótmæli á móti kjöri [[Sersj Sargsjan]]s á forsetastól Armeníu. Ofbeldi braust út í mótmælunum sem kostuðu tíu manns lífið. Í kjölfarið fór Pasjínjan í felur í eitt ár en gaf sig síðan fram og var ákærður fyrir morð. Árið 2011 var honum veitt friðhelgi. Hann hélt í kjölfarið áfram að leiða mótmælahreyfingar gegn spillingu og gölluðu lýðræði í Armeníu og var kjörinn á armenska þingið árið 2011.<ref name=mótmælaalda>{{Tímarit.is|6940009|Enn skekur mótmælaaldan Armeníu|blað=[[Fréttablaðið]]|útgáfudagsetning=3. maí 2018|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson|blaðsíða=12}}</ref> Við upphaf ferils síns í stjórnmálum hafði Pasjínjan verið stuðningsmaður [[Levon Ter-Petrosjan|Levons Ter-Petrosjan]], fyrsta forseta Armeníu, en hann snerist síðar gegn honum og stofnaði eigin stjórnmálaflokk, [[Borgarasambandið (Armenía)|Borgarasambandið]].<ref name=andrúmsloftið>{{Vefheimild|titill=Segir andrúmsloftið í Armeníu nú minna á það í kringum fall Sovétríkjanna|url=https://www.visir.is/g/20181481946d|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2018|mánuður=18. nóvember|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=14. september|höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> Pasjínjan varð leiðtogi [[Yelk-bandalagið|Yelk-bandalagsins]], bandalags stjórnarandstöðuflokka sem hlaut níu þingsæti af 105 eftir þingkosningar árið 2017.<ref name=mótmælaalda/> Í apríl árið 2018 brutust út mótmæli á ný þegar Sersj Sargsjan, sem hafði þá gegnt tveimur kjörtímabilum sem forseti, gerðist forsætisráðherra til þess að halda völdum. Árið 2015 hafði stjórnarskrá Armeníu verið breytt til að færa mestallt framkvæmdavaldið frá forseta til forsætisráðherra og þings.<ref>{{Vefheimild|titill=Armenía: Friðsamleg mótmæli leiddu til stjórnarskipta á þingi|url=https://vardberg.is/frettir/armenia-fridsamleg-motmaeli-leiddu-til-stjornarskipta-a-thingi/|útgefandi=[[Varðberg]]|ár=2018|mánuður=18. nóvember|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=14. september}}</ref> Sargsjan hafði lofað því að með þessum breytingum væri hann ekki að leggja grunn að lengdri valdasetu sinni og því vakti það mikla reiði almennings þegar hann var tilnefndur forsætisráðherra.<ref name=andrúmsloftið/> Mótmælin 2018 urðu sú fjölmennustu í Armeníu frá árinu 1988 og Pasjínjan steig fram sem sýnilegasti leiðtogi og helsti skipuleggjandi þeirra. Mótmælin, sem hlutu nafnið „[[Flauelsbyltingin í Armeníu|flauelsbyltingin]]“, leiddu til þess að Sargsjan neyddist til að segja af sér<ref>{{Vefheimild|titill=Karapetjan tekur við af Sargsjan|url=https://www.frettabladid.is/frettir/karapetjan-tekur-vi-af-sargsjan/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2018|mánuður=24. apríl|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=12. nóvember|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson|safnslóð=https://web.archive.org/web/20220916013947/https://www.frettabladid.is/frettir/karapetjan-tekur-vi-af-sargsjan/|safndags=16. september 2022}}</ref> og flokkur hans, [[Lýðveldisflokkurinn (Armenía)|Lýðveldisflokkurinn]], var nauðbeygður til að tilnefna Pasjínjan nýjan forsætisráðherra þrátt fyrir að flokkur hans hefði ekki mörg sæti á þinginu.<ref name=andrúmsloftið/> Þegar armenska þingið greiddi atkvæði um tilnefningu Pasjínjans í embætti forsætisráðherra þann 1. maí var honum hafnað, sem reitti mótmælendur mjög til reiði.<ref>{{Vefheimild|titill=Þingið hafnaði Níkol Pasjinjan|url=https://www.visir.is/g/2018180509863/thingid-hafnadi-nikol-pasjinjan|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson|ár=2018|mánuður=2. maí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=14. september}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Armenska þingið hafnaði Pashinyan|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/05/01/armenska_thingid_hafnadi_pashinyan/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2018|mánuður=1. maí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=14. september}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Önnur tilraun í Armeníu 8. maí|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/05/02/onnur_tilraun_i_armeniu_8_mai/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2018|mánuður=2. maí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=14. september}}</ref> Þegar þingið kaus aftur um tilnefningu Pasjínjans þann 8. maí var hún samþykkt með 59 atkvæðum gegn 42 og Pasjínjan varð þannig forsætisráðherra Armeníu.<ref>{{Vefheimild|titill=Pashinyan kjörinn forsætisráðherra|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/05/08/pashinyan_kjorinn_forsaetisradherra|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2018|mánuður=8. maí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=14. september}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Pashinjan kjörinn forsætisráðherra|url=https://www.ruv.is/frett/pashinjan-kjorinn-forsaetisradherra|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson|ár=2022|mánuður=8. maí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=14. september}}</ref> Eftir að Pasjínjan tók við stjórnartaumunum boðaði hann til kosninga til að styrkja stöðu sína á þinginu. Í kosningunum, sem fóru fram í desember 2018, vann flokkur Pasjínjans stórsigur og hlaut ríflega 70 prósent atkvæða. Lýðveldisflokkur Sargsjans féll hins vegar út af þingi.<ref>{{Vefheimild|titill=Pashinyan skipaður forsætisráðherra|url=https://www.ruv.is/frett/pashinyan-skipadur-forsaetisradherra|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson|ár=2019|mánuður=14. janúar|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=16. september}}</ref> ===Átök við Aserbaísjan=== Í september árið 2020 [[Stríðið um Nagornó-Karabak 2020|brutust út hernaðarátök]] milli Armeníu og nágrannaríkisins [[Aserbaísjan]] um héraðið [[Nagornó-Karabak]], sem var innan alþjóðlega viðurkenndra landamæra Aserbaísjans en var byggt Armenum sem stjórnuðu sér sjálfir í hinu óviðurkennda [[Artsak-lýðveldið|Artsak-lýðveldi]]. Stríðið stóð í um sex vikur og kostaði alls um 6.000 mannslíf, bæði Armena og Aser­a, her­manna og óbreytt­ra borg­ar­a.<ref>{{Vefheimild|titill=Átök brjótast út að nýju í Nagornó-Karabak|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/12/12/atok_brjotast_ut_ad_nyju_i_nagorno_karabak/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2020|mánuður=12. desember|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=16. september}}</ref> Armenum gekk ekki vel í hernaðinum gegn Aserum og því neyddist Pasjínjan í nóvember til að undirrita samning um vopnahlé með milligöngu [[Rússland|Rússa]] þar sem Armenar urðu að láta af hendi talsvert af landi til Asera.<ref name=suðupunktur>{{Vefheimild|titill=Allt á suðupunkti í Armeníu|url=https://www.ruv.is/frett/2021/02/25/allt-a-sudupunkti-i-armeniu|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson|ár=2021|mánuður=25. febrúar|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=16. september}}</ref> Samþykkt Pasjínjans á vopnahléinu olli verulegri ólgu í Armeníu og margir Armenar úthrópuðu Pasjínjan sem „svikara“ fyrir að láta undan kröfum Asera.<ref>{{Vefheimild|titill=Forsætisráðherra Armena úthrópaður sem svikari|url=https://www.visir.is/g/20202036114d|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2018|mánuður=12. nóvember|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=12. nóvember|höfundur=Gunnar Reynir Valþórsson}}</ref> Í febrúar 2021 gagnrýndu æðstu yfirmenn armenska hersins Pasjínjan fyrir að skella skuldinni af ósigrinum alfarið á herinn og hvöttu Pasjínjan til að segja af sér.<ref name=suðupunktur/> Pasjínjan neitaði að verða við þeirri kröfu, sakaði herinn um að reyna að fremja [[valdarán]] gegn sér og vék [[Oník Gasparjan]], yfirmanni hersins, úr embætti.<ref>{{Vefheimild|titill=Pas­hin­y­an kveðst reiðu­búinn að flýta kosningum|url=https://www.visir.is/g/20212079753d/pas-hin-y-an-kvedst-reidu-buinn-ad-flyta-kosningum|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2021|mánuður=2. mars|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=14. september}}</ref> Vegna spennu og óvissu í kjölfar ósigursins gegn Aserbaísjan boðaði Pasjínjan til nýrra kosninga þann 20. júní 2021.<ref>{{Vefheimild|titill=Pashinyan boðar til kosninga|url=https://www.visir.is/g/20212086416d/pashinyan-bodar-til-kosninga|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Atli Ísleifsson|ár=2021|mánuður=18. mars|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=14. september}}</ref> Þegar kosningarnar voru haldnar náði ríkisstjórn Pasjínjans að halda meirihluta sínum á þingi, en kosningaþátttaka var mjög dræm.<ref>{{Vefheimild|titill=Pashinyan heldur velli í Armeníu|url=https://www.visir.is/g/20212124485d/pashinyan-heldur-velli-i-armeniu|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Árni Sæberg|ár=2021|mánuður=20. júní|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=14. september}}</ref> Mannskæð átök brutust aftur út milli Armeníu og Aserbaísjans í september 2022 og Pasjínjan sakaði Asera um að hafa hernumið hluta landsins eftir umfangsmiklar og mannskæðar árásir. Pasjínjan biðlaði jafnframt til [[Sameiginlega öryggissáttmálastofnunin|Sameiginlegu öryggissáttmálastofnunarinnar]], varnarbandalags [[Fyrrum Sovétlýðveldi|fyrrum sovétlýðvelda]], að hjálpa til við að tryggja fullveldi Armeníu og reka Asera á brott.<ref>{{Vefheimild|titill=Armenar leita eftir hjálp|url=https://www.visir.is/g/20222311417d/armenar-leita-eftir-hjalp|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Samúel Karl Ólason|ár=2022|mánuður=14. september|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=16. september}}</ref> Pasjínjan gagnrýndi Rússa vegna skorts á stuðningi þeirra við Armeníu í maí 2023 og sagði að til greina kæmi að Armenía segði sig úr Sameiginlegu öryggissáttmálastofnuninni.<ref>{{Vefheimild|titill=Telur Rússland hafa vanrækt skyldur sínar|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2023/05/22/telur_russland_hafa_vanraekt_skyldur_sinar/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=22. maí 2022|skoðað=29. maí 2022}}</ref> Aserbaísjan lagði Artsak-lýðveldið alfarið undir sig undir lok ársins 2023.<ref>{{Vefheimild|titill=Uppfyllti „drauminn“ um að hrekja Armena á brott|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2023/10/15/uppfyllti_drauminn_um_ad_hrekja_armena_a_brott/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=15. október 2023|skoðað=15. október}}</ref> Pasjínjan kenndi Rússum um ósigurinn og sagði þá hafa vanrækt varnarbandalag sitt við Armeníu í átökunum við Aserbaísjan.<ref>{{Vefheimild|titill=Forsætisráðherra hótar að leita nýrra bandamanna í stað Rússa |url=https://nyr.ruv.is/frettir/erlent/2023-09-25-forsaetisradherra-hotar-ad-leita-nyrra-bandamanna-i-stad-russa-392392|útgefandi=[[RÚV]]|dags=25. september 2023|skoðað=8. febrúar 2024|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> Pasjínjan lét frysta aðild Armeníu að Sameiginlegu öryggissáttmálastofnuninni í febrúar 2024.<ref>{{Vefheimild|titill=Armenar fjarlægja sig enn frekar frá Moskvuvaldinu|url=https://samstodin.is/2024/02/armenar-fjarlaegja-sig-enn-frekar-fra-moskvuvaldinu/|útgefandi=[[Samstöðin]]|dags=23. febrúar 2024|skoðað=24. febrúar 2024|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Í ágúst 2025 fundaði Pasjínjan með [[Ilham Aliyev]] forseta Aserbaísjans í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] í [[Washington, D.C.|Washington]] í boði [[Donald Trump|Donalds Trump]] Bandaríkjaforseta. Á fundinum undirrituðu Pasjínjan og Aliyev yfirlýsingu þar sem þeir sögðust ákveðnir í að ná saman um helstu ágreiningsatriði milli Armeníu og Aserbaísjans og komast að endanlegu friðarsamkomulagi.<ref>{{Vefheimild|titill=Aserar og Armenar staðráðnir í að semja um frið eftir fund í Hvíta húsinu|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-08-08-aserar-og-armenar-stadradnir-i-ad-semja-um-frid-eftir-fund-i-hvita-husinu-450480|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Hugrún Hannesdóttir Diego|dags= 8. ágúst 2025 |skoðað=19. ágúst 2025}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forsætisráðherra Armeníu| frá=[[8. maí]] [[2018]]| til=| fyrir=[[Karen Karapetjan]]<br>{{small|(starfandi)}}| eftir=Enn í embætti| }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Pasjínjan, Níkol}} {{f|1975}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Armeníu]] p1ykcgmu4dyvdf41tlbro7039hrc75g 0 175185 1964952 1850990 2026-05-31T15:21:24Z TKSnaevarr 53243 1964952 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Dakota Blue Richards as Shirley Trewlove on Endeavour TV series set, Merton Street, Oxford-20032904685.jpg|thumb|right|Tökulið og leikarar ''Endeavour'' við tökur í Oxford árið 2016.]] '''''Endeavour''''' eru [[Bretland|breskir]] [[sakamálasaga|sakamálaþættir]] sem hafa verið sýndir á bresku sjónvarpsstöðinni [[ITV]]. Níu þáttaraðir með 3-6 þætti hver voru framleiddar frá 2012 til 2023. Þættirnir eru forsaga hinnar vinsælu glæpaþáttaraðar ''[[Inspector Morse]]'' sem var sýnd frá 1987 til 2000, og framhaldsþáttanna ''[[Lewis (sjónvarpsþættir)|Lewis]]'' (2006-2015). Líkt og þessir þættir gerast sögurnar í [[Oxford]] og nágrenni, þar sem hinn ungi rannsóknarlögreglumaður Endeavour Morse (leikinn af [[Shaun Evans]]) fæst við morðmál, ásamt yfirmanni sínum og læriföður Fred Thursday ([[Roger Allam]]). Mörg atriði í þáttunum vísa í hluti sem einkenna Morse í upphaflegu þáttaröðinni. [[Sögutími]] þáttanna er frá 1965 til 1972. {{stubbur}} [[Flokkur:Breskir sakamálaþættir]] [[Flokkur:ITV]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir frumsýndir 2012]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir sem hættu sýningu 2023]] r3u2ke4e7zvpr3drxmnu4by6wb1b13w 0 175188 1964950 1921769 2026-05-31T15:19:23Z TKSnaevarr 53243 1964950 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Inspector_Morse-logo.svg|thumb|right|Merki þáttanna.]] '''''Morse lögreglufulltrúi''''' ([[enska]]: ''Inspector Morse'') eru [[Bretland|breskir]] [[sakamálasaga|sakamálaþættir]] byggðir á sögum [[Colin Dexter]] sem voru sýndir á bresku sjónvarpsstöðinni [[ITV]] frá 1987 til 2000. Aðalpersónur þáttanna eru rannsóknarlögreglumaðurinn Morse (leikinn af [[John Thaw]]) og aðstoðarmaður hans [[Lewis (sjónvarpsþættir)|Lewis]] ([[Kevin Whately]]). [[Sögusvið]] þáttanna er borgin [[Oxford]] og nágrenni hennar og mörg sakamálin tengjast [[Oxford-háskóli|Oxford-háskóla]]. Colin Dexter birtist sem aukaleikari í næstum öllum þáttunum. Þættirnir voru 2 tíma langir og eru 33 talsins. Þeir skiptast í 8 þáttaraðir með 3-5 þætti hver. Fyrstu sjö þáttaraðirnar voru sýndar nokkuð reglulega frá 1987 til 1993, en síðasta þáttaröðin var fimm þættir sem voru frumsýndir einn á ári frá 1995 til 2000. Árið 2018 voru þættirnir valdir bestu bresku sakamálaþættir allra tíma af lesendum ''[[Radio Times]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.radiotimes.com/news/2018-07-03/inspector-morse-named-the-greatest-british-crime-drama-of-all-time/|title=Inspector Morse named the greatest British crime drama of all time|website=Radio Times|language=en|access-date=2020-02-16}}</ref> Árið 2000 voru þeir settir í 42. sæti lista yfir [[100 bestu bresku sjónvarpsþættirnir|100 bestu bresku sjónvarpsþættina]] sem [[British Film Institute]] tók saman.