Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 6 1965190 1961566 2026-06-02T13:09:45Z TKSnaevarr 53243 1965190 wikitext text/x-wiki {{Um|höfuðborg Íslands|aðrar merkingar orðsins}} {{Sveitarfélagstafla | nafn = Reykjavíkurborg | nafn_í_eignarfalli = Reykjavíkurborgar | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] og [[Sveitarfélög Íslands|sveitarfélag]] | mynd = Reykjavik Main Image.jpg | mynd_texti = Myndir af Reykjavík: [[Hallgrímskirkja]], [[Miðborg Reykjavíkur|Miðbærinn]], [[Tjörnin]], [[Fríkirkjan í Reykjavík|Fríkirkjan]]. | fáni = Flag of Reykjavik, Iceland.svg | skjaldarmerki = ISL Reykjavik COA.svg | skjaldarmerki_hlekkur = Merki Reykjavíkurborgar | skjaldarmerki_stærð = 50px | kort = Reykjavíkurborg frá 2017 kort.png | hnit = {{hnit|64|08|48|N|21|56|24|W|display=inline}} | kjördæmi = [[Reykjavíkurkjördæmi norður]] | kjördæmi2 = [[Reykjavíkurkjördæmi suður]] | þéttbýli = {{Ubl|Reykjavík|[[Grundarhverfi]]}} | sveitarstjóri_titill = [[Borgarstjóri Reykjavíkur|Borgarstjóri]] | sveitarstjóri = [[Hildur Björnsdóttir]] {{LB|D}} | póstnúmer = 101–155 | sveitarfélagsnúmer = 0000 | vefsíða = {{URL|reykjavik.is}} }} '''Reykjavík''' ({{IPAc-is|r|eiː|c|a|v|iː|k}}) er [[höfuðborg]] [[Ísland]]s, fjölmennasta [[sveitarfélag]] landsins og eina [[borg]]in. Þannig er Reykjavík efnahagsleg, menningarleg og stjórnarfarsleg þungamiðja landsins. Í Reykjavík búa 146.221 manns (mars 2025.) Þar af er um fjórðungur innflytjendur, eða 35.000 íbúar.<ref>{{vefheimild|titill=Innflytjendur eftir kyni og sveitarfélagi 1. janúar 1996-2023|url=https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__mannfjoldi__3_bakgrunnur__Uppruni/MAN43005.px/table/tableViewLayout2/|vefsíða=Hagstofan}}</ref> (Íbúar [[höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]] eru um 260 þúsund í sjö sveitarfélögum).<ref>[https://www.skra.is/ https://skra.is/um-okkur/frettir/frett/2023/03/05/Fjoldi-ibua-eftir-sveitarfelogum-1.-mars-2025/]Skra.is, tekið 20. mars 2025</ref> Opinbert heiti sveitarfélagsins Reykjavíkur er Reykjavíkurborg.<ref>https://www.althingi.is/altext/148/s/0558.html</ref> Í ''[[Landnáma|Landnámu]]'' er [[Ingólfur Arnarson]] sagður vera fyrsti [[landnám Íslands|landnámsmaður Íslands]]. Hann er þar sagður hafa sett bæ sinn niður í Reykjavík. Nýlegir fornleifafundir í [[miðborg Reykjavíkur]], einkum í [[Aðalstræti]], [[Suðurgata|Suðurgötu]] og [[Kirkjustræti]] hafa leitt í ljós mannvistarleifar frá um [[870]]. Sagan segir að Ingólfur hafi gefið bæ sínum nafnið vegna reykjarstróka úr [[hver]]um í grenndinni. [[Víkurkirkja (Reykjavík)|Víkurkirkja]] var reist við Reykjavíkurbæinn eftir kristnitöku og klaustur var stofnað í [[Viðey]] á 13. öld. Á 17. öld varð Reykjavík konungsjörð og á 18. öld tók að myndast þar lítið þorp og verslunarstaður. [[Landsnefndin fyrri]] stakk upp á því að gera Reykjavík að höfuðstað Íslands og eftir [[Móðuharðindin]] voru biskupsstólarnir fluttir þangað og [[Dómkirkjan í Reykjavík]] reist. Bærinn óx smátt og smátt alla 19. öldina og ákveðið var að flytja þangað endurreist [[Alþingi]], auk annarrar stjórnsýslu landsins. Hafnarstæðið þótti lengi ófullnægjandi og 1913 til 1917 var [[Reykjavíkurhöfn]] byggð. Borgin óx hratt eftir [[fyrri heimsstyrjöld]] og þar bjó um fimmtungur landsmanna árið 1921. [[Reykjavíkurflugvöllur]] var reistur af breska setuliðinu í Reykjavík í [[síðari heimsstyrjöld]]. [[Braggahverfi]] einkenndu borgina lengi eftir stríð. [[Hitaveita Reykjavíkur]] var stofnuð 1946 og árið 1970 voru yfir 90% húsa í Reykjavík tengd henni. Þá voru íbúar Reykjavíkur orðnir 40% landsmanna. Á síðari hluta 20. aldar stækkaði borgin hratt með nýjum íbúðahverfum í Breiðholti, Árbæ og Grafarvogi. [[Húsnæðiskreppa]] hefur reglulega komið upp í tengslum við fólksfjölgun í borginni, meðal annars á 21. öld. Samkvæmt lífsgæðavísitölu tímaritsins ''[[The Economist]]'' árið 2023 var Reykjavík í 47. sæti af 167 borgum og neðst af höfuðborgum Norðurlandanna.<ref>{{vefheimild|url=https://samstodin.is/2023/08/reykjavik-med-lokustu-lifsgaedi-hofudborga-nordurlanda/|titill=Reykjavík með lökustu lífsgæði höfuðborga Norðurlandanna|höfundur=Gunnar Smári Egilsson|dags=19. ágúst 2023|vefsíða=Samstöðin}}</ref> Reykjavík er vinsæll áfangastaður ferðafólks og hefur oft verið ofarlega á listum yfir öryggi og sjálfbærni.<ref>{{cite news | first = Sun | last = Yunlong | title = Reykjavík rated cleanest city in Nordic and Baltic countries | date = 23 December 2007 | url = http://news.xinhuanet.com/english/2007-12/23/content_7299747.htm | work = Xinhua News Agency | access-date = 29 September 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304040328/http://news.xinhuanet.com/english/2007-12/23/content_7299747.htm | archive-date = 4 March 2016 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news | title = 15 Green Cities | date = 20 July 2007 | url = http://grist.org/article/cities3/ | work = Grist | access-date = 29 September 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130923035957/http://grist.org/article/cities3/ | archive-date = 23 September 2013 | url-status = live }}</ref><ref>{{cite news | title = Iceland among Top 10 safest countries and Reykjavík is the winner of Tripadvisor Awards | date = 20 May 2010 | url = http://www.travelio.net/iceland-among-top-10-safest-countries-and-reykjavik-is-the-winner-of-tripadvisor-awards.html | work = TRAVELIO.net | access-date = 29 September 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140221205959/http://www.travelio.net/iceland-among-top-10-safest-countries-and-reykjavik-is-the-winner-of-tripadvisor-awards.html | archive-date = 21 February 2014 | url-status = live }}</ref> == Saga == {{aðalgrein|Saga Reykjavíkur}} [[Mynd:Reykjavik population graph 1889-2016.svg|thumb|Íbúaþróun í Reykjavík.]] Samkvæmt [[Íslendingabók]] nam [[Ingólfur Arnarson]] allt suðvesturhorn landsins og byggði bæ sinn í Reykjavík. Með tíð og tíma byggðust fleiri bæir í kring og má þar helst nefna [[Laugarnes]] og [[Nes við Seltjörn]]. Árið [[1226]] hófst byggð í [[Viðey]] þegar munkar af [[Ágústínusarregla|Ágústínusarreglu]] stofnuðu þar klaustur. [[Víkurkirkja (Reykjavík)|Víkurkirkja]] stóð við Reykjavíkurbæinn að minnsta kosti frá 1200. Ekki fór að myndast þéttbýli að ráði í Reykjavík fyrr en á [[18. öldin|18. öld]], en fram að því lágu býli af ýmsum stærðum á víð og dreif um svæðið þar sem borgin stendur nú. Danakonungur keypti Reykjavíkurjörðina af ekkju Narfa Ormssonar sýslumanns 17. júlí 1613. Samkvæmt [[Jarðabókin]]ni 1703 tilheyrðu jörðinni átta hjáleigur: [[Landakot]], Götuhús, [[Grjótaþorp|Grjóti]], [[Melshús]], Hólakot, Skálholtskot, [[Stöðlakot]] og Suðurbær alveg við Reykjavíkurbæinn.<ref>{{cite journal|journal=Morgunblaðið II|volume=48|number=184|author=Árni Óla|title=Kvörn guðanna malar hægt|year=1961|url=https://timarit.is/page/1337470|page=7}}</ref> Á [[18. öld]] var gerð tilraun til að reka ullariðnað í Reykjavík. Þessi tilraun var þekkt sem [[Innréttingarnar]], og markaði hún þáttaskil í þróun svæðisins, sem í kjölfarið fór að taka á sig einhverja þorpsmynd. Danska konungsvaldið studdi þessar tilraunir til uppbyggingar með því að gefa jarðir sem það átti í Reykjavík og [[Örfirisey]]. Sextán hús voru byggð í Reykjavík vegna Innréttinganna, sem hefur verið mikil fjölgun á þeim tíma, merki um tvö þeirra má enn sjá. Þá var fyrsta fangelsi landsins byggt á árunum [[1761|1761–]][[1771|71]], stæðilegt steinhús sem í dag er [[Stjórnarráð Íslands]] við [[Lækjargata|Lækjargötu]]. [[Mynd:Reykjavik 1860s.jpg|thumb|left|Tjörnin í Reykjavík á sjöunda áratug 19. aldar.]] Í tillögum [[Landsnefndin fyrri|Landsnefndarinnar fyrri]] 1774 var mælt með því að gera Reykjavík að höfuðstað landsins. Þá var stungið upp á því að nefna bæinn „Kristjánsvík“ til heiðurs [[Kristján 7.|Kristjáni 7.]]<ref>{{cite journal|journal=Vísbending|author=Ásgeir Jónsson|title=Af hverju er Reykjavík höfuðborg Íslands?|url=https://timarit.is/gegnir/991003883799706886|volume=49|number=24|year=2006|pages=30-31}}</ref> Að tillögu [[Landsnefndin síðari|Landsnefndarinnar síðari]] var ákveðið að flytja biskupsstólinn frá [[Skálholt]]i til Reykjavíkur og reisa þar nýja [[Dómkirkjan í Reykjavík|dómkirkju]]. Reykjavík fékk [[kaupstaðarréttindi]] árið [[1786]], í kjölfar afnáms [[einokunarverslun]]ar í landinu, og sama ár var [[Hólavallaskóli]] stofnaður þar. Á nítjándu öld mynduðust þéttar þyrpingar lítilla húsa eða kofa sjómanna í bænum. [[Alþingi]] var endurreist í Reykjavík árið [[1845]]. Ári síðar var [[Menntaskólinn í Reykjavík]] fluttur frá [[Bessastaðir|Bessastöðum]] í miðbæinn. Árið [[1881]] var [[Alþingishúsið]] fullbúið. [[Stýrimannaskólinn]] tók til starfa [[1891]] eftir að [[þilskipaöldin|þilskip]] voru komin til landsins. Árið [[1898]] var [[Miðbæjarskólinn]] við [[Tjarnargata|Tjarnargötu]] fullbúinn. Hann var þó ekki tekinn í notkun fyrr en haustið 1908 og þá hófu tæplega þrjú hundruð grunnskólabörn nám þar. Í nóvember [[1906]] kom upp [[taugaveiki]]sfaraldur í [[Skuggahverfi]]nu.<ref>[http://efling.is/efling/frettir/?cat_id=22679&ew_0_a_id=352550 Vatnsveitan 100 ára]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Fyrsti bæjarstjóri Reykjavíkur, [[Páll Einarsson]], tók til starfa [[1908]] og [[Kvennaframboð í Reykjavík 1908-1916|fyrstu konurnar sem settust í bæjarstjórn á Íslandi]] voru kjörnar af kvennalistum sem buðu fram til [[Bæjarstjórnarkosningar í Reykjavík|bæjarstjórnarkosninga í Reykjavík]] í janúar árið 1908. [[Vatnsveita Reykjavíkur]] tók til starfa [[1909]]. [[Gasstöð Reykjavíkur]] við [[Hlemmur|Hlemm]] var tekin í gagnið árið 1910. Gasstöðin starfaði til [[1956]]. [[Reykjavíkurhöfn|Reykjavíkurhafnir]] voru byggðar í áföngum á árunum [[1913|1913–]][[1917|17]] bættu mjög skipaaðstöðu. Þaðan af gátu hafskip lagst að bryggju en áður fyrr þurfti að ferja fólk og varning á milli smærri bryggja og hafskipa sem lágu úti fyrir. Veturinn 1917–1918, nefndur [[Frostaveturinn mikli 1917-18|Frostaveturinn mikli]], var sá kaldasti sem mælst hefur; þá lá hafís í Reykjavíkurhöfn og hitastigið fór niður í -24,5 °C. Í október 1918 barst [[spænska veikin]], sem geysaði víðar í heiminum, til Íslands með skipum frá [[Kaupmannahöfn]] og er talið að um þriðjungur bæjarbúa hafi veikst á örfáum vikum. [[Elliðaárvirkjun]] var byggð [[1921]] til þess að sjá ört stækkandi borginni fyrir rafmagni. Heims[[kreppan mikla]] hafði slæm áhrif um allan heim. Á Íslandi náðu þau hámarki í [[Gúttóslagurinn|Gúttóslagnum]] árið [[1932]] þegar þunnskipuð lögregla þurfti að berjast við verkamenn fyrir utan [[Góðtemplarahús Reykjavíkur]], þar sem haldinn var bæjarstjórnarfundur þar sem lækka átti laun í atvinnubótavinnu á vegum bæjarins. Einu sinni hafði áður skorist alvarlega í odda á milli lögreglunnar og annarra hópa, en það var í [[Hvíta stríðið|Hvíta stríðinu]] svokallaða rúmum áratugi fyrr. Í mars 1937 var [[Sundhöll Reykjavíkur]] vígð. Þann [[10. maí]] [[1940]] gengu breskir hermenn á land í Reykjavík og [[Ísland í seinni heimsstyrjöldinni|hernámu Ísland]]. Á meðan veru þeirra stóð hófu þeir byggingu varanlegs [[Reykjavíkurflugvöllur|flugvallar í Reykjavík]]. Bandaríkjamenn tóku við af Bretunum rúmu ári seinna og fóru ekki fyrr en að stríðinu loknu, [[8. apríl]] [[1947]]. == Landafræði == [[Mynd:Reykjavik Esja.jpg|thumb|right|Esjan í bakgrunni.]] Reykjavík er á suðvesturhorni landsins. Strandlína Reykjavíkur einkennist af nesjum, fjörðum, skerjum og eyjum. Fjallið [[Esja]] (914 m) er þekkt kennileiti í Reykjavík. [[Elliðaár]] sem renna í gegnum [[Elliðaárdalur|Elliðaárdal]] eru virkjaðar. Stærsta eyjan sem liggur nærri Reykjavík er [[Viðey]], þar á eftir eru [[Engey (Kollafirði)|Engey]] og [[Akurey (Kollafirði)|Akurey]] í [[Kollafjörður (Faxaflóa)|Kollafirði]]. Í Reykjavík hafa verið gerðar samfelldar [[veðurathugun|veðurathuganir]] frá [[1920]], en elstu skráðu veðurathuganir eru frá fyrri hluta [[19. öld|19. aldar]]. Þann [[3. janúar]] [[1841]] mældist [[loftþrýstingur]]inn í Reykjavík 1058,5 [[hektópaskal|hPa]], sem er sá mesti sem mælst hefur á Íslandi. Meðal opinna og grænna svæða í Reykjavík má nefna [[Hljómskálagarðurinn|Hljómskálagarðinn]], [[Miklatún|Klambratún]], [[Öskjuhlíð]] og [[Elliðaárdalur|Elliðaárdal]]. Reykjarvík er 2 886 km frá norðurpólnum og 7116 km frá miðbaug. === Veðurfar === [[Golfstraumurinn]] gerir veðurfar í Reykjavík mun hlýrra og jafnara á ársmælikvarða en á flestum öðrum stöðum á sömu [[breiddargráða|breiddargráðu]]. [[Hiti|Hitastig]] að [[Vetur|vetrarlagi]] fer sjaldan undir -10 °[[Celsius|C]]. Lega borgarinnar á suðvesturströnd Íslands ber með sér fremur [[Vindur|vindasamt]] [[veður]] og eru [[rok]] algeng, sérlega að vetrarlagi. [[Sumar|Sumur]] eru svöl, hitastig venjulega á bilinu 10 °C til 15 °C og fer einstaka sinnum upp undir 20 °C. Þó svo að úrkoma sé ekki mjög mikil í Reykjavík mælist þó [[úrkoma]] að meðaltali 213 daga á ári. Lengri þurrkatímar eru sjaldgæfir. Vorið er að öllu jöfnu sólríkast og þá helst [[maí]]mánuður. Árlegir sólartímar mælast um 1.300 sem er sambærilegt við stóran hluta norðurhluta [[Evrópa|Evrópu]]. Hitamet í borginni var sett 30. júlí 2008 og mældist hiti þá 25 7 °C.<ref>[https://www.vedur.is/vedur/frodleikur/greinar/nr/1060 Hæsti hiti í Reykjavík]Veður.is</ref>Kaldast var 21. janúar 1918 og mældist hiti þá -24,5 °C. '''Veðuryfirlit''' <ref>{{Cite web |url=http://worldweather.wmo.int/097/c00189.htm |title=World Weather Information Service - Reykjavik |access-date=2010-03-20 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303191012/http://worldweather.wmo.int/097/c00189.htm |url-status=dead }}</ref> {{veðurlag| |hmjan=3.2 |hmfeb=2.8 |hmmar=3.2 |hmapr=6 |hmmaj=9.7 |hmjun=12 |hmjul=13.7 |hmaug=13.3 |hmsep=10.4 |hmokt=7.1 |hmnov=3.7 |hmdec=2.9 |lmjan=-3.0 |lmfeb=-2.1 |lmmar=-2.0 |lmapr=0.4 |lmmaj=3.9 |lmjun=7 |lmjul=8.7 |lmaug=8.1 |lmsep=5.3 |lmokt=2.5 |lmnov=-1 |lmdec=-2.5 |nbjan=75.6 |nbfeb=71.8 |nbmar=81.8 |nbapr=58.3 |nbmaj=43.8 |nbjun=50.0 |nbjul=51.8 |nbaug=61.8 |nbsep=66.5 |nbokt=85.6 |nbnov=72.5 |nbdec=78.5 }} == Stjórnsýsla == === Borgarstjórn === {{aðalgrein|Borgarstjórn Reykjavíkur}} Í [[borgarstjórn Reykjavíkur]] sitja 23 fulltrúar sem kjörnir eru hlutfallskosningu á fjögurra ára fresti. Frá árinu [[1908]] til dagsins í dag hafa 22 einstaklingar, þar af 18 karlmenn og fjórar konur, setið sem [[Listi yfir borgarstjóra Reykjavíkur|borgarstjórar Reykjavíkur]]. Síðast var kosið til borgarstjórnar í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|sveitarstjórnarkosningum]] [[14. maí]] [[2022]]. Borgarstjórn kýs sér borgarstjóra, sem er framkvæmdastjóri borgarinnar. Síðan 2026 hefur [[Hildur Björnsdóttir]] verið borgarstjóri. Eftir kosningarnar 2026 mynduðu Sjálfstæðisflokkurinn, Viðreisn og Framsóknarflokkurinn, Píratar og Viðreisn meirihluta í borgarstjórn. === Ráð og nefndir === Borgarráð er framkvæmdastjórn borgarinnar. Þar sitja sjö borgarfulltrúar kosnir af borgarstjórn og sjö til vara, ásamt borgarstjóra. Önnur ráð borgarinnar skipuð kjörnum fulltrúum (árið 2022) eru mannréttinda- og ofbeldisvarnarráð, menningar-, íþrótta- og tómstundaráð, skóla- og frístundaráð, velferðarráð, umhverfis- og skipulagsráð og stafrænt ráð. Meðan nefnda borgarinnar eru almannavarnanefnd, barnaverndarnefnd, fjölmenningarráð og öldungaráð. Borgin skipar fulltrúa í stjórnir fyrirtækja sem eru í hennar eigu að hluta eða heild: [[Brú lífeyrissjóður|Brú lífeyrissjóðs]], [[Faxaflóahafnir|Faxaflóahafna]], [[Orkuveita Reykjavíkur|Orkuveitu Reykjavíkur]], [[Strætó]], [[Sorpa|Sorpu]], [[Slökkvilið Höfuðborgarsvæðisins]], [[Malbikunarstöðin Höfði|Malbikunarstöðvarinnar Höfða]], [[Félagsbústaðir|Félagsbústaða]] og [[Betri samgöngur|Betri samgangna]]. === Svið === Starfsemi borgarinnar skiptist á átta fagsvið; íþrótta- og tómstundasvið, skóla- og frístundasvið, menningar- og ferðamálasvið, velferðarsvið, mannauðs- og starfsumhverfissvið, fjármála- og áhættustýringarsvið og þjónustu- og nýsköpunarsvið. == Hverfaskipting == <!--[[Mynd:Reykjavík séð úr Hallgrímskirkju 6.JPG|thumb|right|Reykjavík séð úr Hallgrímskirkjuturni]]--> Samkvæmt samþykkt borgarráðs Reykjavíkur frá júní 2003 skiptist Reykjavík í tíu hverfi, hvert með sínu hverfisráði.<ref>[http://www.reykjavik.is/Portaldata/1/Resources/skjol/stjornkerfi/samthykktir/Sam_ykkt_um_skiptingu_Reykjav_kurborgar___hverfi.pdf Samþykkt um skiptingu Reykjavíkur í hverfi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120617054337/http://www.reykjavik.is/Portaldata/1/Resources/skjol/stjornkerfi/samthykktir/Sam_ykkt_um_skiptingu_Reykjav_kurborgar___hverfi.pdf |date=2012-06-17 }} (staðfest af borgarráði 16. júní 2003)</ref> Þau eru (með tilheyrandi hverfahlutum): [[Mynd:Administrative map of Reykjavík.png|thumb|upright=1.5]] {| class="wikitable sortable" |- ! Nr. !! Hverfi !! Stærð<br />(km²) !! Íbúar<br />(2023) !! Hverfahlutar |- | 1 || [[Vesturbær]] || align="right"| 2,9 || align="right"| 17.161 || [[Gamli Vesturbærinn]], [[Grandahverfi]], [[Örfirisey]], [[Hagahverfi]], [[Melahverfi]], [[Skjól]], [[Skildinganes]] og [[Litli Skerjafjörður]] |- | 2 || [[Miðborg Reykjavíkur|Miðborg]] || align="right"| 3,6 || align="right"| 11.498 || [[Háskóli Íslands|Háskólahverfi]], [[Kvosin]], [[Skuggahverfi]], [[Þingholt]] |- | 3|| [[Hlíðar]] || align="right"| 3,3 || align="right"| 12.178 || [[Norðurmýri]], [[Hlíðahverfi]], [[Hlíðarendahverfi]], [[Hlemmur]], [[Holt (hverfi)|Holt]] og [[Öskjuhlíð]] |- | 4|| [[Laugardalur (hverfi)|Laugardalur]] || align="right"| 6,4 || align="right"| 18.730 || [[Tún (hverfi)|Tún]], [[Teigar]], [[Lækir]], [[Laugarnes]], [[Laugarás (hverfi)|Laugarás]], [[Sundahöfn]], [[Sund (hverfi)|Sund]], [[Heimar]], [[Vogahverfi]], [[Skeifan]] og [[Merkur (hverfi)|Merkur]] |- | 5|| [[Háaleiti og Bústaðir]] || align="right"| 4,3 || align="right"| 16.345 || [[Mýrar og Múlar]], [[Kringlan (hverfahluti)|Kringlan]], [[Leiti]], [[Gerði]] og [[Fossvogur]] |- | 6|| [[Breiðholt]] || align="right"| 5,5 || align="right"| 22.798 || [[Hólar (hverfi)|Hólar]], [[Fellahverfi|Fell]], [[Berg (Reykjavík)|Berg]], [[Seljahverfi]], [[Bakkar]], [[Stekkir]] og [[Mjódd]] |- | 7|| [[Árbær]] || align="right"| 6,1 || align="right"| 11.974 || [[Selás]], [[Árbær]], [[Ártúnsholt]], [[Hálsahverfi]] og [[Norðlingaholt]] |- | 8|| [[Grafarvogur]] || align="right"| 14,0 || align="right"| 18.237 || [[Hamrahverfi|Hamrar]], [[Foldahverfi|Foldir]], [[Hús (hverfi)|Hús]], [[Rimahverfi|Rimar]], [[Flatir]], [[Leynar]], [[Borgir]], [[Víkur (hverfi)|Víkur]], [[Engjahverfi]], [[Staðir (hverfi)|Staðir]], [[Höfðar]], [[Bryggjuhverfi]] og [[Gufunes]] |- | 9|| [[Kjalarnes]] || align="right"| 61,7 || align="right"| 1.031 || [[Grundarhverfi]] og [[Álfsnes]] |- | 10|| [[Grafarholt og Úlfarsárdalur]] || align="right"| 22,5 || align="right"| 8.280 || [[Grafarholt]] og [[Úlfarsárdalur]] |- | -|| Óstaðsettir || align="right"| - || align="right"| 1.646 || &nbsp; |- |-style="background: #DDD;" | class="sortbottom" | &nbsp; || Alls || align="right"| 274,5 || align="right"| 143.558 || &nbsp; |} == Samgöngur == [[Mynd:Reykjavik Airport aerial.jpg|thumb|right|Loftmynd sem sýnir Reykjavíkurflugvöll.]] Einka[[bíll]]inn er algengur samgöngumáti í Reykjavík sem og leigubílar. Strætisvagnar [[Strætó bs.]] ganga um allan bæinn og tengja út fyrir borgarmörkin til [[Akranes]]s, [[Borgarfjörður|Borgarfjarðar]], [[Akureyri|Akureyrar]] og víðar. Á undanförnum árum hafa fleiri og fleiri hjólreiðastígar verið lagðir til þess að gera [[hjólreiðar]] að raunhæfari samgöngumáta og stefnt er að umbótum í almenningssamgöngum á höfuðborgarsvæðinu með [[Hraðvagn|hraðvagnakerfi]] sem nefnt er [[Borgarlína]]. Helsti innanlandsflugvöllur Íslands, [[Reykjavíkurflugvöllur]], er í [[Vatnsmýri]] í Reykjavík. Skiptar skoðanir eru um hvort færa eigi hann annað. Þann [[17. mars]] [[2001]] var haldin atkvæðagreiðsla meðal borgarbúa þar sem naumur meirihluti var fyrir því að flytja flugvöllinn burt. Hins vegar tóku aðeins 37% þátt þannig að kosningin var ekki bindandi. Tvær stórar hafnir eru í Reykjavík, annars vegar [[Reykjavíkurhöfn]] norðan við Kvosina í [[miðborg Reykjavíkur]], og hins vegar [[Sundahöfn]] í [[Vogar (hverfi)|Vogum]]. Reykjavíkurhöfn er stór uppskipunarhöfn og ferjuhöfn fyrir farþegaskip og minni skemmtiferðaskip, en Sundahöfn er aðallega gámahöfn fyrir flutningaskip og viðleguhöfn fyrir stærri skemmtiferðaskip. == Menning == === Söfn === Í Reykjavík eru flest söfn á Íslandi. Elsta listasafnið er [[Listasafn Einars Jónssonar]]. Í borginni er einnig að finna [[Listasafn Íslands]] og [[Listasafn Reykjavíkur]] sem hefur aðstöðu bæði í miðbæ Reykjavíkur og við Miklatún. [[Ásmundarsafn|Listasafn Ásmundar Sveinssonar]] tilheyrir einnig Listasafni Reykjavíkur. [[Borgarbókasafn Reykjavíkur]] er með útibú í sex af hverfum borgarinnar. [[Þjóðminjasafn Íslands]], [[Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn]] og [[Árnastofnun]] eru nærri miðbænum við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. [[Borgarsögusafn]] rekur meðal annars [[Sjóminjasafnið í Reykjavík]] og [[Árbæjarsafn]] þar sem hægt er að skoða gömul hús sem þangað hafa verið færð og torfbæinn Árbæ sem safnið dregur nafn sitt af, en hann hefur verið þar frá upphafi. [[Reðursafnið]] hefur verið vinsælt hjá ferðamönnum. === Hátíðir === [[Listahátíð í Reykjavík]] er gamalgróin hátíð sem rekja má til 1970. [[Hinsegin dagar]] hafa verið haldnir í ágúst frá 1999. [[Menningarnótt]] er eins konar bæjarhátíð Reykjavíkur og hefur verið haldin frá aldamótum 2000. [[Jazzhátíð Reykjavíkur]] á rætur að rekja til Norrænna útvarpsjazzdaga í maí 1990 og [[Innipúkinn]] hefur verið haldin um verslunarmannahelgi frá því árið 2001 (að undanskildum árunum 2020 og 2021 þegar hátíðin var felld niður vegna [[COVID-19]]). Aðrar tónlistarhátíðir eru til dæmis [[Iceland Airwaves]] um haustið og [[Myrkir músíkdagar]] um vorið. Hátíðir í júní eru [[Sjómannadagurinn]] og [[Þjóðhátíðardagur Íslendinga|17. júní]]. == Skipulagsmál == Í Reykjavík er í gildi [[aðalskipulag]] fyrir tímabilið 2010-2030 sem samþykkt var árið 2013. Vinna við endurskoðun aðalskipulagsins hófst árið 2007 og hefur Haraldur Sigurðsson skipulagsfræðingur haft umsjón með endurskoðun og breytingum aðalskipulagsins. Sviðsstjóri Umhverfis- og skipulagssviðs við endurskoðun var Ólöf Örvarsdóttir. Formaður umhverfis- og skipulagsráðs við samþykkt áætlunarinnar var Páll Hjaltason arkitekt og fullltrúi [[Besti flokkurinn|Besta flokksins]] í Borgarstjórn. Aðalskipulag Reykjavíkur 2010-2030 (AR 2010-30) markaði breytingar á áherslum í skipulagi borgarinnar með aukinni áherslu á þéttingu byggðar í stað uppbyggingar nýrra hverfa utan marka byggðar. == Systraborgir/Vinabæir == Reykjavík viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir: {{div col|colwidth="20em"}} *{{AZE}} [[Bakú]], Aserbaísjan *{{VEN}} [[Karakas]], Venesúela *{{DNK}} [[Kaupmannahöfn]], Danmörku *{{FIN}} [[Helsinki]], Finnlandi *{{UK}} [[Kingston upon Hull]], Bretlandi<ref name="sister_cities">{{Cite journal |url = http://static.hullcc.gov.uk/hullinprint/archive/dec2006/christmas_around_the_world.php |title = Christmas around the world |journal = Hull in print |date = December 2006 |publisher = Hull City Council }} </ref> *{{BOL}} [[La Paz]], Bólivíu *{{MEX}} [[Mexíkóborg]], Mexíkó<ref name="Mexico-Islandia">{{cite web|title=Convenio de amistad entre Ciudad de México y Reykjavík|publisher=Innanríkisráðuneyti Mexíkó|language=spænska|url=http://embamex.sre.gob.mx/dinamarca/index.php/relaciones-con-dinamarca-islandia-noruega|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140804013504/http://embamex.sre.gob.mx/dinamarca/index.php/relaciones-con-dinamarca-islandia-noruega|archivedate=2014-08-04|df=}}</ref> *{{UKR}} [[Lvív]], Úkraínu *{{GRL}} [[Nuuk]], Grænlandi *{{NOR}} [[Ósló]], Noregi *{{USA}} [[Seattle]], Bandaríkjunum (frá 1986)<ref>{{cite web|url=https://www.seattle.gov/oir/sister-cities/seattles-21-sister-cities/reykjavik|title=Reykjavík, Iceland - Sister Cities|accessdate=4 March 2015}}</ref> *{{SWE}} [[Stokkhólmur|Stokkhólm]], Svíþjóð *{{MKD}} [[Strumitsa]], [[Norður-Makedónía]] *{{FRO}} [[Þórshöfn (Færeyjum)|Þórshöfn]], Færeyjum<ref>{{cite web|url=http://www.torshavn.fo/Default.aspx?pageid=204|title=Vinarbýir - Tórshavnar kommuna|work=torshavn.fo|access-date=2019-04-01|archive-date=2016-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20161006160307/http://www.torshavn.fo/Default.aspx?pageid=204|url-status=dead}}</ref> *{{LTU}} [[Vilníus]], Litháen *{{CAN}} [[Winnipeg]], Kanada *{{POL}} [[Wrocław]], Póllandi<ref>{{cite web|url=http://www.tuwroclaw.com/wiadomosci,wroclaw-bedzie-mial-nowe-miasto-partnerskie,wia5-3266-32500.html|title=Wrocław będzie miał nowe miasto partnerskie|work=tuwroclaw.com}}</ref> *{{NLD}} [[Zevenaar]], Hollandi {{div col end}} Í júlí árið 2013 lagði [[Jón Gnarr]] borgarstjóri til að samstarfssamningur Reykjavíkur og Moskvu yrði endurskoðaður vegna lagasetninga sem beindust gegn mál­efn­um sam­kyn­hneigðra, tví­kyn­hneigðra og trans­fólks í Rússlandi.<ref name=rferl>{{Vefheimild|titill=End­urskoða sam­starfið við Moskvu|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2013/08/23/endurskoda_samstarfid_vid_moskvu/|útgefandi=[[mbl.is]] |árskoðað=2019|mánuðurskoðað=1. apríl|ár=2013|mánuður=23. júlí}}</ref> [[Lvív]] í Úkraínu kom í stað Moskvu árið [[2023]]. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{Wikiorðabók|Reykjavík}} * [https://reykjavik.is Reykjavik.is], opinber vefur Reykjavíkurborgar * [http://www.anok.is/arb/saga_reykjavikur/rvk/ Saga Reykjavíkur á vef Árbæjarsafnsins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928101111/http://www.anok.is/arb/saga_reykjavikur/rvk/ |date=2007-09-28 }} * [https://timarit.is/page/6531415?iabr=on#page/n43/mode/1up/search/sigurður%20s%C3%ADvertsen Reykjavík - upphaf höfuðstaðar;] Lýður Björnsson, Skírnir janúar 1979, bls. 42&ndash;63. === Skipulag Reykjavíkur === * [http://www.timarit.is/?issueID=418731&pageSelected=0&lang=0 ''Þáttaskil í byggingarsögu Reykjavíkur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1959]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=419136&pageSelected=8&lang=0 ''Skipulag Reykjavíkur fyrr og síðar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1966] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728024327/http://timarit.is/?issueID=419136&pageSelected=8&lang=0 |date=2011-07-28 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=419136&pageSelected=0&lang=0 Lesbók Morgunblaðsins; um Reykjavík og skipulag hennar; 1966]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=436254&pageSelected=4&lang=0 ''Framtíðarsýn''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728024119/http://timarit.is/?issueID=436254&pageSelected=4&lang=0 |date=2011-07-28 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=437140&pageSelected=4&lang=0 ''Reykjavík árið 2000''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1978] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728024346/http://timarit.is/?issueID=437140&pageSelected=4&lang=0 |date=2011-07-28 }} * [https://timarit.is/page/3312692 ''Skipulag í eina öld''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997] * [http://www.timarit.is/?issueID=435345&pageSelected=1&lang=0 ''Þyrnirósasvefn í heila öld''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1982] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728024145/http://timarit.is/?issueID=435345&pageSelected=1&lang=0 |date=2011-07-28 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=420729&pageSelected=1&lang=0 ''Verður gamla Reykjavík reist á eiðinu í Viðey''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1980]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=416272&pageSelected=0&lang=0 ''Hverfi Reykjavíkur''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=416273&pageSelected=0&lang=0 ''Hverfi Reykjavíkur''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=417167&pageSelected=0&lang=0 ''Byggingarnefnd Reykjavíkur 100 ára''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1940]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=435259&pageSelected=1&lang=0 ''Vanþróunarsvipurinn á Miðbæ Reykjavíkur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1981]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Reykjavík}} {{Sveitarfélög Íslands}} {{Höfuðborgir í Evrópu}} {{SSH}} {{Borgir og bæir á Íslandi}} [[Flokkur:Reykjavík| ]] [[Flokkur:Aðsetur sýslumanna á Íslandi]] [[Flokkur:Þéttbýlisstaðir Íslands]] [[Flokkur:Höfuðborgir í Evrópu]] [[Flokkur:Veðurathugunarstöðvar á Íslandi]] [[Flokkur:Örnefni í Reykjavík]] 3y6tlal0q412n0qa9dcjjayig4pgip8 0 602 1965195 1953215 2026-06-02T13:19:23Z TKSnaevarr 53243 1965195 wikitext text/x-wiki [[Mynd:20190624 CityHall 9152 (48463162702).jpg|thumb|Í [[Ráðhús Reykjavíkur|ráðhúsinu]] er skrifstofa borgarstjóra og setur borgarstjórnar.]] '''Borgarstjóri Reykjavíkur''' er æðsti embættismaður [[Reykjavík]]urborgar. Borgarstjóri framkvæmir samþykktir [[Borgarstjórn Reykjavíkur|borgarstjórnar]] og er yfirmaður starfsmanna borgarinnar. Hann er oftast valinn úr hópi borgarfulltrúa þó hann geti líka verið ráðinn. Núverandi borgarstjóri er [[Hildur Björnsdóttir]] og tók hún við embættinu 2. júní 2026. Tuttugu og fjórir hafa gegnt embætti borgarstjóra Reykjavíkur, þar af átján karlmenn og sex konur. == Sögulegt yfirlit == [[File:Knud Zimsen.jpg|thumb|right|[[Knud Zimsen]] var borgarstjóri Reykjavíkur frá 1914 til 1932.|189x189dp]] Í bæjarstjórnarlögum fyrir [[Reykjavík]] sem sett voru árið [[1907]] var í fyrsta sinn kveðið á um embætti [[Borgarstjóri|borgarstjóra]]. Embættið var auglýst árið [[1908]] og sóttu tveir um stöðuna, þeir [[Páll Einarsson]] og [[Knud Zimsen]]. Páll var ráðinn til sex ára en að þeim tíma loknum ákvað hann að hætta störfum og [[Knud Zimsen]] tók við embættinu. Hann hélt því til ársins [[1932]]. Frá árinu [[1935]] til [[1994]] komu allir nema einn af borgarstjórum Reykjavíkur úr röðum [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]], sem hélt lengi vel hreinum meirihluta í borginni. Í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1994|kosningunum 1994]] stofnuðu þáverandi félagshyggjuflokkar ([[Alþýðuflokkurinn]], [[Alþýðubandalagið]], [[Kvennalistinn]] og [[Framsóknarflokkurinn]]) sameiginlegan framboðslista sem kallaður var [[Reykjavíkurlistinn]] undir forystu [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir|Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur]]. Reykjavíkurlistinn bauð fram og hélt meirihluta í borginni til ársins [[2006]] þegar flokkarnir sem mynduðu listann (þá [[Samfylkingin]], [[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]] og [[Framsóknarflokkurinn]]) buðu fram undir eigin merkjum á ný. Nýtt framboð, [[Besti flokkurinn]], sem leiddur var af [[Jón Gnarr|Jóni Gnarr]] bauð fram í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2010|sveitarstjórnarkosningunum 2010]] og varð stærsti flokkurinn í borgarstjórn í kjölfar [[Bankahrunið á Íslandi|efnahagshrunsins á Íslandi 2008]]. Þá mynduðu borgarfulltrúar flokksins meirihluta ásamt [[Samfylkingin|Samfylkingunni]] og varð [[Jón Gnarr]] borgarstjóri. Besti flokkurinn bauð ekki fram aftur í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2014|sveitarstjórnarkosningunum 2014]] en þá varð [[Samfylkingin]] stærsti flokkurinn í borgarstjórn og tók [[Dagur B. Eggertsson]] við sem borgarstjóri. Í dag eru í meirihluta í borgarstjórn [[Samfylkingin]], [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]], [[Píratar]], [[Flokkur fólksins]] og [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkur Íslands]] og er [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] borgarstjóri. Í minnihluta sitja borgarfulltrúar [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]], [[Viðreisn|Viðreisnar]] og [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. == Starf == Starf borgarstjóra felst í tveimur meginhlutverkum, annars vegar að starfa sem framkvæmdarstjóri [[Reykjavík|Reykjavíkurborgar]] og hins vegar að koma fram sem opinber fulltrúi hennar. Iðulega er borgarstjóri jafnframt pólitískur leiðtogi meirihluta borgarstjórnar. Svo þarf ekki að vera, enda getur borgarstjóri verið ráðinn á faglegum forsendum eða verið pólitískur fulltrúi sem hefur þó ekki sérstaka leiðtogastöðu. Hann getur tekið sæti á fundum nefndar borgarinnar og hefur þar bæði málfrelsi og tillögurétt. Einnig gegnir hann skyldum sem prókúruhafi borgarsjóðs og undirritar skjöl varðandi kaup og sölu á fasteignum, lántökur og annað sem varðar fjárhagslegar skuldbindingar og ráðstafanir eftir að borgarstjórn hefur samþykkt þær. Borgarstjóri fer líka með eignarhluta Reykjavíkurborgar í svokölluðum B-hluta fyrirtækjum. == Listi yfir borgarstjóra Reykjavíkur == {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |Borgarstjóri !Skipun !Lausn !Flokkur |- !1 | bgcolor="#D3D3D3" | | |[[Páll Einarsson (borgarstjóri)|Páll Einarsson]] |[[7. maí]] [[1908]] |[[1. júlí]] [[1914]] |Óháður |- !2 | bgcolor="#D3D3D3" | | |[[Knud Zimsen]] |[[1. júlí]] [[1914]] |[[30. desember]] [[1932]] |Óháður |- !3 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:JThorl1927.jpg|frameless|111x111dp]] |[[Jón_Þorláksson_(stjórnmálamaður)|Jón Þorláksson]] |[[30. desember]] [[1932]] |[[20. mars]] [[1935]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !4 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Pétur Halldórsson]] |[[20. mars]] [[1935]] |[[8. október]] [[1940]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !5 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:Bjarni Benediktsson 1908.jpg|frameless|100x100dp]] |[[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] |[[8. október]] [[1940]] |[[4. febrúar]] [[1947]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !6 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:Gunnarthoroddsen.JPG|frameless|117x117px]] |[[Gunnar Thoroddsen]] |[[4. febrúar]] [[1947]] |[[19. nóvember]] [[1959]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !7 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Auður Auðuns]] | rowspan="2" |[[19. nóvember]] [[1959]] |[[6. október]] [[1960]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !8 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Geir Hallgrímsson]] |[[1. desember]] [[1972]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !9 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Birgir Ísleifur Gunnarsson (seðlabankastjóri)|Birgir Ísleifur Gunnarsson]] |[[1. desember]] [[1972]] |[[15. ágúst]] [[1978]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !10 | bgcolor="#D3D3D3" | | |[[Egill Skúli Ingibergsson]] |[[15. ágúst]] [[1978]] |[[27. maí]] [[1982]] |Óháður |- !11 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:Bilden ar tagen vid Nordiska radets session i Oslo, 2003.jpg|frameless|120x120dp]] |[[Davíð Oddsson]] |[[27. maí]] [[1982]] |[[16. júlí]] [[1991]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !12 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Markús Örn Antonsson]] |[[16. júlí]] [[1991]] |[[17. mars]] [[1994]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !13 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Árni Sigfússon]] |[[17. mars]] [[1994]] |[[13. júní]] [[1994]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !14 | bgcolor="#FFFF00" | |[[Mynd:Islands utrikesminister Ingibjorg Solrun Gisladottir vid Nordiska Radets session i Oslo. 2007-10-31. Foto- Magnus Froderberg-norden.org.jpg|frameless|120x120px]] |[[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] |[[13. júní]] [[1994]] |[[1. febrúar]] [[2003]] |[[Reykjavíkurlistinn]] |- !15 | bgcolor="#FFFF00" | | |[[Þórólfur Árnason]] |[[1. febrúar]] [[2003]] |[[1. desember]] [[2004]] |[[Reykjavíkurlistinn]] |- !16 | bgcolor="#FFFF00" | | |[[Steinunn Valdís Óskarsdóttir]] |[[1. desember]] [[2004]] |[[13. júní]] [[2006]] |[[Reykjavíkurlistinn]] |- !17 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson]] |[[13. júní]] [[2006]] |[[16. október]] [[2007]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !18 | bgcolor="#EA0037" | |[[Mynd:DagurBEggertsson.jpg|frameless|120x120px]] |[[Dagur B. Eggertsson]] |[[16. október]] [[2007]] |[[24. janúar]] [[2008]] |[[Samfylkingin]] |- !19 | bgcolor="##00CFFF" | | |[[Ólafur F. Magnússon]] |[[24. janúar]] [[2008]] |[[21. ágúst]] [[2008]] |[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] |- !20 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Hanna Birna Kristjánsdóttir]] |[[21. ágúst]] [[2008]] |[[15. júní]] [[2010]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !21 | bgcolor="#ffc0cb" | |[[Mynd:Jon-gnarr-2011-ffm-098.jpg|frameless|100x100px]] |[[Jón Gnarr]] |[[15. júní]] [[2010]] |[[16. júní]] [[2014]] |[[Besti flokkurinn]] |- !(18) | bgcolor="#EA0037" | |[[Mynd:Dagur B. Eggertsson 2025.jpg|frameless|111x111dp]] |[[Dagur B. Eggertsson]] |[[16. júní]] [[2014]] |[[16. janúar]] [[2024]] |[[Samfylkingin]] |- !22 | bgcolor="#8EC83E" | | |[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |[[16. janúar]] [[2024]] |[[21. febrúar]] [[2025]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |- !23 | bgcolor="#EA0037" | | |[[Heiða Björg Hilmisdóttir]] |[[21. febrúar]] [[2025]] |2. júní 2026 |[[Samfylkingin]] |- !24 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Hildur Björnsdóttir]] |2. júní 2026 | |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |} ==Heimildir== * [http://www.rvk.is/desktopdefault.aspx/tabid-1040 Reykjavik.is - Borgarstjórar í Reykjavík frá 1908] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090102135256/http://www.rvk.is/desktopdefault.aspx/tabid-1040 |date=2009-01-02 }} * [http://www.reykjavik.is/desktopdefault.aspx/tabid-2784/4398_view-803/ Upplýsingasíða um Jón Gnarr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110703061720/http://www.reykjavik.is/desktopdefault.aspx/tabid-2784/4398_view-803 |date=2011-07-03 }} af vef Reykjavíkurborgar * [https://www.visir.is/article/20080506/FRETTIR01/708057114 Öld frá skipun fyrsta borgarstjóra] {{Borgarstjórar í Reykjavík}} {{Reykjavík}} [[Flokkur:Borgarstjórar Reykjavíkur| ]] [[Flokkur:Íslensk stjórnmálasaga]] [[Flokkur:Íslensk stjórnmál]] [[Flokkur:Listar yfir þjóðhöfðingja og leiðtoga]] r943430dqw2ceshvtnyrhvgc04xr76l 1965223 1965195 2026-06-02T20:42:40Z Leikstjórinn 74989 1965223 wikitext text/x-wiki [[Mynd:20190624 CityHall 9152 (48463162702).jpg|thumb|[[Ráðhús Reykjavíkur|Ráðhúsið]] er skrifstofa borgarstjóra og setur borgarstjórnar.]] '''Borgarstjóri Reykjavíkur''' er æðsti embættismaður [[Reykjavík]]urborgar. Borgarstjóri framkvæmir samþykktir [[Borgarstjórn Reykjavíkur|borgarstjórnar]] og er yfirmaður starfsmanna borgarinnar. Hann er oftast valinn úr hópi borgarfulltrúa þó hann geti líka verið ráðinn. Núverandi borgarstjóri er [[Hildur Björnsdóttir]] og tók hún við embættinu [[2. júní]] [[2026]]. Tuttugu og fjórir hafa gegnt embætti borgarstjóra Reykjavíkur, þar af átján karlmenn og sex konur. == Sögulegt yfirlit == [[File:Knud Zimsen.jpg|thumb|right|[[Knud Zimsen]] var borgarstjóri Reykjavíkur frá 1914 til 1932.|189x189dp]] Í bæjarstjórnarlögum fyrir [[Reykjavík]] sem sett voru árið [[1907]] var í fyrsta sinn kveðið á um embætti [[Borgarstjóri|borgarstjóra]]. Embættið var auglýst árið [[1908]] og sóttu tveir um stöðuna, þeir [[Páll Einarsson]] og [[Knud Zimsen]]. Páll var ráðinn til sex ára en að þeim tíma loknum ákvað hann að hætta störfum og [[Knud Zimsen]] tók við embættinu. Hann hélt því til ársins [[1932]]. Frá árinu [[1935]] til [[1994]] komu allir nema einn af borgarstjórum Reykjavíkur úr röðum [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]], sem hélt lengi vel hreinum meirihluta í borginni. Í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1994|kosningunum 1994]] stofnuðu þáverandi félagshyggjuflokkar ([[Alþýðuflokkurinn]], [[Alþýðubandalagið]], [[Kvennalistinn]] og [[Framsóknarflokkurinn]]) sameiginlegan framboðslista sem kallaður var [[Reykjavíkurlistinn]] undir forystu [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir|Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur]]. Reykjavíkurlistinn bauð fram og hélt meirihluta í borginni til ársins [[2006]] þegar flokkarnir sem mynduðu listann (þá [[Samfylkingin]], [[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]] og [[Framsóknarflokkurinn]]) buðu fram undir eigin merkjum á ný. Nýtt framboð, [[Besti flokkurinn]], sem leiddur var af [[Jón Gnarr|Jóni Gnarr]] bauð fram í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2010|sveitarstjórnarkosningunum 2010]] og varð stærsti flokkurinn í borgarstjórn í kjölfar [[Bankahrunið á Íslandi|efnahagshrunsins á Íslandi 2008]]. Þá mynduðu borgarfulltrúar flokksins meirihluta ásamt [[Samfylkingin|Samfylkingunni]] og varð [[Jón Gnarr]] borgarstjóri. Besti flokkurinn bauð ekki fram aftur í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2014|sveitarstjórnarkosningunum 2014]] en þá varð [[Samfylkingin]] stærsti flokkurinn í borgarstjórn og tók [[Dagur B. Eggertsson]] við sem borgarstjóri. Í dag eru í meirihluta í borgarstjórn [[Sjálfstæðisflokkurinn]], [[Viðreisn]] og [[Framsóknarflokkurinn]] og er [[Hildur Björnsdóttir]] borgarstjóri. Í minnihluta sitja borgarfulltrúar [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]], [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]], [[Vinstrið|Vinstrisins]] og [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokks Íslands]]. == Starf == Starf borgarstjóra felst í tveimur meginhlutverkum, annars vegar að starfa sem framkvæmdarstjóri [[Reykjavík|Reykjavíkurborgar]] og hins vegar að koma fram sem opinber fulltrúi hennar. Iðulega er borgarstjóri jafnframt pólitískur leiðtogi meirihluta borgarstjórnar. Svo þarf ekki að vera, enda getur borgarstjóri verið ráðinn á faglegum forsendum eða verið pólitískur fulltrúi sem hefur þó ekki sérstaka leiðtogastöðu. Hann getur tekið sæti á fundum nefndar borgarinnar og hefur þar bæði málfrelsi og tillögurétt. Einnig gegnir hann skyldum sem prókúruhafi borgarsjóðs og undirritar skjöl varðandi kaup og sölu á fasteignum, lántökur og annað sem varðar fjárhagslegar skuldbindingar og ráðstafanir eftir að borgarstjórn hefur samþykkt þær. Borgarstjóri fer líka með eignarhluta Reykjavíkurborgar í svokölluðum B-hluta fyrirtækjum. == Listi yfir borgarstjóra Reykjavíkur == {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |Borgarstjóri !Flokkur !Skipun !Lausn ! rowspan="28" | ! rowspan="3" |Meirihluti |- !1 | bgcolor="#D3D3D3" | | |[[Páll Einarsson (borgarstjóri)|Páll Einarsson]] |Óháður |[[7. maí]] [[1908]] |[[1. júlí]] [[1914]] |- !2 | bgcolor="#D3D3D3" | | |[[Knud Zimsen]] |Óháður |[[1. júlí]] [[1914]] |[[30. desember]] [[1932]] |- !3 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:JThorl1927.jpg|frameless|111x111dp]] |[[Jón_Þorláksson_(stjórnmálamaður)|Jón Þorláksson]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[30. desember]] [[1932]] |[[20. mars]] [[1935]] | rowspan="7" |<small>[[Sjálfstæðisflokkurinn]]</small> |- !4 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Pétur Halldórsson]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[20. mars]] [[1935]] |[[8. október]] [[1940]] |- !5 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:Bjarni Benediktsson 1908.jpg|frameless|100x100dp]] |[[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[8. október]] [[1940]] |[[4. febrúar]] [[1947]] |- !6 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:Gunnarthoroddsen.JPG|frameless|117x117px]] |[[Gunnar Thoroddsen]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[4. febrúar]] [[1947]] |[[19. nóvember]] [[1959]] |- !7 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Auður Auðuns]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] | rowspan="2" |[[19. nóvember]] [[1959]] |[[6. október]] [[1960]] |- !8 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Geir Hallgrímsson]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[1. desember]] [[1972]] |- !9 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Birgir Ísleifur Gunnarsson (seðlabankastjóri)|Birgir Ísleifur Gunnarsson]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[1. desember]] [[1972]] |[[15. ágúst]] [[1978]] |- !10 | bgcolor="#D3D3D3" | | |[[Egill Skúli Ingibergsson]] |Óháður |[[15. ágúst]] [[1978]] |[[27. maí]] [[1982]] |<small>[[Alþýðuflokkurinn]], [[Alþýðubandalagið]], [[Framsóknarflokkurinn]]</small> |- !11 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:Bilden ar tagen vid Nordiska radets session i Oslo, 2003.jpg|frameless|112x112px]] |[[Davíð Oddsson]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[27. maí]] [[1982]] |[[16. júlí]] [[1991]] | rowspan="3" |<small>[[Sjálfstæðisflokkurinn]]</small> |- !12 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Markús Örn Antonsson]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[16. júlí]] [[1991]] |[[17. mars]] [[1994]] |- !13 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:Uppspretta arni sigfusson.jpg|frameless|80x80dp]] |[[Árni Sigfússon]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[17. mars]] [[1994]] |[[13. júní]] [[1994]] |- !14 | bgcolor="#FFFF00" | |[[Mynd:Islands utrikesminister Ingibjorg Solrun Gisladottir vid Nordiska Radets session i Oslo. 2007-10-31. Foto- Magnus Froderberg-norden.org.jpg|frameless|120x120px]] |[[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] |[[Reykjavíkurlistinn]] |[[13. júní]] [[1994]] |[[1. febrúar]] [[2003]] | rowspan="3" |<small>[[Reykjavíkurlistinn]]</small> |- !15 | bgcolor="#FFFF00" | | |[[Þórólfur Árnason]] |[[Reykjavíkurlistinn]] |[[1. febrúar]] [[2003]] |[[1. desember]] [[2004]] |- !16 | bgcolor="#FFFF00" | | |[[Steinunn Valdís Óskarsdóttir]] |[[Reykjavíkurlistinn]] |[[1. desember]] [[2004]] |[[13. júní]] [[2006]] |- !17 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[13. júní]] [[2006]] |[[16. október]] [[2007]] |<small>[[Sjálfstæðisflokkurinn]]</small><small>, [[Framsóknarflokkurinn]]</small> |- !18 | bgcolor="#EA0037" | |[[Mynd:DagurBEggertsson.jpg|frameless|120x120px]] |[[Dagur B. Eggertsson]] |[[Samfylkingin]] |[[16. október]] [[2007]] |[[24. janúar]] [[2008]] |<small>[[Samfylkingin]], [[Framsóknarflokkurinn]], [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]], [[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]]</small> |- !19 | bgcolor="##00CFFF" | | |[[Ólafur F. Magnússon]] |[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] |[[24. janúar]] [[2008]] |[[21. ágúst]] [[2008]] |<small>[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]], [[Sjálfstæðisflokkurinn]]</small> |- !20 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:20131128 WomenInParliament hanna birna kristjánsdóttir (cropped).jpg|frameless|80x80dp]] |[[Hanna Birna Kristjánsdóttir]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[21. ágúst]] [[2008]] |[[15. júní]] [[2010]] |<small>[[Sjálfstæðisflokkurinn]]</small><small>, [[Framsóknarflokkurinn]]</small> |- !21 | bgcolor="#ffc0cb" | |[[Mynd:Jon-gnarr-2011-ffm-098.jpg|frameless|100x100px]] |[[Jón Gnarr]] |[[Besti flokkurinn]] |[[15. júní]] [[2010]] |[[16. júní]] [[2014]] |<small>[[Besti flokkurinn]], [[Samfylkingin]]</small> |- ! rowspan="3" |(18) | rowspan="3" bgcolor="#EA0037" | | rowspan="3" |[[Mynd:Dagur B. Eggertsson 2025.jpg|frameless|111x111dp]] | rowspan="3" |[[Dagur B. Eggertsson]] | rowspan="3" |[[Samfylkingin]] | rowspan="3" |[[16. júní]] [[2014]] | rowspan="3" |[[16. janúar]] [[2024]] |<small>[[Samfylkingin]]</small><small>, [[Björt framtíð]], [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]], [[Píratar]]</small> |- |<small>[[Samfylkingin]]</small><small>, [[Viðreisn]], [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]], [[Píratar]]</small> |- | rowspan="2" |<small>[[Samfylkingin]]</small><small>, [[Framsóknarflokkurinn]], [[Viðreisn]], [[Píratar]]</small> |- !22 | bgcolor="#8EC83E" | | |[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[16. janúar]] [[2024]] |[[21. febrúar]] [[2025]] |- !23 | bgcolor="#EA0037" | | |[[Heiða Björg Hilmisdóttir]] |[[Samfylkingin]] |[[21. febrúar]] [[2025]] |[[2. júní]] [[2026]] |<small>[[Samfylkingin]]</small><small>, [[Píratar]], [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkur Íslands]], [[Flokkur fólksins]]</small> |- !24 | bgcolor="#00ADEF" | | |[[Hildur Björnsdóttir]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[2. júní]] [[2026]] |Enn í embætti |<small>[[Sjálfstæðisflokkurinn]]</small><small>, [[Viðreisn]], [[Framsóknarflokkurinn]]</small> |} ==Heimildir== * [http://www.rvk.is/desktopdefault.aspx/tabid-1040 Reykjavik.is - Borgarstjórar í Reykjavík frá 1908] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090102135256/http://www.rvk.is/desktopdefault.aspx/tabid-1040 |date=2009-01-02 }} * [http://www.reykjavik.is/desktopdefault.aspx/tabid-2784/4398_view-803/ Upplýsingasíða um Jón Gnarr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110703061720/http://www.reykjavik.is/desktopdefault.aspx/tabid-2784/4398_view-803 |date=2011-07-03 }} af vef Reykjavíkurborgar * [https://www.visir.is/article/20080506/FRETTIR01/708057114 Öld frá skipun fyrsta borgarstjóra] {{Borgarstjórar í Reykjavík}} {{Reykjavík}} [[Flokkur:Borgarstjórar Reykjavíkur| ]] [[Flokkur:Íslensk stjórnmálasaga]] [[Flokkur:Íslensk stjórnmál]] [[Flokkur:Listar yfir þjóðhöfðingja og leiðtoga]] cpiv06ck10fa64gbobbowq35u0lqaf9 0 632 1965224 1963910 2026-06-02T21:01:16Z Leikstjórinn 74989 1965224 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Iceland-Reykjavik-Stjornarrad-1.jpg|thumb|285x285px|[[Stjórnarráð Íslands|Stjórnarráðið]] er vinnustaður forsætisráðherra hverju sinni og forsætisráðuneytisins.]] Þetta er listi yfir einstaklinga sem gegnt hafa embætti '''[[forsætisráðherra Íslands]]'''. Forsætisráðherra er [[Stjórnarleiðtogi|leiðtogi]] [[ríkisstjórn Íslands|ríkisstjórnar Íslands]]. == Ráðherrar heimastjórnar Íslands == {{Aðalgrein|Ráðherra Íslands}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Nr. !Mynd !Ráðherra !Skipun !Lausn !Flokkur |- !'''1''' | bgcolor="#0b24fb" | |[[Mynd:Hannes Hafstein 1904 (cropped).png|frameless|138x138dp]] |[[Hannes Hafstein]] <small>(1861 — 1922)</small> |[[1. febrúar]] [[1904]] |[[31. mars]] [[1909]] |[[Heimastjórnarflokkurinn|Heimastjórnaflokkurinn]] |- !'''2''' | bgcolor="#00BFFF" | |[[Mynd:Björn Jónsson.jpg|frameless|125x125dp]] |[[Björn Jónsson]] <small>(1846 — 1912)</small> |[[31. mars]] [[1909]] |[[14. mars]] [[1911]] |[[Landvarnarflokkurinn]] |- !'''3''' | bgcolor="#D3D3D3" | |[[Mynd:Kristjan_Jonsson.jpg|100px]] |[[Kristján Jónsson (ráðherra)|Kristján Jónsson]] <small>(1852 — 1926)</small> |[[14. mars]] [[1911]] |[[24. júlí]] [[1912]] |Utan flokka |- !'''(1)''' | bgcolor="#030e88" | |[[Mynd:Hannes Hafstein by Elfelt.jpg|frameless|146x146dp]] |[[Hannes Hafstein]] <small>(1861 — 1922)</small> |[[25. júlí]] [[1912]] |[[21. júlí]] [[1914]] |[[Sambandsflokkurinn]] |- !'''4''' | bgcolor="#00BFFF" | |[[Mynd:Sigurður_Eggerz.jpg|100px]] |[[Sigurður Eggerz]] <small>(1875 — 1945)</small> |[[21. júlí]] [[1914]] |[[4. maí]] [[1915]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn eldri|Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !'''5''' | bgcolor="#00BFFF" | |[[Mynd:EinarArnorsson.jpg|100px]] |[[Einar Arnórsson]] <small>(1880 — 1955)</small> |[[4. maí]] [[1915]] |[[4. janúar]] [[1917]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn eldri|Sjálfstæðisflokkurinn langsum]] |} == Forsætisráðherrar Íslands == {{Aðalgrein|Forsætisráðherra Íslands}} === Forsætisráðherrar hins fullvalda konungsríkis Íslands === :[[Konungsríkið Ísland|Hið fullvalda konungsríki Ísland]] ([[1. desember]] [[1918]] – [[17. júní]] [[1944]])'' {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" rowspan="2" |Nr. ! rowspan="2" |Mynd ! rowspan="2" |Forsætisráðherra ! rowspan="2" |Skipun ! rowspan="2" |Lausn ! rowspan="2" |Flokkur ! rowspan="23" | ! colspan="3" |Ríkisstjórn |- !Ráðuneyti !Flokkar !Kosningar |- ! rowspan="3" |6 | rowspan="3" bgcolor="#0b24fb" | | rowspan="3" |[[Mynd:Jón_Magnússon1.jpg|100px]] | rowspan="3" |[[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] <small>(1859 — 1926)</small> | rowspan="3" |[[4. janúar]] [[1917]] | rowspan="3" |[[7. mars]] [[1922]] | rowspan="3" |[[Heimastjórnarflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Fyrsta ráðuneyti Jóns Magnússonar|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Heimastjórnarflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn eldri|Sjálfstæðisflokkur langsum]] [[Framsóknarflokkurinn]] |[[1916]] |- | rowspan="3" |[[1919]] |- |[[Annað ráðuneyti Jóns Magnússonar|Annað]] |[[Heimastjórnarflokkurinn]] Þingmenn utan flokka |- ! rowspan="2" |(4) | rowspan="2" bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="2" |[[Mynd:Sigurður_Eggerz.jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Sigurður Eggerz]] <small>(1875 — 1945)</small> | rowspan="2" |[[7. mars]] [[1922]] | rowspan="2" |[[22. mars]] [[1924]] | rowspan="2" |[[Sjálfstæðisflokkurinn eldri|Sjálfstæðisflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Fyrsta ráðuneyti Sigurðar Eggerz|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Sjálfstæðisflokkurinn eldri|Sjálfstæðisflokkurinn]] Þingmenn utan flokka |- | rowspan="4" |[[Alþingiskosningar 1923|1923]] |- !(6) | bgcolor="#87add7" | |[[Mynd:Jón_Magnússon1.jpg|100px]] |[[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] <small>(1859 — 1926)</small> |[[22. mars]] [[1924]] |[[23. júní]] [[1926]] |[[Íhaldsflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Þriðja ráðuneyti Jóns Magnússonar|Þriðja]] | rowspan="3" |[[Íhaldsflokkurinn]] |- !7 | bgcolor="#87add7" | |[[Mynd:Magnús Guðmundsson.jpg|frameless|125x125dp]] |[[Magnús Guðmundsson]] <small>(1879 — 1937)</small> |[[23. júní]] [[1926]] |[[8. júlí]] [[1926]] |[[Íhaldsflokkurinn]] |- !8 | bgcolor="#87add7" | |[[Mynd:JThorl1927 (3x4 cropped).jpg|frameless|134x134dp]] |[[Jón Þorláksson (stjórnmálamaður)|Jón Þorláksson]] <small>(1877 — 1935)</small> |[[8. júlí]] [[1926]] |[[28. ágúst]] [[1927]] |[[Íhaldsflokkurinn]] |[[Jón Þorláksson (stjórnmálamaður)|Fyrsta]] |- ! rowspan="2" |9 | rowspan="2" bgcolor="#8EC83E" | | rowspan="2" |[[Mynd:Tryggvi Þórhallson.jpg|frameless|125x125dp]] | rowspan="2" |[[Tryggvi Þórhallsson]] <small>(1889 — 1935)</small> | rowspan="2" |[[28. ágúst]] [[1927]] | rowspan="2" |[[3. júní]] [[1932]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Ráðuneyti Tryggva Þórhallssonar|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1927|1927]] |- | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 1931|1931]] |- ! rowspan="2" |10 | rowspan="2" bgcolor="#8EC83E" | | rowspan="2" |[[Mynd:Asgeir_Asgeirsson.jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Ásgeir Ásgeirsson]] <small>(1894 — 1972)</small> | rowspan="2" |[[3. júní]] [[1932]] | rowspan="2" |[[28. júlí]] [[1934]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Ráðuneyti Ásgeirs Ásgeirssonar|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Bændaflokkurinn (síðari)|Bændaflokkurinn]] |- |[[Alþingiskosningar 1933|1933]] |- ! rowspan="5" |11 | rowspan="5" bgcolor="#8EC83E" | | rowspan="5" |[[Mynd:Hermann Jonasson.jpg|125x125dp]] | rowspan="5" |[[Hermann Jónasson]] <small>(1896 — 1976)</small> | rowspan="5" |[[28. júlí]] [[1934]] | rowspan="5" |[[16. maí]] [[1942]] | rowspan="5" |[[Framsóknarflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Fyrsta ráðuneyti Hermanns Jónassonar|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1934|1934]] |- | rowspan="5" |[[Alþingiskosningar 1937|1937]] |- |[[Annað ráðuneyti Hermanns Jónassonar|Annað]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |- |[[Þriðja ráðuneyti Hermanns Jónassonar|Þriðja]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] |- |[[Fjórða ráðuneyti Hermanns Jónassonar|Fjórða]] |- ! rowspan="3" |12 | rowspan="3" bgcolor="#00ADEF" | | rowspan="3" | [[Mynd:Olafur Thors.jpg|frameless|157x157dp]] | rowspan="3" |[[Ólafur Thors]] <small>(1892 — 1964)</small> | rowspan="3" |[[16. maí]] [[1942]] | rowspan="3" |[[16. desember]] [[1942]] | rowspan="3" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] | rowspan="3" |[[Fyrsta ráðuneyti Ólafs Thors|Fyrsta]] | rowspan="3" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- |[[Alþingiskosningar 1942 (júlí)|1942 (júlí)]] |- | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 1942 (október)|1942 (október)]] |- !13 | bgcolor="#D3D3D3" | |[[Mynd:Björn Þórðarson.png|100px]] |[[Björn Þórðarson]] <small>(1879 — 1963)</small> |[[16. desember]] [[1942]] |[[21. október]] [[1944]] |Utan flokka |[[Ráðuneyti Björns Þórðarsonar|Fyrsta]] |Ráðherrar utan þings |} === Forsætisráðherrar Lýðveldisins Íslands === : [[Lýðveldið Ísland]] (frá [[17. júní]] [[1944]]) {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" rowspan="2" |Nr. ! rowspan="2" |Mynd ! rowspan="2" |Forsætisráðherra ! rowspan="2" |Skipun ! rowspan="2" |Lausn ! rowspan="2" |Flokkur ! rowspan="42" | ! colspan="3" |Ríkisstjórn |- !Ráðuneyti !Flokkar !Kosningar |- ! rowspan="2" |(12) | rowspan="2" bgcolor="#00ADEF" | | rowspan="2" | [[Mynd:Olafur Thors.jpg|frameless|157x157dp]] | rowspan="2" |[[Ólafur Thors]] <small>(1892 — 1964)</small> | rowspan="2" |[[21. október]] [[1944]] | rowspan="2" |[[4. febrúar]] [[1947]] | rowspan="2" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Annað ráðuneyti Ólafs Thors|Annað]] | rowspan="2" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] [[Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn|Sósíalistaflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1942 (október)|1942 (október)]] |- | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 1946|1946]] |- !14 | bgcolor="#da2128" | |[[Mynd:Stefán Jóhann Stefánsson.jpg|frameless|146x146dp]] |[[Stefán Jóhann Stefánsson]] <small>(1894 — 1980)</small> |[[4. febrúar]] [[1947]] |[[6. desember]] [[1949]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Stefáns Jóhanns Stefánssonar|Fyrsta]] |[[Alþýðuflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Framsóknarflokkurinn]] |- !(12) | bgcolor="#00ADEF" | | [[Mynd:Olafur Thors.jpg|frameless|157x157dp]] |[[Ólafur Thors]] <small>(1892 — 1964)</small> |[[6. desember]] [[1949]] |[[14. mars]] [[1950]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Ólafs Thors|Þriðja]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 1949|1949]] |- !15 | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:Steingrímur Steinþórsson.jpg|100px]] |[[Steingrímur Steinþórsson]] <small>(1893 — 1966)</small> |[[14. mars]] [[1950]] |[[11. september]] [[1953]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Steingríms Steinþórssonar|Fyrsta]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !(12) | bgcolor="#00ADEF" | | [[Mynd:Olafur Thors.jpg|frameless|157x157dp]] |[[Ólafur Thors]] <small>(1892 — 1964)</small> |[[11. september]] [[1953]] |[[24. júlí]] [[1956]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fjórða ráðuneyti Ólafs Thors|Fjórða]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1953|1953]] |- !(11) | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:Hermann Jonasson.jpg|125x125dp]] |[[Hermann Jónasson]] <small>(1896 — 1976)</small> |[[24. júlí]] [[1956]] |[[23. desember]] [[1958]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Fimmta ráðuneyti Hermanns Jónassonar|Fimmta]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] [[Alþýðubandalagið]] | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 1956|1956]] |- ! rowspan="2" |16 | rowspan="2" bgcolor="#da2128" | | rowspan="2" |[[Mynd:Emil Jónsson.jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Emil Jónsson]] <small>(1902 — 1986)</small> | rowspan="2" |[[23. desember]] [[1958]] | rowspan="2" |[[20. nóvember]] [[1959]] | rowspan="2" |[[Alþýðuflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Ráðuneyti Emils Jónssonar|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Alþýðuflokkurinn]] |- |[[Alþingiskosningar 1959 (júní)|1959 (júní)]] |- !(12) | bgcolor="#00ADEF" | | [[Mynd:Olafur Thors.jpg|frameless|157x157dp]] |[[Ólafur Thors]] <small>(1892 — 1964)</small> |[[20. nóvember]] [[1959]] |[[8. september]] [[1961]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] | rowspan="3" |[[Fimmta ráðuneyti Ólafs Thors|Fimmta]] | rowspan="6" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] | rowspan="3" |[[Alþingiskosningar 1959 (október)|1959 (október)]] |- !17 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:Bjarni_Benediktsson_1908.jpg|100px]] |[[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] <small>(1908 — 1970)</small> |[[8. september]] [[1961]] |[[31. desember]] [[1961]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !(12) | bgcolor="#00ADEF" | | [[Mynd:Olafur Thors.jpg|frameless|157x157dp]] |[[Ólafur Thors]] <small>(1892 — 1964)</small> |[[31. desember]] [[1961]] |[[14. nóvember]] [[1963]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ! rowspan="2" |(17) | rowspan="2" bgcolor="#00ADEF" | | rowspan="2" |[[Mynd:Bjarni_Benediktsson_1908.jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] <small>(1908 — 1970)</small> | rowspan="2" |[[14. nóvember]] [[1963]] | rowspan="2" |[[10. júlí]] [[1970]] | rowspan="2" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar 1963-1970|Fyrsta]] |[[Alþingiskosningar 1963|1963]] |- | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 1967|1967]] |- !18 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:Jóhann Hafstein.jpg|100px]] |[[Jóhann Hafstein]] <small>(1915 — 1980)</small> |[[10. júlí]] [[1970]] |[[14. júlí]] [[1971]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Jóhanns Hafstein|Fyrsta]] |- !19 | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:OlafurJohannesson1913.jpg|100px]] |[[Ólafur Jóhannesson (stjórnmálamaður)|Ólafur Jóhannesson]] <small>(1913 — 1984)</small> |[[14. júlí]] [[1971]] |[[28. ágúst]] [[1974]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar|Fyrsta]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðubandalagið]] [[Samtök frjálslyndra og vinstrimanna]] |[[Alþingiskosningar 1971|1971]] |- !20 | bgcolor="#00ADEF" | | [[Mynd:Geir Hallgrímsson (cropped).jpg|frameless|98x98dp]] |[[Geir Hallgrímsson]] <small>(1925 — 1990)</small> |[[28. ágúst]] [[1974]] |[[1. september]] [[1978]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Geirs Hallgrímssonar|Fyrsta]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Framsóknarflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1974|1974]] |- !(19) | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:OlafurJohannesson1913.jpg|100px]] |[[Ólafur Jóhannesson (stjórnmálamaður)|Ólafur Jóhannesson]] <small>(1913 — 1984)</small> |[[1. september]] [[1978]] |[[15. október]] [[1979]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar|Annað]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] [[Alþýðubandalagið]] | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 1978|1978]] |- !21 | bgcolor="#da2128" | |[[Mynd:Benedikt Gröndal.jpg|100px]] |[[Benedikt Gröndal (f. 1924)|Benedikt Gröndal]] <small>(1924 — 2010)</small> |[[15. október]] [[1979]] |[[8. febrúar]] [[1980]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Benedikts Gröndals|Fyrsta]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |- !22 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:Gunnarthoroddsen.JPG|100px]] |[[Gunnar Thoroddsen]] <small>(1910 — 1983)</small> |[[8. febrúar]] [[1980]] |[[26. maí]] [[1983]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsens|Fyrsta]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðubandalagið]] |[[Alþingiskosningar 1979|1979]] |- !23 | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:Steingrimurhermannsson.jpg|100px]] |[[Steingrímur Hermannsson]] <small>(1928 — 2010)</small> |[[26. maí]] [[1983]] |[[8. júlí]] [[1987]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar|Fyrsta]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1983|1983]] |- !24 | bgcolor="#00ADEF" | | [[Mynd:Þorsteinn Pálsson (cropped).jpeg|frameless|145x145dp]] |[[Þorsteinn Pálsson]] <small>(fæddur 1947)</small> |[[8. júlí]] [[1987]] |[[28. september]] [[1988]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar|Fyrsta]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] | rowspan="3" |[[Alþingiskosningar 1987|1987]] |- ! rowspan="2" |(23) | rowspan="2" bgcolor="#8EC83E" | | rowspan="2" |[[Mynd:Visit of Steingrimur Hermannsson, Icelandic Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|frameless|141x141dp]] | rowspan="2" |[[Steingrímur Hermannsson]] <small>(1928 — 2010)</small> | rowspan="2" |[[28. september]] [[1988]] | rowspan="2" |[[30. apríl]] [[1991]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar|Annað]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] [[Alþýðubandalagið]] |- |[[Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar|Þriðja]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] [[Alþýðubandalagið]] [[Borgaraflokkurinn]] |- ! rowspan="4" |25 | rowspan="4" bgcolor="#00ADEF" | | rowspan="4" |[[Mynd:Davíð Oddsson 2001.jpg|frameless|143x143dp]] | rowspan="4" |[[Davíð Oddsson]] <small>(1948 — 2026)</small> | rowspan="4" |[[30. apríl]] [[1991]] | rowspan="4" |[[15. september]] [[2004]] | rowspan="4" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar|Fyrsta]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1991|1991]] |- |[[Ríkisstjórnir Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks 1995 – 2007|Annað]] | rowspan="5" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Framsóknarflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1995|1995]] |- |[[Ríkisstjórnir Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks 1995 – 2007|Þriðja]] |[[Alþingiskosningar 1999|1999]] |- |[[Ríkisstjórnir Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks 1995 – 2007|Fjórða]] | rowspan="3" |[[Alþingiskosningar 2003|2003]] |- !26 | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:Halldor_Asgrimsson_generalsekreterare_Nordiska_ministerradet.jpg|100px]] |[[Halldór Ásgrímsson]] <small>(1947 — 2015)</small> |[[15. september]] [[2004]] |[[15. júní]] [[2006]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ríkisstjórnir Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks 1995 – 2007|Fyrsta]] |- ! rowspan="2" |27 | rowspan="2" bgcolor="#00ADEF" | | rowspan="2" |[[Mynd:Islands_stasminister_Geir_H._Haarde_under_presskonferens_vid_globaliseringsmotet_i_Riksgransen_2008-04-09.jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Geir H. Haarde]] <small>(fæddur 1951)</small> | rowspan="2" |[[15. júní]] [[2006]] | rowspan="2" |[[1. febrúar]] [[2009]] | rowspan="2" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Geirs Haarde|Fyrsta]] |- |[[Annað ráðuneyti Geirs Haarde|Annað]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Samfylkingin]] | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 2007|2007]] |- ! rowspan="2" |28 | rowspan="2" bgcolor="#EA0037" | | rowspan="2" |[[Mynd:Jóhanna_Sigurðardóttir_Jan_2011_(cropped).jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Jóhanna Sigurðardóttir]] <small>(fædd 1942)</small> | rowspan="2" |[[1. febrúar]] [[2009]] | rowspan="2" |[[23. maí]] [[2013]] | rowspan="2" |[[Samfylkingin]] |[[Ríkisstjórnir Samfylkingarinnar og Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs 2009-2013|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Samfylkingin]] [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] |- |[[Ríkisstjórnir Samfylkingarinnar og Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs 2009-2013|Annað]] |[[Alþingiskosningar 2009|2009]] |- !29 | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:Sigmundur Davíð Gunnlaugsson (cropped).jpg|frameless|141x141dp]] |[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] <small>(fæddur 1975)</small> |[[23. maí]] [[2013]] |[[7. apríl]] [[2016]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 2013|2013]] |- !30 | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:Sigurður Ingi (cropped).jpg|frameless|129x129dp]] |[[Sigurður Ingi Jóhannsson]] <small>(fæddur 1962)</small> |[[7. apríl]] [[2016]] |[[11. janúar]] [[2017]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Sigurðar Inga Jóhannssonar|Fyrsta]] |- !31 | bgcolor="#00ADEF" | | [[Mynd:Bjarni Benediktsson 2016.jpg|frameless|138x138dp]] |[[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] <small>(fæddur 1970)</small> |[[11. janúar]] [[2017]] |[[30. nóvember]] [[2017]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Bjarna Benediktssonar|Fyrsta]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Viðreisn]] [[Björt framtíð]] |[[Alþingiskosningar 2016|2016]] |- ! rowspan="2" |32 | rowspan="2" bgcolor="#488e41" | | rowspan="2" |[[Mynd:Katrín Jakobsdóttir in August 2023.jpg|frameless|133x133dp]] | rowspan="2" |[[Katrín Jakobsdóttir]] <small>(fædd 1976)</small> | rowspan="2" |[[30. nóvember]] [[2017]] | rowspan="2" |[[9. apríl]] [[2024]] | rowspan="2" |[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]] |[[Fyrsta ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur|Fyrsta]] | rowspan="3" |[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Framsóknarflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 2017|2017]] |- |[[Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur|Annað]] | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 2021|2021]] |- !(31) | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:Bjarni Benediktsson - 2023 (cropped).jpg|frameless|137x137dp]] |[[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] <small>(fæddur 1970)</small> |[[9. apríl]] [[2024]] |[[21. desember]] [[2024]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar|Annað]] |- !33 | bgcolor="#EA0037" | |[[Mynd:Donald Tusk and Kristrún Frostadóttir at the KPRM (2026) (cropped 1).jpg|frameless|133x133dp]] |[[Kristrún Frostadóttir]] <small>(fædd 1988)</small> |[[21. desember]] [[2024]] |Enn í embætti |[[Samfylkingin]] |[[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|Fyrsta]] |[[Samfylkingin]] [[Viðreisn]] [[Flokkur fólksins]] |[[Alþingiskosningar 2024|2024]] |} == Tengt efni == * [[Forsetar Íslands]] * [[Forseti Alþingis]] * [[Forsætisráðherra Íslands]] * [[Fjármálaráðherrar á Íslandi]] * [[Íslandsráðgjafi]] * [[Íslensk stjórnmál]] * [[Ráðherra Íslands]] * [[Ríkisstjórn Íslands]] * [[Utanríkisráðherrar á Íslandi]] ==Tilvísanir== <references/> {{Íslensk stjórnmál}} {{Forsætisráðherrar Íslands}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Íslands| ]] [[Flokkur:Listar tengdir íslenskum stjórnmálum]] [[Flokkur:Listar yfir Íslendinga]] [[Flokkur:Listar yfir þjóðhöfðingja og leiðtoga|Ísland forsætisráðherrar]] pcv41b68ipogk1gcgdq04lh9pqsmdk0 0 670 1965241 1955740 2026-06-03T06:25:10Z Bjarki S 9 1965241 wikitext text/x-wiki {{Sveitarfélagstafla | nafn = Akureyrarbær | nafn_í_eignarfalli = Akureyrarbæjar | mynd = Akureyri-12-Zentrum-2018-gje.jpg | mynd_texti = Miðbær Akureyrar | skjaldarmerki = Seal_of_Akureyri.png | kort = Akureyrarbær (áður Akureyrarkaupstaður) kort.png | hnit = {{hnit|65|40|57|N|18|05|28|W|display=inline|type:city_region:IS}} | kjördæmi = [[Norðausturkjördæmi]] | þéttbýli = {{Ubl|Akureyri|[[Hrísey]]|[[Grímsey]]}} | sveitarstjóri_titill = [[Bæjarstjóri]] | sveitarstjóri = [[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] {{LB|D}} | póstnúmer = 600, 603, 611, 630 | sveitarfélagsnúmer = 6000 | vefsíða = {{Url|akureyri.is}} }} '''Akureyri''' er bær (áður kaupstaður) í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]] á [[Mið-Norðurland]]i. Í sveitarfélaginu búa 19.812 (1. janúar 2024). Akureyrarbær er fimmta fjölmennasta [[sveitarfélag]] [[Ísland]]s og er annað fjölmennasta utan [[höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]] á eftir [[Reykjanesbær|Reykjanesbæ]]. Fyrir utan hið eiginlega bæjarland Akureyrar í botni Eyjafjarðar eru eyjarnar [[Grímsey]] og [[Hrísey]] einnig innan vébanda sveitarfélagsins. == Saga bæjarins == [[Mynd:Norðurgata.jpg|thumb|left|Norðurgata á [[Oddeyri|Eyrinni]].]] [[Mynd:Akureyri (Iceland) OpenStreetMap 2024-09-11.png|thumb|left|OpenStreetMap kort af Akureyri.]] [[Landnámabók]] greinir frá því að fyrsti landneminn á svæðinu var [[Helgi magri Eyvindarson|Helgi „magri“ Eyvindarson]] sem kom þangað á [[9. öld]]. Elstu heimildir um nafnið Akureyri eru þó frá 1562 en þá féll dómur á staðnum yfir konu fyrir að hafa sængað hjá karli án þess að hafa giftingarvottorð. Á [[17. öld]] tóku [[Danmörk|danskir]] kaupmenn að reisa búðir sínar á sjálfri Akureyri sem var ein af nokkrum [[Eyri|eyrum]] sem sköguðu út í [[Pollurinn|Pollinn]]. Þeir völdu staðinn vegna afbragðs [[Höfn (mannvirki)|hafnarskilyrða]] og einnig vegna þess að héraðið er og var gjöfult landbúnaðarsvæði en dönsku kaupmennirnir sóttust einkum eftir [[ull]] og [[kjöt]]i. Dönsku kaupmennirnir bjuggu þó ekki á Akureyri allt árið á þessum tíma heldur læstu þeir húsum sínum og yfirgáfu staðinn yfir vetrartímann. Árið 1778 var fyrsta íbúðarhúsið reist á staðnum og varanleg búseta hófst. 8 árum síðar fékk bærinn [[kaupstaðarréttindi]] ásamt fimm öðrum bæjum á Íslandi. Þetta var að undirlagi Danakonungs en hann vildi reyna að efla hag Íslands með því að hvetja til [[þéttbýli]]smyndunar þar en slíkt var þá nánast óþekkt á landinu. Akureyri stækkaði þó ekki við þetta og missti kaupstaðarréttindin 1836 en náði þeim aftur 1862 og klauf sig þá frá [[Hrafnagilshreppur|Hrafnagilshreppi]], þá hófst vöxtur Akureyrar fyrir alvöru og mörk Akureyrarbæjar og Hrafnagilshrepps voru færð nokkrum sinnum enn eftir því sem bærinn stækkaði. Bændur í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]] voru þá farnir að bindast samtökum til að styrkja stöðu sína gagnvart dönsku kaupmönnunum, uppúr því varð [[Kaupfélag Eyfirðinga]] (KEA) stofnað. KEA átti mikinn þátt í vexti bæjarins, á vegum þess voru rekin mörg [[Iðnaður|iðnfyrirtæki]] í bænum sem mörg sérhæfðu sig í úrvinnslu landbúnaðarafurða. Árið 1954 var mörkum Akureyrarbæjar og [[Glæsibæjarhreppur|Glæsibæjarhrepps]] breytt þannig að það þéttbýli sem tekið var að myndast handan [[Glerá]]r teldist til Akureyrar, þar hefur nú byggst upp [[Glerárhverfi]]. Á síðasta áratug [[20. öld|20. aldar]] tók Akureyri miklum breytingum, framleiðsluiðnaðurinn sem hafði verið grunnurinn undir bænum lét töluvert á sjá og KEA dró verulega úr umsvifum sínum. Meiri umsvif í verslun og þjónustu, [[Ferðaþjónusta|ferðaþjónustu]], [[sjávarútvegur|sjávarútvegi]] og Háskólinn á Akureyri hafa nú komið í stað iðnaðarins að miklu leyti. [[Hrísey]]jarhreppur sameinaðist Akureyrarbæ 2004 en í kosningum í október 2005 var tillögu um sameiningu allra sveitarfélaga í Eyjafirði hafnað á Akureyri. [[Grímseyjarhreppur]] sameinaðist Akureyrarbæ 2009. Á Akureyri hefur verið mönnuð [[veðurathugunarstöð]] síðan 1881. == Bæjarstjórn == :''Sjá einnig: [[Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri]]'' Í [[bæjarstjórn]] Akureyrar sitja 11 fulltrúar sem kjörnir eru af íbúum bæjarins yfir 18 ára aldri á fjögurra ára fresti. Bæjarstjórn skipar [[bæjarráð]] sem fer með fjármálastjórn bæjarins og aðrar fastanefndir sem fjalla um afmörkuð svið. Forseti bæjarstjórnar er æðsti yfirmaður hennar og hún kemur saman á opnum fundum að jafnaði tvisvar í mánuði en bæjarráð fundar vikulega. Bæjarstjórinn er yfirmaður embættismannakerfisins, hann er ráðinn af bæjarstjórninni og getur verið annaðhvort kjörinn bæjarfulltrúi eða utanaðkomandi. Stjórnkerfinu er svo skipt í þrjú meginsvið (félagssvið, stjórnsýslusvið, tækni- og umhverfissvið) sem svo skiptast í deildir og undir þeim eru einstakar stofnanir. === Núverandi skipan bæjarstjórnar === Kosningar til bæjarstjórnar voru síðast haldnar [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|14. maí 2022]]. Skipting atkvæða og bæjarfulltrúa var sem hér segir: {{Kosningaúrslit |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes3=1550 |seats3=2 |sc3=0 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes2=1639 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes4=1114 |seats4=1 |sc4=+1 |party8=[[Kattaframboðið]] (K) |color8=#0176d3 |votes8=373 |seats8=0 |sc8=0 |party1=[[Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color1=#f36f21 |votes1=1705 |seats1=3 |sc1=+1 |party6=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |votes6=716 |seats6=1 |sc6=0 |party9=[[Píratar]] (P) |votes9=280 |seats9=0 |sc9=0 |party5=[[Samfylkingin]] (S) |votes5=1082 |seats5=1 |sc5=-1 |party7=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes7=661 |seats7=1 |sc7=0 |invalid=20 |blank=282 |electorate= 14698 }} Bæjarlistinn, Sjálfstæðisflokkurinn og Miðflokkurinn mynduðu saman meirihluta eftir kosningarnar. === Bæjarstjóri === Staða bæjarstjóra var auglýst laus til umsóknar að loknum kosningum 26. maí 2018. Ásthildur Sturludóttir var ráðin bæjarstjóri 31. júlí 2018 og tók til starfa í september. Ráðning hennar var framlengd eftir kosningarnar 2022. ==== Fyrri bæjarstjórar ==== * 1919–1934 - [[Jón Sveinsson (1889-1957)|Jón Sveinsson]] * 1934–1958 - [[Steinn Steinsen]] * 1958–1967 - [[Magnús Guðjónsson]] * 1967–1976 - [[Bjarni Einarsson]] * 1976–1986 - [[Helgi M. Bergs]] * 1986–1990 - [[Sigfús Jónsson]] * 1990–1994 - [[Halldór Jónsson]] * 1994–1998 - [[Jakob Björnsson]] * 1998–2007 - [[Kristján Þór Júlíusson]] * 2007–2009 - [[Sigrún Björk Jakobsdóttir]] * 2009–2010 - [[Hermann Jón Tómasson]] * 2010–2018 - [[Eiríkur Björn Björgvinsson]] * 2018–&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;- [[Ásthildur Sturludóttir]] == Staðhættir == Akureyri stendur við botn [[Eyjafjörður|Eyjafjarðar]] við [[Pollurinn|Pollinn]] en svo er sjórinn milli [[Oddeyri|Oddeyrar]] og ósa [[Eyjafjarðará]]r kallaður. Í gegnum bæinn rennur [[Glerá]] sem aðskilur [[Glerárhverfi]] (Þorpið) frá öðrum bæjarhlutum. Önnur hverfi bæjarins eru [[Oddeyri]], [[Brekkan (Akureyri)|Brekkan]], [[Naustahverfi]], Hagahverfi, Lundahverfi, [[Innbærinn (Akureyri)|Innbærinn]] og [[Miðbær Akureyrar|Miðbær]]. == Samgöngur == [[Strætisvagn]]akerfi er rekið í bænum af [[Strætisvagnar Akureyrar|Strætisvögnum Akureyrar]], og frá og með árinu 2007 voru ferðir gerðar gjaldfrjálsar og fjölgaði farþegum um rúm 60% eftir það,<ref>{{cite web|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/frett.html?nid=1248897|title=Farþegum strætisvagna á Akureyri stórfjölgar}}</ref> eða úr 640 (þriðju viku ársins 2006) í að meðaltali 1020 (um sama leyti 2007). == Menntastofnanir == Akureyri er mikill skólabær. Í bænum eru tveir stórir framhaldsskólar ([[Menntaskólinn á Akureyri|MA]] og [[Verkmenntaskólinn á Akureyri|VMA]]) Myndlistaskólinn á Akureyri, Tónlistarskólinn á Akureyri með blásarasveit og [[Háskólinn á Akureyri]]. == Atvinnuvegir == Helstu atvinnuvegir bæjarbúa eru verslun og þjónusta, framleiðsluiðnaður, sjávarútvegur og opinber þjónusta. Í bænum er [[Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri]], næststærsta sjúkrahús landsins (á eftir [[Landsspítali Háskólasjúkrahús|Landsspítala Háskólasjúkrahúsi]]); Hlutur framleiðsluiðnaðar í atvinnulífi í bænum hefur minnkað mikið síðustu 15-20 árin, en á móti hefur sjávarútvegur vaxið og í dag hafa tvö stærstu sjávarútvegsfyrirtæki landsins, [[Brim]] og [[Samherji]] þar höfuðstöðvar. ==Söfn og afþreying== *[[Listasafnið á Akureyri]] *[[Nonnahús]] (minningarsafn um [[Jón Sveinsson]], barnabókahöfund) *[[Davíðshús]] (minningarsafn um [[Davíð Stefánsson]], ljóðskáld) *[[Iðnaðarsafnið á Akureyri]] *[[Flugsafn Íslands]] *[[Friðbjarnarhús]] *[[Lystigarður Akureyrar]] *[[Menningarhúsið Hof]] *[[Minjasafnið á Akureyri]] *[[Mótorhjólasafn Íslands]] * [[Sigurhæðir]], hús Matthíasar Jochumsonar. *[[Sundlaug Akureyrar]] *[[Hlíðarfjall]], skíðasvæði *[[Skautahöllin á Akureyri]] *[[Kjarnaskógur]], útivist o.fl. *[[Amtsbókasafnið á Akureyri]] ==Svipmyndir== <gallery> Hafnarstraeti.2023.jpg|Hafnarstræti. Radhustorgid.jpg|Ráðhústorgið. Akureyri Menntaskoli.jpg|Menntaskóli Akureyrar Akureyri from the Sky.jpg|Útsýnismynd. AkureyriChurch-pjt.jpg|Akureyrarkirkja. Nonnahúsið.JPG|Nonnahús. Akureyri 19th century.jpg|Akureyri á 19. öld. Eyjafjörður from Akureyri. (4558851148).jpg|Akureyri um aldamótin 1900. Akureyri from the fjord. (4558859220).jpg </gallery> == Tilvísanir == {{Reflist}} == Tenglar == {{commonscat|Akureyri}} * [https://www.akureyri.is/ Vefsíða Akureyrarbæjar] * [https://www.visitakureyri.is Ferðamannasíða Akureyrarstofu] * [http://www.res.is Vefsíða RES Orkuskóla (RES - The School for Renewable Energy Science)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160121194150/http://www.res.is/ |date=2016-01-21 }} * [https://www.kjarnaskogur.is/post/trjagrodurakureyri Trjágróður á Akureyri - Kjarnaskógur.is] * [http://www.timarit.is/?issueID=435473&pageSelected=4&lang=0 ''Hús með sál og sögu á Akureyri''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1985]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=419199&pageSelected=4&lang=0 ''Ennþá er stíll yfir staðnum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305192823/http://timarit.is/?issueID=419199&pageSelected=4&lang=0 |date=2016-03-05 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=417405&pageSelected=0&lang=0 ''Vigfús Sigfússon hóteleigandi á Akureyri''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1943]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3294299 ''Skáldabærinn Akureyri''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1971] {{Sveitarfélög Íslands}} {{EYÞING}} {{Borgir og bæir á Íslandi}} [[Flokkur:Akureyri| ]] [[Flokkur:Veðurathugunarstöðvar á Íslandi]] [[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]] 7dm39mm1iwo0vtxs5cmgwopdtk5cpyp 1965253 1965241 2026-06-03T07:05:14Z Bjarki S 9 /* Bæjarstjórn */ 1965253 wikitext text/x-wiki {{Sveitarfélagstafla | nafn = Akureyrarbær | nafn_í_eignarfalli = Akureyrarbæjar | mynd = Akureyri-12-Zentrum-2018-gje.jpg | mynd_texti = Miðbær Akureyrar | skjaldarmerki = Seal_of_Akureyri.png | kort = Akureyrarbær (áður Akureyrarkaupstaður) kort.png | hnit = {{hnit|65|40|57|N|18|05|28|W|display=inline|type:city_region:IS}} | kjördæmi = [[Norðausturkjördæmi]] | þéttbýli = {{Ubl|Akureyri|[[Hrísey]]|[[Grímsey]]}} | sveitarstjóri_titill = [[Bæjarstjóri]] | sveitarstjóri = [[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] {{LB|D}} | póstnúmer = 600, 603, 611, 630 | sveitarfélagsnúmer = 6000 | vefsíða = {{Url|akureyri.is}} }} '''Akureyri''' er bær (áður kaupstaður) í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]] á [[Mið-Norðurland]]i. Í sveitarfélaginu búa 19.812 (1. janúar 2024). Akureyrarbær er fimmta fjölmennasta [[sveitarfélag]] [[Ísland]]s og er annað fjölmennasta utan [[höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]] á eftir [[Reykjanesbær|Reykjanesbæ]]. Fyrir utan hið eiginlega bæjarland Akureyrar í botni Eyjafjarðar eru eyjarnar [[Grímsey]] og [[Hrísey]] einnig innan vébanda sveitarfélagsins. == Saga bæjarins == [[Mynd:Norðurgata.jpg|thumb|left|Norðurgata á [[Oddeyri|Eyrinni]].]] [[Mynd:Akureyri (Iceland) OpenStreetMap 2024-09-11.png|thumb|left|OpenStreetMap kort af Akureyri.]] [[Landnámabók]] greinir frá því að fyrsti landneminn á svæðinu var [[Helgi magri Eyvindarson|Helgi „magri“ Eyvindarson]] sem kom þangað á [[9. öld]]. Elstu heimildir um nafnið Akureyri eru þó frá 1562 en þá féll dómur á staðnum yfir konu fyrir að hafa sængað hjá karli án þess að hafa giftingarvottorð. Á [[17. öld]] tóku [[Danmörk|danskir]] kaupmenn að reisa búðir sínar á sjálfri Akureyri sem var ein af nokkrum [[Eyri|eyrum]] sem sköguðu út í [[Pollurinn|Pollinn]]. Þeir völdu staðinn vegna afbragðs [[Höfn (mannvirki)|hafnarskilyrða]] og einnig vegna þess að héraðið er og var gjöfult landbúnaðarsvæði en dönsku kaupmennirnir sóttust einkum eftir [[ull]] og [[kjöt]]i. Dönsku kaupmennirnir bjuggu þó ekki á Akureyri allt árið á þessum tíma heldur læstu þeir húsum sínum og yfirgáfu staðinn yfir vetrartímann. Árið 1778 var fyrsta íbúðarhúsið reist á staðnum og varanleg búseta hófst. 8 árum síðar fékk bærinn [[kaupstaðarréttindi]] ásamt fimm öðrum bæjum á Íslandi. Þetta var að undirlagi Danakonungs en hann vildi reyna að efla hag Íslands með því að hvetja til [[þéttbýli]]smyndunar þar en slíkt var þá nánast óþekkt á landinu. Akureyri stækkaði þó ekki við þetta og missti kaupstaðarréttindin 1836 en náði þeim aftur 1862 og klauf sig þá frá [[Hrafnagilshreppur|Hrafnagilshreppi]], þá hófst vöxtur Akureyrar fyrir alvöru og mörk Akureyrarbæjar og Hrafnagilshrepps voru færð nokkrum sinnum enn eftir því sem bærinn stækkaði. Bændur í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]] voru þá farnir að bindast samtökum til að styrkja stöðu sína gagnvart dönsku kaupmönnunum, uppúr því varð [[Kaupfélag Eyfirðinga]] (KEA) stofnað. KEA átti mikinn þátt í vexti bæjarins, á vegum þess voru rekin mörg [[Iðnaður|iðnfyrirtæki]] í bænum sem mörg sérhæfðu sig í úrvinnslu landbúnaðarafurða. Árið 1954 var mörkum Akureyrarbæjar og [[Glæsibæjarhreppur|Glæsibæjarhrepps]] breytt þannig að það þéttbýli sem tekið var að myndast handan [[Glerá]]r teldist til Akureyrar, þar hefur nú byggst upp [[Glerárhverfi]]. Á síðasta áratug [[20. öld|20. aldar]] tók Akureyri miklum breytingum, framleiðsluiðnaðurinn sem hafði verið grunnurinn undir bænum lét töluvert á sjá og KEA dró verulega úr umsvifum sínum. Meiri umsvif í verslun og þjónustu, [[Ferðaþjónusta|ferðaþjónustu]], [[sjávarútvegur|sjávarútvegi]] og Háskólinn á Akureyri hafa nú komið í stað iðnaðarins að miklu leyti. [[Hrísey]]jarhreppur sameinaðist Akureyrarbæ 2004 en í kosningum í október 2005 var tillögu um sameiningu allra sveitarfélaga í Eyjafirði hafnað á Akureyri. [[Grímseyjarhreppur]] sameinaðist Akureyrarbæ 2009. Á Akureyri hefur verið mönnuð [[veðurathugunarstöð]] síðan 1881. == Bæjarstjórn == :''Sjá einnig: [[Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri]]'' Í [[bæjarstjórn]] Akureyrar sitja 11 fulltrúar sem kjörnir eru af íbúum bæjarins yfir 18 ára aldri á fjögurra ára fresti. Bæjarstjórn skipar [[bæjarráð]] sem fer með fjármálastjórn bæjarins og aðrar fastanefndir sem fjalla um afmörkuð svið. Forseti bæjarstjórnar er æðsti yfirmaður hennar og hún kemur saman á opnum fundum að jafnaði tvisvar í mánuði en bæjarráð fundar vikulega. Bæjarstjórinn er yfirmaður embættismannakerfisins, hann er ráðinn af bæjarstjórninni og getur verið annaðhvort kjörinn bæjarfulltrúi eða utanaðkomandi. Stjórnkerfinu er svo skipt í þrjú meginsvið (félagssvið, stjórnsýslusvið, tækni- og umhverfissvið) sem svo skiptast í deildir og undir þeim eru einstakar stofnanir. === Núverandi skipan bæjarstjórnar === Kosningar til bæjarstjórnar voru síðast haldnar [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|16. maí 2026]]. Skipting atkvæða og bæjarfulltrúa var sem hér segir: {{Kosningaúrslit |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |votes7=774 |seats7=1 |sc7=+1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes4=1552 |seats4=2 |sc4= |party8=[[Viðreisn]] (C) |votes8=615 |seats8=0 |sc8= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1=1992 |seats1=2 |sc1= |party2=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color2=#f36f21 |votes2=1976 |seats2=2 |sc2=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |votes5=829 |seats5=1 |sc5= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3=1709 |seats3=2 |sc3=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes6=810 |seats6=1 |sc6= |invalid=25 |blank=275 |electorate=15546 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/7IeQ931dM2Gc9kNrqFI3sR/3083f9c5705db904b0d383214acc0acc/Kosningask%C3%83_rsla_Akureyrarb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} Bæjarlistinn, Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn mynduðu saman meirihluta eftir kosningarnar. === Bæjarstjóri === Berglind Ósk Guðmundsdóttir, oddviti Sjálfstæðisflokks, varð bæjarstjóri eftir kosningarnar 2026, fyrst sitjandi bæjarfulltrúa í 16 ár. ==== Fyrri bæjarstjórar ==== * 1919–1934 - [[Jón Sveinsson (1889-1957)|Jón Sveinsson]] * 1934–1958 - [[Steinn Steinsen]] * 1958–1967 - [[Magnús Guðjónsson]] * 1967–1976 - [[Bjarni Einarsson]] * 1976–1986 - [[Helgi M. Bergs]] * 1986–1990 - [[Sigfús Jónsson]] * 1990–1994 - [[Halldór Jónsson]] * 1994–1998 - [[Jakob Björnsson]] * 1998–2007 - [[Kristján Þór Júlíusson]] * 2007–2009 - [[Sigrún Björk Jakobsdóttir]] * 2009–2010 - [[Hermann Jón Tómasson]] * 2010–2018 - [[Eiríkur Björn Björgvinsson]] * 2018–2026 - [[Ásthildur Sturludóttir]] * 2026-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;- [[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] == Staðhættir == Akureyri stendur við botn [[Eyjafjörður|Eyjafjarðar]] við [[Pollurinn|Pollinn]] en svo er sjórinn milli [[Oddeyri|Oddeyrar]] og ósa [[Eyjafjarðará]]r kallaður. Í gegnum bæinn rennur [[Glerá]] sem aðskilur [[Glerárhverfi]] (Þorpið) frá öðrum bæjarhlutum. Önnur hverfi bæjarins eru [[Oddeyri]], [[Brekkan (Akureyri)|Brekkan]], [[Naustahverfi]], Hagahverfi, Lundahverfi, [[Innbærinn (Akureyri)|Innbærinn]] og [[Miðbær Akureyrar|Miðbær]]. == Samgöngur == [[Strætisvagn]]akerfi er rekið í bænum af [[Strætisvagnar Akureyrar|Strætisvögnum Akureyrar]], og frá og með árinu 2007 voru ferðir gerðar gjaldfrjálsar og fjölgaði farþegum um rúm 60% eftir það,<ref>{{cite web|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/frett.html?nid=1248897|title=Farþegum strætisvagna á Akureyri stórfjölgar}}</ref> eða úr 640 (þriðju viku ársins 2006) í að meðaltali 1020 (um sama leyti 2007). == Menntastofnanir == Akureyri er mikill skólabær. Í bænum eru tveir stórir framhaldsskólar ([[Menntaskólinn á Akureyri|MA]] og [[Verkmenntaskólinn á Akureyri|VMA]]) Myndlistaskólinn á Akureyri, Tónlistarskólinn á Akureyri með blásarasveit og [[Háskólinn á Akureyri]]. == Atvinnuvegir == Helstu atvinnuvegir bæjarbúa eru verslun og þjónusta, framleiðsluiðnaður, sjávarútvegur og opinber þjónusta. Í bænum er [[Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri]], næststærsta sjúkrahús landsins (á eftir [[Landsspítali Háskólasjúkrahús|Landsspítala Háskólasjúkrahúsi]]); Hlutur framleiðsluiðnaðar í atvinnulífi í bænum hefur minnkað mikið síðustu 15-20 árin, en á móti hefur sjávarútvegur vaxið og í dag hafa tvö stærstu sjávarútvegsfyrirtæki landsins, [[Brim]] og [[Samherji]] þar höfuðstöðvar. ==Söfn og afþreying== *[[Listasafnið á Akureyri]] *[[Nonnahús]] (minningarsafn um [[Jón Sveinsson]], barnabókahöfund) *[[Davíðshús]] (minningarsafn um [[Davíð Stefánsson]], ljóðskáld) *[[Iðnaðarsafnið á Akureyri]] *[[Flugsafn Íslands]] *[[Friðbjarnarhús]] *[[Lystigarður Akureyrar]] *[[Menningarhúsið Hof]] *[[Minjasafnið á Akureyri]] *[[Mótorhjólasafn Íslands]] * [[Sigurhæðir]], hús Matthíasar Jochumsonar. *[[Sundlaug Akureyrar]] *[[Hlíðarfjall]], skíðasvæði *[[Skautahöllin á Akureyri]] *[[Kjarnaskógur]], útivist o.fl. *[[Amtsbókasafnið á Akureyri]] ==Svipmyndir== <gallery> Hafnarstraeti.2023.jpg|Hafnarstræti. Radhustorgid.jpg|Ráðhústorgið. Akureyri Menntaskoli.jpg|Menntaskóli Akureyrar Akureyri from the Sky.jpg|Útsýnismynd. AkureyriChurch-pjt.jpg|Akureyrarkirkja. Nonnahúsið.JPG|Nonnahús. Akureyri 19th century.jpg|Akureyri á 19. öld. Eyjafjörður from Akureyri. (4558851148).jpg|Akureyri um aldamótin 1900. Akureyri from the fjord. (4558859220).jpg </gallery> == Tilvísanir == {{Reflist}} == Tenglar == {{commonscat|Akureyri}} * [https://www.akureyri.is/ Vefsíða Akureyrarbæjar] * [https://www.visitakureyri.is Ferðamannasíða Akureyrarstofu] * [http://www.res.is Vefsíða RES Orkuskóla (RES - The School for Renewable Energy Science)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160121194150/http://www.res.is/ |date=2016-01-21 }} * [https://www.kjarnaskogur.is/post/trjagrodurakureyri Trjágróður á Akureyri - Kjarnaskógur.is] * [http://www.timarit.is/?issueID=435473&pageSelected=4&lang=0 ''Hús með sál og sögu á Akureyri''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1985]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=419199&pageSelected=4&lang=0 ''Ennþá er stíll yfir staðnum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305192823/http://timarit.is/?issueID=419199&pageSelected=4&lang=0 |date=2016-03-05 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=417405&pageSelected=0&lang=0 ''Vigfús Sigfússon hóteleigandi á Akureyri''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1943]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3294299 ''Skáldabærinn Akureyri''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1971] {{Sveitarfélög Íslands}} {{EYÞING}} {{Borgir og bæir á Íslandi}} [[Flokkur:Akureyri| ]] [[Flokkur:Veðurathugunarstöðvar á Íslandi]] [[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]] bzqwf1wfi2h70v1sbk9egkootbna2yg 0 685 1965250 1951583 2026-06-03T06:46:22Z Bjarki S 9 sameining 1965250 wikitext text/x-wiki [[File:Íbúaþróun íslenskra sveitarfélaga 2014-2024-isometric3d.svg|thumb|350px|Íbúafjöldi sveitarfélaga árið 2024 og hlutfallsleg breyting frá 2014. Rúmmál teninganna táknar íbúfjöldann 2024 en litur þeirra sýnir breytingu á 10 ára tímabili.]] '''Íslensk sveitarfélög eftir mannfjölda''' er listi yfir [[sveitarfélög á Íslandi]] í röð eftir mannfjölda 1. janúar ár hvert, ásamt upplýsingum um breytingu frá fyrra ári og yfir 10 ára tímabil, bæði hvað varðar fjölda einstaklinga og hlutfallslega. Upplýsingarnar eru fengnar af vef [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]]. Þar sem sveitarfélög hafa sameinast á árinu miðast eldri tölur við samanlagðan íbúafjölda í þeim sveitarfélögum sem sameinuðust. == Listinn == {| class="wikitable sortable" |+ Íslensk sveitarfélög eftir mannfjölda<ref>{{vefheimild|url=https://hagstofa.is/talnaefni/ibuar/mannfjoldi/sveitarfelog-og-byggdakjarnar/|titill=Sveitarfélög og byggðakjarnar|vefsíða=Hagstofa.is|útgefandi=Hagstofa Íslands|skoðað-þann=2026-03-25}}</ref> |- ! class=unsortable rowspan="2" |Staða ! rowspan="2" | Nafn ! colspan="2" | Breyting frá 2016 ! colspan="2" | Breyting frá 2025 ! rowspan="2" | Íbúafjöldi<br>2026 |- ! Fjöldi ! % ! Fjöldi ! % |- | 1 | [[Reykjavíkurborg]] | style="text-align:right" | 20.538 | style="text-align:right" | 17,2% | style="text-align:right" | 1.032 | style="text-align:right" | 0,7% | style="text-align:right" | 139.804 |- | 2 | [[Kópavogsbær]] | style="text-align:right" | 6.749 | style="text-align:right" | 20,1% | style="text-align:right" | 246 | style="text-align:right" | 0,6% | style="text-align:right" | 40.286 |- | 3 | [[Hafnarfjarðarkaupstaður]] | style="text-align:right" | 4.702 | style="text-align:right" | 17,0% | style="text-align:right" | 873 | style="text-align:right" | 2,8% | style="text-align:right" | 32.398 |- | 4 | [[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 7.755 | style="text-align:right" | 51,9% | style="text-align:right" | 198 | style="text-align:right" | 0,9% | style="text-align:right" | 22.697 |- | 5 | [[Garðabær]] | style="text-align:right" | 6.282 | style="text-align:right" | 43,5% | style="text-align:right" | 608 | style="text-align:right" | 3,0% | style="text-align:right" | 20.724 |- | 6 | [[Akureyrarbær]] | style="text-align:right" | 2.166 | style="text-align:right" | 12,0% | style="text-align:right" | 234 | style="text-align:right" | 1,2% | style="text-align:right" | 20.284 |- | 7 | [[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 4.434 | style="text-align:right" | 47,5% | style="text-align:right" | 57 | style="text-align:right" | 0,4% | style="text-align:right" | 13.772 |- | 8 | [[Sveitarfélagið Árborg]] | style="text-align:right" | 4.563 | style="text-align:right" | 56,3% | style="text-align:right" | 607 | style="text-align:right" | 5,0% | style="text-align:right" | 12.671 |- | 9 | [[Akraneskaupstaður]] | style="text-align:right" | 1.599 | style="text-align:right" | 23,4% | style="text-align:right" | 155 | style="text-align:right" | 1,9% | style="text-align:right" | 8.440 |- | 10 | [[Múlaþing]] | style="text-align:right" | 599 | style="text-align:right" | 12,9% | style="text-align:right" | 3 | style="text-align:right" | 0,1% | style="text-align:right" | 5.235 |- | 11 | [[Fjarðabyggð]] | style="text-align:right" | 421 | style="text-align:right" | 8,8% | style="text-align:right" | -19 | style="text-align:right" | -0,4% | style="text-align:right" | 5.228 |- | 12 | [[Seltjarnarnesbær]] | style="text-align:right" | 290 | style="text-align:right" | 6,7% | style="text-align:right" | 24 | style="text-align:right" | 0,5% | style="text-align:right" | 4.609 |- | 13 | [[Vestmannaeyjabær]] | style="text-align:right" | 286 | style="text-align:right" | 6,8% | style="text-align:right" | 48 | style="text-align:right" | 1,1% | style="text-align:right" | 4.518 |- | 14 | [[Skagafjörður]] | style="text-align:right" | 304 | style="text-align:right" | 7,5% | style="text-align:right" | 45 | style="text-align:right" | 1,0% | style="text-align:right" | 4.361 |- | 15 | [[Suðurnesjabær]] | style="text-align:right" | 1.273 | style="text-align:right" | 43,0% | style="text-align:right" | 141 | style="text-align:right" | 3,4% | style="text-align:right" | 4.232 |- | 16 | [[Borgarbyggð]] | style="text-align:right" | 522 | style="text-align:right" | 14,4% | style="text-align:right" | -13 | style="text-align:right" | -0,3% | style="text-align:right" | 4.154 |- | 17 | [[Ísafjarðarbær]] | style="text-align:right" | 435 | style="text-align:right" | 12,2% | style="text-align:right" | 155 | style="text-align:right" | 4,0% | style="text-align:right" | 3.987 |- | 18 | [[Hveragerðisbær]] | style="text-align:right" | 922 | style="text-align:right" | 38,1% | style="text-align:right" | 44 | style="text-align:right" | 1,3% | style="text-align:right" | 3.344 |- | 19 | [[Norðurþing]] | style="text-align:right" | 233 | style="text-align:right" | 8,4% | style="text-align:right" | -97 | style="text-align:right" | -3,1% | style="text-align:right" | 3.017 |- | 20 | [[Sveitarfélagið Ölfus]] | style="text-align:right" | 998 | style="text-align:right" | 52,3% | style="text-align:right" | 150 | style="text-align:right" | 5,4% | style="text-align:right" | 2.907 |- | 21 | [[Sveitarfélagið Hornafjörður]] | style="text-align:right" | 489 | style="text-align:right" | 22,8% | style="text-align:right" | 42 | style="text-align:right" | 1,6% | style="text-align:right" | 2.631 |- | 22 | [[Rangárþing eystra]] | style="text-align:right" | 400 | style="text-align:right" | 23,0% | style="text-align:right" | 69 | style="text-align:right" | 3,3% | style="text-align:right" | 2.142 |- | 23 | [[Fjallabyggð]] | style="text-align:right" | -42 | style="text-align:right" | -2,1% | style="text-align:right" | 3 | style="text-align:right" | 0,2% | style="text-align:right" | 1.969 |- | 24 | [[Rangárþing ytra]] | style="text-align:right" | 469 | style="text-align:right" | 31,3% | style="text-align:right" | 26 | style="text-align:right" | 1,3% | style="text-align:right" | 1.966 |- | 25 | [[Dalvíkurbyggð]] | style="text-align:right" | 96 | style="text-align:right" | 5,2% | style="text-align:right" | 19 | style="text-align:right" | 1,0% | style="text-align:right" | 1.925 |- | 26 | [[Sveitarfélagið Vogar]] | style="text-align:right" | 763 | style="text-align:right" | 67,3% | style="text-align:right" | 155 | style="text-align:right" | 8,9% | style="text-align:right" | 1.896 |- | 27 | [[Snæfellsbær]] | style="text-align:right" | 43 | style="text-align:right" | 2,6% | style="text-align:right" | 0 | style="text-align:right" | 0,0% | style="text-align:right" | 1.669 |- | 28 | [[Þingeyjarsveit]] | style="text-align:right" | 163 | style="text-align:right" | 12,5% | style="text-align:right" | 18 | style="text-align:right" | 1,2% | style="text-align:right" | 1.471 |- | 29 | [[Bláskógabyggð]] | style="text-align:right" | 496 | style="text-align:right" | 51,8% | style="text-align:right" | 91 | style="text-align:right" | 6,7% | style="text-align:right" | 1.453 |- | 30 | [[Húnabyggð]] | style="text-align:right" | -8 | style="text-align:right" | -0,6% | style="text-align:right" | -22 | style="text-align:right" | -1,6% | style="text-align:right" | 1.352 |- | 31 | [[Sveitarfélagið Stykkishólmur]] | style="text-align:right" | 142 | style="text-align:right" | 12,3% | style="text-align:right" | 15 | style="text-align:right" | 1,2% | style="text-align:right" | 1.300 |- | 32 | [[Vesturbyggð]] | style="text-align:right" | 38 | style="text-align:right" | 3,0% | style="text-align:right" | -24 | style="text-align:right" | -1,8% | style="text-align:right" | 1.290 |- | 33 | [[Eyjafjarðarsveit]] | style="text-align:right" | 190 | style="text-align:right" | 18,7% | style="text-align:right" | 22 | style="text-align:right" | 1,9% | style="text-align:right" | 1.206 |- | 34 | [[Húnaþing vestra]] | style="text-align:right" | 51 | style="text-align:right" | 4,5% | style="text-align:right" | -13 | style="text-align:right" | -1,1% | style="text-align:right" | 1.190 |- | 35 | [[Mýrdalshreppur]] | style="text-align:right" | 491 | style="text-align:right" | 95,7% | style="text-align:right" | 39 | style="text-align:right" | 4,0% | style="text-align:right" | 1.004 |- | 36 | [[Bolungarvíkurkaupstaður]] | style="text-align:right" | 114 | style="text-align:right" | 12,8% | style="text-align:right" | 8 | style="text-align:right" | 0,8% | style="text-align:right" | 1.003 |- | 37 | [[Hörgársveit]] | style="text-align:right" | 390 | style="text-align:right" | 71,3% | style="text-align:right" | 90 | style="text-align:right" | 10,6% | style="text-align:right" | 937 |- | 38 | [[Hrunamannahreppur]] | style="text-align:right" | 128 | style="text-align:right" | 16,3% | style="text-align:right" | -2 | style="text-align:right" | -0,2% | style="text-align:right" | 912 |- | 39 | [[Grundarfjarðarbær]] | style="text-align:right" | -22 | style="text-align:right" | -2,5% | style="text-align:right" | 31 | style="text-align:right" | 3,8% | style="text-align:right" | 857 |- | 40 | [[Grindavíkurbær]]{{ref|a|a}} | style="text-align:right" | -2.263 | style="text-align:right" | -73,4% | style="text-align:right" | -427 | style="text-align:right" | -34,3% | style="text-align:right" | 819 |- | 41 | [[Hvalfjarðarsveit]] | style="text-align:right" | 186 | style="text-align:right" | 30,0% | style="text-align:right" | 45 | style="text-align:right" | 5,9% | style="text-align:right" | 805 |- | 42 | [[Flóahreppur]] | style="text-align:right" | 128 | style="text-align:right" | 20,9% | style="text-align:right" | 15 | style="text-align:right" | 2,1% | style="text-align:right" | 741 |- | 43 | [[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] | style="text-align:right" | 158 | style="text-align:right" | 31,0% | style="text-align:right" | 50 | style="text-align:right" | 8,1% | style="text-align:right" | 667 |- | 44 | [[Grímsnes- og Grafningshreppur]] | style="text-align:right" | 213 | style="text-align:right" | 47,9% | style="text-align:right" | 83 | style="text-align:right" | 14,4% | style="text-align:right" | 658 |- | 45 | [[Dalabyggð]] | style="text-align:right" | -23 | style="text-align:right" | -3,4% | style="text-align:right" | 8 | style="text-align:right" | 1,2% | style="text-align:right" | 653 |- | 46 | [[Skaftárhreppur]] | style="text-align:right" | 186 | style="text-align:right" | 40,0% | style="text-align:right" | 24 | style="text-align:right" | 3,8% | style="text-align:right" | 651 |- | 47 | [[Vopnafjarðarhreppur]] | style="text-align:right" | -14 | style="text-align:right" | -2,2% | style="text-align:right" | -15 | style="text-align:right" | -2,3% | style="text-align:right" | 633 |- | 48 | [[Langanesbyggð]] | style="text-align:right" | -54 | style="text-align:right" | -9,0% | style="text-align:right" | -17 | style="text-align:right" | -3,0% | style="text-align:right" | 543 |- | 49 | [[Svalbarðsstrandarhreppur]] | style="text-align:right" | 94 | style="text-align:right" | 22,2% | style="text-align:right" | 13 | style="text-align:right" | 2,6% | style="text-align:right" | 517 |- | 50 | [[Sveitarfélagið Skagaströnd]] | style="text-align:right" | -37 | style="text-align:right" | -7,6% | style="text-align:right" | -12 | style="text-align:right" | -2,6% | style="text-align:right" | 450 |- | 51 | [[Strandabyggð]] | style="text-align:right" | -37 | style="text-align:right" | -8,1% | style="text-align:right" | 17 | style="text-align:right" | 4,2% | style="text-align:right" | 422 |- | 52 | [[Grýtubakkahreppur]] | style="text-align:right" | 22 | style="text-align:right" | 6,3% | style="text-align:right" | -16 | style="text-align:right" | -4,1% | style="text-align:right" | 373 |- | 53 | [[Kjósarhreppur]] | style="text-align:right" | 108 | style="text-align:right" | 51,2% | style="text-align:right" | 18 | style="text-align:right" | 6,0% | style="text-align:right" | 319 |- | 54 | [[Ásahreppur]] | style="text-align:right" | 92 | style="text-align:right" | 43,2% | style="text-align:right" | 6 | style="text-align:right" | 2,0% | style="text-align:right" | 305 |- | 55 | [[Reykhólahreppur]] | style="text-align:right" | -15 | style="text-align:right" | -5,8% | style="text-align:right" | -3 | style="text-align:right" | -1,2% | style="text-align:right" | 243 |- | 56 | [[Súðavíkurhreppur]] | style="text-align:right" | 41 | style="text-align:right" | 23,0% | style="text-align:right" | 10 | style="text-align:right" | 4,8% | style="text-align:right" | 219 |- | 57 | [[Eyja- og Miklaholtshreppur]] | style="text-align:right" | -14 | style="text-align:right" | -10,5% | style="text-align:right" | -5 | style="text-align:right" | -4,0% | style="text-align:right" | 119 |- | 58 | [[Kaldrananeshreppur]] | style="text-align:right" | 14 | style="text-align:right" | 13,6% | style="text-align:right" | 2 | style="text-align:right" | 1,7% | style="text-align:right" | 117 |- | 59 | [[Fljótsdalshreppur]] | style="text-align:right" | 42 | style="text-align:right" | 57,5% | style="text-align:right" | 25 | style="text-align:right" | 27,8% | style="text-align:right" | 115 |- | 60 | [[Árneshreppur]] | style="text-align:right" | 5 | style="text-align:right" | 9,1% | style="text-align:right" | 0 | style="text-align:right" | 0,0% | style="text-align:right" | 60 |- | 61 | [[Tjörneshreppur]] | style="text-align:right" | -6 | style="text-align:right" | -10,0% | style="text-align:right" | 1 | style="text-align:right" | 1,9% | style="text-align:right" | 54 |- ! ∑ ! style="text-align:left | ''[[Ísland]]'' ! style="text-align:right | 68.288 ! style="text-align:right" | 20,9% ! style="text-align:right | 4.880 ! style="text-align:right" | 1,3% ! style="text-align:right | 394.324 |} {{note|a|a}} Tölur miðast við lögheimilisskráningar 1. janúar 2025 og 2026. Mun færri dvelja í bænum að staðaldri eftir [[Sundhnúkseldar|rýmingu bæjarins vegna náttúrvár]] í nóvember 2023. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengt efni == * [[Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli]] {{Gæðagrein}} {{Sveitarfélög Íslands}} [[Flokkur:Sveitarfélög Íslands| ]] [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi]] rdgcutefcptg05ycwe05fhej6u02hb7 0 1522 1965255 1963636 2026-06-03T08:05:06Z Bjarki S 9 1965255 wikitext text/x-wiki {{Sveitarfélagstafla | nafn = Reykjanesbær | nafn_í_eignarfalli = Reykjanesbæjar | mynd = Reykjanesbær 2023 (175814).jpg | mynd_texti = Reykjanesbær úr lofti | skjaldarmerki = Skjaldarmerki Reykjanesbaejar.png | kort = Reykjanesbær kort.png | hnit = {{hnit|64|0|4|N|22|33|7|W|type:city_region:IS|display=inline}} | kjördæmi = [[Suðurkjördæmi]] | þéttbýli = {{Ubl|[[Ásbrú]]|[[Hafnir]]|[[Keflavík]]|[[Njarðvík]]}} | sveitarstjóri_titill = [[Bæjarstjóri]] | sveitarstjóri = [[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Viljálmur Árnason]] {{LB|D}} | póstnúmer = 230, 232, 233, 235, 260, 262 | sveitarfélagsnúmer = 2000 | vefsíða = {{Url|reykjanesbaer.is}} }} '''Reykjanesbær''' er [[Sveitarfélög á Íslandi|sveitarfélag]] á utanverðum [[Reykjanesskagi|Reykjanesskaga]], hið [[Íslensk sveitarfélög eftir mannfjölda|fjórða fjölmennasta á Íslandi]], með rúmlega 24 þúsund íbúa (2025). Sveitarfélagið var stofnað [[11. júní]] [[1994]] við sameiningu þriggja sveitarfélaga: [[Keflavík]]ur, [[Njarðvík]]ur og [[Hafnir|Hafna]]. Árið 2006 bættist hverfið [[Ásbrú]] við þegar [[Bandaríkjaher]] afhenti íslenskum stjórnvöldum [[Keflavíkurstöðin]]a til afnota. Mörk Reykjanesbæjar liggja frá miðju [[Reykjanes]]i um [[Stapafell (Reykjanesskaga)|Stapafell]] að miðjum [[Vogastapi|Vogastapa]] að austanverðu og frá Ósum norðan Hafna að [[Hólmsberg]]i, norðan Helguvíkur, að norðanverðu. [[Reykjanesviti]] og [[Eldey]] eru innan marka sveitarfélagsins og eru helstu kennileiti þess. [[Súla (fugl)|Súlan]] sem verpir í Eldey er í merki sveitarfélagsins. Ásamt fleiri byggðarlögum á Reykjanesskaga telst Reykjanesbær vera hluti af [[Suðurnes]]jum. Í Reykjanesbæ eru sjö grunnskólar: [[Stapaskóli]] og [[Akurskóli]] í Innri-Njarðvík; [[Njarðvíkurskóli]] í Ytri-Njarðvík; [[Háaleitisskóli (Ásbrú)|Háaleitisskóli]] á Ásbrú (áður McMahon Elementary School); [[Myllubakkaskóli]] (áður Barnaskólinn í Keflavík), [[Holtaskóli]] (áður Gagnfræðaskólinn í Keflavík) og [[Heiðarskóli]] í Keflavík. [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] er í Keflavík og [[Keilir, miðstöð vísinda, fræða og atvinnulífs]] er með nám á bæði háskóla- og framhaldsskólastigi á Ásbrú. Í sveitarfélaginu er Tónlistarskóli Reykjanesbæjar með lúðrasveit. [[Íþróttabandalag Reykjanesbæjar]] er héraðssamband íþróttafélaga í sveitarfélaginu. Bæirnir á Suðurnesjum voru lengi þekktir fyrir góð [[körfubolti|körfuboltalið]] og mikla samkeppni sín á milli. Í Reykjanesbæ eru bæði [[Ungmennafélag Njarðvíkur]] og [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur]] þar sem körfuknattleikur er stundaður, ásamt öðrum íþróttagreinum. [[Sunddeild ÍRB]] keppir undir merkjum sambandsins og er ein stærsta sunddeild landsins. Stærsta sundlaugin í Reykjanesbæ er [[Vatnaveröld]], þar sem er meðal annars 50 metra innilaug. [[Byggðasafn Reykjanesbæjar]] var stofnað 1944. Það er nú með sýningarrými í [[Duus Safnahús]]um í Grófinni í Keflavík, ásamt [[Listasafn Reykjanesbæjar|Listasafni Reykjanesbæjar]] og [[Bátasafn Gríms Karlssonar|Bátasafni Gríms Karlssonar]]. Í Reykjanesbæ eru líka [[Víkingaheimar]] þar sem hægt er að skoða víkingaskipið ''[[Íslendingur (skip)|Íslending]]'', og [[Hljómahöllin]], safn um íslenska dægurtónlist í [[Stapinn|Stapanum]] sem var byggður sem félagsheimili Ytri-Njarðvíkur. Nokkrar kirkjur eru í Reykjanesbæ. Í Keflavík er [[Keflavíkurkirkja]], svo eru [[Ytri-Njarðvíkurkirkja]] og [[Innri-Njarðvíkurkirkja]] í Njarðvík, og [[Kirkjuvogskirkja]] í Höfnum. Auk þeirra eru [[Hvítasunnukirkjan í Keflavík]], [[First Baptist Church]] í Njarðvík og [[Kirkja heilags Jóhannesar Páls II]] á Ásbrú. [[Reykjaneshöfn]] er hlutafélag sem sér um rekstur [[Keflavíkurhöfn|Keflavíkurhafnar]], [[Njarðvíkurhöfn|Njarðvíkurhafnar]], [[Hafnahöfn|Hafnahafnar]], hafnarinnar í [[Helguvík]] og smábátahafnarinnar í [[Grófin (Keflavík)|Grófinni]] í Keflavík. Í Njarðvíkurhöfn er [[Njarðvíkurslippur|stór yfirbyggður slippur]]. [[Siglingafélagið Knörr]] hefur aðsetur í Grófinni. Á [[Ljósanótt]], sem er bæjarhátíð Reykjanesbæjar, er kveikt á ljósum í Berginu (Keflavíkurbergi) norðan við Grófina. Fá sveitarfélög á Íslandi hafa vaxið jafn hratt og Reykjanesbær. Þegar sveitarfélagið var stofnað voru íbúar rúmlega 10 þúsund.<ref>{{vefheimild|url=https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__mannfjoldi__2_byggdir__sveitarfelogeldra/MAN02009.px/table/tableViewLayout2/|titill=Mannfjöldi eftir sveitarfélögum 1. desember 1990-2004 - Endanlegar|vefsíða=Hagstofa Íslands|skoðað=3.7.2023}}</ref> 10 árum síðar var íbúafjöldinn rétt tæp 11 þúsund, en árið 2014 voru íbúar 14 þúsund og yfir 22 þúsund árið 2023.<ref>{{vefheimild|titill=Mannfjöldi eftir kyni, aldri og sveitarfélögum 1998-2023 - Sveitarfélagaskipan hvers árs|url=https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__mannfjoldi__2_byggdir__sveitarfelog/MAN02001.px/table/tableViewLayout2/|vefsíða=Hagstofa Íslands|skoðað=3.7.2023}}</ref> Íbúafjöldi Reykjanesbæjar hefur því ríflega tvöfaldast á þeim 30 árum sem liðin eru frá sameiningu. Vöxtur sveitarfélagsins hefur haldist í hendur við aukin umsvif á [[Keflavíkurflugvöllur|Keflavíkurflugvelli]] sem hefur lengi verið stærsti vinnustaðurinn á Suðurnesjum. == Vinabæir == * {{FIN}} [[Kerava]], [[Finnland]]i * {{SWE}} [[Trollhättan]], [[Svíþjóð]] <ref>{{vefheimild|url=https://www.reykjanesbaer.is/is/thjonusta/annad/vinabaeir|titill=Vinabæir|vefsíða=Reykjanesbær.is|skoðað=9/2 2023}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://visitreykjanes.is Ferðavefur] * [https://www.reykjanesbaer.is/gagnatorg Gagnatorg Reykjanesbæjar] {{Sveitarfélög Íslands}} {{SSS}} [[Flokkur:Reykjanesbær| ]] {{s|1994}} 9goqqay8mglu3vmninuizwvjckr0e2e 0 1563 1965305 1963884 2026-06-03T11:39:14Z JafetSigfinnsson 107862 /* Janúar */ 1965305 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1980''' ('''MCMLXXX''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 80. ár 20. aldar og [[hlaupár]] sem hófst á þriðjudegi. == Innlendar Fréttir == === Janúar === * [[1. janúar]] – Unglingar á [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] kveikja í lögreglustöðinni snemma á morgni nýársdags. * [[2. janúar]] – Dulbúinn maður ræðst inn í pósthúsið í [[Sandgerði]], yfirbugar símstöðvarstjórann og hefur á brott með sér 400 þúsund krónur. Samskonar rán hafði verið framið á sama stað fyrir ári, en hvorugt innbrotið verður leyst undir lok þessa árs. * [[7. janúar]] – Jón D. Guðmundsson, vélstjóri um borð í [[Varðskipið Týr (1975)|varðskipinu Tý]], [[Morðið í varðskipinu Tý|myrðir tvo samstarfsfélaga sína]] að því virðist alveg upp úr þurru yfir morgunmatnum. Jón kastar sér því næst frá borði og finnst lík hans aldrei. Varðskipið var að fylgjast með loðnuveiði norðaustan við [[Kolbeinsey]] þegar atburðurinn gerðist.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3090936|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[9. janúar]] – Hlaup hefst í [[Skaftá]] í annað sinn á fimm mánuðum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3090988|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[10. janúar]] – Hópur ungs fólks efnir til [[Mótmæli|mótmælaaðgerða]] gegn [[Stríð Sovétmanna í Afganistan|innrás Sovétríkjanna í Afganistan]]. Mótmælin eru haldin fyrir framan [[sendiráð]] [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í [[Reykjavík]]. * [[14. janúar]] – [[Geir Hallgrímsson]] skilar umboði sínu til [[Stjórnarmyndunarumboð|stjórnarmyndunar]] og fær [[Svavar Gestsson]] það næsta dag. * [[15. janúar]] – ** [[Pétur J. Thorsteinsson (sendiherra)|Pétur Thorsteinsson]], sendiherra, og [[Guðlaugur Þorvaldsson]], fyrrum háskólarektor, lýsa báðir yfir að þeir hyggist gefa kost á sér í [[Forsetakjör á Íslandi 1980|forsetakosningu þessa árs]]. ** [[Réttarhöld]] hefjast í [[Guðmundar- og Geirfinnsmálið|Guðmundar- og Geirfinnsmálinu]] og standa vikum saman. * [[17. janúar]] – [[RARIK]] leggur fram nýja framkvæmdaáætlun til fimm ára þar sem gert er ráð fyrir styrkingu á rafdreifikerfum, framkvæmdum við byggðalínur og við [[Kröflustöð|Kröflu]] fyrir 69 milljarða.* [[18. janúar]] – Hitaveitan á [[Ísafjörður|Ísafirði]] er formlega tekin í notkun.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522498?iabr=on#page/n19/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[19. janúar]] – Röð óhappa herja á skipaflota [[Ísafjörður|Ísafjarðar]]. [[Skuttogari|Skuttogararnir]] Páll Pálsson og Erlingur rekast saman á miðunum, á sama tíma og skuttogarinn Bjartur fær á sig [[Brotsjór|brotsjó]]. Sama dag strandar skuttogarinn Hegranes við [[Skipeyri]], og litlu síðar strandar loðnuskipið Arnarnes á [[Ísafjarðarhöfn|Suðurtanga]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522498?iabr=on#page/n19/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[20. janúar]] – Saltfiskverkunarstöðin Bára á [[Suðureyri]] eyðilegst í eldi sem kemur upp þegar verið er að þíða leiðslu með gastæki.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522399?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[21. janúar]] – Íbúðarhús við Réttarstíg 3b á [[Eskifjörður|Eskifirði]] verður eldi að bráð árla morguns. Eigandi hússins nær naumlega að koma sér undan.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522428?iabr=on#page/n29/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[22. janúar]] – ** [[Reykjavík|Reykjavíkurborg]] kaupir [[Lög um lax- og silungsveiði|veiðiréttinn á laxi og silungi]] við [[Viðey]] á 12 milljón krónur.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522406?iabr=on#page/n7/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> ** [[Svavar Gestsson]] skilar umboði sínu til stjórnarmyndunar og útilokar þar með möguleika á [[Vinstristefna|vinstri stjórn]]. [[Benedikt Gröndal (f. 1924)|Benedikt Gröndal]], formaður [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokksins]], fær umboðið næst í hendur en það endist heldur stutt. * [[23. janúar]] – [[Frakkland|Frönsku]] teiknimyndaþættirnir [[Einu sinni var...|''Einu sinni var...'']] eru frumsýndir í [[Sjónvarpið|sjónvarpi]] á Íslandi. Þættirnir eru í sýningu með íslenskri talsetningu út bæði [[9. áratugurinn|9.]] og [[10. áratugurinn|10. áratug]] [[20. öldin|síðustu aldar]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091270?iabr=on#page/n21/mode/2up|title=Dagblaðið - 19. tölublað (23.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[24. janúar]] – ** Eldur kviknar í hinu svokallaða Arnfríðarhúsi við Strandgötu 1b á [[Patreksfjörður|Patreksfirði]]. Fiskverkunarstöðin Oddur átti húsið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091352?iabr=on#page/n23/mode/2up|title=Dagblaðið - 22. tölublað (26.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-23}}</ref> ** Fjöldi tilkynninga um [[Fljúgandi furðuhlutur|fljúgandi furðuhluti]] berast fjölmiðlum eftir að skrítið ljós birtist á himni yfir [[Höfuðborgarsvæðið|Reykjavík og nágrenni]] í 2-3 mínútur.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522552?iabr=on#page/n1/mode/2up|title=Morgunblaðið - 21. tölublað (26.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[25. janúar]] – ** Kvikmyndin ''[[Land og synir (kvikmynd)|Land og synir]]'', byggð á samnefndri bók eftir [[Indriði G. Þorsteinsson|Indriða G. Þorsteinsson]], er frumsýnd á Íslandi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091364?iabr=on#page/n11/mode/2up|title=Dagblaðið - 23. tölublað (28.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522530?iabr=on#page/n11/mode/2up|title=Morgunblaðið - 20. tölublað (25.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> ** Timburhúsið Jörvi var flutt frá [[Akranes|Akranesi]] til [[Reykjavík|Reykjavíkur]] í fylgd lögreglumanna fjögurra umdæma.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091353?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Dagblaðið - 23. tölublað (28.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> ** Ferðaskrifstofa Akureyrar er stofnuð á [[Akureyri]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522680?iabr=on#page/n17/mode/2up|title=Morgunblaðið - 23. tölublað og Íþróttablað (29.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[2. janúar|27. janúar]] – [[Vestmannaeyjaflugvöllur|Ný flugstöð]] í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] er vígð og tekur við af gömlu eldhúsi sem hafði verið gert upp á [[Seinni heimsstyrjöldin|stríðsárunum]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522664?iabr=on#page/n1/mode/2up|title=Morgunblaðið - 23. tölublað og Íþróttablað (29.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[31. janúar]] – [[Fjármálaráðherra]] samþykkir reglugerð sem gerir ferðamönnum á leið til [[Ísland|Íslands]] kleift að [[Fríhöfn|taka með sér áfengi]] inn í landið á leiðinni heim frá útlöndum. [[Bjór#Bjórbannið|Sala á bjór]] er þó enn óheimil á Íslandi þar til 1. mars [[1989]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522782?iabr=on#page/n39/mode/2up|title=Morgunblaðið - 25. tölublað (31.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> === Febrúar === * [[2. febrúar]] – [[Vigdís Finnbogadóttir]], leikhússtjóri, ákveður að bjóða kost á sér í [[Forsetakjör á Íslandi 1980|forsetakjöri]] sem fara á fram tæplega 5 mánuðum seinna. Hún er fyrsta konan sem býður sig fram.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522858?iabr=on#page/n43/mode/2up|title=Morgunblaðið - 27. tölublað (02.02.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-27}}</ref> * [[4. febrúar]] – Guðni Rúnar Halldórsson, 25 ára gamall maður, drukknar þegar Lada-jeppi hans fer fram af [[Loftsbryggja|Loftsbryggju]] í [[Reykjavíkurhöfn]].<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1522972?iabr=on#page/n1/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 30. tölublað (06.02.1980)|höfundur=|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026|bls=2}}</ref> * [[5. febrúar]] – Tveir drengir, Oddur Ingvar Helgason (4. ára) og Ketill Axelsson (3. ára), drukkna eftir að hafa fallið niður um ís í [[Kópavogur|Kópavogsleirum]].<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523002?iabr=on#page/n31/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 30. tölublað (06.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026|bls=32}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523004?iabr=on#page/n1/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 31. tölublað (07.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026|bls=2}}</ref> * [[6. febrúar]] – ** Stórt [[snjóflóð]] fellur á veginn undir [[Ólafsvíkurenni]]. Ríkharður Hjörleifsson, veghefilsstjóri, sleppur naumlega þar sem hann er að ryðja veginn þegar flóðið fellur á hann.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523042?iabr=on#page/n39/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 31. tölublað (07.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026|bls=40}}</ref> ** Bæjarstjórn [[Bolungarvík|Bolungarvíkur]] mótmælir harðlega verulegri skerðingu á þjónustu Pósts og síma en símaþjónusta á staðnum var skert úr 70 stundum í 35 á viku.<ref name=":1" /> *[[7. febrúar]] – [[Listaskáli alþýðu]] er vígður við hátíðlega athöfn að [[Grensásvegur|Grensásvegi]] 16. Listasafnið er í eigu verkalýðsfélaga [[ASÍ]], en það hafði fram að þessu verið til húsa á [[Laugavegur|Laugavegi]].<ref name=":1" /> * [[Mynd:Gunnarthoroddsen.JPG|alt=Andlitsmynd af Gunnari Thoroddsen, fyrrverandi ráðherra og þingmanni.|thumb|Gunnar Thoroddsen, 22. forsætisráðherra Íslands]][[8. febrúar]] – ** Sjálfstæðismaðurinn [[Gunnar Thoroddsen]] tekur við embætti forsætisráðherra af [[Benedikt Sigurðsson Gröndal|Benedikt Gröndal]]. [[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsens|Ríkisstjórn Gunnars]] er skipuð af ráðherrum úr röðum [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknar]], [[Alþýðubandalagið|Alþýðubandalagsins]] og [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]]. Þingflokkur Sjálfstæðisflokksins hafnar þó nýju ríkisstjórninni og skipar sér samhljóða í stjórnarandstöðu.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523122?iabr=on#page/n47/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 33. tölublað (09.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> ** Útvarpsráð samþykkir að beina því til [[Ríkissjónvarpið|sjónvarpsins]] að hefja fréttaþjónustu fyrir [[Heyrnarskerðing|heyrnarskerta]] þar sem helstu fréttir dagsins verða teknar saman í stuttum texta. * [[10. febrúar]] – ** Bæjarþing [[Reykjavík|Reykjavíkur]] kveður upp dóm þess efnis að einstæðir foreldrar skuli halda [[Fæðingar- og foreldraorlof á Íslandi|mæðra- eða feðralaunum]] þrátt fyrir óvígða sambúð, sem fellir úr gildi fyrri venjur [[Tryggingastofnun|Tryggingastofnunar]].<ref name=":3">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523123?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 34. tölublað (10.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> ** Mikil jarðskjálftahrina hefst á [[Krafla|Kröflusvæðinu]] sem fylgt er eftir af kvikuhlaupi í suðurátt og vægu landsigi.<ref name=":4">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523187?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 35. tölublað og Íþróttablað (12.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> * [[11. febrúar]] – ** Skráður er mesti dagsafli í sögu [[Loðna|loðnuveiða]] við landið þegar 33 skip tilkynna um rúmlega 23 þúsund lestir til Loðnunefndar. Þetta met verður ekki slegið næstu 10 árin.<ref name=":4" /> ** Tvær nýjar [[Fokker Friendship]]<nowiki/>-skrúfuþotur, keyptar frá [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]], bætast í flugflota [[Flugleiðir|Flugleiða]].<ref name=":4" /> === Mars === * [[16. mars]] – Fjórða hrina [[Kröflueldar|Kröfluelda]] hefst. Þetta [[eldgos]] er kallað skrautgos þar sem það stendur stutt en þykir fallegt === Apríl === === Maí === === Júní === * [[16. júní]] – [[Gufuneskirkjugarður]] er vígður. * [[17. júní]] – [[Bubbi Morthens]] gefur út sína fyrstu sólóplötu, ''[[Ísbjarnarblús]]''. * [[19. júní]] – Á aldarafmæli [[Jóhann Sigurjónsson|Jóhanns Sigurjónssonar]] er afhjúpaður [[minnisvarði]] um [[skáld]]ið á [[Laxamýri]] í [[Þingeyjarsýsla|Þingeyjarsýslu]]. * [[20. júní]] – Heimssöngvarinn [[Luciano Pavarotti]] kemur fram í [[Laugardalshöll]] á vegum Listahátíðar í Reykjavík og hlýtur góðar viðtökur. * [[21. júní]] – Kvikmyndin ''[[Óðal feðranna]]'' er frumsýnd á Íslandi. * [[29. júní]] – [[Vigdís Finnbogadóttir]] er kjörin forseti Íslands, fyrst allra kvenna í heiminum til að vera þjóðkjörin í embætti þjóðhöfðingja. === Júlí === * [[10. júlí]] – [[Greiðslukort]]aviðskipti hefjast á Íslandi þegar [[Kreditkort hf]] gefa út [[Eurocard|Eurocard-greiðslukort]]. Greiðslukort [[Visa]] koma ári síðar. === Ágúst === * [[1. ágúst]] – [[Vigdís Finnbogadóttir]] tekur formlega við embætti forseta [[Ísland]]s af [[Kristján Eldjárn|Kristjáni Eldjárn]]. * [[3. ágúst]] – [[Vigdís Finnbogadóttir]] opnar [[Safn Jóns Sigurðssonar]] á [[Hrafnseyri]] við Arnarfjörð. * [[8. ágúst]] – Viktor Kovalenko, [[Sovétríkin|sovéskur]] [[sjómaður]], biður um pólitískt hæli á [[Ísland]]i. Hann flyst síðar til [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]]. * [[17. ágúst]] – [[Hekla|Heklugos]] hefst og stendur aðeins í nokkra daga. Aftur hefst stutt [[eldgos|gos]] þann [[9. apríl]] [[1981]] og er það talið framhald þessa goss. * [[24. ágúst]] – Fyrstu alþjóðlegu [[rallkeppni]] á [[Ísland]]i lýkur eftir fimm daga keppni. * [[31. ágúst]] – Á [[Fljótsdalshérað]]i finnst mikill [[Miðhúsasilfrið|silfursjóður]] sem er talinn vera frá [[landnámsöld]]. Löngu síðar spinna upp miklar deilur um aldur sjóðsins. === September === * [[13. september]] – ** Norðvestur-hlíð [[Skessuhorn]]s er klifin í fyrsta sinn af tveim ungum mönnum. Hlíðin hafði fram til þessa verið talin ókleif. ** [[Samtök herstöðvaandstæðinga]] halda ''[[Rokk gegn her]]'' tónleika í [[Laugardalshöll]]. * [[19. september]] – [[Tónlistarskóli FÍH]] tekur til starfa í [[Reykjavík]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tonlistarskolifih.is/um-sk%C3%B3lann|title=Um skólann|website=Tónlistarskóli FÍH|language=en|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[29. september]] – Flugvél er flogið til Reykjavíkur frá [[Færeyjar|Færeyjum]] með mann standandi á þaki vélarinnar, en hann er að reyna að setja heimsmet. Flugið tekur sex klukkustundir. === Október === * [[6. október]] – Jarðstöðin [[Skyggnir]] er tekin í notkun, sem markar fyrsta skipti á Íslandi sem [[gervihnöttur|gervihnattasamband]] næst við útlönd. * [[18. október]] – Sjötta lota [[Kröflueldar|Kröfluelda]] hefst og stendur í fimm daga og er þetta jafnframt þriðja lotan á þessu ári. === Nóvember === * [[1. nóvember]] – [[Kraftlyftingar|Kraftlyftingarmaðurinn]] [[Skúli Óskarsson]] bætir heimsmetið í [[Réttstöðulyfta|réttstöðulyftu]] þegar hann lyftir 315,5 kg í 72 kg flokki. * [[27. nóvember]] – [[Utangarðsmenn]] gefa út sína fyrstu plötu, ''[[Geislavirkir]]''. === Desember === * [[7. desember]] – [[Golfklúbburinn Kjölur]] er stofnaður í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]]. * [[23. desember]] – [[Þorláksmessuganga|Friðarganga á Þorláksmessu]] er haldin í [[Reykjavík]] í fyrsta sinn. * [[25. desember]] – Fyrsti hluti sjónvarpsmyndarinnar ''[[Paradísarheimt]]ar'' eftir [[Halldór Laxness]] er frumsýndur. * [[30. desember]] – [[Patrick Gervasoni]], frönskum manni sem sagður er á [[flóttamaður|landflótta]], er vísað af landi brott eftir miklar deilur. == Erlendar Fréttir == === Janúar === * [[1. janúar]] – Eftir breytingar á [[Svíþjóð|sænsku]] ríkiserfðalögunum er [[Viktoría Svíaprinsessa|Viktoría]] krýnd krónprinsessa í stað [[Karl Filippus Svíaprins|yngri bróður síns]]. * [[3. janúar]] – Fréttir berast af meintu samsæri um að ráða [[Kurt Waldheim]], aðalritara [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]], af dögum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1521751|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[4. janúar]] – ** Bann á kornsölu til [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] er sett í gildi af [[Jimmy Carter]], forseta [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]], með stuðning [[Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|framkvæmdastjórn Evrópu]] að baki. ** [[Josip Broz Tito|Josip Tito]], forseti [[Júgóslavía|Júgóslavíu]], er lagður inn á sjúkrahús í [[Ljubljana]] vegna [[Blóðtappi|blóðtappa]] í fæti. Þrjóska Tito gagnvart því að láta taka af sér löppina átti eftir að draga á eftir sér dilk og leiða forsetann til dauða í Maí sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1521791|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[9. janúar]] – 63 uppreisnarmenn eru hálshöggnir vegna þáttöku sinnar í nóvember [[Innrásin í stóru moskuna í Mecca|innrásinni]] í [[Stóra moskan (Mekka)|stóru moskuna]] í [[Mekka]] árið áður. * [[10. janúar]] – Aðskilnaðarsinnar á [[Korsíka|Korsíku]] taka 15 manns í gíslingu. [[Mynd:Short_Benjamin_1980_Dortmund.jpg|thumb|right|Nigel Short á skákmóti í Dortmund 1980]] * [[11. janúar]] – [[Nigel Short]] er yngsti [[skák|skákmaðurinn]] til að hljóta titilinn alþjóðlegur skákmeistari (en. [[:en:FIDE_titles#International_Master_(IM)|International Master]]), aðeins 14 ára gamall, eftir sigur sinn á [[Alþjóðlega skákþingið í Hastings|Alþjóðlega skákþinginu í Hastings]]. * [[14. janúar]] – [[Indira Gandhi]], leiðtogi [[Kongressflokkurinn|Kongressflokksins]], snýr aftur til valda sem fimmti [[Forsætisráðherra Indlands|Forsætisráðherra]] [[Indland|Indlands]] eftir að flokkurinn vinnur stórsigur í [[Þingkosningar á Indlandi 1980|þingkosningum]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3090888?iabr=on#page/n7/mode/2up|title=Dagblaðið - 5. tölublað (07.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[15. janúar]] – [[William Heinesen]] er gerður að heiðursborgara í [[Þórshöfn (Færeyjum)|Þórshöfn]]. * [[16. janúar]] – [[Bítlarnir|Bítillinn]] fyrrverandi [[Paul McCartney]] er handtekinn við komu sína til [[Tókýó]] með 220 grömm af [[marijúana]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091122|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> [[File:Tjörnbroraset 1980. 18jan . (43) Star Clipper raserade Almöbron.JPG|thumb|Almö brúin í Svíþjóð eftir að MS Star Clipper sigldi á hana 18. janúar]] * [[18. janúar]] – Norska skipið [[MS Star Clipper|''MS Star Clipper'']] siglir á [[Almö brúin|Almö brúnna]] við eyjuna [[Tjörn (eyja)|Tjörn]] í þykkri þoku með þeim afleiðingum að stór hluti brúarinnar hrynur í sjóinn. Þegar það tekst loks að loka veginum hafa 8 manns látist við að aka fram af brúnni án vitneskju um áreksturinn og afleiðingar hans.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522444?iabr=on#page/n45/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[20. janúar]] – [[Jimmy Carter]] tilkynnir að Bandaríkin muni sniðganga [[Sumarólympíuleikarnir 1980|ólympíuleikana]] í [[Moskva|Moskvu]]. * [[21. janúar]] – ** Sænska skáldið [[Sara Lidman]] hlýtur [[Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs]], fyrst kvenna, fyrir verk sitt ''Vredens Barn''.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091225|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-19}}</ref> ** [[Iran Air flug 291]] með 120 farþega innanborðs hrapar í aðflugi að [[Mehrabad-flugvöllur|Mehrabad-flugvelli]] við [[Teheran]] vegna slæmra veðurskylirða. Allir farþegar farast ásamt öllum 8 áhafnarmeðlimum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522399?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[22. janúar]] – ** Sovéski nóbelsverðlaunahafinn [[Andrei Sakarov]] og kona hans, Yelena Bonner, eru handtekin í [[Moskva|Moskvu]] fyrir mótmæli Andrei gagnvart [[innrás Sovétmanna í Afganistan]]. Hann er í kjölfarið sviftur öllum orðum og viðurkenningum sem hann hefur hlotið vegna andsovésks áróðurs.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522447?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 18. tölublað (23.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> Hjónin eru send í útlegð til borgarinnar [[Gorky]], þar sem þau dvelja næstu 6 árin. ** Minnst 222 tína lífi sínu þegar áhorfendapallar hrynja við [[Nautaat|nautaatshring]] í borginni [[Sincalejo]] í [[Kólumbía|Kólumbíu]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522504?iabr=on#page/n25/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[23. janúar]] – Farþegarúta með 54 manns innanborðs, flest eldri borgarar, rennur til á ísilögðum vegi í [[Vestur-Þýskaland|Vestur-Þýskalandi]] og hafnar á hvolfi. 12 manns láta lífið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522492?iabr=on#page/n13/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[25. janúar]] – Fyrrum forseti [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]], [[Yun Po-Sumn]], er dæmdur í tveggja ára fangelsi fyrir mótmælaaðgerðir sem hann stóð fyrir í desember [[1979]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091306?iabr=on#page/n5/mode/2up|title=Dagblaðið - 21. tölublað (25.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[26. janúar]] – [[Ísrael]] og [[Egyptaland]] taka upp stjórnmálasamband. * [[27. janúar]] – Sex [[Bandaríkin|bandarískum]] [[Sendiherra|diplómötum]] tókst að flýja [[Teheran]] með aðstoð [[Kanada|kanadíska]] sendiráðsins. Þetta tekst þeim með því að þykjast vera hluti af sendiráðinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522711?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 24. tölublað (30.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> Árið [[2012]] framleiðir [[Ben Affleck]] kvikmyndina [[Argo (kvikmynd)|Argo]] um þessa þrekraun ásamt því að leika eitt aðalhlutverkanna. * [[29. janúar]] – Árekstur tveggja skipa í mynni [[Tampaflói|Tampaflóa]] verður 23 manns að bana þegar [[akkeri]] [[Olíuskip|olíuskipsins]] ''Capricorn'' festist í [[Strandgæsluskip|strandgæsluskipinu]] ''Blackthorn'', með þeim afleiðingum að Blackthorn brotnar í tvennt. Þetta er fyrsta af tveimur mannskæðum slysum í flóanum þetta vor.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522724?iabr=on#page/n13/mode/2up|title=Morgunblaðið - 24. tölublað (30.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[31. janúar]] – ** [[Borgarastyrjöldin í Gvatemala]]: Lögregla ræðst inn í [[Spánn|spænska]] sendiráðið í [[Gvatemalaborg]], þar sem mótmælendur hafast við, [[bruni spænska sendiráðsins í Gvatemala|brenna það]] og myrða 36 manns. Spænski sendiherrann sleppur naumlega með því að skríða út um glugga. ** [[Júlíana Hollandsdrottning]] tilkynnir í sjónvarpsávarpi í Soestdijk-höllinni að hún muni leggja niður völd í lok apríl, og fela þau elstu dóttur sinni [[Beatrix Hollandsdrottning|Beatrix krónprinsessu]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522783|title=Tímarit.is|last=Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn|website=timarit.is|language=is|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302172312/https://timarit.is/page/1522783|archive-date=2023-03-02|access-date=2026-03-16|url-status=live}}</ref> ** [[Muhammad Ali]], fyrrverandi heimsmeistari í hnefaleikum, aflýsir Indlandsferð sinni og tilkynnir að [[Jimmy Carter]] Bandaríkjaforseti hafi beðið sig að fara í "viðkvæma sendiför" til Mið-austurlanda og Afríku í staðinn. === Febrúar === * [[1. febrúar]] – ** [[Spánn]] slítur stjórnmálasambandi við [[Gvatemala]] í kjölfar innrásarinnar í sendiráðið daginn áður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522815?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 27. tölublað (02.02.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> ** Landstjórn [[Grænland|Grænlands]] fer fram á við [[Danmörk|dönsku]] ríkisstjórnina að [[Fiskveiðilögsaga|fiskveiðitakmörkin]] verði færð út í 200 sjómílur umhverfis alla eyjuna.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522815?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 27. tölublað (02.02.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> ** Æstur múgur gerir árás á sendiráð [[Frakkland|Frakklands]] í [[Trípólí]], höfuðborg [[Líbía|Líbíu]]. Allir starfsmenn sendiráðsins sleppa ómeiddir, en múgurinn gjöreyðileggur allt sem hönd á festir í byggingunni.<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1522923?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 29. tölublað og Íþróttablað (05.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026}}</ref> *[[2. febrúar]] – [[Joseph Fontanet]], fyrrum ráðherra [[Frakkland|Frakklands]] í ríkisstjórnum [[Charles de Gaulle]] og [[Georges Pompidou]], lætur lífið af sárum sem hann hlaut þegar vopnaðir menn skutu hann tveimur dögum fyrr.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1522859?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 28. tölublað (03.02.1980) - Tímarit.is|útgefandi=tímarit.is|mánuður=|ár=|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026}}</ref> * [[4. febrúar]] – [[Ruhollah Khomeini]], æðstiklerkur [[Íran|Írans]], skipar [[Abolhassan Banisadr]] í stöðu fyrsta forseta landsins eftir að íranska keisaradæmið var leyst upp í [[Íranska byltingin|írönsku byltingunni 1979]].<ref name=":0" /> * [[5. febrúar]] – Hópur vinstri sinna nær [[Spánn|spænska]] sendiráðinu í [[San Salvador]] á sitt vald og tekur 6 gísla, þ.á.m. spænska sendiherrann. Aðeins eru 6 dagar liðnir síðan svipuð innrás í [[Gvatemala]] endaði í hörmung.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1522971?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 30. tölublað (06.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026}}</ref> * [[7. febrúar]] – ** Stjórnvöld í [[Afganistan]] fallast á að leyfa sendinefnd Alþjóðaráðs [[Rauði krossinn|Rauða krossins]] að vitja pólitískra fanga í fangelsum landsins.<ref name=":1">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523043?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 32. tölublað (08.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> ** Norska leikkonan [[Liv Ullmann]] heimsækir flóttamannabúðir [[Kambódía|Kambódíumanna]] við landamæri [[Taíland|Taílands]] á meðan ástandið í landinu versnar, bæði vegna átaka og vatnsskorts.<ref name=":1" /> ** Blaðamaðurinn [[Duncan Campbell]] opinberar umfangsmiklar [[Njósnir|símahleranir]] [[Breska leyniþjónustan|bresku leyniþjónustunnar]] á sendiráðum í [[Lundúnaborg]], þar á meðal bandaríska sendiráðinu, undir dulnefninu „Tinkerbell“. [[Margaret Thatcher]], forsætisráðherra [[Bretland|Bretlands]], neitar því og segir slíkum aðgerðum einungis beint gegn glæpamönnum og hryðjuverkamönnum.<ref name=":1" /> * [[8. febrúar]] – ** Minnst átta manns falla í miklum átökum í [[Líbanon]] í kjölfar ákvörðunar [[Sýrland|Sýrlendinga]] um að draga friðargæslusveitir sínar frá [[Beirút]].<ref name=":2" /> ** Forsetaframbjóðandi [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]], [[Ronald Reagan]], sakar [[Jimmy Carter]] um að leyna frá almenningi upplýsingum um meintan undirbúning [[Kúba|Kúbu]] til að ráðast á [[Óman]] sem stuðning við stríðs [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í [[Persaflói|Persaflóa]].<ref name=":2" /> ** Neyðarástand skapast í mörgum borgum í [[Vestur-Þýskaland|Vestur-Þýskalandi]] þegar fljótin [[Rín]] og [[Mósel]] flæða yfir bakka sína vegna mikilla hlýinda og þíðu.<ref name=":2" /> * [[9. febrúar]] – Þjófar stela tuttugu litsjónvarpstækjum frá bækistöðvum íþróttafréttamanna á [[Vetrarólympíuleikarnir 1980|Vetrarólympíuleikunum]] í [[Lake Placid]].<ref name=":3" /> * [[11. febrúar]] – ** [[Jimmy Carter]] forseti sigrar [[Edward Kennedy]] í forkosningum [[Demókrataflokkurinn|demókrata]] í [[Maine]] með 45% atkvæða gegn 39%.<ref name=":4" /> ** [[Robert Mugabe]], skæruliðaleiðtogi í [[Ródesía|Ródesíu]], sleppur naumlega þegar fjarstýrð sprengja springur við bifreið hans nærri [[Masvingo-borg|Viktoríuvirki]].<ref name=":4" /> ** [[Bretland|Bresk]] yfirvöld loka [[Kjarnorkuver|kjarnorkuveri]] í [[Essex|Essex-sýslu]] vegna sprungna sem fundust í kjarnaofni.<ref name=":4" /> * [[12. febrúar]] – [[Ítalía|Ítalski]] lögfræðingurinn [[Vittorio Bachelet]] er myrtur af meðlimum [[Brigate Rosse]] í [[Róm]]. [[Mynd:Nordic_skiing_at_the_1980_Winter_Olympics.jpg|thumb|right|Keppni í norrænum greinum á Vetrarólympíuleikunum 1980]] * [[13. febrúar]] – [[Vetrarólympíuleikarnir 1980]] hefjast í [[Lake Placid]] í [[New York-fylki]]. * [[23. febrúar]] – Æðstiklerkur Írans, [[Ruhollah Khomeini]], segir að þingið muni ákveða örlög bandarísku gíslanna í Teheran. * [[25. febrúar]] – Herinn í [[Súrínam]] fremur valdarán og steypir stjórn [[Henck Arron]] af stóli. * [[27. febrúar]] – Skæruliðar [[M-19]] hertaka sendiráð [[Dóminíska lýðveldið|Dóminíska lýðveldisins]] í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. === Mars === * [[3. mars]] – [[Pierre Trudeau]] verður forsætisráðherra [[Kanada]]. * [[4. mars]] – [[Robert Mugabe]] er kjörinn forsætisráðherra [[Simbabve]]. * [[6. mars]] – [[Marguerite Yourcenar]] er fyrst kvenna til að fá inngöngu í [[Franska akademían|frönsku akademíuna]]. * [[8. mars]] – Fyrsta rokkhátíðin í [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] hefst í [[Tbilisi]]. * [[14. mars]] – [[LOT flug 7]] ferst á [[Varsjárflugvöllur|Varsjárflugvelli]]. 87 láta lífið, þar á meðal fjórtán manna hnefaleikalið frá Bandaríkjunum. * [[22. mars]] – [[Dýravelferð]]arsamtökin [[PETA]] eru stofnuð í Bandaríkjunum. * [[25. mars]] – Erkibiskupinn [[Óscar Romero]] er skotinn til bana af byssumönnum á meðan hann syngur í messu í [[San Salvador]]. * [[27. mars]] – [[Noregur|Norski]] olíuborpallurinn [[Alexander L. Kielland (olíuborpallur)|Alexander L. Kielland]] brotnar og sekkur í [[Norðursjór|Norðursjó]]. 123 af 212 manna áhöfn borpallsins farast í [[Hamfarir|hamförunum]]. * [[28. mars]] – Grafhvelfing frá fyrstu öld er uppgötvuð í úthverfi [[Jerúsalem]]. Inní hinni svokölluðu [[Talpiot-gröfin|Talpiot-gröf]] finnast gripir sem virðast tengjast [[Jesús|Jesú Krist]]. === Apríl === * [[2. apríl]] – [[St. Pauls-uppþotin]] hefjast í [[Bristol]]. * [[7. apríl]] – [[Bandaríkin]] slíta formlega stjórnmálasambandi við [[Íran]]. * [[12. apríl]] – [[Samuel Kanyon Doe]] fremur valdarán í [[Líbería|Líberíu]]. * [[14. apríl]] – Fyrsta hljómplata [[Iron Maiden]], ''[[Iron Maiden (hljómplata)|Iron Maiden]]'', kemur út í [[Bretland]]i. * [[18. apríl]] – [[Simbabve]] fær sjálfstæði sitt frá [[Bretland|Bretlandi]] viðurkennt að fullu. * [[19. apríl]] – Írski söngvarinn [[Johnny Logan]] sigrar [[25. Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] fyrir hönd [[Írland|Írlands]] með laginu [[What's Another Year|''What's Another Year'']]. Eftir að [[Ísrael]], sigurvegarar [[24. Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva|24. Söngvakeppninnar]], dró sig úr keppni er ákveðið að halda hana í [[Haag]]. * [[24. apríl]] – [[Eagle Claw-aðgerðin]]: Bandaríkjaher reynir að frelsa 52 bandaríska gísla, sem eru í haldi í [[Teheran]], höfuðborg [[Íran]]s. Leiðangurinn mistekst og engum gíslum er bjargað, en átta bandarískir hermenn láta lífið. * [[25. apríl]] – [[Dan-Air flug 1008]] frá [[Manchester]] ferst í hlíðum [[La Esperanza fjall|La Esperanza fjallsins]] á [[Tenerífe]]. Allir um borð, alls 138 farþegar og 8 áhafnarmeðlimir, farast í slysinu. * [[28. apríl]] – Fyrsti leikurinn í [[Game & Watch]] leikjaseríu [[Nintendo]], ''[[Ball (tölvuleikur)|Ball]]'', er gefinn út. * [[30. apríl]] – [[Beatrix Hollandsdrottning|Beatrix Wilhelmina Armgard]] tekur við krúnunni sem [[Listi yfir þjóðhöfðingja Hollands|drottning Hollands]] af móður sinni [[Júlíana Hollandsdrottning|Júlíönu]]. Beatrix ríkir yfir [[Holland|Hollandi]] alls í 33 ár, eða þar til hún eftirlætur [[Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur|syni sínum]] krúnuna árið 2013. === Maí === * [[1. maí]] – Bandaríska [[Körfuknattleikur|körfuknattleiksliðið]] [[Dallas Mavericks]] er stofnað í [[Dallas]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nba.com/news/history-this-date-in-nba-may|title=This Date in the NBA: May {{!