<ref>{{cite web | author = BFI Staff | date = 4 March 2009 | title = The BFI TV 100: 1–100 | location = London, UK | publisher = [[British Film Institute]] | url=http://www.bfi.org.uk/features/tv/100/list/list.php | archive-url=https://web.archive.org/web/20110911083558/http://www.bfi.org.uk/features/tv/100/list/list.php | archive-date=11 September 2011}}</ref> Tvær tengdar sjónvarpsþáttaraðir hafa verið gerðar eftir 2000: framhaldsþættirnir ''[[Lewis (sjónvarpsþættir)|Lewis]]'' (2006-2015) og forsöguþættirnir ''[[Endeavour (sjónvarpsþættir)|Endeavour]]'' (2012-2023). == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Breskir sakamálaþættir]] [[Flokkur:ITV]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir frumsýndir 1987]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir sem hættu sýningu 2000]] ac54qqcv7zyyb74a9ph9wv7rz6z3lzu 0 175189 1964948 1812384 2026-05-31T15:18:01Z TKSnaevarr 53243 1964948 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Kevin_Whately_as_Inspector_Lewis,_Oxford,_August_2015.jpg|thumb|right|Kevin Whately sem Lewis rannsóknarlögreglumaður.]] '''''Lewis''''' eru [[Bretland|breskir]] [[sakamálasaga|sakamálaþættir]] sem voru upphaflega sýndir á bresku sjónvarpsstöðinni [[ITV]] frá 2006 (prufuþáttur) til 2015. Þættirnir eru framhald af hinum vinsælu sjónvarpsþáttum ''[[Morse lögreglufulltrúi]]'' sem voru sýndir frá 1987 til 2000. Aðalpersóna þáttanna er Robert Lewis (leikinn af [[Kevin Whately]]) sem var aðstoðarmaður Morse í fyrri þáttaröðinni. Í ''Lewis'' er hann orðinn rannsóknarlögreglumaður sem fæst við morðmál í [[Oxford]], líkt og fyrirrennari hans, ásamt aðstoðarmanni sínum, James Hathaway ([[Laurence Fox]]). Þættirnir eru í fullri lengd (einn og hálfur tími), en í síðustu þremur þáttaröðum var hverjum þætti skipt í tvo 45 mínútna þætti fyrir sýningar í Bretlandi (en ekki í öðrum löndum). Þættirnir eru 33 talsins, nákvæmlega jafnmargir og þættirnir í upphaflegu sjónvarpsþáttaröðinni um Morse. Þeir skiptast í 9 þáttaraðir með 3-4 þætti hver. {{stubbur}} [[Flokkur:Breskir sakamálaþættir]] [[Flokkur:ITV]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir frumsýndir 2006]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir sem hættu sýningu 2015]] 3zeubgoq8y44ftljguubq7cw2l2aoh5 0 182557 1965005 1938233 2026-06-01T10:13:03Z Eloir 114302 New logo. 1965005 wikitext text/x-wiki [[Mynd:FIA Formula 2 Championship logo (2026).svg|thumb|Merki Formúlu 2]] '''Formúla 2''' er mótaröð í næst hæsta flokki í eins-sæta akstursíþróttum á vegum Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). FIA Formúlu 2 mótaröðin (FIA Formula 2 Championship) var stofnuð árið 2017 og tók við af GP2 mótaröðinni. Það er ekki nauðsynlegt en flestir Formúlu 1 ökumenn hafa keppt í Formúlu 2 eða GP2 áður en þeir komust í Formúlu 1. Mótaröðin er hönnuð til þess að undirbúa ökumenn til mögulegrar þátttöku í Formúlu 1 og gerir það á þann veg að það sé sem hagkvæmast fyrir liðin. Öll liðin þurfa að nota sömu grind, vél og dekkja framleiðanda. Þau eru hönnuð til að líkja eftir Formúlu 1 á margan hátt en bílarnir eru þó minni og kraftminni. Formúlu 2 kappakstrar fara oftast fram á brautum í [[Evrópa|Evrópu]] og [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlöndunum]] en hafa þó keppt á öðrum alþjóðlegum brautum, svo sem Albert Park Circuit í [[Ástralía|Ástralíu]]. == Saga == === Fyrstu árin (1948–1960) === Árið 1948 var fyrst formlega farið að keppa í Formúlu 2 sem hét fyrst Formúla B. Bílarnir voru ódýrari, minni og léttari heldur en þeir sem kepptu í Formúlu 1. Árið 1957 fóru keppendur í Formúlu 2 að keyra með 1,5 lítra vélar í bílum sínum. Vélarnar áttu að vera öflugari heldur en þær sem voru á undan komu. Árin voru ekki mörg með þær vélar og keppni í Formúlu 2 var hætt fyrst árið 1960. Formúla Yngri (Formúla Junior) tók yfir mótaröðina og sem tók líka yfir [[Formúla 3|Formúlu 3]]. === Snýr aftur (1964–1984) === Formúla 2 sneri aftur til leiks árið 1964 sem og [[Formúla 3|Formúlu 3]]. Frá árinu 1964 til 1966 var keppt með 1 lítra vélum í Formúlu 2 en árið 1967 kynnti FIA 1600cc vélarnar til leiks. Þær vélar voru mun öflugari og vinsælari. Þekktir vélarframleiðendur á þeim tíma í Formúlu 2 voru Ferrari, BMW og Cosworth. Árið 1972 fóru keppendur að keppa með 2.0 lítra vélum. Formúla 2 hætti síðan aftur árið 1984 þegar Formúla 3000 tók við.<ref>{{Vefheimild|titill=The history of Formula Two|url=https://www.f1hoesblog.com/post/the-history-of-formula-two|útgefandi=[[F1 Hoes Magazine]]|dags=2. nóvember 2023|skoðað=29. september 2024|höfundur=Žišková,Tatiana}}</ref> Formúla 3000 var til ársins 2004. Þá tók GP2 mótaröðin við árið 2005. === FIA Formúlu Tvö meistaramótaröðin (2009–2012) === Formúla 2 sneri aftur eftir 25 ára fjarveru árið 2009 þrátt fyrir að GP2 mótaröðin væri enn starfandi. Meistaramótaröðin var framkvæmd af Jonathan Palmer fyrrverandi ökumanns í Formúlu 1 og undir hans fyrirtæki sem heitir MotorSport Vision. Bílarnir voru ekki eins öflugir og í GP2 mótaröðinni og meistaramótaröðin átti að vera fyrir þá sem áttu erfiðara með að ná í fjármagn fyrir kostnaðinum sem fylgdi stóru mótaröðunum sem voru undir FIA. Meistamótaröðin var ekki langlíf og hætti árið 2012.<ref>{{Vefheimild|titill=What is Formula 2? History, past champions, drivers and status of F1 second tier competition|url=https://www.sportingnews.com/uk/formula-1/news/formula-2-history-drivers-champions-status-f1-second-tier/ilpebgbcsiyzcxw3nw6gjzan|útgefandi=[[The Sporting News]]|dags=18. mars 2023|skoðað=29. september 2024|höfundur=Booth, Dominic}}</ref> === FIA Formúlu 2 meistaramótaröðin (2017–) === FIA Formúlu 2 meistaramótaröðin tók við af GP2 mótaröðinni árið 2017 og er í dag fremsta skref ökumanna sem vilja komast í [[Formúla 1|Formúlu 1]]. Franco Colapinto, Oscar Piastri, Charles Leclerc, Lando Norris og George Russell sem keppa núna í [[Formúla 1|Formúlu 1]] kepptu áður í FIA Formúlu 2 meistaramótaröðinni áður en þeir fóru í [[Formúla 1|Formúlu 1]]. == Tilvísanir == <references/> [[Flokkur:Akstursíþróttir]] jbih0ea1emb9m6y5fjf0yi0vlbgxitg 1965007 1965005 2026-06-01T10:29:59Z Berserkur 10188 1965007 wikitext text/x-wiki [[Mynd:FIA Formula 2 Championship logo (2026).svg|thumb|Merki Formúlu 2]] '''Formúla 2''' er mótaröð í næst hæsta flokki í eins-sæta akstursíþróttum á vegum Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). FIA Formúlu 2 mótaröðin (FIA Formula 2 Championship) var stofnuð árið 2017 og tók við af GP2 mótaröðinni. Það er ekki nauðsynlegt en flestir Formúlu 1 ökumenn hafa keppt í Formúlu 2 eða GP2 áður en þeir komust í Formúlu 1. Mótaröðin er hönnuð til þess að undirbúa ökumenn til mögulegrar þátttöku í Formúlu 1 og gerir það á þann veg að það sé sem hagkvæmast fyrir liðin. Öll liðin þurfa að nota sömu grind, vél og dekkja framleiðanda. Þau eru hönnuð til að líkja eftir Formúlu 1 á margan hátt en bílarnir eru þó minni og kraftminni. Formúlu 2 kappakstrar fara oftast fram á brautum í [[Evrópa|Evrópu]] og [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlöndunum]] en hafa þó keppt á öðrum alþjóðlegum brautum, svo sem Albert Park Circuit í [[Ástralía|Ástralíu]]. == Saga == === Fyrstu árin (1948–1960) === Árið 1948 var fyrst formlega farið að keppa í Formúlu 2 sem hét fyrst Formúla B. Bílarnir voru ódýrari, minni og léttari heldur en þeir sem kepptu í Formúlu 1. Árið 1957 fóru keppendur í Formúlu 2 að keyra með 1,5 lítra vélar í bílum sínum. Vélarnar áttu að vera öflugari heldur en þær sem voru á undan komu. Árin voru ekki mörg með þær vélar og keppni í Formúlu 2 var hætt fyrst árið 1960. Formúla Yngri (Formúla Junior) tók yfir mótaröðina og sem tók líka yfir [[Formúla 3|Formúlu 3]]. === Snýr aftur (1964–1984) === Formúla 2 sneri aftur til leiks árið 1964 sem og [[Formúla 3|Formúlu 3]]. Frá árinu 1964 til 1966 var keppt með 1 lítra vélum í Formúlu 2 en árið 1967 kynnti FIA 1600cc vélarnar til leiks. Þær vélar voru mun öflugari og vinsælari. Þekktir vélarframleiðendur á þeim tíma í Formúlu 2 voru Ferrari, BMW og Cosworth. Árið 1972 fóru keppendur að keppa með 2.0 lítra vélum. Formúla 2 hætti síðan aftur árið 1984 þegar Formúla 3000 tók við.<ref>{{Vefheimild|titill=The history of Formula Two|url=https://www.f1hoesblog.com/post/the-history-of-formula-two|útgefandi=[[F1 Hoes Magazine]]|dags=2. nóvember 2023|skoðað=29. september 2024|höfundur=Žišková,Tatiana}}</ref> Formúla 3000 var til ársins 2004. Þá tók GP2 mótaröðin við árið 2005. === FIA Formúlu Tvö meistaramótaröðin (2009–2012) === Formúla 2 sneri aftur eftir 25 ára fjarveru árið 2009 þrátt fyrir að GP2 mótaröðin væri enn starfandi. Meistaramótaröðin var framkvæmd af Jonathan Palmer fyrrverandi ökumanns í Formúlu 1 og undir hans fyrirtæki sem heitir MotorSport Vision. Bílarnir voru ekki eins öflugir og í GP2 mótaröðinni og meistaramótaröðin átti að vera fyrir þá sem áttu erfiðara með að ná í fjármagn fyrir kostnaðinum sem fylgdi stóru mótaröðunum sem voru undir FIA. Meistamótaröðin var ekki langlíf og hætti árið 2012.<ref>{{Vefheimild|titill=What is Formula 2? History, past champions, drivers and status of F1 second tier competition|url=https://www.sportingnews.com/uk/formula-1/news/formula-2-history-drivers-champions-status-f1-second-tier/ilpebgbcsiyzcxw3nw6gjzan|útgefandi=[[The Sporting News]]|dags=18. mars 2023|skoðað=29. september 2024|höfundur=Booth, Dominic}}</ref> === FIA Formúlu 2 meistaramótaröðin (2017–) === FIA Formúlu 2 meistaramótaröðin tók við af GP2 mótaröðinni árið 2017 og er í dag fremsta skref ökumanna sem vilja komast í [[Formúla 1|Formúlu 1]]. Franco Colapinto, Oscar Piastri, Charles Leclerc, Lando Norris og George Russell sem keppa núna í [[Formúla 1|Formúlu 1]] kepptu áður í FIA Formúlu 2 meistaramótaröðinni áður en þeir fóru í [[Formúla 1|Formúlu 1]]. == Tilvísanir == <references/> {{S|2017}} [[Flokkur:Akstursíþróttir]] 62a84gc4flg79wgntl70wdux3a7dl8y 0 185595 1964967 1964043 2026-05-31T21:54:10Z Olafurbjorns 105113 /* Heimildir */ 1964967 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hulstur nydonsk ekki er a allt kosid.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Ekki er á allt kosið''.]] '''Ekki er á allt kosið''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 1. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 9 lög. Platan kom út árið [[1989]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2565982?iabr=on|title=Gamaldags hljómsveitarplata|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=25|date=1989-12-09|access-date=2025-03-29|via=[[Tímarit.is]]}}{{open access}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2564637?iabr=on|title=Við áttum bara að skila góðri plötu |date=1989-11-04|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=16|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1715281?iabr=on|title=Metnaður |date=1989-12-24|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=23|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref>.Þegar platan var gefin út á [[Geisladiskur|geisladisk]] innihélt hún 10. lagið, "Strákarnir stofnuðu hljómsveit". == Lagalisti == {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Skjaldbakan | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:48 |- | 2 | Skýmir | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:25 |- | 3 | Apaspil | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:47 |- | 4 | Eplatré | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:50 |- | 5 | Fram á nótt | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 02:42 |- | 6 | Vetur konungur | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 06:17 |- | 7 | Hjálpaðu mér upp | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:00 |- | 8 | Eru ekki allir í stuði | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Valdimar | style="text-align:right;" | 06:32 |- | 9 | Ekki er á allt kosið | Björn Jörundur, Einar | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 06:09 |- | 10 | Strákarnir stofnuðu hljómsveit <small>(aukalag)</small> | Nýdönsk | Nýdönsk | style="text-align:right;" | 05:32 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 49:26 |} == Aðilar == '''Nýdönsk''' *[[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] - söngur, bassi, kassagítar, raddir *Ólafur Hólm Einarsson - trommur, slagverk, raddir *[[Daníel Ágúst Haraldsson]] - söngur, raddir *Valdimar Bragi Bragason - gítarar *Einar Sigurðsson - píanó, rhodes '''Aðstoð''' *Einar Bragi Bragason - saxófónn í "Eplatré" *Helgi Guðmundsson - munnharpa í "Vetur konungur" *[[Eva Ásrún Albertsdóttir]] - bakrödd í "Vetur konungur" *Erna Þórarinsdóttir - bakrödd í "Vetur konungur" *[[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hammondorgel í "Hjálpaðu mér upp", "Eru ekki allir í stuði", "Ekki er á allt kosið" og "Strákarnir stofnuðu hljómsveit". Raddir í "Hjálpaðu mér upp" og "Strákarnir stofnuðu hljómsveit" *[[Björgvin Gíslason]] - sítar í "Eru ekki allir í stuði" *Stefán Örn Arnarson - selló í "Ekki er á allt kosið" '''Upptökur''' *Upptökumaður: Ólafur Halldórsson *Stjórn upptöku: [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] og Rafn Jónsson == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/67 Ekki er á allt kosið] á hljodsafn.is [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 1989]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] 3fmva1hwxvh947zej5hmaoatu1so74h 0 185600 1964990 1964307 2026-05-31T23:01:47Z Olafurbjorns 105113 bætti við tilvísun 1964990 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk husmaedragardurinn 1998.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Húsmæðragarðsins''.]] '''Húsmæðragarðurinn''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 6. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 11 lög. Platan kom út árið [[1998]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2422629?iabr=on|title=Upprisan felst í Húsmæðragarðinum|date=1998-11-07.|publisher=Dagur|page=34|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1919679?iabr=on|title=Hversdagspopp |date=1998-11-15.|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=58|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2976077?iabr=on|title=Gammel dansk|date=1998-10-30.|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=20|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-31}}</ref> == Lagalisti == {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Hei þú | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Valdimar Bragason | style="text-align:right;" | 04:48 |- | 2 | Þú ert svo | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:47 |- | 3 | Blómarósahafið | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 05:06 |- | 4 | Húsmæðragarðurinn | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Jón | style="text-align:right;" | 03:58 |- | 5 | Óskilamunir | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:56 |- | 6 | Óskýrar minningar | Jón | Björn Jörundur, Ken Thomas | style="text-align:right;" | 04:05 |- | 7 | Holur innan hausinn | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:48 |- | 8 | Ljósið skín | Jón | Björn Jörundur, Ken Thomas | style="text-align:right;" | 03:04 |- | 9 | Í sama klefa | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:49 |- | 10 | Innan um fólk | Ólafur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:33 |- | 11 | Átrúnaðargoðin | Jón, Ólafur, Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 06:41 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 47:58 |} == Aðilar == '''Nýdönsk''' *[[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] - söngur, bassi, raddir *Ólafur Hólm Einarsson - trommur, slagverk, raddir *[[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hljómborð, raddir *Stefán Hjörleifsson - gítarar, raddir '''Upptökur''' *Upptökur og hljóðblöndun: [[:en:Ken Thomas (record producer)|Ken Thomas]] *Aðstoð við upptökur: Árni Gústafsson == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/3467 Húsmæðragarðurinn]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} á hljodsafn.is [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 1998]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] bwt8chzijz3xxnl4eve8g97ngu4fwcb 0 185604 1964985 1964314 2026-05-31T22:22:41Z Olafurbjorns 105113 /* Lagalisti */ uppfærði lagalistann í table 1964985 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk a planetunni jord 2017.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Á plánetunni jörð''.]] '''Á''' '''plánetunni jörð''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 10. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 9 lög. Platan kom út árið [[2017]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6880002?iabr=on|title=Þrjátíu ár og tugir platna |date=2017-09-13|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=16|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref> == Lagalisti == {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Stundum | Jón | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:44 |- | 2 | Á plánetunni jörð | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:23 |- | 3 | Hversdagsprins | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:23 |- | 4 | Félagslíf plantna | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Ólafur | style="text-align:right;" | 04:50 |- | 5 | Alþjóðleg ást | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:07 |- | 6 | Tónaflóð | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Jón | style="text-align:right;" | 03:21 |- | 7 | Dans mannsandans | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Nýdönsk | style="text-align:right;" | 03:19 |- | 8 | Stöðuvatn sannleikans | Daníel Ágúst | Stefán | style="text-align:right;" | 04:30 |- | 9 | Tímamót | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:10 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 34:51 |} == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.discogs.com/release/10902411-N%C3%BDd%C3%B6nsk-%C3%81-Pl%C3%A1netunni-J%C3%B6r%C3%B0 Á plánetunni jörð] á discogs.com [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 2017]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] arlknwzr44i839xqcek36ghdb7wapcx 1964986 1964985 2026-05-31T22:27:51Z Olafurbjorns 105113 Bætti við "Aðilum" 1964986 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk a planetunni jord 2017.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Á plánetunni jörð''.]] '''Á''' '''plánetunni jörð''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 10. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 9 lög. Platan kom út árið [[2017]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6880002?iabr=on|title=Þrjátíu ár og tugir platna |date=2017-09-13|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=16|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref> == Lagalisti == {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Stundum | Jón | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:44 |- | 2 | Á plánetunni jörð | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:23 |- | 3 | Hversdagsprins | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:23 |- | 4 | Félagslíf plantna | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Ólafur | style="text-align:right;" | 04:50 |- | 5 | Alþjóðleg ást | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:07 |- | 6 | Tónaflóð | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Jón | style="text-align:right;" | 03:21 |- | 7 | Dans mannsandans | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Nýdönsk | style="text-align:right;" | 03:19 |- | 8 | Stöðuvatn sannleikans | Daníel Ágúst | Stefán | style="text-align:right;" | 04:30 |- | 9 | Tímamót | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:10 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 34:51 |} == Aðilar == '''Nýdönsk''' *[[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] - söngur, bassi, raddir *Ólafur Hólm Einarsson - trommur, slagverk, raddir *[[Daníel Ágúst Haraldsson]] - söngur, raddir *[[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hljómborð, raddir *Stefán Hjörleifsson - gítarar, raddir '''Upptökur''' *Upptökustjórn: [[Nýdönsk]] *Upptökumenn: Guðm. Kristinn Jónsson, Jason Cabanaw, Sabastian Hoodless og Jón Ólafsson *Hljóðblöndun: [[Addi 800]] og [[Nýdönsk]] == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.discogs.com/release/10902411-N%C3%BDd%C3%B6nsk-%C3%81-Pl%C3%A1netunni-J%C3%B6r%C3%B0 Á plánetunni jörð] á discogs.com [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 2017]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] snbpklh5jla9vfslz3qy4f1nfhv8mw4 1964987 1964986 2026-05-31T22:29:35Z Olafurbjorns 105113 /* Aðilar */ 1964987 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk a planetunni jord 2017.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Á plánetunni jörð''.]] '''Á''' '''plánetunni jörð''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 10. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 9 lög. Platan kom út árið [[2017]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6880002?iabr=on|title=Þrjátíu ár og tugir platna |date=2017-09-13|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=16|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref> == Lagalisti == {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Stundum | Jón | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:44 |- | 2 | Á plánetunni jörð | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:23 |- | 3 | Hversdagsprins | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:23 |- | 4 | Félagslíf plantna | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Ólafur | style="text-align:right;" | 04:50 |- | 5 | Alþjóðleg ást | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:07 |- | 6 | Tónaflóð | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Jón | style="text-align:right;" | 03:21 |- | 7 | Dans mannsandans | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Nýdönsk | style="text-align:right;" | 03:19 |- | 8 | Stöðuvatn sannleikans | Daníel Ágúst | Stefán | style="text-align:right;" | 04:30 |- | 9 | Tímamót | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:10 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 34:51 |} == Aðilar == '''Nýdönsk''' *[[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] - söngur, bassi, raddir *Ólafur Hólm Einarsson - trommur, slagverk, raddir *[[Daníel Ágúst Haraldsson]] - söngur, raddir *[[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hljómborð, raddir *Stefán Hjörleifsson - gítarar, raddir '''Upptökur''' *Upptökustjórn: [[Nýdönsk]] *Upptökumenn: Guðm. Kristinn Jónsson, Jason Cabanaw, Sebastian Hoodless og [[Jón Ólafsson (f. 1963)]] *Hljóðblöndun: Addi 800 og [[Nýdönsk]] == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.discogs.com/release/10902411-N%C3%BDd%C3%B6nsk-%C3%81-Pl%C3%A1netunni-J%C3%B6r%C3%B0 Á plánetunni jörð] á discogs.com [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 2017]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] a8lvna63ykuzwmi5uj4n5v0xncujtvz 1964988 1964987 2026-05-31T22:40:48Z Olafurbjorns 105113 /* Lagalisti */ 1964988 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk a planetunni jord 2017.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Á plánetunni jörð''.]] '''Á''' '''plánetunni jörð''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 10. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 9 lög. Platan kom út árið [[2017]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6880002?iabr=on|title=Þrjátíu ár og tugir platna |date=2017-09-13|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=16|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref> == Lagalisti == {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Stundum | Jón | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:44 |- | 2 | Á plánetunni jörð | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:23 |- | 3 | Hversdagsprins | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:23 |- | 4 | Félagslíf plantna | Ólafur | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:50 |- | 5 | Alþjóðleg ást | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:07 |- | 6 | Tónaflóð | Jón | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:21 |- | 7 | Dans mannsandans | Nýdönsk | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:19 |- | 8 | Stöðuvatn sannleikans | Stefán | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:30 |- | 9 | Tímamót | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:10 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 34:51 |} == Aðilar == '''Nýdönsk''' *[[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] - söngur, bassi, raddir *Ólafur Hólm Einarsson - trommur, slagverk, raddir *[[Daníel Ágúst Haraldsson]] - söngur, raddir *[[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hljómborð, raddir *Stefán Hjörleifsson - gítarar, raddir '''Upptökur''' *Upptökustjórn: [[Nýdönsk]] *Upptökumenn: Guðm. Kristinn Jónsson, Jason Cabanaw, Sebastian Hoodless og [[Jón Ólafsson (f. 1963)]] *Hljóðblöndun: Addi 800 og [[Nýdönsk]] == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.discogs.com/release/10902411-N%C3%BDd%C3%B6nsk-%C3%81-Pl%C3%A1netunni-J%C3%B6r%C3%B0 Á plánetunni jörð] á discogs.com [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 2017]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] mhxljdhi4lqgt1gfzapnx26sgiqfwhz 0 185605 1964979 1964315 2026-05-31T22:10:24Z Olafurbjorns 105113 1964979 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk i raunheimum 2025.png|thumb|right|Plötuumslag ''Í raunheimum''.]] '''Í''' '''raunheimum''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 11. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 9 lög. Platan kom út árið [[2025]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-01-i-raunheimum-einlaegir-og-ljodraenir-midaldra-menn-434745|title=Í raunheimum: Einlægir og ljóðrænir miðaldra menn - RÚV.is|date=2025-02-01|website=RÚV|access-date=2025-03-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/mogginn/bladid/innskraning/?redirect=/mogginn/bladid/grein/1881003/?t=189733030&page_name=grein&grein_id=1881003|title=Morgunblaðið - Í raun- sem draumheimum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-03-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2025/01/12/fullkomid_farartaeki_i_raunheimum_4/|title=Fullkomið farartæki í Raunheimum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-03-29}}</ref> == Lagalisti == # Raunheimar # Hálka lífsins # Framtíðarvið # Ég veit hvað kemur næst # Máni Dagur # Fyrsta skiptið # Fullkomið farartæki # Draumheimar # Þagnarmúr == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.discogs.com/release/33426761-N%C3%BDd%C3%B6nsk-%C3%8D-Raunheimum Í raunheimum] á discogs.com [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 2025]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] otiux1334ll42lcisf5dv1kjhvphjpr 0 185606 1964976 1961425 2026-05-31T22:02:09Z Olafurbjorns 105113 /* Heimildir */ 1964976 wikitext text/x-wiki '''Kirsuber''' er [[stuttskífa]] með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan kom út árið [[1991]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2585862?iabr=on|title=Vildum ekki vera með á safnplötu |date=1991-06-22|website=timarit.is|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=44|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref> == Lagalisti == # Kirsuber # Blásið í # Hjálpaðu mér upp (live) # Draumur (live) # Himalaya (live) # Skýmir (live) # Fram á nótt (live) == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/71 Kirsuber] á hljodsafn.is [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 1991]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Íslenskar stuttskífur]] oisnfj6n6np430l154w3tm3r2rwlwzj 1964977 1964976 2026-05-31T22:06:23Z Olafurbjorns 105113 Bætti við lýsinguna 1964977 wikitext text/x-wiki '''Kirsuber''' er [[stuttskífa]] með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan kom út árið [[1991]] og inniheldur 7 lög. Á henni eru tvö ný lög, "Kirsuber" og "Blásið í" auk 5 laga af plötunum [[Ekki er á allt kosið]] og [[Regnbogaland]] sem tekin voru upp á tónleikum hljómsveitarinnar á Púlsinum í desember 1990.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2585862?iabr=on|title=Vildum ekki vera með á safnplötu |date=1991-06-22|website=timarit.is|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=44|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref> == Lagalisti == # Kirsuber # Blásið í # Hjálpaðu mér upp (live) # Draumur (live) # Himalaya (live) # Skýmir (live) # Fram á nótt (live) == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/71 Kirsuber] á hljodsafn.is [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 1991]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Íslenskar stuttskífur]] l1arqmhe48ecgizec9yjr6qevrqo1ej 0 185608 1964982 1961106 2026-05-31T22:12:10Z Olafurbjorns 105113 /* Heimildir */ 1964982 wikitext text/x-wiki '''Drög að upprisu''' er tónleikaplata með [[Megas|Megasi]] og [[Nýdönsk]]. Tónleikarnir voru haldnir í hátíðarsal [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|Menntaskólans við Hamrahlíð]]. Platan kom út árið [[1994]] og inniheldur 16 lög.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1809871?iabr=on|title=Drög að upprisu |date=1994-07-08|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=18|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref> Platan var endurútgefin árið [[2006]] og innihélt þá 10 aukalög. == Lagalisti == # Kór úr Joshua - Handel # Aðeins smekksatriði # Silfur Egils # Þóttú gleymir guði # Orfeus og Evridís # Fegurðardrottningar fiskiðjuversins # Litlir sætir strákar # Ef þú smælar framan í heiminn # Undir rós # Þóra # Krókódílamaðurinn # Paradísarfuglinn # Vörutalningablús # Horfðu til himins # Spáðu í mig # Fatlafól # Í skotgröfinni (sérútgáfa 2006) # Tíu fötin keisarans (sérútgáfa 2006) # Ein, tveir, þrjú (sérútgáfa 2006) # Síðbúinn mansöngur (sérútgáfa 2006) # Lísublús (sérútgáfa 2006) # Bastillan (sérútgáfa 2006) # Hríðin (sérútgáfa 2006) # Í speglasalinn (sérútgáfa 2006) # Brámánarnir bláu (sérútgáfa 2006) # Reykjavíkurnætur (sérútgáfa 2006) == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/24 Drög að upprisu]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} á hljodsafn.is [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1994]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] b9ycyq3fmxvhze6oqb5whqfbo6koryd 0 185615 1964964 1961727 2026-05-31T21:47:10Z Olafurbjorns 105113 bætti við tilvísun 1964964 wikitext text/x-wiki '''1987-1997''' er tvöföld safnplata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Hún inniheldur samtals 32 lög og kom út árið [[1997]] í tilefni 10 ára afmælis hjómsveitarinnar. Á fyrri plötunni eru bestu lög Nýdanskrar, auk þriggja nýrra laga, "Klæddu þig", "Flauelsföt" og "Grænmeti og ávextir". Á seinni plötunni eru m.a. tónleikaupptökur og útgáfa af laginu "Kirsuber" með enskum texta, "Cherry Blossom".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1889137?iabr=on|title=Nýdönsk rís úr dvala |date=1997-10-12|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=60|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1890055?iabr=on|title=Himnasending Nýdanskrar |date=1997-10-24.|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=58|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-31}}</ref> == Lagalisti == '''Plata 1''' # Klæddu þig # Flauelsföt # Grænmeti og ávextir # Hunang # Neptúnus (Sjávarguð) # Kvikindi # Himnasending # Ilmur # Horfðu til himins # Fluga # Alelda # Deluxe # Landslag skýjanna # Svefninn laðar # Kirsuber # Frelsið # Nostradamus # Hjálpaðu mér upp # Fram á nótt # Hólmfríður Júlíusdóttir '''Plata 2''' # Skynjun # Kvikindi # Grjót # Ljósaskipti # Horfðu til himins # Litlir sætir strákar # Blómið # Andvaka # Er hann sá rétti? # Cherry Blossom # Foss # Hjálpaðu mér upp (demó) == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/2074 1987-1997]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} diskur 1 á hljodsafn.is *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/2075 1987-1997]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} diskur 2 á hljodsafn.is [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1997]] [[Flokkur:Nýdönsk]] 03fx7076t4fzk1zu6f06n02j1sajs6g 1964965 1964964 2026-05-31T21:48:43Z Olafurbjorns 105113 /* Heimildir */ 1964965 wikitext text/x-wiki '''1987-1997''' er tvöföld safnplata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Hún inniheldur samtals 32 lög og kom út árið [[1997]] í tilefni 10 ára afmælis hjómsveitarinnar. Á fyrri plötunni eru bestu lög Nýdanskrar, auk þriggja nýrra laga, "Klæddu þig", "Flauelsföt" og "Grænmeti og ávextir". Á seinni plötunni eru m.a. tónleikaupptökur og útgáfa af laginu "Kirsuber" með enskum texta, "Cherry Blossom".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1889137?iabr=on|title=Nýdönsk rís úr dvala |date=1997-10-12|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=60|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1890055?iabr=on|title=Himnasending Nýdanskrar |date=1997-10-24.|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=58|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-31}}</ref> == Lagalisti == '''Plata 1''' # Klæddu þig # Flauelsföt # Grænmeti og ávextir # Hunang # Neptúnus (Sjávarguð) # Kvikindi # Himnasending # Ilmur # Horfðu til himins # Fluga # Alelda # Deluxe # Landslag skýjanna # Svefninn laðar # Kirsuber # Frelsið # Nostradamus # Hjálpaðu mér upp # Fram á nótt # Hólmfríður Júlíusdóttir '''Plata 2''' # Skynjun # Kvikindi # Grjót # Ljósaskipti # Horfðu til himins # Litlir sætir strákar # Blómið # Andvaka # Er hann sá rétti? # Cherry Blossom # Foss # Hjálpaðu mér upp (demó) == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/2074 1987-1997] diskur 1 á hljodsafn.is *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/2075 1987-1997] diskur 2 á hljodsafn.is [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1997]] [[Flokkur:Nýdönsk]] hjbgvgblhwjmcek6hgzu0b0in25l365 1964981 1964965 2026-05-31T22:11:39Z Olafurbjorns 105113 1964981 wikitext text/x-wiki '''1987-1997''' er tvöföld safnplata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Hún inniheldur samtals 32 lög og kom út árið [[1997]] í tilefni 10 ára afmælis hjómsveitarinnar. Á fyrri plötunni eru bestu lög Nýdanskrar, auk þriggja nýrra laga, "Klæddu þig", "Flauelsföt" og "Grænmeti og ávextir". Á seinni plötunni eru m.a. tónleikaupptökur og útgáfa af laginu "Kirsuber" með enskum texta, "Cherry Blossom".