}} NBA.com|website=NBA|language=en|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[5. maí]] - [[Umsátrið um íranska sendiráðið|Umsátrinu um íranska sendiráðið]] í Lundúnum sem staðið hafði í 6 daga, lauk. Sex vopnaðir menn, [[íran]]skir arabar sem börðust fyrir sjálfstæði Khuzestan-héraðsins í Íran, tóku 26 manns í gíslingu. Breskir sérsveitarmenn drápu alla gíslatökumenn nema einn. Tveir gíslar létust. * [[9. maí]] – [[Líbería|Líberíska]] flutningaskipið ''[[Summit Venture|MV Summit Venture]]'' siglir á [[Sunshine Skyway brúin|Sunshine Skyway brúnna]] með þeim afleiðingum að hluti brúarinnar hrynur. Alls láta 35 manns lífið í slysinu þegar bílar þeirra, þar á meðal [[Greyhound rúta|Greyhound]] rúta, hrapa ofan í [[Tampaflói|Tampaflóa]]. * [[17. maí]] – [[Innanlandsófriðurinn í Perú|Innanlandsófriður]] hefst í [[Perú]] þegar meðlimir [[Skínandi stígur|Skínandi stígs hryðjuverkasamtakanna]] gera árás í kjörklefa í [[Ayacucho]]. [[Mynd:Mount_St._Helens_05-18-1980.jpg|thumb|right|Eldgosið í St Helens]] * [[18. maí]] – [[Mount St. Helens|St. Helens eldfjallið]] gýs í [[Washington (fylki)|Washington fylki]] með þeim afleiðingum að norðurhlíð fjallsins hrynur og hæð fjallsins lækkar um tæplega 500 metra. 57 manns tapa lífi sínu í [[Gusthlaup|gusthlaupinu]] sem fylgir og tjónið er metið á 3 milljarða [[Bandaríkjadalur|bandaríkjadala]]. * [[21. maí]] – Önnur kvikmyndin í fyrsta ''[[Stjörnustríð|Stjörnustríðs]]'' þríleiknum, [[Star Wars: The Empire Strikes Back|''The Empire Strikes Back'']], er frumsýnd. * [[22. maí]] – Tölvuleikurinn um ''[[Pac-Man]]'' er gefinn út í [[Japan]]. * [[23. maí]] – Kvikmyndin ''[[The Shining (kvikmynd)|The Shining]]'', byggð á skáldsögu [[Stephen King]] með [[The Shining (bók)|sama nafni]], er frumsýnd. * [[26. maí]] – Áhangendur [[farmtrú]]ar ráðast á stjórnarsetur á eyjunni [[Tanna]] á [[Vanúatú]]. === Júní === * [[13. júní]] – Ítalski bankamaðurinn [[Michele Sindona]] er handtekinn í [[New York-borg]] vegna gjaldþrots [[Franklin National Bank|Franklin landsbankans]]. * [[23. júní]] – [[Tim Berners-Lee]] hefur vinnu að kerfinu [[ENQUIRE]], sem er fyrirrennari [[Veraldarvefurinn|veraldarvefsins]]. * [[25. júní]] – [[Múslimska bræðralagið]] gerir misheppnaða tilraun til að ráða forseta [[Sýrland|Sýrlands]], [[Hafez al-Assad]], af dögum. * [[27. júní]] – [[Aerolinee Itavia flug 870]] hrapar í [[Tyrrenahaf]] á milli [[Ítalía|ítölsku]] eyjanna [[Ustica|Ústiku]] og [[Ponsa (eyja)|Ponsu]]. Örlög flugvélarinnar, sem var á leiðinni frá [[Bologna|Bolóna]] til [[Palermo|Palermó]], eru enn í dag óskýr og margar samsæriskenningar sprottið upp frá atburðinum. Allir um borð (77 farþegar og 4 áhafnarmeðlimir) létu lífið í slysinu, sem er gjarnan þekkt á Ítalíu sem ''blóðbaðið við Ústiku''. === Júlí === * [[11. júlí]] – [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1980|Evrópukeppnin í knattspyrnu]] hefst á Ítalíu. Keppnin er haldin í fyrsta skipti með nýju móti þar sem átta lið keppa í úrslitum í stað fjögurra. * [[15. júlí]] – [[Dansk Sojakagefabrik]] á [[Íslandsbryggja|Íslandsbryggju]] í [[Kaupmannahöfn]] springur í loft upp. * [[16. júlí]] – [[Ronald Reagan]] er útnefndur [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1980|forsetaefni]] [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. * [[17. júlí]] – [[Saddam Hussein]] er valinn forseti [[Írak]]. [[Mynd:RIAN_archive_487026_Opening_ceremony_of_the_1980_Olympiad.jpg|thumb|right|Frá opnunarhátíð ólympíuleikanna í Moskvu.]] * [[19. júlí]] – [[Sumarólympíuleikarnir 1980|Sumarólympíuleikarnir]] eru settir í [[Moskva|Moskvu]]. * [[25. júlí]] – Hljómplata [[AC/DC]], ''[[Back In Black]]'', er gefin út. * [[30. júlí]] – ** [[Vanúatú]] hlýtur sjálfstæði síðust af [[Franska nýlenduveldið|nýlendum Frakka]]. ** [[Jerúsalemlögin]] eru samþykkt af [[Ísraelska þingið|ísraelska þinginu]]. * [[31. júlí]] – [[Lars Vilks]] hefur að reisa útilistaverkið [[Nimis]] á [[Skánn|Skáni]]. === Ágúst === [[Mynd:Stragedibologna-2.jpg|thumb|right|Lestarstöðin í Bologna eftir sprenginguna.]] * [[2. ágúst]] – [[Blóðbaðið í Bologna|Blóðbaðið í Bolóna]]: Sprengja springur á járnbrautarstöðinni í [[Bologna|Bolóna]] á [[Ítalía|Ítalíu]]. 85 manns farast og yfir 200 særast. * [[7. ágúst]] – [[Pólland|Pólskir]] hafnarverkamenn hefja röð verkfalla í slippnum í [[Gdansk]] undir forystu [[Lech Wałęsa]]. * [[19. ágúst]] – Yfir 300 manns láta lífið eftir að eldur kviknar í [[Saudia flug 163|Saudia flugi 163]] á leið frá [[Karachi|Karatsí]] til [[Jeddah|Jedda]]. Þrátt fyrir að áhöfninni tekst að nauðlenda á flugvellinum í [[Riyadh|Ríad]] deyja allir um borð úr reykeitrun áður en hægt er að rýma flugvélina. Óljóst er hvers vegna vélin er ekki rýmd, en 23 mínútum eftir að vélin lendir blossar skyndilega upp gríðarmikill eldur sem dreifir úr sér um alla vélina á augabragði. * [[25. ágúst]] – [[Microsoft]] kynnir sína útgáfu af [[Unix]] stýrikerfinu, [[Xenix]]. * [[31. ágúst]] – Pólska stjórnin gefur eftir og heimilar stofnun [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstöðu]], fyrstu frjálsu verkalýðssamtakanna í [[Sovétblokkin]]ni. === September === * [[5. september]] – [[Gotthardgöngin]] eru opnuð í Sviss. * [[12. september]] – Herinn tekur völdin í [[Tyrkland]]i undir forystu [[Kenan Evren]]. * [[17. september]] – ** Pólska verkalýðsfélagið [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstaða]] er stofnað í [[Gdańsk]]. ** Fyrrum forseti Níkaragva, [[Anastasio Somoza Debayle]], er myrtur í útlegð í Paragvæ. * [[22. september]] – [[Írak]] ræðst á [[Íran]] og hefur þar með [[Stríð Íraks og Írans|8 ára stríð]]. * [[26. september]] – Þrettán látast og yfir 200 særast í [[Októberfesthryðjuverkaárásin]]ni í München. * [[30. september]] – [[Digital Equipment Corporation]], [[Intel]] og [[Xerox]] gefa út DIX-staðalinn fyrir [[Ethernet|íðnet]]-tengingar. === Október === * [[10. október]] – ** Yfir 2.600 manns láta lífið í [[Alsír]] þegar jarðskjálfti leggur bæinn [[El Asnam]] í rúst. Hann er síðar endurbyggður sem [[Chlef]]. ** [[Margaret Thatcher]] heldur fræga ræðu þar sem hún klykkir út með orðunum „The lady is not for turning“. * [[11. október]] – [[FMLN]] samtökin eru stofnuð í [[El Salvador]]. * [[14. október]] – Þúsundir starfsmanna ítalska bílaframleiðandans [[FIAT]] fara í kröfugöngu gegn mánaðalangri vinnustöðvun verkalýðsfélaganna, sem láta undan og samþykkja samninga sem koma fyrirtækinu vel. * [[23. október]] – Forsætisráðherra Sovétríkjanna, [[Aleksej Kosygin]] segir af sér og [[Nikolaj Tikonov]] tekur við. === Nóvember === [[Mynd:Reagan_1980_campaign.jpg|thumb|right|Ronald og Nancy Reagan í kosningabaráttunni í Bandaríkjunum.]] * [[4. nóvember]] – [[Ronald Reagan]] sigrar [[Jimmy Carter]] í forsetakosningum í Bandaríkjunum. * [[12. nóvember]] – Geimkönnunarfarið [[Voyager 1]] kemst næst [[Satúrnus (pláneta)|Satúrnusi]]. * [[20. nóvember]] – Réttarhöld yfir [[fjórmenningagengið|fjórmenningagenginu]] hefjast í [[Kína]]. * [[21. nóvember]] – 85 látast í eldsvoða í [[MGM Grand Hotel and Casino]] í [[Las Vegas]]. * [[23. nóvember]] – Nær 3.000 manns látast og 300.000 missa heimili sín í [[Irpiníujarðskjálftinn|Irpiníujarðskjálftanum]] á Ítalíu. === Desember === * [[2. desember]] – Bandaríski trúboðinn [[Jean Donovan]] og þrjár nunnur eru myrt af dauðasveitum hersins í [[El Salvador]]. * [[4. desember]] – Hljómsveitin [[Led Zeppelin]] sendir frá sér fréttatilkynningu um upplausn sveitarinnar eftir andlát trommara sveitarinnar, [[John Bonham]]. * [[8. desember]] – [[John Lennon]] er skotinn til bana af [[Mark David Chapman]] fyrir utan heimili sitt í [[New York-borg]]. * [[16. desember]] – [[Samtök olíuútflutningsríkja]] ákveða að hækka olíuverð um 10%. ==Fædd== * [[4. janúar]] - [[Greg Cipes]], bandarískur leikari. * [[8. janúar]] - [[Rachel Nichols]], bandarísk leikkona. * [[9. janúar]] - [[Sergio García]], spænskur kylfingur. * [[18. janúar]] - [[Jason Segel]], bandarískur leikari. * [[25. janúar]] - [[Xavi]], spænskur knattspyrnumaður. * [[28. janúar]] - [[Nick Carter]], bandarískur söngvari ([[Backstreet Boys]]). * [[29. janúar]] **[[Óttar M. Norðfjörð]], íslenskur rithöfundur. **[[Ingimundur Ingimundarson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[12. febrúar]] [[Mynd:Christina_Ricci_by_David_Shankbone.jpg|thumb|right|Christina Ricci]] **[[Christina Ricci]], bandarísk leikkona. **[[Sarah Lancaster]], bandarísk leikkona. **[[Juan Carlos Ferrero]], spænskur tennisleikari. * [[27. febrúar]] - [[Chelsea Clinton]], dóttir Bill Clinton Bandaríkjaforseta. * [[28. febrúar]] - [[Christian Poulsen]], danskur knattspyrnumaður. * [[1. mars]] - [[Djimi Traoré]], knattspyrnumaður frá Malí. * [[7. mars]] **[[Laura Prepon]], bandarísk leikkona. **[[Murat Boz]], tyrkneskur söngvari. * [[9. mars]] - [[Matthew Gray Gubler]], bandarískur leikari. * [[11. mars]] - [[Úlfar Linnet]], íslenskur skemmtikraftur. * [[13. mars]] - [[Sara Bergmark Elfgren]], sænskur rithöfundur. * [[15. mars]] - [[Stefán Gíslason]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[21. mars]] - [[Ronaldinho]], brasilískur knattspyrnumaður. * [[26. mars]] - [[Pascal Hens]], þýskur handknattleiksmaður. * [[24. apríl]] - [[Reagan Gomez-Preston]], bandarísk leikkona. [[Mynd:Channing_Tatum_TIFF,_2011.jpg|thumb|right|Channing Tatum]] * [[26. apríl]] - [[Channing Tatum]], bandarískur leikari. * [[29. apríl]] **[[Nicole Steinwedell]], bandarísk leikkona. **[[Bre Blair]], kanadísk leikkona. * [[11. maí]] - [[Björgólfur Hideaki Takefusa]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[13. maí]] - [[Egill Einarsson]], íslenskur fjölmiðlamaður. * [[19. maí]] - [[Sara Riel]], íslensk myndlistarkona. * [[22. maí]] - [[Róbert Gunnarsson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[30. maí]] - [[Steven Gerrard]], enskur knattspyrnumaður. * [[10. júní]] - [[Gísli Freyr Valdórsson]], íslenskur stjórnmálafræðingur. * [[13. júní]] - [[Darius Vassell]], enskur knattspyrnumaður. * [[15. júní]] - [[Iker Romero]], spænskur handknattleiksmaður. * [[17. júní]] - [[Venus Williams]], bandarískur tennisleikari. * [[19. júní]] - [[Lauren Lee Smith]], kanadísk leikkona. * [[20. júní]] - [[Vignir Svavarsson]], íslenskur handknattleiksmaður. [[Mynd:Alexander_Petersson_03.jpg|thumb|right|Alexander Petersson]] * [[2. júlí]] - [[Alexander Petersson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[3. júlí]] - [[Olivia Munn]], bandarísk leikkona. * [[8. júlí]] **[[Robbie Keane]], írskur knattspyrnumaður. **[[Auðunn Blöndal]], íslenskur dagskrárgerðarmaður. * [[10. júlí]] - [[Jessica Simpson]], bandarísk söngkona. * [[18. júlí]] - [[Kristen Bell]], bandarísk leikkona. * [[20. júlí]] **[[Sturla Ásgeirsson]], íslenskur handknattleiksmaður. **[[Gisele Bündchen]], brasilísk fyrirsæta. * [[29. júlí]] - [[Rachel Miner]], bandarísk leikkona. * [[22. ágúst]] - [[Aya Sumika]], bandarísk leikkona. * [[26. ágúst]] **[[Macaulay Culkin]], bandarískur leikari. **[[Chris Pine]], bandarískur leikari. * [[29. ágúst]] - [[David Desrosiers]], kanadískur bassaleikari ([[Simple Plan]]). * [[5. september]] **[[Marianna Madia]], ítalskur stjórnmálamaður. **[[Stefán Logi Magnússon]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[8. september]] - [[Kristian Kjelling]], norskur handknattleiksmaður. * [[12. september]] - [[Bjarni Fritzson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[15. september]] - [[Katrín Atladóttir]], íslensk badmintonkona. * [[16. september]] - [[Davíð Þorláksson]], íslenskur lögfræðingur. * [[20. september]] - [[Igor Vori]], króatískur handknattleiksmaður. * [[24. september]] - [[John Arne Riise]], norskur knattspyrnumaður. * [[25. september]] - [[Pawel Bartoszek]], íslenskur stærðfræðingur. * [[29. september]] - [[Zachary Levi]], bandarískur leikari. * [[4. október]] - [[Tomas Rosicky]], tékkneskur knattspyrnumaður. * [[11. október]] - [[Julie McNiven]], bandarísk leikkona. * [[17. október]] - [[Alberto Porro Carmona]], spænskur hljómsveitarstjóri. [[Mynd:Kim_Kardashian_6.jpg|thumb|right|Kim Kardashian]] * [[21. október]] - [[Kim Kardashian]], bandarísk athafnakona. * [[22. október]] - [[Helgi Hrafn Gunnarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[26. október]] - [[Cristian Chivu]], rúmenskur knattspyrnumaður. * [[28. október]] - [[Alan Smith]], enskur knattspyrnumaður. * [[12. nóvember]] - [[Ryan Gosling]], kanadískur leikari. * [[13. nóvember]] - [[Sverrir Bergmann Magnússon]] íslenskur söngvari og fjölmiðlamaður. * [[19. nóvember]] - [[Yipsi Moreno]], kúbverskur sleggjukastari. * [[29. nóvember]] - [[Hreiðar Levý Guðmundsson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[3. desember]] - [[Jenna Dewan]], bandarísk leikkona. * [[7. desember]] - [[John Terry]], enskur knattspyrnumaður. * [[13. desember]] - [[Agnieszka Włodarczyk]], pólsk leikkona. * [[18. desember]] - [[Christina Aguilera]], bandarísk söngkona. * [[19. desember]] - [[Jake Gyllenhaal]], bandarískur leikari. * [[28. desember]] - [[Vanessa Ferlito]], bandarísk leikkona. * [[30. desember]] - [[Eliza Dushku]], bandarísk leikkona. ==Dáin== * [[16. janúar]] - [[Jón Gíslason]], íslenskur þýðandi (f. [[1909]]). * [[16. febrúar]] - [[Erich Hückel]], þýskir eðlis- og enfafræðingur (f. [[1895]]). * [[19. febrúar]] - [[Bon Scott]], ástralskur söngvari rokksveitarinnar [[AC/DC]]. (f. [[1946]]). * [[17. mars]] - [[Boun Oum]], síðasti erfðaprins Champasak (f. [[1912]]). * [[31. mars]] - [[Jesse Owens]], bandarískur íþróttamaður (f. [[1913]]). * [[15. apríl]] - [[Jean-Paul Sartre]], franskur heimspekingur, rithöfundur og nóbelsverðlaunahafi (f. [[1905]]). [[Mynd:Alfred_Hitchcock_NYWTS.jpg|thumb|right|Alfred Hitchcock]] * [[29. apríl]] - [[Alfred Hitchcock]], bandarískur leikstjóri (f. [[1899]]). * [[4. maí]] - [[Josip Broz Tito]], forseti Júgóslavíu (f. 1892). * [[15. maí]] - [[Jóhann Hafstein]], íslenskur stjórnmálamaður og stofnandi Vöku, félags lýðræðissinnaðra stúdenta. * [[28. maí]] - [[Ian Curtis]], söngvari Joy Division (f. [[1956]]). * [[4. júní]] - [[Leopold Kielholz]], svissneskur knattspyrnumaður og þjálfari (f. 1911). * [[7. júní]] - [[Henry Miller]], bandarískur rithöfundur (f. [[1891]]). * [[24. júlí]] - [[Peter Sellers]], breskur leikari (f. [[1925]]). * [[25. júlí]] - [[Vladimír Vísotskí]], rússneskur söngvari (f. [[1938]]). * [[27. júlí]] - [[Múhameð Resa Pahlavi]] Íranskeisari (f. [[1919]]). * [[10. ágúst]] - [[Gareth Evans]], breskur heimspekingur (f. [[1946]]). * [[13. ágúst]] - [[Magnús Á. Árnason]], íslenskur listmálari (f. [[1894]]). * [[20. ágúst]] - [[Björgvin Sæmundsson]], íslenskur verkfræðingur (f. [[1930]]). * [[17. september]] - [[Anastasio Somoza Debayle]], forseti Níkaragva (f. [[1925]]). * [[25. september]] - [[John Bonham]], enskur trommuleikari (f. [[1948]]). * [[18. október]] - [[Pétur Hoffmann Salómonsson]], íslenskur sjómaður (f. [[1897]]). * [[20. október]] - [[Stefán Jóhann Stefánsson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1894]]). * [[9. nóvember]] - [[A. Paul Weber]], þýskur grafíklistamaður (f. [[1893]]). * [[8. desember]] - [[John Lennon]], breskur tónlistarmaður (f. [[1940]]). * [[16. desember]] - [[Ólafur Jónsson, ráðunautur]] (f. [[1895]]). * [[25. desember]] - [[Marcel Langiller]], franskur knattspyrnumaður (f. [[1908]]). * [[31. desember]] - [[Marshall McLuhan]], kanadískur bókmenntafræðingur (f. [[1911]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[James Watson Cronin]], [[Val Logsdon Fitch]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Paul Berg]], [[Walter Gilbert]], [[Frederick Sanger]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Baruj Benacerraf]], [[Jean Dausset]], [[George D. Snell]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Czeslaw Milosz]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Adolfo Pérez Esquivel]] * [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[Lawrence Klein]] == Heimildaskrá == {{commonscat}} [[Flokkur:1980]] 9lkc910wy6t6n2s2yrtm4oxihv1qabi 4 1746 1965199 1964649 2026-06-02T13:46:59Z MyraMidnight 41218 /* Borðspil og flokkun þeirra */ kem kannski með betri umræðu efni næst. (tek út eigin viðbót í pottinn) 1965199 wikitext text/x-wiki <!-- Skiljið þessa línu eftir -->{{Potturinn}}__NEWSECTIONLINK____TOC__ == Pilibhit-tígursfriðlandið == I am not sure where to report this. [[Pilibhit-tígursfriðlandið]] was written on 3 November by [[Notandi:Pixel009]], who has been blocked on en Wikipedia as a sockpuppet and globally locked for spamming around 100 different language versions on the same subject, see [[:meta:Steward requests/Global/2025-w48#Global block/unblock for Pixel009]]. The article probably needs to be reviewed for neutrality and use of Icelandic, or possibly it should be deleted as spam. [[:en:Pilibhit Tiger Reserve]] has existed since 2008, so presumably the subject is notable. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] may have already dealt with any problems. [[Notandi:TSventon|TSventon]] ([[Notandaspjall:TSventon|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:24 (UTC) : I sometimes delete those translated sites but I decided to give this one a fix. Might need more repairing. Thanx for notifying. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:43 (UTC) == 25 ára afmæli Wikipedíu 15. janúar 2026 == þann 15. janúar næstkomandi verður 25 afmæli alþjóðlega Wikipedia verkefnisins. Ættum við ekki að minnast þess með einhverjum hætti og hafa hitting eða stafrænan viðburð? Eða baka afmælisköku? Einfalt væri að hafa mitting (stafrænan hitting t.d. í Zoom eða á einhverjum fundastað) sem byrjaði rúmlega kl. 16 það gæti tengst fyrirhuguðu "A 15-minute pre-party" sem á að byrja kl. 15:45 og vera bara afmælisóskir og svoleiðis. Hér er nánar um þann viðburð: [[metawiki:Event:Wikipedia_25_Virtual_Celebration|Event:Wikipedia 25 Virtual Celebration - Meta-Wiki]] @salvor [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. desember 2025 kl. 19:05 (UTC) :Um að gera [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-24148-9|&#126;2026-24148-9]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-24148-9|spjall]]) 12. janúar 2026 kl. 09:15 (UTC) :Hérna er frétt á RÚV um viðtalið sem ég fór í lestinni: [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-01-26-aetladi-ser-ad-eyda-eftirlaunaarunum-a-wikipedia-464484 Ætlaði sér að eyða eftirlaunaárunum á Wikipedia] :Hér er tengill beint á upptökuna á viðtalinu (þetta var bara notalegt spjall) https://www.ruv.is/utvarp/spila/lestin/23619/bj4729 [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 17:40 (UTC) ::Vel gert! Fínt viðtal. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 18:48 (UTC) ::: Já, þetta var skemmtilegt, takk. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 19:52 (UTC) : Rás1 eða þátturinn Lestin spyr í gegnum skilaboð Vina Wikipedía á fb hvort einhver vilji koma í viðtal næstkomandi mánudag og ræða Wikipedíu og 25 ára afmælið. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. janúar 2026 kl. 15:45 (UTC) :Ég bauð mig fram ef enginn annar hefði gert það. Mikilvægt að nýta öll tækifæri til að kynna Wikipediu. Fer í viðtal á morgun mánudag. Held að það verði spurt um íslensku wikipedia, hvað sé skrifað, og t.d. hvaða grein er oftast breytt og hvaða grein er lengsta greinin og svo t.d. um wikipedíu á gervigreindartímum. Ég veit reyndar ekki hvar ég get flett upp svona statistik um íslensku wikipedíu eins og lengd greinar eða hvaða grein fólk sé áhugasamast um. Endilega komið með ábendingar [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 22:10 (UTC) == Mig vantar réttan 'fána' Hamas inn svoleiðis að ég geti tengt hana í grein Hamas. == Hæhæ. Ég er enn aðeins að læra. Mér er pínulítið óskýrt hví ég get ekki einfaldlega notað 'https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_Hamas.svg' í einu formi eða öðru [https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Qassam_Brigades í skiptum fyrir fána al-Qassam] í greininni um [[Hamas]]. Það væri kúl ef einhver gæti upphalað myndinni, það sem væri enn meira kúl væri ef einhver gæti sagt mér hvort ég geti hreinlega hlekkjað beint í efni frá wikimedia eða hvort þau sé aðskilið/mögulega frátekið ecosystem fyrir Enska alfræðiritið, hvað ég sé að gera vitlaust, og/eða hvernig ég ætti að snúa mér í þessu, hvort sé þessvegna mögulega auðveldasta launsnin að endurupphala myndinni einfaldlega á Íslenska alfræðiritið sbr Wikipedia:Hlaða_inn_skrá. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 02:24 (UTC) :Fáni Hamas sem notaður er í ensku greininni er varinn höfundarrétti, og er þess vegna ekki til sem mynd inni á Wikimedia Commons. Það þýðir að það er ekki hægt að nota hann utan ensku Wiki. Það væri hægt að hlaða honum sérstaklega upp á íslensku Wikipediu, en það er spurning hvort það væri strangt til tekið löglegt. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 05:06 (UTC) ::Takk fyrir svarið. ::Er fáni al-Qassam ekki varinn höfundarrétti? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 14:04 (UTC) :::Hann er of almennur til að njóta verndar. Þetta er bara trúarjátningin á grænum bakgrunni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 18:18 (UTC) ::::Hvað gerist ef ég brýt höfundarréttarlögin og upphel fánanum bara samt eins og [https://no.wikipedia.org/wiki/Hamas gert hefur t.d. verið hér]? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 19:54 (UTC) :::::Skránni verður eytt á endanum. Það er t.d. eyðingartillaga á [[:c:File:Emblem_of_Hamas_Vector_Graphic.svg|þessu]]. Málið með Commons er að það er mjög undirmannað og efni getur hangið inni heillengi þó að það sé höfundarréttarvarið af því að það er tímafrekt að fara í gegnum þetta. Ég mæli ekki með því að bæta í þann haug með því að brjóta vísvitandi reglur. Ef þú vilt fá þetta inn í íslensku greinina þá er ekki annað í boði en hlaða mynd inn hér og rökstyðja notkunina með svipuðum hætti og gert er á ensku útgáfunni. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 20:50 (UTC) ::::::Oki. Þá gerum við það ekki. ::::::Þá er bara að skoða aðrar leiðir sem valda ekki veseni og brjóta ekki reglur. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 23. desember 2025 kl. 00:00 (UTC) == Report concerning User:~2026-17683-2 == [[Special:Contributions/~2026-17683-2|~2026-17683-2]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:00 (UTC) :{{done}} [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:05 (UTC) == Forðist þessa tröllasíðu með rangar talsetningarupplýsingar. == Sælir, íslenska er ekki móðurmál mitt svo það gætu verið nokkrar stafsetningarvillur. Ég einfaldlega bara hef mikinn áhuga á íslenskum talsetningum og miðlum. Þess vegna hef ég gert nokkrar breytingar hér og þar, bæði til að æfa málið og til að gera upplýsingar aðgengilegar. Ég hef nýlega tekið eftir því að mikið af talsetningarupplýsingum á Wikipedia hefur verið bætt inn frá trollasíðu sem kallast The Dubbing Database. Þetta er síða sem ég hélt áður að væri í lagi, þegar skjáskot af kreditlistum voru til staðar. En smám saman fór ég að átta mig á því að þar eru margir krakkar og nettröll að breyta efni í þeim tilgangi að dreifa rangar upplýsingar. Þessi nettröll hafa gengið mjög langt í að búa til falskar upplýsingar. Á síðunni hafa til dæmis verið skáldaðar staðhæfingar á borð við að Ólafur Darri Ólafsson hafi leikið Black Bart í Sverðinu í steininum, og það sett fram sem staðreynd. Það var líka einhver gæi á síðunni sem bjó til falskt sænskt kreditlistaskjáskot úr Gravity Falls í Photoshop, eingöngu til að dreifa rangar upplýsingar. Sem rannsakandi fer þetta gríðarlega í taugarnar á mér, þar sem nettröllum tekst þannig að koma röngum upplýsingum í almenna dreifingu. Upplýsingarnar frá þessari síðu hafa allar verið settar inn af sama notanda. Ég held ekki að viðkomandinn geri sér grein fyrir að hann sé að bæta inn rangar upplýsingar en það væri þó ástæða til að fara yfir allar þessar greinar og ræða við notandann sem bætir þessu inn. Síðurnar sem ég hef hingað til séð með upplýsingum frá þessari síðu eru: Edda Björg Eyjólfsdóttir Sverðið í steininum Svampur Sveinsson Ef ekki er hægt að finna upplýsingar um talsetningar í traustum heimildum, ætti frekar að nota opinbera kreditlista frá Disney+, DVD-diskum, VHS-spólum og þess háttar. Ég veit að tilvísun eins og „VHS leikaralisti“ er ekki sú auðveldasta að sannreyna, en hún er samt þúsund sinnum betri en þessi fyrrnefnda tröllasíða. Vona að þið getið skoðað þetta nánar. Með góðri kveðju. [[Notandi:LexLuxor05|LexLuxor05]] ([[Notandaspjall:LexLuxor05|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 15:30 (UTC) :''Ofangreint fært frá [[Spjall:Forsíða]]'' --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 19:17 (UTC) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16. janúar 2026 kl. 19:45 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Misvísandi upplýsingar == Góðan daginn. Rak augun í eftirfarandi: Neðangreindar upplýsingar er að finna á síðunni "Hlaupár – Wikipedia": ''Á [[Ísland|Íslandi]] var gregoríska tímatalið tekið upp '''í byrjun október árið 1700. Þá var 10 dögum sleppt úr, svo að í stað 1. október kom 11. október.''' Dagarnir 1. til 10. október árið 1700 hafa því aldrei verið til á Íslandi.'' Allt aðrar upplysingar um sama efni koma hins vegar fram á síðunni „Gregoríska tímatalið – Wikipedia“ ''Gregoríska tímatalið var tekið upp á Íslandi árið 1700 ásamt flestum ríkjum [[Mótmælendatrú|mótmælenda]] í Evrópu. Var skekkjan þá orðin 11 dagar frá júlíska tímatalinu, en hafði verið 10 dagar þegar tímatalið var fyrst tekið í notkun árið 1582 o'''g voru þessir 11 dagar felldir niður úr árinu, þannig að 28. nóvember kom í stað 17. nóvember.''''' Sko, ég lærði þetta einhvern tíma, þ.e. hvaða dagsetningar duttu út en man ekki lengur hvort það var í okt. eða nóv.. Ég treysti mér því ekki til að laga þetta sjálf. Er ekki einhver sem getur lagað þetta til að það séu ekki misvísandi upplýsingar á síðunum? [[Notandi:DisaIvars|DisaIvars]] ([[Notandaspjall:DisaIvars|spjall]]) 17. janúar 2026 kl. 14:28 (UTC) : Kærar þakkir fyrir ábendinguna. Búinn að laga. Leiðréttingin er inni á [[Gregoríska tímatalið]]. Misskilningurinn stafar af breytingunni 1583 þegar kaþólsk lönd tóku upp nýja stíl, en þá var 10 dögum sleppt í byrjun október. Það gilti hins vegar aldrei á Íslandi og þegar nýi stíll var tekinn upp í Danaveldi árið 1700 var skekkjan orðin 11 dagar. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 14:18 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 13:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Síður um sjónvarpsumfjöllun og íþróttir == það er mikið að greinum um íþróttatengd mál á Wikipedia en er ekki eðlilegt að hafa einhverja stefnu varðandi hvað er viðeigandi. Ég sá t.d. að einhver hafði sett inn grein um sjónvarpumfjöllun um ákveðna tegund íþrótta. Á ekki að eyða slíkum greinum? [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:01 (UTC) : Ég er sammála með síðuna um sjónvarpsumfjöllunina og gruna notanda sem er í banni um að hafa stofnað hana.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:22 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 19. janúar 2026 kl. 21:01 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Úrelt orðanotkun == Hæ, ég er með pælingu. Vitið þið um greinar þar sem er enn til staðar orðanotkun eða orðafar sem þykir úrelt í dag. Ég gerði nokkrar lagfæringar varðandi frumbyggja Ameríku og var að pæla hvort þið vitið um fleiri dæmi um orðanotkun sem þarf nauðsynlega að lagfæra í samræmi við nútíma málvenjur og samfélagslegar breytingar. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-49679-3|&#126;2026-49679-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-49679-3|spjall]]) 23. janúar 2026 kl. 12:35 (UTC) :Hæ Björn, ég hélt að þú værir í banni. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 23. janúar 2026 kl. 21:54 (UTC) == Report concerning User:LI Mintian == [[Special:Contributions/LI Mintian|LI Mintian]] &ndash; Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:PieWriter|PieWriter]] ([[Notandaspjall:PieWriter|spjall]]) 5. febrúar 2026 kl. 07:51 (UTC) == Report concerning User:~2026-92643-0 == [[Special:Contributions/~2026-92643-0|~2026-92643-0]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Notandaspjall:Quinlan83|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 23:04 (UTC) == Þýddir kvikmyndatitlar == Ég velti því fyrir mér á pottinum í fyrra hvort það væri einhver viðmiðunarregla um hvort það eigi að nota íslenska titla í greinum fyrir kvikmyndir, eða hvort það eigi að halda sig við frumtitla. Það voru skiptar skoðanir um það en það komst engin afgerandi niðurstaða. Ég sé að @[[Notandi:Akigka|Akigka]] hefur verið að gera greinar um James Bond-myndirnar með íslensku titlunum í heiti greinanna, sem mér finnst alveg fínt, en það pirrar mig pínu að það sé ekkert samræmi á milli greina um það hvort íslenskur eða enskur titill sé notaður. Ég myndi vilja semja um einhver skýr viðmið. Við höfðum rætt um að það mætti kannski nota enska titla ef þeir væru mun þekktari en sá íslenski, en það er náttúrlega huglægt mat hvers og eins. Persónulega myndi ég frekar vilja nota íslenska titla í greinarheitum þar sem það á við, enda þótt þeir séu ekki mikið notaðir, enda er það í meira samræmi við markmið þess að skrifa alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:21 (UTC) :Ég finn ekki gömlu umræðuna, nema það sé [[Spjall:Gene Wilder#Íslensk eða ensk (upprunaleg) nöfn á kvikmyndum|þessi]], en mig minnir að niðurstaðan hafi verið að nota íslenska titla ''ef þeir eru til'' (ekki búa til nýjar þýðingar), annars upprunalegan titil. Það er alla vega það sem yfirleitt er gert á öðrum útgáfum wp. Það getur samt verið í andstöðu við þá reglu að nota þekktasta heitið. Sem dæmi þá er tiltekinn ítalskur spagettívestri frá 1966 örugglega þekktastur á Íslandi undir enska titlinum ''The Good, the Bad and the Ugly'', en íslenska heitið (frá 1971) er ''Einn var góður, annar illur, þriðji grimmur''. Upprunalega heitið er hins vegar ''Il buono, il brutto, il cattivo''. Væri ekki dálítið hallærislegt að hafa greinina undir enska titlinum, þótt hann sé örugglega þekktari en hinir tveir? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:57 (UTC) ::NB. Er alveg sammála þér með ósamræmið. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:01 (UTC) :::Þetta var [https://is.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Potturinn/Safn_28#%C3%8Dslenskir_kvikmyndatitlar þessi umræða]. Það var ekki beint nein niðurstaða, en sumum fannst ekki skýrt hvenær íslensk þýðing á titli hefði öðlast formlegt gildi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:54 (UTC) ::::Ég held að það sé ekki hægt að setja eina reglu sem eigi við um allar kvikmyndir, stundum er þetta matsatriði. En meginreglan hefur alltaf verið og á við um allar greinar að nota þann titil sem flestir þekkja viðfangsefnið sem. Í fyrri umræðu nefndi ég Ísöld og Hringadrottingssögu sem dæmi um íslenska titla. The Good, the Bad and the Ugly finnst mér dæmi um mynd sem flestir þekkja undir enska titlinum. Ég hef til dæmis aldrei séð titilinn [[Segðu aldrei aftur aldrei]] og það stingur soldið. Það ætti frekar að nota enska titilinn. Sama á við um allar Bond myndirnar. En það er bara mín persónulega skoðun. Ef það á að komast einhver niðurstaða í þetta þá þarf eiginlega bara að kjósa. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 19. febrúar 2026 kl. 02:56 (UTC) :::::Bond er svolítið spes, því sumar þýðingarnar eru vel þekktar (Víg í sjónmáli, Njósnarinn sem elskaði mig, Í leyniþjónustu hennar hátignar), en aðrar held ég nánast alveg óþekktar (Þú lifir aðeins tvisvar, Logandi hræddir, Leyfið afturkallað). Hið sama virðist gilda um aðrar tungumálaútgáfur wp. Spænska og danska wp víkja þarna sum staðar út af þeirri reglu að nota innlend heiti. Mér fannst einmitt þurfa að gæta samræmis og valdi því að nota íslenska titilinn alls staðar. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 11:11 (UTC) ::::::Hitt málið er líka, eins og það stendur fyrir mínum dyrum, að meirihluti allra greina á íslensku Wikipediu notast við titla sem eru faktískt minna notaðir en alþjóðlegir titlar, því við erum jú að skrifa á tungumáli sem fáir tala. Það eiginlega hluti af eðli þess verkefnis að skrifa alfræðiefni á íslensku að notast við ýmis heiti sem eru ekki endilega vel þekkt, stundum jafnvel ekki meðal Íslendinga. Þess vegna hef ég ekkert það miklar áhyggjur þótt íslensku titlarnir séu minna notaðir en þeir ensku. ::::::Svo er hitt, að tregi til að nota íslenska kvikmyndatitla því enginn annar gerir það er hálfpartinn sjálf-uppfyllandi spádómur ef svo má að orði komast. Enginn notar þá vegna þess að enginn notar þá. Þannig að mér finnst við í raun vera að ýta undir ákveðna hneigð með því að setja íslensku titlana ekki í forgrunn þótt þetta eigi að vera alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 12:53 (UTC) : Sammála Steininum. Íslensku titlarnir mega koma svo eftir á eða í sviga.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 20:53 (UTC) ::@[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] Þetta er áhugaverð pæling varðandi sjálf-uppfyllandi spádóm. En mér finnst ekki að það sé hlutverk Wikipedia að spyrna á móti þróun íslenskrar málnotkunar. Wikipedia á að vera hlutlaus hvað það varðar. Við notum þá titla sem fólk notar í almennu tali. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 20. febrúar 2026 kl. 00:59 (UTC) :::Það sem samt stingur mig mest núna er þessi skortur á samræmi. Eins og staðan er núna erum við með dæmi þar sem sumar greinar um kvikmyndir í sömu kvikmyndaseríunni eru með titla á íslensku en aðrar á ensku. (t.d. [[Charlie's Angels (kvikmynd)]] og síðan [[Englar Charlies gefa í botn]]). Þess vegna finnst mér ekki alveg ganga að hafa þetta algjörlega matskennt eftir greinarhöfundi. :::Akigka er líka með góðan punkt hvað varðar myndir eins og spagettívestrana, þar sem frumtitillinn er ekki sá enski, þótt hann sé líklega þekktari. Eða t.d. kóresku myndina sem flestir kalla ''Parasite'', en hét ''Gisaengchung'' á frummálinu og var þýdd sem ''Sníkjudýrin'' á íslensku. Mér finnst svakalegur ósiður þegar fólk notar ensk heiti yfir hluti sem voru ekki upphaflega á ensku, þannig að ég myndi alltaf mæla með því að íslenskur titill sé notaður í slíkum tilfellum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 09:22 (UTC) ::::Ég er frekar á því að nota íslenska titilinn sem greinarheiti ef hann er til, en annars upprunalegan titil. Mér finnst að upprunalegi titillinn eigi að koma í sviga þar sem titillinn kemur fyrst fyrir, og í listum (t.d. listum yfir myndir tiltekins leikstjóra). Í samfelldu máli inni í greinum finnst mér kannski eðlilegt að nota algengasta titilinn, ef það passar að öðru leyti. Annars er íslenski titillinn yfirleitt þjálli í samfelldu máli (beygist t.d.). Ég held að pistlar Arnaldar Indriðasonar og Ævars Arnar Jósepssonar hafi átt stóran þátt í að gera íslenska kvikmyndatitla erlendra mynda þekkta. Það er ólíkt að skrifa um kvikmynd í samfelldu löngu máli, eða setja saman topp-10-lista eða svipað; en það er oft eina samhengið þar sem vissir kvikmyndatitlar koma fyrir á Íslandi - umfjöllunina vantar. Það er líka ástæðan fyrir því að oft eru íslenskir titlar "listrænna" kvikmynda þekktari en titlar hasarmynda: af því þær hafa fengið sérstaka umfjöllun. Kvikmyndagreinar hér á is.wp eru líka dæmi um umfjöllun, svo þær hafa áhrif, hvort sem okkur líkar það betur eða verr :) [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 12:24 (UTC) :::Einn annar punktur sem mig langar til að benda á er að ef íslenskir titlar væru meginreglan í greinum hér væri þröskuldurinn aðeins hærri til að skrifa greinar. Eins og staðan er núna eru mjög margar greinar um kvikmyndir skrifaðar af fólki sem bersýnilega kann ekki íslensku og hendir bara inn örgreinum sem innihalda engar upplýsingar. Ef það væri meginregla að taka a.m.k. fram íslenskan titil myndi slíkum greinum mögulega fækka. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. febrúar 2026 kl. 01:34 (UTC) ::::Meginreglan að nota íslenskan titil er til á [[Wikipedia:Nafnavenjur greina]]. Þetta er frekar um eftirfylgni. Sammála að eyða greinum sem eru bara "Titill er bandarísk kvikmynd". [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:18 (UTC) :::::Þannig að þú myndir segja að samkvæmt núgildandi venjum sé rétt að kvikmyndatitlarnir séu á íslensku, ef íslenskur titill er fyrir hendi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:52 (UTC) == Ágreiningur um hlutlægni og notkun stjórnunarheimilda á [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] == Góðir Wikipedíuþátttakendur. Ég legg hér fram tvo tengda málaflutning er varða greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] og óska eftir sjónarmiðum óháðra ritstjóra og stjórnenda. === 1. Efnislegur ágreiningur: „Umræða um alþjóðamál" === Bætt var við kafla í greinina sem fjallar um persónulegar skoðanir einstakra flokksleiðtoga á Kína, Rússlandi og Norður-Kóreu. Ég ([[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]]) lagði til að kaflinn yrði annaðhvort fjarlægður eða orðaður á hlutlægan hátt, með vísan til [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] og [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]: * Kaflinn er í óhófi langur miðað við aðra hluta greinarinnar og gefur persónulegum skoðunum óhóflegt vægi. * Engin sambærileg grein um íslenskt stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur slíkan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. * Heimildin sjálf (Vísir) staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir, ekki flokksstefna. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er ósammála og við höfum verið í samningaviðræðum um málamiðlun á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]]. Kjarnaágreiningurinn snýst um orðalag: ég lagði til „rætt hvað megi læra af" en TKSnaevarr krefst „hrósað." Munurinn er grundvallarmunur á hlutlægri lýsingu og dómsályktun. Ég bið óháða ritstjóra um að kynna sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og gefa sjálfstætt álit á því hvort kaflinn standist kröfur [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. === 2. Notkun stjórnunarheimilda af aðila í ágreiningi (WP:INVOLVED) === Tímaröð atburða 21. febrúar 2026: # Klukkan '''16:43 UTC''' læsti [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] með þeim rökum að bíða skyldi eftir samkomulagi. # [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er sjálfur virkur þátttakandi í efnislegum ágreiningi um greinina — hann hefur lagt fram fjölmörg rök á spjallsíðunni gegn breytingum mínum. # Klukkan '''23:26 UTC''' — meðan greinin var læst öðrum ritstjórum — gerði [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] verulegar breytingar á greininni (+1.793 bæti) '''án nokkurrar breytingarlýsingar'''. # Í þeim breytingum notaði hann orðalagið „hrósað" — það sama orðalag sem ég hafði gert skýrar athugasemdir við á spjallsíðunni og sem við höfðum ekki náð samkomulagi um. Með öðrum orðum: TKSnaevarr læsti greinina fyrir öðrum, og notaði síðan stjórnunarrétt sinn til að breyta greininni einhliða í ágreiningi þar sem hann er sjálfur hlutaðeigandi. Enginn annar ritstjóri gat brugðist við eða gert gagnbreytingar meðan á þessu stóð. Á enskri Wikipedíu er þetta brot á [[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]], sem kveður skýrt á um: ''"editors should not act as administrators in disputes in which they have been involved"''. Á íslensku er samsvarandi meginregla skráð á [[Wikipedia:Deilumál|reglum um deilumál]], þar sem fram kemur að ''„moppudýr eru ekki dómarar"''. Ég vil taka það fram að ég geri mér fulla grein fyrir að [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] hefur að öllum líkindum lagt þetta fram í góðri trú. Hér er ekki um persónulegar ásakanir að ræða. Vandinn er meginreglulegar: þegar stjórnandi er virkur þátttakandi í ágreiningi, á hann ekki að nota stjórnunarheimildir til að úrskurða í þeim sama ágreiningi. Tveir aðrir stjórnendur, [[Notandi:Bjarki S|Bjarki S]] og [[Notandi:Berserkur|Berserkur]], hafa einnig tekið þátt í ágreiningnum á sama hlið og TKSnaevarr, sem þýðir að þrír af hlutaðeigandi aðilum eru stjórnendur. === Beiðni === # Að '''óháðir ritstjórar''' kynni sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og taki afstöðu til efnislegs ágreinings um kaflann „Umræða um alþjóðamál" með hliðsjón af [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. # Að '''óháður stjórnandi''' endurskoði hvort lásingin og breytingarnar 21. febrúar 2026 hafi verið í samræmi við meginreglur um hlutlægar stjórnunarheimildir. # Að greinin verði opnuð aftur fyrir almennar breytingar þar til efnislegur ágreiningur hefur fengið réttilega meðferð á spjallsíðunni. Takk fyrir tímann. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 00:04 (UTC) :Ég hef ekki kynnt mér spjallsíðuna, hef ekki mikinn áhuga á því og er líka ekki stjórnandi á síðunni. Vildi bara benda á að það er enginn ritstjóri á Wikipedia. Og svo verður líka erfit að finna óháðann stjórnanda, það hafa allir sínar skoðanir. Ertu þá að tala um einhvern sem hefur ekki nú þegar tekið þátt í spjallsíðunni? [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 22. febrúar 2026 kl. 02:30 (UTC) :@[[Notandi:Steinninn|Steinninn]] Takk fyrir athugasemdina. Ég er að biðja um álit stjórnenda sem hafa ekki þegar tekið þátt í umræðunni á spjallsíðunni — sérstaklega vegna þess að annar hluti málsins snýr að notkun stjórnunarheimilda. Þrír stjórnendur hafa þegar tekið afstöðu á sömu hlið í efnislegum ágreiningi, og einn þeirra læsti greinina og breytti henni síðan sjálfur meðan hún var læst. Ég taga hér þá stjórnendur sem hafa ekki tekið þátt og bið um álit: @[[Notandi:Akigka|Akigka]] @[[Notandi:Bragi H|Bragi H]] @[[Notandi:Krun|Krun]] @[[Notandi:Salvor|Salvor]] @[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] @[[Notandi:Stefán Örvar Sigmundsson|Stefán Örvar Sigmundsson]] @[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:49 (UTC) Ég vil árétta að '''aðalkrafa mín er að kaflinn „Umræða um alþjóðamál" verði fjarlægður alveg'''. Rökin eru: * '''[[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]''' — Kaflinn gefur persónulegum skoðunum einstakra meðlima óhóflegt vægi í yfirlitsgrein um stjórnmálaflokk. Heimildin sjálf staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir sem flokkurinn hefur ekki samþykkt sem stefnu. * '''[[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]''' — Kaflinn gefur þá mynd að flokkurinn sem slíkur hafi afstöðu til þessara ríkja, þegar heimildirnar segja hið gagnstæða. * '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]''' — Aðalheimildin (Vísir, 29. des. 2025) er fréttaskýring/greining, ekki bein frétt. Uppruni efnisins er athugasemdir á samfélagsmiðlum. * '''[[:en:WP:LABEL|WP:LABEL]]''' — Orðalagið „hrósað" er gildishlaðin dómsályktun. Viðkomandi ræddu um innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu, sem er fjarri „hrósi" við ríkisstjórnir. * '''Enginn fordæmi''' — Engin önnur grein um íslenskan stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur sambærilegan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. Kaflinn sem nú stendur í greininni var málamiðlun af minni hálfu — upphaflega fjarlægði ég hann alveg. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:53 (UTC) :Þar sem ég er beðin sérstaklega sem stjórnandi um álit á greininni þá las ég hana yfir og hef strax eftirfarandi athugasemdir. :Það þarf að lagfæra greinina þannig að hún sér hlutlæg, upplýsandi og byggi á heimildum og inntakið sér atriði sem skipta máli. Eins og er þá virðist sumt vera efni sem á meira heima í fréttabréfi innan félagsins og hefur lítið upplýsingagildi og er of hlutdrægt til að passa í alfræðiriti og Wikipedíugrein. Kaflinn umræða um alþjóðamál ætti að fara út í heilu lagi. Það kemur okkur ekkert við hvað einhverjir hafa rætt á samfélagsmiðlum og wikipediagrein er ekki réttur vettvangur fyrir hugleiðingar fólks í stjórnmálum (t.d. setning eins og: "Sósíalistaflokkurinn hefur áréttað að viðhorf flokksmeðlima til þessara ríkja séu persónubundin og að flokkurinn hafi ekki mótað formlega stefnu í þeirra garð..... :Þetta er satt að segja bara orðavaðall og jafnvel atriði úr stefnuskrá flokka ættu ekki heima í wikipediagrein ekki nema í mjög knöppu formi (t.d. ef flokkur er með að móti ESB aðild þá má segja það og vitna í stefnuskrá flokksins en wikipedia er ekki vettvangur til að rökstyðja hvers vegna einhver flokkur er með eða móti ESB eða reka áróður fyrir einhverju ákveðnu viðhorfi. :Það er líka margt annað rugl í greinni og orðalagið og heimildanotkunin "samkvæmt Gunnari Smára..." er viðvaningsleg og ekki rétt heimildanotkun. það verður að vísa í birtar áreiðanlegar heimildir og það eru ákveðnar reglur um hvernig það er gert. :Hér er dæmi um eina breytingu á setningu sem ég sting upp á: Í stað setningarinnar "Mikil bylting og innanflokks átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025, þar sem að meðal annars Gunnar Smári var sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi. Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar sem að hafði verið virk innan flokksins sagði meðal annars af sér" komi setning eins og "Mikil átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025 sem endaði með......" Ég veit ekki hvað gerðist, mig minnir að það hafi verið þannig að flokkurinn klofnaði og fyrrum forusta varð undir í kosningum og stofnaði aðra hreyfingu með oddvita flokksins í borginni, það hlýtur að vera hægt að segja það á hlutlausu og knöppu máli og með því að vísa í áreiðanlegar heimildir (at huga að dagblöð eru ekki alltaf áreiðanlegar heimildir, innnanhússkjöl stjórnmálaflokks eða munnlegar heimildir eru aldrei áreiðanlegar heimildir sem passa í wikipedia grein) það er bara rugl að hafa með að einhver sem "hafi verið virk innan flokksins" hafi sagt af sér. [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 00:58 (UTC) ::Umfjöllunin um þessi alþjóðamál var ekki bara byggð á umræðum á samfélagsmiðlum. Þetta voru mál sem margir fjölmiðlar voru búnir að fjalla um og fleiri en einn meðlimur í flokknum voru búnir að tjá sig um við fjölmiðla. Á slíku stigi er ekki hægt að láta eins og þessi ummæli séu einkamál eða að þau eigi ekki erindi í heildstæðri umfjöllun um flokkinn. Hlutlaus umfjöllun getur ekki byggt eingöngu á sjálfsmynd flokksins eða eingöngu á frumgögnum sem koma frá honum sjálfum. ::Ég vil annars benda á að '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]'''-reglan sem @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] vísar til hér leggur ekkert bann við notkun fréttaskýringa sem heimilda, heldur nefnir hún skoðanapistla. Þetta er ekki sami hluturinn og ekkert í reglunni gefur til kynna að greinar á borð við þá sem var vísað til hér séu óviðeigandi. ::Grein Vísis sem vitnað var í var samantekt á ýmsum ummælum meðlima Sósíalistaflokksins, auk viðtals við leiðtoga flokksins þar sem hann gerði stuttlega grein fyrir viðhorfum sínum. Þegar greinin inniheldur viðtal við ytri aðila er bersýnilega ekki um að ræða bara viðhorf greinarhöfundar. ::Þar fyrir utan var ekkert af orðalagi greinarhöfundarins sem telja mætti gildishlaðið (t.d. "harðstjórnarríki") endurtekið í málsgreininni á Wikipediasíðunni. Eingöngu var vitnað í staðreyndir sem hlutrænt sé mátti telja réttar samkvæmt upplýsingunum í heimildinni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:36 (UTC) :Fyrir mitt leyti get ég ekki fallist á að téður kafli verði alveg fjarlægður. :WP:UNDUE lýsingin er afbökun. Hér er ekki um hvaða einstaka meðlim sem er heldur þann sem Sósíalistar hafa kjörið í stöðu sem samkvæmt hefðum og venjum er álitin vera ein æðsta staða stjórnmálaflokks. Að mér vitandi hefur Wikipedia ekki sett neina stefnu að öll umfjöllun um flokka þurfi að byggjast eingöngu á formlega samþykktri stefnu. Það er ekki fjarri lagi að fjalla um hvað formaður flokksins telur góða stefnu, og í þessu tilviki er hann að vísa í aðgerðir annarra ríkja sem honum hugnast. Það er varla ósanngjarnt að nefna slíkt enda gefur það einhverja mynd af því hvert hann myndi vilja að flokkurinn myndi stefna, á meðan það er nógu góð tenging við almenna stefnu flokksins (sósíalismi). Slík umfjöllun gæti þó úreldast ef það koma aðrir leiðtogar síðar sem eru andstæðrar skoðunar. :Fellst ekki á að WP:NPOV eigi við eins og greinin er núna, sbr. fyrri rökstuðning. :WP:RSOPINION-rökin eru fjarstæð og tek ég undir rök [[Notandi:TKSnaevarr|Notandi:TKSnaevarrs]] um að fréttaskýring er alveg nothæf heimild, einkum í ljósi þeirra gagna sem fylgja með henni. Athuga skal að verið er að vísa í athugasemdir sem Sæþór á að hafa ritað, og sýnist mér hann ekki hafa andmælt því að hafa skrifað þær. :WP:LABEL - Ef ummælin „Xi er bókstaflega besti leiðtogi jarðar og nýtur hæsta viðurkenningareinkunnar“ og „Við værum mjög heppin að fá þá [Pútin, Kim Yong-Un, o.fl.] sem leiðtoga í stað hinna ólýðræðislegu trúða á þingi“, ásamt því að segja hversu góðar tilteknar aðgerðir stjórnvalda á Rússlandi og Norður-Kóreu er ekki hrós gagnvart einstökum ríkisstjórnum og leiðtogum, þá veit ég varla hvað hrós er. :Engin fordæmi - Það eitt og sér er ekki ástæða til þess að fjarlægja umfjöllun, á meðan hún hlítir reglum Wikipediu. Þó yrði að gjalda varhug við því ef einhver sem er virkur í stjórnmálastarfi í íslenskum stjórnmálaflokk færi að setja inn slíka umfjöllun, hvort sem það er um eiginn flokk eða annan. Hið sama gildir um breytingar á efni slíkra umfjallana. :Þó ég taki undir að greinin er ekki fullkomlega vel framsett, þá virðist ekki vera slíkir annmarkar á efnisvalinu að það réttlæti eins mikla hreinsun og verið er að krefjast. :Þá vil ég minnast sérstaklega á regluna [[:en:WP:COI|WP:COI]] en hún felur í sér að frambjóðendur, fólk sem starfar beint fyrir frambjóðendur, og annað fólk sem tekur þátt í kosningabaráttunni eigi ekki að breyta síðunni um eigið framboð eða annarra. -[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] ([[Notandaspjall:Svavar Kjarrval|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 20:31 (UTC) ::@Svavar Kjarrval @Berserkur — WP:COI krafan byggir á þeirri forsendu að þið þekkið raunverulega deili á mér. Ég vil taka það skýrt fram: Ég hef aldrei gefið upp raunverulegt nafn mitt, deili eða tengsl við stjórnmálastarf á Wikipedia. Notandanafnið mitt er „Gudrodur" — þetta er handahófskennt notandanafn sem tengist ekki endilega raunverulegu nafni mínu. ::Þegar þið gefið í skyn að þið vitið hverjir ég er í raun og veru, og notið þær upplýsingar til að rýra framlag mitt, er það í besta falli WP:SPECULATION og í versta falli í andstöðu við WP:OUTING, sem kveður á um að persónulegar upplýsingar um ritstjóra skuli aldrei birtar eða notaðar án samþykkis þeirra. ::WP:COI kröfur verða að byggjast á upplýsingum sem ritstjórar hafa sjálfir birt á Wikipedia, ekki á grunni um hver einhver sé í raun. Ég hafna þess vegna þessari kröfu. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 22:21 (UTC) '''Uppfærsla:''' Ég hef grisjað kaflann „Umræða um alþjóðamál" í greininni og vil reyna að ná sátt við [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]]. Kaflinn er nú styttur úr þremur málsgreinum í tvær: # Fjarlægði málsgrein um Kristinn Hannesson (5. sæti á framboðslista, ekki forystumaður). # Breytti „hrósað" í „rætt hvað megi læra af" — nákvæmara gagnvart heimildinni þar sem viðkomandi ræddu innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu. # Fjarlægði setningu um „bandarískan áróður" sem var tekin úr samhengi. # Styttingin styður við [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] — kaflinn gefur nú ekki lengur óhóflegt vægi. Ég hef spurt TKSnaevarr á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]] hvort hann sé sáttur við þessa útgáfu. Ef sátt næst þar þá er efnislegur ágreiningur leystur. Spurningin um notkun stjórnunarheimilda ([[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]]) stendur þó enn — óháð niðurstöðu efniságreiningsins er það meginregluatriði að stjórnandi eigi ekki að læsa grein og breyta henni síðan sjálfur í eigin þágu í ágreiningi. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 12:54 (UTC) :Þetta er slatti að kíkja á, skoða. [[Notandi:Stalfur|Stalfur]] ([[Notandaspjall:Stalfur|spjall]]) 24. febrúar 2026 kl. 20:14 (UTC) :Ég læsti síðunni tímabundið til að koma í veg fyrir breytingastríð, þar sem þú hafðir ítrekað tekið setninguna út án samráðs eða umræðu. :Breytingarnar sem ég gerði voru ekki "í eigin þágu", heldur voru þær byggðar á málamiðlunartillögum sem þú hafðir lýst þig fylgjandi eða voru beinlínis frá þér komnar, þ.e. að færa umfjöllunina í sér kafla, bæta við fleiri heimildum (meðal annars heimild sem þú lagðir sjálfur til um Norður-Kóreuferðina) og bæta við samhengi um ummælin sem vísað var í. :En nei, ég er annars ekki sáttur við breytingarnar eins og þær standa, því þær fela hreinlega í sér yfirvarp. Það er til dæmis fáránlegt að halda því fram að notkun orðsins "hrósa" gefi skakka mynd af ummælunum sem voru viðhöfð. Á spjallsíðunni talar þú um að hugtakið gefi í skyn "blinda aðdáun", sem er afbökun á merkingu orðsins. Ef ég segi að einhver standi sig vel er ég að hrósa honum. Ummælin í tilvitnuðum greinum verða ekki túlkuð sem neitt annað en hrós, og það að halda öðru fram er í besta falli orðhengilsháttur og í versta falli vísvitandi útúrsnúningur. :Ég hafna því líka alfarið að ég hafi tekið orðin um bandarískan áróður úr samhengi og bið þig um að rökstyðja það frekar. Þetta eru tilvitnanirnar í Sæþór þar sem hann notaði orðið: :: ''Hugmyndin að þetta séu vondir leiðtogar (eða Assad) er hreinn vestrænn áróður.'' :og :: '' Við erum með mjög sjúka fjölmiðla sem eru oft að endurtaka lygi og áróður Bandaríkjanna'' :Setningin sem ég skrifaði, og þú tókst út, var á þessa leið: ''Sæþór hefur gagnrýnt umfjöllun vestrænna fjölmiðla um þessi ríki og leiðtoga þeirra og segir hana einkennast af bandarískum áróðri.'' :Ég fæ ekki séð að setningin sem ég skrifaði sé á nokkurn hátt röng, ósanngjörn eða tekin úr samhengi. Hún er rétt lýsing á afstöðu sem viðkomandi hefur lýst yfir að minnsta kosti í tvígang. :Ég sé ekki að @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn þar sem hann reynir að þurrka út umfjöllun sem hann telur að geti skapað neikvæð hughrif hjá lesendum, enda þótt hún sé ekki annað en hlutræn upptalning á afstöðum sem leiðtogar í flokknum hafa sannanlega viðrað á opinberum vettvangi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:05 (UTC) ::Ég vil annars bæta við að ef umfjöllunin um þessi viðhorf þykir ekki eiga heima í greininni um flokkinn ætti að mega færa hana í nýlega skapaða grein um Sæþór sjálfan sem Guðröður gerði. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:08 (UTC) ::''Ég sé ekki að @Gudrodur sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn'' ::Augljóslega. Guðröður var á lista Sósíalista fyrir síðustu Alþingiskosningar, þannig að sniðið ''hagsmunaárekstrar'' getur átt við breytingar hans. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 11:07 (UTC) == Report concerning User:Ormur12345 == [[Special:Contributions/Ormur12345|Ormur12345]] &ndash; Vandalism. https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%9Eorskur&diff=prev&oldid=1949779 <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 9. mars 2026 kl. 08:53 (UTC) == Tillaga um fjöldaeyðingu == Ég sting upp á fjöldaeyðingu á greinum eftir @[[Notandi:NewPC2024|NewPC2024]]. Notandinn ber ábyrgð á mörgum algerlega innihaldslausum greinum um kvikmyndir. Það er ekki hægt að líta svo á að flestar þessar greinar innihaldi neinar upplýsingar. Notandinn hefur verið settur í altækt bann frá öllum útgáfum Wikipediu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:53 (UTC) :Þessu skylt, þá finnst mér spurn hvort það ætti að fara í allsherjarhreinsun gegn öllum sams konar einnar setningar örgreinum um kvikmyndir. Þær innihalda engar upplýsingar og virðast eingöngu hafa verið stofnaðar til að fjölga leitarniðurstöðum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:59 (UTC) ::Sammála. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 00:08 (UTC) :::Sammála báðu, en veistu hvað þetta eru sirka margar greinar? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 11:48 (UTC) :::: Tók eyðingarsyrpu yfir kvikmyndir flokkaðar síðustu 10-12 ár. Stundum eru síðurnar með heimildir og uppl. um talsetningu. Er tregari til að eyða þeim.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:08 (UTC) :::::Já, það mætti hlífa greinum sem hafa eitthvað að segja um talsetningu eða þannig. :::::Eitt sem ég ætti að nótera er að NewPC2024 er að öllum líkindum sama manneskja og MarchPro og HienPCWiki og fleiri aðgangar sem allir hafa verið settir í altækt bann vegna svipaðrar hegðunar á öðrum tungumálaútgáfum. Þannig að það er sama manneskjan sem stendur líklega fyrir flestum þessum örgreinum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:12 (UTC) ::::::Á meðal greina með minna en 200 stafi (ekki bæti eins og í breytingarsögu) eru þessar greinar sem mætti líka eyða: [[Little Miss Sunshine]], [[G.I. Joe: The Rise of Cobra]], [[The Vow]], [[G.I. Joe: Retaliation]], [[Hrói höttur: Karlmenn í sokkabuxum]], [[Aleinn heima 4]] og [[Aleinn heima 5]]. [[meta:Steward_requests/Checkuser/2022-06#NewHenry2022@is.wikipedia]] er staðfesting á því að HienProWiki notar nokkra aðganga. Ég tel að HienProWiki og hinir aðgangarnir sem TKSnaevarr nefndi sé langtímavargurinn Bambifan101, [[:En:Wikipedia:Long-term abuse/Bambifan101]] fyrir skýrslu um hann, hann hefur verið virkur í yfir einn áratug.--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 16:57 (UTC) :::::::Aldeilis karakter. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 19:46 (UTC) ::::::::Mögnuð lesning! [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:39 (UTC) == Kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia == Ég las mig nýverið til um helstu gagnrýnisraddir á Wikipedia og þar kemur fram að um 80 til 90 prósent þeirra sem breyta Wikipedia eru karlmenn sem gerir það að verkum að oft eru síður skrifaðar út frá karllægu sjónarhorni. Ég vil því leggja til að íslenska Wikipedia ráðist í átak við að jafna kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia dags daglega. [[Notandi:Herra Jafnrétti|Herra Jafnrétti]] ([[Notandaspjall:Herra Jafnrétti|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:59 (UTC) : Sæll, geturðu staðfest að þú heitir Björn? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:16 (UTC) :Tæknilega séð gætirðu jafnað kynjahlutföllin örlítið með því að hætta að skrifa hér sjálfur, Björn. Þá myndi karlkyns notendum fækka um einn. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:31 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|spjall]])</bdi> 19. mars 2026 kl. 11:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] == :Moved to [[Wikipedia:Vélmenni#SchlurcherBot]].--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 00:23 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 17:11 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Report concerning User:Nikkilasi == [[Special:Contributions/Nikkilasi|Nikkilasi]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 14. apríl 2026 kl. 11:27 (UTC) == Report concerning User:~2026-23045-73 == [[Special:Contributions/~2026-23045-73|~2026-23045-73]] &ndash; Vandalism. Using many temporary accounts. Sorry for posting in English. <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[User:lp0 on fire|<span style="color:#c56030;background:inherit;">lp0&nbsp;on&nbsp;fire</span>]]&nbsp;[[User talk:lp0 on fire|<span style="color:#64cea0;background:inherit">()</span>]] 14. apríl 2026 kl. 13:14 (UTC) == Report concerning User:~2026-22837-55 == [[Special:Contributions/~2026-22837-55|~2026-22837-55]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 17. apríl 2026 kl. 09:59 (UTC) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 26. apríl 2026 kl. 00:57 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Report concerning User:~2026-25639-48 == [[Special:Contributions/~2026-25639-48|~2026-25639-48]] &ndash; Vandalism. Please check IP <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 27. apríl 2026 kl. 12:04 (UTC) == Report concerning User:Harry Maguuuiiirrreee == [[Special:Contributions/Harry Maguuuiiirrreee|Harry Maguuuiiirrreee]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 11:31 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27. maí 2026 kl. 17:14 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> aj4rajlpjs92f12bsuspkjb9ojqotsw 0 1769 1965262 1532949 2026-06-03T08:50:13Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1965262 wikitext text/x-wiki {{IRC net}} {{titill|freenode}} '''freenode''' er [[IRC]] net sem vinsælt er meðal notenda og [[forritari|forritara]] [[fjáls hugbúnaður|frjáls hugbúnaðar]], notendur eru um 90.000. Þar er (ólíkt t.d. [[IRCNet]]) boðið upp á að skrá [[gælunafn]] sitt og rásir, en leyfð gælunafnalengd er 16 [[tákn]] og rásagerðir sem algengar eru notendum eru # rásir. == Tenglar == * [http://freenode.net/ Freenode.net] * [http://irc.netsplit.de/channels/?net=freenode Rásalisti]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Stubbur|tölvunarfræði}} [[Flokkur:IRC net]] 489fdjoy6dtxu1jv4mfpxsk6dc9or5z 0 1861 1965256 1934653 2026-06-03T08:07:06Z Bjarki S 9 /* Kjördæmi */ 1965256 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Kjördæmi Íslands.svg|thumb|right| Kjördæmin eru eftirfarandi (fjöldi [[alþingi|þingsæta]] í svigum):<br /> · [[Reykjavíkurkjördæmi norður]] (11)<br /> · [[Reykjavíkurkjördæmi suður]] (11)<br /> · [[Norðvesturkjördæmi]] (7)<br /> · [[Norðausturkjördæmi]] (10)<br /> · [[Suðurkjördæmi]] (10)<br /> · [[Suðvesturkjördæmi]] (14)]] '''[[Ísland]]i''' er nú skipt í sex '''[[kjördæmi]]''' fyrir [[alþingiskosningar]] samkvæmt 31. grein [[Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands]] og kosningalögum. Þrjú eru á [[höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðinu]] og þrjú á landsbyggðinni og hvert þeir kýs á milli 7 og 14 þingmenn á [[Alþingi]]. Núverandi skipan kjördæma var tekin upp í stjórnarskrá 1999 en áður var landinu skipt í átta kjördæmi og þar áður var notast við [[Sýslur Íslands|sýslur]] og kaupstaði sem kjördæmi.<noinclude> == Kjördæmissæti og jöfnunarsæti == Tvenns konar þingsætum er úthlutað samkvæmt þessu kerfi eftir mismunandi reglum. Kjördæmissætum er úthlutað samkvæmt [[D'Hondt-reglan|d'Hondt-reglunni]] í samræmi við niðurstöðu kosninga innan hvers kjördæmis. [[Jöfnunarsæti]] taka hins vegar einnig mið af úrslitum á landsvísu og er ætlað að leiðrétta misræmi á milli fylgis flokks á landsvísu og fjölda kjördæmasæta. Einungis framboð með 5% atkvæða eða meira koma til greina við úthlutun jöfnunarsæta. == Atkvæðavægi == Núverandi skiptingu var komið á með stjórnarskrárbreytingu árið [[1999]] og var ætlað að jafna vægi atkvæða milli landshluta frá því, sem áður var, en allt frá því að þéttbýli fór að myndast á Íslandi hefur því verið mismunað með hlutfallslega minna atkvæðavægi en [[dreifbýli]]nu. Í [[Alþingiskosningar 1999|kosningunum 1999]], sem voru þær síðustu þar sem kosið var eftir eldri kjördæmaskipan, var mesti munur atkvæðavægis rétt tæplega ferfaldur á milli [[Vestfjarðakjördæmi]]s og [[Reykjaneskjördæmi|Reykjanesskjördæmis]]. Núverandi kjördæmaskipting byggir á þremur kjördæmum á [[Höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðinu]] og þremur á [[landsbyggð]]inni. Misræmi í atkvæðavægi er enn þá til staðar (sem dæmi má nefna að í [[Alþingiskosningar 2021|Alþingiskosningunum 2021]] hefði Suðvesturkjördæmi átt að fá 6 þingsæti til viðbótar ef miðað hefði verið við fjölda á [[kjörskrá]]) en ákvæði í stjórnarskrá segja, að ef fjöldi kosningabærra manna á bakvið hvert sæti í einu kjördæmi er orðinn helmingur þess sem hann er í því kjördæmi þar sem flestir eru á bakvið hvert þingsæti þegar gengið er til kosninga, skal færa eitt kjördæmissæti á milli þeirra fyrir næstu kosningar. Kjördæmi getur þó ekki haft færri en 6 kjördæmissæti. Reglunni hefur verið beitt þrisvar sinnum hingað til. Í [[Alþingiskosningar 2003|alþingiskosningunum 2003]] voru kjósendur á kjörskrá fyrir hvert þingsæti ríflega tvöfalt fleiri í Suðvesturkjördæmi en í Norðvesturkjördæmi og því var eitt kjördæmissæti flutt þar á milli fyrir [[Alþingiskosningar 2007|alþingiskosningarnar 2007]]. Hröð íbúafjölgun í Suðvesturkjördæmi og stöðnun íbúafjölda í Norðvesturkjördæmi varð til þess að litlu munaði að kjósendur á kjörskrá fyrir hvert þingsæti í kosningunum 2007 væru tvöfalt fleiri í Suðvesturkjördæmi en í Norðvesturkjördæmi, þrátt fyrir tilflutning sætisins. Í [[Alþingiskosningar 2009|kosningunum 2009]] voru aftur tvöfalt fleiri kjósendur á kjörskrá fyrir hvert þingsæti í Suðvesturkjördæmi en í Norðvesturkjördæmi og því var annað kjördæmissæti flutt frá Norðvesturkjördæmi til Suðvesturkjördæmis í [[Alþingiskosningar 2013|kosningunum 2013]]. Eftir [[Alþingiskosningar 2021|kosningarnar 2021]] var sama staða uppi í þriðja skiptið í sömu kjördæmum og því færist þriðja kjördæmissætið frá Norðvesturkjördæmi til Suðvesturkjördæmis fyrir [[Alþingiskosningar 2024|kosingarnar 2024]]. Eftir þá tilfærslu verða aðeins sex kjördæmissæti eftir í Norðvesturkjördæmi en það er stjórnarskrárbundið lágmark. Samkvæmt núgildandi reglum verða því ekki fleiri þingsæti flutt frá Norðvesturkjördæmi, óháð því hvernig þróun íbúafjölda verður. {| class="wikitable sortable" |- ! Kjördæmi ! Kjósendur á <br>kjörskrá (2024) <ref>{{Cite web|url=https://www.skra.is/gogn/talnaefni/kosningar/talnaefni-althingiskosninga-2024/|title=Talnaefni alþingiskosninga 2024|website=Þjóðskrá|access-date=2024-11-03}}</ref> ! Þingmenn í <br>kjördæmi (2024) ! Kjósendur á kjörskrá<br>að baki hverjum<br>þingmanni (2024) |- | [[Norðausturkjördæmi]] | 31.039 | 10 | 3.104 |- | [[Norðvesturkjördæmi]] | 22.348 | 7 | 3.193 |- | [[Reykjavíkurkjördæmi norður]] | 47.486 | 11 | 4.317 |- | [[Reykjavíkurkjördæmi suður]] | 47.503 | 11 | 4.318 |- | [[Suðurkjördæmi]] | 40.994 | 10 | 4.099 |- | [[Suðvesturkjördæmi]] | 79.052 | 14 | 5.647 |- | Í heild | 268.422 | 63 | 4.261 |} == Saga == {| class="wikitable" align="right" style="font-size: 8pt; margin: 8px;" |- ! Tímabil !! Þingmenn !! Kosningakerfi |- |1844-1852|| align=center |26||Einmenningskjördæmi og konungskjörnir |- |1858-1869|| align=center |27||Einmenningskjördæmi og konungskjörnir |- |1874-1903|| align=center |36||Einmennings- og tvímenningskjördæmi og konungskjörnir |- |1908-1914|| align=center |40||Einmennings- og tvímenningskjördæmi og konungskjörnir |- |1916-1919|| align=center |40||Einmennings- og tvímenningskjördæmi og landskjörnir |- |1920-1933|| align=center |42||Einmennings- og tvímenningskjördæmi og landskjörnir |- |1934-1942|| align=center |49||Einmennings- og tvímenningskjördæmi og uppbótarsæti |- |1942-1959|| align=center |52||Einmennings- og tvímenningskjördæmi og uppbótarsæti |- |1959-1983|| align=center |60||Hlutfallskosningar í átta kjördæmum og uppbótarsæti |- |1987-1999|| align=center |63||Hlutfallskosningar í átta kjördæmum og uppbótarsæti |- |2003-|| align=center |63||Hlutfallskosningar í sex kjördæmum og uppbótarsæti |} [[Mynd:Kjördæmi Íslands 1959-1999.svg|thumb|Kjördæmaskipan Íslands frá 1959 til 1999.]] Fjöldi þingmanna á Alþingi hefur aukist talsvert síðan það var [[Alþingi#Endurreisn_Alþingis|endurreist]] árið [[1843]]. Þá voru 20 þingmenn kosnir í einmenningskjördæmum en sex voru konungskjörnir, þ.e. skipaðir af [[Danakonungur|Danakonungi]]. Á tímabilinu 1843-1874 þegar Íslendingar fengu sína fyrstu stjórnarskrá var Alþingi ráðgefandi þing. Það þýddi að Danakonungur hafði lokaorðið um alla lagasetningu á Íslandi. Árið [[1858]] var kjördæmaskipan breytt þannig að [[Skaftafellssýsla|Skaftafellssýslu]] var skipt í tvennt og einum þingmanni bætt við. Árið [[1874]] er Íslendingar hlutu sína fyrstu stjórnarskrá var kosningakerfinu breytt þannig að 30 þingmenn voru kosnir bæði í einmennings- og tvímenningskjördæmum og áfram sex konungskjörnir. Með [[Heimastjórnartímabilið|Heimastjórninni]] 1904 tók íslenska flokkakerfið, sem nefnt hefur verið [[fjórflokkakerfið]], að taka á sig mynd. Þá voru 34 þingmenn kosnir í einmennings- og tvímenningskjördæmum og sex konungskjörnir, alls 40 þingmenn. Kjördæmaskiptingin hyglaði strjálbýlinu á kostnað þéttbýlisins. Kosningaréttur karla var gerður nokkuð almennur en ungmenni, vinnuhjú og konur höfðu hann ekki.<ref>Gunnar Helgi Kristinsson. ''Íslenska stjórnkerfið''. bls 36</ref> Árið [[1915]] var kosningakerfi landsins breytt með þeim hætti að konur fengu nú [[kosningaréttur|kosningarétt]], konungskjörnir þingmenn voru lagðir af og í þeirra stað komu sex landskjörnir þingmenn sem kosnir voru til 12 ára í senn með landið allt sem eitt kjördæmi. Ári seinna var fyrst kosið í [[Alþingiskosningar 1916|alþingiskosningum]] eftir þessu nýja kerfi. Sama ár voru tveir stjórnmálaflokkar stofnaðir; [[Framsóknarflokkurinn]], elsti stjórnmálaflokkur landsins, og [[Alþýðuflokkurinn]], stjórnmálaarmur [[Alþýðusamband Íslands|ASÍ]]. Fyrir kosningarnar 1920 var kosningakerfinu breytt þannig að þingmönnum var fjölgað um tvo, þeir voru því alls 42. Fjórir þingmenn voru kosnir í hlutfallskosningu í [[Reykjavík]], þetta var gert til að minnka mun á atkvæðavægi til sveita annars vegar og í þéttbýli hins vegar. Kjörtímabil landskjörinna þingmanna var lækkað í átta ár. Árið [[1934]] var kjördæmaskipunin fest í sessi í stjórnarskránni. Þingmönnum var fjölgað um sjö, úr 42 í 49, kosningaaldur var lækkaður í 21 ár og ákvæði um að sveitastyrkþegar mættu ekki kjósa var afnumið. Landskjörnu þingmennirnir sex voru afnumdir og þeirra í stað var 11 uppbótarsætum komið á, þannig að byggt á niðurstöðum kosninga var sætunum skipt á milli kjördæma til þess að jafna atkvæðavægi. Árið [[1942]], á meðan [[seinni heimsstyrjöldin]] geysaði, var samþykkt önnur breyting á stjórnarskránni: þremur þingmönnum var bætt við. Nú voru 21 þingmenn kosnir í einmenningskjördæmum, 12 þingmenn voru kosnir með hlutfallskosningu í sex tvímenningskjördæmum, átta þingmenn voru kosnir með hlutfallskosningu í Reykjavík og uppbótarsæti voru 11. [[Siglufjörður]] var gerður að kjördæmi. Þessi breyting á kosningakerfinu var gerð í óþökk leiðtoga Framsóknarflokksins, [[Hermann Jónasson|Hermanns Jónassonar]] og olli ósætti á milli hans og [[Ólafur Thors|Ólafs Thors]], formanns Sjálfstæðisflokksins (sjá [[Eiðrofsmálið]]). Árið [[1959]] var kosningakerfinu gjörbreytt þannig að þau 28 kjördæmi sem áður voru voru lögð niður og tekin var upp hlutfallskosning í átta kjördæmum, [[Reykjavíkurkjördæmi]] hélst óbreytt en eldri kjördæmi sem höfðu miðaðst við [[sýsla|sýslur]] eða [[kaupstaður|kaupstaði]] voru sameinuð eftir landshlutum.<ref>[http://www.althingi.is/dba-bin/ferill.pl?ltg=79&mnr=3 Kosningar til Alþingis - 3. mál lagafrumvarp 79. löggjafarþingi 1959.]</ref> Þingmönnum var fjölgað um átta í 60, fjöldi þingmanna í hverju kjördæmi var á bilinu 5-12. Þessi breyting á kosningakerfinu var hluti af samkomulagi [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokksins]] og [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] fyrir [[Viðreisnarstjórnin]]a. Framsóknarflokkurinn, sem hafði mikið fylgi á [[landsbyggðin]]ni tapaði mjög á þessari breytingu og var henni mótfallinn. Þetta fyrirkomulag hélst óbreytt í 28 ár, til ársins 1987. Árið [[1987]] var kosningakerfinu breytt þannig að 50 þingmenn voru kosnir í kjördæmunum átta og uppbótarsætin höfð 13 talsins. „Breytingunni var ætlað að jafna atkvæðavægi milli flokka eins og hægt væri, án þess þó að útrýma misvægi atkvæða milli kjördæma. Þetta var gert með því að þróa einstaklega flókið kosningakerfi sem einungis fámennur hópur sérfræðinga skildi hvernig virkaði. Samstaða var um tillögurnar milli flokka.“<ref>Gunnar Helgi Kristinsson. ''Íslenska stjórnkerfið''. bls 73</ref> Víðtæk óánægja var með kosningakerfið í þessari mynd. Um miðjan 10. áratuginn höfðu allir stjórnmálaflokkar sem þá voru á þingi ályktað um að endurskoða ætti kerfið í því skyni að draga úr misvægi atkvæða og einfalda reiknireglur um úthlutun þingsæta.<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/123/s/0141.html|titill=Skýrsla forsætisráðherra um endurskoðun á kjördæmaskipun og tilhögun kosninga til Alþingis.|útgefandi=Alþingi - þingskjal 141 frá 123. löggjafarþingi|mánuður=6. október|ár=1998}}</ref> Árið [[1997]] skipaði forsætisráðherra nefnd með fulltrúum allra þingflokka undir formennsku [[Friðrik Sophusson|Friðriks Sophussonar]] sem átti að gera tillögur um úrbætur. Tillögur þeirrar nefndar fólu í sér að fækka kjördæmum og hafa þau jafnari að íbúafjölda þannig að hægt væri að hafa áþekkan fjölda þingmanna í hverju þeirra. Það kallaði á skiptingu Reykjavíkur í tvö kjördæmi en sameiningu kjördæma á landsbyggðinni.<ref name=":0" /> Tillögur nefndarinnar um kjördæmaskipan voru svo teknar upp með breytingum á stjórnarskrá sem samþykktar voru á Alþingi bæði fyrir og eftir [[Alþingiskosningar 1999|kosningarnar 1999]] og einnig með nýjum lögum um kosningar til Alþingis sem samþykkt voru 1999. Fleiri breytingar voru gerðar á kosningakerfinu en mörk kjördæma. Uppbótarsætin voru nú kölluð [[jöfnunarsæti]] og settur var 5% þröskuldur á landsvísu fyrir úthlutun þeirra til stjórnmálaflokka. Þá voru tekin upp mun opnari ákvæði í stjórnarskrá um kjördæmaskipanina en áður höfðu verið, en nánari útfærsla hennar færð í kosningalöggjöfina með þeim varnagla að breytingar á ákvæðum um kjördæmin þurfa samþykki ⅔ atkvæða á Alþingi. Um miðjan mars [[2010]] var lagt fram frumvarp, með undirskrift 19 þingmanna, þess efnis að breyta ætti landinu í eitt kjördæmi. Flutningsmaður var [[Björgvin G. Sigurðsson]].<ref>[http://www.althingi.is/altext/138/s/0809.html Frumvarp til stjórnarskipunarlaga um breytingu á stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, nr. 33/1944, með síðari breytingum]</ref> Frumvarpinu var vísað til sérnefndar um stjórnarskrármál sem skilaði ekki áliti á því. == Kjördæmi == Kjördæmin og þau [[sveitarfélög á Íslandi|sveitarfélög]] sem til þeirra teljast #[[Norðvesturkjördæmi]]: #*[[Akraneskaupstaður]], [[Hvalfjarðarsveit]], [[Skorradalshreppur]], [[Borgarbyggð]], [[Eyja- og Miklaholtshreppur]], [[Snæfellsbær]], [[Grundarfjarðarbær]], [[Stykkishólmsbær]], [[Dalabyggð]], [[Reykhólahreppur]], [[Vesturbyggð]], [[Bolungarvíkurkaupstaður]], [[Ísafjarðarbær]], [[Súðavíkurhreppur]], [[Árneshreppur]], [[Strandabyggð]], [[Húnaþing vestra]], [[Húnabyggð]], [[Skagaströnd]] og [[Sveitarfélagið Skagafjörður]]. #[[Norðausturkjördæmi]]: #*[[Fjallabyggð]], [[Dalvíkurbyggð]], [[Hörgársveit]], [[Akureyrarbær]], [[Eyjafjarðarsveit]], [[Svalbarðsstrandarhreppur]], [[Grýtubakkahreppur]], [[Þingeyjarsveit]], [[Skútustaðahreppur]], [[Norðurþing]], [[Tjörneshreppur]], [[Svalbarðshreppur]], [[Langanesbyggð]], [[Vopnafjarðarhreppur]], [[Múlaþing]], [[Fljótsdalshreppur]] og [[Fjarðabyggð]]. #[[Suðurkjördæmi]]: #*[[Sveitarfélagið Hornafjörður]], [[Skaftárhreppur]], [[Mýrdalshreppur]], [[Rangárþing eystra]], [[Rangárþing ytra]], [[Ásahreppur]], [[Vestmannaeyjabær]], [[Flóahreppur]], [[Sveitarfélagið Árborg]], [[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]], [[Hrunamannahreppur]], [[Bláskógabyggð]], [[Grímsnes- og Grafningshreppur]], [[Hveragerðisbær]], [[Sveitarfélagið Ölfus]], [[Grindavíkurkaupstaður]], [[Suðurnesjabær]], [[Reykjanesbær]] og [[Sveitarfélagið Vogar]]. #[[Suðvesturkjördæmi]]: #*[[Hafnarfjarðarkaupstaður]], [[Garðabær]], [[Kópavogsbær]], [[Seltjarnarnesbær]], [[Mosfellsbær]] og [[Kjósarhreppur]]. #[[Reykjavíkurkjördæmi suður]]. #[[Reykjavíkurkjördæmi norður]]. == Tilvísanir == <div class="references-small">{{reflist}} == Heimild == * {{bókaheimild|höfundur=Gunnar Helgi Kristinsson|titill=Íslenska stjórnkerfið|útgefandi=Háskólaútgáfan|ár=2006|ISBN=ISBN 9979547138}} * [http://www.stjornarskra.is/media/stjr_itarefni/ST-N_(2005)_agrip_af_troun_stjskr.doc Ágrip af þróun stjórnarskrárinnar], af vef [[stjórnarskrárnefnd]]ar == Tenglar == * [http://www.althingi.is/lagas/nuna/2000024.html Lög um kosningar til Alþingis] {{lög2|2000|24|16. maí}} * [http://kosning2003.is/web/NyttEfni?ArticleID=1060 Ákvörðun landskjörstjórnar um breytingi á kjördæmissætum eftir kosningarnar 2003.] ([http://web.archive.org/web/20060708004424/http://www.kosning2003.is/web/NyttEfni?ArticleID=1060 upprunaleg slóð niðri]) * [http://kosning2003.is/web/TolulegarUpplysingar/UthlutunJofnunarsaeta Útskýring á reglunum við úthlutun jöfnunarsæta.] ([http://web.archive.org/web/20060708004424/http://www.kosning2003.is/web/TolulegarUpplysingar/UthlutunJofnunarsaeta upprunaleg slóð niðri]) {{Kjördæmi Íslands}} {{Íslensk stjórnmál}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Kjördæmi Íslands| ]] </noinclude> cfm3n82to5ztdq4y05xooowon1rwqww 0 5110 1965307 1939827 2026-06-03T11:45:14Z Berserkur 10188 /* Dáin */ 1965307 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1608]]|[[1609]]|[[1610]]|[[1611]]|[[1612]]|[[1613]]|[[1614]]| [[1601-1610]]|[[1611-1620]]|[[1621-1630]]| [[16. öldin]]|[[17. öldin]]|[[18. öldin]]| }} Árið '''1611''' ('''MDCXI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var ellefta [[ár]] [[17. öldin|17. aldar]] og hófst á [[laugardagur|laugardegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]] en á [[þriðjudagur|þriðjudegi]] samkvæmt [[júlíska tímatalið|júlíska tímatalinu]] sem er tíu dögum á eftir. == Ísland == === Ódagsett === * [[Morðbréfamálið]]: [[Guðbrandur Þorláksson]], Hólabiskup, stefndi lögréttumanninum Jóni Ólafssyni fyrir falsanir og vændi [[Jón Sigurðsson (lögmaður)|Jón Sigurðsson]], lögmann, um hórdómsbrot. Honum var gert að sættast við þann síðarnefnda á [[Alþingi]] um sumarið. * [[Jón lærði Guðmundsson]] kvað ''[[Fjandafæla|Fjandafælu]]'' til að kveða niður drauga sem stunduðu grjót- moldar- og beinakast á Stað á [[Snæfjallaströnd]]. === Fædd === === Dáin === === Opinberar [[aftaka|aftökur]] === * Ónafngreindur maður tekinn af lífi fyrir morð framið í Steingrímsfirði, Strandasýslu. * Tveir menn, ónafngreindir, teknir af lífi fyrir morð á syni bóndans að Vindifelli í Vopnafirði.<ref>Í annálum fer tveimur sögum af því hvaða ár þetta var, 1611 eða [[1627]].</ref> * Sigríður Halldórsdóttir og Jón Oddsson, mágur hennar, tekin af lífi í Dalasýslu fyrir dulsmál, henni drekkt í Gerðarlæk á Ballarárþingi.<ref>Upplýsingar um aftökur sóttar á vef rannsóknarverkefnisins ''Dysjar hinna dauðu'', þá ekki síst skrá á slóðinni https://dhd.hi.is/gogn/Info.pdf, sótt 15.2.20202.</ref> == Erlendis == [[Mynd:Wojna_Kalmarska_1611_ubt.jpeg|thumb|right|Kalmarófriðurinn á sænsku veggteppi.]] * [[4. mars]] - [[George Abbot]] varð erkibiskup í [[Kantaraborg]]. * [[19. mars]] - [[20. mars]] - Uppreisnin í Moskvu: Íbúar borgarinnar risu upp gegn hermönnum [[Pólsk-litáíska samveldið|Pólsk-litáíska samveldinu]] sem höfðu hertekið borgina. Hermennirnir lögðu eld að borginni og dóu 6-7.000 manns af þeim sökum. * [[2. maí]] - [[Jakobsbiblían]] var fyrst gefin út í [[England]]i. * [[3. maí]] - [[Kalmarófriðurinn]] braust út milli [[Danmörk|Danmerkur]] og [[Svíþjóð]]ar þegar Danir settust um borgina [[Kalmar]] með 6.000 manna lið. * [[9. maí]] - [[Go-Mizunoo]] varð [[Japanskeisari]]. * [[Júní]] - Tveir [[Frísland|frísneskir]] [[stjörnufræði]]ngar, [[David Fabricius|David]] og [[Johannes Fabricius]], gáfu út niðurstöður athugana sinna á [[Sólblettir|sólblettum]] með [[sjónauki|sjónauka]]. * [[22. júní]] - Landkönnuðurinn [[Henry Hudson]], sonur hans og sjö áhafnarmeðlimir voru skildir eftir við Hudson-flóa eftir uppreisn á skipi hans, Discovery. Þeir sjást aldrei framar. * [[17. júlí]] - Svíar náðu yfirráðum yfir borginni [[Hólmgarður|Hólmgarði]] í Rússlandi og héldu henni í 8 ár. * [[2. ágúst]] - [[Thomas Gates]] tók við stjórn virkisins í [[Jamestown]]. * [[September]] - [[Thomas Dale]] stofnaði bæinn [[Henricus]] ásamt 350 öðrum landnemum. * [[30. október]] - [[Gústaf Adolf 2.]] varð konungur [[Svíþjóð]]ar 16 ára gamall. * [[1. nóvember]] - Leikrit [[William Shakespeare|Shakespeares]], ''[[Ofviðrið]]'', var sýnt í fyrsta skipti í [[Whitehall-höll]] í [[London]]. === Ódagsett === * [[Rúdolf 2. keisari]] lét bróður sínum, [[Matthías keisari|Matthíasi]], eftir konungdæmið í [[Bæheimur|Bæheimi]]. === Fædd === * [[28. janúar]] - [[Johannes Hevelius]], pólskur borgarstjóri [[Gdańsk]] og [[kortagerðarmaður]] (d. [[1687]]). * [[16. maí]] - [[Innósentíus 11.]] páfi (d. [[1689]]). * [[1. september]] - [[William Cartwright]], enskt leikskáld og predikari (d. [[1943]]). === Ódagsett === * (líklega) [[D'Artagnan]], skytta Frakkakonungs (d. [[1673]]). * [[Safi Persakonungur]] (d. [[1642]]) === Dáin === * [[8. febrúar]] - [[Jan Huyghen van Linschoten]], hollenskur njósnari, kaupmaður og ferðabókahöfundur (f. [[1563]]). * [[23. júní]] - [[Henry Hudson]], enskur landkönnuður. * [[20. ágúst]] - [[Tomás Luis de Victoria]], spænskt tónskáld (f. [[1548]]). * [[30. október]] - [[Karl hertogi|Karl 9.]], Svíakonungur (f. [[1550]]). == Tilvísanir == <references/> [[Flokkur:1611]] [[Flokkur:1611-1620]] ck7vbpp44h3h9yp32cg3birs5m6rw6z 0 5613 1965252 1963430 2026-06-03T06:50:25Z Bjarki S 9 /* Menntun */ 1965252 wikitext text/x-wiki {{Sveitarfélagstafla | nafn = Borgarbyggð | nafn_í_eignarfalli = Borgarbyggðar | mynd = 2005-05-25 12 31 51 Iceland-Hjarðarholt.JPG | mynd_texti = Norðurárdalur séður frá [[Þjóðvegur 1|Hringveginum]] | skjaldarmerki = Skjaldarmerki_Borgarbyggdar.png | kort = Borgarbyggð frá 2005 kort.png | hnit = {{hnit|64.540|N|21.917|W|display=inline|source:dewiki}} | kjördæmi = [[Norðvesturkjördæmi]] | þéttbýli = {{Plainlist| * [[Borgarnes]] * [[Bifröst (þorp)|Bifröst]] * [[Hvanneyri]] * [[Kleppjárnsreykir]] * [[Reykholt (Borgarfirði)|Reykholt]] }} | sveitarstjóri_titill = [[Sveitarstjóri]] | sveitarstjóri = Stefán Broddi Guðjónsson | póstnúmer = 310, 311, 320 | sveitarfélagsnúmer = 3609 | vefsíða = {{Url|borgarbyggd.is}} }} [[Mynd:Vista de Borgarnes, Vesturland, Islandia, 2014-08-14, DD 023.JPG|thumbnail|Borgarnes.]] [[Mynd:Borgarnes seen from Brákarey.jpg|thumb|280px|Stærsti þéttbýliskjarni Borgarbyggðar, Borgarnes séð frá [[Brákarey]]]] {{CommonsCat}} '''Borgarbyggð''' er sameinað [[sveitarfélag]] á [[Vesturland]]i með nokkrum þéttbýliskjörnum; [[Borgarnes]]i, [[Bifröst (þorp)|Bifröst]], [[Hvanneyri]], [[Reykholt (Borgarfirði)|Reykholti]] og [[Varmaland]]i og er stærsta sveitarfélag á Íslandi, sem stendur við sjó, en byggir ekki afkomu sína að neinu leyti á [[sjávarútvegur|sjávarútvegi]]. ==Sameining== Sveitarfélagið varð til þegar [[Borgarnes]]bær, [[Hraunhreppur]], [[Norðurárdalshreppur]] og [[Stafholtstungnahreppur]] sameinuðust í eitt sveitarfélag [[11. júní]] [[1994]]. Síðar, [[7. júní]] [[1998]], sameinuðust [[Álftaneshreppur (Mýrasýslu)|Álftaneshreppur]], [[Borgarhreppur]] og [[Þverárhlíðarhreppur]] Borgarbyggð. [[23. apríl]] [[2005]] var svo kosið um sameiningu við [[Borgarfjarðarsveit]], [[Hvítársíðuhreppur|Hvítársíðuhrepp]], [[Kolbeinsstaðahreppur|Kolbeinsstaðahrepp]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshrepp]]. Öll sveitarfélögin samþykktu sameiningu nema Skorradalshreppur, þar var kosið í annað sinn [[4. júní]] sama ár og sameiningartillagan felld í annað sinn. Hin fjögur sveitarfélögin sameinuðust þó og tók sú sameining gildi [[10. júní]] í kjölfar [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2006|sveitarstjórnarkosninganna 2006]]. Skorradalshreppur sameinaðist Borgarbyggð að lokum árið [[2026]]. ==Staðsetning== Borgarbyggð nær allt yfir alla [[Mýrasýsla|Mýrasýslu]] og [[Borgarfjarðarsýsla|Borgarfjarðarsýslu]] norðan [[Skarðsheiði|Skarðsheiðar]] og [[Skorradalur|Skorradal]], það er að segja frá frá norðanverðri Skarðsheiði í suðri, að [[Eyja- og Miklaholtshreppur|Eyja- og Miklaholtshreppi]] í norðri og að [[Holtavörðuheiði]] í austri. ==Atvinnuvegir== Aðalatvinnuvegir Borgarbyggðar eru [[landbúnaður]], [[þjónusta]] og [[iðnaður]], ([[byggingaiðnaður|bygginga]], [[málmiðnaður|málm]] og [[matvælaiðnaður]]). Meirihluti atvinnustarfsemi Borgarbyggðar fyrir utan landbúnað fer fram í Borgarnesi. ==Menntun== Í Borgarbyggð eru tveir [[grunnskóli|grunnskólar]]; [https://grunnborg.is/ Grunnskólinn í Borgarnesi] og [http://www.gbf.is/ Grunnskóli Borgarfjarðar] (varð til við sameiningu [[Kleppjárnsreykjaskóli|Kleppjárnsreykjaskóla]], [[Andakílsskóli|Andakílsskóla]] og Varmalandsskóla) og fimm [[leikskóli|leikskólar]], Klettaborg og Ugluklettur í Borgarnesi, Hraunborg á Bifröst, Andabær á Hvanneyri og Hnoðraból í Reykholtsdal. Auk þess eru tveir [[Háskóli|háskólar]] í sveitarfélaginu, [[Háskólinn á Bifröst]] (áður Viðskiptaháskólinn og þar áður Samvinnuháskólinn Samvinnuskólinn) og [[Landbúnaðarháskóli Íslands]] (áður Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri og þar áður Bændaskólinn á Hvanneyri). Borgarbyggð á aðild að [[Fjölbrautaskóli Vesturlands|Fjölbrautaskóla Vesturlands]] á [[Akranes]]i og [[Menntaskóli Borgarfjarðar|Menntaskóla Borgarfjarðar]] í Borgarnesi. {{Sveitarfélög Íslands}} {{SSV}} {{Stubbur|ísland|landafræði}} [[Flokkur:Borgarbyggð| ]] 69irr1r0r0d3t3qjtqvndpfoabochqd 0 6561 1965231 1963555 2026-06-02T22:58:58Z SpinnerLaserzthe2nd 75802 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Balzers.svg]] → [[File:LIE Balzers COA.svg]] 1965231 wikitext text/x-wiki {{Land |nafn = Furstadæmið Liechtenstein |nafn_á_frummáli = {{nobold|Fürstentum Liechtenstein {{mál|de}}}} |fáni = Flag of Liechtenstein.svg |skjaldarmerki = Staatswappen-Liechtensteins.svg |nafn_í_eignarfalli = Liechtenstein |kjörorð = Für Gott, Fürst und Vaterland |kjörorð_tungumál = þýska |kjörorð_þýðing = Fyrir guð, fursta og föðurland |þjóðsöngur = [[Oben am jungen Rhein]] |staðsetningarkort = Europe-Liechtenstein.svg |höfuðborg = [[Vaduz]] |tungumál = [[Þýska]] |stjórnarfar = [[Þingbundin konungsstjórn]] |titill_leiðtoga1 = [[Fursti Liechtenstein|Fursti]] |nafn_leiðtoga1 = [[Hans-Adam 2.]] |titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Liechtenstein|Forsætisráðherra]] |nafn_leiðtoga2 = [[Brigitte Haas]] |staða = [[Sjálfstæði]] |atburður1 = Sameining Vaduz og [[Schellenberg]] |dagsetning1 = 23. janúar 1719 |atburður2 = [[Pressburg-sáttmálinn]] |dagsetning2 = 12. júlí 1806 |atburður3 = Úrsögn úr [[Þýska ríkjasambandið|Þýska ríkjasambandinu]] |dagsetning3 = 23. ágúst 1866 |flatarmál = 160 |stærðarsæti = 190 |hlutfall_vatns = 2,7 |mannfjöldasæti = 211 |fólksfjöldi = 38.869 |mannfjöldaár = 2020 |íbúar_á_ferkílómetra = 232 |VLF_ár = 2013 |VLF_sæti = 149 |VLF = 5,3 |VLF_á_mann = 98.432 |VLF_á_mann_sæti = 3 |VÞL_ár = 2019 |VÞL = {{hækkun}} 0.919 |VÞL_sæti = 19 |gjaldmiðill = [[Svissneskur franki]] (CHF) |tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 á sumrin) |tld = li |símakóði = 423 }} '''Liechtenstein''' eða '''furstadæmið Liechtenstein''' ([[þýska]]: ''Fürstentum Liechtenstein'') er fjalllent tví-[[landlukt land|landlukt]] [[smáríki]] í [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]], á milli [[Sviss]] og [[Austurríki]]s.<ref>{{Cite journal |year=1992 |title=IGU regional conference on environment and quality of life in central Europe |journal=GeoJournal |volume=28 |issue=4 |doi=10.1007/BF00273120 |s2cid=189889904}}</ref> Liechtenstein býr við [[þingbundin konungsstjórn|þingbundna konungsstjórn]] [[furstinn af Liechtenstein|furstans af Liechtenstein]]. Liechtenstein á landamæri að Sviss í vestri og suðri og Austurríki í austri og norðri. Það er fjórða minnsta land Evrópu, aðeins 160 ferkílómetrar að stærð með tæplega 40 þúsund íbúa.<ref>[https://www.llv.li/files/as/bevolkerungsstatistik-30-juni-2019.pdf Bevölkerungsstatistik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308113909/https://www.llv.li/files/as/bevolkerungsstatistik-30-juni-2019.pdf |date=2021-03-08 }}. Amt für Statistik. Liechtenstein. 30 June 2019</ref> Höfuðborg Liechtenstein heitir [[Vaduz]], en stærsta sveitarfélagið er [[Schaan]]. Liechtenstein er minnsta landið sem á landamæri að tveimur löndum.<ref>{{Cite web |title=The smallest countries in the world by area |url=https://www.countries-ofthe-world.com/smallest-countries.html |access-date=3 July 2018 |website=www.countries-ofthe-world.com |language=en}}</ref> Liechtenstein er eitt þeirra landa sem hefur hæsta [[Lönd eftir landsframleiðslu á mann (KMJ)|landsframleiðslu á mann]] kaupmáttarjafnað. Fjármálageiri landsins sem er staðsettur í Vaduz er hlutfallslega stór. Landið var eitt sinn þekkt [[skattaskjól]] en er ekki lengur á svörtum listum. Liechtenstein er [[Alpalöndin|Alpaland]] og vinsæll áfangastaður í vetrarferðamennsku. Liechtenstein á aðild að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]], [[EFTA]] og [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]]. Landið er ekki hluti af [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] en er aðili að [[Schengen-sáttmálinn|Schengen-sáttmálanum]] og [[Evrópska efnahagssvæðið|Evrópska efnahagssvæðinu]]. Það er í [[tollabandalag]]i með [[Sviss]] og notar sama gjaldmiðil. == Heiti == Liechtenstein merkir „ljós steinn“. Landið dregur nafn sitt af [[Liechtenstein-kastali|Liechtenstein-kastala]] í Austurríki sem var ættaróðal [[Liechtenstein-ætt]]ar frá 1140 til 13. aldar og síðan aftur frá 1807. Liechtenstein-ætt fékk leyfi keisarans til að kaupa herradæmið [[Schellenberg]] og greifadæmið [[Vaduz]] 1699 og 1712 af [[Hohenem-ætt]]. Löngu áður hafði [[Karl 1. af Liechtenstein]] verið gerður að [[fursti|fursta]] en án furstadæmis. Þrátt fyrir að hafa oft verið nánir ráðgjafar keisaranna og eiga miklar landareignir og [[lén]] átti Liechtenstein-ætt ekki sæti á [[ríkisþing Heilaga rómverska ríkisins|ríkisþinginu]]. Þann 23. janúar 1719 bjó [[Karl 6. keisari]] furstadæmið Liechtenstein til úr Schellenberg og Vaduz til þess að [[Anton Florian af Liechtenstein]] gæti tekið sæti á þinginu. Anton Florian varð þannig fyrsti eiginlegi furstinn af Liechtenstein, sem í dag er eina sjálfstæða aðildarríki Heilaga rómverska ríkisins sem eftir er. == Saga == [[File:Liechtenstein asv2022-10 img25 Balzers Burg Gutenberg.jpg|thumb|[[Gutenberg-kastali]], Balzers, Liechtenstein.]] [[File:Liechtenstein asv2022-10 img22 Vaduz Schloss.jpg|thumb|[[Vaduz-kastali]] sem gnæfir yfir höfuðborginni, er heimili [[Hans-Adam 2. af Liechtenstein|Hans-Adams 2.]] fursta af Liechtenstein.]] [[File:Johann Josef I von Liechtenstein.jpg|thumb|upright|Málverk af [[Jóhann 1. Jósef af Liechtenstein|Jóhanni 1. Jósef af Liechtenstein]] sem ríkti frá 1805 til 1806 og aftur frá 1814 til 1836, eftir [[Johann Baptist von Lampi eldri]].]] Elstu minjar um menn á svæðinu sem nú er Liechtenstein eru frá [[miðfornsteinöld]].<ref name="Early">[https://web.archive.org/web/20100419174957/http://www.swissworld.org/en/history/prehistory_to_romans/prehistoric_times/ History]. swissworld.org. Retrieved 27 June 2009</ref> Byggðir frá [[nýsteinöld]] hafa fundist í dölunum frá um 5300 f.Kr. [[Hallstatt-menningin]] og [[La Tène-menningin]] blómstruðu seint á [[járnöld]], frá um 450 f.Kr., hugsanlega undir áhrifum frá verslun við [[Grikkland hið forna]] og [[Etrúría|Etrúríu]]. Einn þekktasti ættbálkurinn í Alpahéruðunum á þeim tíma voru [[Helvetar]]. Árið 58 f.Kr. sigraði [[Júlíus Caesar]] ættbálkana í Alpafjöllum í [[orrustan við Bibracte|orrustunni við Bibracte]]. Árið 15 f.Kr. lagði [[Tíberíus]] Alpana alla undir Rómaveldi. Liechtenstein varð þá hluti af rómverska skattlandinu [[Raetía|Raetíu]]. Rómverska setuliðið var með stórar herbúðir í [[Bregenz|Brigantíum]] ([[Austurríki]]), við [[Bodenvatn]], og [[Maienfeld|Magíu]] ([[Sviss]]). Rómverjar gerðu veginn sem lá gegnum landsvæðið. Um árið 260 lögðu [[Alemannar]] Brigantíum í rúst. Alemannar voru germanskur ættbálkur sem settist að á svæðinu í kringum árið 450. Á [[ármiðaldir|ármiðöldum]] settust Alemannar að í Alpadölunum milli 5. og 8. aldar. Liechtenstein var við austurenda [[Alemannía|Alemanníu]]. Á 6. öld varð allt landið hluti af [[Frankaveldi]] eftir sigur [[Klóvis 1.]] yfir Alemönnum við [[Tolbiac]] árið 504.<ref name="Nationsencyclopedia">[http://www.nationsencyclopedia.com/Europe/Switzerland-HISTORY.html Switzerland history] Nationsencyclopedia.com. Sótt 27. nóvember 2009</ref><ref name="Nationsonline">[http://www.nationsonline.org/oneworld/History/Switzerland-history.htm History of Switzerland] Nationsonline.org. Sótt 27. nóvember 2009.</ref> Landið sem síðar varð Liechtenstein var hluti af ríki Franka (Mervíkinga og Karlunga) fram að [[Verdun-samningurinn|Verdun-samningnum]] þegar ríki Karlunga var skipt upp árið 843.<ref name = Early /> Liechtenstein varð þá hluti af [[Austur-Frankía|Austur-Frankíu]], en sameinaðist [[Mið-Frankía|Mið-Frankíu]] aftur um árið 1000 þegar [[Heilaga rómverska ríkið]] varð til.<ref name = Early /> Þar til um 1100 var [[retórómanska]] ríkjandi tungumál á svæðinu, en síðar tók [[þýska]] að breiðast út. Árið 1300 settist annar alemannískur þjóðflokkur, [[Walserar]] upprunnir frá [[Valais]], að á svæðinu. Í þorpinu [[Triesenberg]] má enn heyra [[Walser-þýska|Walser-mállýskuna]].<ref>{{Cite book |last=Klieger |first=P. Christiaan |url=https://books.google.com/books?id=CrfwGa4aCwYC |title=The Microstates of Europe: Designer Nations in a Post-Modern World |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-7427-2 |series=Anthropology, political science |location=Lanham, Maryland |publication-date=2012 |page=41 |chapter=Principality of Liechtenstein |date=29 November 2012|access-date=27 January 2021}}</ref> ===Stofnun ættarveldis=== Um 1200 skiptust landareignir í Alpafjöllum milli ólíkra ættarvelda, eins og [[Savojaætt]]ar, [[Zähringer-ætt]]ar, [[Habsborgarar|Habsborgara]] og [[Kyburg-ætt]]ar. Önnur lönd heyrðu beint undir keisarann sem hélt völdum yfir fjallaskörðum sem voru hlutar af þjóðleiðum yfir fjöllinn. Þegar eignir Kyburg-ættar féllu í hendur Habsborgara árið 1264 náði [[Rúdolf 1. af Habsburg|Rúdolf 1.]] (sem varð keisari 1273) að auka yfirráðasvæði sitt í austurhluta Alpafjalla sem náði líka yfir Liechtenstein.<ref name = Nationsencyclopedia /> Þetta landsvæði var veitt [[Hohenem-ætt]] sem lén þar til það var selt [[Liechtenstein-ætt]] árið 1699. Árið 1396 varð [[Vaduz]] (suðurhluti núverandi Liechtenstein) hluti af löndum keisarans.<ref name="Eccardt 2005 176">{{Cite book |last=Eccardt |first=Thomas |title=Secrets of the Seven Smallest States of Europe |url=https://archive.org/details/secretsofsevensm0000ecca |date=2005 |publisher=Hippocrene Books |isbn=978-0-7818-1032-6 |pages=[https://archive.org/details/secretsofsevensm0000ecca/page/176 176]}}</ref> Ættin sem furstadæmið dregur nafn sitt af kenndi sig við [[Liechtenstein-kastali|Liechtenstein-kastala]] í Neðra-Austurríki sem hún átti að minnsta kosti frá 1140 fram á 13. öld (og aftur frá 1807). Liechtenstein-ættin safnaði aðallega landareignum í [[Mæri]], [[Neðra-Austurríki]], [[Slésía|Slésíu]] og [[Styrja (hertogadæmi)|Styrju]]. Þar sem þessi lönd voru öll [[lén]] sem heyrðu undir valdameiri aðalsmenn, sérstaklega hinar ýmsu greinar Habsborgara, uppfyllti Liechtenstein-ætt ekki skilyrðin til að eignast sæti á ríkisþinginu. Nokkrir Liechtenstein-furstar voru nánir ráðgjafar keisara Habsborgara, en þar sem þeir réðu ekki yfir neinum löndum milliliðalaust höfðu þeir lítil völd. Af þessum sökum reyndi ættin að eignast lönd sem gætu flokkast sem óseljanleg óðul eða milliliðalaus lén sem heyrðu aðeins undir keisarann. Snemma á 17. öld var [[Karl 1. af Liechtenstein]] útnefndur [[fursti]] af [[Matthías keisari|Matthíasi keisara]] eftir að hafa stutt hann í pólitískri deilu. [[Hans-Adam 1. af Liechtenstein]] fékk síðan leyfi til að kaupa herradæmið [[Schellenberg]] og [[greifadæmið Vaduz]] 1699 og 1712 af Hohenem-ætt. Þessi agnarsmáu lén voru einmitt það sem ættin þurfti því þau heyrðu ekki undir neinn æðri aðalsmann en keisarann sjálfan. ===Furstadæmið=== Þann 23. janúar 1719,<ref name="creation">{{Cite web |title=History, creation of Liechtenstein |url=https://www.liechtenstein.li/en/country-and-people/history/creation-of-liechtenstein/ |access-date=1 April 2017 |website=liechtenstein.li |publisher=Liechtenstein Marketing |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310053248/https://www.liechtenstein.li/en/country-and-people/history/creation-of-liechtenstein/ |url-status=dead }}</ref> þegar ættin hafði keypt löndin, lýsti [[Karl 6. keisari]] því yfir að Vaduz og Schellenberg væru sameinuð og mynduðu nýtt [[furstadæmi]] sem nefndist „Liechtenstein“ til heiðurs „mínum trúa þjóni, [[Anton Florian af Liechtenstein|Antoni Florian af Liechtenstein]]“. Frá þeim degi var Liechtenstein fullvalda aðildarríki [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkisins]]. Þessi upphefð stafaði af pólitískri hentistefnu aðalsins í Austurríki og furstarnir heimsóttu ekki nýja furstadæmið sitt í næstum 100 ár. Eftir [[Napóleonsstyrjaldirnar]] í upphafi 19. aldar náði Frakkland undirtökum í Heilaga rómverska ríkinu eftir ósigurinn í [[orrustan við Austerlitz|orrustunni við Austerlitz]] 1805. Árið 1806 sagði keisarinn, [[Frans 2. keisari|Frans 2.]], af sér og leysti Heilaga rómverska ríkið upp, eftir 960 ára lénsstjórn. Napóleon gerði stærstan hluta keisaraveldisins að [[Rínarsambandið|Rínarsambandinu]]. Þessar pólitísku hræringar höfðu mikil áhrif á Liechtenstein sem nú heyrði ekki lengur formlega undir keisarann í Vín.<ref name="creation" /> Nútímahöfundar rekja fullveldi Liechtenstein oftast til þessara atburða. Furstinn varð sjálfstæður frá keisaranum. Eftir 25. júlí 1806 þegar Rínarsambandið var stofnað, gerðist furstinn af Liechtenstein í reynd undirmaður æðsta stjórnanda þess, keisarans [[Napóleon Bonaparte|Napóleons 1.]], þar til sambandið var leyst upp 19. október 1813. Skömmu eftir það gerðist Liechtenstein aðili að [[Þýska sambandið|Þýska sambandinu]] (20. júní 1815-23. ágúst 1866) sem [[Austurríkiskeisari]] ríkti yfir. Árið 1818 samþykkti [[Jóhann 1. Jósef af Liechtenstein]] stjórnarskrá fyrir ríkið. Sama ár varð [[Aloys 2. af Liechtenstein]] fyrsti furstinn sem steig fæti í furstadæmið sem bar nafn hans. Næsta heimsókn var ekki fyrr en 1842. Meðal þess sem gerðist í Liechtenstein á 19. öld var að fyrsta keramikverksmiðjan var stofnuð 1836, sparisjóður var stofnaður 1861 og fyrsta spunamyllan fyrir bómull var sett upp sama ár. Árið 1868 var [[her Liechtenstein]] leystur upp vegna fjárskorts. Árið 1872 var lögð járnbraut gegnum Liechtenstein sem tengdi Austurríki-Ungverjaland við Sviss og tvær brýr yfir Rínarfljót voru reistar árið 1886. ===Samtíminn=== Til loka [[fyrri heimsstyrjöld|fyrri heimsstyrjaldar]] var Liechtenstein nátengt [[Austurríska keisaradæmið|Austurríska keisaradæminu]] og síðar [[Austurríki-Ungverjaland]]i. Furstarnir fengu megnið af tekjum sínum af eignum í löndum Habsborgara og bjuggu í höllunum tveimur í Vínarborg. [[Jóhann 2. af Liechtenstein]] skipaði austurríska aðalsmanninn [[Carlo von In der Maur]] [[forsætisráðherra Liechtenstein]]. Eftir styrjöldina lenti landið í alvarlegum fjárhagskröggum og neyddist til að gera tolla- og gjaldmiðlabandalag við [[Sviss]]. [[File:Franz I von Liechtenstein in Russia.jpg|thumb|upright|[[Franz 1. af Liechtenstein]], fursti frá 1929 til 1938.]] Árið 1929 tók [[Frans 1. af Liechtenstein|Frans 1.]] við völdum, þá 75 ára gamall. Hann hafði nýlega gifst [[Elisabeth von Gutmann]], auðugri konu frá Vín, en faðir hennar var gyðingur og athafnamaður frá Mæri. Enginn [[nasismi|nasistaflokkur]] var stofnaður í Liechtenstein, en innan Einingarflokksins gerðust margir hallir undir nasisma og tóku að tala um Elisabeth sem „gyðingavandamál“ landsins.<ref>{{Cite journal|date=11 April 1938 |title=Liechtenstein: Nazi Pressure? |magazine=Time |location=New York |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,759431,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070309222117/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,759431,00.html |url-status=dead |archive-date=9 March 2007 |access-date=26 May 2010}}</ref> Rétt eftir [[innlimun Austurríkis]] í [[Þriðja ríkið]] í mars 1938 útnefndi Frans 1. frænda sinn, [[Frans Jósef 2. af Liechtenstein|Frans Jósef 2.]], þá 31 árs, sem ríkisarfa. Frans lést í júlí sama ár og Frans Jósef tók við völdum. Hann flutti til Liechtenstein árið 1938, nokkrum dögum eftir innlimum Austurríkis.<ref name="Eccardt 2005 176"/> Í [[síðari heimsstyrjöld]] var Liechtenstein formlega hlutlaust ríki og fylgdi Sviss í utanríkismálum. Ættarauðurinn frá landareignum í [[Bæheimur|Bæheimi]], [[Mæri]] og [[Slésía|Slésíu]] var fluttur til Liechtenstein til varðveislu. Þegar stríðinu lauk gerðu [[Tékkóslóvakía]] og [[Pólland]] allar eigur Liechtenstein-ættar í þessum héruðum upptækar, þar sem löndin litu á þær sem eignir Þjóðverja. Meðal þess sem gert var upptækt voru 1.600 ferkílómetrar af ræktarlandi, þar á meðal [[menningarlandslag í Lednice-Valtice]] sem er nú á [[heimsminjaskrá UNESCO]] og margar hallir og kastalar. Þetta var tíföld stærð furstadæmisins sem hóf tilraun til að endurheimta þessi lönd með máli fyrir [[Alþjóðadómstóllinn|Alþjóðadómstólnum]] sem hefur ekki borið árangur. Árið 2005 kom fram að Gyðingar frá fangabúðunum í [[Strasshof an der Nordbahn]] hefðu starfað á landareignum Liechtenstein-ættar í þrælavinnu á vegum [[Schutzstaffel|SS-sveita]] nasista.<ref>{{Cite news |date=14 April 2005 |title=Nazi crimes taint Liechtenstein |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4443809.stm |access-date=3 August 2017}}</ref> Í [[kalda stríðið|kalda stríðinu]] var íbúum Liechtenstein bannað að fara til Tékkóslóvakíu. Seinna ollu deilur um [[Beneš-tilskipanirnar]] því að engin samskipti voru milli Liechtenstein og [[Tékkland]] eða [[Slóvakía|Slóvakíu]] til 2009.<ref>{{Cite web |date=13 July 2009 |title=Liechtenstein and the Czech Republic establish diplomatic relations |url=http://88.82.102.51/fileadmin/_pm.liechtenstein.li/en/090713_PM_Beziehungen_CzFl_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511222932/http://88.82.102.51/fileadmin/_pm.liechtenstein.li/en/090713_PM_Beziehungen_CzFl_en.pdf |archive-date=11 May 2011 |access-date=6 August 2009 |publisher=Government Spokesperson's Office, the Principality of Liechtenstein}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 July 2009 |title=Navázání diplomatických styků České republiky s Knížectvím Lichtenštejnsko |trans-title=Establishment of diplomatic relations with the Czech Republic and the Principality of Liechtenstein |url=https://www.mzv.cz/jnp/cz/udalosti_a_media/prohlaseni_a_stanoviska/archiv_prohlaseni_a_stanovisek/archiv_2009/x2009_07_13_lilchtejnstejnsko_navazani_diplomatickych_vztahu.html |access-date=28 October 2011 |publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Czech Republic |language=cs}}</ref><ref>{{Cite web |date=15 July 2009 |title=MINA Breaking News – Decades later, Liechtenstein and Czechs establish diplomatic ties |url=http://macedoniaonline.eu/content/view/7526/1/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091121070018/http://macedoniaonline.eu/content/view/7526/1 |archive-date=21 November 2009 |access-date=6 June 2010 |publisher=Macedoniaonline.eu}}</ref><ref>{{Cite web |date=9 December 2009 |title=Liechtenstein and the Slovak Republic establish diplomatic relations |url=http://88.82.102.51/fileadmin/_pm.liechtenstein.li/en/091209_Beziehungen_SKFL_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511222920/http://88.82.102.51/fileadmin/_pm.liechtenstein.li/en/091209_Beziehungen_SKFL_en.pdf |archive-date=11 May 2011 |access-date=22 December 2009 |publisher=Government Spokesperson's Office, the Principality of Liechtenstein}}</ref> Eftir stríðið átti furstafjölskyldan í fjárhagslegum vandræðum og hóf sölu muna úr listasafni sínu, þar á meðal málverkið ''[[Ginevra de' Benci]]'' eftir [[Leonardo da Vinci]] sem seldist á 5 milljón dali árið 1967, sem þá var metfé fyrir eitt málverk. Seinna nýtti landið sér lága [[fyrirtækjaskattur|fyrirtækjaskatta]] til að laða að fjárfestingu og verða eitt af auðugustu löndum heims. Árið 2019 hélt Liechtenstein upp á 300 ára afmæli ríkjastofnunar. Landið er eitt af fáum löndum Evrópu (ásamt [[Mónakó]] og [[San Marínó]]) sem er ekki með [[tvísköttunarsamningur|tvísköttunarsamning]] við [[Bandaríkin]], þrátt fyrir tilraunir til að gera slíkan samning.<ref>{{Cite web |title=United States Income Tax Treaties – A to Z {{!}} Internal Revenue Service |url=https://www.irs.gov/businesses/international-businesses/united-states-income-tax-treaties-a-to-z |access-date=7 February 2021 |website=www.irs.gov |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.tax-news.com/news/US_And_Liechtenstein_To_Negotiate_Double_Tax_Treaty____76564.html |title=US And Liechtenstein To Negotiate Double Tax Treaty |website=www.tax-news.com |access-date=2022-08-22 |archive-date=2022-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521064324/https://www.tax-news.com/news/US_And_Liechtenstein_To_Negotiate_Double_Tax_Treaty____76564.html |url-status=dead }}</ref> Árið 2019 var furstinn af Liechtenstein talinn vera sjötti ríkasti einvaldur heims, með eignir metnar á 3,5 milljarða dala.<ref name="CEOWorld2019">"[https://ceoworld.biz/2019/09/18/these-are-the-worlds-richest-royals-2019/ These Are The World’s Richest Royals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200520122309/https://ceoworld.biz/2019/09/18/these-are-the-worlds-richest-royals-2019/ |date=2020-05-20 }}", 2019 ''CEO World''. 18 September 2019.</ref> == Landfræði == [[File:Rhein bei Balzers - Blick auf Gonzen.JPG|thumb|[[Rín]] myndar landamæri Liechtenstein og Sviss (útsýni í átt að Svissnesku Ölpunum).]] Liechtenstein er ofarlega í [[Rín]]ardal í [[Alpafjöll]]um og á landamæri að austurríska héraðinu [[Vorarlberg]] í austri, svissnesku kantónunum [[Grisons]] í suðri og [[St. Gallen]] í vestri. Rínarfljót myndar austurlandamæri Liechtenstein. Frá suðri til norðurs er landið um 24 km að lengd. Hæsti tindur þess, [[Grauspitz]], er 2.599 metrar yfir sjávarmáli. Þrátt fyrir að vera í Alpafjöllum gera ríkjandi suðlægar áttir að verkum að veðurfar er fremur milt. Fjallshlíðarnar henta vel til iðkunar vetraríþrótta. Með nýjustu mælitækjum hefur landið verið mælt 160 km² að stærð, með 77,9 km löng landamæri.<ref>[http://www.nbcnews.com/id/16381664 "Tiny Liechtenstein gets a little bigger"], 29. desember 2006.</ref> Landamærin eru 1,9 km lengri en áður var talið.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6215825.stm "Liechtenstein redraws Europe map"]. ''BBC News''. 28 December 2006.</ref> Liechtenstein er annað af tveimur [[tvílandlukt land|tvílandluktum löndum]] heims<ref name="LiechCIA">{{Cite web |title=Liechtenstein |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liechtenstein/ |access-date=3 August 2017 |website=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |archive-date=10 mars 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310115106/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liechtenstein/ |url-status=dead }}</ref>, það er löndum sem eru umkringd [[landlukt land|landluktum löndum]] (hitt er [[Úsbekistan]]). Liechtenstein er auk þess sjötta minnsta sjálfstæða ríki heims. Furstadæmið Liechtenstein skiptist í 11 sveitarfélög sem nefnast ''Gemeinden'' (eintala ''Gemeinde''). Þessi sveitarfélög eru flest mynduð kringum einn bæ eða þorp. Fimm þeirra ([[Eschen]], [[Gamprin]], [[Mauren]], [[Ruggell]] og [[Schellenberg]]) eru í kjördæminu ''Unterland'' („undirland“), og hin ([[Balzers]], [[Planken]], [[Schaan]], [[Triesen]], [[Triesenberg]] og [[Vaduz]]) eru í ''Oberland'' („yfirland“). == Stjórnmál == Liechtenstein er [[furstadæmi]] og furstinn er [[þjóðhöfðingi]] landsins. [[Þing Liechtenstein]] er löggjafinn. Liechtenstein býr líka við [[beint lýðræði]] þar sem kjósendur geta komið fram breytingum á löggjöf og stjórnarskrá óháð þinginu.<ref name="Marxer 2007">{{Cite book |last1=Marxer |first1=Wilfried |url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-531-90579-2_1 |title=Direct Democracy in Europe |last2=Pállinger |first2=Zoltán Tibor |date=2007 |publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften. |isbn=978-3-531-90579-2 |pages=12–29 |chapter=System contexts and system effects of direct democracy-direct democracy in Liechtenstein and Switzerland compared |doi=10.1007/978-3-531-90579-2_1 |access-date=31 October 2020}}</ref> Núverandi [[stjórnarskrá Liechtenstein]] var samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 2003 og tók við af eldri stjórnarskrá frá 1921 þar sem kveðið var á um þingbundið einveldi, þótt furstinn færi með mikil völd. Furstinn er fulltrúi Liechtenstein í alþjóðasamskiptum, þótt Sviss sjái í reynd um mikið af utanríkismálum landsins. Furstinn hefur neitunarvald yfir löggjöf þingsins, getur efnt til þjóðaratkvæðagreiðslna, haft frumkvæði að löggjöf og leyst þingið upp, þótt það sé háð þjóðaratkvæðagreiðslu.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/1066002.stm#leaders "Country profile: Liechtenstein – Leaders"]. BBC News. 6 December 2006. Retrieved 29 December 2006.</ref> Framkvæmdavaldið er í höndum [[ríkisstjórn Liechtenstein|ríkisstjórnar]] sem [[forsætisráðherra Liechtenstein]] leiðir, ásamt fjórum ráðherrum. Furstinn skipar alla ráðherrana samkvæmt tillögu þingsins. Stjórnin á að endurspegla valdajafnvægi í þinginu. Stjórnarskráin kveður á um að minnst tveir ráðherrar komi frá sitt hvoru kjördæmi.<ref>{{Cite web |title=Principality of Liechtenstein – Government |url=http://www.liechtenstein.li/en/eliechtenstein_main_sites/portal_fuerstentum_liechtenstein/fl-staat-staat/fl-staat-regierung.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807124607/http://www.liechtenstein.li/en/eliechtenstein_main_sites/portal_fuerstentum_liechtenstein/fl-staat-staat/fl-staat-regierung.htm |archive-date=7 August 2007 |access-date=11 January 2010}}. Sótt 11. janúar 2010.</ref> Stjórnin ber ábyrgð gagnvart þinginu og þingið getur óskað þess að furstinn setji tiltekinn ráðherra eða alla stjórnina af. Þing Liechtenstein nefnist ''Landtag''. Þar sitja 25 þingmenn kosnir með hlutfallskosningu til 4 ára í senn. Fimmtán þeirra koma frá Oberland og tíu frá Unterland.<ref>{{Cite web |title=Principality of Liechtenstein website – Parliamentary elections |url=http://www.liechtenstein.li/en/eliechtenstein_main_sites/portal_fuerstentum_liechtenstein/fl-staat-staat/fl-staat-landtag/fl-staat-landtagswahlen.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040807234454/http://www.liechtenstein.li/en/eliechtenstein_main_sites/portal_fuerstentum_liechtenstein/fl-staat-staat/fl-staat-landtag/fl-staat-landtagswahlen.htm |archive-date=7 August 2004 |access-date=11 January 2010}}. Sótt 11. janúar 2010.</ref> Flokkar verða að fá minnst 8% atkvæða til að fá sæti á þinginu (það er tvö þingsæti). Þingið stingur upp á stjórn sem furstinn skipar svo formlega. Þingið getur líka samþykkt vantraust á alla stjórnina eða einstaka ráðherra. Þingið kýs þjóðarráð (''Landesausschuss'') sem er skipað þingforseta og fjórum öðrum. Þjóðarráðið hefur yfirumsjón með þinginu. Þingið getur efnt til þjóðaratkvæðagreiðslu um lagafrumvörp. Þingið deilir löggjafarvaldinu með furstanum og almennum borgurum sem geta með tilteknum fjölda undirskrifta krafist þjóðaratkvæðagreiðslu.<ref>{{Cite web |title=Principality of Liechtenstein website – Parliamentary Organization |url=http://www.liechtenstein.li/en/eliechtenstein_main_sites/portal_fuerstentum_liechtenstein/fl-staat-staat/fl-staat-landtag/fl-staat-organisation.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20041011183440/http://www.liechtenstein.li/en/eliechtenstein_main_sites/portal_fuerstentum_liechtenstein/fl-staat-staat/fl-staat-landtag/fl-staat-organisation.htm |archive-date=11 October 2004 |access-date=11 January 2010}}. Sótt 11. janúar 2010.</ref> Dómsvaldið skiptist milli héraðsdómstólsins í Vaduz, áfrýjunarréttar í Vaduz, hæstaréttar, stjórnsýsluréttar og ríkisréttar. Ríkisrétturinn sker úr um hvort löggjöf samræmist stjórnarskrá og er skipaður fimm dómurum sem þingið velur. Þann 1. júlí 1984 varð Liechtenstein síðasta landið í Evrópu sem samþykkti lög um [[kosningaréttur kvenna|kosningarétt kvenna]], eftir þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem aðeins karlar máttu kjósa.<ref>[https://www.nytimes.com/1984/07/02/world/around-the-world-liechtenstein-women-win-right-to-vote.html "Liechtenstein Women Win Right to Vote"]. ''The New York Times''. 2 júlí 1984. Sótt 8. júlí 2011.</ref> === Sveitarfélög === [[Mynd:Liechtenstein_-_Gemeinden_mit_Exklaven.png|thumb|right|Sveitarfélög í Liechtenstein.]] Í Liechtenstein eru níu sveitarfélög sem skiptast milli tveggja kjördæma, Oberland og Unterland. Flest sveitarfélögin ná aðeins yfir einn bæ. Þrátt fyrir að vera mjög lítil eru umfang þeirra oft flókið, því borgaraleg samvinnufélög sem eru til í um helmingi þeirra, fara með ýmis hefðbundin réttindi við hagnýtingu skóga og beitarlanda. {| class="wikitable sortable" !colspan="1" align=center bgcolor="#EFEFEF" width="50" | Skjaldarmerki !colspan="1" align=center bgcolor="#EFEFEF" width="50" | Fáni !colspan="1" align=left bgcolor="#EFEFEF" width="100" | Nafn !colspan="1" align=center bgcolor="#EFEFEF" width="80" | Íbúar<br><small>(31.&nbsp;desember&nbsp;2019)</small><ref>{{cite web|url=https://www.llv.li/files/as/bevolkerungsstatistik-30-juni-2017.pdf|title=Bevolkerungsstatistik|date=30 June 2017|website=www.llv.li|format=PDF|access-date=2019-05-30|archive-date=2019-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190609152444/https://www.llv.li/files/as/bevolkerungsstatistik-30-juni-2017.pdf|url-status=dead}}</ref> !colspan="1" align=center bgcolor="#EFEFEF" width="80" | Stærð<br>(km²)<ref>[http://www.llv.li/files/as/jahrbuch-2016.pdf ''Statistisches Jahrbuch Liechtensteins 2016''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160325010911/http://www.llv.li/files/as/jahrbuch-2016.pdf |date=2016-03-25 }}, page 35. Retrieved 25 March 2016</ref> !colspan="1" align=left bgcolor="#EFEFEF" width="100" | [[Póstnúmer í Sviss og Liechtenstein|Pnr.]] !colspan="1" align=center bgcolor="#EFEFEF" width="200" | Bæir/þorp |- | colspan=7 align=center bgcolor="#EFEFEF" | '''[[Unterland (kjördæmi)|Unterland]]''' |- | align="center" | [[File:Wappen Ruggell.svg|35px|Ruggell]] || align="center" | [[File:Flag of Ruggell Liechtenstein-1.svg|15px]] || [[Ruggell]] || align=right | 2.322|| align=right | 7,4 || align="right" | 9491 || align=center | Ruggell |- | align="center" | [[File:Wappen Schellenberg.svg|35px|Schellenberg]] || align="center" | [[File:Flag of Schellenberg Liechtenstein-1.svg|15px]] || [[Schellenberg]] || align=right | 1.107 || align=right | 3,5 || align="right" | 9488 || align=center | Schellenberg |- | align="center" | [[File:Wappen Gamprin.svg|35px|Gamprin]] || align="center" | [[File:Flag of Gamprin Liechtenstein-1.svg|15px]] || [[Gamprin]] || align=right | 1.690 || align=right | 6,1 || align="right" | 9487 || align=center | Gamprin<br>[[Bendern]] |- | align="center" | [[File:Wappen Eschen.svg|35px|Eschen]] || align="center" | [[File:Flag of Eschen Liechtenstein-1.svg|15px]] || [[Eschen]] || align=right | 4.466 || align=right | 10,3 || align="right" | 9492 || align=center | Eschen<br>[[Nendeln]] |- | align="center" | [[File:Wappen Mauren.svg|35px|Mauren]] || align="center" | [[File:Flag of Mauren Liechtenstein-1.svg|15px]] || [[Mauren]] || align=right | 4.401 || align=right | 7,5 || align="right" | 9493 || align=center | Mauren<br>[[Schaanwald]] |- | colspan=7 align=center bgcolor="#EFEFEF" | '''[[Oberland (kjördæmi)|Oberland]]''' |- | align="center" | [[File:Wappen Schaan.svg|35px|Schaan]] || align="center" | [[File:Flag of Schaan Liechtenstein-1.svg|15px]] || [[Schaan]] || align=right | 6.039 || align=right | 26,8 || align="right" | 9494 || align=center | Schaan |- | align="center" | [[File:Wappen Planken.svg|35px|Planken]] || align="center" | [[File:Flag of Planken Liechtenstein-1.svg|15px]] || [[Planken]] || align=right | 473 || align=right | 5,3 || align="right" | 9498 || align="center" | Planken |- | align="center" | [[File:LIE Vaduz COA.svg|35px|Vaduz]] || align="center" | [[File:Flag of Vaduz Liechtenstein-1.svg|15px]] || [[Vaduz]] || align=right | 5.696 || align=right | 17,3 || align="right" | 9490 || align=center | Vaduz<br>[[Ebenholz]], [[Mühleholz]] |- | align="center" | [[File:Wappen Triesenberg.svg|35px|Triesenberg]] || align="center" | [[File:Flag of Triesenberg Liechtenstein-1.svg|15px]] || [[Triesenberg]] || align=right | 2.638 || align=right | 29,8 || align="right" | 9497 || align="center" | Triesenberg<br>[[Gaflei]], [[Malbun]], [[Masescha]], [[Rotenboden]], [[Silum]], [[Steg (Liechtenstein)|Steg]],<br>[[Sücka]], [[Wangerberg]] |- | align="center" | [[File:Wappen Triesen.svg|35px|Triesen]] || align="center" | [[File:Flag of Triesen Liechtenstein-1.svg|15px]] || [[Triesen]] || align=right | 5.275 || align=right | 26,4 || align="right" | 9495 || align="center" | Triesen |- | align="center" | [[File:LIE Balzers COA.svg|35px|Balzers]] || align="center" | [[File:Flag of Balzers Liechtenstein-1.svg|15px]] || [[Balzers]] || align=right | 4.642 || align=right | 19,6 || align="right" | 9496 || align=center | Balzers<br>[[Mäls]] |- bgcolor="#EFEFEF" | align="center" | [[File:Lesser arms of Liechtenstein.svg|35px|Liechtenstein]] || align="center" | [[File:Flag of Liechtenstein.svg|15px]] || '''[[Liechtenstein]]''' || align=right | 38.749 || align=right | 160,0 || colspan=2 align=center | |} == Efnahagslíf == [[File:Vaduz Zentrum.jpg|thumb|Horft í suður í átt að miðbæ Vaduz.]] Þrátt fyrir takmarkaðar náttúruauðlindir er Liechtenstein eitt af fáum löndum heims með fleiri skráð fyrirtæki en íbúa. Þetta stafar af því að landið var til skamms tíma vinsælt [[skattaskjól]].<ref>{{Cite news |title=Billionaire Tax Haven Liechtenstein Loses on Bank Reforms |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-05-02/billionaire-tax-haven-liechtenstein-loses-on-bank-reforms |access-date=3 August 2017 |website=Bloomberg.com |date=2 May 2013}}</ref> Landið býr við frjálsan markaðsbúskap með þróaðan iðnað og fjármálageira. Lífsgæði íbúa eru sambærileg við það sem best gerist hjá stærri nágrönnum í Evrópu. Liechtenstein er í [[tollabandalag]]i með Sviss og notar [[svissneskur franki|svissneska franka]] sem gjaldmiðil. Landið flytur inn um 85% af orkunotkun sinni. Liechtenstein er aðili að [[evrópska efnahagssvæðið|evrópska efnahagssvæðinu]] í gegnum aðild sína að [[EFTA]] frá því í maí 1995. Stjórn Liechtenstein vinnur að því að samræma efnahagsstefnu sína stefnu Evrópusambandsins. Árið 2008 var atvinnuleysi í Liechtenstein 1,5%. Aðeins eitt sjúkrahús er í Liechtenstein, Liechtensteinisches Landesspital í Vaduz. Árið 2014 áætlaði [[CIA World Factbook]] að kaupmáttarjöfnuð verg landsframleiðsla væri 4,97 milljarðar dala. Árið 2009 var landsframleiðsla á mann áætluð 139.100 dalir, sú hæsta í heimi.<ref name="LiechCIA"/> Iðnfyrirtæki í Liechtenstein framleiða meðal annars rafeindatæki, textíl, mælitæki, málmtækni, aflvélar, festiskrúfur, reiknivélar, lyf og matvæli. Þekktasta alþjóðlega fyrirtækið og stærsti vinnuveitandi Liechtenstein er tækjaframleiðandinn [[Hilti]] sem framleiðir bora, naglabyssur og fleira. Landbúnaður er stundaður víða í bæði Oberland og Unterland og Liechtenstein framleiðir hveiti, bygg, maís, kartöflur, mjólkurvörur, kjöt og vín. == Íbúar == Íbúar Liechtenstein voru 39.315 31. desember 2021<ref>{{cite web|url=https://www.statistikportal.li/de/themen/bevoelkerung/bevoelkerungsstand|title=Bevölkerungsstand: Bevölkerungsstand per 31. Dezember 2021|language=de|publisher=Amt für Statistik Fürstentum Liechtenstein|access-date=22 July 2022}}</ref> svo landið er fjórða fámennasta land Evrópu, á eftir [[Vatíkanið|Vatíkaninu]], [[San Marínó]] og [[Mónakó]]. Íbúar tala aðallega [[þýska|þýsku]], þótt einn þriðji sé aðfluttur, aðallega frá Þýskalandi, Austurríki og þýskumælandi kantónum Sviss. Hluti íbúa er frá öðrum kantónum Sviss, Ítalíu og [[Tyrkland]]i. Erlent vinnuafl er 2/3 af mannafla í landinu.<ref>{{Cite web |title=WT/TPR/S/280 • Switzerland and Liechtenstein |url=https://www.wto.org/english/tratop_e/tpr_e/s280_sum_e.pdf |access-date=26 January 2015 |publisher=WTO}}</ref> Lífslíkur í Liechtenstein eru 82 ár (84,8 hjá konum og 79,8 hjá körlum). Ungbarnadauði er 4,2 andlát á 1.000 fæðingar miðað við árið 2018. == Menning == [[File:KML HAF aussen vom Staedtle Barbara Buehler.jpg|thumb|[[Kunstmuseum Liechtenstein]].]] [[File:Liechtensteinisches Landesmuseum, 2014.JPG|thumb|[[Þjóðminjasafn Liechtenstein]].]] Vegna smæðar sinnar hefur Liechtenstein orðið fyrir menningaráhrifum frá nágrannalöndunum, einkum öðrum þýskumælandi héruðum eins og Austurríki, Baden-Würtemberg, Bæjaralandi, Sviss og sérstaklega [[Týról]] og [[Voralberg]]. [[Sögufélag furstadæmisins Liechtenstein]] leikur stórt hlutverk við varðveislu sögu og menningar landsins.<ref>{{vefheimild|url=https://historischerverein.li/verein|titill=Der Verein|vefsíða=Historische Verein für das Fürstentum Liechtenstein|skoðað=7.8.2022}}</ref> Listasafnið [[Kunstmuseum Liechtenstein]] er stærsta safn landsins. Það er alþjóðlegt safn með nútímalist og samtímalist sem á nokkuð safn þekktra verka. Byggingin er eftir svissnesku arkitekana Morger, Degelo og Kerez og er ein þekktasta byggingin í Vaduz. Hún var vígð í nóvember 2000 og myndar svartan kassa úr litaðri steypu og svörtu basalti. Safnið er jafnframt þjóðlistasafn Liechtenstein. Helstu verkin úr einkalistasafni furstans af Liechtenstein, sem er eitt af merkustu listasöfnum heims, eru til sýnis í [[Liechtenstein-safn]]i í Vínarborg.<ref>{{vefheimild|url=https://www.liechtensteincollections.at/en/history/history-of-the-family-and-the-collections|titill=History of the family and the collections|vefsíða=Liechtenstein: The Princely Collections|skoðað=7.8.2022}}</ref> Önnur mikilvæg söfn eru [[Þjóðminjasafn Liechtenstein]] (''Liechtensteinisches Landesmuseum'') með fasta sýningu sem fjallar um sögu landsins, auk sérsýninga. Í landinu eru líka frímerkjasafn, skíðasafn og safn sem sýnir sveitalíf fyrir 500 árum. [[Landsbókasafn Liechtenstein]] er [[skylduskil]]asafn fyrir allar bækur sem gefnar eru út í landinu. Frægustu sögulegu byggingar landsins eru [[Vaduz-kastali]], [[Gutenberg-kastali]], Rauða húsið og rústir [[Schellenberg]]. Á þjóðhátíðardegi Liechtenstein er öllum borgurum landsins boðið í kastala þjóðhöfðingjans. Stór hluti íbúa tekur þátt í hátíðarhöldunum þar sem ræður eru fluttar og boðið upp á bjór.<ref name="Letzing">{{Cite web |last=Letzing |first=John |date=16 April 2014 |title=Liechtenstein Gets Even Smaller |url=https://www.wsj.com/articles/liechtenstein-gets-even-smaller-1397700444 |access-date=21 June 2018 |website=The Wall Street Journal}}</ref> Tónlist og leiklist eru mikilvægur hluti af menningu landsins. Mörg tónlistarfélög starfa þar, eins og [[Liechtenstein Musical Company]], árlegir gítardagar og [[Josef Gabriel Rheinberger]]-félagið. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=416802&pageSelected=5&lang=0 ''Furstadæmið Liechtenstein''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1938]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Stubbur|landafræði}} {{Evrópa}} {{Evrópuráðið}} {{Fríverslunarsamtök Evrópu}} [[Flokkur:Liechtenstein]] [[Flokkur:Furstadæmi]] [[Flokkur:Örríki]] r2qi7xmrp3ql2sbaj8h6tro3yaiktrn 0 6614 1965257 1914016 2026-06-03T08:07:33Z NDG 108276 RM x-wiki refspam 1965257 wikitext text/x-wiki {{Frumefni |uppi= |niðri=Kadmín |vinstri=Kopar |hægri=Gallín |Mynd = Zinc_fragment_sublimed_and_1cm3_cube.jpg| Efnatákn = Zn| Sætistala = 30| Efnaflokkur = [[Hliðarmálmur]]| Eðlismassi = 7140,0| Harka = 2,5| Atómmassi = 65,409| Bræðslumark = 692,68| Suðumark = 1180,0| Efnisástand = Fast form}} '''Sink''' (úr [[þýska|þýsku]] Z''inke, sem merkir'' „hvasst“ eða „skörðótt“) er [[frumefni]] með [[efnatákn]]ið '''Zn''' og er með sætistöluna 30 í [[lotukerfið|lotukerfinu]]. Það er fyrsta frumefnið í [[Frumefni í flokki 12|flokki 12]]. Efnafræðilega líkist sink [[magnesín|magnesíni,]] þar sem jónir beggja eru svipaðar að stærð og algengasta [[oxunartala]] sinks er +2. Sink er 24. algengasta frumefnið í jarðskorpunni og hefur fimm stöðugar [[samsæta|samsætur]]. Það er aðallega unnir úr [[málmgrýti]]nu [[sinkblendi]] sem er [[sinksúlfíð]] (ZnS). Helstu framleiðslulönd eru [[Ástralía]], [[Kanada]] og [[Bandaríkin]]. Úrvinnsla fer fram með [[fleyting (málmvinnsla)|fleytingu]], [[brennsla (málmvinnsla)|brennslu]] og [[raflausnarmálmvinnsla|raflausnarmálmvinnslu]]. == Almennir eiginleikar == Sink er tiltölulega hvarfgjarn [[málmur]] sem binst auðveldlega við [[súrefni]] og aðra málmleysingja. Það hvarfast einnig við daufar [[sýra|sýrur]] og myndr þá [[vetni]]. Algengasta og eina stöðuga oxunarstig sinks er +2. == Notkun == Sink er fjórði algengasti málmurinn í notkun í dag, á eftir [[járn]]i, [[ál]]i og [[kopar]], mælt í framleiddu magni í tonnum á ári hverju. Árið 2023 var heimsframleiðsla á sinki áætluð um 13 milljónir tonna, þar af voru um 12,1 milljón tonna unnin úr námum, en afgangurinn kom frá endurvinnslu. <ref>{{Cite web|url=https://natural-resources.canada.ca/minerals-mining/mining-data-statistics-analysis/minerals-metals-facts/zinc-facts|title=Zinc facts|last=Canada|first=Natural Resources|date=2018-01-30|website=natural-resources.canada.ca|access-date=2025-05-04}}</ref> ==== Húðun og málmblöndur ==== Sink er mikið notað til að húða aðra málma, einkum stál, til að vernda þá gegn tæringu; þessi aðferð kallast [[galvanisering]]. Um helmingur allrar sinksframleiðslu fer í slíka húðun. <ref>{{Cite web|url=https://galvanizeit.org/hot-dip-galvanizing/what-is-zinc/zinc-uses|title=Zinc Uses|website=American Galvanizers Association|language=en|access-date=2025-05-04}}</ref> Sink er einnig notað í málmblöndur eins og [[látún]], [[nýsilfur]], [[ritvélamálm]] og ýmsar tegundir [[Lóðmálmur|lóðmálma]]. Látún nýtur sérstakrar hylli vegna styrkleika og tæringarþols og er notað í bæði iðnaðar- og nytjahluti. Sink er jafnframt notað í steypumót, sérstaklega í bílaiðnaði, og valsað sink er nýtt í hluta af umbúðum rafhlaðna. ==== Efna- og gúmmíiðnaður ==== Sinkoxíð (ZnO) er mikið notað sem hvítt litarefni í [[Vatnslitur|vatnsliti]] og [[Málning|málningu]]. Það gegnir einnig hlutverki efnahvata í framleiðslu [[Gúmmí|gúmmívara]] þar sem það eykur styrk og endingu. <ref>{{Cite web|url=https://hmroyal.com/blog/french-process-zinc-oxide-a-key-ingredient-in-rubber-production/|title=French Process Zinc Oxide: A Key Ingredient in Rubber Production|website=HM Royal|language=en-US|access-date=2025-05-04}}</ref> Sinkklóríð (ZnCl₂) er notað sem [[svitalyktareyðir]] og fúavarnarefni fyrir við. Sinksúlfíð (ZnS) er notað sem litarefni í glóandi vísitölur í klukkum og öðrum hlutum sem þurfa að glóa í myrkri. <ref>{{Cite web|url=https://unfilteredonline.com/what-is-zinc-sulfide-and-what-is-it-used-for/|title=What is zinc sulfide and what is it used for?|last=Lipsey|first=Jon|date=2024-11-05|website=Unfiltered|language=en-US|access-date=2025-05-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://collectability.com/education/glowing-in-the-dark-the-history-of-watch-luminescence-from-the-early-20th-century-to-today/|title=Glowing in the dark: The History of Watch Luminescence from the Early 20th Century to Today|last=Edwards|first=Tania|date=2022-03-30|website=Collectability|language=en-GB|access-date=2025-05-04}}</ref> Sinkmetýl (Zn(CH₃)₂) kemur fyrir í lífrænum efnasmíðum, en sinksterat er notað sem smurefni í plastframleiðslu og til að bæta eiginleika lita og mótunar.<ref>{{Cite web|url=https://platinumindustriesltd.com/what-is-zinc-stearate-learn-about-its-applications-here/|title=Zinc Stearate applications in industrial manufacturing|last=admin|date=2023-04-09|website=Platinum Industries Pvt. Ltd.|language=en-US|access-date=2025-05-04}}</ref> ==== Lyfjafræði og snyrtivörur ==== Sinkoxíð er notað í lyfseðilslausum húðvörum sem veita vörn gegn sól og kulda, meðal annars í rakakrem og smyrsli. [[Kalamín]], sem er blanda af sinkhýdroxíð-karbónötum og sílikötum, er notað í smyrsli gegn [[Útbrot|útbrotum]] og [[Húðerting|húðertingu]]. ==== Fæðubótarefni og lækningaleg notkun ==== Sink er algengt innihaldsefni í fjölvítamín- og steinefnablöndum sem fást án lyfseðils. Það hefur verið rannsakað vegna mögulegra [[Andoxunarefni|andoxunaráhrifa]] og talið að það geti stuðlað að hraðari sáragræðslu og viðhaldi vefja. <ref>{{Cite web|url=https://www.nethealth.com/blog/vitamins-wound-healing-a-to-zinc/|title=Vitamins for Wound Healing: From A to Zinc|last=Health|first=Net|date=2025-03-10|website=Net Health|language=en-US|access-date=2025-05-04}}</ref> Sinkglúkonat ásamt glýsíni hefur verið notað í töfluformi við kvefi og gæti dregið úr lengd einkenna. <ref>{{Cite journal |last=McElroy |first=Betty Howell |last2=Miller |first2=Shelley Porter |date=2002 |title=Effectiveness of zinc gluconate glycine lozenges (Cold-Eeze) against the common cold in school-aged subjects: a retrospective chart review |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12424502 |journal=American Journal of Therapeutics |volume=9 |issue=6 |pages=472–475 |doi=10.1097/00045391-200211000-00002 |issn=1075-2765 |pmid=12424502}}</ref> [[Flokkur:Frumefni]] [[Flokkur:Hliðarmálmar]] bnhzp7qlafoemijtzu8ihff4kz8rp90 0 12581 1965273 1962754 2026-06-03T10:06:12Z Berserkur 10188 /* Fædd */ 1965273 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1560]]|[[1561]]|[[1562]]|[[1563]]|[[1564]]|[[1565]]|[[1566]]| [[1551–1560]]|[[1561–1570]]|[[1571–1580]]| [[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]| }} [[Mynd:Fredrik II conqueres Älvsborg 1563.jpg|thumb|right|[[Friðrik 2. Danakonungur]] leggur undir sig Älvsborg í sjö ára stríðinu.]] Árið '''1563''' ('''MDLXIII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Friðrik 2. Danakonungur]] keypti [[brennisteinn|brennisteinsnámur]] [[Ásverjar|Ásverja]] í [[Mývatnssveit]]. * Kirkjan í [[Haffjarðarey]] á [[Mýrar|Mýrum]] lögð niður eftir að presturinn og margt sóknarfólk drukknaði á leið í land. ===Fædd=== ===Dáin=== * [[Daði Guðmundsson]] í [[Snóksdalur|Snóksdal]]. * [[Guðrún Björnsdóttir eldri]], húsfreyja á [[Núpur (Dýrafirði)|Núpi]], ekkja [[Hannes Eggertsson|Hannesar Eggertssonar]] hirðstjóra (f. [[1489]]). == Erlendis == * [[18. febrúar]] - [[Frans hertogi af Guise]], foringi kaþólikka í Frakklandi, var særður af [[Húgenottar|Húgenottanum]] Jean de Poltrot de Méré þegar hann sat um [[Orléans]] og dó sex dögum síðar. * [[19. mars]] - [[Karl 9. Frakkakonungur]] varð lögráða og tók við völdum að nafninu til þótt móðir hans, [[Katrín af Medici]], héldi áfram um stjórnartaumana. * [[23. apríl]] - Hafið var að byggja konungshöllina [[El Escorial]] á Spáni, norðaustur af [[Madríd]]. * [[30. maí]] - Danskur floti skaut að Svíum á [[Borgundarhólmur|Borgundarhólmi]]. Svíar höfðu betur í orrustu sem varð í kjölfarið og tóku m.a. [[Otte Stigsen Hvide]] til fanga. * [[4. júní]] - Skoska þingið bannaði [[galdramál]] og gerði það stunda galdra og að ráðfæra sig við nornir refsivert með aftöku á báli. * [[28. júlí]] - [[England|Englendingar]] í [[Le Havre]] gáfust upp fyrir [[Frakkland|Frökkum]] eftir umsátur. * [[23. ágúst]] - [[Norræna sjö ára stríðið]] milli [[Danmörk|Dana]] og [[Svíþjóð|Svía]] hófst þegar [[Dansk-norska ríkið]] og verslunarborgin [[Lübeck]] lýstu stríði á hendur Svíþjóð. * [[9. nóvember]] - Svíar biðu mikinn ósigur fyrir Dönum við Oskarström í Svíþjóð. * [[4. desember]] - [[Kirkjuþingið í Trento|Kirkjuþinginu]] í [[Trento]] lauk formlega. * [[Brimaborg]] var rekin úr [[Hansasambandið|Hansasambandinu]] vegna trúarbragðaerja. ===Fædd=== * [[4. september]] - [[Wanli]], keisari Mingveldisins í Kína (d. [[1620]]). * [[Robert Naunton]], enskur stjórnmálamaður (d. [[1635]]). * [[John Dowland]], enskt tónskáld, söngvari og lútuleikari (d. [[1626]]). * [[Jan Huyghen van Linschoten]], hollenskur njósnari, kaupmaður og ferðabókahöfundur (d. [[1611]]). ===Dáin=== * [[24. febrúar]] - [[Frans hertogi af Guise|Frans]] hertogi af Guise, foringi kaþólikka í [[Frakkland]]i (f. [[1519]]). [[Flokkur:1563]] [[Flokkur:1561-1570]] 1vuy2z5nc787k7ilijdbozzlrzztbl7 0 12762 1965258 1942239 2026-06-03T08:07:42Z Bjarki S 9 1965258 wikitext text/x-wiki {{Kjördæmistafla | nafn = Norðvesturkjördæmi | kort = Norðvesturkjördæmi.svg | kort_alt = | kjördæmakjörnir = 6 | jöfnunarmenn = 1 | þingsæti = 7 | mannfjöldi = 31.881 | mannfjöldi_ár = 2024 | sveitarfélög = 21 | viðmiðunarkosningar = 2024 | kjörskrá = 22.351 | kjósendur_á_þingsæti = 3193 | kjörsókn = 82,3% <!-- Þingmenn --> | þingmaður1 = [[Ólafur Guðmundur Adolfsson]] | flokkur1 = D | þingmaður2 = [[Eyjólfur Ármannsson]] | flokkur2 = F | þingmaður3 = [[Arna Lára Jónsdóttir]] | flokkur3 = S | þingmaður4 = [[Ingibjörg Davíðsdóttir]] | flokkur4 = M | þingmaður5 = [[Stefán Vagn Stefánsson]] | flokkur5 = B | þingmaður6 = [[María Rut Kristinsdóttir]] | flokkur6 = C | þingmaður7 = [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] | flokkur7 = F }} '''Norðvesturkjördæmi''' er eitt af [[Kjördæmi Íslands|kjördæmum Íslands]]. Það er fámennasta kjördæmið og hefur átta sæti á [[Alþingi]], þar af eitt [[jöfnunarsæti]]. Kjördæmið varð til þegar fyrrverandi kjördæmin [[Vesturlandskjördæmi|Vesturland]], [[Vestfjarðakjördæmi|Vestfirðir]] og [[Norðurlandskjördæmi vestra|Norðurland vestra]] voru sameinuð með nýrri kjördæmaskipan árið [[2000]] með þeirri undantekningu að [[Siglufjörður]] sem áður tilheyrði Norðurlandi vestra tilheyrir nú [[Norðausturkjördæmi]]. Fyrst var kosið samkvæmt nýrri kjördæmaskipan í [[Alþingiskosningar 2003|Alþingiskosningum 2003]]. Upphaflega var fjöldi þingsæta í kjördæminu ákveðinn tíu sæti, þar af níu kjördæmissæti en eitt [[jöfnunarsæti]]. Þegar kosið var samkvæmt nýju kjördæmaskipaninni fyrst [[Alþingiskosningar 2003|2003]] var fjöldi kjósenda á kjörskrá að baki hverjum þingmanni innan við helmingur af fjölda kjósenda að baki hverju þingsæti í [[Suðvesturkjördæmi]]. Fyrir [[Alþingiskosningar 2007|kosningarnar 2007]] var því eitt kjördæmissæti flutt úr Norðvesturkjördæmi yfir í Suðvesturkjördæmi í samræmi við ákvæði [[Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands|stjórnarskrár]] og kosningalaga. Sama staða kom upp eftir alþingiskosningar [[Alþingiskosningar 2009|2009]] og [[Alþingiskosningar 2021|2021]] þannig að eitt kjördæmissæti fluttist yfir í Suðvesturkjördæmi í hvort skipti. Í [[Alþingiskosningar 2024|kosningunum 2024]] verða því sex kjördæmissæti og eitt jöfnunarsæti í Norðvesturkjördæmi.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/s/landskjorstjorn/framkvaemd-kosninga-2003-2021|titill=Framkvæmd alþingiskosninga 2021|ár=2021|árskoðað=2024}}</ref> Samkvæmt stjórnarskrá skulu ekki vera færri en sex kjördæmissæti í hverju kjördæmi og því er ljóst að ekki verða fleiri kjördæmissæti færð frá Norðvesturkjördæmi samkvæmt þessum ákvæðum. == Sveitarfélög == Eftirfarandi [[Sveitarfélög Íslands|sveitarfélög]] eru í Norðvesturkjördæmi: [[Akraneskaupstaður]], [[Hvalfjarðarsveit]], [[Borgarbyggð]], [[Eyja- og Miklaholtshreppur]], [[Snæfellsbær]], [[Grundarfjarðarbær]], [[Stykkishólmsbær]], [[Dalabyggð]], [[Reykhólahreppur]], [[Vesturbyggð]], [[Bolungarvíkurkaupstaður]], [[Ísafjarðarbær]], [[Súðavíkurhreppur]], [[Árneshreppur]], [[Kaldrananeshreppur]], [[Strandabyggð]], [[Húnaþing vestra]], [[Húnabyggð]], [[Sveitarfélagið Skagaströnd]] og [[Sveitarfélagið Skagafjörður]]. ==Kosningatölfræði== {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" |- ! rowspan="2" | Kosningar ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >kjörskrá ! rowspan="2" | Breyting ! rowspan="2" | Greidd<br>atkvæði ! rowspan="2" | Kjörsókn ! colspan="2" | Utankjörfundar-<br >atkvæði ! rowspan="2" | Þingsæti ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >hvert þingsæti ! rowspan="2" | Vægi^[1] |- ! Fjöldi ! Hlutfall<br >greiddra |- ! [[Alþingiskosningar 2003|2003]] | 21.247 | <small>á ekki við</small> | 18.984 | 89,3% | 1.690 | 8,9% | 10 | 2.125 | 158% |- ! [[Alþingiskosningar 2007|2007]] | 21.126 | {{Lækkun}}121 | 18.178 | 86,0% | 2.735 | 15,0% | 9 | 2.347 | 150% |- ! [[Alþingiskosningar 2009|2009]] | 21.293 | {{Hækkun}}167 | 18.214 | 85,5% | 2.450 | 13,5% | 9 | 2.366 | 153% |- ! [[Alþingiskosningar 2013|2013]] | 21.318 | {{Hækkun}}25 | 17.825 | 83,6% | 3.145 | 17,6% | 8 | 2.665 | 142% |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | 21.481 | {{Hækkun}}163 | 17.444 | 81,2% | 3.149 | 18,1% | 8 | 2.685 | 146% |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | 21.521 | {{Hækkun}}40 | 17.872 | 83,0% | 3.483 | 19,5% | 8 | 2.690 | 147% |- ! [[Alþingiskosningar 2021|2021]] | 21.548 | {{Hækkun}}27 | 17.669 | 82,0% | 3.763 | 21,3% | 8 | 2.694 | 150% |- ! [[Alþingiskosningar 2024|2024]] | 22.348 | {{hækkun}}800 | 18.398 | 82,3% | - | - | 7 | 3.193 | 133% |- ! colspan="10" | ^[1] Vægi atkvæða í Norðvesturkjördæmi miðað við vægi atkvæða á landsvísu. |- ! colspan="10" | Heimild: [https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__kosningar__althingi/?rxid=6fcef457-8ff1-4836-84fa-573d0767e140 Hagstofa Íslands] |} ==Kosningaúrslit í kjördæminu== ===2003=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 5532 |seats1= 3 |sc1= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |votes2= 4346 |seats2= 2 |sc2= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes3= 4056 |seats3= 2 |sc3= |party4=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes4= 2666 |seats4= 2 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (U) |votes5= 1987 |seats5= 1 |sc5= |party6=Nýtt afl (N) |votes6= 122 |seats6= 0 |sc6= |invalid= 29 |blank= 245 |electorate= 21247 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Sturla Böðvarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Jóhann Ársælsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Magnús Stefánsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Einar K. Guðfinnsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Guðjón Arnar Kristjánsson]] | flokkur = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Anna Kristín Gunnarsdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Kristinn H. Gunnarsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Jón Bjarnason (þingmaður)|Jón Bjarnason]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Einar Oddur Kristjánsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 {{abbr|(J1)|1. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Sigurjón Þórðarson]] | flokkur = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2007=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 5199 |seats1= 3 |sc1= – |party2=[[Samfylkingin]] (S) |votes2= 3793 |seats2= 2 |sc2= – |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes3= 3363 |seats3= 1 |sc3= -1 |party4=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes4= 2855 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 2432 |seats5= 2 |sc5= – |party6=Íslandshreyfingin (I) |votes6= 255 |seats6= 0 |sc6= |total_sc= -1 |invalid= 28 |blank= 254 |electorate= 21126 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Sturla Böðvarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Guðbjartur Hannesson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Magnús Stefánsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Jón Bjarnason (þingmaður)|Jón Bjarnason]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Einar K. Guðfinnsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Guðjón Arnar Kristjánsson]] | flokkur = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Karl V. Matthíasson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Einar Oddur Kristjánsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2007 | til = 2007 | lést = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 {{abbr|(J2)|2. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Kristinn H. Gunnarsson]] | flokkur = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók síðar sæti sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Herdís Þórðardóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2007 | til = 2009 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2009=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 4037 |seats1= 2 |sc1= -1 |party2=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (v) |votes2= 4018 |seats2= 3 |sc2= +2 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 4001 |seats3= 2 |sc3= +1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes4= 3967 |seats4= 2 |sc4= +1 |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 929 |seats5= 0 |sc5= -2 |party6=[[Borgarahreyfingin]] (O) |votes6= 587 |seats6= 0 |sc6= – |party7=[[Lýðræðishreyfingin]] (P) |votes7= 66 |seats7= 0 |sc7= – |invalid= 51 |blank= 558 |electorate= 21293 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Ásbjörn Óttarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Jón Bjarnason (þingmaður)|Jón Bjarnason]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Guðbjartur Hannesson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Gunnar Bragi Sveinsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Einar K. Guðfinnsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Ólína Þorvarðardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | línur = 2 | röð = 8 | nafn = [[Guðmundur Steingrímsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | frá = 2009 | til = 2011 | flokkur2 = utan þingflokka | frá2 = 2011 | til2 = 2013 }} {{fulltrúalisti | línur = 2 | röð = 9 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Ásmundur Einar Daðason]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2009 | til = 2011 | flokkur2 = Framsóknarflokkurinn | frá2 = 2011 | til2 = 2013 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2013=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes1= 6104 |seats1= 4 |sc1= +2 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes2= 4282 |seats2= 2 |sc2= – |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 2122 |seats3= 1 |sc3= -1 |party4=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (v) |votes4= 1470 |seats4= 1 |sc4= -2 |party5=[[Björt framtíð]] (A) |votes5= 792 |seats5= 0 |sc5= – |party6=[[Regnboginn]] (J) |votes6= 774 |seats6= 0 |sc6= – |party7=[[Píratar]] (Þ) |votes7= 537 |seats7= 0 |sc7= – |party8=[[Dögun]] (T) |votes8= 328 |seats8= 0 |sc8= – |party9=[[Landsbyggðarflokkurinn|Landsbyggðarfl.]] (M) |votes9= 326 |seats9= 0 |sc9= – |party10=[[Lýðræðisvaktin]] (L) |votes10= 251 |seats10= 0 |sc10= – |party11=[[Hægri grænir]] (G) |votes11= 208 |seats11= 0 |sc11= – |party12=[[Flokkur heimilanna]] (I) |votes12= 161 |seats12= 0 |sc12= – |total_sc=-1 |invalid= 38 |blank= 432 |electorate= 21318 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Gunnar Bragi Sveinsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Einar K. Guðfinnsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Ásmundur Einar Daðason]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Haraldur Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Guðbjartur Hannesson]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2013 | til = 2015 | lést = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Elsa Lára Arnardóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Jóhanna María Sigmundsdóttir|Jóhanna María Sigmundsd.]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók síðar sæti sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Ólína Þorvarðardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2015 | til = 2016 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2016=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1=4951 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2=3480 |seats2=2 |sc2=-2 |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3=3032 |seats3=1 |sc3=– |party4=[[Píratar]] (P) |votes4=1823 |seats4=1 |sc4=+1 |party5=[[Samfylkingin]] (S) |votes5=1054 |seats5=1 |sc5=– |party6=[[Viðreisn]] (C) |votes6=1044 |seats6=0 |sc6=– |party7=[[Björt framtíð]] (A) |votes7=590 |seats7=0 |sc7=– |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes8=412 |seats8=0 |sc8=– |party9=[[Dögun]] (T) |votes9=282 |seats9=0 |sc9=– |party10=[[Íslenska þjóðfylkingin]] (E) |votes10=90 |seats10=0 |sc10=– |invalid=42 |blank=642 |electorate= 21481 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Haraldur Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Gunnar Bragi Sveinsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Eva Pandora Baldursdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Elsa Lára Arnardóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Teitur Björn Einarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 {{abbr|(J4)|4. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Guðjón S. Brjánsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2017=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1=4233 |seats1=2 |sc1=-1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2=3177 |seats2=2 |sc2=– |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3=3067 |seats3=1 |sc3=– |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |votes4=2456 |seats4=2 |sc4=+2 |party5=[[Samfylkingin]] (S) |votes5=1681 |seats5=1 |sc5=– |party6=[[Píratar]] (P) |votes6=1169 |seats6=0 |sc6=-1 |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes7=911 |seats7=0 |sc7=– |party8=[[Viðreisn]] (C) |votes8=423 |seats8=0 |sc8=– |party9=[[Björt framtíð]] (A) |votes9=135 |seats9=0 |sc9=– |invalid=38 |blank=582 |electorate= 21521 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Haraldur Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Ásmundur Einar Daðason]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Bergþór Ólason]] | flokkur = Miðflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Guðjón Brjánsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Halla Signý Kristjánsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 {{abbr|(J8)|8. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Sigurður Páll Jónsson]] | flokkur = Miðflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2021=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes1=4448 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes2=3897 |seats2=2 |sc2=– |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3=1978 |seats3=1 |sc3=– |party4=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes4=1510 |seats4=1 |sc4=– |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |votes5=1278 |seats5=1 |sc5=-1 |party6=[[Samfylkingin]] (S) |votes6=1195 |seats6=0 |sc6=-1 |party7=[[Píratar]] (P) |votes7=1081 |seats7=0 |sc7=– |party8=[[Viðreisn]] (C) |votes8=1063 |seats8=0 |sc8=– |party9=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |votes9=728 |seats9=0 |sc9=– |party10=[[Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Frjálslyndi lýðræðisfl.]] (O) |votes10=73 |seats10=0 |sc10=– |invalid=35 |blank=382 |electorate= 21479 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Stefán Vagn Stefánsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir|Þórdís Kolbrún R. Gylfad.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Lilja Rannveig Sigurgeirsdóttir|Lilja Rannveig Sigurgeirsd.]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Bjarni Jónsson (stjórnmálamaður)|Bjarni Jónsson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Haraldur Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Eyjólfur Ármannsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Halla Signý Kristjánsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 {{abbr|(J3)|3. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Bergþór Ólason]] | flokkur = Miðflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2024=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1=3249 |seats1=1 |sc1=-1 |party2=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes2=3023 |seats2=2 |sc2=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3=2871 |seats3=1 |sc3=+1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |votes4=2669 |seats4=1 |sc4=– |party5=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes5=2406 |seats5=1 |sc5=-2 |party6=[[Viðreisn]] (C) |votes6=2286 |seats6=1 |sc6=+1 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |votes7=620 |seats7=0 |sc7=– |party8=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes8=486 |seats8=0 |sc8=-1 |party9=[[Píratar]] (P) |votes9=322 |seats9=0 |sc9=– |party10=[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] (L) |colour10=#04437F |votes10=143 |seats10=0 |sc10=– |total_sc =-1 |invalid=39 |blank=284 |electorate= 22351 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Ólafur Adolfsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2024 | í_embætti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Eyjólfur Ármannsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | frá = 2024 | í_embætti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Arna Lára Jónsdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2024 | í_embætti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Ingibjörg Davíðsdóttir]] | flokkur = Miðflokkurinn | frá = 2024 | í_embætti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Stefán Vagn Stefánsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | frá = 2024 | í_embætti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[María Rut Kristinsdóttir]] | flokkur = Viðreisn | frá = 2024 | í_embætti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 {{abbr|(J2)|2. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] | flokkur = Flokkur fólksins | frá = 2024 | í_embætti = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengill == *[http://www.althingi.is/lagas/nuna/2000024.html Lög um kosningar til Alþingis] {{lög2|2000|24|16. maí}} {{Kjördæmi Íslands}} {{Núverandi alþingismenn}} [[Flokkur:Kjördæmi Íslands]] 8mp8t7la64121ibyz3znes7h2oyes2r 1965259 1965258 2026-06-03T08:08:07Z Bjarki S 9 1965259 wikitext text/x-wiki {{Kjördæmistafla | nafn = Norðvesturkjördæmi | kort = Norðvesturkjördæmi.svg | kort_alt = | kjördæmakjörnir = 6 | jöfnunarmenn = 1 | þingsæti = 7 | mannfjöldi = 31.881 | mannfjöldi_ár = 2024 | sveitarfélög = 20 | viðmiðunarkosningar = 2024 | kjörskrá = 22.351 | kjósendur_á_þingsæti = 3193 | kjörsókn = 82,3% <!-- Þingmenn --> | þingmaður1 = [[Ólafur Guðmundur Adolfsson]] | flokkur1 = D | þingmaður2 = [[Eyjólfur Ármannsson]] | flokkur2 = F | þingmaður3 = [[Arna Lára Jónsdóttir]] | flokkur3 = S | þingmaður4 = [[Ingibjörg Davíðsdóttir]] | flokkur4 = M | þingmaður5 = [[Stefán Vagn Stefánsson]] | flokkur5 = B | þingmaður6 = [[María Rut Kristinsdóttir]] | flokkur6 = C | þingmaður7 = [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] | flokkur7 = F }} '''Norðvesturkjördæmi''' er eitt af [[Kjördæmi Íslands|kjördæmum Íslands]]. Það er fámennasta kjördæmið og hefur átta sæti á [[Alþingi]], þar af eitt [[jöfnunarsæti]]. Kjördæmið varð til þegar fyrrverandi kjördæmin [[Vesturlandskjördæmi|Vesturland]], [[Vestfjarðakjördæmi|Vestfirðir]] og [[Norðurlandskjördæmi vestra|Norðurland vestra]] voru sameinuð með nýrri kjördæmaskipan árið [[2000]] með þeirri undantekningu að [[Siglufjörður]] sem áður tilheyrði Norðurlandi vestra tilheyrir nú [[Norðausturkjördæmi]]. Fyrst var kosið samkvæmt nýrri kjördæmaskipan í [[Alþingiskosningar 2003|Alþingiskosningum 2003]]. Upphaflega var fjöldi þingsæta í kjördæminu ákveðinn tíu sæti, þar af níu kjördæmissæti en eitt [[jöfnunarsæti]]. Þegar kosið var samkvæmt nýju kjördæmaskipaninni fyrst [[Alþingiskosningar 2003|2003]] var fjöldi kjósenda á kjörskrá að baki hverjum þingmanni innan við helmingur af fjölda kjósenda að baki hverju þingsæti í [[Suðvesturkjördæmi]]. Fyrir [[Alþingiskosningar 2007|kosningarnar 2007]] var því eitt kjördæmissæti flutt úr Norðvesturkjördæmi yfir í Suðvesturkjördæmi í samræmi við ákvæði [[Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands|stjórnarskrár]] og kosningalaga. Sama staða kom upp eftir alþingiskosningar [[Alþingiskosningar 2009|2009]] og [[Alþingiskosningar 2021|2021]] þannig að eitt kjördæmissæti fluttist yfir í Suðvesturkjördæmi í hvort skipti. Í [[Alþingiskosningar 2024|kosningunum 2024]] verða því sex kjördæmissæti og eitt jöfnunarsæti í Norðvesturkjördæmi.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/s/landskjorstjorn/framkvaemd-kosninga-2003-2021|titill=Framkvæmd alþingiskosninga 2021|ár=2021|árskoðað=2024}}</ref> Samkvæmt stjórnarskrá skulu ekki vera færri en sex kjördæmissæti í hverju kjördæmi og því er ljóst að ekki verða fleiri kjördæmissæti færð frá Norðvesturkjördæmi samkvæmt þessum ákvæðum. == Sveitarfélög == Eftirfarandi [[Sveitarfélög Íslands|sveitarfélög]] eru í Norðvesturkjördæmi: [[Akraneskaupstaður]], [[Hvalfjarðarsveit]], [[Borgarbyggð]], [[Eyja- og Miklaholtshreppur]], [[Snæfellsbær]], [[Grundarfjarðarbær]], [[Stykkishólmsbær]], [[Dalabyggð]], [[Reykhólahreppur]], [[Vesturbyggð]], [[Bolungarvíkurkaupstaður]], [[Ísafjarðarbær]], [[Súðavíkurhreppur]], [[Árneshreppur]], [[Kaldrananeshreppur]], [[Strandabyggð]], [[Húnaþing vestra]], [[Húnabyggð]], [[Sveitarfélagið Skagaströnd]] og [[Sveitarfélagið Skagafjörður]]. ==Kosningatölfræði== {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" |- ! rowspan="2" | Kosningar ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >kjörskrá ! rowspan="2" | Breyting ! rowspan="2" | Greidd<br>atkvæði ! rowspan="2" | Kjörsókn ! colspan="2" | Utankjörfundar-<br >atkvæði ! rowspan="2" | Þingsæti ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >hvert þingsæti ! rowspan="2" | Vægi^[1] |- ! Fjöldi ! Hlutfall<br >greiddra |- ! [[Alþingiskosningar 2003|2003]] | 21.247 | <small>á ekki við</small> | 18.984 | 89,3% | 1.690 | 8,9% | 10 | 2.125 | 158% |- ! [[Alþingiskosningar 2007|2007]] | 21.126 | {{Lækkun}}121 | 18.178 | 86,0% | 2.735 | 15,0% | 9 | 2.347 | 150% |- ! [[Alþingiskosningar 2009|2009]] | 21.293 | {{Hækkun}}167 | 18.214 | 85,5% | 2.450 | 13,5% | 9 | 2.366 | 153% |- ! [[Alþingiskosningar 2013|2013]] | 21.318 | {{Hækkun}}25 | 17.825 | 83,6% | 3.145 | 17,6% | 8 | 2.665 | 142% |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | 21.481 | {{Hækkun}}163 | 17.444 | 81,2% | 3.149 | 18,1% | 8 | 2.685 | 146% |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | 21.521 | {{Hækkun}}40 | 17.872 | 83,0% | 3.483 | 19,5% | 8 | 2.690 | 147% |- ! [[Alþingiskosningar 2021|2021]] | 21.548 | {{Hækkun}}27 | 17.669 | 82,0% | 3.763 | 21,3% | 8 | 2.694 | 150% |- ! [[Alþingiskosningar 2024|2024]] | 22.348 | {{hækkun}}800 | 18.398 | 82,3% | - | - | 7 | 3.193 | 133% |- ! colspan="10" | ^[1] Vægi atkvæða í Norðvesturkjördæmi miðað við vægi atkvæða á landsvísu. |- ! colspan="10" | Heimild: [https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__kosningar__althingi/?rxid=6fcef457-8ff1-4836-84fa-573d0767e140 Hagstofa Íslands] |} ==Kosningaúrslit í kjördæminu== ===2003=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 5532 |seats1= 3 |sc1= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |votes2= 4346 |seats2= 2 |sc2= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes3= 4056 |seats3= 2 |sc3= |party4=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes4= 2666 |seats4= 2 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (U) |votes5= 1987 |seats5= 1 |sc5= |party6=Nýtt afl (N) |votes6= 122 |seats6= 0 |sc6= |invalid= 29 |blank= 245 |electorate= 21247 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Sturla Böðvarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Jóhann Ársælsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Magnús Stefánsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Einar K. Guðfinnsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Guðjón Arnar Kristjánsson]] | flokkur = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Anna Kristín Gunnarsdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Kristinn H. Gunnarsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Jón Bjarnason (þingmaður)|Jón Bjarnason]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Einar Oddur Kristjánsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 {{abbr|(J1)|1. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Sigurjón Þórðarson]] | flokkur = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2007=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 5199 |seats1= 3 |sc1= – |party2=[[Samfylkingin]] (S) |votes2= 3793 |seats2= 2 |sc2= – |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes3= 3363 |seats3= 1 |sc3= -1 |party4=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes4= 2855 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 2432 |seats5= 2 |sc5= – |party6=Íslandshreyfingin (I) |votes6= 255 |seats6= 0 |sc6= |total_sc= -1 |invalid= 28 |blank= 254 |electorate= 21126 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Sturla Böðvarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Guðbjartur Hannesson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Magnús Stefánsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Jón Bjarnason (þingmaður)|Jón Bjarnason]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Einar K. Guðfinnsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Guðjón Arnar Kristjánsson]] | flokkur = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Karl V. Matthíasson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Einar Oddur Kristjánsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2007 | til = 2007 | lést = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 {{abbr|(J2)|2. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Kristinn H. Gunnarsson]] | flokkur = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók síðar sæti sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Herdís Þórðardóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2007 | til = 2009 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2009=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 4037 |seats1= 2 |sc1= -1 |party2=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (v) |votes2= 4018 |seats2= 3 |sc2= +2 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 4001 |seats3= 2 |sc3= +1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes4= 3967 |seats4= 2 |sc4= +1 |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 929 |seats5= 0 |sc5= -2 |party6=[[Borgarahreyfingin]] (O) |votes6= 587 |seats6= 0 |sc6= – |party7=[[Lýðræðishreyfingin]] (P) |votes7= 66 |seats7= 0 |sc7= – |invalid= 51 |blank= 558 |electorate= 21293 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Ásbjörn Óttarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Jón Bjarnason (þingmaður)|Jón Bjarnason]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Guðbjartur Hannesson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Gunnar Bragi Sveinsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Einar K. Guðfinnsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Ólína Þorvarðardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | línur = 2 | röð = 8 | nafn = [[Guðmundur Steingrímsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | frá = 2009 | til = 2011 | flokkur2 = utan þingflokka | frá2 = 2011 | til2 = 2013 }} {{fulltrúalisti | línur = 2 | röð = 9 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Ásmundur Einar Daðason]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2009 | til = 2011 | flokkur2 = Framsóknarflokkurinn | frá2 = 2011 | til2 = 2013 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2013=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes1= 6104 |seats1= 4 |sc1= +2 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes2= 4282 |seats2= 2 |sc2= – |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 2122 |seats3= 1 |sc3= -1 |party4=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (v) |votes4= 1470 |seats4= 1 |sc4= -2 |party5=[[Björt framtíð]] (A) |votes5= 792 |seats5= 0 |sc5= – |party6=[[Regnboginn]] (J) |votes6= 774 |seats6= 0 |sc6= – |party7=[[Píratar]] (Þ) |votes7= 537 |seats7= 0 |sc7= – |party8=[[Dögun]] (T) |votes8= 328 |seats8= 0 |sc8= – |party9=[[Landsbyggðarflokkurinn|Landsbyggðarfl.]] (M) |votes9= 326 |seats9= 0 |sc9= – |party10=[[Lýðræðisvaktin]] (L) |votes10= 251 |seats10= 0 |sc10= – |party11=[[Hægri grænir]] (G) |votes11= 208 |seats11= 0 |sc11= – |party12=[[Flokkur heimilanna]] (I) |votes12= 161 |seats12= 0 |sc12= – |total_sc=-1 |invalid= 38 |blank= 432 |electorate= 21318 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Gunnar Bragi Sveinsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Einar K. Guðfinnsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Ásmundur Einar Daðason]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Haraldur Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Guðbjartur Hannesson]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2013 | til = 2015 | lést = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Elsa Lára Arnardóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Jóhanna María Sigmundsdóttir|Jóhanna María Sigmundsd.]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók síðar sæti sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Ólína Þorvarðardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2015 | til = 2016 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2016=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1=4951 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2=3480 |seats2=2 |sc2=-2 |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3=3032 |seats3=1 |sc3=– |party4=[[Píratar]] (P) |votes4=1823 |seats4=1 |sc4=+1 |party5=[[Samfylkingin]] (S) |votes5=1054 |seats5=1 |sc5=– |party6=[[Viðreisn]] (C) |votes6=1044 |seats6=0 |sc6=– |party7=[[Björt framtíð]] (A) |votes7=590 |seats7=0 |sc7=– |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes8=412 |seats8=0 |sc8=– |party9=[[Dögun]] (T) |votes9=282 |seats9=0 |sc9=– |party10=[[Íslenska þjóðfylkingin]] (E) |votes10=90 |seats10=0 |sc10=– |invalid=42 |blank=642 |electorate= 21481 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Haraldur Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Gunnar Bragi Sveinsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Eva Pandora Baldursdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Elsa Lára Arnardóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Teitur Björn Einarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 {{abbr|(J4)|4. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Guðjón S. Brjánsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2017=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1=4233 |seats1=2 |sc1=-1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2=3177 |seats2=2 |sc2=– |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3=3067 |seats3=1 |sc3=– |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |votes4=2456 |seats4=2 |sc4=+2 |party5=[[Samfylkingin]] (S) |votes5=1681 |seats5=1 |sc5=– |party6=[[Píratar]] (P) |votes6=1169 |seats6=0 |sc6=-1 |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes7=911 |seats7=0 |sc7=– |party8=[[Viðreisn]] (C) |votes8=423 |seats8=0 |sc8=– |party9=[[Björt framtíð]] (A) |votes9=135 |seats9=0 |sc9=– |invalid=38 |blank=582 |electorate= 21521 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Haraldur Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Ásmundur Einar Daðason]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Bergþór Ólason]] | flokkur = Miðflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Guðjón Brjánsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Halla Signý Kristjánsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 {{abbr|(J8)|8. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Sigurður Páll Jónsson]] | flokkur = Miðflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2021=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes1=4448 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes2=3897 |seats2=2 |sc2=– |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3=1978 |seats3=1 |sc3=– |party4=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes4=1510 |seats4=1 |sc4=– |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |votes5=1278 |seats5=1 |sc5=-1 |party6=[[Samfylkingin]] (S) |votes6=1195 |seats6=0 |sc6=-1 |party7=[[Píratar]] (P) |votes7=1081 |seats7=0 |sc7=– |party8=[[Viðreisn]] (C) |votes8=1063 |seats8=0 |sc8=– |party9=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |votes9=728 |seats9=0 |sc9=– |party10=[[Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Frjálslyndi lýðræðisfl.]] (O) |votes10=73 |seats10=0 |sc10=– |invalid=35 |blank=382 |electorate= 21479 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Stefán Vagn Stefánsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir|Þórdís Kolbrún R. Gylfad.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Lilja Rannveig Sigurgeirsdóttir|Lilja Rannveig Sigurgeirsd.]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Bjarni Jónsson (stjórnmálamaður)|Bjarni Jónsson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Haraldur Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Eyjólfur Ármannsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Halla Signý Kristjánsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 {{abbr|(J3)|3. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Bergþór Ólason]] | flokkur = Miðflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2024=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1=3249 |seats1=1 |sc1=-1 |party2=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes2=3023 |seats2=2 |sc2=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3=2871 |seats3=1 |sc3=+1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |votes4=2669 |seats4=1 |sc4=– |party5=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes5=2406 |seats5=1 |sc5=-2 |party6=[[Viðreisn]] (C) |votes6=2286 |seats6=1 |sc6=+1 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |votes7=620 |seats7=0 |sc7=– |party8=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes8=486 |seats8=0 |sc8=-1 |party9=[[Píratar]] (P) |votes9=322 |seats9=0 |sc9=– |party10=[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] (L) |colour10=#04437F |votes10=143 |seats10=0 |sc10=– |total_sc =-1 |invalid=39 |blank=284 |electorate= 22351 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Ólafur Adolfsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2024 | í_embætti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Eyjólfur Ármannsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | frá = 2024 | í_embætti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Arna Lára Jónsdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2024 | í_embætti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Ingibjörg Davíðsdóttir]] | flokkur = Miðflokkurinn | frá = 2024 | í_embætti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Stefán Vagn Stefánsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | frá = 2024 | í_embætti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[María Rut Kristinsdóttir]] | flokkur = Viðreisn | frá = 2024 | í_embætti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 {{abbr|(J2)|2. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] | flokkur = Flokkur fólksins | frá = 2024 | í_embætti = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengill == *[http://www.althingi.is/lagas/nuna/2000024.html Lög um kosningar til Alþingis] {{lög2|2000|24|16. maí}} {{Kjördæmi Íslands}} {{Núverandi alþingismenn}} [[Flokkur:Kjördæmi Íslands]] 2df8ippktcnjofx3hfk9s7xgc7ve8v7 10 12772 1965244 1951587 2026-06-03T06:28:29Z Bjarki S 9 1965244 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Sveitarfélög Íslands | title = [[Sveitarfélög Íslands]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | group1 = [[Norðvesturkjördæmi]] | list1 = * [[Akranes|Akraneskaupstaður]] * [[Árneshreppur]] * [[Bolungarvík|Bolungarvíkurkaupstaður]] * [[Borgarbyggð]] * [[Dalabyggð]] * [[Eyja- og Miklaholtshreppur]] * [[Grundarfjörður|Grundarfjarðarbær]] * [[Húnabyggð]] * [[Húnaþing vestra]] * [[Hvalfjarðarsveit]] * [[Ísafjarðarbær]] * [[Kaldrananeshreppur]] * [[Reykhólahreppur]] * [[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] * [[Snæfellsbær]] * [[Strandabyggð]] * [[Sveitarfélagið Stykkishólmur]] * [[Súðavíkurhreppur]] * [[Skagaströnd|Sveitarfélagið Skagaströnd]] * [[Vesturbyggð]] | group2 = [[Norðausturkjördæmi]] | list2 = * [[Akureyri|Akureyrarbær]] * [[Dalvíkurbyggð]] * [[Eyjafjarðarsveit]] * [[Fjallabyggð]] * [[Fjarðabyggð]] * [[Fljótsdalshreppur]] * [[Grýtubakkahreppur]] * [[Hörgársveit]] * [[Langanesbyggð]] * [[Múlaþing]] * [[Norðurþing]] * [[Svalbarðsstrandarhreppur]] * [[Tjörneshreppur]] * [[Vopnafjarðarhreppur]] * [[Þingeyjarsveit]] | group3 = [[Suðurkjördæmi]] | list3 = * [[Ásahreppur]] * [[Bláskógabyggð]] * [[Flóahreppur]] * [[Grindavík|Grindavíkurkaupstaður]] * [[Grímsnes- og Grafningshreppur]] * [[Hrunamannahreppur]] * [[Hveragerði|Hveragerðisbær]] * [[Mýrdalshreppur]] * [[Rangárþing eystra]] * [[Rangárþing ytra]] * [[Reykjanesbær]] * [[Skaftárhreppur]] * [[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] * [[Suðurnesjabær]] * [[Sveitarfélagið Árborg]] * [[Sveitarfélagið Hornafjörður]] * [[Sveitarfélagið Vogar]] * [[Sveitarfélagið Ölfus]] * [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjabær]] | group4 = [[Suðvesturkjördæmi]] | list4 = * [[Garðabær]] * [[Hafnarfjörður|Hafnarfjarðarkaupstaður]] * [[Kjósarhreppur]] * [[Kópavogur|Kópavogsbær]] * [[Mosfellsbær]] * [[Seltjarnarnes|Seltjarnarnesbær]] | group5 = [[Reykjavíkurkjördæmi norður]]<br />{{small|og}} [[Reykjavíkurkjördæmi suður]] | list5 = [[Reykjavík]]urborg | below = * [[Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli|Eftir flatarmáli]] * [[Íslensk sveitarfélög eftir mannfjölda|Eftir mannfjölda]] * [[Íslensk sveitarfélög eftir sveitarfélagsnúmerum|Eftir sveitarfélagsnúmerum]] * [[Íslensk sveitarfélög fyrr og síðar|Fyrr og síðar]] * {{Teikn|Category}} [[:Flokkur:Sveitarfélög Íslands|Flokkur]] }}<noinclude> [[Flokkur:Þemasnið]] </noinclude> klegxrraucpjpkf5c82j24fnm123cyu 0 16265 1965247 1957018 2026-06-03T06:32:25Z Bjarki S 9 sameining 1965247 wikitext text/x-wiki Að neðan gefur að líta lista yfir [[sveitarfélög Íslands]] í röð eftir flatarmáli þeirra. Sjá einnig [[íslensk sveitarfélög eftir mannfjölda]]. {| class="wikitable sortable" |- ! Staða ! Nafn ! Flatarmál í [[ferkílómetri|km²]] |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Þingeyjarsveit }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Múlaþing }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Skaftárhreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Sveitarfélagið Hornafjörður }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Skagafjörður }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Borgarbyggð }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Húnabyggð }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Norðurþing }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Bláskógabyggð }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Rangárþing ytra }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Húnaþing vestra }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Ásahreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Langanesbyggð }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Dalabyggð }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Ísafjarðarbær }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Skeiða- og Gnúpverjahreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Vopnafjarðarhreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Strandabyggð }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Rangárþing eystra }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Eyjafjarðarsveit }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Fjarðabyggð }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Fljótsdalshreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Vesturbyggð }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Hrunamannahreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Reykhólahreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Grímsnes- og Grafningshreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Hörgársveit }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Súðavíkurhreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Mýrdalshreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Sveitarfélagið Ölfus }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Árneshreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Snæfellsbær }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Dalvíkurbyggð }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Hvalfjarðarsveit }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Kaldrananeshreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Grýtubakkahreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Grindavíkurbær }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Eyja- og Miklaholtshreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Fjallabyggð }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Flóahreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Kjósarhreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Reykjavíkurborg | Reykjavík }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Sveitarfélagið Stykkishólmur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Tjörneshreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Mosfellsbær }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Hafnarfjarðarkaupstaður }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Sveitarfélagið Vogar }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Sveitarfélagið Árborg | Árborg }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Grundarfjarðarbær }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Reykjanesbær }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Akureyrarbær | Akureyrarkaupstaður }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Kópavogsbær }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Bolungarvíkurkaupstaður }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Suðurnesjabær }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Svalbarðsstrandarhreppur }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Sveitarfélagið Skagaströnd | Skagaströnd }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Garðabær }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Vestmannaeyjabær | Vestmannaeyjar }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Akraneskaupstaður }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Hveragerðisbær }} |- |{{Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli | Seltjarnarnesbær }} |} ==Heimild== * [http://upplysingaveita.samband.is/dialog/varval.asp?ma=100FLATA&path=../database/Ymislegt/&lang=3&ti=Flatarm%E1l+sveitarf%E9laga+++ Flatarmál sveitarfélaga af vef Sambands íslenskra sveitarélaga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313053945/http://upplysingaveita.samband.is/dialog/varval.asp?lang=3&ma=100flata&path=..%2Fdatabase%2Fymislegt%2F&ti=flatarm%E1l%20sveitarf%E9laga%20%20%20 |date=2016-03-13 }} * [https://kort.lmi.is Landupplýsingagátt LMÍ] {{Sveitarfélög Íslands}} [[Flokkur:Sveitarfélög Íslands| ]] s0orw1eaj823t3lu5flwehiugm9sxhx 0 20164 1965243 1963428 2026-06-03T06:27:53Z Bjarki S 9 1965243 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Skorradalshreppur kort.png|thumb|Kort af staðsetningu Skorradalshrepps]] [[Mynd:Skorradalsvatn 2004.jpg|thumb|Skorradalsvatn]] {{CommonsCat}} '''Skorradalshreppur''' var [[hreppur]] í sunnanverðum [[Borgarfjörður|Borgarfirði]]. Aðal[[atvinnuvegur]] var [[landbúnaður]]. Skorradalshreppur náði yfir allan [[Skorradalur|Skorradal]]. Í september 2025 ákváðu íbúar að sameinast [[Borgarbyggð]] eftir að hafa hafnað nokkrum sameiningartillögum. Sameiningin raungerðist í maí 2026. <ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-09-21-veit-ekki-hvad-breyttist-i-skorradal-en-telur-sameiningu-goda-nidurstodu-453991|title=Veit ekki hvað breyttist í Skorradal en telur sameiningu góða niðurstöðu|author=Hugrún Hannesdóttir Diego|date=2025-09-21|publisher=RÚV|access-date=2025-09-21}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Stubbur|ísland|landafræði}} [[Flokkur:Fyrrum sveitarfélög Íslands]] [[Flokkur:Lagt niður 2026]] [[Flokkur:Skorradalshreppur| ]] 2twen06i9cobb2sh7so1rsxfk6yvw3p 0 22031 1965203 1865654 2026-06-02T14:31:09Z TKSnaevarr 53243 1965203 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Þýska alþýðulýðveldið | nafn_á_frummáli = Deutsche Demokratische Republik | nafn_í_eignarfalli = Austur-Þýskalands | fáni = Flag of East Germany.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of East Germany (1955–1990).svg | höfuðborg = [[Austur-Berlín]] | kjörorð = Proletarier aller Länder, vereinigt Euch | kjörorð_tungumál = Þýska | kjörorð_þýðing = Verkalýðsmenn allra landa, sameinist | staðsetningarkort = East Germany 1956-1990.svg | tungumál = [[þýska]] | titill_leiðtoga1 = Þjóðhöfðingi | nafn_leiðtoga1 = [[Wilhelm Pieck]]<br />[[Walter Ulbricht]]<br />[[Willi Stoph]]<br />[[Erich Honecker]]<br />[[Egon Krenz]]<br />[[Manfred Gerlach]] | þjóðsöngur = [[Auferstanden aus Ruinen]]<br /> | stjórnarfar = [[Alþýðulýðveldi]] | gjaldmiðill = Austur-þýskt mark | fólksfjöldi = 16.111.000 | mannfjöldaár = 1990 | íbúar_á_ferkílómetra = 149 | flatarmál = 108.333 | staða = Stofnun | atburður1 = Stofnun | dagsetning1 = 7. október 1949 | atburður2 = [[Uppreisnin í Austur-Þýskalandi 1953|Uppreisn 1953]] | dagsetning2 = 16. júní 1953 | atburður3 = [[Varsjárbandalagið]] | dagsetning3 = 14. maí 1955 | atburður4 = [[Berlínarkreppan]] | dagsetning4 = 4. júní 1961 | atburður5 = [[Sameinuðu þjóðirnar|Innganga í Sameinuðu þjóðirnar]] | dagsetning5 = 18. september 1973 | atburður6 = [[Friðsamlega byltingin]] | dagsetning6 = 13. október 1989 | atburður7 = [[Fall Berlínarmúrsins]] | dagsetning7 = 9. nóvember 1989 | atburður8 = [[Samningur um lokauppgjör með tilliti til Þýskalands|Lokauppgjör]] | dagsetning8 = 12. september 1990 | atburður9 = [[Sameining Þýskalands]] | dagsetning9 = 3. október 1990 }} '''Þýska alþýðulýðveldið''' ([[þýska]]: '''Deutsche Demokratische Republik''', skammstafað '''DDR'''), einnig þekkt sem '''Austur-Þýskaland''' var ríki sem stofnað var á hernámssvæði [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í [[Þýskaland]]i eftir [[seinni heimsstyrjöldin]]a. Það var stofnað [[7. október]] [[1949]] og leið undir lok [[3. október]] [[1990]] þegar austur-þýsku [[sambandsland|sambandslöndin]] gengu í [[Vestur-Þýskaland|vestur-þýska]] ríkjasambandið (''Bundesrepublik Deutschland'') og núverandi [[Þýskaland]] varð til. Stjórnarflokkur Austur-Þýskalands var [[Sósíalíski einingarflokkurinn]], sem fór í reynd fyrir [[flokksræði]] í landinu. Formlega var flokkurinn í forsvari fyrir „Þjóðfylkingu þýska alþýðulýðveldisins“, sem taldi til sín alla löglega stjórnmálaflokka og fjöldahreyfingar landsins. Aðildarflokkar Þjóðfylkingarinnar buðu fram á austur-þýska þingið á sameiginlegum kosningalista undir forystu Sósíalíska einingarflokksins.<ref>{{Tímarit.is|2768662|Þjóðfylking um frið|höfundur=Bjarni Benediktsson|blað=[[Þjóðviljinn]]|útgáfudagsetning=13. október 1954|blaðsíða=7; 9}}</ref> == Tilurð Austur-Þýskalands == [[Mynd:Soviet Sector Germany.png|thumb|left|Þýskaland var limað í sundur og að nokkru leyti leyst upp að lokinni [[Heimsstyrjöldin síðari|heimsstyrjöldinni síðari]]. Öll héruð gamla Þýskalands austan við fljótið [[Oder]] og þverá þess [[Neisse]] voru innlimuð í [[Pólland]] og [[Sovétríkin]].]] Fyrir lok [[Heimsstyrjöldin síðari|heimsstyrjaldarinnar síðari]] var það svæði sem síðar var nefnt Austur-Þýskaland nærri miðju þýska ríkisins og raunar þekkt í daglegu tali sem Mið-Þýskaland (''Mitteldeutschland''). Austan ánna [[Oder]] og [[Neisse]] voru stór landflæmi sem tilheyrt höfðu þýska ríkinu [[Prússland]]i um langan aldur. Þetta voru [[Pommern]], [[Austur-Prússland]], [[Vestur-Prússland]], [[Efri Slésía|Efri-Slésía]], [[Neðri Slésía|Neðri-Slésía]] og austurhluti [[Brandenborg]]ar. Á [[Jaltaráðstefnan|Jaltaráðstefnunni]] sömdu leiðtogar Bandamanna um að landamæri [[Pólland]]s yrðu færð vestur að ánum Oder og Neisse að stríðinu loknu, sem uppbót fyrir svæði í austurhluta Póllands sem [[Sovétríkin|Sovétmenn]] gerðu tilkall til. Niðurstaðan varð því sú að ''Mið-Þýskaland'' varð að austasta hluta Þýskalands. === Hernámssvæðin === Á ráðstefnunum í [[Jalta]] og [[Potsdam]] var einnig rætt um hernám og stjórnun Þýskalands að stríðinu loknu. Ákveðið var að sérstakt ráð (''Allied Control Council'' eða ACC) undir stjórn bandalagsríkjanna fjögurra, [[Bandaríki Norður Ameríku|Bandaríkjanna]], [[Bretland]]s, [[Frakkland]]s og Sovétríkjanna, skyldi fara með stjórn Þýskalands og skipti það landinu í fjögur hernámssvæði sem hvert var í reynd undir beinni stjórn eins bandalagsríkis og skyldi svo vera þar til Þýskaland fengi fullveldi á ný. Sambandslöndin [[Mecklenborg-Vorpommern]], [[Brandenborg]], [[Saxland]], [[Saxland-Anhalt]] og [[Þýringaland]] voru undir hernámsstjórn Sovétríkjanna (''Sowjetische Besatzungszone'' eða SBZ). Fljótlega fóru Sovétmenn að mótmæla þeim efnahagslegu og stjórnmálalegu breytingum sem tóku að eiga sér stað á vestari hernámssvæðunum þremur og sögðu þeir sig úr ACC árið 1948. Upp úr því varð SBZ, ásamt sovéska hluta Berlínar, að Austur-Þýskalandi. Á svipuðum tíma tóku vestari hernámssvæðin að mynda Vestur-Þýskaland. == Sameiningarþreifingar == [[Mynd:Deutschland Bundeslaender 1949.png|thumb|left|Síðla árs 1949 var Þýskaland fjórskipt. Bandarísku, bresku og frönsku hernámssvæðin, utan [[Saarland]]s, mynduðu [[Vestur-Þýskaland]] en það var undir franskri stjórn allt til 1957. '''Austur-Þýskaland''' varð til úr sovéska hernámssvæðinu og Vestur-Berlín var skipt í bandarískt, breskt og franskt hernámssvæði.]] Í orði kveðnu höfðu bæði Sovétríkin og vestrænu bandalagsríkin á stefnuskrá sinni að endurmynda sameinað Þýskaland (þó án austurhéraðanna sem runnið höfðu til Póllands og Sovétríkjanna), líkt og kveðið var á um í samningnum sem undirritaður var á [[Potsdam-ráðstefnan|Potsdam-ráðstefnunni]]. [[Stalín]] lagði fram tillögu í þessa átt árið 1952, þar sem lagt var til að hernámi Þýskalands yrði hætt, en vesturveldin með [[Konrad Adenauer]] í broddi fylkingar voru tortryggin og litu á tillögu Stalíns sem tilraun til að halda aftur af hinu nýstofnaða Vestur-Þýskalandi. Bandaríkjastjórn hafnaði því tillögunni. Að Stalín látnum, snemma árs 1953, lognuðust þessar þreifingar út af og sameining Þýskalands komst ekki aftur á dagskrá fyrr en við fall [[Kommúnismi|kommúnismans]] síðla árs 1989. ==Tilvísanir== <references/> {{Stubbur|landafræði}} {{Kalda stríðið}} [[Flokkur:Austur-Þýskaland| ]] [[Flokkur:Fyrrum Evrópuríki]] [[Flokkur:Stofnað 1949]] [[Flokkur:Lagt niður 1990]] km1n57jj9serzm83m7nc5b9wewb8ggy 14 22981 1965211 1404249 2026-06-02T15:26:42Z TKSnaevarr 53243 1965211 wikitext text/x-wiki {{CommonsCat|Political parties in Italy|ítölskum stjórnmálaflokkum}} [[Flokkur:Ítölsk stjórnmál]] [[Flokkur:Stjórnmálaflokkar eftir löndum]] a823vb6npvllnlutsie7nr0giwb5v24 0 27958 1965217 1965177 2026-06-02T16:24:24Z Séra Friðrik Friðriksson 117242 /* Konur í Val */ 1965217 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Hermann Hreiðarsson]] (kk); [[Matthías Guðmundsson]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Hafrún Kristjánsdóttir]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]] og leika allir meistaraflokkar Vals í efstu deild bæði í karla- og kvennaflokki. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum og þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ Sama ár var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður allt til ársins 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann  til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við Benfica í Evrópukeppni Meistaraliða. 18.243 áhorfendur mættu á leikinn sem var met. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn Brynjar Níels­son, síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Citeweb|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m². Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Hermann Hreiðarsson]]<ref>{{vefheimild |höfundur=Almarr Ormarsson |titill= Hermann Hreiðarsson tekur við Val - Rúv |url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2025-11-02-hermann-hreidarsson-tekur-vid-val-457905|ritverk=ruv.is |dags=2. nóvember 2025 |tungumál=is}}</ref> og honum til aðstoðar eru [[Chris Brazell]] og [[Vignir Snær Stefánsson]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 20 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |} [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 28. apríl 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Ögmundur Kristinsson]] |no2=3|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no3=4|nat3=NOR|pos3=DF|name3=[[Markus Lund Nakkim]] |no4=5|nat4=ISL|pos4=MF|name4=[[Birkir Heimisson]] |no5=6|nat5=ISL|pos5=MF|name5=[[Bjarni Mark Antonsson]] |no6=7|nat6=ISL|pos6=DF|name6=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no7=8|nat7=ISL|pos7=FW|name7=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no8=9|nat8=DNK|pos8=FW|name8=[[Patrick Pedersen]] |no9=10|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristinn Freyr Sigurðsson]] |no10=11|nat10=ISL|pos10=MF|name10=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no11=12|nat11=ISL|pos11=FW|name11=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no12=13|nat12=ISL|pos12=MF|name12=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no13=14|nat13=SWE|pos13=MF|name13=[[Albin Skoglund]] |no14=15|nat14=ISL|pos14=DF|name14=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Loki Kristjánsson]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=FW|name16=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=GK|name17=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no18=19|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no19=20|nat19=ISL|pos19=DF|name19=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no20=21|nat20=ISL|pos20=DF|name20=[[Jakob Franz Pálsson]] |no21=23|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Adam Ægir Pálsson]] |no22=24|nat22=NED|pos22=DF|name22=[[Myles A. Veldman]] |no23=25|nat23=ISL|pos23=GK|name23=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no24=26|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no25=27|nat25=ISL|pos25=FW|name25=[[Pétur Eiríksson]] |no26=28|nat26=ISL|pos26=MF|name26=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no27=30|nat27=ISL|pos27=DF|name27=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no28=45|nat28=ISL|pos28=MF|name28=[[Þórður Sveinn Einarsson]] |no29=66|nat29=ISL|pos29=DF|name29=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no30=95|nat30=ISL|pos30=GK|name30=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no31=97|nat31=ISL|pos31=FW|name31=[[Birkir Jakob Jónsson]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* | | |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}}[[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}}[[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-?){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 27. apríl 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=15|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=25|nat19=ISL|pos19=MF|name19=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no20=26|nat20=ISL|pos20=FW|name20=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no21=28|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no22=32|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Ágústa María Valtýsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=ISL|pos=MF|name=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]]|other=lánuð til [[PEC Zwolle]] til 1. maí 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 | colspan="2" | |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}}[[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}}[[Matthías Guðmundsson]] (2025-?){{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[:en:2023–24_EHF_European_Cup|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] ie8unwkfe1nep3pdegm4yjw5xjxzd0o 1965218 1965217 2026-06-02T16:25:58Z Séra Friðrik Friðriksson 117242 /* Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 */ 1965218 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Hermann Hreiðarsson]] (kk); [[Matthías Guðmundsson]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Hafrún Kristjánsdóttir]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]] og leika allir meistaraflokkar Vals í efstu deild bæði í karla- og kvennaflokki. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum og þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ Sama ár var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður allt til ársins 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við Benfica í Evrópukeppni Meistaraliða. 18.243 áhorfendur mættu á leikinn sem var met. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn Brynjar Níels­son, síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Citeweb|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m². Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Hermann Hreiðarsson]]<ref>{{vefheimild |höfundur=Almarr Ormarsson |titill= Hermann Hreiðarsson tekur við Val - Rúv |url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2025-11-02-hermann-hreidarsson-tekur-vid-val-457905|ritverk=ruv.is |dags=2. nóvember 2025 |tungumál=is}}</ref> og honum til aðstoðar eru [[Chris Brazell]] og [[Vignir Snær Stefánsson]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 20 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |} [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 28. apríl 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Ögmundur Kristinsson]] |no2=3|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no3=4|nat3=NOR|pos3=DF|name3=[[Markus Lund Nakkim]] |no4=5|nat4=ISL|pos4=MF|name4=[[Birkir Heimisson]] |no5=6|nat5=ISL|pos5=MF|name5=[[Bjarni Mark Antonsson]] |no6=7|nat6=ISL|pos6=DF|name6=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no7=8|nat7=ISL|pos7=FW|name7=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no8=9|nat8=DNK|pos8=FW|name8=[[Patrick Pedersen]] |no9=10|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristinn Freyr Sigurðsson]] |no10=11|nat10=ISL|pos10=MF|name10=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no11=12|nat11=ISL|pos11=FW|name11=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no12=13|nat12=ISL|pos12=MF|name12=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no13=14|nat13=SWE|pos13=MF|name13=[[Albin Skoglund]] |no14=15|nat14=ISL|pos14=DF|name14=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Loki Kristjánsson]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=FW|name16=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=GK|name17=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no18=19|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no19=20|nat19=ISL|pos19=DF|name19=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no20=21|nat20=ISL|pos20=DF|name20=[[Jakob Franz Pálsson]] |no21=23|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Adam Ægir Pálsson]] |no22=24|nat22=NED|pos22=DF|name22=[[Myles A. Veldman]] |no23=25|nat23=ISL|pos23=GK|name23=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no24=26|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no25=27|nat25=ISL|pos25=FW|name25=[[Pétur Eiríksson]] |no26=28|nat26=ISL|pos26=MF|name26=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no27=30|nat27=ISL|pos27=DF|name27=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no28=45|nat28=ISL|pos28=MF|name28=[[Þórður Sveinn Einarsson]] |no29=66|nat29=ISL|pos29=DF|name29=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no30=95|nat30=ISL|pos30=GK|name30=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no31=97|nat31=ISL|pos31=FW|name31=[[Birkir Jakob Jónsson]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* | | |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}}[[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}}[[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-?){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 27. apríl 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=15|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=25|nat19=ISL|pos19=MF|name19=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no20=26|nat20=ISL|pos20=FW|name20=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no21=28|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no22=32|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Ágústa María Valtýsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=ISL|pos=MF|name=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]]|other=lánuð til [[PEC Zwolle]] til 1. maí 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 | colspan="2" | |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}}[[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}}[[Matthías Guðmundsson]] (2025-?){{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[:en:2023–24_EHF_European_Cup|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] 29huuthzkq0d1l4wgzlizh9drsugo8x 1965297 1965218 2026-06-03T11:00:48Z ~2026-32899-00 117276 /* Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu */ 1965297 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Hermann Hreiðarsson]] (kk); [[Matthías Guðmundsson]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Hafrún Kristjánsdóttir]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]] og leika allir meistaraflokkar Vals í efstu deild bæði í karla- og kvennaflokki. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum og þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ Sama ár var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður allt til ársins 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við Benfica í Evrópukeppni Meistaraliða. 18.243 áhorfendur mættu á leikinn sem var met. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn Brynjar Níels­son, síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Citeweb|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m². Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Hermann Hreiðarsson]]<ref>{{vefheimild |höfundur=Almarr Ormarsson |titill= Hermann Hreiðarsson tekur við Val - Rúv |url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2025-11-02-hermann-hreidarsson-tekur-vid-val-457905|ritverk=ruv.is |dags=2. nóvember 2025 |tungumál=is}}</ref> og honum til aðstoðar eru [[Chris Brazell]] og [[Vignir Snær Stefánsson]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 20 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |} [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 28. apríl 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Ögmundur Kristinsson]] |no2=3|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no3=4|nat3=NOR|pos3=DF|name3=[[Markus Lund Nakkim]] |no4=5|nat4=ISL|pos4=MF|name4=[[Birkir Heimisson]] |no5=6|nat5=ISL|pos5=MF|name5=[[Bjarni Mark Antonsson]] |no6=7|nat6=ISL|pos6=DF|name6=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no7=8|nat7=ISL|pos7=FW|name7=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no8=9|nat8=DNK|pos8=FW|name8=[[Patrick Pedersen]] |no9=10|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristinn Freyr Sigurðsson]] |no10=11|nat10=ISL|pos10=MF|name10=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no11=12|nat11=ISL|pos11=FW|name11=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no12=13|nat12=ISL|pos12=MF|name12=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no13=14|nat13=SWE|pos13=MF|name13=[[Albin Skoglund]] |no14=15|nat14=ISL|pos14=DF|name14=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Loki Kristjánsson]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=FW|name16=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=GK|name17=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no18=19|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no19=20|nat19=ISL|pos19=DF|name19=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no20=21|nat20=ISL|pos20=DF|name20=[[Jakob Franz Pálsson]] |no21=23|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Adam Ægir Pálsson]] |no22=24|nat22=NED|pos22=DF|name22=[[Myles A. Veldman]] |no23=25|nat23=ISL|pos23=GK|name23=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no24=26|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no25=27|nat25=ISL|pos25=FW|name25=[[Pétur Eiríksson]] |no26=28|nat26=ISL|pos26=MF|name26=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no27=30|nat27=ISL|pos27=DF|name27=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no28=45|nat28=ISL|pos28=MF|name28=[[Þórður Sveinn Einarsson]] |no29=66|nat29=ISL|pos29=DF|name29=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no30=95|nat30=ISL|pos30=GK|name30=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no31=97|nat31=ISL|pos31=FW|name31=[[Birkir Jakob Jónsson]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* | | |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) {{col-2}} *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}}[[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}}[[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-?){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 27. apríl 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=15|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=25|nat19=ISL|pos19=MF|name19=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no20=26|nat20=ISL|pos20=FW|name20=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no21=28|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no22=32|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Ágústa María Valtýsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=ISL|pos=MF|name=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]]|other=lánuð til [[PEC Zwolle]] til 1. maí 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 | colspan="2" | |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}}[[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}}[[Matthías Guðmundsson]] (2025-?){{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[:en:2023–24_EHF_European_Cup|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] tvqsotquwwwam3e00lbgtv0wa8okgsp 0 32744 1965187 1965181 2026-06-02T11:59:40Z Akigka 183 /* Árnýöld */ 1965187 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bianlian.JPG|thumb|Leikari í [[Bian Lian]]-óperu í Kína.]] '''List''' eru verk manna, þar sem [[sköpun]]argáfan fær lausan tauminn og [[mynd]]ir, [[tónverk]], [[stytta|styttur]] eða aðrir hlutir eru búnir til, í þeim megintilgangi að varpa ljósi á [[fegurð]] og mikilfengleika [[heimurinn|heimsins]], að tjá tilfinningar eða skilning listamannsins, eða til að aðrir fái notið [[listaverk]]sins. Orðið list getur einnig átt við um afrakstur slíkrar sköpunar. Erfitt er að skilgreina list á altækan hátt, þótt margir hafi sterkar skoðanir á því hvað er list og hvað ekki. Ótal mælikvarðar eru til um það hvaða skilyrði hlutur eða verknaður þarf að uppfylla til að teljast list.<ref>{{Vísindavefurinn|73703|Hvernig er hægt að útskýra hvað list er?}}</ref> Sumir telja að list sé það sem eykur skilning okkar á umheiminum umfram einfaldan [[hlutlægni|hlutlægan]] skilning. Oft er talað um að verknaður sé list ef afraksturinn er [[fagurfræði]]legur.<ref>{{cite book|editor=Evelyn Hatcher|title=Art as Culture: An Introduction to the Anthropology of Art|year=1999|publisher=Praeger}}</ref> Samkvæmt þessari skilgreiningu hefur list fylgt mannkyninu frá örófi alda, eins og [[hellamálverk]] sýna. En þótt hægt sé að skilgreina list á mjög víðtækan máta eru margir sem vilja undanskilja ýmsa iðju sem þó miðar að fagurfræðilegum afrakstri, svo sem [[handverk]] og [[iðnhönnun]]. Samkvæmt þessari skilgreiningu, sem er nýrri af nálinni, er orðið list lítið meira en stytting á hugtakinu „sköpunarlist“ eða „[[hámenning]]arleg list“. Með öðrum orðum er mest áhersla lögð á nýnæmi listarinnar og að listamaðurinn ögri áhorfandanum, svo upplifun listarinnar verður virkur atburður, frekar en að listin sé í bakgrunni og geri umhverfið fallegra. Til dæmis geta handprjónuð föt sem unnin eru samkvæmt uppskrift aldrei orðið list í þessum skilningi orðsins, sama hversu vel þau eru unnin. Til viðbótar við nýnæmið er stundum gerð krafa um að list sé unnin í göfugum tilgangi. Dæmi um það er þegar tónverk eða kvikmyndir sem framleiddar eru í þeim megintilgangi að afla tekna fyrir framleiðandann eru undanskilin frá skilgreiningunni á list, og kölluð [[iðnaður]] (sbr. kvikmyndaiðnaður og tónlistariðnaður). Þegar list er skilgreind á þröngan máta, líkt og rætt er um hér að ofan, er sjaldgæft að menn séu sammála um hvað er list og hvað ekki. Því hafa ýmsir haldið því fram að slíkar skilgreiningar hafi meira að gera með smekk heldur en hlutlæga aðgreiningu. == Saga == [[Mynd:Floete_Schwanenknochen_Geissenkloesterle_Blaubeuren.jpg|thumb|right|Beinflautan frá Geissenklösterle.]] {{aðalgrein|Listasaga|Bókmenntasaga|Leiklistarsaga|Tónlistarsaga}} === Forsöguleg list === Deilt er um það hver elstu ummerki um listræna sköpun gætu verið. Ýmsar fornleifar hafa fundist frá [[fornsteinöld]] sem virðast vitna um tilraunir til [[skraut|skreytinga]], án sýnilegs hagnýts tilgangs.<ref name="Henshilwood 2002">{{cite journal|last1=Henshilwood |first1=Christopher |title=Emergence of Modern Human Behavior: Middle Stone Age Engravings from South Africa |url=https://archive.org/details/sim_science_2002-02-15_295_5558/page/1278 |journal=Science |date=2002 |volume=295 |issue=5558 |pages=1278–1280 |display-authors=etal |doi=10.1126/science.1067575 |pmid=11786608 |bibcode=2002Sci...295.1278H|s2cid=31169551 }}</ref><ref name="Henshilwood et al. 2009">{{cite journal |doi=10.1016/j.jhevol.2009.01.005 |pmid=19487016 |title=Engraved ochres from the Middle Stone Age levels at Blombos Cave, South Africa |journal=Journal of Human Evolution |volume=57 |issue=1 |pages=27–47 |year=2009 |last1=Henshilwood |first1=Christopher S. |last2=d'Errico |first2=Francesco |last3=Watts |first3=Ian}}</ref><ref name="Texier">{{cite journal | last1 = Texier | first1 = P. J. | last2 = Porraz | first2 = G. | last3 = Parkington | first3 = J. | last4 = Rigaud | first4 = J. P. | last5 = Poggenpoel | first5 = C. | last6 = Miller | first6 = C. | last7 = Tribolo | first7 = C. | last8 = Cartwright | first8 = C. | last9 = Coudenneau | first9 = A. | last10 = Klein | first10 = R. | last11 = Steele | first11 = T. | last12 = Verna | first12 = C. | year = 2010 | title = A Howiesons Poort tradition of engraving ostrich eggshell containers dated to 60,000 years ago at Diepkloof Rock Shelter, South Africa | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences| volume = 107 | issue = 14| pages = 6180–6185 | doi = 10.1073/pnas.0913047107 | pmid = 20194764 | pmc = 2851956 | bibcode = 2010PNAS..107.6180T | doi-access = free }}</ref> Elstu gripirnir sem augljóslega eru dæmi um listaverk eru hins vegar ekki nema um 50.000 ára gamlir. Meðal þeirra eru [[venusstytta|venusstyttur]], litlar útskornar kvenmyndir með ýkt brjóst og mjaðmir, sem gætu tengst [[frjósemi]]sdýrkun af einhverju tagi.<ref name = "unesco">{{cite web |url = http://whc.unesco.org/en/list/229 |title = Place Stanislas, Place de la Carrière and Place d'Alliance in Nancy |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 17 October 2021}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/oldest-figurative-art-now-world-treasure-180964035/ | title=World's Oldest Figurative Art is Now an Official World Treasure }}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.bbc.com/news/science-environment-18196349 | title=Earliest music instruments found | work=BBC News | date=24 May 2012 }}</ref> Þekktustu dæmin um [[forsöguleg list|forsögulega list]] eru þó [[hellamálverk]], eins og málverk í [[Maros-Pangkep-hellarnir|Maros-Pangkep-hellunum]] á Súlavesí sem eru um 45.000 ára gömul, og [[hellamálverkin í Lascaux]] sem eru um 19.000 ára (þau elstu).<ref>{{vefheimild|dags=28. júní 2024|titill=Lascaux|vefsíða=Encyclopedia Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Lascaux}}</ref> Sum þeirra hafa verið túlkuð sem sjónræn ummerki um [[sagnamennska|sagnamennsku]].<ref>{{cite journal|title=Cave art reveals human nature|author=Michael Gross|year=2020|journal=Current Biology|volume=30|number=3|pages=R95-R98|doi=10.1016/j.cub.2020.01.042}}</ref> Elstu [[steinaldarflauta|flautur]] sem fundist hafa eru beinflautur frá [[Geissenklösterle]] í Suður-Þýskalandi sem eru um 45.000 ára gamlar.<ref name="jhevol">{{Cite journal| last = Higham | first = Thomas | author-link = Thomas Higham (archaeologist) |author2=Laura Basell |author3=Roger Jacobic |author4=Rachel Wood |author5=Christopher Bronk Ramsey |author6=Nicholas J. Conard | title = Τesting models for the beginnings of the Aurignacian and the advent of figurative art and music: The radiocarbon chronology of Geißenklösterle | journal = Journal of Human Evolution | volume = 62| issue = 6| pages = 664–76| publisher =Elsevier | date = May 8, 2012 | pmid =22575323| doi = 10.1016/j.jhevol.2012.03.003 }}</ref><ref name="BBC-May2012">{{cite news| title = Earliest music instruments found | publisher = BBC News | date = May 25, 2012 | url = https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-18196349 |access-date=May 26, 2012 }}</ref><ref name="IBT-May2012">{{cite news| title = Earliest musical instrument discovered | work = International Business Times | date = May 25, 2012 | url = http://www.ibtimes.co.uk/articles/345647/20120526/earliest-musical-instrument-discovered.htm |access-date=May 26, 2012 }}</ref> Þegar kemur að upphafi [[nýsteinöld|nýsteinaldar]] fyrir um 12.000 árum fjölgar [[bergrista|bergristum]] sem sýna fjölbreyttari myndir, eins og [[dans]]andi mannamyndir. Hellamálverk af manni með dýrshöfuð sem hefur verið túlkað sem mynd af galdramanni,<ref name="hutton">{{cite book |last=Hutton |first=Ronald |author-link=Ronald Hutton |title=Witches, Druids, and King Arthur |publisher=Hambledon and London |location=London |year=2003 |isbn=1-85285-397-2 |url=https://archive.org/details/witchesdruidskin00hutt/page/n5/mode/2up |pages=[https://archive.org/details/witchesdruidskin00hutt/page/32/mode/2up 33]–35 }}</ref> fannst í [[Trois-Fréres-hellirinn|Trois-Fréres-hellinum]] í Frakklandi á 3. áratug 20. aldar og er talin vera um 13.000 ára gömul, líkt og myndir af dansandi fólki á hellamálverkum frá Borneó.<ref>{{cite journal|author=Aubert, M., Setiawan, P., Oktaviana, A.A. et al.|title=Palaeolithic cave art in Borneo|journal=Nature|volume=564|pages=254–257|year=2018|doi=10.1038/s41586-018-0679-9}}</ref> [[Gríma|Steingrímur]] sem mögulega tengjast helgiathöfunum hafa fundist við uppgrefti í Ísrael og Tyrklandi.<ref>{{cite journal|author=Dietrich, O., Notroff, J., & Dietrich, L.|year=2018|title=Masks and masquerade in the Early Neolithic: a view from Upper Mesopotamia|journal=Time and Mind|volume=11|number=1|pages=3–21|doi=10.1080/1751696X.2018.1433354}}</ref> Frá sama tíma eru elstu minjar um notkun [[jötunsteinn|jötunsteina]] í [[byggingarlist]] í [[Göbekli Tepe]]<ref>{{cite journal|author=Marta Tobolczyk|title=The World's Oldest Temples in Göbekli Tepe and Nevali Çori, Turkey in the Light of Studies in Ontogenesis of Architecture|journal=Procedia Engineering|volume=161|year=2016|pages=1398-1404|issn=1877-7058|doi=10.1016/j.proeng.2016.08.600}}</ref> og lágmyndir sem skreyttu veggi í borginni [[Çatalhöyük]].<ref>{{cite book|author=Hodder, I.|year=2012|chapter=Çatalhöyük. A summary of recent work concerning architecture|editor=B. Söğüt|title=From Straonikeia to Lagina: Festschrift in honour of Ahmet Adil Tırpan|place=İstanbul|pages=303-314}}</ref> Forsöguleg list hefur oft verið túlkuð sem listræn tjáning [[trú]]arlegra hugmynda eða sem [[galdur]] (til að auka frjósemi eða laða að veiðidýr til dæmis) og tengd við [[sjamanismi|sjamanisma]].<ref>{{cite journal|author=Wallis, R.J.|title=Art and Shamanism: From Cave Painting to the White Cube|journal=Religions|year=2019|volume=10|number=54|doi=10.3390/rel10010054}}</ref> Slíkar túlkanir geta þó verið umdeildar.<ref>{{cite journal|author=Herva, V. P., & Ikäheimo, J.|year=2002|title=Defusing Dualism: Mind, Materiality and Prehistoric Art|journal=Norwegian Archaeological Review|volume=35|number=2|pages=95–108|doi=10.1080/002936502762389729}}</ref> === Fornaldarlist === [[Mynd:Tomb_of_the_Dancers.JPG|thumb|right|Veggmyndir sem sýna danshreyfingar úr „dansaragröfinni“, frá Egyptalandi um 1550 f.o.t.]] Þegar maðurinn tók að notast við [[ritmál]] varðveittust kvæði og sögur á borð við [[Gilgameskviða|Gilgameskviðu]] í rituðum textum á [[fleygrúnir|fleygrúnum]] frá [[Súmer]] og [[helgirúnir|helgirúnum]] [[Egyptaland hið forna|Forn-Egypta]]. Þessi stóru menningarríki skildu eftir sig mörg stór minnismerki og byggingar úr steini og [[leirgljái|gljáðum]] múrsteinum með fáguðum lágmyndum og bronsgripi sem bera vitni um þróaða málmsmíði.<ref>{{cite journal|url=https://timarit.is/page/3521911|title=List í 7000 ár|journal=Lesbók Morgunblaðsins|year=2002|author=Bragi Ásgeirsson|volume=77|number=5|page=10}}</ref> Bæði Egyptar og Súmerar reistu [[þrepapýramídi|þrepapýramída]] sem hjá Egyptum þróaðist út í [[pýramídi|pýramída]] með sléttum hliðum um 2500 f.o.t. Forn-Egyptar gerðu nákvæmar höggmyndir af fólki, en í veggmyndum og lágmyndum er sjónarhorn á andlit oftast á hlið, bæði í Egyptalandi og [[Persía|Persíu]].<ref>{{cite journal|author=Davis, W.|year=1982|title=Canonical representation in Egyptian art|journal=RES: Anthropology and Aesthetics|volume=4|number=1|pages=20-46|url=https://www.jstor.org/stable/41634873}}</ref><ref>{{cite book|author=Sonik, K.|year=2013|chapter=The monster’s gaze: vision as mediator between time and space in the art of Mesopotamia|title=Time and History in the Ancient Near East: Proceedings of the 56th Rencontre Assyriologique Internationale at Barcelona, 26–30 July 2010|pages=285-300|doi=10.1515/9781575068565-027}}</ref> Á [[Amarna-tímabilið|Amarna-tímabilinu]] um 1350 f.o.t. fylgdi breytt [[myndmál]] breytingum í opinberum trúarbrögðum Egypta um stutt skeið.<ref>{{vefheimild|url=https://www.worldhistory.org/article/1110/the-art-of-the-amarna-period/|titill=The Art of the Amarna Period|höfundur=Elsie McLaughlin|dags=22.9.2017|vefsíða=World History Encyclopedia}}</ref> Egyptar fundu upp bæði [[lín]]ið úr [[hör]]trefjum og [[papýrus]]inn með því að merja saman krosslögð blöð [[papýrusreyr]]sins. Papýrus var helsta undirstaða [[skrift]]ar við Miðjarðarhafið í þúsundir ára eftir það. Papýrusarkir voru bundnar saman í langa renninga sem voru undnir upp á kefli ([[rolla|rollur]]). Fjölbreyttar [[bókmenntagrein]]ar komu fram mjög snemma, eins og [[ástarljóð]], [[sálmur|sálmar]], [[hetjukvæði]], [[ferðasaga|ferðasögur]], [[sagnaritun]], [[vísindarit]] og [[trúarbókmenntir]].<ref>{{cite book|author=Loprieno, A.|year=1996|chapter=Defining Egyptian literature: Ancient texts and modern theories|title=Ancient Egyptian Literature|pages=39-58|publisher=Brill}}</ref> Ríkulegar myndskreytingar í gröfum Forn-Egypta lýsa daglegu lífi, meðal annars [[loftfimleikar|loftfimleikum]], [[stríðsdans|stríðsdönsum]] og ''khener''-hópum kvenkyns tónlistarmanna og dansara.<ref>{{cite book|author=Lexová, I.|year=2000|title=Ancient Egyptian Dances|publisher=Courier Corporation}}</ref><ref>{{cite book|author=Köpp-Junk, H.|year=2023|chapter=Dance and clothing in ancient Egypt‒the earliest evidence|title=Textiles in Motion. Dress for Dance in the Ancient World|series=Ancient Textiles Series 41|pages=71-92|editor=Audrey Gouy|publisher=Oxbow Books}}</ref> Á þessum myndum sjást líka þróuð [[hljóðfæri]] eins og sveigðar [[harpa (hljóðfæri)|hörpur]], [[lúta|lútur]] með langan háls, [[tréblásturshljóðfæri]] með reyrblaði og alls kyns [[ásláttarhljóðfæri]] og [[hrista|hristur]].<ref>{{cite journal|author=Duchesne‐Guillemin, M.|year=1981|title=Music in ancient Mesopotamia and Egypt|journal=World Archaeology|volume=12|number=3|pages=287-297|doi=10.1080/00438243.1981.9979803}}</ref> Elstu dæmi um skráningu [[tónlist]]ar eru leirtöflur með fleygrúnum frá borginni [[Urartu]] um 1300 f.o.t.<ref>{{cite journal|author=Rahn, J.|year=2011|title=The Hurrian Pieces, ca. 1350 BCE: Part One—Notation and Analysis|journal=Analytical Approaches to World Music|volume=1|number=1|pages=93-151}}</ref> Stórar [[tromma|trommur]] úr bronsi frá því fyrir 600 f.o.t. einkenna [[Dong son-menningin|Dong son-menninguna]] í Víetnam. [[Leikhús]] á sanskrít er stundum rakið til [[Vedatímabilið|Vedatímabilsins]] (þótt það sé líka umdeilt) þar sem löng hefð er fyrir uppsetningu [[helgileikur|helgileikja]] með sögum úr ''[[Rigveda]]''.<ref>{{cite book|author=Shivaprakash, H. S., & Murthy, J. S.|year=2023|chapter=Migration and Ancient Indian Theatre|title=The Palgrave Handbook of Theatre and Migration|pages=183-194|location=Cham|publisher=Springer International Publishing}}</ref> [[Vestrænt leikhús]] rekur uppruna sinn til [[Grikkland hið forna|Forn-Grikkja]]. Elstu varðveittu grísku [[leikrit]]in sem ekki eru helgiathafnir eru [[harmleikur|harmleikir]] frá 5. öld f.o.t.<ref>{{cite journal|author=Morgan, W., & Brask, P.|year=1988|title=Towards a conceptual understanding of the transformation from ritual to theatre|journal=Anthropologica|pages=175-202|doi=10.2307/25605509}}</ref> Forngríska leikhúsið notaði [[kór]] til að draga saman söguþráðinn fyrir áhorfendum.<ref>{{cite journal|author=Foley, H.|year=2003|title=Choral identity in Greek tragedy|url=https://archive.org/details/sim_classical-philology_2003-01_98_1/page/n5|journal=Classical Philology|volume=98|number=1|pages=1-30|doi=10.1086/378725}}</ref> ''[[Um skáldskaparlistina]]'' eftir [[Aristóteles]] (um 335 f.o.t.) og ''[[Natyashastra]]'' eftir Bharata (eftir 200 f.o.t.) eru tvö fræðirit frá fornöld sem fjalla um [[leiklist]].<ref>{{cite journal|author=Das, S.|year=2015|title=Ancient Indian dramaturgy: A historical overview of Bharata’s natyashastra|journal=Research Scholar|volume=3|number=3|pages=133-140}}</ref> [[Mynd:20041229-Luchador_Olmeca_(Museo_Nacional_de_Antropología)_MQ.jpg|thumb|right|''Glímumaðurinn'', höggmynd frá tímum Olmeka í Mið-Ameríku, 1200-400 f.o.t.]] [[Forngrísk myndlist]] birtist meðal annars á leirkerjum þar sem myndin er dregin með svörtum leirgljáa á rauðan leirinn, ýmist með rauðan eða svartan forgrunn. Myndirnar sýna atriði úr [[grísk goðafræði|grískri goðafræði]] og [[daglegt líf|daglegu lífi]] þar sem sjónarhornið er á hlið. [[Freska|Freskur]] þar sem myndin er máluð í blautt lag af kalki, komu fram í [[Vestur-Asía|Vestur-Asíu]] og bárust þaðan til Grikklands og síðan um allan hinn [[helleníska tímabilið|helleníska heim]] eftir 4. öld f.o.t.<ref>{{cite book|author=von Rüden, C.|year=2013|chapter=Beyond the East-West dichotomy in Syrian and Levantine wall paintings|title=Critical Approaches to Ancient Near Eastern Art|editor=Brian A. Brown and Marian H. Feldman|publisher=De Gruyter|pages=55-78|doi=10.1515/9781614510352.55}}</ref> Myndmálið þróaðist út í að sýna flæðandi hreyfingar og fleiri sjónarhorn. Höggmyndir úr [[marmari|marmara]], eins og ''[[Laokoón og synir hans]]'', sýndu mannslíkamann af meiri nákvæmni og í flóknari stöðum en áður þekktust. Í austri þróaðist [[Gandhara-list]] undir áhrifum frá hellenískri list og [[stúpa]]n fylgdi útbreiðslu [[búddatrú]]ar í Asíu. Í [[Kína]] voru mörg einkenni kínverskrar [[nytjalist]]ar komin fram á tímum [[Qin-veldið|Qin-veldisins]] og [[Hanveldið|Hanveldisins]] um 200 f.o.t., eins og skreyttir munir úr [[jaði]], bronsi og [[lakk|lökkuðum]] viði; [[leirherinn|leirhermenn]] og [[postulín]].<ref>{{cite journal|author=Bao, D.|year=2023|title=The Evolution, Characteristics, and Aesthetic Expression of Han Dynasty Sculptures: Exploring the Artistic Achievements of Ancient China|journal=Advances in Education, Humanities and Social Science Research|volume=6|number=1|pages=299-305|doi=10.56028/aehssr.6.1.299.2023}}</ref><ref>{{cite journal|author=Krupa, M., Yang, D., Tovbych, V., & Gnatiuk, L.|year=2020|title=Sacrality, mythologism and realism of mural painting of the Han Dynasty and its influence on the further development of Chinese art and architecture|journal=Wiadomości Konserwatorskie|volume=63|pages=116–124}}</ref> [[Olmekar]] voru fyrsta stóra menningarríkið í [[Mið-Ameríka|Mið-Ameríku]] um 1000 f.o.t. Olmekar eru þekktir fyrir bæði stór steinhöfuð og höggmyndir af fólki í opnum stellingum.<ref>{{cite journal|author=Mollenhauer, J.|year=2014|title=Sculpting the past in preclassic Mesoamerica: Olmec stone monuments and the production of social memory|journal=Ancient Mesoamerica|volume=25|number=1|pages=11-27|doi=10.1017/S0956536114000042}}</ref> [[Rómaveldi|Rómverjar]] tóku upp tækni og myndmál grískra myndlistarmanna og gerðu stórar [[mósaík]]myndir, höggmyndir og veggmyndir í sama stíl. Rómverskir arkitektar þróuðu [[bogi (byggingarlist)|bogann]] og notuðu óspart í byggingum, auk þverbita á [[súla (byggingarlist)|súlum]] sem einkenna forngríska byggingarlist. Líkt og Grikkir reistu Rómverjar hálfhringlaga [[leikhús]], [[skeiðvöllur|skeiðvelli]] og [[hringleikahús]]. Þar fóru fram [[íþrótt]]akeppnir, [[dýraat]], [[aftaka|aftökur]] og sviðsetningar leikrita og [[látbragðsleikur|látbragðsleiks]] á upphækkuðu [[leiksvið]]i . Útbreiðsla þessara bygginga sýnir hvað [[sviðslistir]] voru mikilvægur hluti af opinberu lífi í Rómaveldi.<ref>{{cite journal|author=Häussler, R.|year=1999|title=Architecture, performance and ritual: the role of state architecture in the Roman Empire|journal=Theoretical Roman Archaeology Journal|doi=10.16995/TRAC1998_1_13}}</ref> Einkenni á grískum og latneskum [[klassískar bókmenntir|klassískum bókmenntum]] eru nafnkunnir [[rithöfundur|rithöfundar]], [[skáld]] og [[heimspeki]]ngar, á borð við [[Evrípídes]], [[Saffó]], [[Platon]], [[Aristóteles]], [[Heródótos]], [[Cíceró]], [[Óvidíus]] og [[Livíus]]. Þar með kemur fram hugmyndin um að nafn [[höfundur|höfundarins]] ljái verkinu tiltekna merkingu. [[Klassískar kínverskar bókmenntir]], meðal annars verk [[Konfúsíus]]ar, eru frá því fyrir tíma Qin-veldisins um 200 f.o.t. Kínverjar skrifuðu bækur sínar aðallega á [[bambus]]renninga, en líka á [[silki]]. Renningarnir voru saumaðir saman í arkir sem ýmist var rúllað upp eða bundnar þannig að þær lögðust saman í [[harmónikkubók|harmónikku]].