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1889137?iabr=on|title=Nýdönsk rís úr dvala |date=1997-10-12|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=60|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1890055?iabr=on|title=Himnasending Nýdanskrar |date=1997-10-24.|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=58|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-31}}</ref> == Lagalisti == '''Plata 1''' # Klæddu þig # Flauelsföt # Grænmeti og ávextir # Hunang # Neptúnus (Sjávarguð) # Kvikindi # Himnasending # Ilmur # Horfðu til himins # Fluga # Alelda # Deluxe # Landslag skýjanna # Svefninn laðar # Kirsuber # Frelsið # Nostradamus # Hjálpaðu mér upp # Fram á nótt # Hólmfríður Júlíusdóttir '''Plata 2''' # Skynjun # Kvikindi # Grjót # Ljósaskipti # Horfðu til himins # Litlir sætir strákar # Blómið # Andvaka # Er hann sá rétti? # Cherry Blossom # Foss # Hjálpaðu mér upp (demó) == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/2074 1987-1997] diskur 1 á hljodsafn.is *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/2075 1987-1997] diskur 2 á hljodsafn.is [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1997]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] n5mdngm5w0hkelkjqukjejzee9iq5p1 0 185616 1964983 1909145 2026-05-31T22:12:38Z Olafurbjorns 105113 /* Heimildir */ 1964983 wikitext text/x-wiki '''Freistingar''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Hún kom út í tilefni 15 ára afmælis sveitarinnar árið [[2002]] og inniheldur 15 lög. Um er að ræða endurgerð af lögum sem hljómsveitarmeðlimum þótti vænt um, í einfaldari búningi, auk tveggja nýrra laga, "Fagurt fés" og "Faldar hendur".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3458144?iabr=on|title=Með höfuðið hátt |date=2002-11-24|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=60|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref> == Lagalisti == # Fagurt fés # Á sama tíma að ári # Horfðu til himins # Eplatré # Freistingar # Holur innan hausinn # Flugvélar # Tíminn # Frelsið # Þú ert svo # Mjallhvít # Stúlka # Hugarflug # Allt # Faldar hendur == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.discogs.com/release/4554098-N%C3%BDd%C3%B6nsk-Freistingar Freistingar] á discogs.is [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2002]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] 3gfqpvz5jxcsjcl08jp4cybqojn6tmi 0 185618 1964984 1909146 2026-05-31T22:12:59Z Olafurbjorns 105113 /* Heimildir */ 1964984 wikitext text/x-wiki '''Skynjun - Nýdönsk og Sinfó''' er tónleikaplata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]] og [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]]. Platan kom út árið [[2004]] í kjölfar tónleika sem haldnir voru í [[Háskólabíó|Háskólabíói]] þann 5. febrúar 2004. Platan inniheldur 9 lög, þar af tvö ný, "Hvað kostar hamingjan" og "Sökudólgur óskast".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3620657?iabr=on|title=Nýdanskir í sinfónískum kjólfötum |date=2004-12-22|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=60|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref> == Lagalisti == # Skynjun # Hvað kostar hamingjan? # Hei þú # Svefninn laðar # Blómarósahafið # Sökudólgur óskast # Þá kemur þú # Flugvélar # Klæddu þig == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.discogs.com/release/12578075-N%C3%BDd%C3%B6nsk-Sinf%C3%B3-Skynjun Skynjun] á discogs.com [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2004]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Sinfóníuhljómsveit Íslands]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] 5t0rj7mepc2mgnjk4evymex55bxt360 0 185699 1964978 1964807 2026-05-31T22:08:16Z Olafurbjorns 105113 1964978 wikitext text/x-wiki '''Gauragangur''' er hljómplata með tónlist úr samnefndum söngleik eftir Ólaf Hauk Símonarson sem kom út árið 1994.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/issue/446503?iabr=on|title=Leikskrár Þjóðleikhússins - Gauragangur |date=1994-02-11.|publisher=[[Þjóðleikhúsið]]|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3539967?iabr=on|title=Rokkaður gauragangur |date=1994-01-27.|publisher=[[Pressan]]|page=12B|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-29}}</ref> Íslenska hljómsveitin [[Nýdönsk]] sá um tónlistina en textar voru eftir Ólaf Hauk Símonarson. Platan inniheldur 17 lög.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2623511?iabr=on|title=Fyrirtaks gauragangur |date=1994-02-24.|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=30|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1810259?iabr=on|title=Nýdanskur Gauragangur |date=1994-07-15.|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=18|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref> == Lagalisti == # Þeir deyja ungir sem guðirnir elska (2:20) # Algjör ormur (2:08) # Komdu til Raf (3:00) # Eldur í nefi skólastjórans (0:37) # Ský í buxum (Með kveðju til Majakovskis) (2:55) # Margur verður af aurum api (2:29) # Rómeó og Júlía (2:37) # Hreystikallið (2:12) # Er hann sá rétti? (4:01) # Klofstuttir karlar (1:37) # Svik og tryggð (2:45) # Málum bæinn rauðann (3:27) # Skál fyrir Þorláki (2:19) # Kennararaunir (2:56) # Ógleði (3:13) # Óskalag sjómanna (0:42) # Barngóði hrægammurinn (3:33) == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/68 Gauragangur] á hljodsafn.is [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1994]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] ajbaq0j2g23tm0hxfl4jrlwanlggjl8 0 189289 1964958 1950607 2026-05-31T19:18:05Z ~2026-32257-38 117194 1964958 wikitext text/x-wiki {{Bók | titill = Anna Karenina | undirtitill = | uppr_titill = Анна Каренина | þýðendur = Magnús Ásgeirsson (1.-2. bók)<br>[[Karl Ísfeld]] (3.-4. bók) | mynd = AnnaKareninaTitle.jpg | lýsing_myndar = Titilsíða fyrstu útgáfu bókarinnar frá 1878. | höfundur = [[Lev Tolstoj]] | myndir = | kápa = | land = {{RUS}} [[Rússland]] | tungumál = [[Rússneska]] | útgefandi = Rússkíj Vestník | útgáfudagur = 1878 | stefnur = [[Raunsæi]], [[harmleikur]]<ref>{{cite journal| author = Raymond Williams |date=1963|title=Tolstoy, Lawrence, and Tragedy| url = https://archive.org/details/sim_kenyon-review_autumn-1963_25_4/page/632 |journal=The Kenyon Review|volume=25|issue=4|pages=633–650 |jstor=4334372}}</ref><ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/anna-karenina-tolstoy-tragedy-in-10-frames-10094545/|title=Anna Karenina, Tolstoy’s timeless tragedy, revisited in 10 frames|first= Aishwarya|last=Khosla|website=The Indian Express|date=July 16, 2025|access-date=November 17, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.front-sci.com/journal/article?doi=10.32629/asc.v5i4.2683|title=A Tragedy without a Killer Is a Real Tragedy — Analysis of Anna Karenina's Tragedy|work=Art Studies and Criticism|publisher=Frontier Scientific Publishing|access-date=November 17, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Anna-Karenina-novel|title=Anna Karenina novel by Tolstoy|website=Encyclopædia Britannica|date=November 6, 2025|access-date=November 17, 2025}}</ref> | prentun = | síður = 864 | isbn = | forveri = | framhald = }} '''''Anna Karenina''''' (rússneska: Анна Каренина) er [[skáldsaga]] eftir rússneska rithöfundinn [[Lev Tolstoj]]. Hún kom út sem framhaldssaga í tímaritinu ''Rússkíj Vestník'' á árunum 1875 til 1877, og sem bók árið 1878. Tolstoj kallaði bókina fyrstu sönnu skáldsögu sína. Þegar Tolstoj lauk síðustu hlutunum var hann farinn að hata söguna og honum var þvert um geð að ljúka við hana. Skáldsagan fjallar um svikráð, trú, fjölskyldu, hjónabönd, samfélag [[Rússneska keisaradæmið|rússneska keisaradæmisins]], ástarþrá og muninn á landsbyggðar- og borgarlífi. Sagan snýst um [[framhjáhald]] titilpersónunnar Önnu Karenínu með riddaraliðsforingjanum Aleksej Kíríllovítsj Vronskíj greifa. Samband þeirra veldur hneyksli í [[Sankti Pétursborg]] og neyðir ungu elskendurna til að flýja til Ítalíu í leit að hamingju en eftir að þau snúa heim til Rússlands umturnast líf þeirra enn frekar. [[Járnbraut]]ir eru sagnaminni sem birtist ítrekað í skáldsögunni. Ýmis mikilvæg atriði gerast um borð í farþegalestum eða á lestarstöðvum í Sankti Pétursborg eða annars staðar í Rússlandi. Frjálslyndisumbætur [[Alexander 2. Rússakeisari|Alexanders 2. Rússakeisara]] og skyndilegar samfélagsbreytingar sem fylgdu þeim gerast í bakgrunni sögunnar. Skáldsagan hefur meðal annars verið gerð að leikriti, óperu, kvikmyndum, sjónvarpsþáttum, ballett, listhlaupi og útvarpsleikriti. ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|bókmenntir|Rússland}} [[Flokkur:Bókaárið 1877]] [[Flokkur:Bókaárið 1878]] [[Flokkur:Rússneskar skáldsögur]] nlffoyw1ld1qypdjfz3o7qf0usaj40g 1964959 1964958 2026-05-31T19:18:27Z Divinations 102195 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-32257-38|~2026-32257-38]] ([[User talk:~2026-32257-38|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 1950607 wikitext text/x-wiki {{Bók | titill = Anna Karenina | undirtitill = | uppr_titill = Анна Каренина | þýðendur = Magnús Ásgeirsson (1.-2. bók)<br>[[Karl Ísfeld]] (3.-4. bók) | mynd = AnnaKareninaTitle.jpg | lýsing_myndar = Titilsíða fyrstu útgáfu bókarinnar frá 1878. | höfundur = [[Lev Tolstoj]] | myndir = | kápa = | land = {{RUS}} [[Rússland]] | tungumál = [[Rússneska]] | útgefandi = Rússkíj Vestník | útgáfudagur = 1878 | stefnur = [[Raunsæi]], [[harmleikur]]<ref>{{cite journal| author = Raymond Williams |date=1963|title=Tolstoy, Lawrence, and Tragedy| url = https://archive.org/details/sim_kenyon-review_autumn-1963_25_4/page/632 |journal=The Kenyon Review|volume=25|issue=4|pages=633–650 |jstor=4334372}}</ref><ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/anna-karenina-tolstoy-tragedy-in-10-frames-10094545/|title=Anna Karenina, Tolstoy’s timeless tragedy, revisited in 10 frames|first= Aishwarya|last=Khosla|website=The Indian Express|date=July 16, 2025|access-date=November 17, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.front-sci.com/journal/article?doi=10.32629/asc.v5i4.2683|title=A Tragedy without a Killer Is a Real Tragedy — Analysis of Anna Karenina's Tragedy|work=Art Studies and Criticism|publisher=Frontier Scientific Publishing|access-date=November 17, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Anna-Karenina-novel|title=Anna Karenina novel by Tolstoy|website=Encyclopædia Britannica|date=November 6, 2025|access-date=November 17, 2025}}</ref> | prentun = | síður = 864 | isbn = | forveri = | framhald = }} '''''Anna Karenina''''' (rússneska: Анна Каренина)<ref name="Nabokov 1980 137">{{cite book |last=Nabokov |first=Vladimir |author-link=Vladimir Nabokov |title=Lectures on Russian Literature |publisher=Harvest |year=1980 |location=New York |page=137 (note) |url={{Google books|N9JBDwAAQBAJ|page=137|plainurl=y}} |isbn=0-15-649591-0}}</ref> er [[skáldsaga]] eftir rússneska rithöfundinn [[Lev Tolstoj]] sem var gefin út sem bók árið 1878. Tolstoj kallaði bókina fyrstu sönnu skáldsögu sína.<ref>{{cite book |last=Christian |first=R. F. |title=Tolstoy’s Letters, Volume 1: 1828–1879 |year=2015 |publisher=Faber & Faber |location=London |isbn=9780571324071 |page=261 |url=https://archive.org/details/tolstoyslettersv0000chri/page/261 |access-date=2024-12-08 |quote=This novel–I mean a novel, the first in my life–...}}</ref> Bókin var upphaflega birt í hlutum frá 1875 til 1877 og voru allir nema sá síðasti birtir í tímaritinu ''Rússkíj Vestník''.<ref>Todd, William M. III (2003). "Anna on the Installment Plan: Teaching ''Anna Karenina'' through the History of Its Serial Publication," ''Approaches to Teaching Tolstoy's "Anna Karenina"'', ed. Liza Knapp and Amy Mandeleker, New York: Modern Language Assoc. of America, bls. 55.</ref> Þegar Tolstoj lauk síðustu hlutunum var hann farinn að hata söguna og honum var þvert um geð að ljúka við hana.<ref>{{cite book |last=MacFarquhar |first=Larissa |author-link=Larissa MacFarquhar |date=2015 |title=[[Strangers Drowning|Strangers Drowning: Impossible Idealism, Drastic Choices, and the Urge to Help]] |publisher=[[Penguin Books]] |page=[https://archive.org/details/strangersdrownin0000macf_u0k4/page/276 277] |isbn=9780143109785}}</ref> Skáldsagan fjallar um svikráð, trú, fjölskyldu, hjónabönd, samfélag [[Rússneska keisaradæmið|rússneska keisaradæmisins]], ástarþrá og muninn á landsbyggðar- og borgarlífi. Sagan snýst um [[framhjáhald]] titilpersónunnar Önnu Karenínu með riddaraliðsforingjanum Aleksej Kíríllovítsj Vronskíj greifa. Samband þeirra veldur hneyksli í [[Sankti Pétursborg]] og neyðir ungu elskendurna til að flýja til Ítalíu í leit að hamingju en eftir að þau snúa heim til Rússlands umturnast líf þeirra enn frekar. [[Járnbraut]]ir eru sagnaminni sem birtist ítrekað í skáldsögunni. Ýmis mikilvæg atriði gerast um borð í farþegalestum eða á lestarstöðvum í Sankti Pétursborg eða annars staðar í Rússlandi. Frjálslyndisumbætur [[Alexander 2. Rússakeisari|Alexanders 2. Rússakeisara]] og skyndilegar samfélagsbreytingar sem fylgdu þeim gerast í bakgrunni sögunnar. Skáldsagan hefur meðal annars verið gerð að leikriti, óperu, kvikmyndum, sjónvarpsþáttum, ballett, listhlaupi og útvarpsleikriti. ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|bókmenntir|Rússland}} [[Flokkur:Bókaárið 1877]] [[Flokkur:Bókaárið 1878]] [[Flokkur:Rússneskar skáldsögur]] cd8c41hj2e7j5phv54rq9sjuljtiffn 0 189967 1965013 1960903 2026-06-01T11:32:00Z Berserkur 10188 1965013 wikitext text/x-wiki {{líðandi stund}} {{Infobox military conflict | conflict = | partof = | image = {{multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/2/1 | image1 = Attack on Lamerd 1 Tasnim 28Feb2026.jpg | image2 = | image3 = Attack on Lamerd 2 Tasnim 28Feb2026.jpg | image4 = Attack on Lamerd 11 Tasnim 28Feb2026.jpg | image5 = Shajareh Tayyebeh school in Minab photos from Mehr (9).jpg | image6 = Attack on Lamerd 30 Tasnim 28Feb2026.jpg }} | image_upright = | alt = | caption = | date = 28. febrúar 2026 – ({{Age in years, months, weeks and days|month1=2|day1=28|year1=2026}}) | place = [[Mið-Austurlönd]] (aðallega við [[Persaflói|Persaflóa]] og [[Botnalönd]]) | status = Vopnahlé í gildi frá 8. apríl {{Bulleted list | Háttsettir íranskir embættismenn drepnir, meðal annars [[Ali Khamenei]] | Bráðabirgðaleiðtogaráð tekur við stjórn Írans | Íran lokar siglingum gegnum [[Hormússund]] og veldur hækkun á alþjóðlegu olíuverði | Ísrael og [[Hizbollah]] skiptast á loftárásum | [[Katar]] gerir gagnárásir á Íran vegna árása Írana á Hamad-alþjóðaflugvöllinn }} | combatant1 = {{tree list}} * {{flag|Ísrael}} * {{flag|Bandaríkin}} ---- * '''Eingöngu varnaraðgerðir:''' * {{flag|Barein}}{{efn|name=fn1|Varð fyrir árásum Írana og skaut niður íranskar eldflaugar og dróna.}} * {{flag|Frakkland}}{{efn|Sendi út orrustuþotur til að verja [[Camp de la Paix|flugstöð sína]] í Abú Dabí.<ref>{{cite web |title=France ready to defend partners after Iranian strikes, minister says |url=https://www.iranintl.com/en/202603038035 |website=Iran International |access-date=3 March 2026 |date=3 March 2026 }}</ref>}} * {{flag|Grikkland}}{{efn|Sendi skip og orrustuþotur til að vernda Kýpur og liðsafla sinn þar.<ref name=KP>{{cite news |title=Greece Backs Cyprus: Nikos Dendias Visits Nicosia as Frigates and F-16s Deployed Greek City Times |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/02/greece-deploys-frigates-f16s-cyprus-dendias-visit/ |access-date=2 March 2026 |work=Greek City Times |date=2 March 2026 |location=Athens}}</ref>}} * {{flag|Írak}}{{efn|Varð fyrir árásum beggja stríðsaðila og skaut niður íranskar eldflaugar og dróna.}} ** {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[Íraska Kúrdistan|Kúrdistan]]<ref name="KurdishOppTargeted">{{cite news|title=Strikes, power cuts, uncertainty: US-Israel war with Iran impacts Kurdistan Region|url=https://thenewregion.com/posts/4723|website=The New Region|date=1 March 2026|access-date=1 March 2026}}</ref>{{efn|Varð fyrir árásum Írana og skaut niður íranskar eldflaugar og dróna.