<ref>{{cite book|author=Staack, T.|chapter=Bindings of Ancient Chinese Bamboo and Wood Scrolls|title=Tied and Bound: A Comparative View on Manuscript Binding|series=Studies in Manuscript Cultures 33|editor=Alessandro Bausi and Michael Friedrich|publisher=De Gruyter|pages=39-68|doi=10.1515/9783111292069-003}}</ref> [[Pappír]] var fundinn upp í Kína á tímum Hanveldisins, gerður úr berki [[mórber]]jarunnans, en var í fyrstu notaður í flest annað en ritstörf.<ref>{{cite journal|author=Yi, X.|year=2023|title=Development and Evolution of Papermaking in Ancient China based on the Uses and Forms of Paper|journal=Paper and Biomaterials|volume=8|number=3|doi=10.26599/pbm.2023.9260016}}</ref> Bæði Rómverjar og [[Keltar]] notuðu stór [[horn (hljóðfæri)|horn]] úr bronsi fyrir boðskipti í daglegu lífi og í hernaði. Í kringum 3. öld f.o.t. fundu Grikkir upp [[vatnsorgel]]ið, fyrsta hljóðfærið með lyklaborði og forvera [[pípuorgel]]sins.<ref>{{Cite book|url=http://www.oxfordmusiconline.com/subscriber/article/grove/music/13639|chapter=Hydraulis|title=Groves Dictionary of Music and Musicians|last=McKinnon|first=James W.|publisher=Oxford University Press|year=2016|location=Oxford|via=Online Portal to Oxford Music Online}}</ref> Um sama leyti hófu Kínverjar að leika tónlist á strengjahljóðfærið [[guzheng]], láréttan [[sítar (hljóðfæri)|sítar]] með silkistrengjum.<ref>{{cite journal|author=Kang, Y., & Sh, A.|year=2024|title=An Initial Exploration of the Historical Development and Origin of the Guzheng|journal=Highlights in Art and Design|volume=6|number=1|pages=25-31|doi=10.54097/gqgpm010}}</ref> Á 4. öld e.o.t. varð algengara í Evrópu að skrifa á [[pergament]] (skinn) en papýrus.<ref>{{cite book|author=Elliott, J. K.|year=2004|chapter=Early Christian book-production: papyri and manuscripts|title=The Collected Biblical Writings of TC Skeat|pages=33-59|publisher=Brill}}</ref> Elstu varðveittu [[handrit]] [[Gamla testamentið|Gamla testamentisins]] eru bæði rituð á papýrus og pergament.<ref>{{cite journal|author=Tigchelaar, E.|year=2016|title=The material variance of the Dead Sea Scrolls: On texts and artefacts|journal=HTS: Theological Studies|volume=72|number=4|pages=1-6|doi=10.4102/hts.v72i4.3281}}</ref> Í Evrópu var pergamentið bundið í kjöl þannig að það myndaði [[bók]]. Á [[síðfornöld]] tók bókin smám saman við af rollunni í Evrópu.<ref>{{cite journal|author=Resnick, I. M.|year=1992|title=The Codex in Early Jewish and Christian Communities|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-religious-history_1992-06_17_1/page/n4|journal=The Journal of Religious History|volume=17|number=1|pages=1-17|doi=10.1111/j.1467-9809.1992.tb00699.x}}</ref> === Síðklassíska tímabilið === Menning [[Majar|Maja]] blómstraði í Mið-Ameríku frá um 200 e.o.t. Þá voru þeir farnir að nota [[majaletur]] og reisa þrepapýramída og stóra íþróttaleikvanga í borgríkjum, eins og [[Teotihuacan]], þar sem nú eru [[Mexíkó]] og [[Gvatemala]]. Majar gerðu málaðar veggmyndir, [[lágmynd]]ir úr [[gifs]]i og höggmyndir sem einkennast af fíngerðum smáatriðum, meðal annars leturtáknum, myndum af blöndu manna og dýra, fljúgandi slöngum og drekum. Tiltölulega lítið af málningunni hefur varðveist vegna rakans. Þeir fundu upp aðferð til að gera pappír úr berki [[villifíkja|villifíkjutrésins]] (''Ficus insipida'') sem þeir bundu saman í bækur, en aðeins fjögur handrit frá því fyrir komu Spánverja til Nýja heimsins hafa varðveist.<ref>{{cite journal|author=Tuszyńska, B.|year=2019|title=On preserved and lost Ancient Maya books|journal=Z Badań nad Książką i Księgozbiorami Historycznymi|number=13|pages=21-39|doi=10.33077/uw.25448730.zbkh.2019.156}}</ref> [[Mynd:Istanbul_asv2021-10_img22_Hagia_Sophia.jpg|thumb|right|[[Ægisif]] í Istanbúl var reist á 6. öld sem dómkirkja í býsönskum stíl, en var síðar breytt í mosku.]] Með útbreiðslu [[kristni]] á [[ármiðaldir|ármiðöldum]] breiddist [[messusöngur]] út sem hluti af [[messa|messuhaldi]]. [[Langkirkja|Langkirkjur]] miðalda voru hannaðar þannig að söngur barst úr [[kór (byggingarlist)|kórnum]] við enda kirkjunnar út í [[kirkjuskip]]ið.<ref>{{cite journal|author=Suárez, R., Sendra, J. J., & Alonso, A.|year=2013|title=Acoustics, Liturgy and Architecture in the Early Christian Church. From the domus ecclesiae to the basilica|journal=Acta Acustica united with Acustica|volume=99|number=2|pages=292-301|doi=10.3813/aaa.918611}}</ref> [[Gregorískur söngur]] var sunginn í [[gotneskur stíll|gotneskum dómkirkjum]] á [[hámiðaldir|hámiðöldum]].<ref>{{cite journal|author=Blachly, Alexander|year=1990|title=Some Observations on the "Germanic" Plainchant Tradition|journal=Current Musicology|volume=45-47|pages=85-117|doi=10.7916/D8QR4VZJ}}</ref> Lögin voru skrifuð í söngbækur með [[nauma (nótnaskrift)|naumum]], forvera nútíma [[nótnaskrift]]ar.<ref>{{cite journal|author=Hucke, H.|year=1980|title=Toward a new historical view of Gregorian chant|journal=Journal of the American Musicological Society|volume=33|number=3|pages=437-467|doi=10.2307/831302}}</ref> Margt bendir til þess að [[röddun|fjölradda]] söngur hafi tíðkast um aldir í [[Afríka sunnan Sahara|Afríku sunnan Sahara]],<ref>{{cite journal|author=Blench, R.|year=2013|title=Methods and results in the reconstruction of music history in Africa and a case study of instrumental polyphony|journal=Azania: Archaeological Research in Africa|volume=48|number=1|pages=31-64|doi=10.1080/0067270X.2013.771016}}</ref> en fjölradda kirkjusöngur varð fyrst vinsæll í Evrópu í kringum [[páfasundrungin]]a á 14. öld.<ref>{{cite thesis|author=Thöne, J. P.|year=2024|title=Papal Polyphony during the Great Western Schism (1378–1417): How Music Dedicated to Popes Absorbed and Reflected a Time of Crisis|degree=PhD|publisher=Oslo Universitet|url=https://www.duo.uio.no/bitstream/handle/10852/110518/1/Thoene%2BDissertation%2Bfor%2Bprinting.pdf}}</ref> Í Evrópu þróaðist [[býsönsk list|trúarleg myndlist]] sem kennd er við [[Austrómverska ríkið]].<ref>{{cite book|author=Cormack, R.|year=2018|title=Byzantine art|url=https://archive.org/details/byzantineart0000corm|series=Oxford History of Art|publisher=Oxford University Press}}</ref> Kirkjur og kirkjugripir voru lagðir góðmálmum og eðalsteinum, mósaíkmyndum og [[íkon]]um gerðum með [[eggtempera]]litum á undirlag lagt [[blaðgull]]i.<ref>{{vefheimild|höfundur=Koo Schadler|titill=History of egg tempera painting|dags=2021|vefsíða=http://www.kooschadler.com|url=https://www.kooschadler.com/techniques/history-egg-tempera-2022.pdf}}</ref> [[Hvolfþak]]ið sem einkennir kirkjur frá þeim tíma var skreytt með myndum af [[dýrlingur|dýrlingum]]. Með framrás [[íslam]] í Vestur-Asíu, [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]] og Evrópu á 7. og 8. öld breiddist þar út [[íslömsk list]] byggð á [[skrautskrift]] og flóknum [[mynstur|mynstrum]] ([[arabeska|arabeskum]]) þar sem helgimyndir voru bannaðar.<ref>{{cite book|author=Shaw, Wendy|year=2021|chapter=Islam and Art: An Overview|title=Oxford Research Encyclopedia of Religion|doi=10.1093/acrefore/9780199340378.013.783}}</ref> [[Hindúasiður]] hafði á svipuðum tíma mikil áhrif í [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]] þar sem [[skuggaleikhús]] (''[[wayang kulit]]'') og [[dansleikhús]] (''[[wayang wong]]'') urðu til byggð á sagnakvæðunum ''[[Ramayana]]'' og ''[[Mahabharata]]'' með undirleik [[gamelan]]sveita.<ref>{{cite journal|author=Hill, D.|year=2001|title=The practice and social evolution of the Javanese Gamelan: Evolution and continuity|journal=Contemporary Theatre Review|volume=11|number=1|pages=19-27|doi=10.1080/10486800108568607}}</ref> Í Kína hófst [[prentun]] með prentmótum úr tré á tímum [[Tangveldið|Tangveldisins]] á 7. öld. Prentunin fylgdi útbreiðslu búddismans um [[Austur-Asía|Austur-Asíu]]. ''[[Dharani-sútran mikla]]'' frá fyrri hluta 8. aldar er talin elsta varðveitta prentaða rit heims.<ref>{{cite journal|author=Pan, J.|title=On the origin of printing in the light of new archaeological discoveries|journal=Chinese Science Bulletin|volume=42|pages=976–981|year=1997|doi=10.1007/BF02882611}}</ref> [[Kínversk ópera]] varð til við samruna ólíkra greina sviðslista: dans, [[söngur]], [[hljóðfæraleikur]], [[loftfimleikar]], [[bardagalist]]ir, [[gríma|grímur]] og [[förðun]], komu saman í [[tónlistarleikhús]]i sem í byrjun byggðist á stöðluðum persónum og aðstæðum, eins og í [[Canjunxi]] þar sem spéfugl hæðist að spilltum aðstoðarforingja (''canjun'').<ref name="dictionary">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=USOzayld_z8C&pg=PA3 |title=Historical Dictionary of Chinese Theater |author= Tan Ye |page=3 |publisher= Scarecrow Press |date= 2008 |isbn=978-0810855144}}</ref> Á 8. öld stofnaði [[Xuanzong keisari]] [[Perugarðurinn|Perugarðinn]], sviðslistaskóla fyrir flytjendur. Leikarar urðu að læra dans, söng, og hljóðfæraleik, áður en þeir hófu nám í leiklist.<ref>{{cite web |url=http://zh.wikisource.org/wiki/%E9%99%B6%E5%BA%B5%E5%A4%A2%E6%86%B6/%E5%8D%B702 |title=陶庵夢憶/卷02 《朱雲崍女戲》 }}</ref> Seinna komu fram nafnkunn leikskáld, eins og [[Gao Ming]] sem var uppi á 14. öld.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=_A3t61VgNXkC&pg=PA45 |title=Chinese Theatre |author= Jin Fu|page=447 |publisher= Cambridge University Press |edition= 3rd |year= 2012 |isbn=978-0521186667 }}</ref> Á [[Heian-tímabilið|Heian-tímabilinu]] þróuðust mörg af helstu einkennum japanskrar menningar, eins og skriftin [[kana]] sem var notuð til að skrifa [[japanskar bókmenntir]]. ''[[Sagan af Genji]]'' og ''[[Koddabókin]]'' eru dæmi um þekkt ritverk frá þessum tíma. Á sama tíma þróaðist menning [[samúræi|samúræja]] og hirð[[tíska]] sem einkenndi klæðaburð og kurteisissiði í Japan um aldir.<ref>{{cite book|title=A Companion to Japanese History|chapter=The Heian Period|author=G. Cameron Hurst III|editor=William M. Tsutsui|date=01 January 2007|doi=10.1002/9780470751398.ch3}}</ref> Á sama tíma stóð [[gullöld íslam]] í Vestur-Asíu þar sem vísindi og listir blómstruðu í ríki [[Abbasídar|Abbasída]]. Mörg af þekktustu ritum fornaldar varðveittust í arabískum þýðingum sem gerðar voru á þessum tíma í [[Hús viskunnar|Húsi viskunnar]] í [[Bagdad]].<ref>{{Cite book|last=Lyons|first=Jonathan|title=The House of Wisdom|year=2008|pages=64|language=english|isbn=9781608190584}}</ref> Frá þessum tíma eru heimspekingarnir [[Avicenna]] (Ibn Sina) og [[Averróes]] (Ibn Rushd), stærðfræðingurinn [[Al-Khwarizmi]], raunvísindamaðurinn [[Ibn al-Haytham]] og persnesku skáldin [[Omar Khayyam]] og [[Ferdowsi]]. Elsta brot úr sagnasafninu ''[[Þúsund og ein nótt]]'' er frá 9. öld. Á 8. öld var [[Stórmoskan í Córdoba]] reist í [[al-Andalus]]. Höllin [[Alhambra]] var reist undir lok þessa tímabils, eða á 14. öld.<ref>{{Cite book |last=Bloom |first=Jonathan M. |url=https://books.google.com/books?id=IRHbDwAAQBAJ&dq=Architecture+of+the+Islamic+West%3A+North+Africa+and+the+Iberian+Peninsula%2C+700-1800&pg=PP1 |title=Architecture of the Islamic West: North Africa and the Iberian Peninsula, 700–1800 |publisher=Yale University Press |year=2020 |isbn=9780300218701}}</ref> Á 14. öld kom líka [[Noh-leikur|Noh-leikhúsið]] fram í Japan.<ref name="Ortolani">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ge8cWl8OT3gC&q=mugen-no+Genzai-no+waki-no&pg=PA132 |page=132 |title=The Japanese theatre: from shamanistic ritual to contemporary pluralism |first=Benito |last=Ortolani| publisher=Princeton University Press|year=1995 |isbn=0-691-04333-7}}</ref> [[Mynd:Blue_and_white_jar_Jingdezhen_1271_1368.jpg|thumb|right|Bláhvítur postulínsvasi frá 14. öld.]] Útbreiðsla íslam hafði mikil áhrif á byggingarlist á [[Indland]]i ([[indóíslömsk byggingarlist]]<ref>{{cite book|author=Brown, P.|year=2013|title=Indian architecture (the Islamic period)|publisher=Read Books Ltd.|url=https://books.google.is/books?id=YCF9CgAAQBAJ}}</ref>) og kínverska nytjalist ([[bláhvítt postulín]]<ref>{{cite journal|author=Liang, Ding|year=2022|title=The Influence of the Grassland Silk Road on the Porcelain Styles of the Yuan Dynasty During the Mongol-Yuan Period|journal=Burganov House. The Space of Culture|volume=18|number=3|pages=47-51|url=https://scholar.archive.org/work/65b7xikyxjdufiw45wedxm6l7y/access/wayback/https://burganova-text.com/wp-content/uploads/2022/06/Ding-Liang-1.pdf}}</ref>). Myndlist á tíma [[Júanveldið|Júanveldisins]] einkenndist af samruna skrautskriftar og myndlistar samkvæmt hugmyndinni um ljóðræna myndlist.<ref>{{cite book|title=Introduction: The Three Perfections: Poetry, Calligraphy and Painting|author=Fong, Wen C. & Murck, Alfreda|title=Words and Images: Chinese Poetry, Calligraphy, and Painting|pages=xv-xxii|publisher=Princeton University Press|url=https://books.google.is/books?id=wJFbPBjj6ucC}}</ref> Aukin áhrif íslamskrar menningar í Evrópu áttu þátt í að skapa nýja byggingarlist, einkum á Spáni og á Sikiley, á sama tíma og [[rómönsk byggingarlist]] vék fyrir [[gotnesk byggingarlist|gotneskri byggingarlist]] í Norður-Evrópu. Frá Arabaheiminum bárust líka [[spunarokkur]]inn,<ref>{{cite book|author=Landes, David. S.|year=1969|title=The Unbound Prometheus: Technological Change and Industrial Development in Western Europe from 1750 to the Present|location=Cambridge, New York|publisher=Press Syndicate of the University of Cambridge|page=138|isbn=0-521-09418-6}}</ref> [[prjón]]alistin<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Zq0kddOOErgC&q=The+earliest+known+knitted+items+in+Europe&pg=PA7|title=The Complete Photo Guide to Knitting|last=Hubert|first=Margaret|publisher=Creative Publishing international|year=2010|isbn=9781589235243|location=Minneapolis, Minnesota|pages=7}}</ref> og [[pappír]]sgerð<ref>{{cite book|author=Bloom, J. M.|year=2017|chapter=Papermaking: the historical diffusion of an ancient technique|title=Mobilities of knowledge|pages=51-66|url=https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/27766/1/1002239.pdf#page=59}}</ref> til Evrópu. Með íslam jókst þekking Evrópumanna á fræðiritum fornaldar sem aftur leiddu til [[12. aldar endurreisnin|12. aldar endurreisnarinnar]].<ref>{{cite book|author=Lindberg, David C.|year=1978|title=Science in the Middle Ages|location=Chicago|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-48232-3}}</ref> „Enduruppgötvun“ heimspeki [[Aristóteles]]ar hafði áhrif á [[skólaspeki]]na í fyrstu [[háskóli|háskólum]] Evrópu.<ref>{{cite book|editor1=Kretzmann, N.|editor2=Kenny, A.|editor3=Pinborg, J.|year=1982|title=The Cambridge history of later medieval philosophy: from the rediscovery of Aristotle to the disintegration of scholasticism, 1100-1600|publisher=Cambridge University Press}}</ref> [[Trúbador]]ar, [[föruklerkur|föruklerkar]] og [[golíardar]] breiddu út alþýðuskáldskap á þjóðtungum í stað latínu.<ref>{{cite book|author=Cabré, Miriam|year=1999|chapter=Italian and Catalan troubadours|title=The troubadours: An introduction|pages=127-40}}</ref> [[Riddarakvæði]] nutu vinsælda meðal almennings í Evrópu á tímum [[krossferð]]anna. Á 14. öld hófst [[ítalska endurreisnin]] sem sóttist eftir raunsærri myndrænni framsetningu með rannsóknum á mannslíkamanum, ljósi, litum, skynjun og fjarvídd. Endurreisnarmálarar á Ítalíu tóku líka að nota [[olíumálning]]u í stað eggtemperu og mála á [[strigi|striga]] sem festur var á [[blindrammi|blindramma]] í stað tréplötu.<ref>{{cite book|author=DeGhetaldi, K.|year=2016|title=From egg to oil: the early development of oil painting during the Quattrocento|publisher=University of Delaware}}</ref> === Árnýöld === [[Tímúrendurreisnin]] hófst í Mið-Asíu í valdatíð [[Tímúr]]s á 14. öld. Frá þeim tíma eru áberandi moskur, grafhýsi og madrössur með riffluðum næpulaga turnum sem eru klæddir með litríkum gljáðum flísum. Slíkar byggingar er að finna í [[Búkara]] og [[Samarkand]] (Úsbekistan), [[Herat]] (Afganistan) og [[Mashhad]] (Íran).<ref>{{cite journal|author=Madraimov, A., Madraimov, A., & Mamasharipova, M. A.|year=2025|title=Architectural Heritage of Central Asia: Mosques and Madrasas of The Timur And Timurid Era|journal=Frontline Social Sciences and History Journal|volume=5|number=5|pages=9-15}}</ref> Arftakar Tímúrs stofnuðu [[Mógúlveldið]] á Indlandi þar sem byggingarlistin þróaðist áfram undir áhrifum frá indverskum arkitektúr<ref>{{cite book|author=Golombek, L., & Koch, E.|year=2017|chapter=The Mughals, Uzbeks, and the Timurid Legacy|title=A Companion to Islamic Art and Architecture|pages=811-845}}</ref> sem sjá má í [[Taj Mahal]] í [[Agra]] og [[Badshahi-moskan|Badshahi-moskunni]] í [[Lahore]]. Mógúlarnir voru undir áhrifum frá list [[Persía|Persa]], ortu kvæði og gerðu [[smámynd]]ir í persneskum stíl. Líkt og í persneskri myndlist var [[samsíða sjónarhorn]] ríkjandi í myndlist Mógúlanna, en skyggingar og hlutföll persóna voru raunsærri.<ref>{{cite journal|author=Whiteman, S. H.|year=2021|title=Beyond the perspectival paradigm: Early modern pictorial space and digital challenges to the field|journal=The Art Bulletin|volume=103|number=2|pages=8-23|doi=10.1080/00043079.2021.1847575}}</ref> Íslam breiddist út eftir [[Svahílíströndin]]ni (austurströnd Afríku) á miðöldum. [[Stórmoskan í Kilwa]] hafði röð af hvolfþökum sem voru borin uppi af [[oddbogi|oddbogum]] á súlum.<ref>{{Cite journal |jstor=179533 |title=Kilwa and the Arab Settlement of the East African Coast |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-african-history_1963_4_2/page/178 |journal=The Journal of African History |volume=4 |issue=2 |pages=179–190 |last1=Chittick |first1=Neville |year=1963 |doi=10.1017/S0021853700004011 }}</ref> Í [[Tyrkjaveldi]] hófst tímabil [[Ottómanaarkitektúr]]s með verkum [[Mimar Sinan]] á 16. öld, þar sem mörg af einkennum býsanskrar listar (hvelfingar sem hvíla hver á annarri) runnu saman við íslamskan arkitektúr (oddboga, bænaturna, og skreyttar flísar).<ref>{{Cite book |last1=Blair |first1=Sheila S. |author-link=Sheila Blair |url=https://books.google.com/books?id=-mhIgewDtNkC |title=The Art and Architecture of Islam 1250-1800 |last2=Bloom |first2=Jonathan M. |author-link2=Jonathan M. Bloom |publisher=Yale University Press |year=1995 |isbn=9780300064650 |location= |pages= |language=en}}</ref> Í Vestur-Afríku þróaðist útskurður í [[fílabein]] og málmsmíði úr [[brons]]i í kringum borgina [[Edo]] og víðar.<ref>{{cite book |last=Dohlvik |first=Charlotta |title=Museums and Their Voices: A Contemporary Study of the Benin Bronzes |url=http://www.museion.gu.se/digitalAssets/805/805960_Dissertation_Charlotta_Dohlvik.pdf |date=May 2006 |publisher=International Museum Studies |access-date=18 October 2013 |archive-date=19 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019105247/http://www.museion.gu.se/digitalAssets/805/805960_Dissertation_Charlotta_Dohlvik.pdf }}</ref> Sögu og menningu fólksins var lýst á bronsspjöldum með lágmyndum. Frá [[Malíveldið|Malíveldinu]] eru elstu heimildir um [[griot]]-sagnamenn og -konur sem héldu við munnlegri sagnahefð við hirðir Vestur-Afríku með undirleik strengjahljóðfæra eða [[balafónn|balafóns]].<ref>{{cite web|url=https://www.worldhistory.org/Mali_Empire/|title=Mali Empire|website=Worldhistory.org|author=Mark Cartwright|date=1. mars 2019}}</ref> Á 15. öld fann [[Johann Gutenberg]] upp [[prentvél]] til að prenta bækur með fjöldaframleiddu lausu prentletri sem, ásamt útbreiðslu pappírsgerðar, olli byltingu í bókagerð í Evrópu. Framfarir í gerð [[prentmynd]]a voru eitt af einkennum [[norræna endurreisnin|norrænu endurreisnarinnar]] þegar nýjungar í myndrænni framsetningu bárust frá Ítalíu til Norður-Evrópu. Prentlistin er oft talin ein af undirstöðum [[siðbótin|siðbótarinnar]].<ref>{{cite thesis|author=Rubin, Jared|title=Printing and Protestants: Reforming the Economics of the Reformation|year=2011|doi=10.2139/ssrn.1742523|publisher=Chapman University}}</ref> Prentmyndasmiðir eins og [[Albrecht Dürer]] gerðu [[trérista|tréristur]] og [[koparstunga|koparstungur]], auk [[æting]]ar sem [[Daniel Hopfer]] fann upp á 16. öld, en náði ekki sömu vinsældum og hinar aðferðirnar fyrr en á 17. öld.<ref>{{cite book|author=Mayor, A. Hyatt|title=Prints and People|location=Princeton, NJ|publisher=Metropolitan Museum of Art/Princeton U. P.|isbn=0-691-00326-2|url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/94303/rec/1|series=Prints & people: a social history of printed pictures}}</ref> Prentmyndir af [[frumbyggjar Ameríku|frumbyggjum Ameríku]] og menningu þeirra höfðu mikil áhrif á hugmyndaheim Evrópubúa. Meðal þeirra fyrstu voru prentmyndir [[Theodor de Bry]] eftir vatnslitamyndum [[John White]] af frumbyggjum sem enskir landnemar mættu á austurströnd Norður-Ameríku árið 1585.<ref>{{cite web|url=https://publicdomainreview.org/essay/painting-the-new-world/|title=Painting the New World|author=Benjamin Breen|date=24. apríl 2012|website=Public Domain Review}}</ref> Landvinningar og landnám Evrópubúa höfðu líka mikil áhrif á list Ameríkuþjóðanna. Kaþólskar kirkjur og klaustur voru reist á grunni hofa í [[Mexíkóborg]] og [[Cusco]]. Hermenn [[Hernán Cortes]] brenndu pappírshandrit [[Astekar|Asteka]] sem þeir komust yfir, en gerð [[Astekahandrit|myndskreyttra handrita]] sem lýsa sögu og menningu Asteka og [[Mixtekar|Mixteka]] stóð með nokkrum blóma eftir innrás Spánverja.<ref>{{Cite book |last=Batalla |first=Juan José |url=https://academic.oup.com/edited-volume/34663/chapter/295343590 |title=The Oxford Handbook of the Aztecs |date=2016-12-05 |publisher=Oxford University Press |editor-last=Nichols |editor-first=Deborah L. |volume=1 |pages=29–40 |language=en |chapter=The Historical Sources: Codices and Chronicles |doi=10.1093/oxfordhb/9780199341962.013.30 |editor-last2=Rodríguez-Alegría |editor-first2=Enrique}}</ref> Í Perú þróaðist [[Cusco-skólinn]] í kirkjulist.<ref>{{cite journal|author=Kubiak, E.|year=2019|title=Cuzco School Painting (Esquela Cusqueña) as a Manifestation of Andean Identity in the Past and Present|journal=Roczniki Humanistyczne|volume=67|number=4SP|pages=33-57}}</ref> Í Norður- og Mið-Ameríku urðu evrópskar [[glerperla|glerperlur]] hluti af nytjalist og [[fatahönnun]] frumþjóðanna, um leið og þær hófu málmsmíði úr [[járn]]i. Perluskreyttar [[Bandolier-taska|bandolier-töskur]] byggðar á púðurtöskum Evrópumanna náðu útbreiðslu meðal frumþjóðanna í norðausturhluta Ameríku.<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Marcia|title=A Bag Worth a Pony: The Art of the Ojibwe Bandolier Bag|publisher=Minnesota Historical Society Press|year=2017|isbn=978-1-68134-029-6|location=St. Paul, Minnesota|pages=11-12}}</ref> Í Evrópu á árnýöld varð vaxandi tilhneiging til að aðgreina list frá [[iðngrein]]um. Við hirðir Evrópu á tímum [[einveldið|einveldisins]] fengu listamenn stöður við [[akademía|akademíur]] sem voru stofnaðar í kringum vísindastörf og listir. Ein af þeim fyrstu var [[Accademia delle arti del disegno]] við hirð Medici-fjölskyldunnar í Flórens á 16. öld.<ref>{{cite journal|author=Hughes, A.|year=1986|title=“An Academy for Doing”. II: Academies, Status and Power in Early Modern Europe|journal=Oxford Art Journal|volume=9|number=2|pages=50–62|url=http://www.jstor.org/stable/1360417}}</ref> Sumir listamenn endurreisnartímans skrifuðu lærðar ritgerðir um bæði fagurfræði og tækni í listsköpun, og fengust við rannsóknir á [[ljós]]i, [[líffærafræði]] og [[rúmfræði]]. Á 18. öld voru hinar „fögru listir“ skilgreindar sem málaralist, höggmyndalist, arkitektúr, tónlist og ljóðlist.<ref>{{cite journal|author=Kristeller, P. O.|year=1951|title=The Modern System of the Arts: A Study in the History of Aesthetics Part I|journal=Journal of the History of Ideas|volume=12|number=4|pages=496–527|doi=10.2307/2707484}}</ref> Aðrar ritlistir voru flokkaðar með fræðigreinum, og [[leiklist]] var skilgreind sem sérstök iðngrein. Akademíurnar breiddu út hugmyndir um kerfislæga nálgun á list, eins og [[gullinsnið]] í arkitektúr, klassíska [[tónfræði]] og [[einingarnar þrjár]] í leikhúsi.<ref>{{cite journal|author=McNeely, I.F. |year=2009|title=The Renaissance Academies between Science and the Humanities|journal=Configurations|volume=17|number=3|pages=227-258|doi=10.1353/con.2009.a408657}}</ref> Á 17. öld var [[barokk]]ið ríkjandi í evrópskri list, en um miðja 18. öld tók [[nýklassíska stefnan]] við. Nýjar sviðslistagreinar á borð við [[ópera|óperu]] og [[ballett]] urðu til, og [[hljómsveit]]ir skipaðar ólíkum tegundum hljóðfæra urðu algengar. Fjölbreytt [[strengjahljóðfæri]] nutu mikillar hylli og [[basso continuo]]-aðferðin þróaðist í tengslum við kórsöng og óperu.<ref>{{cite journal|author=Stubbs, S.|year=1994|title=L’armonia sonora: Continuo Orchestration in Monteverdi’s orfeo|journal=Early Music|volume=22|number=1|pages=87–98|url=http://www.jstor.org/stable/3128484}}</ref> == Listgreinar == [[Mynd:BeuysAchberg78.jpg|thumb|right|[[Joseph Beuys]] fremur gjörning árið 1978.]] Til er mikill fjöldi listgreina sem eru flokkaðar ýmist eftir miðli, tilgangi, búnaði, staðsetningu og fleiri þáttum. Ólík flokkunarkerfi byggjast svo á ólíkum viðhorfum til listar og eru menningarbundin. Í [[Kína til forna]] var til dæmis talað um þrjár listgreinar: skrautskrift, málun og ljóðlist. Eftir 17. öld varð algengt að greina [[nytjalist]] og [[skreytilist]] frá [[fagurlist]] á vesturlöndum, og um leið [[alþýðumenning|alþýðulist]] frá [[hámenning]]arlist. Síðan þá hefur verið deilt um hvort tilteknar listgreinar eigi að teljast með sem slíkar eða ekki. Dæmi um þetta eru greinar eins og [[ljósmyndun]], [[kvikmyndagerð]], [[myndasaga|myndasögur]], [[fatahönnun]] og [[tölvuleikur|tölvuleikir]]. Samkvæmt vestrænni hefð er algengt að flokka listgreinar í þrjá eða fjóra yfirflokka: * [[Nytjalist]] ([[hönnun]], [[myndskreyting]]ar, [[skrautskrift]], [[leirlist]], með meiru) * [[Bókmenntir]] eða ritlistir ([[skáldsaga|skáldsagnagerð]], [[ljóð]]list og [[leikrit]]un, með meiru) * [[Myndlist]] eða sjónlistir ([[málaralist]], [[höggmynd]]alist og [[byggingarlist]], með meiru) * [[Sviðslistir]] ([[dans]], [[tónlist]] og [[leiklist]], með meiru) Listgreinar sem hafa verið stundaðar um langt skeið byggjast á tilteknum hefðum, skólum og fjármögnunarleiðum, sem greina þær frá öðrum listgreinum. Þær geta líka haft ólíka lagalega stöðu, til dæmis gagnvart [[hugverkaréttur|hugverkarétti]]. Margar tegundir listsköpunar hafa orðið til á mörkum ólíkra listgreina. Dæmi um það eru [[myndljóð]], [[gjörningalist]], [[innsetning]]ar, [[kvikmyndagerð]], [[ballett]] og [[ópera]]. Aðrar tegundir flokkunar eru til dæmis greinarmunurinn á [[hefðbundin list|hefðbundinni list]] og [[nútímalist]];<ref>{{cite journal|author=Matthías Johannessen|year=1973, 1. apríl|url=https://timarit.is/page/3295459|title=Upphaf nútímalistar|journal=Lesbók Morgunblaðsins|volume=48|number=13|pages=1-8}}</ref> munurinn á [[sígild list|sígildri list]] og [[framúrstefna|framúrstefnulist]]; munurinn á [[óhlutbundin list|óhlutbundinni list]] og [[hlutbundin list|hlutbundinni]] list,<ref>{{vefheimild|url=https://www.theartstory.org/definition/abstract-vs-figurative-art/|titill=Abstract vs. Figurative Art|vefsíða=The Art Story|skoðað=16.10.2024}}</ref> eða munurinn á [[konseptlist]]<ref>{{vefheimild|url=https://www.theartstory.org/movement/conceptual-art/|titill=Conceptual Art|vefsíða=The Art Story|skoðað=16.10.2024}}</ref> og [[efnisleg list|efnislegri list]].<ref>{{vefheimild|url=https://sybaris.com.mx/the-importance-of-materials-in-contemporary-art/|titill=The Importance of Materials in Contemporary Art|vefsíða=SYBARIS|skoðað=16.10.2024}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:List| ]] h9zz4gtulskr9ltbr6xxnsfkqxla87b 1965188 1965187 2026-06-02T12:00:16Z Akigka 183 /* Árnýöld */ 1965188 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bianlian.JPG|thumb|Leikari í [[Bian Lian]]-óperu í Kína.]] '''List''' eru verk manna, þar sem [[sköpun]]argáfan fær lausan tauminn og [[mynd]]ir, [[tónverk]], [[stytta|styttur]] eða aðrir hlutir eru búnir til, í þeim megintilgangi að varpa ljósi á [[fegurð]] og mikilfengleika [[heimurinn|heimsins]], að tjá tilfinningar eða skilning listamannsins, eða til að aðrir fái notið [[listaverk]]sins. Orðið list getur einnig átt við um afrakstur slíkrar sköpunar. Erfitt er að skilgreina list á altækan hátt, þótt margir hafi sterkar skoðanir á því hvað er list og hvað ekki. Ótal mælikvarðar eru til um það hvaða skilyrði hlutur eða verknaður þarf að uppfylla til að teljast list.<ref>{{Vísindavefurinn|73703|Hvernig er hægt að útskýra hvað list er?}}</ref> Sumir telja að list sé það sem eykur skilning okkar á umheiminum umfram einfaldan [[hlutlægni|hlutlægan]] skilning. Oft er talað um að verknaður sé list ef afraksturinn er [[fagurfræði]]legur.<ref>{{cite book|editor=Evelyn Hatcher|title=Art as Culture: An Introduction to the Anthropology of Art|year=1999|publisher=Praeger}}</ref> Samkvæmt þessari skilgreiningu hefur list fylgt mannkyninu frá örófi alda, eins og [[hellamálverk]] sýna. En þótt hægt sé að skilgreina list á mjög víðtækan máta eru margir sem vilja undanskilja ýmsa iðju sem þó miðar að fagurfræðilegum afrakstri, svo sem [[handverk]] og [[iðnhönnun]]. Samkvæmt þessari skilgreiningu, sem er nýrri af nálinni, er orðið list lítið meira en stytting á hugtakinu „sköpunarlist“ eða „[[hámenning]]arleg list“. Með öðrum orðum er mest áhersla lögð á nýnæmi listarinnar og að listamaðurinn ögri áhorfandanum, svo upplifun listarinnar verður virkur atburður, frekar en að listin sé í bakgrunni og geri umhverfið fallegra. Til dæmis geta handprjónuð föt sem unnin eru samkvæmt uppskrift aldrei orðið list í þessum skilningi orðsins, sama hversu vel þau eru unnin. Til viðbótar við nýnæmið er stundum gerð krafa um að list sé unnin í göfugum tilgangi. Dæmi um það er þegar tónverk eða kvikmyndir sem framleiddar eru í þeim megintilgangi að afla tekna fyrir framleiðandann eru undanskilin frá skilgreiningunni á list, og kölluð [[iðnaður]] (sbr. kvikmyndaiðnaður og tónlistariðnaður). Þegar list er skilgreind á þröngan máta, líkt og rætt er um hér að ofan, er sjaldgæft að menn séu sammála um hvað er list og hvað ekki. Því hafa ýmsir haldið því fram að slíkar skilgreiningar hafi meira að gera með smekk heldur en hlutlæga aðgreiningu. == Saga == [[Mynd:Floete_Schwanenknochen_Geissenkloesterle_Blaubeuren.jpg|thumb|right|Beinflautan frá Geissenklösterle.]] {{aðalgrein|Listasaga|Bókmenntasaga|Leiklistarsaga|Tónlistarsaga}} === Forsöguleg list === Deilt er um það hver elstu ummerki um listræna sköpun gætu verið. Ýmsar fornleifar hafa fundist frá [[fornsteinöld]] sem virðast vitna um tilraunir til [[skraut|skreytinga]], án sýnilegs hagnýts tilgangs.<ref name="Henshilwood 2002">{{cite journal|last1=Henshilwood |first1=Christopher |title=Emergence of Modern Human Behavior: Middle Stone Age Engravings from South Africa |url=https://archive.org/details/sim_science_2002-02-15_295_5558/page/1278 |journal=Science |date=2002 |volume=295 |issue=5558 |pages=1278–1280 |display-authors=etal |doi=10.1126/science.1067575 |pmid=11786608 |bibcode=2002Sci...295.1278H|s2cid=31169551 }}</ref><ref name="Henshilwood et al. 2009">{{cite journal |doi=10.1016/j.jhevol.2009.01.005 |pmid=19487016 |title=Engraved ochres from the Middle Stone Age levels at Blombos Cave, South Africa |journal=Journal of Human Evolution |volume=57 |issue=1 |pages=27–47 |year=2009 |last1=Henshilwood |first1=Christopher S. |last2=d'Errico |first2=Francesco |last3=Watts |first3=Ian}}</ref><ref name="Texier">{{cite journal | last1 = Texier | first1 = P. J. | last2 = Porraz | first2 = G. | last3 = Parkington | first3 = J. | last4 = Rigaud | first4 = J. P. | last5 = Poggenpoel | first5 = C. | last6 = Miller | first6 = C. | last7 = Tribolo | first7 = C. | last8 = Cartwright | first8 = C. | last9 = Coudenneau | first9 = A. | last10 = Klein | first10 = R. | last11 = Steele | first11 = T. | last12 = Verna | first12 = C. | year = 2010 | title = A Howiesons Poort tradition of engraving ostrich eggshell containers dated to 60,000 years ago at Diepkloof Rock Shelter, South Africa | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences| volume = 107 | issue = 14| pages = 6180–6185 | doi = 10.1073/pnas.0913047107 | pmid = 20194764 | pmc = 2851956 | bibcode = 2010PNAS..107.6180T | doi-access = free }}</ref> Elstu gripirnir sem augljóslega eru dæmi um listaverk eru hins vegar ekki nema um 50.000 ára gamlir. Meðal þeirra eru [[venusstytta|venusstyttur]], litlar útskornar kvenmyndir með ýkt brjóst og mjaðmir, sem gætu tengst [[frjósemi]]sdýrkun af einhverju tagi.<ref name = "unesco">{{cite web |url = http://whc.unesco.org/en/list/229 |title = Place Stanislas, Place de la Carrière and Place d'Alliance in Nancy |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 17 October 2021}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/oldest-figurative-art-now-world-treasure-180964035/ | title=World's Oldest Figurative Art is Now an Official World Treasure }}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.bbc.com/news/science-environment-18196349 | title=Earliest music instruments found | work=BBC News | date=24 May 2012 }}</ref> Þekktustu dæmin um [[forsöguleg list|forsögulega list]] eru þó [[hellamálverk]], eins og málverk í [[Maros-Pangkep-hellarnir|Maros-Pangkep-hellunum]] á Súlavesí sem eru um 45.000 ára gömul, og [[hellamálverkin í Lascaux]] sem eru um 19.000 ára (þau elstu).<ref>{{vefheimild|dags=28. júní 2024|titill=Lascaux|vefsíða=Encyclopedia Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Lascaux}}</ref> Sum þeirra hafa verið túlkuð sem sjónræn ummerki um [[sagnamennska|sagnamennsku]].<ref>{{cite journal|title=Cave art reveals human nature|author=Michael Gross|year=2020|journal=Current Biology|volume=30|number=3|pages=R95-R98|doi=10.1016/j.cub.2020.01.042}}</ref> Elstu [[steinaldarflauta|flautur]] sem fundist hafa eru beinflautur frá [[Geissenklösterle]] í Suður-Þýskalandi sem eru um 45.000 ára gamlar.<ref name="jhevol">{{Cite journal| last = Higham | first = Thomas | author-link = Thomas Higham (archaeologist) |author2=Laura Basell |author3=Roger Jacobic |author4=Rachel Wood |author5=Christopher Bronk Ramsey |author6=Nicholas J. Conard | title = Τesting models for the beginnings of the Aurignacian and the advent of figurative art and music: The radiocarbon chronology of Geißenklösterle | journal = Journal of Human Evolution | volume = 62| issue = 6| pages = 664–76| publisher =Elsevier | date = May 8, 2012 | pmid =22575323| doi = 10.1016/j.jhevol.2012.03.003 }}</ref><ref name="BBC-May2012">{{cite news| title = Earliest music instruments found | publisher = BBC News | date = May 25, 2012 | url = https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-18196349 |access-date=May 26, 2012 }}</ref><ref name="IBT-May2012">{{cite news| title = Earliest musical instrument discovered | work = International Business Times | date = May 25, 2012 | url = http://www.ibtimes.co.uk/articles/345647/20120526/earliest-musical-instrument-discovered.htm |access-date=May 26, 2012 }}</ref> Þegar kemur að upphafi [[nýsteinöld|nýsteinaldar]] fyrir um 12.000 árum fjölgar [[bergrista|bergristum]] sem sýna fjölbreyttari myndir, eins og [[dans]]andi mannamyndir. Hellamálverk af manni með dýrshöfuð sem hefur verið túlkað sem mynd af galdramanni,<ref name="hutton">{{cite book |last=Hutton |first=Ronald |author-link=Ronald Hutton |title=Witches, Druids, and King Arthur |publisher=Hambledon and London |location=London |year=2003 |isbn=1-85285-397-2 |url=https://archive.org/details/witchesdruidskin00hutt/page/n5/mode/2up |pages=[https://archive.org/details/witchesdruidskin00hutt/page/32/mode/2up 33]–35 }}</ref> fannst í [[Trois-Fréres-hellirinn|Trois-Fréres-hellinum]] í Frakklandi á 3. áratug 20. aldar og er talin vera um 13.000 ára gömul, líkt og myndir af dansandi fólki á hellamálverkum frá Borneó.<ref>{{cite journal|author=Aubert, M., Setiawan, P., Oktaviana, A.A. et al.|title=Palaeolithic cave art in Borneo|journal=Nature|volume=564|pages=254–257|year=2018|doi=10.1038/s41586-018-0679-9}}</ref> [[Gríma|Steingrímur]] sem mögulega tengjast helgiathöfunum hafa fundist við uppgrefti í Ísrael og Tyrklandi.<ref>{{cite journal|author=Dietrich, O., Notroff, J., & Dietrich, L.|year=2018|title=Masks and masquerade in the Early Neolithic: a view from Upper Mesopotamia|journal=Time and Mind|volume=11|number=1|pages=3–21|doi=10.1080/1751696X.2018.1433354}}</ref> Frá sama tíma eru elstu minjar um notkun [[jötunsteinn|jötunsteina]] í [[byggingarlist]] í [[Göbekli Tepe]]<ref>{{cite journal|author=Marta Tobolczyk|title=The World's Oldest Temples in Göbekli Tepe and Nevali Çori, Turkey in the Light of Studies in Ontogenesis of Architecture|journal=Procedia Engineering|volume=161|year=2016|pages=1398-1404|issn=1877-7058|doi=10.1016/j.proeng.2016.08.600}}</ref> og lágmyndir sem skreyttu veggi í borginni [[Çatalhöyük]].<ref>{{cite book|author=Hodder, I.|year=2012|chapter=Çatalhöyük. A summary of recent work concerning architecture|editor=B. Söğüt|title=From Straonikeia to Lagina: Festschrift in honour of Ahmet Adil Tırpan|place=İstanbul|pages=303-314}}</ref> Forsöguleg list hefur oft verið túlkuð sem listræn tjáning [[trú]]arlegra hugmynda eða sem [[galdur]] (til að auka frjósemi eða laða að veiðidýr til dæmis) og tengd við [[sjamanismi|sjamanisma]].<ref>{{cite journal|author=Wallis, R.J.|title=Art and Shamanism: From Cave Painting to the White Cube|journal=Religions|year=2019|volume=10|number=54|doi=10.3390/rel10010054}}</ref> Slíkar túlkanir geta þó verið umdeildar.<ref>{{cite journal|author=Herva, V. P., & Ikäheimo, J.|year=2002|title=Defusing Dualism: Mind, Materiality and Prehistoric Art|journal=Norwegian Archaeological Review|volume=35|number=2|pages=95–108|doi=10.1080/002936502762389729}}</ref> === Fornaldarlist === [[Mynd:Tomb_of_the_Dancers.JPG|thumb|right|Veggmyndir sem sýna danshreyfingar úr „dansaragröfinni“, frá Egyptalandi um 1550 f.o.t.]] Þegar maðurinn tók að notast við [[ritmál]] varðveittust kvæði og sögur á borð við [[Gilgameskviða|Gilgameskviðu]] í rituðum textum á [[fleygrúnir|fleygrúnum]] frá [[Súmer]] og [[helgirúnir|helgirúnum]] [[Egyptaland hið forna|Forn-Egypta]]. Þessi stóru menningarríki skildu eftir sig mörg stór minnismerki og byggingar úr steini og [[leirgljái|gljáðum]] múrsteinum með fáguðum lágmyndum og bronsgripi sem bera vitni um þróaða málmsmíði.<ref>{{cite journal|url=https://timarit.is/page/3521911|title=List í 7000 ár|journal=Lesbók Morgunblaðsins|year=2002|author=Bragi Ásgeirsson|volume=77|number=5|page=10}}</ref> Bæði Egyptar og Súmerar reistu [[þrepapýramídi|þrepapýramída]] sem hjá Egyptum þróaðist út í [[pýramídi|pýramída]] með sléttum hliðum um 2500 f.o.t. Forn-Egyptar gerðu nákvæmar höggmyndir af fólki, en í veggmyndum og lágmyndum er sjónarhorn á andlit oftast á hlið, bæði í Egyptalandi og [[Persía|Persíu]].<ref>{{cite journal|author=Davis, W.|year=1982|title=Canonical representation in Egyptian art|journal=RES: Anthropology and Aesthetics|volume=4|number=1|pages=20-46|url=https://www.jstor.org/stable/41634873}}</ref><ref>{{cite book|author=Sonik, K.|year=2013|chapter=The monster’s gaze: vision as mediator between time and space in the art of Mesopotamia|title=Time and History in the Ancient Near East: Proceedings of the 56th Rencontre Assyriologique Internationale at Barcelona, 26–30 July 2010|pages=285-300|doi=10.1515/9781575068565-027}}</ref> Á [[Amarna-tímabilið|Amarna-tímabilinu]] um 1350 f.o.t. fylgdi breytt [[myndmál]] breytingum í opinberum trúarbrögðum Egypta um stutt skeið.<ref>{{vefheimild|url=https://www.worldhistory.org/article/1110/the-art-of-the-amarna-period/|titill=The Art of the Amarna Period|höfundur=Elsie McLaughlin|dags=22.9.2017|vefsíða=World History Encyclopedia}}</ref> Egyptar fundu upp bæði [[lín]]ið úr [[hör]]trefjum og [[papýrus]]inn með því að merja saman krosslögð blöð [[papýrusreyr]]sins. Papýrus var helsta undirstaða [[skrift]]ar við Miðjarðarhafið í þúsundir ára eftir það. Papýrusarkir voru bundnar saman í langa renninga sem voru undnir upp á kefli ([[rolla|rollur]]). Fjölbreyttar [[bókmenntagrein]]ar komu fram mjög snemma, eins og [[ástarljóð]], [[sálmur|sálmar]], [[hetjukvæði]], [[ferðasaga|ferðasögur]], [[sagnaritun]], [[vísindarit]] og [[trúarbókmenntir]].<ref>{{cite book|author=Loprieno, A.|year=1996|chapter=Defining Egyptian literature: Ancient texts and modern theories|title=Ancient Egyptian Literature|pages=39-58|publisher=Brill}}</ref> Ríkulegar myndskreytingar í gröfum Forn-Egypta lýsa daglegu lífi, meðal annars [[loftfimleikar|loftfimleikum]], [[stríðsdans|stríðsdönsum]] og ''khener''-hópum kvenkyns tónlistarmanna og dansara.<ref>{{cite book|author=Lexová, I.|year=2000|title=Ancient Egyptian Dances|publisher=Courier Corporation}}</ref><ref>{{cite book|author=Köpp-Junk, H.|year=2023|chapter=Dance and clothing in ancient Egypt‒the earliest evidence|title=Textiles in Motion. Dress for Dance in the Ancient World|series=Ancient Textiles Series 41|pages=71-92|editor=Audrey Gouy|publisher=Oxbow Books}}</ref> Á þessum myndum sjást líka þróuð [[hljóðfæri]] eins og sveigðar [[harpa (hljóðfæri)|hörpur]], [[lúta|lútur]] með langan háls, [[tréblásturshljóðfæri]] með reyrblaði og alls kyns [[ásláttarhljóðfæri]] og [[hrista|hristur]].<ref>{{cite journal|author=Duchesne‐Guillemin, M.|year=1981|title=Music in ancient Mesopotamia and Egypt|journal=World Archaeology|volume=12|number=3|pages=287-297|doi=10.1080/00438243.1981.9979803}}</ref> Elstu dæmi um skráningu [[tónlist]]ar eru leirtöflur með fleygrúnum frá borginni [[Urartu]] um 1300 f.o.t.<ref>{{cite journal|author=Rahn, J.|year=2011|title=The Hurrian Pieces, ca. 1350 BCE: Part One—Notation and Analysis|journal=Analytical Approaches to World Music|volume=1|number=1|pages=93-151}}</ref> Stórar [[tromma|trommur]] úr bronsi frá því fyrir 600 f.o.t. einkenna [[Dong son-menningin|Dong son-menninguna]] í Víetnam. [[Leikhús]] á sanskrít er stundum rakið til [[Vedatímabilið|Vedatímabilsins]] (þótt það sé líka umdeilt) þar sem löng hefð er fyrir uppsetningu [[helgileikur|helgileikja]] með sögum úr ''[[Rigveda]]''.<ref>{{cite book|author=Shivaprakash, H. S., & Murthy, J. S.|year=2023|chapter=Migration and Ancient Indian Theatre|title=The Palgrave Handbook of Theatre and Migration|pages=183-194|location=Cham|publisher=Springer International Publishing}}</ref> [[Vestrænt leikhús]] rekur uppruna sinn til [[Grikkland hið forna|Forn-Grikkja]]. Elstu varðveittu grísku [[leikrit]]in sem ekki eru helgiathafnir eru [[harmleikur|harmleikir]] frá 5. öld f.o.t.<ref>{{cite journal|author=Morgan, W., & Brask, P.|year=1988|title=Towards a conceptual understanding of the transformation from ritual to theatre|journal=Anthropologica|pages=175-202|doi=10.2307/25605509}}</ref> Forngríska leikhúsið notaði [[kór]] til að draga saman söguþráðinn fyrir áhorfendum.<ref>{{cite journal|author=Foley, H.|year=2003|title=Choral identity in Greek tragedy|url=https://archive.org/details/sim_classical-philology_2003-01_98_1/page/n5|journal=Classical Philology|volume=98|number=1|pages=1-30|doi=10.1086/378725}}</ref> ''[[Um skáldskaparlistina]]'' eftir [[Aristóteles]] (um 335 f.o.t.) og ''[[Natyashastra]]'' eftir Bharata (eftir 200 f.o.t.) eru tvö fræðirit frá fornöld sem fjalla um [[leiklist]].<ref>{{cite journal|author=Das, S.|year=2015|title=Ancient Indian dramaturgy: A historical overview of Bharata’s natyashastra|journal=Research Scholar|volume=3|number=3|pages=133-140}}</ref> [[Mynd:20041229-Luchador_Olmeca_(Museo_Nacional_de_Antropología)_MQ.jpg|thumb|right|''Glímumaðurinn'', höggmynd frá tímum Olmeka í Mið-Ameríku, 1200-400 f.o.t.]] [[Forngrísk myndlist]] birtist meðal annars á leirkerjum þar sem myndin er dregin með svörtum leirgljáa á rauðan leirinn, ýmist með rauðan eða svartan forgrunn. Myndirnar sýna atriði úr [[grísk goðafræði|grískri goðafræði]] og [[daglegt líf|daglegu lífi]] þar sem sjónarhornið er á hlið. [[Freska|Freskur]] þar sem myndin er máluð í blautt lag af kalki, komu fram í [[Vestur-Asía|Vestur-Asíu]] og bárust þaðan til Grikklands og síðan um allan hinn [[helleníska tímabilið|helleníska heim]] eftir 4. öld f.o.t.<ref>{{cite book|author=von Rüden, C.|year=2013|chapter=Beyond the East-West dichotomy in Syrian and Levantine wall paintings|title=Critical Approaches to Ancient Near Eastern Art|editor=Brian A. Brown and Marian H. Feldman|publisher=De Gruyter|pages=55-78|doi=10.1515/9781614510352.55}}</ref> Myndmálið þróaðist út í að sýna flæðandi hreyfingar og fleiri sjónarhorn. Höggmyndir úr [[marmari|marmara]], eins og ''[[Laokoón og synir hans]]'', sýndu mannslíkamann af meiri nákvæmni og í flóknari stöðum en áður þekktust. Í austri þróaðist [[Gandhara-list]] undir áhrifum frá hellenískri list og [[stúpa]]n fylgdi útbreiðslu [[búddatrú]]ar í Asíu. Í [[Kína]] voru mörg einkenni kínverskrar [[nytjalist]]ar komin fram á tímum [[Qin-veldið|Qin-veldisins]] og [[Hanveldið|Hanveldisins]] um 200 f.o.t., eins og skreyttir munir úr [[jaði]], bronsi og [[lakk|lökkuðum]] viði; [[leirherinn|leirhermenn]] og [[postulín]].<ref>{{cite journal|author=Bao, D.|year=2023|title=The Evolution, Characteristics, and Aesthetic Expression of Han Dynasty Sculptures: Exploring the Artistic Achievements of Ancient China|journal=Advances in Education, Humanities and Social Science Research|volume=6|number=1|pages=299-305|doi=10.56028/aehssr.6.1.299.2023}}</ref><ref>{{cite journal|author=Krupa, M., Yang, D., Tovbych, V., & Gnatiuk, L.|year=2020|title=Sacrality, mythologism and realism of mural painting of the Han Dynasty and its influence on the further development of Chinese art and architecture|journal=Wiadomości Konserwatorskie|volume=63|pages=116–124}}</ref> [[Olmekar]] voru fyrsta stóra menningarríkið í [[Mið-Ameríka|Mið-Ameríku]] um 1000 f.o.t. Olmekar eru þekktir fyrir bæði stór steinhöfuð og höggmyndir af fólki í opnum stellingum.<ref>{{cite journal|author=Mollenhauer, J.|year=2014|title=Sculpting the past in preclassic Mesoamerica: Olmec stone monuments and the production of social memory|journal=Ancient Mesoamerica|volume=25|number=1|pages=11-27|doi=10.1017/S0956536114000042}}</ref> [[Rómaveldi|Rómverjar]] tóku upp tækni og myndmál grískra myndlistarmanna og gerðu stórar [[mósaík]]myndir, höggmyndir og veggmyndir í sama stíl. Rómverskir arkitektar þróuðu [[bogi (byggingarlist)|bogann]] og notuðu óspart í byggingum, auk þverbita á [[súla (byggingarlist)|súlum]] sem einkenna forngríska byggingarlist. Líkt og Grikkir reistu Rómverjar hálfhringlaga [[leikhús]], [[skeiðvöllur|skeiðvelli]] og [[hringleikahús]]. Þar fóru fram [[íþrótt]]akeppnir, [[dýraat]], [[aftaka|aftökur]] og sviðsetningar leikrita og [[látbragðsleikur|látbragðsleiks]] á upphækkuðu [[leiksvið]]i . Útbreiðsla þessara bygginga sýnir hvað [[sviðslistir]] voru mikilvægur hluti af opinberu lífi í Rómaveldi.<ref>{{cite journal|author=Häussler, R.|year=1999|title=Architecture, performance and ritual: the role of state architecture in the Roman Empire|journal=Theoretical Roman Archaeology Journal|doi=10.16995/TRAC1998_1_13}}</ref> Einkenni á grískum og latneskum [[klassískar bókmenntir|klassískum bókmenntum]] eru nafnkunnir [[rithöfundur|rithöfundar]], [[skáld]] og [[heimspeki]]ngar, á borð við [[Evrípídes]], [[Saffó]], [[Platon]], [[Aristóteles]], [[Heródótos]], [[Cíceró]], [[Óvidíus]] og [[Livíus]]. Þar með kemur fram hugmyndin um að nafn [[höfundur|höfundarins]] ljái verkinu tiltekna merkingu. [[Klassískar kínverskar bókmenntir]], meðal annars verk [[Konfúsíus]]ar, eru frá því fyrir tíma Qin-veldisins um 200 f.o.t. Kínverjar skrifuðu bækur sínar aðallega á [[bambus]]renninga, en líka á [[silki]]. Renningarnir voru saumaðir saman í arkir sem ýmist var rúllað upp eða bundnar þannig að þær lögðust saman í [[harmónikkubók|harmónikku]].<ref>{{cite book|author=Staack, T.|chapter=Bindings of Ancient Chinese Bamboo and Wood Scrolls|title=Tied and Bound: A Comparative View on Manuscript Binding|series=Studies in Manuscript Cultures 33|editor=Alessandro Bausi and Michael Friedrich|publisher=De Gruyter|pages=39-68|doi=10.1515/9783111292069-003}}</ref> [[Pappír]] var fundinn upp í Kína á tímum Hanveldisins, gerður úr berki [[mórber]]jarunnans, en var í fyrstu notaður í flest annað en ritstörf.<ref>{{cite journal|author=Yi, X.|year=2023|title=Development and Evolution of Papermaking in Ancient China based on the Uses and Forms of Paper|journal=Paper and Biomaterials|volume=8|number=3|doi=10.26599/pbm.2023.9260016}}</ref> Bæði Rómverjar og [[Keltar]] notuðu stór [[horn (hljóðfæri)|horn]] úr bronsi fyrir boðskipti í daglegu lífi og í hernaði. Í kringum 3. öld f.o.t. fundu Grikkir upp [[vatnsorgel]]ið, fyrsta hljóðfærið með lyklaborði og forvera [[pípuorgel]]sins.<ref>{{Cite book|url=http://www.oxfordmusiconline.com/subscriber/article/grove/music/13639|chapter=Hydraulis|title=Groves Dictionary of Music and Musicians|last=McKinnon|first=James W.|publisher=Oxford University Press|year=2016|location=Oxford|via=Online Portal to Oxford Music Online}}</ref> Um sama leyti hófu Kínverjar að leika tónlist á strengjahljóðfærið [[guzheng]], láréttan [[sítar (hljóðfæri)|sítar]] með silkistrengjum.<ref>{{cite journal|author=Kang, Y., & Sh, A.|year=2024|title=An Initial Exploration of the Historical Development and Origin of the Guzheng|journal=Highlights in Art and Design|volume=6|number=1|pages=25-31|doi=10.54097/gqgpm010}}</ref> Á 4. öld e.o.t. varð algengara í Evrópu að skrifa á [[pergament]] (skinn) en papýrus.<ref>{{cite book|author=Elliott, J. K.|year=2004|chapter=Early Christian book-production: papyri and manuscripts|title=The Collected Biblical Writings of TC Skeat|pages=33-59|publisher=Brill}}</ref> Elstu varðveittu [[handrit]] [[Gamla testamentið|Gamla testamentisins]] eru bæði rituð á papýrus og pergament.<ref>{{cite journal|author=Tigchelaar, E.|year=2016|title=The material variance of the Dead Sea Scrolls: On texts and artefacts|journal=HTS: Theological Studies|volume=72|number=4|pages=1-6|doi=10.4102/hts.v72i4.3281}}</ref> Í Evrópu var pergamentið bundið í kjöl þannig að það myndaði [[bók]]. Á [[síðfornöld]] tók bókin smám saman við af rollunni í Evrópu.<ref>{{cite journal|author=Resnick, I. M.|year=1992|title=The Codex in Early Jewish and Christian Communities|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-religious-history_1992-06_17_1/page/n4|journal=The Journal of Religious History|volume=17|number=1|pages=1-17|doi=10.1111/j.1467-9809.1992.tb00699.x}}</ref> === Síðklassíska tímabilið === Menning [[Majar|Maja]] blómstraði í Mið-Ameríku frá um 200 e.o.t. Þá voru þeir farnir að nota [[majaletur]] og reisa þrepapýramída og stóra íþróttaleikvanga í borgríkjum, eins og [[Teotihuacan]], þar sem nú eru [[Mexíkó]] og [[Gvatemala]]. Majar gerðu málaðar veggmyndir, [[lágmynd]]ir úr [[gifs]]i og höggmyndir sem einkennast af fíngerðum smáatriðum, meðal annars leturtáknum, myndum af blöndu manna og dýra, fljúgandi slöngum og drekum. Tiltölulega lítið af málningunni hefur varðveist vegna rakans. Þeir fundu upp aðferð til að gera pappír úr berki [[villifíkja|villifíkjutrésins]] (''Ficus insipida'') sem þeir bundu saman í bækur, en aðeins fjögur handrit frá því fyrir komu Spánverja til Nýja heimsins hafa varðveist.<ref>{{cite journal|author=Tuszyńska, B.|year=2019|title=On preserved and lost Ancient Maya books|journal=Z Badań nad Książką i Księgozbiorami Historycznymi|number=13|pages=21-39|doi=10.33077/uw.25448730.zbkh.2019.156}}</ref> [[Mynd:Istanbul_asv2021-10_img22_Hagia_Sophia.jpg|thumb|right|[[Ægisif]] í Istanbúl var reist á 6. öld sem dómkirkja í býsönskum stíl, en var síðar breytt í mosku.]] Með útbreiðslu [[kristni]] á [[ármiðaldir|ármiðöldum]] breiddist [[messusöngur]] út sem hluti af [[messa|messuhaldi]]. [[Langkirkja|Langkirkjur]] miðalda voru hannaðar þannig að söngur barst úr [[kór (byggingarlist)|kórnum]] við enda kirkjunnar út í [[kirkjuskip]]ið.<ref>{{cite journal|author=Suárez, R., Sendra, J. J., & Alonso, A.|year=2013|title=Acoustics, Liturgy and Architecture in the Early Christian Church. From the domus ecclesiae to the basilica|journal=Acta Acustica united with Acustica|volume=99|number=2|pages=292-301|doi=10.3813/aaa.918611}}</ref> [[Gregorískur söngur]] var sunginn í [[gotneskur stíll|gotneskum dómkirkjum]] á [[hámiðaldir|hámiðöldum]].<ref>{{cite journal|author=Blachly, Alexander|year=1990|title=Some Observations on the "Germanic" Plainchant Tradition|journal=Current Musicology|volume=45-47|pages=85-117|doi=10.7916/D8QR4VZJ}}</ref> Lögin voru skrifuð í söngbækur með [[nauma (nótnaskrift)|naumum]], forvera nútíma [[nótnaskrift]]ar.<ref>{{cite journal|author=Hucke, H.|year=1980|title=Toward a new historical view of Gregorian chant|journal=Journal of the American Musicological Society|volume=33|number=3|pages=437-467|doi=10.2307/831302}}</ref> Margt bendir til þess að [[röddun|fjölradda]] söngur hafi tíðkast um aldir í [[Afríka sunnan Sahara|Afríku sunnan Sahara]],<ref>{{cite journal|author=Blench, R.|year=2013|title=Methods and results in the reconstruction of music history in Africa and a case study of instrumental polyphony|journal=Azania: Archaeological Research in Africa|volume=48|number=1|pages=31-64|doi=10.1080/0067270X.2013.771016}}</ref> en fjölradda kirkjusöngur varð fyrst vinsæll í Evrópu í kringum [[páfasundrungin]]a á 14. öld.<ref>{{cite thesis|author=Thöne, J. P.|year=2024|title=Papal Polyphony during the Great Western Schism (1378–1417): How Music Dedicated to Popes Absorbed and Reflected a Time of Crisis|degree=PhD|publisher=Oslo Universitet|url=https://www.duo.uio.no/bitstream/handle/10852/110518/1/Thoene%2BDissertation%2Bfor%2Bprinting.pdf}}</ref> Í Evrópu þróaðist [[býsönsk list|trúarleg myndlist]] sem kennd er við [[Austrómverska ríkið]].<ref>{{cite book|author=Cormack, R.|year=2018|title=Byzantine art|url=https://archive.org/details/byzantineart0000corm|series=Oxford History of Art|publisher=Oxford University Press}}</ref> Kirkjur og kirkjugripir voru lagðir góðmálmum og eðalsteinum, mósaíkmyndum og [[íkon]]um gerðum með [[eggtempera]]litum á undirlag lagt [[blaðgull]]i.<ref>{{vefheimild|höfundur=Koo Schadler|titill=History of egg tempera painting|dags=2021|vefsíða=http://www.kooschadler.com|url=https://www.kooschadler.com/techniques/history-egg-tempera-2022.pdf}}</ref> [[Hvolfþak]]ið sem einkennir kirkjur frá þeim tíma var skreytt með myndum af [[dýrlingur|dýrlingum]]. Með framrás [[íslam]] í Vestur-Asíu, [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]] og Evrópu á 7. og 8. öld breiddist þar út [[íslömsk list]] byggð á [[skrautskrift]] og flóknum [[mynstur|mynstrum]] ([[arabeska|arabeskum]]) þar sem helgimyndir voru bannaðar.<ref>{{cite book|author=Shaw, Wendy|year=2021|chapter=Islam and Art: An Overview|title=Oxford Research Encyclopedia of Religion|doi=10.1093/acrefore/9780199340378.013.783}}</ref> [[Hindúasiður]] hafði á svipuðum tíma mikil áhrif í [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]] þar sem [[skuggaleikhús]] (''[[wayang kulit]]'') og [[dansleikhús]] (''[[wayang wong]]'') urðu til byggð á sagnakvæðunum ''[[Ramayana]]'' og ''[[Mahabharata]]'' með undirleik [[gamelan]]sveita.<ref>{{cite journal|author=Hill, D.|year=2001|title=The practice and social evolution of the Javanese Gamelan: Evolution and continuity|journal=Contemporary Theatre Review|volume=11|number=1|pages=19-27|doi=10.1080/10486800108568607}}</ref> Í Kína hófst [[prentun]] með prentmótum úr tré á tímum [[Tangveldið|Tangveldisins]] á 7. öld. Prentunin fylgdi útbreiðslu búddismans um [[Austur-Asía|Austur-Asíu]]. ''[[Dharani-sútran mikla]]'' frá fyrri hluta 8. aldar er talin elsta varðveitta prentaða rit heims.<ref>{{cite journal|author=Pan, J.|title=On the origin of printing in the light of new archaeological discoveries|journal=Chinese Science Bulletin|volume=42|pages=976–981|year=1997|doi=10.1007/BF02882611}}</ref> [[Kínversk ópera]] varð til við samruna ólíkra greina sviðslista: dans, [[söngur]], [[hljóðfæraleikur]], [[loftfimleikar]], [[bardagalist]]ir, [[gríma|grímur]] og [[förðun]], komu saman í [[tónlistarleikhús]]i sem í byrjun byggðist á stöðluðum persónum og aðstæðum, eins og í [[Canjunxi]] þar sem spéfugl hæðist að spilltum aðstoðarforingja (''canjun'').<ref name="dictionary">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=USOzayld_z8C&pg=PA3 |title=Historical Dictionary of Chinese Theater |author= Tan Ye |page=3 |publisher= Scarecrow Press |date= 2008 |isbn=978-0810855144}}</ref> Á 8. öld stofnaði [[Xuanzong keisari]] [[Perugarðurinn|Perugarðinn]], sviðslistaskóla fyrir flytjendur. Leikarar urðu að læra dans, söng, og hljóðfæraleik, áður en þeir hófu nám í leiklist.<ref>{{cite web |url=http://zh.wikisource.org/wiki/%E9%99%B6%E5%BA%B5%E5%A4%A2%E6%86%B6/%E5%8D%B702 |title=陶庵夢憶/卷02 《朱雲崍女戲》 }}</ref> Seinna komu fram nafnkunn leikskáld, eins og [[Gao Ming]] sem var uppi á 14. öld.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=_A3t61VgNXkC&pg=PA45 |title=Chinese Theatre |author= Jin Fu|page=447 |publisher= Cambridge University Press |edition= 3rd |year= 2012 |isbn=978-0521186667 }}</ref> Á [[Heian-tímabilið|Heian-tímabilinu]] þróuðust mörg af helstu einkennum japanskrar menningar, eins og skriftin [[kana]] sem var notuð til að skrifa [[japanskar bókmenntir]]. ''[[Sagan af Genji]]'' og ''[[Koddabókin]]'' eru dæmi um þekkt ritverk frá þessum tíma. Á sama tíma þróaðist menning [[samúræi|samúræja]] og hirð[[tíska]] sem einkenndi klæðaburð og kurteisissiði í Japan um aldir.<ref>{{cite book|title=A Companion to Japanese History|chapter=The Heian Period|author=G. Cameron Hurst III|editor=William M. Tsutsui|date=01 January 2007|doi=10.1002/9780470751398.ch3}}</ref> Á sama tíma stóð [[gullöld íslam]] í Vestur-Asíu þar sem vísindi og listir blómstruðu í ríki [[Abbasídar|Abbasída]]. Mörg af þekktustu ritum fornaldar varðveittust í arabískum þýðingum sem gerðar voru á þessum tíma í [[Hús viskunnar|Húsi viskunnar]] í [[Bagdad]].<ref>{{Cite book|last=Lyons|first=Jonathan|title=The House of Wisdom|year=2008|pages=64|language=english|isbn=9781608190584}}</ref> Frá þessum tíma eru heimspekingarnir [[Avicenna]] (Ibn Sina) og [[Averróes]] (Ibn Rushd), stærðfræðingurinn [[Al-Khwarizmi]], raunvísindamaðurinn [[Ibn al-Haytham]] og persnesku skáldin [[Omar Khayyam]] og [[Ferdowsi]]. Elsta brot úr sagnasafninu ''[[Þúsund og ein nótt]]'' er frá 9. öld. Á 8. öld var [[Stórmoskan í Córdoba]] reist í [[al-Andalus]]. Höllin [[Alhambra]] var reist undir lok þessa tímabils, eða á 14. öld.<ref>{{Cite book |last=Bloom |first=Jonathan M. |url=https://books.google.com/books?id=IRHbDwAAQBAJ&dq=Architecture+of+the+Islamic+West%3A+North+Africa+and+the+Iberian+Peninsula%2C+700-1800&pg=PP1 |title=Architecture of the Islamic West: North Africa and the Iberian Peninsula, 700–1800 |publisher=Yale University Press |year=2020 |isbn=9780300218701}}</ref> Á 14. öld kom líka [[Noh-leikur|Noh-leikhúsið]] fram í Japan.<ref name="Ortolani">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ge8cWl8OT3gC&q=mugen-no+Genzai-no+waki-no&pg=PA132 |page=132 |title=The Japanese theatre: from shamanistic ritual to contemporary pluralism |first=Benito |last=Ortolani| publisher=Princeton University Press|year=1995 |isbn=0-691-04333-7}}</ref> [[Mynd:Blue_and_white_jar_Jingdezhen_1271_1368.jpg|thumb|right|Bláhvítur postulínsvasi frá 14. öld.]] Útbreiðsla íslam hafði mikil áhrif á byggingarlist á [[Indland]]i ([[indóíslömsk byggingarlist]]<ref>{{cite book|author=Brown, P.|year=2013|title=Indian architecture (the Islamic period)|publisher=Read Books Ltd.|url=https://books.google.is/books?id=YCF9CgAAQBAJ}}</ref>) og kínverska nytjalist ([[bláhvítt postulín]]<ref>{{cite journal|author=Liang, Ding|year=2022|title=The Influence of the Grassland Silk Road on the Porcelain Styles of the Yuan Dynasty During the Mongol-Yuan Period|journal=Burganov House. The Space of Culture|volume=18|number=3|pages=47-51|url=https://scholar.archive.org/work/65b7xikyxjdufiw45wedxm6l7y/access/wayback/https://burganova-text.com/wp-content/uploads/2022/06/Ding-Liang-1.pdf}}</ref>). Myndlist á tíma [[Júanveldið|Júanveldisins]] einkenndist af samruna skrautskriftar og myndlistar samkvæmt hugmyndinni um ljóðræna myndlist.<ref>{{cite book|title=Introduction: The Three Perfections: Poetry, Calligraphy and Painting|author=Fong, Wen C. & Murck, Alfreda|title=Words and Images: Chinese Poetry, Calligraphy, and Painting|pages=xv-xxii|publisher=Princeton University Press|url=https://books.google.is/books?id=wJFbPBjj6ucC}}</ref> Aukin áhrif íslamskrar menningar í Evrópu áttu þátt í að skapa nýja byggingarlist, einkum á Spáni og á Sikiley, á sama tíma og [[rómönsk byggingarlist]] vék fyrir [[gotnesk byggingarlist|gotneskri byggingarlist]] í Norður-Evrópu. Frá Arabaheiminum bárust líka [[spunarokkur]]inn,<ref>{{cite book|author=Landes, David. S.|year=1969|title=The Unbound Prometheus: Technological Change and Industrial Development in Western Europe from 1750 to the Present|location=Cambridge, New York|publisher=Press Syndicate of the University of Cambridge|page=138|isbn=0-521-09418-6}}</ref> [[prjón]]alistin<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Zq0kddOOErgC&q=The+earliest+known+knitted+items+in+Europe&pg=PA7|title=The Complete Photo Guide to Knitting|last=Hubert|first=Margaret|publisher=Creative Publishing international|year=2010|isbn=9781589235243|location=Minneapolis, Minnesota|pages=7}}</ref> og [[pappír]]sgerð<ref>{{cite book|author=Bloom, J. M.|year=2017|chapter=Papermaking: the historical diffusion of an ancient technique|title=Mobilities of knowledge|pages=51-66|url=https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/27766/1/1002239.pdf#page=59}}</ref> til Evrópu. Með íslam jókst þekking Evrópumanna á fræðiritum fornaldar sem aftur leiddu til [[12. aldar endurreisnin|12. aldar endurreisnarinnar]].<ref>{{cite book|author=Lindberg, David C.|year=1978|title=Science in the Middle Ages|location=Chicago|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-48232-3}}</ref> „Enduruppgötvun“ heimspeki [[Aristóteles]]ar hafði áhrif á [[skólaspeki]]na í fyrstu [[háskóli|háskólum]] Evrópu.<ref>{{cite book|editor1=Kretzmann, N.|editor2=Kenny, A.|editor3=Pinborg, J.|year=1982|title=The Cambridge history of later medieval philosophy: from the rediscovery of Aristotle to the disintegration of scholasticism, 1100-1600|publisher=Cambridge University Press}}</ref> [[Trúbador]]ar, [[föruklerkur|föruklerkar]] og [[golíardar]] breiddu út alþýðuskáldskap á þjóðtungum í stað latínu.<ref>{{cite book|author=Cabré, Miriam|year=1999|chapter=Italian and Catalan troubadours|title=The troubadours: An introduction|pages=127-40}}</ref> [[Riddarakvæði]] nutu vinsælda meðal almennings í Evrópu á tímum [[krossferð]]anna. Á 14. öld hófst [[ítalska endurreisnin]] sem sóttist eftir raunsærri myndrænni framsetningu með rannsóknum á mannslíkamanum, ljósi, litum, skynjun og fjarvídd. Endurreisnarmálarar á Ítalíu tóku líka að nota [[olíumálning]]u í stað eggtemperu og mála á [[strigi|striga]] sem festur var á [[blindrammi|blindramma]] í stað tréplötu.<ref>{{cite book|author=DeGhetaldi, K.|year=2016|title=From egg to oil: the early development of oil painting during the Quattrocento|publisher=University of Delaware}}</ref> === Árnýöld === [[Tímúrendurreisnin]] hófst í Mið-Asíu í valdatíð [[Tímúr]]s á 14. öld. Frá þeim tíma eru áberandi moskur, grafhýsi og madrössur með riffluðum næpulaga turnum sem eru klæddir með litríkum gljáðum flísum. Slíkar byggingar er að finna í [[Búkara]] og [[Samarkand]] (Úsbekistan), [[Herat]] (Afganistan) og [[Mashhad]] (Íran).<ref>{{cite journal|author=Madraimov, A., Madraimov, A., & Mamasharipova, M. A.|year=2025|title=Architectural Heritage of Central Asia: Mosques and Madrasas of The Timur And Timurid Era|journal=Frontline Social Sciences and History Journal|volume=5|number=5|pages=9-15}}</ref> Arftakar Tímúrs stofnuðu [[Mógúlveldið]] á Indlandi þar sem byggingarlistin þróaðist áfram undir áhrifum frá indverskum arkitektúr<ref>{{cite book|author=Golombek, L., & Koch, E.|year=2017|chapter=The Mughals, Uzbeks, and the Timurid Legacy|title=A Companion to Islamic Art and Architecture|pages=811-845}}</ref> sem sjá má í [[Taj Mahal]] í [[Agra]] og [[Badshahi-moskan|Badshahi-moskunni]] í [[Lahore]]. Mógúlarnir voru undir áhrifum frá list [[Persía|Persa]], ortu kvæði og gerðu [[smámynd]]ir í persneskum stíl. Líkt og í persneskri myndlist var [[samsíða sjónarhorn]] ríkjandi í myndlist Mógúlanna, en skyggingar og hlutföll persóna voru raunsærri.<ref>{{cite journal|author=Whiteman, S. H.|year=2021|title=Beyond the perspectival paradigm: Early modern pictorial space and digital challenges to the field|journal=The Art Bulletin|volume=103|number=2|pages=8-23|doi=10.1080/00043079.2021.1847575}}</ref> Íslam breiddist út eftir [[Svahílíströndin]]ni (austurströnd Afríku) á miðöldum. [[Stórmoskan í Kilwa]] hafði röð af hvolfþökum sem voru borin uppi af [[oddbogi|oddbogum]] á súlum.<ref>{{Cite journal |jstor=179533 |title=Kilwa and the Arab Settlement of the East African Coast |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-african-history_1963_4_2/page/178 |journal=The Journal of African History |volume=4 |issue=2 |pages=179–190 |last1=Chittick |first1=Neville |year=1963 |doi=10.1017/S0021853700004011 }}</ref> Í [[Tyrkjaveldi]] hófst tímabil [[Ottómanaarkitektúr]]s með verkum [[Mimar Sinan]] á 16. öld, þar sem mörg af einkennum býsanskrar listar (hvelfingar sem hvíla hver á annarri) runnu saman við íslamskan arkitektúr (oddboga, bænaturna, og skreyttar flísar).<ref>{{Cite book |last1=Blair |first1=Sheila S. |author-link=Sheila Blair |url=https://books.google.com/books?id=-mhIgewDtNkC |title=The Art and Architecture of Islam 1250-1800 |last2=Bloom |first2=Jonathan M. |author-link2=Jonathan M. Bloom |publisher=Yale University Press |year=1995 |isbn=9780300064650 |location= |pages= |language=en}}</ref> Í Vestur-Afríku þróaðist útskurður í [[fílabein]] og málmsmíði úr [[brons]]i í kringum borgina [[Edo]] og víðar.<ref>{{cite book |last=Dohlvik |first=Charlotta |title=Museums and Their Voices: A Contemporary Study of the Benin Bronzes |url=http://www.museion.gu.se/digitalAssets/805/805960_Dissertation_Charlotta_Dohlvik.pdf |date=May 2006 |publisher=International Museum Studies |access-date=18 October 2013 |archive-date=19 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019105247/http://www.museion.gu.se/digitalAssets/805/805960_Dissertation_Charlotta_Dohlvik.pdf }}</ref> Sögu og menningu fólksins var lýst á bronsspjöldum með lágmyndum. Frá [[Malíveldið|Malíveldinu]] eru elstu heimildir um [[griot]]-sagnamenn og -konur sem héldu við munnlegri sagnahefð við hirðir Vestur-Afríku með undirleik strengjahljóðfæra eða [[balafónn|balafóns]].<ref>{{cite web|url=https://www.worldhistory.org/Mali_Empire/|title=Mali Empire|website=Worldhistory.org|author=Mark Cartwright|date=1. mars 2019}}</ref> Á 15. öld fann [[Johann Gutenberg]] upp [[prentvél]] til að prenta bækur með fjöldaframleiddu lausu prentletri sem, ásamt útbreiðslu pappírsgerðar, olli byltingu í bókagerð í Evrópu. Framfarir í gerð [[prentmynd]]a voru eitt af einkennum [[norræna endurreisnin|norrænu endurreisnarinnar]] þegar nýjungar í myndrænni framsetningu bárust frá Ítalíu til Norður-Evrópu. Prentlistin er oft talin ein af undirstöðum [[siðbótin|siðbótarinnar]].<ref>{{cite thesis|author=Rubin, Jared|title=Printing and Protestants: Reforming the Economics of the Reformation|year=2011|doi=10.2139/ssrn.1742523|publisher=Chapman University}}</ref> Prentmyndasmiðir eins og [[Albrecht Dürer]] gerðu [[trérista|tréristur]] og [[koparstunga|koparstungur]], auk [[æting]]ar sem [[Daniel Hopfer]] fann upp á 16. öld, en náði ekki sömu vinsældum og hinar aðferðirnar fyrr en á 17. öld.<ref>{{cite book|author=Mayor, A. Hyatt|title=Prints and People|location=Princeton, NJ|publisher=Metropolitan Museum of Art/Princeton U. P.|isbn=0-691-00326-2|url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/94303/rec/1|series=Prints & people: a social history of printed pictures}}</ref> Prentmyndir af [[frumbyggjar Ameríku|frumbyggjum Ameríku]] og menningu þeirra höfðu mikil áhrif á hugmyndaheim Evrópubúa. Meðal þeirra fyrstu voru prentmyndir [[Theodor de Bry]] eftir vatnslitamyndum [[John White]] af frumbyggjum sem enskir landnemar mættu á austurströnd Norður-Ameríku árið 1585.<ref>{{cite web|url=https://publicdomainreview.org/essay/painting-the-new-world/|title=Painting the New World|author=Benjamin Breen|date=24. apríl 2012|website=Public Domain Review}}</ref> Landvinningar og landnám Evrópubúa höfðu líka mikil áhrif á list Ameríkuþjóðanna. Kaþólskar kirkjur og klaustur voru reist á grunni hofa í [[Mexíkóborg]] og [[Cusco]]. Hermenn [[Hernán Cortes]] brenndu pappírshandrit [[Astekar|Asteka]] sem þeir komust yfir, en gerð [[Astekahandrit|myndskreyttra handrita]] sem lýsa sögu og menningu Asteka og [[Mixtekar|Mixteka]] stóð með nokkrum blóma eftir innrás Spánverja.<ref>{{Cite book |last=Batalla |first=Juan José |url=https://academic.oup.com/edited-volume/34663/chapter/295343590 |title=The Oxford Handbook of the Aztecs |date=2016-12-05 |publisher=Oxford University Press |editor-last=Nichols |editor-first=Deborah L. |volume=1 |pages=29–40 |language=en |chapter=The Historical Sources: Codices and Chronicles |doi=10.1093/oxfordhb/9780199341962.013.30 |editor-last2=Rodríguez-Alegría |editor-first2=Enrique}}</ref> Í Perú þróaðist [[Cusco-skólinn]] í kirkjulist.<ref>{{cite journal|author=Kubiak, E.|year=2019|title=Cuzco School Painting (Esquela Cusqueña) as a Manifestation of Andean Identity in the Past and Present|journal=Roczniki Humanistyczne|volume=67|number=4SP|pages=33-57}}</ref> Í Norður- og Mið-Ameríku urðu evrópskar [[glerperla|glerperlur]] hluti af nytjalist og [[fatahönnun]] frumþjóðanna, um leið og þær hófu málmsmíði úr [[járn]]i. Perluskreyttar [[Bandolier-taska|bandolier-töskur]] byggðar á púðurtöskum Evrópumanna náðu útbreiðslu meðal frumþjóðanna í norðausturhluta Ameríku.<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Marcia|title=A Bag Worth a Pony: The Art of the Ojibwe Bandolier Bag|publisher=Minnesota Historical Society Press|year=2017|isbn=978-1-68134-029-6|location=St. Paul, Minnesota|pages=11-12}}</ref> Í Evrópu á árnýöld varð vaxandi tilhneiging til að aðgreina list frá [[iðngrein]]um. Við hirðir Evrópu á tímum [[einveldið|einveldisins]] fengu listamenn stöður við [[akademía|akademíur]] sem voru stofnaðar í kringum vísindastörf og listir. Ein af þeim fyrstu var [[Accademia delle arti del disegno]] við hirð Medici-fjölskyldunnar í Flórens á 16. öld.<ref>{{cite journal|author=Hughes, A.|year=1986|title=“An Academy for Doing”. II: Academies, Status and Power in Early Modern Europe|journal=Oxford Art Journal|volume=9|number=2|pages=50–62|url=http://www.jstor.org/stable/1360417}}</ref> Sumir listamenn endurreisnartímans skrifuðu lærðar ritgerðir um bæði fagurfræði og tækni í listsköpun, og fengust við rannsóknir á [[ljós]]i, [[líffærafræði]] og [[rúmfræði]]. Á 18. öld voru hinar „fögru listir“ skilgreindar sem málaralist, höggmyndalist, arkitektúr, tónlist og ljóðlist.<ref>{{cite journal|author=Kristeller, P. O.|year=1951|title=The Modern System of the Arts: A Study in the History of Aesthetics Part I|journal=Journal of the History of Ideas|volume=12|number=4|pages=496–527|doi=10.2307/2707484}}</ref> Aðrar ritlistir voru flokkaðar með fræðigreinum, og [[leiklist]] var skilgreind sem sérstök iðngrein. Akademíurnar breiddu út hugmyndir um kerfislæga nálgun á list, eins og [[gullinsnið]] í arkitektúr, klassíska [[tónfræði]] og [[einingarnar þrjár]] í leikhúsi.<ref>{{cite journal|author=McNeely, I.F. |year=2009|title=The Renaissance Academies between Science and the Humanities|journal=Configurations|volume=17|number=3|pages=227-258|doi=10.1353/con.2009.a408657}}</ref> Á 17. öld var [[barokk]]ið ríkjandi í evrópskri list, en um miðja 18. öld tók [[nýklassíska stefnan]] við. Nýjar sviðslistagreinar á borð við [[ópera|óperu]] og [[ballett]] urðu til, og [[hljómsveit]]ir skipaðar mörgum ólíkum tegundum hljóðfæra urðu algengar. Fjölbreytt [[strengjahljóðfæri]] nutu mikillar hylli og [[basso continuo]]-aðferðin þróaðist í tengslum við kórsöng og óperu.<ref>{{cite journal|author=Stubbs, S.|year=1994|title=L’armonia sonora: Continuo Orchestration in Monteverdi’s orfeo|journal=Early Music|volume=22|number=1|pages=87–98|url=http://www.jstor.org/stable/3128484}}</ref> == Listgreinar == [[Mynd:BeuysAchberg78.jpg|thumb|right|[[Joseph Beuys]] fremur gjörning árið 1978.]] Til er mikill fjöldi listgreina sem eru flokkaðar ýmist eftir miðli, tilgangi, búnaði, staðsetningu og fleiri þáttum. Ólík flokkunarkerfi byggjast svo á ólíkum viðhorfum til listar og eru menningarbundin. Í [[Kína til forna]] var til dæmis talað um þrjár listgreinar: skrautskrift, málun og ljóðlist. Eftir 17. öld varð algengt að greina [[nytjalist]] og [[skreytilist]] frá [[fagurlist]] á vesturlöndum, og um leið [[alþýðumenning|alþýðulist]] frá [[hámenning]]arlist. Síðan þá hefur verið deilt um hvort tilteknar listgreinar eigi að teljast með sem slíkar eða ekki. Dæmi um þetta eru greinar eins og [[ljósmyndun]], [[kvikmyndagerð]], [[myndasaga|myndasögur]], [[fatahönnun]] og [[tölvuleikur|tölvuleikir]]. Samkvæmt vestrænni hefð er algengt að flokka listgreinar í þrjá eða fjóra yfirflokka: * [[Nytjalist]] ([[hönnun]], [[myndskreyting]]ar, [[skrautskrift]], [[leirlist]], með meiru) * [[Bókmenntir]] eða ritlistir ([[skáldsaga|skáldsagnagerð]], [[ljóð]]list og [[leikrit]]un, með meiru) * [[Myndlist]] eða sjónlistir ([[málaralist]], [[höggmynd]]alist og [[byggingarlist]], með meiru) * [[Sviðslistir]] ([[dans]], [[tónlist]] og [[leiklist]], með meiru) Listgreinar sem hafa verið stundaðar um langt skeið byggjast á tilteknum hefðum, skólum og fjármögnunarleiðum, sem greina þær frá öðrum listgreinum. Þær geta líka haft ólíka lagalega stöðu, til dæmis gagnvart [[hugverkaréttur|hugverkarétti]]. Margar tegundir listsköpunar hafa orðið til á mörkum ólíkra listgreina. Dæmi um það eru [[myndljóð]], [[gjörningalist]], [[innsetning]]ar, [[kvikmyndagerð]], [[ballett]] og [[ópera]]. Aðrar tegundir flokkunar eru til dæmis greinarmunurinn á [[hefðbundin list|hefðbundinni list]] og [[nútímalist]];<ref>{{cite journal|author=Matthías Johannessen|year=1973, 1. apríl|url=https://timarit.is/page/3295459|title=Upphaf nútímalistar|journal=Lesbók Morgunblaðsins|volume=48|number=13|pages=1-8}}</ref> munurinn á [[sígild list|sígildri list]] og [[framúrstefna|framúrstefnulist]]; munurinn á [[óhlutbundin list|óhlutbundinni list]] og [[hlutbundin list|hlutbundinni]] list,<ref>{{vefheimild|url=https://www.theartstory.org/definition/abstract-vs-figurative-art/|titill=Abstract vs. Figurative Art|vefsíða=The Art Story|skoðað=16.10.2024}}</ref> eða munurinn á [[konseptlist]]<ref>{{vefheimild|url=https://www.theartstory.org/movement/conceptual-art/|titill=Conceptual Art|vefsíða=The Art Story|skoðað=16.10.2024}}</ref> og [[efnisleg list|efnislegri list]].<ref>{{vefheimild|url=https://sybaris.com.mx/the-importance-of-materials-in-contemporary-art/|titill=The Importance of Materials in Contemporary Art|vefsíða=SYBARIS|skoðað=16.10.2024}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:List| ]] epw8mtf07enn02dom8epmftm4bnkb4p 1965189 1965188 2026-06-02T12:02:28Z Akigka 183 /* Árnýöld */ 1965189 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bianlian.JPG|thumb|Leikari í [[Bian Lian]]-óperu í Kína.]] '''List''' eru verk manna, þar sem [[sköpun]]argáfan fær lausan tauminn og [[mynd]]ir, [[tónverk]], [[stytta|styttur]] eða aðrir hlutir eru búnir til, í þeim megintilgangi að varpa ljósi á [[fegurð]] og mikilfengleika [[heimurinn|heimsins]], að tjá tilfinningar eða skilning listamannsins, eða til að aðrir fái notið [[listaverk]]sins. Orðið list getur einnig átt við um afrakstur slíkrar sköpunar. Erfitt er að skilgreina list á altækan hátt, þótt margir hafi sterkar skoðanir á því hvað er list og hvað ekki. Ótal mælikvarðar eru til um það hvaða skilyrði hlutur eða verknaður þarf að uppfylla til að teljast list.<ref>{{Vísindavefurinn|73703|Hvernig er hægt að útskýra hvað list er?}}</ref> Sumir telja að list sé það sem eykur skilning okkar á umheiminum umfram einfaldan [[hlutlægni|hlutlægan]] skilning. Oft er talað um að verknaður sé list ef afraksturinn er [[fagurfræði]]legur.<ref>{{cite book|editor=Evelyn Hatcher|title=Art as Culture: An Introduction to the Anthropology of Art|year=1999|publisher=Praeger}}</ref> Samkvæmt þessari skilgreiningu hefur list fylgt mannkyninu frá örófi alda, eins og [[hellamálverk]] sýna. En þótt hægt sé að skilgreina list á mjög víðtækan máta eru margir sem vilja undanskilja ýmsa iðju sem þó miðar að fagurfræðilegum afrakstri, svo sem [[handverk]] og [[iðnhönnun]]. Samkvæmt þessari skilgreiningu, sem er nýrri af nálinni, er orðið list lítið meira en stytting á hugtakinu „sköpunarlist“ eða „[[hámenning]]arleg list“. Með öðrum orðum er mest áhersla lögð á nýnæmi listarinnar og að listamaðurinn ögri áhorfandanum, svo upplifun listarinnar verður virkur atburður, frekar en að listin sé í bakgrunni og geri umhverfið fallegra. Til dæmis geta handprjónuð föt sem unnin eru samkvæmt uppskrift aldrei orðið list í þessum skilningi orðsins, sama hversu vel þau eru unnin. Til viðbótar við nýnæmið er stundum gerð krafa um að list sé unnin í göfugum tilgangi. Dæmi um það er þegar tónverk eða kvikmyndir sem framleiddar eru í þeim megintilgangi að afla tekna fyrir framleiðandann eru undanskilin frá skilgreiningunni á list, og kölluð [[iðnaður]] (sbr. kvikmyndaiðnaður og tónlistariðnaður). Þegar list er skilgreind á þröngan máta, líkt og rætt er um hér að ofan, er sjaldgæft að menn séu sammála um hvað er list og hvað ekki. Því hafa ýmsir haldið því fram að slíkar skilgreiningar hafi meira að gera með smekk heldur en hlutlæga aðgreiningu. == Saga == [[Mynd:Floete_Schwanenknochen_Geissenkloesterle_Blaubeuren.jpg|thumb|right|Beinflautan frá Geissenklösterle.]] {{aðalgrein|Listasaga|Bókmenntasaga|Leiklistarsaga|Tónlistarsaga}} === Forsöguleg list === Deilt er um það hver elstu ummerki um listræna sköpun gætu verið. Ýmsar fornleifar hafa fundist frá [[fornsteinöld]] sem virðast vitna um tilraunir til [[skraut|skreytinga]], án sýnilegs hagnýts tilgangs.<ref name="Henshilwood 2002">{{cite journal|last1=Henshilwood |first1=Christopher |title=Emergence of Modern Human Behavior: Middle Stone Age Engravings from South Africa |url=https://archive.org/details/sim_science_2002-02-15_295_5558/page/1278 |journal=Science |date=2002 |volume=295 |issue=5558 |pages=1278–1280 |display-authors=etal |doi=10.1126/science.1067575 |pmid=11786608 |bibcode=2002Sci...295.1278H|s2cid=31169551 }}</ref><ref name="Henshilwood et al. 2009">{{cite journal |doi=10.1016/j.jhevol.2009.01.005 |pmid=19487016 |title=Engraved ochres from the Middle Stone Age levels at Blombos Cave, South Africa |journal=Journal of Human Evolution |volume=57 |issue=1 |pages=27–47 |year=2009 |last1=Henshilwood |first1=Christopher S. |last2=d'Errico |first2=Francesco |last3=Watts |first3=Ian}}</ref><ref name="Texier">{{cite journal | last1 = Texier | first1 = P. J. | last2 = Porraz | first2 = G. | last3 = Parkington | first3 = J. | last4 = Rigaud | first4 = J. P. | last5 = Poggenpoel | first5 = C. | last6 = Miller | first6 = C. | last7 = Tribolo | first7 = C. | last8 = Cartwright | first8 = C. | last9 = Coudenneau | first9 = A. | last10 = Klein | first10 = R. | last11 = Steele | first11 = T. | last12 = Verna | first12 = C. | year = 2010 | title = A Howiesons Poort tradition of engraving ostrich eggshell containers dated to 60,000 years ago at Diepkloof Rock Shelter, South Africa | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences| volume = 107 | issue = 14| pages = 6180–6185 | doi = 10.1073/pnas.0913047107 | pmid = 20194764 | pmc = 2851956 | bibcode = 2010PNAS..107.6180T | doi-access = free }}</ref> Elstu gripirnir sem augljóslega eru dæmi um listaverk eru hins vegar ekki nema um 50.000 ára gamlir. Meðal þeirra eru [[venusstytta|venusstyttur]], litlar útskornar kvenmyndir með ýkt brjóst og mjaðmir, sem gætu tengst [[frjósemi]]sdýrkun af einhverju tagi.<ref name = "unesco">{{cite web |url = http://whc.unesco.org/en/list/229 |title = Place Stanislas, Place de la Carrière and Place d'Alliance in Nancy |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 17 October 2021}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/oldest-figurative-art-now-world-treasure-180964035/ | title=World's Oldest Figurative Art is Now an Official World Treasure }}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.bbc.com/news/science-environment-18196349 | title=Earliest music instruments found | work=BBC News | date=24 May 2012 }}</ref> Þekktustu dæmin um [[forsöguleg list|forsögulega list]] eru þó [[hellamálverk]], eins og málverk í [[Maros-Pangkep-hellarnir|Maros-Pangkep-hellunum]] á Súlavesí sem eru um 45.000 ára gömul, og [[hellamálverkin í Lascaux]] sem eru um 19.000 ára (þau elstu).<ref>{{vefheimild|dags=28. júní 2024|titill=Lascaux|vefsíða=Encyclopedia Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Lascaux}}</ref> Sum þeirra hafa verið túlkuð sem sjónræn ummerki um [[sagnamennska|sagnamennsku]].<ref>{{cite journal|title=Cave art reveals human nature|author=Michael Gross|year=2020|journal=Current Biology|volume=30|number=3|pages=R95-R98|doi=10.1016/j.cub.2020.01.042}}</ref> Elstu [[steinaldarflauta|flautur]] sem fundist hafa eru beinflautur frá [[Geissenklösterle]] í Suður-Þýskalandi sem eru um 45.000 ára gamlar.<ref name="jhevol">{{Cite journal| last = Higham | first = Thomas | author-link = Thomas Higham (archaeologist) |author2=Laura Basell |author3=Roger Jacobic |author4=Rachel Wood |author5=Christopher Bronk Ramsey |author6=Nicholas J. Conard | title = Τesting models for the beginnings of the Aurignacian and the advent of figurative art and music: The radiocarbon chronology of Geißenklösterle | journal = Journal of Human Evolution | volume = 62| issue = 6| pages = 664–76| publisher =Elsevier | date = May 8, 2012 | pmid =22575323| doi = 10.1016/j.jhevol.2012.03.003 }}</ref><ref name="BBC-May2012">{{cite news| title = Earliest music instruments found | publisher = BBC News | date = May 25, 2012 | url = https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-18196349 |access-date=May 26, 2012 }}</ref><ref name="IBT-May2012">{{cite news| title = Earliest musical instrument discovered | work = International Business Times | date = May 25, 2012 | url = http://www.ibtimes.co.uk/articles/345647/20120526/earliest-musical-instrument-discovered.htm |access-date=May 26, 2012 }}</ref> Þegar kemur að upphafi [[nýsteinöld|nýsteinaldar]] fyrir um 12.000 árum fjölgar [[bergrista|bergristum]] sem sýna fjölbreyttari myndir, eins og [[dans]]andi mannamyndir. Hellamálverk af manni með dýrshöfuð sem hefur verið túlkað sem mynd af galdramanni,<ref name="hutton">{{cite book |last=Hutton |first=Ronald |author-link=Ronald Hutton |title=Witches, Druids, and King Arthur |publisher=Hambledon and London |location=London |year=2003 |isbn=1-85285-397-2 |url=https://archive.org/details/witchesdruidskin00hutt/page/n5/mode/2up |pages=[https://archive.org/details/witchesdruidskin00hutt/page/32/mode/2up 33]–35 }}</ref> fannst í [[Trois-Fréres-hellirinn|Trois-Fréres-hellinum]] í Frakklandi á 3. áratug 20. aldar og er talin vera um 13.000 ára gömul, líkt og myndir af dansandi fólki á hellamálverkum frá Borneó.<ref>{{cite journal|author=Aubert, M., Setiawan, P., Oktaviana, A.A. et al.|title=Palaeolithic cave art in Borneo|journal=Nature|volume=564|pages=254–257|year=2018|doi=10.1038/s41586-018-0679-9}}</ref> [[Gríma|Steingrímur]] sem mögulega tengjast helgiathöfunum hafa fundist við uppgrefti í Ísrael og Tyrklandi.<ref>{{cite journal|author=Dietrich, O., Notroff, J., & Dietrich, L.|year=2018|title=Masks and masquerade in the Early Neolithic: a view from Upper Mesopotamia|journal=Time and Mind|volume=11|number=1|pages=3–21|doi=10.1080/1751696X.2018.1433354}}</ref> Frá sama tíma eru elstu minjar um notkun [[jötunsteinn|jötunsteina]] í [[byggingarlist]] í [[Göbekli Tepe]]<ref>{{cite journal|author=Marta Tobolczyk|title=The World's Oldest Temples in Göbekli Tepe and Nevali Çori, Turkey in the Light of Studies in Ontogenesis of Architecture|journal=Procedia Engineering|volume=161|year=2016|pages=1398-1404|issn=1877-7058|doi=10.1016/j.proeng.2016.08.600}}</ref> og lágmyndir sem skreyttu veggi í borginni [[Çatalhöyük]].<ref>{{cite book|author=Hodder, I.|year=2012|chapter=Çatalhöyük. A summary of recent work concerning architecture|editor=B. Söğüt|title=From Straonikeia to Lagina: Festschrift in honour of Ahmet Adil Tırpan|place=İstanbul|pages=303-314}}</ref> Forsöguleg list hefur oft verið túlkuð sem listræn tjáning [[trú]]arlegra hugmynda eða sem [[galdur]] (til að auka frjósemi eða laða að veiðidýr til dæmis) og tengd við [[sjamanismi|sjamanisma]].<ref>{{cite journal|author=Wallis, R.J.|title=Art and Shamanism: From Cave Painting to the White Cube|journal=Religions|year=2019|volume=10|number=54|doi=10.3390/rel10010054}}</ref> Slíkar túlkanir geta þó verið umdeildar.<ref>{{cite journal|author=Herva, V. P., & Ikäheimo, J.|year=2002|title=Defusing Dualism: Mind, Materiality and Prehistoric Art|journal=Norwegian Archaeological Review|volume=35|number=2|pages=95–108|doi=10.1080/002936502762389729}}</ref> === Fornaldarlist === [[Mynd:Tomb_of_the_Dancers.JPG|thumb|right|Veggmyndir sem sýna danshreyfingar úr „dansaragröfinni“, frá Egyptalandi um 1550 f.o.t.]] Þegar maðurinn tók að notast við [[ritmál]] varðveittust kvæði og sögur á borð við [[Gilgameskviða|Gilgameskviðu]] í rituðum textum á [[fleygrúnir|fleygrúnum]] frá [[Súmer]] og [[helgirúnir|helgirúnum]] [[Egyptaland hið forna|Forn-Egypta]]. Þessi stóru menningarríki skildu eftir sig mörg stór minnismerki og byggingar úr steini og [[leirgljái|gljáðum]] múrsteinum með fáguðum lágmyndum og bronsgripi sem bera vitni um þróaða málmsmíði.<ref>{{cite journal|url=https://timarit.is/page/3521911|title=List í 7000 ár|journal=Lesbók Morgunblaðsins|year=2002|author=Bragi Ásgeirsson|volume=77|number=5|page=10}}</ref> Bæði Egyptar og Súmerar reistu [[þrepapýramídi|þrepapýramída]] sem hjá Egyptum þróaðist út í [[pýramídi|pýramída]] með sléttum hliðum um 2500 f.o.t. Forn-Egyptar gerðu nákvæmar höggmyndir af fólki, en í veggmyndum og lágmyndum er sjónarhorn á andlit oftast á hlið, bæði í Egyptalandi og [[Persía|Persíu]].<ref>{{cite journal|author=Davis, W.|year=1982|title=Canonical representation in Egyptian art|journal=RES: Anthropology and Aesthetics|volume=4|number=1|pages=20-46|url=https://www.jstor.org/stable/41634873}}</ref><ref>{{cite book|author=Sonik, K.|year=2013|chapter=The monster’s gaze: vision as mediator between time and space in the art of Mesopotamia|title=Time and History in the Ancient Near East: Proceedings of the 56th Rencontre Assyriologique Internationale at Barcelona, 26–30 July 2010|pages=285-300|doi=10.1515/9781575068565-027}}</ref> Á [[Amarna-tímabilið|Amarna-tímabilinu]] um 1350 f.o.t. fylgdi breytt [[myndmál]] breytingum í opinberum trúarbrögðum Egypta um stutt skeið.<ref>{{vefheimild|url=https://www.worldhistory.org/article/1110/the-art-of-the-amarna-period/|titill=The Art of the Amarna Period|höfundur=Elsie McLaughlin|dags=22.9.2017|vefsíða=World History Encyclopedia}}</ref> Egyptar fundu upp bæði [[lín]]ið úr [[hör]]trefjum og [[papýrus]]inn með því að merja saman krosslögð blöð [[papýrusreyr]]sins. Papýrus var helsta undirstaða [[skrift]]ar við Miðjarðarhafið í þúsundir ára eftir það. Papýrusarkir voru bundnar saman í langa renninga sem voru undnir upp á kefli ([[rolla|rollur]]). Fjölbreyttar [[bókmenntagrein]]ar komu fram mjög snemma, eins og [[ástarljóð]], [[sálmur|sálmar]], [[hetjukvæði]], [[ferðasaga|ferðasögur]], [[sagnaritun]], [[vísindarit]] og [[trúarbókmenntir]].<ref>{{cite book|author=Loprieno, A.|year=1996|chapter=Defining Egyptian literature: Ancient texts and modern theories|title=Ancient Egyptian Literature|pages=39-58|publisher=Brill}}</ref> Ríkulegar myndskreytingar í gröfum Forn-Egypta lýsa daglegu lífi, meðal annars [[loftfimleikar|loftfimleikum]], [[stríðsdans|stríðsdönsum]] og ''khener''-hópum kvenkyns tónlistarmanna og dansara.<ref>{{cite book|author=Lexová, I.|year=2000|title=Ancient Egyptian Dances|publisher=Courier Corporation}}</ref><ref>{{cite book|author=Köpp-Junk, H.|year=2023|chapter=Dance and clothing in ancient Egypt‒the earliest evidence|title=Textiles in Motion. Dress for Dance in the Ancient World|series=Ancient Textiles Series 41|pages=71-92|editor=Audrey Gouy|publisher=Oxbow Books}}</ref> Á þessum myndum sjást líka þróuð [[hljóðfæri]] eins og sveigðar [[harpa (hljóðfæri)|hörpur]], [[lúta|lútur]] með langan háls, [[tréblásturshljóðfæri]] með reyrblaði og alls kyns [[ásláttarhljóðfæri]] og [[hrista|hristur]].<ref>{{cite journal|author=Duchesne‐Guillemin, M.|year=1981|title=Music in ancient Mesopotamia and Egypt|journal=World Archaeology|volume=12|number=3|pages=287-297|doi=10.1080/00438243.1981.9979803}}</ref> Elstu dæmi um skráningu [[tónlist]]ar eru leirtöflur með fleygrúnum frá borginni [[Urartu]] um 1300 f.o.t.<ref>{{cite journal|author=Rahn, J.|year=2011|title=The Hurrian Pieces, ca. 1350 BCE: Part One—Notation and Analysis|journal=Analytical Approaches to World Music|volume=1|number=1|pages=93-151}}</ref> Stórar [[tromma|trommur]] úr bronsi frá því fyrir 600 f.o.t. einkenna [[Dong son-menningin|Dong son-menninguna]] í Víetnam. [[Leikhús]] á sanskrít er stundum rakið til [[Vedatímabilið|Vedatímabilsins]] (þótt það sé líka umdeilt) þar sem löng hefð er fyrir uppsetningu [[helgileikur|helgileikja]] með sögum úr ''[[Rigveda]]''.<ref>{{cite book|author=Shivaprakash, H. S., & Murthy, J. S.|year=2023|chapter=Migration and Ancient Indian Theatre|title=The Palgrave Handbook of Theatre and Migration|pages=183-194|location=Cham|publisher=Springer International Publishing}}</ref> [[Vestrænt leikhús]] rekur uppruna sinn til [[Grikkland hið forna|Forn-Grikkja]]. Elstu varðveittu grísku [[leikrit]]in sem ekki eru helgiathafnir eru [[harmleikur|harmleikir]] frá 5. öld f.o.t.<ref>{{cite journal|author=Morgan, W., & Brask, P.|year=1988|title=Towards a conceptual understanding of the transformation from ritual to theatre|journal=Anthropologica|pages=175-202|doi=10.2307/25605509}}</ref> Forngríska leikhúsið notaði [[kór]] til að draga saman söguþráðinn fyrir áhorfendum.<ref>{{cite journal|author=Foley, H.|year=2003|title=Choral identity in Greek tragedy|url=https://archive.org/details/sim_classical-philology_2003-01_98_1/page/n5|journal=Classical Philology|volume=98|number=1|pages=1-30|doi=10.1086/378725}}</ref> ''[[Um skáldskaparlistina]]'' eftir [[Aristóteles]] (um 335 f.o.t.) og ''[[Natyashastra]]'' eftir Bharata (eftir 200 f.o.t.) eru tvö fræðirit frá fornöld sem fjalla um [[leiklist]].<ref>{{cite journal|author=Das, S.|year=2015|title=Ancient Indian dramaturgy: A historical overview of Bharata’s natyashastra|journal=Research Scholar|volume=3|number=3|pages=133-140}}</ref> [[Mynd:20041229-Luchador_Olmeca_(Museo_Nacional_de_Antropología)_MQ.jpg|thumb|right|''Glímumaðurinn'', höggmynd frá tímum Olmeka í Mið-Ameríku, 1200-400 f.o.t.]] [[Forngrísk myndlist]] birtist meðal annars á leirkerjum þar sem myndin er dregin með svörtum leirgljáa á rauðan leirinn, ýmist með rauðan eða svartan forgrunn. Myndirnar sýna atriði úr [[grísk goðafræði|grískri goðafræði]] og [[daglegt líf|daglegu lífi]] þar sem sjónarhornið er á hlið. [[Freska|Freskur]] þar sem myndin er máluð í blautt lag af kalki, komu fram í [[Vestur-Asía|Vestur-Asíu]] og bárust þaðan til Grikklands og síðan um allan hinn [[helleníska tímabilið|helleníska heim]] eftir 4. öld f.o.t.<ref>{{cite book|author=von Rüden, C.|year=2013|chapter=Beyond the East-West dichotomy in Syrian and Levantine wall paintings|title=Critical Approaches to Ancient Near Eastern Art|editor=Brian A. Brown and Marian H. Feldman|publisher=De Gruyter|pages=55-78|doi=10.1515/9781614510352.55}}</ref> Myndmálið þróaðist út í að sýna flæðandi hreyfingar og fleiri sjónarhorn. Höggmyndir úr [[marmari|marmara]], eins og ''[[Laokoón og synir hans]]'', sýndu mannslíkamann af meiri nákvæmni og í flóknari stöðum en áður þekktust. Í austri þróaðist [[Gandhara-list]] undir áhrifum frá hellenískri list og [[stúpa]]n fylgdi útbreiðslu [[búddatrú]]ar í Asíu. Í [[Kína]] voru mörg einkenni kínverskrar [[nytjalist]]ar komin fram á tímum [[Qin-veldið|Qin-veldisins]] og [[Hanveldið|Hanveldisins]] um 200 f.o.t., eins og skreyttir munir úr [[jaði]], bronsi og [[lakk|lökkuðum]] viði; [[leirherinn|leirhermenn]] og [[postulín]].<ref>{{cite journal|author=Bao, D.|year=2023|title=The Evolution, Characteristics, and Aesthetic Expression of Han Dynasty Sculptures: Exploring the Artistic Achievements of Ancient China|journal=Advances in Education, Humanities and Social Science Research|volume=6|number=1|pages=299-305|doi=10.56028/aehssr.6.1.299.2023}}</ref><ref>{{cite journal|author=Krupa, M., Yang, D., Tovbych, V., & Gnatiuk, L.|year=2020|title=Sacrality, mythologism and realism of mural painting of the Han Dynasty and its influence on the further development of Chinese art and architecture|journal=Wiadomości Konserwatorskie|volume=63|pages=116–124}}</ref> [[Olmekar]] voru fyrsta stóra menningarríkið í [[Mið-Ameríka|Mið-Ameríku]] um 1000 f.o.t. Olmekar eru þekktir fyrir bæði stór steinhöfuð og höggmyndir af fólki í opnum stellingum.<ref>{{cite journal|author=Mollenhauer, J.|year=2014|title=Sculpting the past in preclassic Mesoamerica: Olmec stone monuments and the production of social memory|journal=Ancient Mesoamerica|volume=25|number=1|pages=11-27|doi=10.1017/S0956536114000042}}</ref> [[Rómaveldi|Rómverjar]] tóku upp tækni og myndmál grískra myndlistarmanna og gerðu stórar [[mósaík]]myndir, höggmyndir og veggmyndir í sama stíl. Rómverskir arkitektar þróuðu [[bogi (byggingarlist)|bogann]] og notuðu óspart í byggingum, auk þverbita á [[súla (byggingarlist)|súlum]] sem einkenna forngríska byggingarlist. Líkt og Grikkir reistu Rómverjar hálfhringlaga [[leikhús]], [[skeiðvöllur|skeiðvelli]] og [[hringleikahús]]. Þar fóru fram [[íþrótt]]akeppnir, [[dýraat]], [[aftaka|aftökur]] og sviðsetningar leikrita og [[látbragðsleikur|látbragðsleiks]] á upphækkuðu [[leiksvið]]i . Útbreiðsla þessara bygginga sýnir hvað [[sviðslistir]] voru mikilvægur hluti af opinberu lífi í Rómaveldi.<ref>{{cite journal|author=Häussler, R.|year=1999|title=Architecture, performance and ritual: the role of state architecture in the Roman Empire|journal=Theoretical Roman Archaeology Journal|doi=10.16995/TRAC1998_1_13}}</ref> Einkenni á grískum og latneskum [[klassískar bókmenntir|klassískum bókmenntum]] eru nafnkunnir [[rithöfundur|rithöfundar]], [[skáld]] og [[heimspeki]]ngar, á borð við [[Evrípídes]], [[Saffó]], [[Platon]], [[Aristóteles]], [[Heródótos]], [[Cíceró]], [[Óvidíus]] og [[Livíus]]. Þar með kemur fram hugmyndin um að nafn [[höfundur|höfundarins]] ljái verkinu tiltekna merkingu. [[Klassískar kínverskar bókmenntir]], meðal annars verk [[Konfúsíus]]ar, eru frá því fyrir tíma Qin-veldisins um 200 f.o.t. Kínverjar skrifuðu bækur sínar aðallega á [[bambus]]renninga, en líka á [[silki]]. Renningarnir voru saumaðir saman í arkir sem ýmist var rúllað upp eða bundnar þannig að þær lögðust saman í [[harmónikkubók|harmónikku]].<ref>{{cite book|author=Staack, T.|chapter=Bindings of Ancient Chinese Bamboo and Wood Scrolls|title=Tied and Bound: A Comparative View on Manuscript Binding|series=Studies in Manuscript Cultures 33|editor=Alessandro Bausi and Michael Friedrich|publisher=De Gruyter|pages=39-68|doi=10.1515/9783111292069-003}}</ref> [[Pappír]] var fundinn upp í Kína á tímum Hanveldisins, gerður úr berki [[mórber]]jarunnans, en var í fyrstu notaður í flest annað en ritstörf.<ref>{{cite journal|author=Yi, X.|year=2023|title=Development and Evolution of Papermaking in Ancient China based on the Uses and Forms of Paper|journal=Paper and Biomaterials|volume=8|number=3|doi=10.26599/pbm.2023.9260016}}</ref> Bæði Rómverjar og [[Keltar]] notuðu stór [[horn (hljóðfæri)|horn]] úr bronsi fyrir boðskipti í daglegu lífi og í hernaði. Í kringum 3. öld f.o.t. fundu Grikkir upp [[vatnsorgel]]ið, fyrsta hljóðfærið með lyklaborði og forvera [[pípuorgel]]sins.<ref>{{Cite book|url=http://www.oxfordmusiconline.com/subscriber/article/grove/music/13639|chapter=Hydraulis|title=Groves Dictionary of Music and Musicians|last=McKinnon|first=James W.|publisher=Oxford University Press|year=2016|location=Oxford|via=Online Portal to Oxford Music Online}}</ref> Um sama leyti hófu Kínverjar að leika tónlist á strengjahljóðfærið [[guzheng]], láréttan [[sítar (hljóðfæri)|sítar]] með silkistrengjum.<ref>{{cite journal|author=Kang, Y., & Sh, A.|year=2024|title=An Initial Exploration of the Historical Development and Origin of the Guzheng|journal=Highlights in Art and Design|volume=6|number=1|pages=25-31|doi=10.54097/gqgpm010}}</ref> Á 4. öld e.o.t. varð algengara í Evrópu að skrifa á [[pergament]] (skinn) en papýrus.<ref>{{cite book|author=Elliott, J. K.|year=2004|chapter=Early Christian book-production: papyri and manuscripts|title=The Collected Biblical Writings of TC Skeat|pages=33-59|publisher=Brill}}</ref> Elstu varðveittu [[handrit]] [[Gamla testamentið|Gamla testamentisins]] eru bæði rituð á papýrus og pergament.<ref>{{cite journal|author=Tigchelaar, E.|year=2016|title=The material variance of the Dead Sea Scrolls: On texts and artefacts|journal=HTS: Theological Studies|volume=72|number=4|pages=1-6|doi=10.4102/hts.v72i4.3281}}</ref> Í Evrópu var pergamentið bundið í kjöl þannig að það myndaði [[bók]]. Á [[síðfornöld]] tók bókin smám saman við af rollunni í Evrópu.<ref>{{cite journal|author=Resnick, I. M.|year=1992|title=The Codex in Early Jewish and Christian Communities|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-religious-history_1992-06_17_1/page/n4|journal=The Journal of Religious History|volume=17|number=1|pages=1-17|doi=10.1111/j.1467-9809.1992.tb00699.x}}</ref> === Síðklassíska tímabilið === Menning [[Majar|Maja]] blómstraði í Mið-Ameríku frá um 200 e.o.t. Þá voru þeir farnir að nota [[majaletur]] og reisa þrepapýramída og stóra íþróttaleikvanga í borgríkjum, eins og [[Teotihuacan]], þar sem nú eru [[Mexíkó]] og [[Gvatemala]]. Majar gerðu málaðar veggmyndir, [[lágmynd]]ir úr [[gifs]]i og höggmyndir sem einkennast af fíngerðum smáatriðum, meðal annars leturtáknum, myndum af blöndu manna og dýra, fljúgandi slöngum og drekum. Tiltölulega lítið af málningunni hefur varðveist vegna rakans. Þeir fundu upp aðferð til að gera pappír úr berki [[villifíkja|villifíkjutrésins]] (''Ficus insipida'') sem þeir bundu saman í bækur, en aðeins fjögur handrit frá því fyrir komu Spánverja til Nýja heimsins hafa varðveist.<ref>{{cite journal|author=Tuszyńska, B.|year=2019|title=On preserved and lost Ancient Maya books|journal=Z Badań nad Książką i Księgozbiorami Historycznymi|number=13|pages=21-39|doi=10.33077/uw.25448730.zbkh.2019.156}}</ref> [[Mynd:Istanbul_asv2021-10_img22_Hagia_Sophia.jpg|thumb|right|[[Ægisif]] í Istanbúl var reist á 6. öld sem dómkirkja í býsönskum stíl, en var síðar breytt í mosku.]] Með útbreiðslu [[kristni]] á [[ármiðaldir|ármiðöldum]] breiddist [[messusöngur]] út sem hluti af [[messa|messuhaldi]]. [[Langkirkja|Langkirkjur]] miðalda voru hannaðar þannig að söngur barst úr [[kór (byggingarlist)|kórnum]] við enda kirkjunnar út í [[kirkjuskip]]ið.<ref>{{cite journal|author=Suárez, R., Sendra, J. J., & Alonso, A.|year=2013|title=Acoustics, Liturgy and Architecture in the Early Christian Church. From the domus ecclesiae to the basilica|journal=Acta Acustica united with Acustica|volume=99|number=2|pages=292-301|doi=10.3813/aaa.918611}}</ref> [[Gregorískur söngur]] var sunginn í [[gotneskur stíll|gotneskum dómkirkjum]] á [[hámiðaldir|hámiðöldum]].<ref>{{cite journal|author=Blachly, Alexander|year=1990|title=Some Observations on the "Germanic" Plainchant Tradition|journal=Current Musicology|volume=45-47|pages=85-117|doi=10.7916/D8QR4VZJ}}</ref> Lögin voru skrifuð í söngbækur með [[nauma (nótnaskrift)|naumum]], forvera nútíma [[nótnaskrift]]ar.<ref>{{cite journal|author=Hucke, H.|year=1980|title=Toward a new historical view of Gregorian chant|journal=Journal of the American Musicological Society|volume=33|number=3|pages=437-467|doi=10.2307/831302}}</ref> Margt bendir til þess að [[röddun|fjölradda]] söngur hafi tíðkast um aldir í [[Afríka sunnan Sahara|Afríku sunnan Sahara]],<ref>{{cite journal|author=Blench, R.|year=2013|title=Methods and results in the reconstruction of music history in Africa and a case study of instrumental polyphony|journal=Azania: Archaeological Research in Africa|volume=48|number=1|pages=31-64|doi=10.1080/0067270X.2013.771016}}</ref> en fjölradda kirkjusöngur varð fyrst vinsæll í Evrópu í kringum [[páfasundrungin]]a á 14. öld.<ref>{{cite thesis|author=Thöne, J. P.|year=2024|title=Papal Polyphony during the Great Western Schism (1378–1417): How Music Dedicated to Popes Absorbed and Reflected a Time of Crisis|degree=PhD|publisher=Oslo Universitet|url=https://www.duo.uio.no/bitstream/handle/10852/110518/1/Thoene%2BDissertation%2Bfor%2Bprinting.pdf}}</ref> Í Evrópu þróaðist [[býsönsk list|trúarleg myndlist]] sem kennd er við [[Austrómverska ríkið]].<ref>{{cite book|author=Cormack, R.|year=2018|title=Byzantine art|url=https://archive.org/details/byzantineart0000corm|series=Oxford History of Art|publisher=Oxford University Press}}</ref> Kirkjur og kirkjugripir voru lagðir góðmálmum og eðalsteinum, mósaíkmyndum og [[íkon]]um gerðum með [[eggtempera]]litum á undirlag lagt [[blaðgull]]i.<ref>{{vefheimild|höfundur=Koo Schadler|titill=History of egg tempera painting|dags=2021|vefsíða=http://www.kooschadler.com|url=https://www.kooschadler.com/techniques/history-egg-tempera-2022.pdf}}</ref> [[Hvolfþak]]ið sem einkennir kirkjur frá þeim tíma var skreytt með myndum af [[dýrlingur|dýrlingum]]. Með framrás [[íslam]] í Vestur-Asíu, [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]] og Evrópu á 7. og 8. öld breiddist þar út [[íslömsk list]] byggð á [[skrautskrift]] og flóknum [[mynstur|mynstrum]] ([[arabeska|arabeskum]]) þar sem helgimyndir voru bannaðar.<ref>{{cite book|author=Shaw, Wendy|year=2021|chapter=Islam and Art: An Overview|title=Oxford Research Encyclopedia of Religion|doi=10.1093/acrefore/9780199340378.013.783}}</ref> [[Hindúasiður]] hafði á svipuðum tíma mikil áhrif í [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]] þar sem [[skuggaleikhús]] (''[[wayang kulit]]'') og [[dansleikhús]] (''[[wayang wong]]'') urðu til byggð á sagnakvæðunum ''[[Ramayana]]'' og ''[[Mahabharata]]'' með undirleik [[gamelan]]sveita.<ref>{{cite journal|author=Hill, D.|year=2001|title=The practice and social evolution of the Javanese Gamelan: Evolution and continuity|journal=Contemporary Theatre Review|volume=11|number=1|pages=19-27|doi=10.1080/10486800108568607}}</ref> Í Kína hófst [[prentun]] með prentmótum úr tré á tímum [[Tangveldið|Tangveldisins]] á 7. öld. Prentunin fylgdi útbreiðslu búddismans um [[Austur-Asía|Austur-Asíu]]. ''[[Dharani-sútran mikla]]'' frá fyrri hluta 8. aldar er talin elsta varðveitta prentaða rit heims.<ref>{{cite journal|author=Pan, J.|title=On the origin of printing in the light of new archaeological discoveries|journal=Chinese Science Bulletin|volume=42|pages=976–981|year=1997|doi=10.1007/BF02882611}}</ref> [[Kínversk ópera]] varð til við samruna ólíkra greina sviðslista: dans, [[söngur]], [[hljóðfæraleikur]], [[loftfimleikar]], [[bardagalist]]ir, [[gríma|grímur]] og [[förðun]], komu saman í [[tónlistarleikhús]]i sem í byrjun byggðist á stöðluðum persónum og aðstæðum, eins og í [[Canjunxi]] þar sem spéfugl hæðist að spilltum aðstoðarforingja (''canjun'').<ref name="dictionary">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=USOzayld_z8C&pg=PA3 |title=Historical Dictionary of Chinese Theater |author= Tan Ye |page=3 |publisher= Scarecrow Press |date= 2008 |isbn=978-0810855144}}</ref> Á 8. öld stofnaði [[Xuanzong keisari]] [[Perugarðurinn|Perugarðinn]], sviðslistaskóla fyrir flytjendur. Leikarar urðu að læra dans, söng, og hljóðfæraleik, áður en þeir hófu nám í leiklist.<ref>{{cite web |url=http://zh.wikisource.org/wiki/%E9%99%B6%E5%BA%B5%E5%A4%A2%E6%86%B6/%E5%8D%B702 |title=陶庵夢憶/卷02 《朱雲崍女戲》 }}</ref> Seinna komu fram nafnkunn leikskáld, eins og [[Gao Ming]] sem var uppi á 14. öld.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=_A3t61VgNXkC&pg=PA45 |title=Chinese Theatre |author= Jin Fu|page=447 |publisher= Cambridge University Press |edition= 3rd |year= 2012 |isbn=978-0521186667 }}</ref> Á [[Heian-tímabilið|Heian-tímabilinu]] þróuðust mörg af helstu einkennum japanskrar menningar, eins og skriftin [[kana]] sem var notuð til að skrifa [[japanskar bókmenntir]]. ''[[Sagan af Genji]]'' og ''[[Koddabókin]]'' eru dæmi um þekkt ritverk frá þessum tíma. Á sama tíma þróaðist menning [[samúræi|samúræja]] og hirð[[tíska]] sem einkenndi klæðaburð og kurteisissiði í Japan um aldir.<ref>{{cite book|title=A Companion to Japanese History|chapter=The Heian Period|author=G. Cameron Hurst III|editor=William M. Tsutsui|date=01 January 2007|doi=10.1002/9780470751398.ch3}}</ref> Á sama tíma stóð [[gullöld íslam]] í Vestur-Asíu þar sem vísindi og listir blómstruðu í ríki [[Abbasídar|Abbasída]]. Mörg af þekktustu ritum fornaldar varðveittust í arabískum þýðingum sem gerðar voru á þessum tíma í [[Hús viskunnar|Húsi viskunnar]] í [[Bagdad]].<ref>{{Cite book|last=Lyons|first=Jonathan|title=The House of Wisdom|year=2008|pages=64|language=english|isbn=9781608190584}}</ref> Frá þessum tíma eru heimspekingarnir [[Avicenna]] (Ibn Sina) og [[Averróes]] (Ibn Rushd), stærðfræðingurinn [[Al-Khwarizmi]], raunvísindamaðurinn [[Ibn al-Haytham]] og persnesku skáldin [[Omar Khayyam]] og [[Ferdowsi]]. Elsta brot úr sagnasafninu ''[[Þúsund og ein nótt]]'' er frá 9. öld. Á 8. öld var [[Stórmoskan í Córdoba]] reist í [[al-Andalus]]. Höllin [[Alhambra]] var reist undir lok þessa tímabils, eða á 14. öld.<ref>{{Cite book |last=Bloom |first=Jonathan M. |url=https://books.google.com/books?id=IRHbDwAAQBAJ&dq=Architecture+of+the+Islamic+West%3A+North+Africa+and+the+Iberian+Peninsula%2C+700-1800&pg=PP1 |title=Architecture of the Islamic West: North Africa and the Iberian Peninsula, 700–1800 |publisher=Yale University Press |year=2020 |isbn=9780300218701}}</ref> Á 14. öld kom líka [[Noh-leikur|Noh-leikhúsið]] fram í Japan.<ref name="Ortolani">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ge8cWl8OT3gC&q=mugen-no+Genzai-no+waki-no&pg=PA132 |page=132 |title=The Japanese theatre: from shamanistic ritual to contemporary pluralism |first=Benito |last=Ortolani| publisher=Princeton University Press|year=1995 |isbn=0-691-04333-7}}</ref> [[Mynd:Blue_and_white_jar_Jingdezhen_1271_1368.jpg|thumb|right|Bláhvítur postulínsvasi frá 14. öld.]] Útbreiðsla íslam hafði mikil áhrif á byggingarlist á [[Indland]]i ([[indóíslömsk byggingarlist]]<ref>{{cite book|author=Brown, P.|year=2013|title=Indian architecture (the Islamic period)|publisher=Read Books Ltd.|url=https://books.google.is/books?id=YCF9CgAAQBAJ}}</ref>) og kínverska nytjalist ([[bláhvítt postulín]]<ref>{{cite journal|author=Liang, Ding|year=2022|title=The Influence of the Grassland Silk Road on the Porcelain Styles of the Yuan Dynasty During the Mongol-Yuan Period|journal=Burganov House. The Space of Culture|volume=18|number=3|pages=47-51|url=https://scholar.archive.org/work/65b7xikyxjdufiw45wedxm6l7y/access/wayback/https://burganova-text.com/wp-content/uploads/2022/06/Ding-Liang-1.pdf}}</ref>). Myndlist á tíma [[Júanveldið|Júanveldisins]] einkenndist af samruna skrautskriftar og myndlistar samkvæmt hugmyndinni um ljóðræna myndlist.<ref>{{cite book|title=Introduction: The Three Perfections: Poetry, Calligraphy and Painting|author=Fong, Wen C. & Murck, Alfreda|title=Words and Images: Chinese Poetry, Calligraphy, and Painting|pages=xv-xxii|publisher=Princeton University Press|url=https://books.google.is/books?id=wJFbPBjj6ucC}}</ref> Aukin áhrif íslamskrar menningar í Evrópu áttu þátt í að skapa nýja byggingarlist, einkum á Spáni og á Sikiley, á sama tíma og [[rómönsk byggingarlist]] vék fyrir [[gotnesk byggingarlist|gotneskri byggingarlist]] í Norður-Evrópu. Frá Arabaheiminum bárust líka [[spunarokkur]]inn,<ref>{{cite book|author=Landes, David. S.|year=1969|title=The Unbound Prometheus: Technological Change and Industrial Development in Western Europe from 1750 to the Present|location=Cambridge, New York|publisher=Press Syndicate of the University of Cambridge|page=138|isbn=0-521-09418-6}}</ref> [[prjón]]alistin<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Zq0kddOOErgC&q=The+earliest+known+knitted+items+in+Europe&pg=PA7|title=The Complete Photo Guide to Knitting|last=Hubert|first=Margaret|publisher=Creative Publishing international|year=2010|isbn=9781589235243|location=Minneapolis, Minnesota|pages=7}}</ref> og [[pappír]]sgerð<ref>{{cite book|author=Bloom, J. M.|year=2017|chapter=Papermaking: the historical diffusion of an ancient technique|title=Mobilities of knowledge|pages=51-66|url=https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/27766/1/1002239.pdf#page=59}}</ref> til Evrópu. Með íslam jókst þekking Evrópumanna á fræðiritum fornaldar sem aftur leiddu til [[12. aldar endurreisnin|12. aldar endurreisnarinnar]].<ref>{{cite book|author=Lindberg, David C.|year=1978|title=Science in the Middle Ages|location=Chicago|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-48232-3}}</ref> „Enduruppgötvun“ heimspeki [[Aristóteles]]ar hafði áhrif á [[skólaspeki]]na í fyrstu [[háskóli|háskólum]] Evrópu.<ref>{{cite book|editor1=Kretzmann, N.|editor2=Kenny, A.|editor3=Pinborg, J.|year=1982|title=The Cambridge history of later medieval philosophy: from the rediscovery of Aristotle to the disintegration of scholasticism, 1100-1600|publisher=Cambridge University Press}}</ref> [[Trúbador]]ar, [[föruklerkur|föruklerkar]] og [[golíardar]] breiddu út alþýðuskáldskap á þjóðtungum í stað latínu.<ref>{{cite book|author=Cabré, Miriam|year=1999|chapter=Italian and Catalan troubadours|title=The troubadours: An introduction|pages=127-40}}</ref> [[Riddarakvæði]] nutu vinsælda meðal almennings í Evrópu á tímum [[krossferð]]anna. Á 14. öld hófst [[ítalska endurreisnin]] sem sóttist eftir raunsærri myndrænni framsetningu með rannsóknum á mannslíkamanum, ljósi, litum, skynjun og fjarvídd. Endurreisnarmálarar á Ítalíu tóku líka að nota [[olíumálning]]u í stað eggtemperu og mála á [[strigi|striga]] sem festur var á [[blindrammi|blindramma]] í stað tréplötu.<ref>{{cite book|author=DeGhetaldi, K.|year=2016|title=From egg to oil: the early development of oil painting during the Quattrocento|publisher=University of Delaware}}</ref> === Árnýöld === [[Tímúrendurreisnin]] hófst í Mið-Asíu í valdatíð [[Tímúr]]s á 14. öld. Frá þeim tíma eru áberandi moskur, grafhýsi og madrössur með riffluðum næpulaga turnum sem eru klæddir með litríkum gljáðum flísum. Slíkar byggingar er að finna í [[Búkara]] og [[Samarkand]] (Úsbekistan), [[Herat]] (Afganistan) og [[Mashhad]] (Íran).<ref>{{cite journal|author=Madraimov, A., Madraimov, A., & Mamasharipova, M. A.|year=2025|title=Architectural Heritage of Central Asia: Mosques and Madrasas of The Timur And Timurid Era|journal=Frontline Social Sciences and History Journal|volume=5|number=5|pages=9-15}}</ref> Arftakar Tímúrs stofnuðu [[Mógúlveldið]] á Indlandi þar sem byggingarlistin þróaðist áfram undir áhrifum frá indverskum arkitektúr<ref>{{cite book|author=Golombek, L., & Koch, E.|year=2017|chapter=The Mughals, Uzbeks, and the Timurid Legacy|title=A Companion to Islamic Art and Architecture|pages=811-845}}</ref> sem sjá má í [[Taj Mahal]] í [[Agra]] og [[Badshahi-moskan|Badshahi-moskunni]] í [[Lahore]]. Mógúlarnir voru undir áhrifum frá list [[Persía|Persa]], ortu kvæði og gerðu [[smámynd]]ir í persneskum stíl. Líkt og í persneskri myndlist var [[samsíða sjónarhorn]] ríkjandi í myndlist Mógúlanna, en skyggingar og hlutföll persóna voru raunsærri.<ref>{{cite journal|author=Whiteman, S. H.|year=2021|title=Beyond the perspectival paradigm: Early modern pictorial space and digital challenges to the field|journal=The Art Bulletin|volume=103|number=2|pages=8-23|doi=10.1080/00043079.2021.1847575}}</ref> Íslam breiddist út eftir [[Svahílíströndin]]ni (austurströnd Afríku) á miðöldum. [[Stórmoskan í Kilwa]] hafði röð af hvolfþökum sem voru borin uppi af [[oddbogi|oddbogum]] á súlum.<ref>{{Cite journal |jstor=179533 |title=Kilwa and the Arab Settlement of the East African Coast |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-african-history_1963_4_2/page/178 |journal=The Journal of African History |volume=4 |issue=2 |pages=179–190 |last1=Chittick |first1=Neville |year=1963 |doi=10.1017/S0021853700004011 }}</ref> Í [[Tyrkjaveldi]] hófst tímabil [[Ottómanaarkitektúr]]s með verkum [[Mimar Sinan]] á 16. öld, þar sem mörg af einkennum býsanskrar listar (hvelfingar sem hvíla hver á annarri) runnu saman við íslamskan arkitektúr (oddboga, bænaturna, og skreyttar flísar).<ref>{{Cite book |last1=Blair |first1=Sheila S. |author-link=Sheila Blair |url=https://books.google.com/books?id=-mhIgewDtNkC |title=The Art and Architecture of Islam 1250-1800 |last2=Bloom |first2=Jonathan M. |author-link2=Jonathan M. Bloom |publisher=Yale University Press |year=1995 |isbn=9780300064650 |location= |pages= |language=en}}</ref> Í Vestur-Afríku þróaðist útskurður í [[fílabein]] og málmsmíði úr [[brons]]i í kringum borgina [[Edo]] og víðar.<ref>{{cite book |last=Dohlvik |first=Charlotta |title=Museums and Their Voices: A Contemporary Study of the Benin Bronzes |url=http://www.museion.gu.se/digitalAssets/805/805960_Dissertation_Charlotta_Dohlvik.pdf |date=May 2006 |publisher=International Museum Studies |access-date=18 October 2013 |archive-date=19 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019105247/http://www.museion.gu.se/digitalAssets/805/805960_Dissertation_Charlotta_Dohlvik.pdf }}</ref> Sögu og menningu fólksins var lýst á bronsspjöldum með lágmyndum. Frá [[Malíveldið|Malíveldinu]] eru elstu heimildir um [[griot]]-sagnamenn og -konur sem héldu við munnlegri sagnahefð við hirðir Vestur-Afríku með undirleik strengjahljóðfæra eða [[balafónn|balafóns]].<ref>{{cite web|url=https://www.worldhistory.org/Mali_Empire/|title=Mali Empire|website=Worldhistory.org|author=Mark Cartwright|date=1. mars 2019}}</ref> Á 15. öld fann [[Johann Gutenberg]] upp [[prentvél]] til að prenta bækur með fjöldaframleiddu lausu prentletri sem, ásamt útbreiðslu pappírsgerðar, olli byltingu í bókagerð í Evrópu. Framfarir í gerð [[prentmynd]]a voru eitt af einkennum [[norræna endurreisnin|norrænu endurreisnarinnar]] þegar nýjungar í myndrænni framsetningu bárust frá Ítalíu til Norður-Evrópu. Prentlistin er oft talin ein af undirstöðum [[siðbótin|siðbótarinnar]].<ref>{{cite thesis|author=Rubin, Jared|title=Printing and Protestants: Reforming the Economics of the Reformation|year=2011|doi=10.2139/ssrn.1742523|publisher=Chapman University}}</ref> Prentmyndasmiðir eins og [[Albrecht Dürer]] gerðu [[trérista|tréristur]] og [[koparstunga|koparstungur]], auk [[æting]]ar sem [[Daniel Hopfer]] fann upp á 16. öld, en náði ekki sömu vinsældum og hinar aðferðirnar fyrr en á 17. öld.<ref>{{cite book|author=Mayor, A. Hyatt|title=Prints and People|location=Princeton, NJ|publisher=Metropolitan Museum of Art/Princeton U. P.|isbn=0-691-00326-2|url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/94303/rec/1|series=Prints & people: a social history of printed pictures}}</ref> Prentmyndir af [[frumbyggjar Ameríku|frumbyggjum Ameríku]] og menningu þeirra höfðu mikil áhrif á hugmyndaheim Evrópubúa. Meðal þeirra fyrstu voru prentmyndir [[Theodor de Bry]] eftir vatnslitamyndum [[John White]] af frumbyggjum sem enskir landnemar mættu á austurströnd Norður-Ameríku árið 1585.<ref>{{cite web|url=https://publicdomainreview.org/essay/painting-the-new-world/|title=Painting the New World|author=Benjamin Breen|date=24. apríl 2012|website=Public Domain Review}}</ref> Landvinningar og landnám Evrópubúa höfðu líka mikil áhrif á list Ameríkuþjóðanna. Kaþólskar kirkjur og klaustur voru reist á grunni hofa í [[Mexíkóborg]] og [[Cusco]]. Hermenn [[Hernán Cortes]] brenndu pappírshandrit [[Astekar|Asteka]] sem þeir komust yfir, en gerð [[Astekahandrit|myndskreyttra handrita]] sem lýsa sögu og menningu Asteka og [[Mixtekar|Mixteka]] stóð með nokkrum blóma eftir innrás Spánverja.<ref>{{Cite book |last=Batalla |first=Juan José |url=https://academic.oup.com/edited-volume/34663/chapter/295343590 |title=The Oxford Handbook of the Aztecs |date=2016-12-05 |publisher=Oxford University Press |editor-last=Nichols |editor-first=Deborah L. |volume=1 |pages=29–40 |language=en |chapter=The Historical Sources: Codices and Chronicles |doi=10.1093/oxfordhb/9780199341962.013.30 |editor-last2=Rodríguez-Alegría |editor-first2=Enrique}}</ref> Í Perú þróaðist [[Cusco-skólinn]] í kirkjulist.<ref>{{cite journal|author=Kubiak, E.|year=2019|title=Cuzco School Painting (Esquela Cusqueña) as a Manifestation of Andean Identity in the Past and Present|journal=Roczniki Humanistyczne|volume=67|number=4SP|pages=33-57}}</ref> Í Norður- og Mið-Ameríku urðu evrópskar [[glerperla|glerperlur]] hluti af nytjalist og [[fatahönnun]] frumþjóðanna, um leið og þær hófu málmsmíði úr [[járn]]i. Perluskreyttar [[Bandolier-taska|bandolier-töskur]] byggðar á púðurtöskum Evrópumanna náðu útbreiðslu meðal frumþjóðanna í norðausturhluta Ameríku.<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Marcia|title=A Bag Worth a Pony: The Art of the Ojibwe Bandolier Bag|publisher=Minnesota Historical Society Press|year=2017|isbn=978-1-68134-029-6|location=St. Paul, Minnesota|pages=11-12}}</ref> Í Evrópu á árnýöld varð vaxandi tilhneiging til að aðgreina list frá [[iðngrein]]um. Við hirðir Evrópu á tímum [[einveldið|einveldisins]] fengu listamenn stöður við [[akademía|akademíur]] sem voru stofnaðar í kringum vísindastörf og listir. Ein af þeim fyrstu var [[Accademia delle arti del disegno]] við hirð Medici-fjölskyldunnar í Flórens á 16. öld.<ref>{{cite journal|author=Hughes, A.|year=1986|title=“An Academy for Doing”. II: Academies, Status and Power in Early Modern Europe|journal=Oxford Art Journal|volume=9|number=2|pages=50–62|url=http://www.jstor.org/stable/1360417}}</ref> Sumir listamenn endurreisnartímans skrifuðu lærðar ritgerðir um bæði fagurfræði og tækni í listsköpun, og fengust við rannsóknir á [[ljós]]i, [[líffærafræði]] og [[rúmfræði]]. Á 18. öld voru hinar „fögru listir“ skilgreindar með ýmsum hætti, til dæmis sem málaralist, höggmyndalist, arkitektúr, tónlist og ljóðlist.<ref>{{cite journal|author=Kristeller, P. O.|year=1951|title=The Modern System of the Arts: A Study in the History of Aesthetics Part I|journal=Journal of the History of Ideas|volume=12|number=4|pages=496–527|doi=10.2307/2707484}}</ref> Í því tilviki voru ritlistir flokkaðar með fræðigreinum og [[leiklist]] skilgreind sem sérstök iðngrein. Akademíurnar breiddu út hugmyndir um kerfislæga nálgun á list, eins og [[gullinsnið]] í arkitektúr, klassíska [[tónfræði]] og [[einingarnar þrjár]] í leikhúsi.<ref>{{cite journal|author=McNeely, I.F. |year=2009|title=The Renaissance Academies between Science and the Humanities|journal=Configurations|volume=17|number=3|pages=227-258|doi=10.1353/con.2009.a408657}}</ref> Á 17. öld var [[barokk]]ið ríkjandi í evrópskri list, en um miðja 18. öld tók [[nýklassíska stefnan]] við. Nýjar sviðslistagreinar á borð við [[ópera|óperu]] og [[ballett]] urðu til, og [[hljómsveit]]ir skipaðar mörgum ólíkum tegundum hljóðfæra urðu algengar. Fjölbreytt [[strengjahljóðfæri]] nutu mikillar hylli og [[basso continuo]]-aðferðin þróaðist í tengslum við kórsöng og óperu.<ref>{{cite journal|author=Stubbs, S.|year=1994|title=L’armonia sonora: Continuo Orchestration in Monteverdi’s orfeo|journal=Early Music|volume=22|number=1|pages=87–98|url=http://www.jstor.org/stable/3128484}}</ref> == Listgreinar == [[Mynd:BeuysAchberg78.jpg|thumb|right|[[Joseph Beuys]] fremur gjörning árið 1978.]] Til er mikill fjöldi listgreina sem eru flokkaðar ýmist eftir miðli, tilgangi, búnaði, staðsetningu og fleiri þáttum. Ólík flokkunarkerfi byggjast svo á ólíkum viðhorfum til listar og eru menningarbundin. Í [[Kína til forna]] var til dæmis talað um þrjár listgreinar: skrautskrift, málun og ljóðlist. Eftir 17. öld varð algengt að greina [[nytjalist]] og [[skreytilist]] frá [[fagurlist]] á vesturlöndum, og um leið [[alþýðumenning|alþýðulist]] frá [[hámenning]]arlist. Síðan þá hefur verið deilt um hvort tilteknar listgreinar eigi að teljast með sem slíkar eða ekki. Dæmi um þetta eru greinar eins og [[ljósmyndun]], [[kvikmyndagerð]], [[myndasaga|myndasögur]], [[fatahönnun]] og [[tölvuleikur|tölvuleikir]]. Samkvæmt vestrænni hefð er algengt að flokka listgreinar í þrjá eða fjóra yfirflokka: * [[Nytjalist]] ([[hönnun]], [[myndskreyting]]ar, [[skrautskrift]], [[leirlist]], með meiru) * [[Bókmenntir]] eða ritlistir ([[skáldsaga|skáldsagnagerð]], [[ljóð]]list og [[leikrit]]un, með meiru) * [[Myndlist]] eða sjónlistir ([[málaralist]], [[höggmynd]]alist og [[byggingarlist]], með meiru) * [[Sviðslistir]] ([[dans]], [[tónlist]] og [[leiklist]], með meiru) Listgreinar sem hafa verið stundaðar um langt skeið byggjast á tilteknum hefðum, skólum og fjármögnunarleiðum, sem greina þær frá öðrum listgreinum. Þær geta líka haft ólíka lagalega stöðu, til dæmis gagnvart [[hugverkaréttur|hugverkarétti]]. Margar tegundir listsköpunar hafa orðið til á mörkum ólíkra listgreina. Dæmi um það eru [[myndljóð]], [[gjörningalist]], [[innsetning]]ar, [[kvikmyndagerð]], [[ballett]] og [[ópera]]. Aðrar tegundir flokkunar eru til dæmis greinarmunurinn á [[hefðbundin list|hefðbundinni list]] og [[nútímalist]];<ref>{{cite journal|author=Matthías Johannessen|year=1973, 1. apríl|url=https://timarit.is/page/3295459|title=Upphaf nútímalistar|journal=Lesbók Morgunblaðsins|volume=48|number=13|pages=1-8}}</ref> munurinn á [[sígild list|sígildri list]] og [[framúrstefna|framúrstefnulist]]; munurinn á [[óhlutbundin list|óhlutbundinni list]] og [[hlutbundin list|hlutbundinni]] list,<ref>{{vefheimild|url=https://www.theartstory.org/definition/abstract-vs-figurative-art/|titill=Abstract vs. Figurative Art|vefsíða=The Art Story|skoðað=16.10.2024}}</ref> eða munurinn á [[konseptlist]]<ref>{{vefheimild|url=https://www.theartstory.org/movement/conceptual-art/|titill=Conceptual Art|vefsíða=The Art Story|skoðað=16.10.2024}}</ref> og [[efnisleg list|efnislegri list]].<ref>{{vefheimild|url=https://sybaris.com.mx/the-importance-of-materials-in-contemporary-art/|titill=The Importance of Materials in Contemporary Art|vefsíða=SYBARIS|skoðað=16.10.2024}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:List| ]] pgihicnb4cvoiz6pii89gxcv0r6ys1h 0 33082 1965229 1942532 2026-06-02T22:15:06Z TKSnaevarr 53243 /* Skoðanir */ 1965229 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður |nafn=Katrín Júlíusdóttir | fæddur ={{Fæðingardagur og aldur|1974|11|23}} |fæðingarstaður=Reykjavík |flokkur=[[Samfylkingin]] | AÞ_frá1 = 2003 | AÞ_til1 = 2016 | AÞ_kjördæmi1 =[[Suðvesturkjördæmi|Suðvestur]] | AÞ_flokkur1 =Samfylkingin | titill =[[Fjármálaráðherrar á Íslandi|Fjármála- og efnahagsráðherra]] | stjórnartíð_start= [[1. október]] [[2012]] | stjórnartíð_end = [[23. maí]] [[2013]] | forveri = [[Oddný G. Harðardóttir]] | eftirmaður = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | forsætisráðherra = [[Jóhanna Sigurðardóttir]] | titill2 =[[Iðnaðarráðherrar á Íslandi|Iðnaðarráðherra]] | stjórnartíð_start2 = [[10. maí]] [[2009]] | stjórnartíð_end2 = [[4. september]] [[2012]] | forveri2 = [[Össur Skarphéðinsson]] | eftirmaður2 = ''embætti aflagt'' | forsætisráðherra2= [[Jóhanna Sigurðardóttir]] | AÞ_CV =660 }} '''Katrín Júlíusdóttir''' (fædd [[23. nóvember]] [[1974]]) er rithöfundur og ráðgjafi hjá Athygli ehf. Hún er fyrrverandi ráðherra og alþingismaður. Katrín settist á þing fyrir [[Samfylkingin|Samfylkinguna]] í [[Suðvesturkjördæmi]] árið [[2003]]. Á þingsetu sinni hefur hún m.a. gegnt embætti [[iðnaðarráðherrar á Íslandi|iðnaðar]]- og [[fjármálaráðherrar á Íslandi|fjármálaráðherra]] og embætti varaformanns [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]]. Katrín hætti í stjórnmálum árið 2016 og hefur frá þeim tíma starfað sem framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í fjármálaþjónustu (2016-2022) og sinnt ráðgjafaverkefnum. Árið 2020 kom út hennar fyrsta skáldsaga, Sykur, sem hlaut spennusagnaverðlaunin Svartfuglinn. Sykur hefur nú verið gefin út í Bretlandi, Bandaríkjunum, Kanada og Tékklandi. == Ævi == Katrín fæddist [[23. nóvember]] [[1974]] í [[Reykjavík]] en er alin upp í [[Kópavogur|Kópavogi]]. <ref name="DV1">[[DV]], [http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=201291&pageId=3038777&lang=is Ég er tilbúin í slaginn], Skoðað 27. desember 2014.</ref> Foreldrar hennar eru Júlíus Stefánsson fv. framkvæmdarstjóri og Gerður Lúðvíksdóttir fv. skrifstofukona. Hún á eina eldri systur og yngri tvíburabræður.<ref name="Æviágrip">{{vefheimild|url=http://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=660|titill=Æviágrip: Katrín Júlíusdóttir|mánuðurskoðað=27. desember|árskoðað=2014}}</ref><ref name="DV2">[[DV]] [http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=201684&pageId=3050298 Sokkalaus á þingi], Skoðað 27. desember 2014.</ref> Katrín er komin af útgerðarfjölskyldu frá Húsavík og byrjaði ung að vinna í fiskvinnslu en síðar vann hún sem innkaupastjóri hjá G. Einarsson & co. ehf. sem flutti inn barnaföt og rak barnafataverslanirnar Lipurtá, á meðan hún var nemandi hjá [[Menntaskólinn í Kópavogi|Menntaskólanum í Kópavogi]]. Að stúdentsprófi loknu árið 1994 varð hún framkvæmdarstjóri þess.<ref name="DV1" /> <ref name="DV2" /> <ref name="Æviágrip" /> Í menntaskóla kviknaði áhugi hennar á stjórnmálum en hún var fyrst stuðningsmaður [[Alþýðubandalagið|Alþýðubandalagsins]] og átján ára gömul endurvakti hún ásamt fleirum ungliðahreyfingu flokksins í Kópavogi, Vakningu. Síðar tók hún að sér stöðu ritara Alþýðubandalagsins í Kópavogi og sat síðar í miðstjórn flokksins á landvísu. Eftir að hún útskrifaðist úr MK árið [[1994]] tók hún sér ársleyfi frá námi áður en hún hóf nám í mannfræði við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] haustið 1995. Árið 1997 var hún kjörin í háskólaráð H.Í. og stúdentaráð fyrir [[Röskva|Röskvu]]. Katrín starfaði innan [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] frá stofnun hennar og var hún kjörin í framkvæmdarstjórn flokksins á stofnfundi árið [[2000]]. Hún var fyrsti varaformaður ungra jafnaðarmanna árið 2000 og var hún kjörin formaður [[Ungir jafnaðarmenn|Ungra jafnaðarmanna]] sama ár og sat til ársins [[2001]].<ref name="Æviágrip" /> Í lok ársins [[2002]] fór hún í prófkjör fyrir [[Alþingiskosningar 2003|þingkosningarnar 2003]] og náði fjórða sæti flokksins í [[Suðvesturkjördæmi]]<ref name="DV1" /> sem skilaði henni þingsæti 28 ára gamalli. == Þingferill == Katrín sat á þingi frá 2003-2016 fyrir Samfylkinguna. Hún ákvað að segja skilið við stjórnmálin árið 2016 <ref>[http://www.visir.is/katrin-juliusdottir-haettir-a-thingi/article/2016160218849 Katrín Júlíusdóttir hættir á þingi] Vísir. Skoðað 14. september, 2016</ref> == Skoðanir == Katrín kennir sig við [[Sósíaldemókratismi|jafnaðarstefnuna]] og berst gegn misskiptingu og fyrir jöfnum tækifærum.<ref name="DV1" /> Fyrsta þingveturinn sinn lagði hún áherslu á bætta stöðu samkynhneigðra í íslensku samfélagi og kvaðst styðja sambúð og ættleiðingu samkynhneigðra para.<ref name="DV2" /> === Evrópusambandið === Katrín er hlynnt inngöngu Íslands í Evrópusambandið og studdi aðildarumsóknina þegar hún var borin undir þingið sumarið [[2009]]. Hún sat í stjórn [[Evrópusamtökin|Evrópusamtakanna]] frá [[2000]] til [[2003]] og er yfirlýstur alþjóða- og friðarsinni og byggir stuðning sinn við aðild Ísland að ESB á þeim grunni. Hún barðist gegn því að umsóknin um aðild að ESB yrði dregin til baka vorið [[2014]] þegar [[Gunnar Bragi Sveinsson]] [[utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkisráðherra]] lagði fram þingsályktunartillögu þess efnis. == Heimildir == <references /> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Oddný G. Harðardóttir]] | titill=[[Fjármálaráðherrar á Íslandi|Fjármálaráðherra]] | frá=[[1. október]] [[2012]] | til=[[23. maí]] [[2013]] | eftir=[[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Össur Skarphéðinsson]] | titill=[[Iðnaðarráðherrar á Íslandi|Iðnaðarráðherra]] | frá=[[10. maí]] [[2009]] | til=[[4. september]] [[2012]] | eftir=enginn}} {{Töfluendir}} {{Fjármálaráðherrar Íslands}} {{Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur}} {{f|1974}} [[Flokkur:Iðnaðarráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Fjármálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Þingmenn Samfylkingarinnar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Kópavogi]] [[Flokkur:Varaformenn Samfylkingarinnar]] 19d6morc6xj09wkx7yltaszidr36vb9 0 36352 1965207 1858064 2026-06-02T14:35:37Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1965207 wikitext text/x-wiki {{Alþingismaður |forskeyti= |nafn=Birkir Jón Jónsson |viðskeyti= |skammstöfun=BJJ |mynd= |myndastærð= |myndatexti= |fæðingardagur= {{Fæðingardagur og aldur|1979|7|24}} |fæðingarstaður=Siglufjörður |dánardagur= |dánarstaður= |kjördæmisnúmer= |kjördæmi_nf= |kjördæmi_ef= |flokkur= |nefndir= |tímabil1=2003-2007 |tb1-kjördæmi=Norðausturkjördæmi |tb1-kj-stytting=Norðaust. |tb1-flokkur=Framsóknarflokkurinn |tb1-fl-stytting=Framsfl. |tb1-stjórn=x |tímabil2=2007-2009 |tb2-kjördæmi=Norðausturkjördæmi |tb2-kj-stytting=Norðaust. |tb2-flokkur=Framsóknarflokkurinn |tb2-fl-stytting=Framsfl. |tb2-stjórn= |tímabil3=2009-2013 |tb3-kjördæmi=Norðausturkjördæmi |tb3-kj-stytting=Norðaust. |tb3-flokkur=Framsóknarflokkurinn |tb3-fl-stytting=Framsfl. |tb3-stjórn= |embættistímabil1=2004-2006 |embætti1=Formaður iðnaðarnefndar |embættistímabil2=2006-2007 |embætti2=Formaður fjárlaganefndar |embætti3=Varaformaður Framsóknarflokksins |cv=651 |vefur=http://birkir.blog.is |neðanmálsgreinar= }} '''Birkir Jón Jónsson''' (f. á [[Siglufjörður|Siglufirði]] [[24. júlí]] [[1979]]) er fyrrverandi varaformaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] og sat á þingi fyrir flokkinn frá 2003-2013. Birkir Jón var varaformaður Framsóknarflokksins frá 2009-2013. Frá 2014 til 2022 var Birkir Jón bæjarfulltrúi í Kópavogi og formaður bæjarráðs frá 2018-2022. Birkir Jón sat í bæjarstjórn Fjallabyggðar 2006-2010. Birkir útskrifaðist úr [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra|Fjölbrautaskóla Norðurlands vestra, Sauðárkróki]] 1999 og hefur stundað nám í [[stjórnmálafræði]] við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. Birkir Jón sat um árabil í stjórn Félags ungra framsóknarmanna á Siglufirði og var einnig í stjórn [[Samband ungra framsóknarmanna|Sambands ungra framsóknarmanna]] 1999-2001 og gengdi embætti varaformanns þess 2002-2003. Á kjördæmisþingi sem haldið var á Egilsstöðum þann 15. mars 2009 var Birkir Jón kjörinn til að leiða lista [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] í Norðausturkjördæmi í alþingiskosningunum 25. apríl 2009. ==Tengill== * [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=651 Æviágrip Alþingis] * [http://www.suf.is Heimasíða Sambands Ungra Framsóknarmanna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210307023424/https://www.suf.is/ |date=2021-03-07 }} * [http://www.birkirjon.is Heimasíða Birkis Jóns] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180320100106/http://birkirjon.is/ |date=2018-03-20 }} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} [[Flokkur:Þingmenn Framsóknarflokksins]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1979]] [[Flokkur:Varaformenn Framsóknarflokksins]] [[Flokkur:Bæjarfulltrúar í Kópavogi]] 8fma36qey3ui4vwl7y1us3v3wzdnfc1 0 39484 1965232 1834607 2026-06-02T23:08:19Z Cinquantecinq 12601 2008-2025 1965232 wikitext text/x-wiki [[Edduverðlaunin]] fyrir '''leikara/leikkonu ársins í aðalhultverki''' hafa breyst töluvert frá upphafi edduverðlaunanna. Á fyrstu afhendingunni, 1999, voru veitt verðlaun fyrir karlleikara annarsvegar og leikkonu hinsvegar, bæði aðalhlutverk og aukahlutverk. Næsta ár var þeim skipt niður í fjóra flokka, aðalhlutverk annarsvegar og aukahlutverk hins vegar. Verðlaunin 2004 földu í sér þá breytingu að karlleikaraverðlaunin og leikkonuverðlaunin var skeytt saman og því aðeins tvö verðlaun gefin, þar er; fyrir aðalhlutverk annarsvegar og aukahlutverk hins vegar. [[Ingvar E. Sigurðsson]] er eini leikarinn sem hefur unnið verðlaunin oftar en einu sinni, eða alls fjórum sinnum. {| class="wikitable" | |- ! Verðlaun ! Ár ! Leikari/Leikkona ! Kvikmynd |- | rowspan="2" |Leikari í aðalhlutverki/aukahlutverki<br>Leikkona í aðalhlutverki/aukahlutverki | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 1999|1999]] |[[Ingvar E. Sigurðsson]] |''[[Slurpurinn & Co]]'' |- |[[Tinna Gunnlaugsdóttir]] |''[[Ungfrúin góða og húsið]]'' |- | rowspan="8" |Leikari í aðalhlutverki<br>Leikkona í aðalhlutverki | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2000|2000]] |[[Ingvar E. Sigurðsson]] |''[[Englar alheimsins (kvikmynd)|Englar alheimsins]]'' |- |[[Björk Guðmundsdóttir]] |''[[Myrkradansarinn]]'' |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2001|2001]] |[[Jón Gnarr]] |''[[Fóstbræður (sjónvarpsþættir)|Fóstbræður]]'' |- |[[Margrét Vilhjálmsdóttir]] |''[[Mávahlátur]]'' |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2002|2002]] |[[Gunnar Eyjólfsson]] | rowspan="2" |''[[Hafið (kvikmynd)|Hafið]]'' |- |[[Elva Ósk Ólafsdóttir]] |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2003|2003]] |[[Tómas Lemarquis]] |''[[Nói albínói]]'' |- |[[Sigurlaug Jónsdóttir]] (Didda) |''[[Stormviðri]]'' |- | rowspan="3" |Leikari/leikkona í aðalhlutverki |[[Edduverðlaunin 2004|2004]] |[[Ingvar E. Sigurðsson]] |''[[Kaldaljós]]'' |- |[[Edduverðlaunin 2005|2005]] |[[Ilmur Kristjánsdóttir]] |''[[Stelpurnar]]'' |- |[[Edduverðlaunin 2006|2006]] |[[Ingvar E. Sigurðsson]] |''[[Mýrin (kvikmynd)|Mýrin]]'' |- | rowspan="11" |Leikari ársins í aðalhlutverki<br>Leikkona ársins í aðalhlutverki | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2007|2007]] |[[Ingvar E. Sigurðsson]] | rowspan="2" |''[[Foreldrar]]'' |- |[[Nanna Kristín Magnúsdóttir]] |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2008|2008]] |[[Hilmir Snær Guðnason]] |''[[Brúðguminn]]'' |- |[[Sólveig Arnarsdóttir]] |''[[Svartir englar]]'' |- |2009 | colspan="2" |Enginn verðlaun veitt |- | rowspan="2" | [[Edduverðlaunin 2010|2010]] || [[Jón Gnarr]] || ''[[Bjarnfreðarson]]'' og ''[[Fangavaktin]]'' |- | [[Kristbjörg Kjeld]] || ''[[Mamma Gógó]]'' |- | rowspan="2" | [[Edduverðlaunin 2011|2011]] || [[Ólafur Darri Ólafsson]] || ''[[Rokland (kvikmynd)|Rokland]]'' |- |[[Nína Dögg Filippusdóttir]] |''[[Brim (kvikmynd)|Brim]]'' |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2012|2012]] |[[Theódór Júlíusson|Theodór Júlíusson]] | rowspan="2" |''[[Eldfjall (kvikmynd)|Eldfjall]]'' |- | [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]] |- | rowspan="16" | Leikari í aðalhlutverki<br>Leikkona í aðalhlutverki || rowspan="2" | [[Edduverðlaunin 2013|2013]] || [[Ólafur Darri Ólafsson]] || ''[[Djúpið (kvikmynd)|Djúpið]]'' |- | [[Sara Dögg Ásgeirsdóttir]] || ''[[Pressa|Pressa 3]]'' |- | rowspan="2" | [[Edduverðlaunin 2014|2014]] || [[Ingvar E. Sigurðsson]] || ''[[Hross í oss]]'' |- | [[Þorbjörg Helga Þorgilsdóttir]] || ''[[Málmhaus]]'' |- | rowspan="2" | [[Edduverðlaunin 2015|2015]] || [[Þorsteinn Bachmann]] || rowspan="2" | ''[[Vonarstræti (kvikmynd)|Vonarstræti]]'' |- | [[Hera Hilmarsdóttir]] |- | rowspan="2" | [[Edduverðlaunin 2016|2016]] || [[Sigurður Sigurjónsson]] || ''[[Hrútar]]'' |- | [[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]] || ''[[Réttur (sjónvarpsþáttaröð)|Réttur]]'' |- | rowspan="2" | [[Edduverðlaunin 2017|2017]] || [[Blær Hinriksson]] || ''[[Hjartasteinn]]'' |- | [[Hera Hilmarsdóttir]] || ''[[Eiðurinn (kvikmynd)|Eiðurinn]]'' |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2018|2018]] |[[Steinþór Hróar Steinþórsson]] | rowspan="2" |''[[Undir trénu]]'' |- |[[Edda Björgvinsdóttir]] |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2019|2019]] |[[Gísli Örn Garðarsson]] |''[[Vargur (kvikmynd)|Vargur]]'' |- |[[Halldóra Geirharðsdóttir]] |''[[Kona fer í stríð]]'' |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2020|2020]] |[[Ingvar E. Sigurðsson]] |''[[Hvítur, hvítur dagur]]'' |- |[[Katla Margrét Þorgeirsdóttir]] |''[[Agnes Joy]]'' |- | rowspan="10" |Leikari ársins í aðalhlutverki<br>Leikkona ársins í aðalhlutverki | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2021|2021]] |[[Ólafur Darri Ólafsson]] |''[[Ráðherrann (sjónvarpsþáttur)|Ráðherrann]]'' |- |[[Sigrún Edda Björnsdóttir]] |''[[Gullregn (kvikmynd)|Gullregn]]'' |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2022|2022]] | | |- | | |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2023|2023]] |[[Gísli Örn Garðarsson]] | rowspan="2" |''[[Verbúðin]]'' |- |[[Nína Dögg Filippusdóttir]] |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2024|2024]] |[[Þröstur Leó Gunnarsson]] | rowspan="2" |''[[Á ferð með mömmu]]'' |- |[[Kristbjörg Kjeld]] |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2025|2025]] |[[Egill Ólafsson]] |''[[Snerting]]'' |- |[[Elín Hall]] |''[[Ljósbrot (kvikmynd)|Ljósbrot]]'' |} {{edduverðlaunin}} [[Flokkur:Edduverðlaunin]] nv3soefks0dczx6t813lqnn6zes7o3k 1965233 1965232 2026-06-02T23:10:19Z Cinquantecinq 12601 1965233 wikitext text/x-wiki [[Edduverðlaunin]] fyrir '''leikara/leikkonu ársins í aðalhultverki''' hafa breyst töluvert frá upphafi edduverðlaunanna. Á fyrstu afhendingunni, 1999, voru veitt verðlaun fyrir karlleikara annarsvegar og leikkonu hinsvegar, bæði aðalhlutverk og aukahlutverk. Næsta ár var þeim skipt niður í fjóra flokka, aðalhlutverk annarsvegar og aukahlutverk hins vegar. Verðlaunin 2004 földu í sér þá breytingu að karlleikaraverðlaunin og leikkonuverðlaunin var skeytt saman og því aðeins tvenn verðlaun gefin, þar er; fyrir aðalhlutverk annarsvegar og aukahlutverk hins vegar. == Sigurvegarar == {| class="wikitable" | |- ! Verðlaun ! Ár ! Leikari/Leikkona ! Kvikmynd |- | rowspan="2" |Leikari í aðalhlutverki/aukahlutverki<br>Leikkona í aðalhlutverki/aukahlutverki | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 1999|1999]] |[[Ingvar E. Sigurðsson]] |''[[Slurpurinn & Co]]'' |- |[[Tinna Gunnlaugsdóttir]] |''[[Ungfrúin góða og húsið]]'' |- | rowspan="8" |Leikari í aðalhlutverki<br>Leikkona í aðalhlutverki | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2000|2000]] |[[Ingvar E. Sigurðsson]] |''[[Englar alheimsins (kvikmynd)|Englar alheimsins]]'' |- |[[Björk Guðmundsdóttir]] |''[[Myrkradansarinn]]'' |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2001|2001]] |[[Jón Gnarr]] |''[[Fóstbræður (sjónvarpsþættir)|Fóstbræður]]'' |- |[[Margrét Vilhjálmsdóttir]] |''[[Mávahlátur]]'' |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2002|2002]] |[[Gunnar Eyjólfsson]] | rowspan="2" |''[[Hafið (kvikmynd)|Hafið]]'' |- |[[Elva Ósk Ólafsdóttir]] |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2003|2003]] |[[Tómas Lemarquis]] |''[[Nói albínói]]'' |- |[[Sigurlaug Jónsdóttir]] (Didda) |''[[Stormviðri]]'' |- | rowspan="3" |Leikari/leikkona í aðalhlutverki |[[Edduverðlaunin 2004|2004]] |[[Ingvar E. Sigurðsson]] |''[[Kaldaljós]]'' |- |[[Edduverðlaunin 2005|2005]] |[[Ilmur Kristjánsdóttir]] |''[[Stelpurnar]]'' |- |[[Edduverðlaunin 2006|2006]] |[[Ingvar E. Sigurðsson]] |''[[Mýrin (kvikmynd)|Mýrin]]'' |- | rowspan="11" |Leikari ársins í aðalhlutverki<br>Leikkona ársins í aðalhlutverki | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2007|2007]] |[[Ingvar E. Sigurðsson]] | rowspan="2" |''[[Foreldrar]]'' |- |[[Nanna Kristín Magnúsdóttir]] |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2008|2008]] |[[Hilmir Snær Guðnason]] |''[[Brúðguminn]]'' |- |[[Sólveig Arnarsdóttir]] |''[[Svartir englar]]'' |- |2009 | colspan="2" |Enginn verðlaun veitt |- | rowspan="2" | [[Edduverðlaunin 2010|2010]] || [[Jón Gnarr]] || ''[[Bjarnfreðarson]]'' og ''[[Fangavaktin]]'' |- | [[Kristbjörg Kjeld]] || ''[[Mamma Gógó]]'' |- | rowspan="2" | [[Edduverðlaunin 2011|2011]] || [[Ólafur Darri Ólafsson]] || ''[[Rokland (kvikmynd)|Rokland]]'' |- |[[Nína Dögg Filippusdóttir]] |''[[Brim (kvikmynd)|Brim]]'' |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2012|2012]] |[[Theódór Júlíusson|Theodór Júlíusson]] | rowspan="2" |''[[Eldfjall (kvikmynd)|Eldfjall]]'' |- | [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]] |- | rowspan="16" | Leikari í aðalhlutverki<br>Leikkona í aðalhlutverki || rowspan="2" | [[Edduverðlaunin 2013|2013]] || [[Ólafur Darri Ólafsson]] || ''[[Djúpið (kvikmynd)|Djúpið]]'' |- | [[Sara Dögg Ásgeirsdóttir]] || ''[[Pressa|Pressa 3]]'' |- | rowspan="2" | [[Edduverðlaunin 2014|2014]] || [[Ingvar E. Sigurðsson]] || ''[[Hross í oss]]'' |- | [[Þorbjörg Helga Þorgilsdóttir]] || ''[[Málmhaus]]'' |- | rowspan="2" | [[Edduverðlaunin 2015|2015]] || [[Þorsteinn Bachmann]] || rowspan="2" | ''[[Vonarstræti (kvikmynd)|Vonarstræti]]'' |- | [[Hera Hilmarsdóttir]] |- | rowspan="2" | [[Edduverðlaunin 2016|2016]] || [[Sigurður Sigurjónsson]] || ''[[Hrútar]]'' |- | [[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]] || ''[[Réttur (sjónvarpsþáttaröð)|Réttur]]'' |- | rowspan="2" | [[Edduverðlaunin 2017|2017]] || [[Blær Hinriksson]] || ''[[Hjartasteinn]]'' |- | [[Hera Hilmarsdóttir]] || ''[[Eiðurinn (kvikmynd)|Eiðurinn]]'' |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2018|2018]] |[[Steinþór Hróar Steinþórsson]] | rowspan="2" |''[[Undir trénu]]'' |- |[[Edda Björgvinsdóttir]] |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2019|2019]] |[[Gísli Örn Garðarsson]] |''[[Vargur (kvikmynd)|Vargur]]'' |- |[[Halldóra Geirharðsdóttir]] |''[[Kona fer í stríð]]'' |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2020|2020]] |[[Ingvar E. Sigurðsson]] |''[[Hvítur, hvítur dagur]]'' |- |[[Katla Margrét Þorgeirsdóttir]] |''[[Agnes Joy]]'' |- | rowspan="10" |Leikari ársins í aðalhlutverki<br>Leikkona ársins í aðalhlutverki | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2021|2021]] |[[Ólafur Darri Ólafsson]] |''[[Ráðherrann (sjónvarpsþáttur)|Ráðherrann]]'' |- |[[Sigrún Edda Björnsdóttir]] |''[[Gullregn (kvikmynd)|Gullregn]]'' |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2022|2022]] | | |- | | |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2023|2023]] |[[Gísli Örn Garðarsson]] | rowspan="2" |''[[Verbúðin]]'' |- |[[Nína Dögg Filippusdóttir]] |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2024|2024]] |[[Þröstur Leó Gunnarsson]] | rowspan="2" |''[[Á ferð með mömmu]]'' |- |[[Kristbjörg Kjeld]] |- | rowspan="2" |[[Edduverðlaunin 2025|2025]] |[[Egill Ólafsson]] |''[[Snerting]]'' |- |[[Elín Hall]] |''[[Ljósbrot (kvikmynd)|Ljósbrot]]'' |} {{edduverðlaunin}} [[Flokkur:Edduverðlaunin]] 90wu6jh07bwy9gb707u2zog0kag1uiv 10 51700 1965246 1950403 2026-06-03T06:30:57Z Bjarki S 9 sameining 1965246 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} | Akraneskaupstaður = 8440 | Akureyrarbær = 20284 | Árneshreppur = 60 | Ásahreppur = 305 | Bláskógabyggð = 1453 | Bolungarvíkurkaupstaður = 1003 | Borgarbyggð = 4154 | Dalabyggð = 653 | Dalvíkurbyggð = 1925 | Eyja- og Miklaholtshreppur = 119 | Eyjafjarðarsveit = 1206 | Fjallabyggð = 1969 | Fjarðabyggð = 5228 | Fljótsdalshreppur = 115 | Flóahreppur = 741 | Garðabær = 20724 | Grindavíkurbær = 819 | Grímsnes- og Grafningshreppur = 658 | Grundarfjarðarbær = 857 | Grýtubakkahreppur = 373 | Hafnarfjarðarkaupstaður = 32398 | Hrunamannahreppur = 912 | Húnabyggð = 1352 | Húnaþing vestra = 1190 | Hvalfjarðarsveit = 805 | Hveragerðisbær = 3344 | Hörgársveit = 937 | Ísafjarðarbær = 3987 | Kaldrananeshreppur = 117 | Kjósarhreppur = 319 | Kópavogsbær = 40286 | Langanesbyggð = 543 | Mosfellsbær = 13772 | Múlaþing = 5235 | Mýrdalshreppur = 1004 | Norðurþing = 3017 | Rangárþing eystra = 2142 | Rangárþing ytra = 1966 | Reykhólahreppur = 243 | Reykjanesbær = 22697 | Reykjavíkurborg = 139804 | Seltjarnarnesbær = 4609 | Skaftárhreppur = 651 | Skagafjörður = 4361 | Skeiða- og Gnúpverjahreppur = 667 | Snæfellsbær = 1669 | Strandabyggð = 422 | Suðurnesjabær = 4232 | Súðavíkurhreppur = 219 | Svalbarðsstrandarhreppur = 517 | Sveitarfélagið Árborg = 12671 | Sveitarfélagið Hornafjörður = 2631 | Sveitarfélagið Skagaströnd = 450 | Sveitarfélagið Stykkishólmur = 1300 | Sveitarfélagið Vogar = 1896 | Sveitarfélagið Ölfus = 2907 | Tjörneshreppur = 54 | Vestmannaeyjabær = 4518 | Vesturbyggð = 1290 | Vopnafjarðarhreppur = 633 | Þingeyjarsveit = 1471 | dagur = 1. janúar | ár = 2026 | #default = }}<noinclude> {{documentation|content=Snið sem skilar íbúafjölda sveitarfélaga. Gögn frá [[Hagstofa Íslands|Hagstofunni]] ({{Íbúafjöldi sveitarfélaga|dagur}} {{Íbúafjöldi sveitarfélaga|ár}}). == Notkun == : <code><nowiki>{{Íbúafjöldi sveitarfélaga|Reykjavíkurborg}}</nowiki></code> &rarr; {{Íbúafjöldi sveitarfélaga|Reykjavíkurborg}} == Sjá einnig == * {{tl|Íbúafjöldi byggðarkjarna}} == TemplateData == {{Collapse top|title=TemplateData fyrir VisualEditor}} {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "1": { "label": "Sveitarfélag", "example": "Reykjavíkurborg", "required": true } }, "description": "Skilar íbúafjölda sveitarfélaga." } </templatedata> {{Collapse bottom}} }}[[Flokkur:Grunnsnið]]</noinclude> lb0h6bx7tkav6x64v6jh2qkq1e11624 0 58117 1965261 1957715 2026-06-03T08:46:08Z MyraMidnight 41218 /* Tenglar */ uppfærði tengil/tilvísun með grein morgunblaðsins sem vísað var í (það hafði verið dauður hlekkur, náð í aftur með wayback machine). 