}} * {{flag|Jórdanía}}{{efn|name=fn2|Herstöð innan landamæra Jórdaníu varð fyrir loftárásum Írana en jórdanskir hermenn skutu eldflaugar og dróna niður.}} * {{flag|Katar}} {{small|(frá 3. mars)}}<ref>{{cite web|title=Qatar carried out strikes in Iran after thwarting attack on Doha airport|url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888681|date=3 March 2026|access-date=3 March 2026|website=Jerusalem Post}}</ref> * {{flag|Kúveit}}{{efn|name=fn1}} * {{flag|Óman}}{{efn|name=fn1}} * {{flag|Sádi-Arabía}}{{efn|name=fn1}} * {{flag|Sameinuðu arabísku furstadæmin}}{{efn|Varð fyrir árásum Írana og skaut niður íranskar eldflaugar og dróna.}} * {{flag|Bretland}}{{efn|Sendi orrustuþotur til að verja herstöðvar og bandamenn sína á svæðinu.}} ** [[Akrótírí og Dekelía]]{{efn|Flugstöðvar breska flughersins urðu fyrir drónaárásum Írana.}} {{tree list/end}} | combatant2 = {{tree list}} * {{flag|Íran}} * [[Andspyrnuöxullinn]] ** {{Flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png}} [[Hizbollah]] {{small|(frá 2. mars)}} ** {{flagicon image|Shiite Resistance flag.svg}} [[Íslamska andspyrnan í Írak]]<ref>{{cite web|last=Toomey|first=Bridget|title=Iraqi Shiite militias join the war between Israel, the US, and Iran with drone attacks|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2026/03/iraqi-shiite-militias-join-the-war-between-israel-the-united-states-and-iran-with-drone-attacks.php|date=1 March 2026|access-date=2 March 2026|website=FDD's Long War Journal}}</ref> ** {{flagicon image|InfoboxPIJ.svg}} [[Íslamska Jihad-hreyfingin í Palestínu]] {{small|(frá 2. mars)}} ** {{Flagicon image|PMF infobox.png}} [[Hashed al-Shaabi]] ** {{Flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} [[Hútí-fylkingin]] {{small|(frá 28. mars)}} {{tree list/end}} <!-- Commanders -->| commander1 = {{ubl | {{flagicon|United States}} '''[[Donald Trump]]''' | {{flagicon|United States}} [[JD Vance]] | {{flagicon|United States}} [[Marco Rubio]] | {{flagicon|United States}} [[Pete Hegseth]] | {{flagicon|United States}} [[Dan Caine]] | {{flagicon|United States}} [[Brad Cooper (flotaforingi)|Brad Cooper]] | {{flagicon|United States}} [[Patrick Frank]] | {{flagicon|United States}} [[Curt Renshaw]] | {{flagicon|United States}} [[Derek France]] | {{flagicon|Israel}} '''[[Benjamín Netanjahú]]''' | {{flagicon|Israel}} [[Israel Katz]] | {{flagicon|Israel}} [[David Barnea]] | {{flagicon|Israel}} [[Eyal Zamir]] | {{flagicon|Israel}} [[Tamir Yadai]] | {{flagicon|Israel}} [[Tomer Bar]] | {{flagicon|Israel}} [[Shlomi Binder]] | {{flagicon|Israel}} [[Itzik Cohen (herforingi)|Itzik Cohen]] | {{flagicon|Israel}} [[David Saar Salama]] | {{flagicon|Israel}} [[Shai Klapper]] }} | commander2 = {{ubl | {{flagicon|Iran}} '''[[Ali Khamenei]]''' [[Pólitískt morð|'''X''']]<br> | {{flagicon|Iran}} '''[[Mojtaba Khamenei]]''' | {{flagicon|Iran}} '''[[Masoud Pezeshkian]]''' | {{flagicon|Iran}} [[Mohammad Reza Aref]] | {{flagicon|Iran}} [[Gholam-Hossein Mohseni-Eje'i]] | {{flagicon|Iran}} [[Abbas Araghchi]] | {{flagicon|Iran}} [[Ahmad Vahidi]] | {{flagicon|Iran}} [[Aziz Nasirzadeh]] {{KIA}} | {{flagicon|Iran}} [[Ali Larijani]] [[Pólitískt morð|'''X''']] | {{flagicon|Iran}} [[Alireza Arafi]] | {{flagicon|Iran}} [[Abdolrahim Mousavi]] [[Pólitískt morð|'''X''']] | {{flagicon|Iran}} [[Ali Abdollahi]] | {{flagicon|Iran}} [[Amir Hatami]] | {{flagicon|Iran}} [[Mohammad Pakpour]] {{KIA}} | {{flagicon|Iran}} [[Majid Mousavi]] | {{flagicon|Iran}} [[Alireza Tangsiri]] {{KIA}} | {{flagicon|Iran}} [[Ali Shamkhani]] [[Pólitískt morð|'''X''']] | {{Flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png}} [[Naim Qassem]] | {{Flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png}} [[Mohammad Raad]] | {{flagicon image|InfoboxPIJ.svg}} Adham Adnan al-Othman [[Pólitískt morð|'''X''']] }} <!-- Casualties -->| casualties1 = {{plainlist}} *'''Skv. Ísrael og BNA:''' * {{flagicon|Israel}}: ** 12 manns drepnir ** 11 týndir<ref name="Mohamed">{{Cite web |first1=Edna |last1=Mohamed |first2=Federica |last2=Marsi |title=US and Israel attack Iran; explosions heard in Israel |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=28 February 2026 |website=[[Al Jazeera English]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=1 March 2026 |title=The Second Day of the U.S.–Israel and Iran War: Rising Civilian Casualties|url=https://www.en-hrana.org/the-second-day-of-the-u-s-israel-and-iran-war-rising-civilian-casualties/|website=HRANA}}</ref> ** 777 særðir<ref>{{cite web |first=Lahav |last=Harkov |date=1 March 2026 |url=https://jewishinsider.com/2026/03/iran-war-update-missile-strikes-israel-casualties/ |title=At least 12 killed in Iranian missile strikes in Israel since start of war |website=[[Jewish Insider]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/health-ministry-says-777-people-hospitalized-since-start-of-iran-war/|title=Health Ministry says 777 people hospitalized since start of Iran war|first=Diana|last=Bletter|date=2 March 2026|website=The Times of Israel}}</ref> * {{flagicon|Bandaríkin}}: ** 6 hermenn drepnir ** 18 særðir<ref>{{Cite web|title= Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Iran closes critical Strait of Hormuz|url= https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news|website=The Guardian|date=2 March 2026}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.newsnationnow.com/world/fourth-us-service-members-dies-iran-us-israel-strikes/|title= Fourth US service members dies following Iran strikes|date=2 March 2026|access-date=2 March 2026|agency=News Nation}}</ref><ref name="CNN-2026">{{Cite web|url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk|title=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East|date=2 March 2026|website=CNN}}</ref> ** 2 starfsmenn varnarmálaráðuneytisins særðir<ref>{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/americas/iranian-strike-on-hotel-in-bahrain-injured-2-us-defense-department-employees-report/3847152|title=Iranian strike on hotel in Bahrain injured 2 US Defense Department employees: Report|website=Anadolu Agency}}</ref> ** 3 [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15E-vélar]] skotnar niður (voðaskot)<ref>{{cite web|title=Three U.S. F-15s Involved in Friendly Fire Incident in Kuwait; Pilots Safe|url=https://www.centcom.mil/MEDIA/PRESS-RELEASES/Press-Release-View/Article/4418568/three-us-f-15s-involved-in-friendly-fire-incident-in-kuwait-pilots-safe/|date=2 March 2026|website=CentCom|access-date=2 March 2026}}</ref> * {{flagicon|Katar}}: ** 16 manns særðir<ref name="auto5">{{Cite web |date=1 March 2026 |title=Ministry of Interior announces 8 new injuries resulting from Iranian attack |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2026/ministry-of-interior-announces-8-new-injuries-resulting-from-iranian-attack |access-date=1 March 2026 |website=The Peninsula Newspaper |language=en |agency=QNA}}</ref><hr> *'''Skv. Íran:'''<br> * {{flagicon|Bandaríkin}}: 650 hermenn drepnir eða særðir<ref>{{Cite news |title=US Forces Suffer 650 Casualties As Iranian Strikes Force Retreat of American Carrier: IRGC |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/03/3530082/us-forces-suffer-650-casualties-as-iranian-strikes-force-retreat-of-american-carrier-irgc |access-date=3 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |title=IRGC claims 650 US troops killed or wounded in Iran strikes |url=https://news.az/news/irgc-claims-650-us-troops-killed-or-wounded-in-iran-strikes |access-date=3 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |title=650 American soldiers killed in retaliatory strikes, says Iran |url=https://gazettengr.com/650-american-soldiers-killed-in-retaliatory-strikes-says-iran/ |access-date=3 March 2026}}</ref><hr> * {{flagicon|Kúveit}}: ** 2 sjóliðar drepnir<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/kuwait-says-two-navy-soldiers-killed-2026-03-02/ |title=Kuwait says two navy soldiers killed |work=Reuters |date=2 March 2026 }}</ref> ** 3 hermenn særðir<ref>{{Cite news |last=Freiberg |first=Nava |date=28 February 2026 |title=Kuwait says 3 soldiers injured by Iran missile strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-3-soldiers-injured-by-iran-missile-strike/ |access-date=3 March 2026 |work=The Times of Israel |language=en-US |issn=0040-7909}}</ref> {{Endplainlist}} | casualties2 = {{plainlist}} * '''Skv. Ísrael og BNA:''' * 1.000–1.500 hermenn drepnir<ref name=tjp>{{cite web|url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888576|title=Over 1,000 IRGC and Iranian security officials killed since start of war, source tells 'Post'|last1=Stein |first1=Amichai|work=The Jerusalem Post|date=2 March 2026|access-date=2 March 2026}}</ref> * 48 leiðtogar drepnir<ref name="Reuters-2026a">{{cite news |title=Trump says 48 leaders killed in strikes on Iran, in Fox News interview |url=https://www.reuters.com/world/us/trump-says-48-leaders-killed-strikes-iran-fox-news-interview-2026-03-01/ |access-date=1 March 2026 |website=Reuters |date=1 March 2026}}</ref> * 11 herskipum sökkt<ref>{{cite tweet |title=Two days ago, the Iranian regime had 11 ships in the Gulf of Oman, today they have ZERO. The Iranian regime has harassed and attacked international shipping in the Gulf of Oman for decades. Those days are over. Freedom of maritime navigation has underpinned American and global economic prosperity for more than 80 years. U.S. forces will continue to defend it.|user=CENTCOM|number=2028553001644736808|access-date=2 March 2026 |work=[[U.S. Central Command]]|date=2 March 2026}}</ref> * A. m. k. 1 [[McDonnell Douglas F-4 Phantom II|F-4E]]-, 2 [[Northrop F-5|F-5E]]-,<ref>{{Cite web|url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/|title=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026|first=Nadia|last=Sleiman|date=2 March 2026}}</ref> 2 [[Sukhoi Su-17|Su-22M4]]-<ref>{{Cite web|url=https://defence-blog.com/u-s-forces-destroy-iranian-su-22-combat-aircraft/|title=U.S. Forces destroy Iranian Su-22 combat aircraft|date=2 March 2026|website=Defence Blog – Military and Defense News}}</ref> og 2 [[Su-24]]-vélum (skv. Katar) tortímt<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-02-2026-cb42936de1d8c261be8f30f11c6665fa|title=War widens as Israel and US pound Iran and Tehran and its allies hit back|first1=Jon|last1=Gambrell|first2=Melanie|last2=Lidman|date=2 March 2026|website=AP News}}</ref><hr> * '''Skv. Íranska rauða hálfmánanum:'''<ref name="ajblogmarch3">{{Cite news |last=Osgood |first=Brian |last2=Sabah |first2=Zaid |last3=Regencia |first3=Ted |title=Israel bombs Iran, Lebanon; Trump says war to last 4 weeks or longer |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/3/iran-live-news-israel-bombs-tehran-beirut-trump-says-war-to-last-4-weeks |access-date=3 March 2026 |work=[[Al Jazeera English]] |language=en}}</ref> * ≥787 drepnir{{efn|<ref>{{cite news |title=At least 787 killed in US-Israeli attacks: Report |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/least-787-killed-us-israeli-attacks-report |access-date=3 March 2026 |publisher=Middle East Eye |date=3 March 2026}}</ref>Þ. á m. a. m. k. 180 almennir borgarar í loftárás á skóla í Minab),<ref name="Middle East Eye">{{Cite web |title=Death toll from Israeli strike on Iran girls school rises to 180 |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/death-toll-israeli-strike-iran-girls-school-rises-180 |access-date=2 March 2026 |website=Middle East Eye |language=en}}</ref><ref name="MINAB148">{{Cite news |last=El Damanhoury |first=Kareem |date=1 March 2026 |title=Death toll at girls' school hit in strike rises to 148 |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm73v6qo000b3b6r2bogv6my |work=[[CNN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260301151919/https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm73v6qo000b3b6r2bogv6my|archive-date=1 March 2026|url-status=live}}</ref><ref name="Al Jazeera English-2026b">{{cite news |date=28 February 2026 |title=Israel strikes two schools in Iran, killing more than 50 people |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/israel-strikes-two-schools-in-iran-killing-more-than-50-people |access-date=28 February 2026 |work=[[Al Jazeera English]]}}</ref><ref name="Lizzie Porter-2026">{{cite tweet |user=lcmporter |number=2028391879092396351 |author=Lizzie Porter |title=555 people have been killed in US and Israeli attacks across Iran, the country's Red Crescent Society said. |date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026}}</ref> og kínverskur ríkisborgari<ref name="ReutersChina">{{cite news |title=China says one citizen dead in Iran conflict, more than 3,000 evacuated |url=https://www.reuters.com/world/china/china-says-one-citizen-dead-iran-conflict-more-than-3000-evacuated-2026-03-02/ |access-date=2 March 2026 |website=Reuters |date=2 March 2026}}</ref>}}<hr> '''Skv. [[HRANA]]:'''<ref name="HRANA">{{cite news |url=https://www.en-hrana.org/the-third-day-of-the-u-s-israel-war-on-iran-rising-casualties-and-intensified-strikes-in-tehran-and-western-provinces/ |title=The Third Day of the U.S.–Israel War on Iran: Rising Casualties and Intensified Strikes in Tehran and Western Provinces |work=HRANA}}</ref> * 742 almennir borgarar drepnir ---- * {{Flagicon image|PMF infobox.png}}: 4 hermenn drepnir, 3 særðir<ref name="Kurdistan 24-2026">{{Cite web|url=https://www.kurdistan24.net/en/story/897171/slug|title=Iran-Backed Iraqi Militia Says Four Fighters Killed in US-Israeli Airstrike as Protests Erupt Across Iraq|date=1 March 2026|website=Kurdistan 24}}</ref> ---- * {{flagicon|Líbanon}}: 52 manns drepnir, 153 særðir<ref>{{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/international/live/2026/03/02/en-direct-iran-donald-trump-envisage-que-l-attaque-sur-l-iran-durera-4-a-5-semaines-israel-bombarde-le-liban_6668663_3210.html|title=En direct, Iran: au troisième jour des attaques des Etats-Unis et d'Israël, et des ripostes de Téhéran au Moyen-Orient, les dernières informations en direct |website=[[Le Monde]] }}</ref><ref name="AlJazeeraLebanon">{{cite news |url=https://aje.news/wwomw4?update=4354237 |title=Israeli air attacks on Lebanon kill at least 31, wound dozens more: Health Ministry |work=Al Jazeera English}}</ref> | casualties3 = <!--Non-belligerents below--> {{ubl|style=text-align: left; | {{flagicon|Sameinuðu arabísku furstadæmin}} 3 manns drepnir{{efn|Bangladessi, Pakistani og Nepali.<ref>{{Cite news |title=One Bangladeshi killed in UAE after Iranian attacks: Defence Ministry |work=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |url=https://www.thedailystar.net/news/world/news/one-bangladeshi-killed-uae-after-iranian-attacks-defence-ministry-4118001 |date=1 March 2026 |access-date=2 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |title=Pakistani citizen dies as UAE intercepts Iranian missile amid US, Israel strikes |work=[[The Express Tribune]] |url=https://tribune.com.pk/story/2595065/pakistani-citizen-dies-as-uae-intercepts-iranian-missile-amid-us-israel-strikes |date=28 February 2026 |access-date=2 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |title=One Nepali among three killed in Iranian attack in UAE |work=[[The Kathmandu Post]] |url=https://kathmandupost.com/nepali-diaspora/2026/03/01/one-nepali-among-three-killed-in-iranian-attack-in-uae |date=1 March 2026 |access-date=2 March 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=UAE successfully intercepts Iranian missiles, one civilian dead |url=https://www.khaleejtimes.com/uae/uae-intercepts-iranian-missiles-targeting-country |access-date=3 March 2026 |website=Khaleej Times |language=en}}</ref>}} og 68 aðrir særðir í [[Sameinuðu arabísku furstadæmin|Sameinuðu arabísku furstadæmunum]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/uae-says-it-intercepted-15-missiles-148-drones-from-iran/3847103|title=UAE says it intercepted 15 missiles, 148 drones from Iran|website=Anadolu Agency}}</ref><ref>{{Cite news |title=3 killed, 68 injured as UAE intercepts 186 Iranian missiles, 812 drones |date=2026-03-03 |url=https://www.observerbd.com/news/568315 |access-date=2026-03-03 |work=[[The Daily Observer (Bangladesh)|The Daily Observer]]}}</ref> | {{flagicon|Barein}} 2 manns drepnir{{Efn|Þ. á m. bangladesskur ríkisborgari<ref>{{cite news |title=Iran attack kills Bangladeshi expat in Bahrain|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/local-news/f2p399kna2 |publisher=[[Prothom Alo]] |access-date=3 March 2026}}</ref>}} og 6 aðrir særðir í [[Barein]]<ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=One killed, two severely injured after missile interception in Bahrain |url=https://www.iranintl.com/en/202603025343 |access-date=3 March 2026 |website=Iran International |language=en}}</ref> | {{flagicon|Kúveit}} 1 almennur borgari drepinn 32 aðrir særðir í [[Kúveit]]<ref>{{cite news |title=الصحة: حالة وفاة واحدة و32 إصابة على خلفية التطورات الراهنة في المنطقة |url=https://kuwaitnews.com/124270/ |access-date=1 March 2026 |website=Kuwait News |date=1 March 2026 |trans-title=Health Ministry: One death and 32 injuries reported due to current developments in the region}}</ref> | {{flagicon|Óman}} 1 drepinn og 3 særðir í [[Óman]]<ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oman's commercial port hit by two drones, one injured, says state news agency |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/omans-commercial-port-hit-by-two-drones-one-injured-says-state-news-agency/ |access-date=3 March 2026 |work=The Times of Israel |language=en-US |issn=0040-7909}}</ref>{{citation needed|date=March 2026}} | {{flagicon|Jórdanía}} 5 særðir í [[Jórdanía|Jórdaníu]]<ref>{{Cite web |last=Akour |first=Omar |title=Jordanian police say 5 people injured by falling shrapnel after Iranian projectiles were intercepted in the kingdom's airspace |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026#0000019c-aae6-d9be-a19f-aefee3e40000 |access-date=1 March 2026 |website=AP News |language=en}}</ref> | {{flagicon|Kína}} 1 kínverskur ríkisborgari drepinn í [[Íran]]<ref name="ReutersChina"/> | {{flagicon|Filippseyjar}} 1 filippseyskur ríkisborgari drepinn í [[Ísrael]]<ref>{{cite news |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1270065 |title=Israel embassy mourns 'selfless' OFW killed in missile strike |last1=Moaje |first1=Maritas |last2=Austria |first2=Hilda |website=Philippine News Agency |date=2 March 2026 |access-date=3 March 2026}}</ref> | {{flagicon|Indland}} 3 indverskir ríkisborgarar drepnir, 1 særður á [[Hormússund]]i<ref>{{cite web|url=https://scroll.in/latest/1091126/three-indian-seafarers-killed-one-injured-in-west-asia-conflict-says-centre?fbclid=IwdGRjcAQTmmdjbGNrBBOaWWV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHiTLWJAcQBOZ81tfHmeGmLGepU7Vx_4-gKLEGoAv1NiPs_0j0WlqJQ96gHhg_aem_644jpQZjhHRJSbUBLWG--w |title=Three Indian seafarers killed, one injured in West Asia conflict, says Centre|date=3 March 2026 |website=Scroll |access-date=3 February 2026}}</ref><!-- 5 people killed in Syria were later reported to be from an unrelated explosion https://www.newarab.com/news/five-killed-south-syria-depot-explosion-not-iran-missile --> }} <!-- Strength -->| strength1 = | strength2 = }} '''Íransstríðið''' vísar til yfirstandandi átaka á milli [[Íran|Íslamska lýðveldisins Írans]] annars vegar og [[Bandaríkin|Bandaríkja Ameríku]] og [[Ísrael|Ísraelsríkis]] hins vegar. Þann 28. febrúar 2026 gerðu Ísrael og Bandaríkin loftárásir á skotmörk í Íran. Þar á meðal voru [[Teheran]], [[Isfahan]], [[Qom]], [[Karaj]] og [[Kermanshah]]. Markmiðið var að eyðileggja hernaðarmátt Írans, að fyrirbyggja að landið kæmi sér upp [[kjarnavopn]]um og að koma klerkastjórn landsins frá völdum. Fyrstu árásirnar voru á heimili [[Ali Khamenei]], [[Æðsti leiðtogi Írans|æðstaklerks Írans]]. Bandaríkin höfðu safnað miklum herafla við strendur Írans í undanfara árásanna. Ísrael hafði skipst á loftárásum við landið síðustu 2 árin á undan sem stigmagnaðist í [[Stríð Ísraels og Írans|tólf daga stríðinu]] árið 2025. Innanlands í Íran hófust [[Mótmælin í Íran 2025–2026|mótmæli seint árið 2025]] þar sem tugþúsundir voru drepin af stjórnvöldum. Nokkrir leiðtogar landsins létust í fyrstu árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, [[íranski byltingarvörðurinn|leiðtogi byltingavarðarins]] og varnarmálaráðherrann. 24 af 31 héruðum Írans urðu fyrir árásum. Hundruð létust og yfir 150 létust á árás á skóla í suðurhluta landsins.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c1l7rvqq51eo At least 148 dead after reported strike on school, Iran says] BBC, sótt 1. mars 2026</ref> [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseti hvatti Írani til að steypa stjórn landsins í kjölfarið. <ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo What we know so far about the US-Israel attacks and Iran's retaliation] BBC, sótt 1. mars 2026</ref> Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar <ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c2l2yl7r8r2o Iran has damaged 20 US military sites since the start of the war] BBC, sótt 1. júní 2026</ref>, flugvelli í nágrannalöndum Írans, þar með talin [[Ísrael]], [[Kúveit]], [[Barein]], [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]], [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] og [[Katar]].<ref>[https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-02-28-arasin-a-iran-thad-sem-vid-vitum-468233 Árásin á Íran: Það sem við vitum] Rúv, sótt 28. febrúar, 2026.</ref> Átökin breiddust út enn meir síðar: Íran gerði árásir á breska herstöð á [[Kýpur]].<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cm2r0q310e3o "Two drones intercepted heading for RAF base, Cyprus says"] BBC, sótt 5. mars 2026</ref> og á flugvöll í [[Aserbaísjan]]. <ref>[https://www.reuters.com/world/asia-pacific/missiles-drones-coming-iran-fell-airport-azerbaijan-source-says-2026-03-05/ "Missiles, drones coming from Iran fell on airport in Azerbaijan, source says"] Reuters, sótt 5. mars 2026</ref> Íran lokaði [[Hormússund]]i þar sem olíu- og flutningaskip fóru um. Bandaríkin sprengdu upp íranskt herskip með tundurdufli við strendur [[Srí Lanka]].<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c0e55g03v2zo US sub sinks Iranian warship in Indian Ocean, Hegseth says] BBC, sótt 5. mars 2026</ref> [[Hezbollah]] hóf árásir á Ísrael sem svaraði með því að hefja loftárásir á Suður-[[Beirút]].<ref>[https://aje.news/wwomw4?update=4353584 Hezbollah claims responsibility for attack on Israel"] Al Jazeera, sótt 5. mars 2026</ref> Þann 28. mars hóf Hútí-fylkingin í Jemen jafnframt loftskeytaárásir á Ísrael til stuðnings Íran í stríðinu.<ref>{{Vefheimild|titill= Hútar gerðu aðra á­rás á Ísrael|url=https://www.visir.is/g/20262862444d/hutar-gerdu-adra-a-ras-a-israel|dags= 28. mars 2026 |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|höfundur=Sólrún Dögg Jósefsdóttir|skoðað=29. mars 2026}}</ref> Aðfaranótt 8. apríl 2026 sömdu Bandaríkin og Íran um tveggja vikna vopnahlé með skilyrðum. Bandaríkjastjórn sagði vopnahléð gilda á öllu átakasvæðinu en Ísraelar hafa engu að síður haldið áfram hernaði sínum í Líbanon.<ref>{{Vefheimild|titill= Bandaríkin og Íran lýsa bæði yfir sigri eftir að vopnahlé var samþykkt|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-04-08-bandarikin-og-iran-lysa-baedi-yfir-sigri-eftir-ad-vopnahle-var-samthykkt-472127|dags= 8. apríl 2026 |útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Brynja Dögg Friðriksdóttir|skoðað=8. apríl 2026}}</ref> [[JD Vance]], varaforseti Bandaríkjanna, fundaði með írönskum erindrekum um mögulegt friðarsamkomulag í [[Islamabad]] í [[Pakistan]] þann 11. apríl en viðræðunum lauk án samnings.<ref>{{Vefheimild|titill= Vance segir að viðræður hafi ekki leitt til samkomulags|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2026/04/12/vance_segir_ad_vidraedur_hafi_ekki_leitt_til_samkom/|dags= 12. apríl 2026 |útgefandi=[[mbl.is]]|skoðað=14. apríl 2026}}</ref> Eftir að viðræðurnar mistókust tilkynnti Trump forseti að Bandaríkin myndu setja [[hafnarbann]] á allar íranskar hafnir.<ref>{{Vefheimild|titill= Bandaríkjaher hefur hafnbann á írönskum höfnum|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2026/04/13/bandarikjaher_hefur_hafnbann_a_ironskum_hofnum/|dags= 13. apríl 2026 |útgefandi=[[mbl.is]]|skoðað=14. apríl 2026}}</ref> Bandaríkin framlengdu vopnahléð þann 21. apríl og sögðu að hafnarbanninu yrði haldið áfram.<ref>{{Vefheimild|titill= Framlengir vopnahlé við Íran|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2026/04/21/framlengir_vopnahle_vid_iran/|dags= 21. apríl 2026 |útgefandi=[[mbl.is]]|skoðað=23. apríl 2026}}</ref> ==Neðanmálsgreinar== <references group="lower-alpha"/> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Saga Írans]] [[Flokkur:Saga Ísraels]] [[Flokkur:Stríð á 21. öld]] l4bddzq1uwg67ifigiekburwt1uy5ne 0 191068 1964966 1963980 2026-05-31T21:49:52Z Olafurbjorns 105113 1964966 wikitext text/x-wiki '''1987-2007''' er viðhafnarútgáfa sem gerð árið 2007 var til að fagna 20 ára starfsafmæli íslensku hljómsveitarinnar [[Nýdönsk]]. Hún inniheldur tvo diska með bestu lögum hljómsveitarinnar auk tveggja nýrra laga, "Verðbólgin augu" og "Afneitum draumunum" og DVD disk með þeim myndböndum sem hljómsveitin hafði gert.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4955836?iabr=on|title=Til hamingju með afmælið! |date=2007-12-01|publisher=[[Stúdentablaðið]]|page=29|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-21}}</ref> == Lagalisti == '''Plata 1''' # Verðbólgin augu # Sökudólgur óskast # Eplatré # Lærðu að ljúga # Þá kemur þú # Holur innan hausinn # Hei þú # Flauelsföt # Hunang # Neptúnus (sjávarguð) # Horfðu til himins # Fluga # Alelda # Deluxe # Kirsuber # Nostradamus # Frelsið # Apaspil # Fram á nótt '''Plata 2''' # Afneitum draumunum # Hvað kostar hamingjan? # Á sama tíma að ári # Flugvélar # Kraftaverk # Húsmæðragarðurinn # Blómarósahafið # Klæddu þig # Kvikindi # Ljósakipti # Ilmur # Himnasending # Freistingar # Landslag skýjanna # Svefninn laðar # Sól # Skynjun # Hjálpaðu mér upp # Hólmfríður Júlíusdóttir '''DVD diskur - myndböndin''' # Hólmfríður Júlíusdóttir # Apaspil # Nostradamus # Frelsið # Allt # Kirsuber # Alelda # Landslag skýjanna # Horfðu til himins # Himnasending # Skynjun # Hunang # Kvikindi # Klæddu þig # Blómarósahafið # Lærðu að ljúga # Flugvélar # Fagurt fés # Sökudólgur óskast == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2007]] [[Flokkur:Nýdönsk]] 9rz9thmdg57cnqsvn5mpzsj4p4af58l 1964969 1964966 2026-05-31T21:55:58Z Olafurbjorns 105113 /* Heimildir */ setti inn heimild á plötuna frá discogs 1964969 wikitext text/x-wiki '''1987-2007''' er viðhafnarútgáfa sem gerð árið 2007 var til að fagna 20 ára starfsafmæli íslensku hljómsveitarinnar [[Nýdönsk]]. Hún inniheldur tvo diska með bestu lögum hljómsveitarinnar auk tveggja nýrra laga, "Verðbólgin augu" og "Afneitum draumunum" og DVD disk með þeim myndböndum sem hljómsveitin hafði gert.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4955836?iabr=on|title=Til hamingju með afmælið! |date=2007-12-01|publisher=[[Stúdentablaðið]]|page=29|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-21}}</ref> == Lagalisti == '''Plata 1''' # Verðbólgin augu # Sökudólgur óskast # Eplatré # Lærðu að ljúga # Þá kemur þú # Holur innan hausinn # Hei þú # Flauelsföt # Hunang # Neptúnus (sjávarguð) # Horfðu til himins # Fluga # Alelda # Deluxe # Kirsuber # Nostradamus # Frelsið # Apaspil # Fram á nótt '''Plata 2''' # Afneitum draumunum # Hvað kostar hamingjan? # Á sama tíma að ári # Flugvélar # Kraftaverk # Húsmæðragarðurinn # Blómarósahafið # Klæddu þig # Kvikindi # Ljósakipti # Ilmur # Himnasending # Freistingar # Landslag skýjanna # Svefninn laðar # Sól # Skynjun # Hjálpaðu mér upp # Hólmfríður Júlíusdóttir '''DVD diskur - myndböndin''' # Hólmfríður Júlíusdóttir # Apaspil # Nostradamus # Frelsið # Allt # Kirsuber # Alelda # Landslag skýjanna # Horfðu til himins # Himnasending # Skynjun # Hunang # Kvikindi # Klæddu þig # Blómarósahafið # Lærðu að ljúga # Flugvélar # Fagurt fés # Sökudólgur óskast == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == [https://www.discogs.com/release/15655631-N%C3%BDd%C3%B6nsk-19872007?srsltid=AfmBOoqQAUeTN4fjREdqL0hABTu-NnzSO9pE_RSiLnpKiGwVmrSH_9Dr 1987-2007] á Discogs.com [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2007]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] la34bdhaana1313vrwqb2jyhnxojl4o 1964971 1964969 2026-05-31T21:58:35Z Olafurbjorns 105113 /* Heimildir */ 1964971 wikitext text/x-wiki '''1987-2007''' er viðhafnarútgáfa sem gerð árið 2007 var til að fagna 20 ára starfsafmæli íslensku hljómsveitarinnar [[Nýdönsk]]. Hún inniheldur tvo diska með bestu lögum hljómsveitarinnar auk tveggja nýrra laga, "Verðbólgin augu" og "Afneitum draumunum" og DVD disk með þeim myndböndum sem hljómsveitin hafði gert.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4955836?iabr=on|title=Til hamingju með afmælið! |date=2007-12-01|publisher=[[Stúdentablaðið]]|page=29|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-21}}</ref> == Lagalisti == '''Plata 1''' # Verðbólgin augu # Sökudólgur óskast # Eplatré # Lærðu að ljúga # Þá kemur þú # Holur innan hausinn # Hei þú # Flauelsföt # Hunang # Neptúnus (sjávarguð) # Horfðu til himins # Fluga # Alelda # Deluxe # Kirsuber # Nostradamus # Frelsið # Apaspil # Fram á nótt '''Plata 2''' # Afneitum draumunum # Hvað kostar hamingjan? # Á sama tíma að ári # Flugvélar # Kraftaverk # Húsmæðragarðurinn # Blómarósahafið # Klæddu þig # Kvikindi # Ljósakipti # Ilmur # Himnasending # Freistingar # Landslag skýjanna # Svefninn laðar # Sól # Skynjun # Hjálpaðu mér upp # Hólmfríður Júlíusdóttir '''DVD diskur - myndböndin''' # Hólmfríður Júlíusdóttir # Apaspil # Nostradamus # Frelsið # Allt # Kirsuber # Alelda # Landslag skýjanna # Horfðu til himins # Himnasending # Skynjun # Hunang # Kvikindi # Klæddu þig # Blómarósahafið # Lærðu að ljúga # Flugvélar # Fagurt fés # Sökudólgur óskast == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == *[https://www.discogs.com/release/15655631-N%C3%BDd%C3%B6nsk-19872007?srsltid=AfmBOoqQAUeTN4fjREdqL0hABTu-NnzSO9pE_RSiLnpKiGwVmrSH_9Dr 1987-2007] á Discogs.com [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2007]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] 8khx5k5u518if3y631mbvqruf34aig2 0 191069 1964973 1963891 2026-05-31T22:00:44Z Olafurbjorns 105113 /* Tilvísanir */ setti inn heimild á safnkassann frá discogs.com 1964973 wikitext text/x-wiki '''Allt''' er 8 diska safnkassi sem gefinn var út árið 2007 í tilefni 20 ára starfsafmælis íslensku hljómsveitarinnar [[Nýdönsk]]. Hann inniheldur allar breiðskífur hljómsveitarinnar auk safnskífunnar "Grænmeti og ávextir" en á henni er að finna safn laga sem ekki komu út á hefbundnum breiðskífum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4188324?iabr=on|title=Heldur sínu striki|date=2008-04-21|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=36|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-21}}</ref> == Lagalistar == '''Ekki er á allt kosið''' {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Skjaldbakan | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:48 |- | 2 | Skýmir | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:25 |- | 3 | Apaspil | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:47 |- | 4 | Eplatré | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:50 |- | 5 | Fram á nótt | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 02:42 |- | 6 | Vetur konungur | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 06:17 |- | 7 | Hjálpaðu mér upp | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:00 |- | 8 | Eru ekki allir í stuði | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Valdimar | style="text-align:right;" | 06:32 |- | 9 | Ekki er á allt kosið | Björn Jörundur, Einar | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 06:09 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 49:26 |} '''Regnbogaland''' {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Regnbogaland | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:09 |- | 2 | Frelsið | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:48 |- | 3 | Skynjun | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:33 |- | 4 | Veröld | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:15 |- | 5 | Tíminn | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:31 |- | 6 | Blóm | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:21 |- | 7 | Stúlka | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:35 |- | 8 | Tilvera | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:31 |- | 9 | Draumur | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:48 |- | 10 | Allt | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:27 |- | 11 | Tré | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 05:17 |- | 12 | Sól | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:09 |- | 13 | Himalaya | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:18 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 50:44 |} '''Deluxe''' {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Sól | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:08 |- | 2 | Landslag skýjanna | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:18 |- | 3 | Erfitt en gaman | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:42 |- | 4 | Stjörnuryk | Jón | Jón | style="text-align:right;" | 03:57 |- | 5 | Alelda | Jón, Daníel Ágúst | Jón, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:44 |- | 6 | Gyðjan | Stefán | Daníel Ágúst, Jón, Stefán | style="text-align:right;" | 02:48 |- | 7 | Deluxe | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 05:16 |- | 8 | Ríki konunganna | Stefán | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:35 |- | 9 | Nautn | Jón, Daníel Ágúst | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:20 |- | 10 | Ást mín á þér | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:44 |- | 11 | Svefninn laðar | Jón | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:47 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 41:44 |} '''Himnasending''' {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Ilmur | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:46 |- | 2 | Himnasending | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:13 |- | 3 | Horfðu til himins | Jón | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:15 |- | 4 | Freistingar | Björn Jörundur | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:52 |- | 5 | Fluga | Jón | Jón | style="text-align:right;" | 04:10 |- | 6 | Hugarflug | Stefán | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:06 |- | 7 | Hlébarði | Ólafur | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:05 |- | 8 | Elding | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:01 |- | 9 | Engill | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Jón | style="text-align:right;" | 03:46 |- | 10 | Styr | Jón | Björn Jörundur, Jón | style="text-align:right;" | 03:06 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 37:20 |} '''Hunang''' {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Mjallhvít | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 05:07 |- | 2 | Undirheimar | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:37 |- | 3 | Neptúnus | Jón | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:26 |- | 4 | Kvikindi | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:53 |- | 5 | Hunang | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:12 |- | 6 | Grjót | Stefán | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:27 |- | 7 | Sviti | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:34 |- | 8 | Ljósaskipti | Ólafur | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:04 |- | 9 | Hamingja | Björn Jörundur, Ólafur, Stefán, Daníel Ágúst | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:38 |- | 10 | Foss | Björn Jörundur, Stefán, Ólafur, Daníel Ágúst | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:06 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 39:03 |} '''Húsmæðragarðurinn''' {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Hei þú | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Valdimar Bragason | style="text-align:right;" | 04:48 |- | 2 | Þú ert svo | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:47 |- | 3 | Blómarósahafið | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 05:06 |- | 4 | Húsmæðragarðurinn | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Jón | style="text-align:right;" | 03:58 |- | 5 | Óskilamunir | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:56 |- | 6 | Óskýrar minningar | Jón | Björn Jörundur, Ken Thomas | style="text-align:right;" | 04:05 |- | 7 | Holur innan hausinn | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:48 |- | 8 | Ljósið skín | Jón | Björn Jörundur, Ken Thomas | style="text-align:right;" | 03:04 |- | 9 | Í sama klefa | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:49 |- | 10 | Innan um fólk | Ólafur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:33 |- | 11 | Átrúnaðargoðin | Jón, Ólafur, Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 06:41 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 47:58 |} '''Pólfarir''' {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Kraftaverk | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 02:55 |- | 2 | Þá kemur þú | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:15 |- | 3 | Lærðu að ljúga | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:41 |- | 4 | Flugvélar | Jón | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:00 |- | 5 | Abbababb | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 02:59 |- | 6 | Litirnir | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:42 |- | 7 | Hjartalag | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:26 |- | 8 | Ég spyr þig | Jón | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:06 |- | 9 | Hverjir eru bestir? | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:19 |- | 10 | Pólfarir | Jón | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:09 |- | 11 | Þúsund ár | Ólafur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:21 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 39:53 |} '''Grænmeti og ávextir''' # Sökudólgur óskast # Hvað kostar hamingjan? # Fagurt fés # Faldar hendur # Flauelsföt # Klæddu þig # Grænmeti og ávextir # Steypireið # Kirsuber # Blásið í # Nostradamus # Strákarnir stofnuðu hljómsveit # Vígmundur # Ég vil vera ég # Hólmfríður Júlíusdóttir # Eða hvað? == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == *[https://www.discogs.com/release/14318990-N%C3%BDd%C3%B6nsk-Allt Allt] á Discogs.com [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið ×007]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] 1t2qm4clw3r22z4rqlaf96kttt9a0sd 1964974 1964973 2026-05-31T22:01:02Z Olafurbjorns 105113 /* Heimildir */ 1964974 wikitext text/x-wiki '''Allt''' er 8 diska safnkassi sem gefinn var út árið 2007 í tilefni 20 ára starfsafmælis íslensku hljómsveitarinnar [[Nýdönsk]]. Hann inniheldur allar breiðskífur hljómsveitarinnar auk safnskífunnar "Grænmeti og ávextir" en á henni er að finna safn laga sem ekki komu út á hefbundnum breiðskífum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4188324?iabr=on|title=Heldur sínu striki|date=2008-04-21|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=36|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-21}}</ref> == Lagalistar == '''Ekki er á allt kosið''' {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Skjaldbakan | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:48 |- | 2 | Skýmir | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:25 |- | 3 | Apaspil | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:47 |- | 4 | Eplatré | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:50 |- | 5 | Fram á nótt | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 02:42 |- | 6 | Vetur konungur | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 06:17 |- | 7 | Hjálpaðu mér upp | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:00 |- | 8 | Eru ekki allir í stuði | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Valdimar | style="text-align:right;" | 06:32 |- | 9 | Ekki er á allt kosið | Björn Jörundur, Einar | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 06:09 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 49:26 |} '''Regnbogaland''' {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Regnbogaland | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:09 |- | 2 | Frelsið | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:48 |- | 3 | Skynjun | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:33 |- | 4 | Veröld | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:15 |- | 5 | Tíminn | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:31 |- | 6 | Blóm | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:21 |- | 7 | Stúlka | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:35 |- | 8 | Tilvera | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:31 |- | 9 | Draumur | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:48 |- | 10 | Allt | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:27 |- | 11 | Tré | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 05:17 |- | 12 | Sól | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:09 |- | 13 | Himalaya | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:18 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 50:44 |} '''Deluxe''' {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Sól | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:08 |- | 2 | Landslag skýjanna | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:18 |- | 3 | Erfitt en gaman | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:42 |- | 4 | Stjörnuryk | Jón | Jón | style="text-align:right;" | 03:57 |- | 5 | Alelda | Jón, Daníel Ágúst | Jón, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:44 |- | 6 | Gyðjan | Stefán | Daníel Ágúst, Jón, Stefán | style="text-align:right;" | 02:48 |- | 7 | Deluxe | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 05:16 |- | 8 | Ríki konunganna | Stefán | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:35 |- | 9 | Nautn | Jón, Daníel Ágúst | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:20 |- | 10 | Ást mín á þér | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:44 |- | 11 | Svefninn laðar | Jón | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:47 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 41:44 |} '''Himnasending''' {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Ilmur | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:46 |- | 2 | Himnasending | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:13 |- | 3 | Horfðu til himins | Jón | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:15 |- | 4 | Freistingar | Björn Jörundur | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:52 |- | 5 | Fluga | Jón | Jón | style="text-align:right;" | 04:10 |- | 6 | Hugarflug | Stefán | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:06 |- | 7 | Hlébarði | Ólafur | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:05 |- | 8 | Elding | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:01 |- | 9 | Engill | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Jón | style="text-align:right;" | 03:46 |- | 10 | Styr | Jón | Björn Jörundur, Jón | style="text-align:right;" | 03:06 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 37:20 |} '''Hunang''' {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Mjallhvít | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 05:07 |- | 2 | Undirheimar | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:37 |- | 3 | Neptúnus | Jón | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:26 |- | 4 | Kvikindi | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:53 |- | 5 | Hunang | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:12 |- | 6 | Grjót | Stefán | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:27 |- | 7 | Sviti | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:34 |- | 8 | Ljósaskipti | Ólafur | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:04 |- | 9 | Hamingja | Björn Jörundur, Ólafur, Stefán, Daníel Ágúst | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:38 |- | 10 | Foss | Björn Jörundur, Stefán, Ólafur, Daníel Ágúst | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:06 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 39:03 |} '''Húsmæðragarðurinn''' {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Hei þú | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Valdimar Bragason | style="text-align:right;" | 04:48 |- | 2 | Þú ert svo | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:47 |- | 3 | Blómarósahafið | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 05:06 |- | 4 | Húsmæðragarðurinn | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Jón | style="text-align:right;" | 03:58 |- | 5 | Óskilamunir | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:56 |- | 6 | Óskýrar minningar | Jón | Björn Jörundur, Ken Thomas | style="text-align:right;" | 04:05 |- | 7 | Holur innan hausinn | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:48 |- | 8 | Ljósið skín | Jón | Björn Jörundur, Ken Thomas | style="text-align:right;" | 03:04 |- | 9 | Í sama klefa | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:49 |- | 10 | Innan um fólk | Ólafur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:33 |- | 11 | Átrúnaðargoðin | Jón, Ólafur, Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 06:41 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 47:58 |} '''Pólfarir''' {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Kraftaverk | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 02:55 |- | 2 | Þá kemur þú | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:15 |- | 3 | Lærðu að ljúga | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:41 |- | 4 | Flugvélar | Jón | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:00 |- | 5 | Abbababb | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 02:59 |- | 6 | Litirnir | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:42 |- | 7 | Hjartalag | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:26 |- | 8 | Ég spyr þig | Jón | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:06 |- | 9 | Hverjir eru bestir? | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:19 |- | 10 | Pólfarir | Jón | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:09 |- | 11 | Þúsund ár | Ólafur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:21 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 39:53 |} '''Grænmeti og ávextir''' # Sökudólgur óskast # Hvað kostar hamingjan? # Fagurt fés # Faldar hendur # Flauelsföt # Klæddu þig # Grænmeti og ávextir # Steypireið # Kirsuber # Blásið í # Nostradamus # Strákarnir stofnuðu hljómsveit # Vígmundur # Ég vil vera ég # Hólmfríður Júlíusdóttir # Eða hvað? == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == *[https://www.discogs.com/release/14318990-N%C3%BDd%C3%B6nsk-Allt Allt] á Discogs.com [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2007]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] 1gcxyk0tcb2rgo9xom2dqo6okhzulnh 0 191079 1964970 1964808 2026-05-31T21:57:54Z Olafurbjorns 105113 /* Tilvísanir */ setti inn heimild á plötuna frá discogs 1964970 wikitext text/x-wiki '''Nýdönsk 25''' er viðhafnarútgáfa sem gefin var út árið 2012 í kjölfar 25 ára afmælistónleika íslensku hljómsveitarinnar [[Nýdönsk]], sem haldnir voru í Eldborgarsal Hörpu þann 22. september 2012.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/5775590?iabr=on|title=Fiðrildi í maganum á 25 ára afmælinu|date=2012-09-15.|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=26|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2012582564d/nydonsk-fagnar-25-ara-afmaeli-i-eldborg|title=Nýdönsk fagnar 25 ára afmæli í Eldborg - Vísir|date=2012-03-26.|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-22}}</ref> Útgáfan samanstendur af einum disk með hljóðupptöku af tónleikunum, DVD mynddiski með upptöku frá tónleikunum, auk eins disks með þremur nýjum lögum, ábreiðu Nýdanskrar af laginu Umboðsmenn drottins og ábreiðum og endurhljóðblöndunum fjölmargra listamanna af lögum Nýdanskrar. Sérstakir gestir á tónleikunum í Hörpu voru [[Hjaltalín]], Svanhildur Jakobsdóttir, Urður Hákonardóttir, [[Kristján Kristjánsson (f. 1956)|KK]] og Unnsteinn Manuel Stefánsson. == Lagalistar == '''Geisladiskur 1''' # Hjálpaðu mér upp # Skynjun # Þá kemur þú # Ég ætla að brosa # Stúlka # Grjót # Freistingar # Á sama tíma að ári (ás. Svanhildi Jakobsdóttur) # Alla tíð # Svefninn laðar (ás. Urði Hákonardóttur) # Flugvélar # Fram á nótt (ás. Unnsteini Manuel Stefánssyni) # Uppskeran # Frelsið (ás. [[Kristján Kristjánsson (f. 1956)|KK]]) # Alelda # Ilmur # Horfðu til himins # Nostradamus # Allt '''Geisladiskur 2''' # Uppskeran # Ég ætla að brosa # Í nánd # Umboðsmenn drottins # Frelsið # Fram á nótt ([[Retro Stefson]]) # Svefninn laðar ([[GusGus|GusGus]]) # Á sama tíma að ári ([[Tilbury (hljómsveit)|Tilbury]]) # Hunang ([[Hjaltalín]] (live)) # Alelda (Nuke Dukem remix) # Alelda (Summer and Breeze remix) # Í nánd (Bacon and Beer remix) '''DVD mynddiskur''' # Hjálpaðu mér upp # Þú ert svo # Skynjun # Þá kemur þú # Afneitum draumunum # Hunang (Hjaltalín) # Ég ætla að brosa # Stúlka # Grjót # Freistingar # Á sama tíma að ári (ás. Svanhildi Jakobsdóttur) # Alla tíð # Svefninn laðar (ás. Urði Hákonardóttur) # Flugvélar # Fram á nótt (ás. Unnsteini Manuel Stefánssyni) # Uppskeran # Frelsið (ás. KK) # Alelda # Ilmur # Foss # Horfðu til himins # Nostradamus # Allt == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == *[https://www.discogs.com/release/12540583-N%C3%BDd%C3%B6nsk-N%C3%BDd%C3%B6nsk-25 Nýdönsk 25] á Discogs.com [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2012]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] 211pdkqvlwjzhleh7drcjbpfgd8hjic 2 191098 1964960 1964927 2026-05-31T20:14:51Z MyraMidnight 41218 /* Saga karate á Íslandi */ 1964960 wikitext text/x-wiki Sandkastalinn minn stendur hér == Borðspil == {| class="wikitable" |+Grunnflokkar !Flokkur !Lýsing !Dæmi |- |Barnaspil |Spil sem eru hönnuð með ung börn í huga. | |- |Fjölskylduspil |Spil sem henta fjölskyldum með krökkum til að spila í samverustund. | |- |Kænskuspil |Oftast eru þetta tveggja manna spill án þema, þar sem þörf er á kænsku og þekkingu (engin slembilukka). | |- |Safnaraspil | | |- |Stríðsspil | | |- |Hæfileikaspil | | |- |Þemaspil | | |- |Partýspil |Spil sem eru yfirleitt fljótlærð og henta fyrir stóra hópa og óvana spilara. Spilin ganga yfirleitt fljótt fyrir sig og skapa skemmtilegt andrúmsloft sem ýtir undir samskipti og hópefli. | |} {| class="wikitable" |+Hæfileikaspil !Flokkur !Lýsing !Dæmi |- |Hreyfingarspil |Spil þar sem leikspilarar þurfa að hreyft sig eða gert tilteknar aðgerðir/hreyfingar. | |- |Blekkingarspil |Spil sem ýtir undir að leikspilarar blekkji hvort annað til að ná sínum fram. Öll blekkingarspil fela einhverjar upplýsingar í þeim. | |- |Rökfræðispil |Spil þar sem rökhugsun og athygli er mikilvæg til að finna faldar upplýsingar. | |- |Hagkerfisspil |Spil sem ýtir undir að leikspilarar sjá um einhverja framleiðslu, dreifingu, viðskipti og/eða eyðslu. Svona spil eru yfirleitt að herma eftir hagkerfi af einhverri sort. | |- |Stærðfræðispil | | |- |Minnisspil |Spil sem reiða sig á að leikspilarar muni upplýsingar sem eru þeim sýnileg tímabundið en síðar falið. | |- |Viðskiptaspil | | |- |Hraðaspil |Spil sem ætlast til þess að leikspilarar geti hagrætt tíma sínum, þar sem hlutir gerast í rauntíma og fólk getur ekki tekið sér tíma til að hugsa, ólíkt spilum þar sem allir skiptast á. | |- |Rúmgreiningarspil | | |- |Spurningaspil |Spil þar sem leikspilarar þurfa að geta svarað spurningum og munað staðreyndir/smáatriði. | |- |Orðaspil |Spil sem snúast um orð, myndun orða, tengingu þeirra eða skilning á þeim. | |} {| class="wikitable" |+ !Flokkur !Lýsing !Dæmi |- |Barnaspil | | |- |Fjölskylduspil | | |- |Partýspil | | |- |Kapphlaupsspil | | |- |Stríðsspil | | |- |Hæfileikaspil | | |- |Hreyfingaspil | | |- |Samvinnuspil | | |- |Blekkingarspil | | |- |Orðaspil | | |- |Hlutverkaspil | | |- |Teningaspil | | |- |Spurningaspil | | |- |Safnaraspil | | |- |Kortaspil | | |- |Þemaspil | | |- |Minnisspil | | |- |Kænskuspil | | |} == Karatesaga Íslands == * [https://www.hugi.is/martial_arts/greinar/248422/karatesaga-islands/ Karatesaga Íslands, á Hugi.is] * [https://karatedo.is/saga-kfr/ Karatesaga Karatefélags Reykjavíkur, tímalínur] * [https://karatedo.is/reynir-santos/ Reynir Santos, viðtal á Karatefélag Reykjavíkur] * https://skemman.is/handle/1946/12161 * https://timarit.is/page/1326366?iabr=on#page/n17/mode/1up/search/karate/inflections/true ** Karate nefnt í morgunblaðinu 13. janúar 1960 * https://kai.is/karatebaekur-blod-og-greinar/ ** [https://kai.is/wp-content/uploads/2017/04/Karate-bla%C3%B0i%C3%B0-5-1983.pdf Fjallað um Reynir Santos á bls. 3-4] === Saga karate á Íslandi === Áhugi íslendinga á karate er hægt að rekja til 1960, þegar meðlimir úr glímufélaginu Ármann fóru að kynna japönsku íþróttina [[júdó]] fyrir almenningi og ýmis afbrigði hennar, þar á meðal karate.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1326366?iabr=on#page/n17/mode/1up|titill=Judo - hin fágaða íþrótt Japana kynnt almenningi hér|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=13. janúar|ár=1960|bls=18}}</ref> Árið 1965 var Jón Geir Árnason beðinn um að útskýra hvað karate væri, fyrst hann var á meðal þeirra fáu íslendinga sem voru að stunda karate og sýndi áhuga á því að stofna hóp fyrir íþróttina hér á landi.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1370156?iabr=on#page/n29/mode/1up|titill=Hvað er karate?|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=27. október|ár=1965|bls=30}}</ref> Fréttamenn fengu tækifærið til að kynnast og fjalla um karate árið 1966, þegar tveir karate meistarar frá [[Japan]] komu til Íslands í boði Judokan félagsins til að bjóða íslendingum námskeið í karate. Þeir hétu Toshiaki Tani og Akimasa Shimonishi og voru báðir tveir stúdentar frá Doshisha háskólanum í [[Kyoto]] og 3.dan í karate. Tani hafði nú þegar farið um Finnland, Svíþjóð, Danmörku og Frakkland til að kynna íþrótt sína og myndi svo halda áfram til Bandaríkjana eftir dvöl sína á Íslandi.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1380428?iabr=on#page/n29/mode/1up|titill=Sýna og kenna karate|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=1. desember|ár=1966|bls=30}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1380604?iabr=on#page/n25/mode/1up|titill=Japanskir meistarar hér kynna og kenna karate|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=7. desember|ár=1966|bls=26}}</ref> Námskeiðið var haldið í æfingasal Judokan í húsi Júpiters og Mars á [[Kirkjusandur|Kirkjusandi]].<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1381634#page/n19/mode/2up|titill=Karate|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=13. janúar|ár=1967|bls=20}}</ref> Árið 1972 byrjaði [[Reynir Santos]] að kenna karate í húsnæði Júdó félagsins, sjálfur hafði hann náð 3.dan í shotokan karate árið 1962. Hann kom upphaflega til Íslands með Bandaríska hernum þar sem hann var staðsettur á Keflavíkurvelli og kenndi þar karate. Hann segjist hafa komið fram í sjónvarpinu á milli 1968 - 1969 og sýndi karate fyrir Júdófélag Ármanns árið 1970. Hann flutti síðan til Vestmannaeyja árið 1973 og stofnaði karate félag þar.<ref>{{Cite web|url=https://karatedo.is/reynir-santos/|title=Reynir Santos – Karatefélag Reykjavíkur|access-date=2026-05-31}}</ref> Fyrrverandi nemendur hans í Reykjavík stofnuðu þá [[Karatefélag Reykjavíkur]] (KFR) þetta sama ár og réðu þeir mann frá Japan að nafni Kenichi Takefusa (sem var 3.dan í goju ryu karate) sem kenndi karate hjá félaginu 1973-1978.<ref>{{Vefheimild|url=https://skemman.is/handle/1946/12161|titill=History of martial arts in Iceland and their image in Icelandic media|höfundur=Jóhann Ingi Bjarnason|útgefandi=Skemman|ár=2012|bls=27}}</ref> Þegar Reynir flytur aftur til Reykjavíkur árið 1975 þá stofnaði hann Karatefélag Íslands sem síðar var breytt í [[Shotokan Karatefélagið]] og þetta sama ár var [[Karatefélag Akureyrar]] stofnað og Kenichi byrjaði að kenna karate þar. Mörg fleirri karatefélög og deildir voru síðan stofnuð út frá Karatefélagi Reykjavíkur (goju ryu karate) og Shotokan Karatefélaginu (shotokan karate).<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/04/Karatebla%C3%B0i%C3%B0-3-1982.pdf|titill=Karate på Island|útgefandi=Karateblaðið, 2tbl, 2.árg.|mánuður=Október|ár=1982|bls=17}}</ref> Í tímabili voru þetta tveir andstæðir hópar af karate iðkendum, ''goyju ruy'' og ''shotokan'',<ref>{{Cite web|url=https://karatedo.is/1972-1982/|title=1972-1982 – Karatefélag Reykjavíkur|access-date=2026-05-31}}</ref> þar til forráðamenn allra helstu karatefélaga Íslands komu saman árið 1985 til að stofna Karatenefnd [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|ÍSÍ]], sem fékk nafnið Karatesamband Íslands.<ref>{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/04/Karate-Do.pdf|titill=Karatenefnd ÍSÍ|útgefandi=Karate-Do|ár=1985}}</ref> 6q3texa3loo4eb1gwjd4p3022c37fc7 0 191129 1965011 1964629 2026-06-01T11:20:44Z Bjarki S 9 1965011 wikitext text/x-wiki [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] fer fram á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fer á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Forsaga== Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þann 28. maí 2026 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-28-thjodin-greidir-atkvaedi-um-esb-vidraedur-29-agust-476595|title=Þjóðin greiðir atkvæði um ESB-viðræður 29. ágúst|author=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|publisher=RÚV|date=2026-05-28|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Spurningin== Í upphaflegri tillögu utanríkisráðherra var spurningin og svarmöguleikarnir eftirfarandi: :''Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?'' :*''Já, halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' :*''Nei, ekki halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' Fram komu athugasemdir við orðalag spurningarinnar, meðal annars frá [[Landskjörstjórn]], þar sem talið var að í henni fælist ályktun um að aðildarumsókn Íslands væri í fullu gildi og hægt að halda áfram með aðildarferlið þar sem frá var horfið, en það væri umdeild staðhæfing. Þá voru gerðar athugasemdir við svarmöguleika þar sem kosningalög gera ráð fyrir að svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslu séu almennt aðeins „já“, eða „nei“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/157/s/1183.html|titill=Nefndarálit með breytingartillögu um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.|útgefandi=Meiri hluti utanríkismálanefndar|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> Orðalagi spurningar og svarmöguleika var því breytt og verður eftirfarandi: :'''Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?''' ::'''❏ Já.''' ::'''❏ Nei.''' ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] 126g3hsdesevfs3iv974tz7ye8djvf4 14 191193 1964940 2026-05-31T15:08:53Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:1994]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir frumsýningarári|1994]]“ 1964940 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:1994]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir frumsýningarári|1994]] 907hvhxjx03jasbcrxjvtkfjy8tyu8c 14 191194 1964941 2026-05-31T15:10:00Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:2004]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir lokasýningarári|2004]]“ 1964941 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:2004]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir lokasýningarári|2004]] 9l1ru4pdlgme5e8522ciymtqgso7z9h 14 191195 1964944 2026-05-31T15:11:57Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:2003]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir lokasýningarári|2003]]“ 1964944 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:2003]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir lokasýningarári|2003]] qnq72noadkb61pmhf3q5lxuek7c1ai6 14 191196 1964946 2026-05-31T15:15:29Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:2002]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir frumsýningarári|2002]]“ 1964946 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:2002]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir frumsýningarári|2002]] ewndy6u2e5a1y90mq7p4mmhulcq6wcv 14 191197 1964947 2026-05-31T15:16:33Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:2006]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir lokasýningarári|2006]]“ 1964947 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:2006]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir lokasýningarári|2006]] dnckbprf80oelz2kgmoed2c449bxbs2 14 191198 1964949 2026-05-31T15:18:19Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:2006]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir frumsýningarári|2006]]“ 1964949 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:2006]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir frumsýningarári|2006]] 79jk8v6khd3sk6n8ml6m87o6q1u6xox 14 191199 1964951 2026-05-31T15:19:51Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:2000]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir lokasýningarári|2000]]“ 1964951 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:2000]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir lokasýningarári|2000]] 7nv1ppzuhbarnp9l4m1i6cbjbr485xk 14 191200 1964953 2026-05-31T15:21:46Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:2023]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir lokasýningarári|2023]]“ 1964953 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:2023]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir lokasýningarári|2023]] 440xd5s865iptqmxqcdr4mw334ci461 0 191201 1964954 2026-05-31T15:25:39Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[São Tomé]] 1964954 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[São Tomé]] 3ymw474kfymppjcjac0gy7jxyfcqjey 0 191202 1964993 2026-05-31T23:31:19Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Tallinn]] 1964993 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Tallinn]] 82cw00p6k2bjbmumbprs4sb6cfza3v8 4 191203 1964997 2026-06-01T00:14:59Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „<h2 class="main-header main-box-header">[[Lukku-Láki]]</h2> <div style="float:left; margin: 0px 15px 0 0; border: 1px solid #333333">[[Mynd: Maradona-Mundial 86 con la copa.JPG ||Diego Maradona|200px]]</div> '''[[Diego Maradona]]''' var [[Argentína|argentínskur]] knattspyrnumaður og er talinn einn besti leikmaður sögunnar. Hann vann fjölda titla með félagsliðum sínum í Argentínu, [[Spánn|Spáni]] og [[Ítalía|Ítalíu]], auk þess að leiða þjóð...“ 1964997 wikitext text/x-wiki <h2 class="main-header main-box-header">[[Lukku-Láki]]</h2> <div style="float:left; margin: 0px 15px 0 0; border: 1px solid #333333">[[Mynd: Maradona-Mundial 86 con la copa.JPG ||Diego Maradona|200px]]</div> '''[[Diego Maradona]]''' var [[Argentína|argentínskur]] knattspyrnumaður og er talinn einn besti leikmaður sögunnar. Hann vann fjölda titla með félagsliðum sínum í Argentínu, [[Spánn|Spáni]] og [[Ítalía|Ítalíu]], auk þess að leiða þjóð sína til sigurs á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1986|HM 1986]]. Árið 2000 voru Maradona og [[Brasilía|Brasilíumaðurinn]] [[Pelé]] útnefndir bestu knattspyrnumenn 20. aldar af [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandinu]]. Á seinni hluta ferils síns átti Maradona við að etja ýmis vandamál sem tengdust ofneyslu [[eiturlyf|eiturlyfja]]. Hann rataði ítrekað í fréttir vegna ummæla sinna eða skrautlegra uppátækja í seinni tíð. Maradona var síðast þjálfari argentínska félagsins Gimnasia de la Plata. <div align=right><small>Fyrri mánuðir: [[Lukku-Láki]] &nbsp;• [[Simón Bolívar]] &nbsp;• [[Síkismi]]</small></div> kd6x3c2k1al66ajhv4ba5kn0a0vepyi 1964998 1964997 2026-06-01T00:15:15Z TKSnaevarr 53243 1964998 wikitext text/x-wiki <h2 class="main-header main-box-header">[[Diego Maradona]]</h2> <div style="float:left; margin: 0px 15px 0 0; border: 1px solid #333333">[[Mynd: Maradona-Mundial 86 con la copa.JPG ||Diego Maradona|200px]]</div> '''[[Diego Maradona]]''' var [[Argentína|argentínskur]] knattspyrnumaður og er talinn einn besti leikmaður sögunnar. Hann vann fjölda titla með félagsliðum sínum í Argentínu, [[Spánn|Spáni]] og [[Ítalía|Ítalíu]], auk þess að leiða þjóð sína til sigurs á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1986|HM 1986]]. Árið 2000 voru Maradona og [[Brasilía|Brasilíumaðurinn]] [[Pelé]] útnefndir bestu knattspyrnumenn 20. aldar af [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandinu]]. Á seinni hluta ferils síns átti Maradona við að etja ýmis vandamál sem tengdust ofneyslu [[eiturlyf|eiturlyfja]]. Hann rataði ítrekað í fréttir vegna ummæla sinna eða skrautlegra uppátækja í seinni tíð. Maradona var síðast þjálfari argentínska félagsins Gimnasia de la Plata. <div align=right><small>Fyrri mánuðir: [[Lukku-Láki]] &nbsp;• [[Simón Bolívar]] &nbsp;• [[Síkismi]]</small></div> d2j6aqab1pgd1kaz8qopxrejbis4f7k 0 191204 1965001 2026-06-01T01:18:55Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Indóevrópumenn]] 1965001 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Indóevrópumenn]] jdljul3o14s6izupdb7pat95utgio5i 0 191205 1965002 2026-06-01T01:20:54Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Landráð]] 1965002 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Landráð]] e03xxdy14oka3zj9pan4y32djxcmhgd