1965261 wikitext text/x-wiki '''Mannanafnanefnd''' er [[íslensk nefnd]] sem ákveður og samþykkir [[íslensk mannanöfn]] samkvæmt [[Lög um mannanöfn|Lögum um mannanöfn]]. Hún var stofnuð árið 1991 og nefndin er skipuð þremur mönnum af [[innanríkisráðherra Íslands]] til fjögurra ára í senn. [[Heimspekideild Háskóla Íslands]] tilnefnir eina manneskju í nefndina, [[lagadeild Háskóla Íslands]] eina og [[Íslensk málnefnd]] eina. [[úrskurður|Úrskurðum]] hennar er ekki hægt að skjóta til [[æðra stjórnvald]]s. == Starfsemi == [[Þjóðskrá Íslands]] viðheldur [[mannanafnaskrá]]. Ef Þjóðskrá berst tilkynning um eiginnafn sem ekki er í skránni vísar hún málinu til Mannanafnanefndar. Nefndin hittist reglulega til að afgreiða umsóknir um mannanöfn, en þau nöfn sem Mannanafnanefnd samþykkir verða, skv. lögum (45/1996)<ref name="log1996" /> að lúta [[íslensk málfræði|íslenskum málfræðireglum]] um [[stafsetning]]u og endingu, eða hafa unnið sér [[hefð]] í málinu. Leyfð nöfn eru færð á [[mannanafnaskrá]]. Mest er heimilt að bera þrjú [[eiginnafn|eiginnöfn]]. == Gagnrýni og þróun == Margvísleg gagnrýni hefur verið sett fram á Lög um mannanöfn, og hlutverk og starfsemi Mannanafnanefndar gegnum tíðina. Árið 1971 var lagt fram frumvarp um breytingu á lögum um mannanöfn, þar sem fólki yrði á ný heimilt að taka upp ættarnöfn, „enda væru þau íslensk og í samræmi við íslenskt málkerfi.“<ref name="frumvarp1990">http://www.althingi.is/altext/112/s/0828.html>[http://www.althingi.is/altext/112/s/0828.html{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Frumvarp til laga um mannanöfn á 11. þingi, 1989–1990] Sjá: „Athugasemdir“</ref> Fram að gildistöku nýrra laga árið 1996 þurftu innflytjendur til Íslands að breyta nöfnum sínum til samræmis við lög, og taka upp íslensk nöfn. Á tíunda áratug 20. aldar barðist rithöfundurinn [[Þorgeir Þorgeirson]] fyrir rétti sínum til að skrifa og skrá föðurnafn sitt með einu s-i. Frumvarp um að leggja Mannanafnanefnd niður var lagt fram á þingi haustið 2006, af [[Björn Ingi Hrafnsson|Birni Inga Hrafnssyni]], [[Guðlaugur Þór Þórðarson|Guðlaugi Þór Þórðarsyni]], [[Guðjón Ólafur Guðjónsson|Guðjóni Ólafi Guðjónssyni]] og [[Sæunn Stefánsdóttir|Sæunni Stefánsdóttur]]. Frumvarpið varð ekki að lögum. Á þingi vetrarins 2013–2014 lagði þingflokkur [[Björt framtíð|Bjartrar framtíðar]] fram nýtt frumvarp að lögum á Alþingi, um að fella niður mannanafnanefnd. Sagði í rökstuðningi meðal annars: „Réttur foreldra til að ráða nafni barns síns er mikill og óumdeildur en réttur löggjafans til afskipta af nafngjöfum er að sama skapi takmarkaður. Núgildandi lög um mannanöfn hafa sætt gagnrýni, þá sér í lagi hvað varðar mannanafnanefnd og úrskurði hennar. Dæmi eru um að nöfnum hafi verið hafnað þótt þau eigi sér langa sögu í íslensku samfélagi og tungu og hafi jafnvel tíðkast innan sömu fjölskyldu í margar kynslóðir.“ Almennt ætti að gera ráð fyrir að nöfn séu leyfð, sagði í rökstuðningi, og aðeins í sérstökum undantekningatilfellum ætti ríkisvaldið að geta hlutast til gegn mannanafni. Þá var í rökstuðningi lögð áherslu á að í því fælist mismunun að ákveðnir hópar íbúa hefðu rétt til ættarnafna en aðrir ekki. Var í frumvarpinu lagt til að öllum yrði heimilt að taka upp ættarnafn. Frumvarpið er enn til þingmeðferðar.<ref name="frumvarpbf">[http://www.althingi.is/altext/143/s/0251.html Frumvarp til laga um breytingu á lögum um mannanöfn, 143. löggjafarþing 2013–2014]</ref> Flutningsmaður frumvarpsins var Óttar Proppé.<ref name="proppe">[http://www.althingi.is/altext/raeda/143/rad20131203T200542.html Óttar Proppé mælir fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um mannanöfn]</ref> == Fyrri lög um mannanöfn == Í gildi eru Lög um mannanöfn nr. 45 frá árinu 1996.<ref name="log1996">[http://www.althingi.is/lagas/138b/1996045.html Lög um mannanöfn 1996 nr. 45] á vef Alþingis</ref> Fyrri lög um mannanöfn á Íslandi, frá [[1925]], voru svohljóðandi: :1. grein. Hver maður skal heita einu íslensku nafni eða tveim og kenna sig til föður, móður eða kjörföður og jafnan rita nafn og kenningarnafn með sama hætti alla ævi. :2. grein. Ættarnafn má enginn taka sér hér eftir. :3. grein. ::1. mgr. Þeir íslenskir þegnar og niðjar þeirra, sem bera ættarnöfn, sem eldri eru en frá þeim tíma, er lög nr. 41 10. nóv. 1913 komu í gildi, mega halda þeim, enda hafi þau ættarnöfn, sem yngri eru en frá síðastliðnum aldamótum, verið tekin upp með löglegri heimild, sbr. 9. gr. þeirra laga. Sama er og um þá erlenda menn, er til landsins flytjast. ::2. mgr. Þeir íslenskir þegnar og börn þeirra, sem nú bera ættarnöfn, sem upp eru tekin síðan lög nr. 41 1913 komu í gildi, mega halda þeim alla ævi. ::3. mgr. Konur þeirra manna, sem rétt hafa til þess að bera ættarnöfn, mega nefna sig ættarnafni manns síns. :4. grein. Ekki mega menn bera önnur nöfn en þau, sem rétt eru að lögum íslenskrar tungu. Prestar skulu hafa eftirlit með, að þessum ákvæðum sé fylgt. Rísi ágreiningur um nafn, sker heimspekideild háskólans úr. :5. grein. Nú hefir maður hlotið óþjóðlegt, klaufalegt eða erlent nafn áður en lög þessi voru sett, og getur hann þá breytt nafni með leyfi konungs. :6. grein. Stjórnarráðið gefur út skrá, eftir tillögum heimspekideildar háskólans, yfir þau mannanöfn, er nú eru uppi, en bönnuð skulu samkvæmt lögum þessum. Skrá þessi skal send öllum prestum landsins. Skráin skal gefin út á hverjum 10 ára fresti, að lokinni útgáfu hins almenna manntals. :7. grein. Brot gegn ákvæðum þessara laga varða sektum. Með mál út af lögum þessum skal farið að hætti opinberra mála. :8. grein. Lög nr. 41, 10. nóv. 1913, eru numin úr gildi, svo og önnur lagaákvæði, er komið geta í bága við lög þessi." == Leyfð íslensk nöfn sem innihalda ‚th‘ == Dígrafið <!--Þekki ekki betra orð yfir 'digraph'--> ‚th‘ er afar sjaldgæft í [[íslenska|íslensku]] og því fá nöfn sem hafa verið leyfð af mannanafnanefnd. {| class="wikitable" ! colspan="2" | [[Listi yfir íslensk eiginnöfn karlmanna|Drengir]] ! colspan="4" | [[Listi yfir íslensk eiginnöfn kvenmanna|Stúlkur]] |- | Anthony || Theodór<ref>Ritháttur af [[Theódór]].</ref>|| Agatha<ref>Ritháttur af [[Agata]].</ref>|| Dóróthea||Hertha||Matthildur |- | Arthur<ref>Ritháttur af [[Arthúr]].</ref> || Theódór|| Agnethe|| Edith<ref>Ritháttur af [[Edit]].</ref>||Judith<ref>Ritháttur af [[Júdit]].</ref>||Ruth<ref>Ritháttur af [[Rut]].</ref> |- | Arthúr|| Thomas|| Ásthildur|| Elisabeth||Kathinka<ref>Ritháttur af [[Katinka]].</ref>||Thea |- | Lúther<ref>Ritháttur af [[Lúter]].</ref> || Thor<ref>Ritháttur af [[Tór]].</ref>|| Athena<ref>Ritháttur af [[Atena]].</ref>|| Elísabeth<ref>Ritháttur af [[Elísabet]].</ref>||Lisbeth||Thelma<ref>Ritháttur af [[Telma]].</ref> |- | Marthen<ref>Ritháttur af [[Martin]].</ref>|| Thór|| Bertha<ref>Ritháttur af [[Berta]].</ref>|| Esther<ref>Ritháttur af [[Ester]].</ref>||Martha<ref>Ritháttur af [[Marta]].</ref>||Theodóra<ref>Ritháttur af [[Theódóra]].</ref> |- | Mathías<ref>Ritháttur af [[Matthías]].</ref>|| Thorberg|| Bóthildur|| Ethel||Matthea<ref>Ritháttur af [[Mattea]].</ref>||Theódóra |- | Matthías|| Mathías || Dorothea<ref>Ritháttur af [[Dórótea]].</ref>|| Gauthildur||Matthía||Theresa |- | Methúsalem<ref>Ritháttur af [[Metúsalem]].</ref>|| || Dórothea<ref>Ritháttur af [[Dórótea]].</ref>|| Gestheiður||Matthilda|| |} == Tengt efni == * [[Lög um mannanöfn]] * [[Listi yfir nöfn sem mannanafnanefnd hefur hafnað]] == Tenglar == * [https://www.urskurdir.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd Úrskurðir Mannanafnanefdar] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041116115348/www.rettarheimild.is/mannanofn Heimasíða Mannanafnanefndar] * [https://www.althingi.is/lagas/nuna/1996045.html Lög um mannanöfn], 1996 nr. 45 17. maí == Neðanmálsgreinar == <references/> == Heimildir == * {{Vefheimild |url= http://www.rettarheimild.is/mannanofn/?Stafrof=&Nafn=th&Stulkur=on&Drengir=on&Millinofn=on&Samthykkt=yes |titill=Grein hjá Mannanafnaskrá um nöfn sem innihalda ‚th‘ |tungumál=íslenska |mánuðurskoðað=janúar |árskoðað=2008 |}} == Tenglar == * Hermann Pálsson. [https://timarit.is/page/3309208?iabr=on#page/n9/mode/1up „Um lögheiti“]. Lesbók Morgunblaðsins. 26. oktober 1991. bls. 10 {{stubbur|Ísland}} [[Flokkur:Nöfn]] [[Flokkur:Íslenskar nefndir]] g40kftm7q37vn5ue1icikm1mxuvy7t3 0 60397 1965227 1943419 2026-06-02T21:43:46Z Berserkur 10188 1965227 wikitext text/x-wiki [[Mynd:All six members of Monty Python in 1978.jpg|thumb|Monty Python (1978)]] [[Mynd:Monty Python Live (Mostly).jpg|thumb|Monty Python komu saman síðast árið 2014.]] '''Monty Python''' var [[Bretland|breskur]] grínhópur. Meðlimir hans skrifuðu og léku í ''[Monty Python's Flying Circus''-þáttunum og í [[grínmynd]]um eins og ''[[Monty Python and the Holy Grail]]'' og ''[[The Life of Brian]]''. Meðlimirnir voru [[John Cleese]], [[Graham Chapman]], [[Eric Idle]], [[Terry Jones]], [[Michael Palin]] og hinn bandaríski [[Terry Gilliam]]. == Upphaf == Terry Jones og Michael Palin kynntust fyrst þegar þeir voru við nám við [[Oxford-háskóli|Oxford-háskóla]] á meðan John Cleese og Graham Chapman kynntust þegar þeir voru við nám við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]], þar sem þeir voru báðir meðlimir í Footlights-grínhópnum. Eric Idle stundaði einnig nám við Cambridge ásamt því að vera meðlimur í Footlights en hóf nám einu ári seinna en Cleese og Chapman. Eftir nám fóru þeir allir að skrifa og leika í [[sjónvarpsþáttur|sjónvarpsþáttum]]. Fyrsti þátturinn þar sem allir Monty Python meðlimirnir að Terry Gilliam undanskildum komu fram í var ''[[The Frost Report]]'' með [[David Frost]]. Terry Gilliam sem fæddist í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] kynntist síðan þeim Idle, Jones og Palin þegar hann gerði stuttar [[teiknimynd]]ir fyrir þáttinn ''[[Do Not Adjust Your Set]]''. Á þessu tímabili frá því að þeir koma nær allir saman í ''The Frost Report'', unnu þeir að ýmsum verkefnum, oft tveir eða fleiri saman þangað til að þeir hófu að vinna að Flying Circus. == Monty Python == Fyrsti þátturinn af Monty Python's Flying Circus var tekinn upp [[7. september]] [[1969]] og fór í loftið [[5. október]] sama ár á bresku sjónvarpsstöðinni [[BBC]]. John Cleese hætti eftir þriðju þáttaröð. Honum fannst hann vera að endurtaka sig og einnig fannst honum sífellt erfiðara að vinna með Graham Chapman sem á þeim tíma var [[alkóhólismi|alkóhólisti]]. Þeir meðlimir sem eftir voru gerðu eina þáttaröð til viðbótar áður en hætt var við framleiðslu þáttanna árið [[1974]] en alls voru teknar upp fjórar þáttaraðir sem innihéldu 45 þætti. Þáttaröðin hafur haft áhrif á breska grínista og á alþjóðavísu. Þættirnir voru fyrst sýndir í Bandaríkjunum árið [[1975]] á [[PBS]]-sjónvarpsstöðinni KERA í [[Dallas]] og í kjölfarið á því voru þeir síðan sýndir á PBS-stöðvum um öll Bandaríkin. Þeir öðluðust fljótlega dyggan aðdáendahóp sem gerði þeim kleift að vinna að verkefnum saman eftir að hætt var að framleiða þættina. Python-hópurinn gerði tvær [[kvikmynd|myndir]] meðan á töku þáttanna stóð. Myndin ''[[And Now for Something Completely Different]]'' var gefin út árið [[1971]] og hugsuð fyrir Bandaríkjamarkað. Myndin var samansafn af atriðum úr fyrstu tveim þáttaröðunum, teknum upp á nýtt fyrir lítinn pening. Á milli þriðju og fjórðu þáttaraðar gerðu þeir síðan myndina ''[[Monty Python and the Holy Grail]]'' þar sem er gert er grín af sögunum um [[Arthúr konungur|Arthúr konung og riddara hringborðsins]]. == Eftir þættina == Eftir að gerð þáttana var lokið fóru meðlimir Python hver í sína áttina en unnu líka oft að verkefnum saman eins og áður. Þeir gerðu tvær kvikmyndir í fullri lengd undir Monty Python nafninu. Myndin ''[[Monty Python's Life of Brian]]'' var gefin út árið [[1979]] og gerir grín að [[messías|messíasardýrkun]]. Bítillinn [[George Harrison]] styrkti gerð myndarinnar eftir að horfið var frá fyrri styrk vegna meints [[guðlast]]s. Síðasta mynd hópsins var myndin ''[[Monty Python's The Meaning of Life]]'' sem var gefin var út árið [[1983]] en myndin er samansafn af atriðum byggð á ævi mannsins frá [[getnaður|getnaði]] til [[andlát|dauða]]. Graham Chapman greindist með [[krabbamein]] í nóvember [[1988]] og lést af völdum þess [[4. október]] [[1989]]. Meðlimirnir komu saman í nokkur skipti á sviði eftir dauða Chapman og síðast árið 2014. Hvað varðar verkefni einstakra meðlima má nefna að Terry Gilliam sneri sér að leikstjórn. Michael Palin gerði ferðaþætti, Eric Idle skapaði leikritið Spamalot byggt á Python og John Cleese lék aðallega í kvikmyndum. Terry Jones greindist með [[heilabilun]] árið 2015 og lést árið 2020. == Ýmislegt == * [[Forritunarmál|Forritunarmálið]] [[Python (forritunarmál)|Python]] er nefnt í höfuðið á hópnum. * Enska orðið ''spam'' sem notað er yfir óæskilegan [[tölvupóstur|tölvupóst]], kemur úr atriði úr ''Monty Python's Flying Circus''. {{Sa|1969|2014}} [[Flokkur:Monty Python]] rktfyvqal4pqb4qlw1e0r11yirspwxq 1965230 1965227 2026-06-02T22:46:52Z TKSnaevarr 53243 1965230 wikitext text/x-wiki [[Mynd:All six members of Monty Python in 1978.jpg|thumb|Monty Python (1978)]] [[Mynd:Monty Python Live (Mostly).jpg|thumb|Monty Python komu saman síðast árið 2014.]] '''Monty Python''' var [[Bretland|breskur]] grínhópur. Meðlimir hans skrifuðu og léku í ''Monty Python's Flying Circus''-þáttunum og í [[grínmynd]]um eins og ''[[Monty Python and the Holy Grail]]'' og ''[[The Life of Brian]]''. Meðlimirnir voru [[John Cleese]], [[Graham Chapman]], [[Eric Idle]], [[Terry Jones]], [[Michael Palin]] og hinn bandaríski [[Terry Gilliam]]. == Upphaf == Terry Jones og Michael Palin kynntust fyrst þegar þeir voru við nám við [[Oxford-háskóli|Oxford-háskóla]] á meðan John Cleese og Graham Chapman kynntust þegar þeir voru við nám við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]], þar sem þeir voru báðir meðlimir í Footlights-grínhópnum. Eric Idle stundaði einnig nám við Cambridge ásamt því að vera meðlimur í Footlights en hóf nám einu ári seinna en Cleese og Chapman. Eftir nám fóru þeir allir að skrifa og leika í [[sjónvarpsþáttur|sjónvarpsþáttum]]. Fyrsti þátturinn þar sem allir Monty Python meðlimirnir að Terry Gilliam undanskildum komu fram í var ''[[The Frost Report]]'' með [[David Frost]]. Terry Gilliam sem fæddist í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] kynntist síðan þeim Idle, Jones og Palin þegar hann gerði stuttar [[teiknimynd]]ir fyrir þáttinn ''[[Do Not Adjust Your Set]]''. Á þessu tímabili frá því að þeir koma nær allir saman í ''The Frost Report'', unnu þeir að ýmsum verkefnum, oft tveir eða fleiri saman þangað til að þeir hófu að vinna að Flying Circus. == Monty Python == Fyrsti þátturinn af Monty Python's Flying Circus var tekinn upp [[7. september]] [[1969]] og fór í loftið [[5. október]] sama ár á bresku sjónvarpsstöðinni [[BBC]]. John Cleese hætti eftir þriðju þáttaröð. Honum fannst hann vera að endurtaka sig og einnig fannst honum sífellt erfiðara að vinna með Graham Chapman sem á þeim tíma var [[alkóhólismi|alkóhólisti]]. Þeir meðlimir sem eftir voru gerðu eina þáttaröð til viðbótar áður en hætt var við framleiðslu þáttanna árið [[1974]] en alls voru teknar upp fjórar þáttaraðir sem innihéldu 45 þætti. Þáttaröðin hafur haft áhrif á breska grínista og á alþjóðavísu. Þættirnir voru fyrst sýndir í Bandaríkjunum árið [[1975]] á [[PBS]]-sjónvarpsstöðinni KERA í [[Dallas]] og í kjölfarið á því voru þeir síðan sýndir á PBS-stöðvum um öll Bandaríkin. Þeir öðluðust fljótlega dyggan aðdáendahóp sem gerði þeim kleift að vinna að verkefnum saman eftir að hætt var að framleiða þættina. Python-hópurinn gerði tvær [[kvikmynd|myndir]] meðan á töku þáttanna stóð. Myndin ''[[And Now for Something Completely Different]]'' var gefin út árið [[1971]] og hugsuð fyrir Bandaríkjamarkað. Myndin var samansafn af atriðum úr fyrstu tveim þáttaröðunum, teknum upp á nýtt fyrir lítinn pening. Á milli þriðju og fjórðu þáttaraðar gerðu þeir síðan myndina ''[[Monty Python and the Holy Grail]]'' þar sem er gert er grín af sögunum um [[Arthúr konungur|Arthúr konung og riddara hringborðsins]]. == Eftir þættina == Eftir að gerð þáttana var lokið fóru meðlimir Python hver í sína áttina en unnu líka oft að verkefnum saman eins og áður. Þeir gerðu tvær kvikmyndir í fullri lengd undir Monty Python nafninu. Myndin ''[[Monty Python's Life of Brian]]'' var gefin út árið [[1979]] og gerir grín að [[messías|messíasardýrkun]]. Bítillinn [[George Harrison]] styrkti gerð myndarinnar eftir að horfið var frá fyrri styrk vegna meints [[guðlast]]s. Síðasta mynd hópsins var myndin ''[[Monty Python's The Meaning of Life]]'' sem var gefin var út árið [[1983]] en myndin er samansafn af atriðum byggð á ævi mannsins frá [[getnaður|getnaði]] til [[andlát|dauða]]. Graham Chapman greindist með [[krabbamein]] í nóvember [[1988]] og lést af völdum þess [[4. október]] [[1989]]. Meðlimirnir komu saman í nokkur skipti á sviði eftir dauða Chapman og síðast árið 2014. Hvað varðar verkefni einstakra meðlima má nefna að Terry Gilliam sneri sér að leikstjórn. Michael Palin gerði ferðaþætti, Eric Idle skapaði leikritið Spamalot byggt á Python og John Cleese lék aðallega í kvikmyndum. Terry Jones greindist með [[heilabilun]] árið 2015 og lést árið 2020. == Ýmislegt == * [[Forritunarmál|Forritunarmálið]] [[Python (forritunarmál)|Python]] er nefnt í höfuðið á hópnum. * Enska orðið ''spam'' sem notað er yfir óæskilegan [[tölvupóstur|tölvupóst]], kemur úr atriði úr ''Monty Python's Flying Circus''. {{Sa|1969|2014}} [[Flokkur:Monty Python]] e7nf8279e29ahbj00x967qshrs6r6rm 0 60805 1965186 1965185 2026-06-02T11:59:31Z MyraMidnight 41218 bætti við tungumáli fyrir samheitið checkers 1965186 wikitext text/x-wiki {{Leikur | name = Damm | image = International draughts.jpg | caption = Upphafsstaða á 10x10 borði. | years = minnst 5000 | genre = [[Borðspil]] | players = 2 | playing_time = {{ubl|Almennt:10-30 mínútur|Keppnis: 1-3 klst. eða lengur}} | Ages = 6+ | random_chance = Engin | AKA = Checkers ([[Enska|en]]) }} '''Damm''' er [[borðspil]] sem er leikið á [[skák]]borði með 8x8 reitum (12 skífur) eða á borði með 10x10 reitum (15 skífur) sem skiptast á hvítir og svartir. Aðeins annar hver reitur (aðeins einn litur) er notaður í spilinu. Takmarkið er að ná öllum skífum andstæðingsins af borðinu með því að hoppa yfir þær á ská. {{stubbur}} [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Hefðbundin borðspil]] hafh64mnxigdzvrkfkgstj8pbgcrm35 0 60837 1965196 1965184 2026-06-02T13:23:09Z MyraMidnight 41218 Uppfæri gang leiks/reglur og inngang greinar. 1965196 wikitext text/x-wiki {{leikur | title = Gó | image_link = FloorGoban.JPG | image_size = 300px | years = 548 f.Kr. (elsta tilvitnun) til nútímans | genre = [[Borðspil]] | players = 2 | setup_time = Örstutt | playing_time = {{ubl|Almennt: 20–90 mínútur|Keppnis: 1–6 klst. eða lengur*}} | random_chance = Engin | AKA = {{ubl|Weiqí ([[Kínverska|zh]])|Igo ([[Japanska|jp]])|Paduk/Baduk ([[Kóreska|ko]])}} | footnotes = <nowiki>*</nowiki>Þegar verið er að keppa þá geta leikir staðið yfir 16 klst og skiptast þá í margar lotur yfir tveggja daga tímabil. }} '''Gó''' er [[borðspil]] sem tveir spila og reyna að ná yfirráðum yfir sem mestu svæði á leikborðinu. Leikurinn kemur upphaflega frá [[Kína]] fyrir meira en 2500 árum síðan og er talið vera það borðspil sem hefur verið spilað lengst samfleitt í sögu mannkyns.<ref>{{Cite web|url=https://gomagic.org/history-of-go/|title=The Brief History of Go: A Chronicle from Ancient Times to Worldwide Acclaim|last=Magic|first=Go|date=2024-01-31|website=Go Magic|language=en-US|access-date=2026-06-02}}</ref> Könnun frá árinu 2016 sem [[International Go Federation]] tók á 75 meðlimaþjóðum segjir að þá voru yfir 46 milljón manns á heimsvísu sem kunnu að spila Gó, þar af var meirihlutinn frá [[Austur-Asía|Austur Asíu]] þar sem spilið er vinsælast.<ref>{{Vefheimild|url=https://intergofed.org/wp-content/uploads/2025/01/2016_Go_population_report.pdf|titill=Go Population Survey|útgefandi=The International Go Federation|ár=2016}}</ref> Það er kallað ''wéiqí'' á [[kínverska|kínversku]] ([[hefðbundin kínverska]]: 圍棋; [[einfölduð kínverska]]: 围棋), ''igo'' (囲碁) eða ''go'' (碁) á [[japanska|japönsku]], og ''baduk'' á [[kóreska|kóresku]] ([[hangúl]]: 바둑). Spilið á uppruna sinn í [[Kína]] löngu áður en elstu ritheimildir á [[5. öldin f.Kr.|5. öld f.Kr.]] geta þess. Það er vinsælast í [[Austur-Asía|Austur-Asíu]], en hefur á síðari árum notið nokkurra vinsælda annars staðar líka. Leikmenn skiptast á að spila steinum í sínum lit, annaðhvort svörtum eða hvítum, á leikborð. Markmið leiksinns er að safna stigum sem fást annars vegar með því að umkringja "landsvæði" og hinsvegar með því að umkringja steina andstæðingsinns og þannig breyta þeim í "fanga". Sá leikmaður sem hefur stærsta landsvæðið samanlagt við fjölda fanga vinnur leikinn. Gó er þekkt fyrir að vera taktískt flókið spil þrátt fyrir einfaldar reglur. == Gangur leiks == Gó er spilað á leikborði sem kallast ''goban'' ( 碁盤) á japönsku, ''qípán'' (棋盤) á kínversku og ''badukan'' (바둑판) á kóresku.<ref>{{Cite web|url=https://gomagic.org/go-term/goban/|title=Goban|website=Go Magic|language=en-US|access-date=2026-06-02}}</ref> Almennt er borðið með 19x19 hnit af línum, en það eru til 13x13 og 9x9 útgáfur sem stytta gang leiksins. Steinar eru lagðir á skurðpunktana á línunum, en ekki inn í reitina sem þær mynda. Hver leikmaður velur sér öskju af einlitum steinvölum, svörtum eða hvítum, og sá svarti byrjar leikinn. Tilteknir skurðpunktar á borðinu eru merktir með stærri punkti, og kallast þeir stjörnupunktar (staðsettir á fjórðu, tíundu og sextándu línu). Þegar verið er að spila með byrjendum, þá eru settir auka steinar af þeirra lit á þessa stjörnupunkta til þess að jafna leikinn. Annars er borðið venjulega autt í upphafi leiks. === Reglur === Það eru í raun einungis tvær grunnreglur sem þarf að kunna til að geta spilað.<ref>{{Cite web|url=https://www.britgo.org/howtoplaygo|title=How to Play Go {{!}} British Go Association|website=www.britgo.org|access-date=2026-06-02}}</ref> # Steinn (eða hópur af steinum sem snertast á línunum) sem er á borðinu þarf að hafa í það minnsta 1 opna leið út frá sér til að halda lífi, eða með öðrum orðum þurfa þeir að geta „andað“. #* Ef steinn/hópur hefur ekki lengur neinar opnar leiðir hjá sér, þá „kafnar“ hann og steinarnir eru þá teknir til fanga af andstæði og fjarlægðir af borðinu. # Það er bannað að framkvæma aðgerð sem færir leikinn í fyrri borðstöðu, það þarf að gera eitthvað nýtt. Þar sem reglurnar eru svo einfaldar, þá er í raun ekkert aldurstakmark á þessum leik eins lengi og viðkomandi getur skilið reglurnar. Það sem gerir leikinn flókinn er þegar leikspilarar beita kænsku sinni til að ná yfirráðum á borðinu. Í grunninn þá er það sá sem hefur eignað sér stærsta svæðið á borðinu í samræmi við þann fjölda af steinum sem þeir hafa fangað sem vinnur leikinn.Það eru nokkrar aðferðir til að reikna stigin. ==Gó spilað af tölvum== Gó er talið erfiðara en skák, alla vega tókst tölvum mun síðar að ná yfirburðum yfir mönnum í þeirri grein. Það tókst með AlphaGo gervigreindarforritinu frá Google, sem síðar var endurbætt í AlphaGo Zero, og svo útvíkkað í þriðju útgáfunni undir nafninu Alpha Zero yfir í forrit sem getur lært og spilað marga sams konar leiki (þ.e. allar upplýsingar eru þekktar á borðinu), m.a. gó og skák og vinnur fólk þeim (og aðrar skáktölvur/forrit). Ólíkt hefðbundum skákforritum, notast þessi forrit við annars vegar tauganet og líka svokallaða Monte-Carlo trjáaleit (e. Monte-Carlo tree search, MCTS). == Spilað á Íslandi == [[Íslenska Go Félagið]] var formlega stofnað 6. september 2014, en það hafði verið virkur hópur í einhver ár þar á undan.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.facebook.com/Icelandic.Go.Association/posts/1583734358512158/|titill=Icelandic Go Association officially founded|útgefandi=Íslenska Go Félagið (á facebook)|mánuðurskoðað=2. júní|árskoðað=2026}}</ref> == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://gomagic.org/ GoMagic.org] * [https://www.facebook.com/Icelandic.Go.Association/ Íslenska Go Félagið á facebook] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Hefðbundin borðspil]] 4kq0eotftk0bhzu15qwgxwyw00qqy8m 1965210 1965196 2026-06-02T14:52:31Z MyraMidnight 41218 Bætti við upplýsingum um tignir/stöður sem er notað í þessum leik 1965210 wikitext text/x-wiki {{leikur | title = Gó | image_link = FloorGoban.JPG | image_size = 300px | years = 548 f.Kr. (elsta tilvitnun) til nútímans | genre = [[Borðspil]] | players = 2 | setup_time = Örstutt | playing_time = {{ubl|Almennt: 20–90 mínútur|Keppnis: 1–6 klst. eða lengur*}} | random_chance = Engin | AKA = {{ubl|Weiqí ([[Kínverska|zh]])|Igo ([[Japanska|jp]])|Paduk/Baduk ([[Kóreska|ko]])}} | footnotes = <nowiki>*</nowiki>Þegar verið er að keppa þá geta leikir staðið yfir 16 klst og skiptast þá í margar lotur yfir tveggja daga tímabil. }} '''Gó''' er [[borðspil]] sem tveir spila og reyna að ná yfirráðum yfir sem mestu svæði á leikborðinu. Leikurinn kemur upphaflega frá [[Kína]] fyrir meira en 2500 árum síðan og er talið vera það borðspil sem hefur verið spilað lengst samfleitt í sögu mannkyns.<ref>{{Cite web|url=https://gomagic.org/history-of-go/|title=The Brief History of Go: A Chronicle from Ancient Times to Worldwide Acclaim|last=Magic|first=Go|date=2024-01-31|website=Go Magic|language=en-US|access-date=2026-06-02}}</ref> Könnun frá árinu 2016 sem [[International Go Federation]] tók á 75 meðlimaþjóðum segjir að þá voru yfir 46 milljón manns á heimsvísu sem kunnu að spila Gó, þar af var meirihlutinn frá [[Austur-Asía|Austur Asíu]] þar sem spilið er vinsælast.<ref>{{Vefheimild|url=https://intergofed.org/wp-content/uploads/2025/01/2016_Go_population_report.pdf|titill=Go Population Survey|útgefandi=The International Go Federation|ár=2016}}</ref> Það er kallað ''wéiqí'' á [[kínverska|kínversku]] ([[hefðbundin kínverska]]: 圍棋; [[einfölduð kínverska]]: 围棋), ''igo'' (囲碁) eða ''go'' (碁) á [[japanska|japönsku]], og ''baduk'' á [[kóreska|kóresku]] ([[hangúl]]: 바둑). Spilið á uppruna sinn í [[Kína]] löngu áður en elstu ritheimildir á [[5. öldin f.Kr.|5. öld f.Kr.]] geta þess. Það er vinsælast í [[Austur-Asía|Austur-Asíu]], en hefur á síðari árum notið nokkurra vinsælda annars staðar líka. Leikmenn skiptast á að spila steinum í sínum lit, annaðhvort svörtum eða hvítum, á leikborð. Markmið leiksinns er að safna stigum sem fást annars vegar með því að umkringja "landsvæði" og hinsvegar með því að umkringja steina andstæðingsinns og þannig breyta þeim í "fanga". Sá leikmaður sem hefur stærsta landsvæðið samanlagt við fjölda fanga vinnur leikinn. Gó er þekkt fyrir að vera taktískt flókið spil þrátt fyrir einfaldar reglur. == Gangur leiks == Gó er spilað á leikborði sem kallast ''goban'' ( 碁盤) á japönsku, ''qípán'' (棋盤) á kínversku og ''badukan'' (바둑판) á kóresku.<ref>{{Cite web|url=https://gomagic.org/go-term/goban/|title=Goban|website=Go Magic|language=en-US|access-date=2026-06-02}}</ref> Almennt er borðið með 19x19 hnit af línum, en það eru til 13x13 og 9x9 útgáfur sem stytta gang leiksins. Steinar eru lagðir á skurðpunktana á línunum, en ekki inn í reitina sem þær mynda. Hver leikmaður velur sér öskju af einlitum steinvölum, svörtum eða hvítum, og sá svarti byrjar leikinn. Tilteknir skurðpunktar á borðinu eru merktir með stærri punkti, og kallast þeir stjörnupunktar (staðsettir á fjórðu, tíundu og sextándu línu). Þegar verið er að spila með byrjendum, þá eru settir forgjafar-steinar af þeirra lit á þessa stjörnupunkta til þess að jafna leikinn. Annars er borðið venjulega autt í upphafi leiks. === Reglur === Það eru í raun einungis tvær grunnreglur sem þarf að kunna til að geta spilað.<ref>{{Cite web|url=https://www.britgo.org/howtoplaygo|title=How to Play Go {{!}} British Go Association|website=www.britgo.org|access-date=2026-06-02}}</ref> # Steinn (eða hópur af steinum sem snertast á línunum) sem er á borðinu þarf að hafa í það minnsta 1 opna leið út frá sér til að halda lífi, eða með öðrum orðum þurfa þeir að geta „andað“. #* Ef steinn/hópur hefur ekki lengur neinar opnar leiðir hjá sér, þá „kafnar“ hann og steinarnir eru þá teknir til fanga af andstæði og fjarlægðir af borðinu. # Það er bannað að framkvæma aðgerð sem færir leikinn í fyrri borðstöðu, það þarf að gera eitthvað nýtt. Þar sem reglurnar eru svo einfaldar, þá er í raun ekkert aldurstakmark á þessum leik eins lengi og viðkomandi getur skilið reglurnar. Það sem gerir leikinn flókinn er þegar leikspilarar beita kænsku sinni til að ná yfirráðum á borðinu. Í grunninn þá er það sá sem hefur eignað sér stærsta svæðið á borðinu í samræmi við þann fjölda af steinum sem þeir hafa fangað sem vinnur leikinn.Það eru nokkrar aðferðir til að reikna stigin. == Tignir og stöður == Gó með sitt kerfi til að gefa til kynna hæfni viðkomandi í leiknum sem svipar mjög til og beltakerfin í sjálfsvarnaríþróttum.<ref>{{Cite web|url=https://gomagic.org/go-ranks-ratings-kyu-dan-and-elo-rating/|title=Go Ranks & Ratings: Kyu, Dan and Elo|last=Magic|first=Go|date=2025-01-10|website=Go Magic|language=en-US|access-date=2026-06-02}}</ref> Að ná 1.dan er jafngilt því að vera með svarta beltið í þessu kerfi. Munurinn á hverju þrepi á sama stigi er einn forgjafar-steinn, sem dæmi; ef 5k leikmaður spilar á móti 1k leikmanni, þá þyrfti 5k spilarinn fjóra forgjafar-steina til að jafna leikinn. {| class="wikitable" |+ !Tegund stöðu !Millibil !Stig |- |Tveggja-stafa ''kyu'' |30–21k |Byrjandi |- |Tveggja-stafa ''kyu'' |20–10k |Hversdagslegur |- |Stök-tala ''kyu'' |9–1k |Miðstig / félagsmaður |- |Áhugasamur ''dan'' |1–7d |Framúrskarandi |- |Faglegur ''dan'' |1–9p |Atvinnumaður |} Það er einnig sérstakir titlar eins og framúrskarandi-titillinn 8.dan og atvinnu-titillinn 10.dan, en það er umfram þetta kerfi. Þrátt fyrir að flestar stofnanir nota þetta stöðukerfi þá er enginn alþjóðleg samhæfing. Aðferðirnar sem eru notaðar til að reikna út og afhenda þessar stöður geta verið mismunandi eftir löndum og á rafrænum Gó leikjaþjónum. Þetta þýðir að sá sem gæti verið 3.kyu í einu landi geti verið talinn sem 5.kyu í því næsta.<ref>{{Cite web|url=https://senseis.xmp.net/?RankWorldwideComparison|title=Rank - worldwide comparison at Sensei's Library|website=senseis.xmp.net|access-date=2026-06-02}}</ref> ==Gó spilað af tölvum== Gó er talið erfiðara en skák, alla vega tókst tölvum mun síðar að ná yfirburðum yfir mönnum í þeirri grein. Það tókst með AlphaGo gervigreindarforritinu frá Google, sem síðar var endurbætt í AlphaGo Zero, og svo útvíkkað í þriðju útgáfunni undir nafninu Alpha Zero yfir í forrit sem getur lært og spilað marga sams konar leiki (þ.e. allar upplýsingar eru þekktar á borðinu), m.a. gó og skák og vinnur fólk þeim (og aðrar skáktölvur/forrit). Ólíkt hefðbundum skákforritum, notast þessi forrit við annars vegar tauganet og líka svokallaða Monte-Carlo trjáaleit (e. Monte-Carlo tree search, MCTS). == Spilað á Íslandi == [[Íslenska Go Félagið]] var formlega stofnað 6. september 2014, en það hafði verið virkur hópur í einhver ár þar á undan.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.facebook.com/Icelandic.Go.Association/posts/1583734358512158/|titill=Icelandic Go Association officially founded|útgefandi=Íslenska Go Félagið (á facebook)|mánuðurskoðað=2. júní|árskoðað=2026}}</ref> == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://gomagic.org/ GoMagic.org] * [https://www.facebook.com/Icelandic.Go.Association/ Íslenska Go Félagið á facebook] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Hefðbundin borðspil]] 1hg23z7s3lpe2spu6r6nwj8uaghc6e9 1965215 1965210 2026-06-02T16:11:38Z MyraMidnight 41218 Bætti við hugtökum og stigagjöf + leiðrétti villur 1965215 wikitext text/x-wiki {{leikur | title = Gó | image_link = FloorGoban.JPG | image_size = 300px | years = 548 f.Kr. (elsta tilvitnun) til nútímans | genre = [[Borðspil]] | players = 2 | setup_time = Örstutt | playing_time = {{ubl|Almennt: 20–90 mínútur|Keppnis: 1–6 klst. eða lengur*}} | random_chance = Engin | AKA = {{ubl|Weiqí ([[Kínverska|zh]])|Igo ([[Japanska|jp]])|Paduk/Baduk ([[Kóreska|ko]])}} | footnotes = <nowiki>*</nowiki>Þegar verið er að keppa þá geta leikir staðið yfir 16 klst og skiptast þá í margar lotur yfir tveggja daga tímabil. }} '''Gó''' er [[borðspil]] sem tveir spila og reyna að ná yfirráðum yfir sem mestu landsvæði á leikborðinu. Leikurinn kemur upphaflega frá [[Kína]] fyrir meira en 2500 árum síðan og er talið vera það borðspil sem hefur verið spilað lengst samfleitt í sögu mannkyns.<ref>{{Cite web|url=https://gomagic.org/history-of-go/|title=The Brief History of Go: A Chronicle from Ancient Times to Worldwide Acclaim|last=Magic|first=Go|date=2024-01-31|website=Go Magic|language=en-US|access-date=2026-06-02}}</ref> Könnun frá árinu 2016 sem [[International Go Federation]] tók á 75 meðlimaþjóðum segjir að þá voru yfir 46 milljón manns á heimsvísu sem kunnu að spila Gó, þar af var meirihlutinn frá [[Austur-Asía|Austur Asíu]] þar sem spilið er vinsælast.<ref>{{Vefheimild|url=https://intergofed.org/wp-content/uploads/2025/01/2016_Go_population_report.pdf|titill=Go Population Survey|útgefandi=The International Go Federation|ár=2016}}</ref> Það er kallað ''wéiqí'' á [[kínverska|kínversku]] ([[hefðbundin kínverska]]: 圍棋; [[einfölduð kínverska]]: 围棋), ''igo'' (囲碁) eða ''go'' (碁) á [[japanska|japönsku]], og ''baduk'' á [[kóreska|kóresku]] ([[hangúl]]: 바둑). Spilið á uppruna sinn í [[Kína]] löngu áður en elstu ritheimildir á [[5. öldin f.Kr.|5. öld f.Kr.]] geta þess. Það er vinsælast í [[Austur-Asía|Austur-Asíu]], en hefur á síðari árum notið nokkurra vinsælda annars staðar líka. Leikmenn skiptast á að spila steinum í sínum lit, annaðhvort svörtum eða hvítum, á leikborð. Markmið leiksinns er að safna stigum sem fást annars vegar með því að umkringja "landsvæði" og hinsvegar með því að umkringja steina andstæðingsinns og þannig breyta þeim í "fanga". Sá leikmaður sem hefur stærsta landsvæðið samanlagt við fjölda fanga vinnur leikinn. Gó er þekkt fyrir að vera taktískt flókið spil þrátt fyrir einfaldar reglur. == Gangur leiks == Gó er spilað á leikborði sem kallast ''goban'' ( 碁盤) á japönsku, ''qípán'' (棋盤) á kínversku og ''badukan'' (바둑판) á kóresku.<ref>{{Cite web|url=https://gomagic.org/go-term/goban/|title=Goban|website=Go Magic|language=en-US|access-date=2026-06-02}}</ref> Almennt er borðið með 19x19 hnit af línum, en það eru til 13x13 og 9x9 útgáfur sem stytta gang leiksins. Steinar eru lagðir á skurðpunktana á línunum, en ekki inn í reitina sem þær mynda. Hver leikmaður velur sér öskju af einlitum steinvölum, svörtum eða hvítum, og sá svarti byrjar leikinn. Tilteknir skurðpunktar á borðinu eru merktir með stærri punkti, og kallast þeir stjörnupunktar (staðsettir á fjórðu, tíundu og sextándu línu). Þegar verið er að spila með byrjendum, þá eru settir forgjafar-steinar af þeirra lit á þessa stjörnupunkta til þess að jafna leikinn. Annars er borðið venjulega autt í upphafi leiks. === Reglur === Það eru í raun einungis tvær grunnreglur sem þarf að kunna til að geta spilað.<ref>{{Cite web|url=https://www.britgo.org/howtoplaygo|title=How to Play Go {{!}} British Go Association|website=www.britgo.org|access-date=2026-06-02}}</ref> # Steinn (eða hópur af steinum sem snertast á línunum) sem er á borðinu þarf að hafa í það minnsta 1 opna leið út frá sér til að halda lífi, eða með öðrum orðum þá þurfa þeir að geta „andað“. #* Ef steinn/hópur hefur ekki lengur neinar opnar leiðir hjá sér, þá „kafnar“ hann og steinarnir eru þá teknir til fanga af andstæði og fjarlægðir af borðinu. # Það er bannað að framkvæma aðgerð sem færir leikinn í fyrri borðstöðu, það þarf að gera eitthvað nýtt. Þar sem reglurnar eru svo einfaldar, þá er í raun ekkert aldurstakmark á þessum leik eins lengi og viðkomandi getur skilið reglurnar. Það sem gerir leikinn flókinn er þegar leikspilarar beita kænsku sinni til að ná yfirráðum á borðinu. Í grunninn þá er það sá sem hefur eignað sér stærsta svæðið á borðinu í samræmi við þann fjölda af steinum sem þeir hafa fangað sem vinnur leikinn.Það eru nokkrar aðferðir til að reikna stigin. === Helstu hugtök === ==== Frelsi (e. liberties) ==== <blockquote>Þetta eru opnar leiðir sem eru í kringum steina á borðinu. Steinar sem eru tengdir saman á línunum deila þessu frelsi. Hægt er að hugsa um þetta frelsi sem leiðir fyrir steininn/hópinn að „anda“ og þegar allar leiðir lokast og steinninn er umkringdur þá „kafnar“ hann og er þá tekinn af borðinu.</blockquote> ==== Atari ==== <blockquote>Atari er hvað það kallast þegar steinn/hópur hefur aðeins eitt frelsi eftir. Þetta er mjög svipað og þegar maður segjir skák í tafli til að segja að það sé hægt að drepa kónginn. Það er hins vegar ekki nauðsynlegt að bregðast við því í Gó eða láta andstæðinginn vita, en gott að vera meðvitaður um það.</blockquote> ==== Augu ==== <blockquote>Þegar hópur af samlitum steinum nær að umkringja stakan auðan punkt, þá kallast það auga. Andstæðingur getur ekki sett sinn stein í eyðuna því þá myndi hann samstundis „kafna“ og verða tekinn til fanga (nema aðgerðin kæfði hópinn, ef þetta var þeirra síðasti auði punktur). Ef hópur af steinum nær að mynda sér tvö augu, þá er það búið að tryggja sér líf, því andstæðingur getur þá aldrei fangað hópinn.</blockquote> ==== Fangi ==== <blockquote>Steinar sem eru fjarlægðir af borðinu og geymdir fyrir stigagjöf í lok leiks.</blockquote> ==== Komi ==== <blockquote>Auka stig sem sá sem lék hvítan fær í lok leiks í skaðabætur fyrir að vera seinni til leiks, þetta er til þess að leiðrétta stigagjöf.</blockquote> ==== Landsvæði ==== <blockquote>Auða svæðið sem viðkomandi hefur náð að umkringja með sínum lit í gangi leiks.</blockquote> === Leikslok og stigagjöf === Það eru tvær leiðir til að reikna út stigin í lok leiks, samkvæmt japönskum reglum eða kínverskum reglum. Það getur stundum verið lúmskt að finna út hvor hefur meira landsvæði í flóknari leikjum. # Japanska kerfið: #* Það sem telst sem stig: landsvæði og fangaðir steinar. #* Einföld leið til að sjá úr þessu er að setja alla fangana inn á borðið aftur til að fylla inn í landsvæði andstæðingsins. Sá sem hefur meira autt landsvæði að því loknu er augljóslega sigurvegarinn.<ref>{{Vefheimild|url=https://reglur.spilavinir.is/go-reglur-en_is.pdf|titill=Spilareglur fyrir nýja Go leikmenn|útgefandi=Íslenska Go félagið|ár=2023}}</ref> #* Útreiknun: landsvæði (autt svæði) - fangaðir steinar + komi = lokastig # Kínverska kerfið #* Það sem telst sem stig: landsvæði og eftirlifandi steinar á borðinu. #* Útreikningur: landsvæði (autt svæði) + steinarnir á borðinu + komi = lokastig == Tignir og stöður == Gó er með sitt kerfi til að gefa til kynna hæfni viðkomandi í leiknum sem svipar mjög til og beltakerfin í sjálfsvarnaríþróttum.<ref>{{Cite web|url=https://gomagic.org/go-ranks-ratings-kyu-dan-and-elo-rating/|title=Go Ranks & Ratings: Kyu, Dan and Elo|last=Magic|first=Go|date=2025-01-10|website=Go Magic|language=en-US|access-date=2026-06-02}}</ref> Að ná 1.dan er jafngilt því að vera með svarta beltið í þessu kerfi. Munurinn á hverju þrepi á sama stigi er einn forgjafar-steinn, sem dæmi; ef 5k leikmaður spilar á móti 1k leikmanni, þá þyrfti 5k spilarinn fjóra forgjafar-steina til að jafna leikinn. {| class="wikitable" |+ !Tegund stöðu !Millibil !Stig |- |Tveggja-stafa ''kyu'' |30–21k |Byrjandi |- |Tveggja-stafa ''kyu'' |20–10k |Hversdagslegur |- |Stök-tala ''kyu'' |9–1k |Miðstig / Félagsmaður |- |Áhugasamur ''dan'' |1–7d |Framúrskarandi |- |Faglegur ''dan'' |1–9p |Atvinnumaður |} Það er einnig sérstakir titlar eins og framúrskarandi-titillinn 8.dan og atvinnu-titillinn 10.dan, en það er umfram þetta kerfi. Þrátt fyrir að flestar stofnanir nota þetta stöðukerfi þá er enginn alþjóðleg samhæfing. Aðferðirnar sem eru notaðar til að reikna út og afhenda þessar stöður geta verið mismunandi eftir löndum og á rafrænum Gó leikjaþjónum. Þetta þýðir að sá sem gæti verið 3.kyu í einu landi geti verið talinn sem 5.kyu í því næsta.<ref>{{Cite web|url=https://senseis.xmp.net/?RankWorldwideComparison|title=Rank - worldwide comparison at Sensei's Library|website=senseis.xmp.net|access-date=2026-06-02}}</ref> ==Gó spilað af tölvum== Gó er talið erfiðara en skák, alla vega tókst tölvum mun síðar að ná yfirburðum yfir mönnum í þeirri grein. Það tókst með AlphaGo gervigreindarforritinu frá Google, sem síðar var endurbætt í AlphaGo Zero, og svo útvíkkað í þriðju útgáfunni undir nafninu Alpha Zero yfir í forrit sem getur lært og spilað marga sams konar leiki (þ.e. allar upplýsingar eru þekktar á borðinu), m.a. gó og skák og vinnur fólk þeim (og aðrar skáktölvur/forrit). Ólíkt hefðbundum skákforritum, notast þessi forrit við annars vegar tauganet og líka svokallaða Monte-Carlo trjáaleit (e. Monte-Carlo tree search, MCTS). == Spilað á Íslandi == [[Íslenska Go Félagið]] var formlega stofnað 6. september 2014, en það hafði verið virkur hópur í einhver ár þar á undan.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.facebook.com/Icelandic.Go.Association/posts/1583734358512158/|titill=Icelandic Go Association officially founded|útgefandi=Íslenska Go Félagið (á facebook)|mánuðurskoðað=2. júní|árskoðað=2026}}</ref> == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://gomagic.org/ GoMagic.org] * [https://www.facebook.com/Icelandic.Go.Association/ Íslenska Go Félagið á facebook] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Hefðbundin borðspil]] lrwq0f1sqr2bxlc68d1mt2fj9xynn8f 1965216 1965215 2026-06-02T16:16:55Z MyraMidnight 41218 /* Gangur leiks */ setti hugtökin í töflu 1965216 wikitext text/x-wiki {{leikur | title = Gó | image_link = FloorGoban.JPG | image_size = 300px | years = 548 f.Kr. (elsta tilvitnun) til nútímans | genre = [[Borðspil]] | players = 2 | setup_time = Örstutt | playing_time = {{ubl|Almennt: 20–90 mínútur|Keppnis: 1–6 klst. eða lengur*}} | random_chance = Engin | AKA = {{ubl|Weiqí ([[Kínverska|zh]])|Igo ([[Japanska|jp]])|Paduk/Baduk ([[Kóreska|ko]])}} | footnotes = <nowiki>*</nowiki>Þegar verið er að keppa þá geta leikir staðið yfir 16 klst og skiptast þá í margar lotur yfir tveggja daga tímabil. }} '''Gó''' er [[borðspil]] sem tveir spila og reyna að ná yfirráðum yfir sem mestu landsvæði á leikborðinu. Leikurinn kemur upphaflega frá [[Kína]] fyrir meira en 2500 árum síðan og er talið vera það borðspil sem hefur verið spilað lengst samfleitt í sögu mannkyns.<ref>{{Cite web|url=https://gomagic.org/history-of-go/|title=The Brief History of Go: A Chronicle from Ancient Times to Worldwide Acclaim|last=Magic|first=Go|date=2024-01-31|website=Go Magic|language=en-US|access-date=2026-06-02}}</ref> Könnun frá árinu 2016 sem [[International Go Federation]] tók á 75 meðlimaþjóðum segjir að þá voru yfir 46 milljón manns á heimsvísu sem kunnu að spila Gó, þar af var meirihlutinn frá [[Austur-Asía|Austur Asíu]] þar sem spilið er vinsælast.<ref>{{Vefheimild|url=https://intergofed.org/wp-content/uploads/2025/01/2016_Go_population_report.pdf|titill=Go Population Survey|útgefandi=The International Go Federation|ár=2016}}</ref> Það er kallað ''wéiqí'' á [[kínverska|kínversku]] ([[hefðbundin kínverska]]: 圍棋; [[einfölduð kínverska]]: 围棋), ''igo'' (囲碁) eða ''go'' (碁) á [[japanska|japönsku]], og ''baduk'' á [[kóreska|kóresku]] ([[hangúl]]: 바둑). Spilið á uppruna sinn í [[Kína]] löngu áður en elstu ritheimildir á [[5. öldin f.Kr.|5. öld f.Kr.]] geta þess. Það er vinsælast í [[Austur-Asía|Austur-Asíu]], en hefur á síðari árum notið nokkurra vinsælda annars staðar líka. Leikmenn skiptast á að spila steinum í sínum lit, annaðhvort svörtum eða hvítum, á leikborð. Markmið leiksinns er að safna stigum sem fást annars vegar með því að umkringja "landsvæði" og hinsvegar með því að umkringja steina andstæðingsinns og þannig breyta þeim í "fanga". Sá leikmaður sem hefur stærsta landsvæðið samanlagt við fjölda fanga vinnur leikinn. Gó er þekkt fyrir að vera taktískt flókið spil þrátt fyrir einfaldar reglur. == Gangur leiks == Gó er spilað á leikborði sem kallast ''goban'' ( 碁盤) á japönsku, ''qípán'' (棋盤) á kínversku og ''badukan'' (바둑판) á kóresku.<ref>{{Cite web|url=https://gomagic.org/go-term/goban/|title=Goban|website=Go Magic|language=en-US|access-date=2026-06-02}}</ref> Almennt er borðið með 19x19 hnit af línum, en það eru til 13x13 og 9x9 útgáfur sem stytta gang leiksins. Steinar eru lagðir á skurðpunktana á línunum, en ekki inn í reitina sem þær mynda. Hver leikmaður velur sér öskju af einlitum steinvölum, svörtum eða hvítum, og sá svarti byrjar leikinn. Tilteknir skurðpunktar á borðinu eru merktir með stærri punkti, og kallast þeir stjörnupunktar (staðsettir á fjórðu, tíundu og sextándu línu). Þegar verið er að spila með byrjendum, þá eru settir forgjafar-steinar af þeirra lit á þessa stjörnupunkta til þess að jafna leikinn. Annars er borðið venjulega autt í upphafi leiks. === Reglur === Það eru í raun einungis tvær grunnreglur sem þarf að kunna til að geta spilað.<ref>{{Cite web|url=https://www.britgo.org/howtoplaygo|title=How to Play Go {{!}} British Go Association|website=www.britgo.org|access-date=2026-06-02}}</ref> # Steinn (eða hópur af steinum sem snertast á línunum) sem er á borðinu þarf að hafa í það minnsta 1 opna leið út frá sér til að halda lífi, eða með öðrum orðum þá þurfa þeir að geta „andað“. #* Ef steinn/hópur hefur ekki lengur neinar opnar leiðir hjá sér, þá „kafnar“ hann og steinarnir eru þá teknir til fanga af andstæði og fjarlægðir af borðinu. # Það er bannað að framkvæma aðgerð sem færir leikinn í fyrri borðstöðu, það þarf að gera eitthvað nýtt. Þar sem reglurnar eru svo einfaldar, þá er í raun ekkert aldurstakmark á þessum leik eins lengi og viðkomandi getur skilið reglurnar. Það sem gerir leikinn flókinn er þegar leikspilarar beita kænsku sinni til að ná yfirráðum á borðinu. Í grunninn þá er það sá sem hefur eignað sér stærsta svæðið á borðinu í samræmi við þann fjölda af steinum sem þeir hafa fangað sem vinnur leikinn.Það eru nokkrar aðferðir til að reikna stigin. === Helstu hugtök === {| class="wikitable" |+Helstu hugtökin í Gó !Hugtak !Lýsing |- |Frelsi (e. liberties) |Þetta eru opnar leiðir sem eru í kringum steina á borðinu. Steinar sem eru tengdir saman á línunum deila þessu frelsi. Hægt er að hugsa um þetta frelsi sem leiðir fyrir steininn/hópinn að „anda“ og þegar allar leiðir lokast og steinninn er umkringdur þá „kafnar“ hann og er þá tekinn af borðinu. |- |''Atari'' |Atari er hvað það kallast þegar steinn/hópur hefur aðeins eitt frelsi eftir. Þetta er mjög svipað og þegar maður segjir skák í tafli til að segja að það sé hægt að drepa kónginn. Það er hins vegar ekki nauðsynlegt að bregðast við því í Gó eða láta andstæðinginn vita, en gott að vera meðvitaður um það. |- |Augu |Þegar hópur af samlitum steinum nær að umkringja stakan auðan punkt, þá kallast það auga. Andstæðingur getur ekki sett sinn stein í eyðuna því þá myndi hann samstundis „kafna“ og verða tekinn til fanga (nema aðgerðin kæfði hópinn, ef þetta var þeirra síðasti auði punktur). Ef hópur af steinum nær að mynda sér tvö augu, þá er það búið að tryggja sér líf, því andstæðingur getur þá aldrei fangað hópinn. |- |Fangi |Steinar sem eru fjarlægðir af borðinu og geymdir fyrir stigagjöf í lok leiks. |- |Landsvæði |Auða svæðið sem viðkomandi hefur náð að umkringja með sínum lit í gangi leiks. |- |''Komi'' |Auka stig sem sá sem lék hvítan fær í lok leiks í skaðabætur fyrir að vera seinni til leiks, þetta er til þess að leiðrétta stigagjöf. |} === Leikslok og stigagjöf === Það eru tvær leiðir til að reikna út stigin í lok leiks, samkvæmt japönskum reglum eða kínverskum reglum. Það getur stundum verið lúmskt að finna út hvor hefur meira landsvæði í flóknari leikjum. # Japanska kerfið: #* Það sem telst sem stig: landsvæði og fangaðir steinar. #* Einföld leið til að sjá úr þessu er að setja alla fangana inn á borðið aftur til að fylla inn í landsvæði andstæðingsins. Sá sem hefur meira autt landsvæði að því loknu er augljóslega sigurvegarinn.<ref>{{Vefheimild|url=https://reglur.spilavinir.is/go-reglur-en_is.pdf|titill=Spilareglur fyrir nýja Go leikmenn|útgefandi=Íslenska Go félagið|ár=2023}}</ref> #* Útreiknun: landsvæði (autt svæði) - fangaðir steinar + komi = lokastig # Kínverska kerfið #* Það sem telst sem stig: landsvæði og eftirlifandi steinar á borðinu. #* Útreikningur: landsvæði (autt svæði) + steinarnir á borðinu + komi = lokastig == Tignir og stöður == Gó er með sitt kerfi til að gefa til kynna hæfni viðkomandi í leiknum sem svipar mjög til og beltakerfin í sjálfsvarnaríþróttum.<ref>{{Cite web|url=https://gomagic.org/go-ranks-ratings-kyu-dan-and-elo-rating/|title=Go Ranks & Ratings: Kyu, Dan and Elo|last=Magic|first=Go|date=2025-01-10|website=Go Magic|language=en-US|access-date=2026-06-02}}</ref> Að ná 1.dan er jafngilt því að vera með svarta beltið í þessu kerfi. Munurinn á hverju þrepi á sama stigi er einn forgjafar-steinn, sem dæmi; ef 5k leikmaður spilar á móti 1k leikmanni, þá þyrfti 5k spilarinn fjóra forgjafar-steina til að jafna leikinn. {| class="wikitable" |+ !Tegund stöðu !Millibil !Stig |- |Tveggja-stafa ''kyu'' |30–21k |Byrjandi |- |Tveggja-stafa ''kyu'' |20–10k |Hversdagslegur |- |Stök-tala ''kyu'' |9–1k |Miðstig / Félagsmaður |- |Áhugasamur ''dan'' |1–7d |Framúrskarandi |- |Faglegur ''dan'' |1–9p |Atvinnumaður |} Það er einnig sérstakir titlar eins og framúrskarandi-titillinn 8.dan og atvinnu-titillinn 10.dan, en það er umfram þetta kerfi. Þrátt fyrir að flestar stofnanir nota þetta stöðukerfi þá er enginn alþjóðleg samhæfing. Aðferðirnar sem eru notaðar til að reikna út og afhenda þessar stöður geta verið mismunandi eftir löndum og á rafrænum Gó leikjaþjónum. Þetta þýðir að sá sem gæti verið 3.kyu í einu landi geti verið talinn sem 5.kyu í því næsta.<ref>{{Cite web|url=https://senseis.xmp.net/?RankWorldwideComparison|title=Rank - worldwide comparison at Sensei's Library|website=senseis.xmp.net|access-date=2026-06-02}}</ref> ==Gó spilað af tölvum== Gó er talið erfiðara en skák, alla vega tókst tölvum mun síðar að ná yfirburðum yfir mönnum í þeirri grein. Það tókst með AlphaGo gervigreindarforritinu frá Google, sem síðar var endurbætt í AlphaGo Zero, og svo útvíkkað í þriðju útgáfunni undir nafninu Alpha Zero yfir í forrit sem getur lært og spilað marga sams konar leiki (þ.e. allar upplýsingar eru þekktar á borðinu), m.a. gó og skák og vinnur fólk þeim (og aðrar skáktölvur/forrit). Ólíkt hefðbundum skákforritum, notast þessi forrit við annars vegar tauganet og líka svokallaða Monte-Carlo trjáaleit (e. Monte-Carlo tree search, MCTS). == Spilað á Íslandi == [[Íslenska Go Félagið]] var formlega stofnað 6. september 2014, en það hafði verið virkur hópur í einhver ár þar á undan.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.facebook.com/Icelandic.Go.Association/posts/1583734358512158/|titill=Icelandic Go Association officially founded|útgefandi=Íslenska Go Félagið (á facebook)|mánuðurskoðað=2. júní|árskoðað=2026}}</ref> == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://gomagic.org/ GoMagic.org] * [https://www.facebook.com/Icelandic.Go.Association/ Íslenska Go Félagið á facebook] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Hefðbundin borðspil]] t3iev63v1j6kst6zq5jynjbu3sv4ny1 1965226 1965216 2026-06-02T21:30:17Z MyraMidnight 41218 Orða villur leiðréttar 1965226 wikitext text/x-wiki {{leikur | title = Gó | image_link = FloorGoban.JPG | image_size = 300px | years = 548 f.Kr. (elsta tilvitnun) til nútímans | genre = [[Borðspil]] | players = 2 | setup_time = Örstutt | playing_time = {{ubl|Almennt: 20–90 mínútur|Keppnis: 1–6 klst. eða lengur*}} | random_chance = Engin | AKA = {{ubl|Weiqí ([[Kínverska|zh]])|Igo ([[Japanska|jp]])|Paduk/Baduk ([[Kóreska|ko]])}} | footnotes = <nowiki>*</nowiki>Þegar verið er að keppa þá geta leikir staðið yfir 16 klst og skiptast þá í margar lotur yfir tveggja daga tímabil. }} '''Gó''' er [[borðspil]] sem tveir spila og reyna að ná yfirráðum yfir sem mestu landsvæði á leikborðinu. Leikurinn kemur upphaflega frá [[Kína]] fyrir meira en 2500 árum síðan og er talið vera það borðspil sem hefur verið spilað lengst samfleitt í sögu mannkyns.<ref>{{Cite web|url=https://gomagic.org/history-of-go/|title=The Brief History of Go: A Chronicle from Ancient Times to Worldwide Acclaim|last=Magic|first=Go|date=2024-01-31|website=Go Magic|language=en-US|access-date=2026-06-02}}</ref> Könnun frá árinu 2016 sem [[International Go Federation]] tók á 75 meðlimaþjóðum segjir að þá voru yfir 46 milljón manns á heimsvísu sem kunnu að spila Gó, þar af var meirihlutinn frá [[Austur-Asía|Austur Asíu]] þar sem spilið er vinsælast.<ref>{{Vefheimild|url=https://intergofed.org/wp-content/uploads/2025/01/2016_Go_population_report.pdf|titill=Go Population Survey|útgefandi=The International Go Federation|ár=2016}}</ref> Það er kallað ''wéiqí'' á [[kínverska|kínversku]] ([[hefðbundin kínverska]]: 圍棋; [[einfölduð kínverska]]: 围棋), ''igo'' (囲碁) eða ''go'' (碁) á [[japanska|japönsku]], og ''baduk'' á [[kóreska|kóresku]] ([[hangúl]]: 바둑). Spilið á uppruna sinn í [[Kína]] löngu áður en elstu ritheimildir á [[5. öldin f.Kr.|5. öld f.Kr.]] geta þess. Það er vinsælast í [[Austur-Asía|Austur-Asíu]], en hefur á síðari árum notið nokkurra vinsælda annars staðar líka. Leikmenn skiptast á að spila steinum í sínum lit, annaðhvort svörtum eða hvítum, á leikborð. Markmið leiksinns er að safna stigum sem fást annars vegar með því að umkringja "landsvæði" og hinsvegar með því að umkringja steina andstæðingsinns og þannig breyta þeim í "fanga". Sá leikmaður sem hefur stærsta landsvæðið samanlagt við fjölda fanga vinnur leikinn. Gó er þekkt fyrir að vera taktískt flókið spil þrátt fyrir einfaldar reglur. == Gangur leiks == Gó er spilað á leikborði sem kallast ''goban'' ( 碁盤) á japönsku, ''qípán'' (棋盤) á kínversku og ''badukan'' (바둑판) á kóresku.<ref>{{Cite web|url=https://gomagic.org/go-term/goban/|title=Goban|website=Go Magic|language=en-US|access-date=2026-06-02}}</ref> Almennt er borðið með 19x19 hnit af línum, en það eru til 13x13 og 9x9 útgáfur sem stytta gang leiksins. Steinar eru lagðir á skurðpunktana á línunum, en ekki inn í reitina sem þær mynda. Hver leikmaður velur sér öskju af einlitum steinvölum, svörtum eða hvítum, og sá svarti byrjar leikinn. Tilteknir skurðpunktar á borðinu eru merktir með stærri punkti, og kallast þeir stjörnupunktar (staðsettir á fjórðu, tíundu og sextándu línu). Þegar verið er að spila með byrjendum, þá eru settir forgjafar-steinar af þeirra lit á þessa stjörnupunkta til þess að jafna leikinn. Annars er borðið venjulega autt í upphafi leiks. === Reglur === Það eru í raun einungis tvær grunnreglur sem þarf að kunna til að geta spilað.<ref>{{Cite web|url=https://www.britgo.org/howtoplaygo|title=How to Play Go {{!}} British Go Association|website=www.britgo.org|access-date=2026-06-02}}</ref> # Steinn (eða hópur af steinum sem snertast á línunum) sem er á borðinu þarf að hafa í það minnsta 1 opna leið út frá sér til að halda lífi, eða með öðrum orðum þá þurfa þeir að geta „andað“. #* Ef steinn/hópur hefur ekki lengur neinar opnar leiðir hjá sér, þá „kafnar“ hann og steinarnir eru þá teknir til fanga af andstæði og fjarlægðir af borðinu. # Það er bannað að framkvæma aðgerð sem færir leikinn í fyrri borðstöðu, það þarf að gera eitthvað nýtt. Þar sem reglurnar eru svo einfaldar, þá er í raun ekkert aldurstakmark á þessum leik eins lengi og viðkomandi getur skilið reglurnar. Það sem gerir leikinn flókinn er þegar leikspilarar beita kænsku sinni til að ná yfirráðum á borðinu. Í grunninn þá er það sá sem hefur eignað sér stærsta svæðið á borðinu í samræmi við þann fjölda af steinum sem þeir hafa fangað sem vinnur leikinn.Það eru nokkrar aðferðir til að reikna stigin. === Helstu hugtök === {| class="wikitable" |+Helstu hugtökin í Gó !Hugtak !Lýsing |- |Frelsi (e. liberties) |Þetta eru opnar leiðir sem eru í kringum steina á borðinu. Steinar sem eru tengdir saman á línunum deila þessu frelsi. Hægt er að hugsa um þetta frelsi sem leiðir fyrir steininn/hópinn að „anda“ og þegar allar leiðir lokast og steinninn er umkringdur þá „kafnar“ hann og er þá tekinn af borðinu. |- |''Atari'' |Atari er hvað það kallast þegar steinn/hópur hefur aðeins eitt frelsi eftir. Þetta er mjög svipað og þegar maður segjir skák í tafli til að segja að það sé hægt að drepa kónginn. Það er hins vegar ekki nauðsynlegt að bregðast við því í Gó eða láta andstæðinginn vita, en gott að vera meðvitaður um það. |- |Augu |Þegar hópur af samlitum steinum nær að umkringja stakan auðan punkt, þá kallast það auga. Andstæðingur getur ekki sett sinn stein í eyðuna því þá myndi hann samstundis „kafna“ og verða tekinn til fanga (nema aðgerðin kæfði hópinn, ef þetta var þeirra síðasti auði punktur). Ef hópur af steinum nær að mynda sér tvö augu, þá er það búið að tryggja sér líf, því andstæðingur getur þá aldrei fangað hópinn. |- |Fangi |Steinar sem eru fjarlægðir af borðinu og geymdir fyrir stigagjöf í lok leiks. |- |Landsvæði |Auða svæðið sem viðkomandi hefur náð að umkringja með sínum lit í gangi leiks. |- |''Komi'' |Auka stig sem sá sem lék hvítan fær í lok leiks í skaðabætur fyrir að vera seinni til leiks, þetta er til þess að leiðrétta stigagjöf. |} === Leikslok og stigagjöf === Það eru tvær leiðir til að reikna út stigin í lok leiks, samkvæmt japönskum reglum eða kínverskum reglum. Það getur stundum verið lúmskt að finna út hvor hefur meira landsvæði í flóknari leikjum. # Japanska kerfið: #* Það sem telst sem stig: landsvæði og fangaðir steinar. #* Einföld leið til að sjá úr þessu er að setja alla fangana inn á borðið aftur til að fylla inn í landsvæði andstæðingsins. Sá sem hefur meira autt landsvæði að því loknu er augljóslega sigurvegarinn.<ref>{{Vefheimild|url=https://reglur.spilavinir.is/go-reglur-en_is.pdf|titill=Spilareglur fyrir nýja Go leikmenn|útgefandi=Íslenska Go félagið|ár=2023}}</ref> #* Útreiknun: landsvæði (autt svæði) - fangaðir steinar + komi = lokastig # Kínverska kerfið #* Það sem telst sem stig: landsvæði og eftirlifandi steinar á borðinu. #* Útreikningur: landsvæði (autt svæði) + steinarnir á borðinu + komi = lokastig == Tignir og stöður == Gó er með sitt kerfi til að gefa til kynna hæfni viðkomandi í leiknum sem er svipað og beltakerfin í sjálfsvarnaríþróttum.<ref>{{Cite web|url=https://gomagic.org/go-ranks-ratings-kyu-dan-and-elo-rating/|title=Go Ranks & Ratings: Kyu, Dan and Elo|last=Magic|first=Go|date=2025-01-10|website=Go Magic|language=en-US|access-date=2026-06-02}}</ref> Að ná 1.dan er jafngilt því að vera með svarta beltið í þessu kerfi. Munurinn á hverju þrepi á sama stigi er einn forgjafar-steinn, sem dæmi; ef 5k leikmaður spilar á móti 1k leikmanni, þá þyrfti 5k spilarinn fjóra forgjafar-steina til að jafna leikinn. {| class="wikitable" |+ !Tegund stöðu !Millibil !Stig |- |Tveggja-stafa ''kyu'' |30–21k |Byrjandi |- |Tveggja-stafa ''kyu'' |20–10k |Hversdagslegur |- |Stök-tala ''kyu'' |9–1k |Miðstig / Félagsmaður |- |Áhugasamur ''dan'' |1–7d |Framúrskarandi |- |Faglegur ''dan'' |1–9p |Atvinnumaður |} Það er einnig sérstakir titlar eins og framúrskarandi-titillinn8.kyu og atvinnu-titillinn 10.dan, en það er umfram þetta kerfi. Þrátt fyrir að flestar stofnanir nota þetta stöðukerfi þá er enginn alþjóðleg samhæfing. Aðferðirnar sem eru notaðar til að reikna út og afhenda þessar stöður geta verið mismunandi eftir löndum og á rafrænum Gó leikjaþjónum. Þetta þýðir að sá sem gæti verið 3.kyu í einu landi geti verið talinn sem 5.kyu í því næsta.<ref>{{Cite web|url=https://senseis.xmp.net/?RankWorldwideComparison|title=Rank - worldwide comparison at Sensei's Library|website=senseis.xmp.net|access-date=2026-06-02}}</ref> ==Gó spilað af tölvum== Gó er talið erfiðara en skák, alla vega tókst tölvum mun síðar að ná yfirburðum yfir mönnum í þeirri grein. Það tókst með AlphaGo gervigreindarforritinu frá Google, sem síðar var endurbætt í AlphaGo Zero, og svo útvíkkað í þriðju útgáfunni undir nafninu Alpha Zero yfir í forrit sem getur lært og spilað marga sams konar leiki (þ.e. allar upplýsingar eru þekktar á borðinu), m.a. gó og skák og vinnur fólk þeim (og aðrar skáktölvur/forrit). Ólíkt hefðbundum skákforritum, notast þessi forrit við annars vegar tauganet og líka svokallaða Monte-Carlo trjáaleit (e. Monte-Carlo tree search, MCTS). == Spilað á Íslandi == [[Íslenska Go Félagið]] var formlega stofnað 6. september 2014, en það hafði verið virkur hópur í einhver ár þar á undan.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.facebook.com/Icelandic.Go.Association/posts/1583734358512158/|titill=Icelandic Go Association officially founded|útgefandi=Íslenska Go Félagið (á facebook)|mánuðurskoðað=2. júní|árskoðað=2026}}</ref> == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://gomagic.org/ GoMagic.org] * [https://www.facebook.com/Icelandic.Go.Association/ Íslenska Go Félagið á facebook] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Hefðbundin borðspil]] csmqe4ukf92eu45ewuj25tkdi1kx3kp 0 62515 1965265 1964876 2026-06-03T09:19:33Z MyraMidnight 41218 Bæti inn meira um sögu karate á íslandi, sérstaklega þar áður en Santos kom inn í söguna sem virtist svo óljóst (sem ég var að vinna á í sandkassanum, margt meira eftir að bætast). 1965265 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Motobu_Choki2.jpg|thumb|right|150px|Karate krefst mikillar einbeitingar.]] '''Karate''' ([[japanska]]: 空手, orðrétt: „tóm hönd“) er [[Asía|austurasísk]] [[sjálfsvarnaríþrótt]] sem á rætur sínar að rekja til [[Japan]]s, [[Okinawa]] og [[Ryukyu-eyjar|Ryukyu-eyja]] og á endanum til [[Kína|kínversks]] [[kenpo]] og [[kung fu]]. Í karate eru veitt högg bæði með krepptum hnefa og opinni hendi og spörk auk þess sem olnbogar og hné eru notuð til að koma höggi á andstæðinginn. Karate er vinsæl keppnisíþrótt víða um heim. Mörg afbrigði eru til. Meðal þeirra vinsælustu eru [[Shotokan karate]], [[Goju-ryu karate]], [[Wado-ryu karate]] og [[Kyokushin kaikan]]. == Karate á Íslandi == Áhugi íslendinga á karate er hægt að rekja til 1960, þegar meðlimir úr glímufélaginu Ármann fóru að kynna japönsku íþróttina [[júdó]] fyrir almenningi og ýmis afbrigði hennar, þar á meðal karate.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1326366?iabr=on#page/n17/mode/1up|titill=Judo - hin fágaða íþrótt Japana kynnt almenningi hér|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=13. janúar|ár=1960|bls=18}}</ref> Árið 1965 var Jón Geir Árnason beðinn um að útskýra hvað karate væri, fyrst hann var á meðal þeirra fáu íslendinga sem voru að stunda karate og sýndi áhuga á því að stofna hóp fyrir íþróttina hér á landi.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1370156?iabr=on#page/n29/mode/1up|titill=Hvað er karate?|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=27. október|ár=1965|bls=30}}</ref> Fréttamenn fengu tækifærið til að kynnast og fjalla um karate árið 1966, þegar tveir karate meistarar frá [[Japan]] komu til Íslands í boði Judokan félagsins til að bjóða íslendingum námskeið í karate. Þeir hétu Toshiaki Tani og Akimasa Shimonishi og voru báðir tveir stúdentar frá Doshisha háskólanum í [[Kyoto]] og 3.dan í karate. Tani hafði nú þegar farið um Finnland, Svíþjóð, Danmörku og Frakkland til að kynna íþrótt sína og myndi svo halda áfram til Bandaríkjana eftir dvöl sína á Íslandi.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1380428?iabr=on#page/n29/mode/1up|titill=Sýna og kenna karate|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=1. desember|ár=1966|bls=30}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1380604?iabr=on#page/n25/mode/1up|titill=Japanskir meistarar hér kynna og kenna karate|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=7. desember|ár=1966|bls=26}}</ref> Námskeiðið var haldið í æfingasal Judokan í húsi Júpiters og Mars á [[Kirkjusandur|Kirkjusandi]].<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1381634#page/n19/mode/2up|titill=Karate|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=13. janúar|ár=1967|bls=20}}</ref> Karate spratt aftur upp þegar [[Reynir Santos]] sýndi karate á afmæli Júdófélagi Ármanns árið 1970. Hann var 3.dan í ''shotokan'' karate og hafði náð þeim titil árið 1962.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://karatedo.is/reynir-santos/|title=Reynir Santos – Karatefélag Reykjavíkur|access-date=2026-05-31}}</ref> Þetta sama ár flutti habb á Biskupstungur í Árnessýslu og kenndi þar karate. Upphaflega kom hann til Íslands með Bandaríska hernum þar sem hann var staðsettur á Keflavíkurvelli og hafði meira segja komið fram í sjónvarpinu einhvern tíman á árunum 1968-1969.<ref name=":1" /> [[Reynir Santos]] hefur verið kallaður faðir Karate á Íslandi<ref>{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/02/02.-%C3%81rssk%C3%BDrsla-KA%C3%8D-1985-texti.pdf|titill=Ársskýsla Karatesamband Íslands 1985|útgefandi=KAÍ|mánuður=22. nóvember|ár=1985|bls=15}}</ref>, þar sem hann byrjaði að kenna íþróttina í Reykjavík árið 1972 í húsnæði Júdófélags Reykjavíkur sem leiddi til stofnun [[Karatefélag Reykjavíkur|Karatefélags Reykjavíkur]] árið 1973. Reynir stofnaði Karatefélag Vestmannaeyja þegar hann flutti þangað árið 1973 og stofnaði seinna ''Karatefélag Íslands'' árið 1975 (sem var seinna breytt í ''Shotokan Karatefélagið'', sem sá um útgáfu Karate blaðsins) þegar hann fluttist aftur til Reykjavíkur.<ref>{{Cite web|url=https://karatedo.is/reynir-santos/|title=Reynir Santos – Karatefélag Reykjavíkur|language=en-US|access-date=2026-05-30}}</ref><ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/04/Karatebla%C3%B0i%C3%B0-3-1982.pdf|titill=Karate på Island|útgefandi=Karateblaðið, 2tbl, 2.árg.|mánuður=Október|ár=1982|bls=17}}</ref> Karatefélagið Þórshamar iðkar ''shotokan'' karate. Karatefélag Reykjavíkur iðkar ''goju ryu'' karate. == Karate félög og deildir == Þessar upplýsingar koma að mestu leiti frá '''Karatesambandi Íslands.'''<ref>{{Cite web|url=https://kai.is/karatefelog-og-deildir/|title=Karatefélög og -deildir {{!}} Karatesamband Íslands|access-date=2026-05-30}}</ref> === Karatefélög === * [[Karatefélag Reykjavíkur]], stofnað 13. september 1973.<ref>{{Cite web|url=https://karatedo.is/reykjaviks-karate-club/|title=English – Karatefélag Reykjavíkur|language=en-US|access-date=2026-05-30}}</ref> * [[Karatefélagið Þórshamar]], stofnað 27. maí 1979.<ref>{{Cite web|url=http://gamli.thorshamar.is/um_felagid.html|title=Karatefélagið Þórshamar|website=gamli.thorshamar.is|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521002125/http://gamli.thorshamar.is/um_felagid.html|archive-date=2024-05-21|access-date=2026-05-30}}</ref> * [[Karatefélag Akraness]], stofnað haustið 1990.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/7114253#page/n17/mode/2up|titill=ÍA hornið|höfundur=Skessuhorn|safnmánuður=26. nóvember|safnár=1998|bls=18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ia.is/karate-stjorn/|title=Karate – Stjórn – Íþróttabandalag Akraness|language=is|access-date=2026-05-30}}</ref> * [[Karatefélag Akureyrar]], upphaflega stofnað 1975<ref name=":0" />, endurstofnað október 2008.<ref>{{Cite web|url=https://karateakureyri.is/?page_id=2|title=Um félagið|website=Karatefélag Akureyrar|access-date=2026-05-30}}</ref> * [[Karatefélag Suðurlands]], stofnað 17. janúar 2010.<ref>{{Cite web|url=http://karatefelag.weebly.com/um-feacutelagieth.html|title=Um félagið|website=Karatefélag Suðurlands|access-date=2026-05-30}}</ref> * [[Karatefélag Vestmannaeyja]], endurstofnað 12. desember 2012.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.facebook.com/252538758148327/|titill=Karatefélag Vestmannaeyja á Facebook|mánuðurskoðað=30. maí|árskoðað=2026}}</ref> === Karatedeildir === * Karatedeild [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingar]] * Karatedeild [[Breiðablik|Breiðabliks]] * Karatedeild [[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnis]] * Karatedeild [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] * Karatedeild [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkis]] * Karatedeild [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkings]] * Karatedeild [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [http://www.kai.is/ Karatesamband Íslands] * [http://www.karate.is/ Karate.is - Karatefélagið Þórshamar] * [http://www.itkf.org/ International Traditional Karate Federation] * [http://www.jka.or.jp/english/e_index.html Japan Karate Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130128192919/http://www.jka.or.jp/english/e_index.html |date=2013-01-28 }} * [http://www.wkf.net/ World Karate Federation] [[Flokkur:Karate| ]] j27n49qqi1kbpgqekvtlv161eqlbbku 1965266 1965265 2026-06-03T09:21:55Z MyraMidnight 41218 smá klaufaleg stafsetningarvilla leiðrétt 1965266 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Motobu_Choki2.jpg|thumb|right|150px|Karate krefst mikillar einbeitingar.]] '''Karate''' ([[japanska]]: 空手, orðrétt: „tóm hönd“) er [[Asía|austurasísk]] [[sjálfsvarnaríþrótt]] sem á rætur sínar að rekja til [[Japan]]s, [[Okinawa]] og [[Ryukyu-eyjar|Ryukyu-eyja]] og á endanum til [[Kína|kínversks]] [[kenpo]] og [[kung fu]]. Í karate eru veitt högg bæði með krepptum hnefa og opinni hendi og spörk auk þess sem olnbogar og hné eru notuð til að koma höggi á andstæðinginn. Karate er vinsæl keppnisíþrótt víða um heim. Mörg afbrigði eru til. Meðal þeirra vinsælustu eru [[Shotokan karate]], [[Goju-ryu karate]], [[Wado-ryu karate]] og [[Kyokushin kaikan]]. == Karate á Íslandi == Áhugi íslendinga á karate er hægt að rekja til 1960, þegar meðlimir úr glímufélaginu Ármann fóru að kynna japönsku íþróttina [[júdó]] fyrir almenningi og ýmis afbrigði hennar, þar á meðal karate.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1326366?iabr=on#page/n17/mode/1up|titill=Judo - hin fágaða íþrótt Japana kynnt almenningi hér|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=13. janúar|ár=1960|bls=18}}</ref> Árið 1965 var Jón Geir Árnason beðinn um að útskýra hvað karate væri, fyrst hann var á meðal þeirra fáu íslendinga sem voru að stunda karate og sýndi áhuga á því að stofna hóp fyrir íþróttina hér á landi.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1370156?iabr=on#page/n29/mode/1up|titill=Hvað er karate?|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=27. október|ár=1965|bls=30}}</ref> Fréttamenn fengu tækifærið til að kynnast og fjalla um karate árið 1966, þegar tveir karate meistarar frá [[Japan]] komu til Íslands í boði Judokan félagsins til að bjóða íslendingum námskeið í karate. Þeir hétu Toshiaki Tani og Akimasa Shimonishi og voru báðir tveir stúdentar frá Doshisha háskólanum í [[Kyoto]] og 3.dan í karate. Tani hafði nú þegar farið um Finnland, Svíþjóð, Danmörku og Frakkland til að kynna íþrótt sína og myndi svo halda áfram til Bandaríkjana eftir dvöl sína á Íslandi.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1380428?iabr=on#page/n29/mode/1up|titill=Sýna og kenna karate|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=1. desember|ár=1966|bls=30}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1380604?iabr=on#page/n25/mode/1up|titill=Japanskir meistarar hér kynna og kenna karate|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=7. desember|ár=1966|bls=26}}</ref> Námskeiðið var haldið í æfingasal Judokan í húsi Júpiters og Mars á [[Kirkjusandur|Kirkjusandi]].<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1381634#page/n19/mode/2up|titill=Karate|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=13. janúar|ár=1967|bls=20}}</ref> Karate spratt aftur upp þegar [[Reynir Santos]] sýndi karate á afmæli Júdófélagi Ármanns árið 1970. Hann var 3.dan í ''shotokan'' karate og hafði náð þeim titil árið 1962.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://karatedo.is/reynir-santos/|title=Reynir Santos – Karatefélag Reykjavíkur|access-date=2026-05-31}}</ref> Þetta sama ár flutti hann á Biskupstungur í Árnessýslu og kenndi þar karate. Upphaflega kom hann til Íslands með Bandaríska hernum þar sem hann var staðsettur á Keflavíkurvelli og hafði meira segja komið fram í sjónvarpinu einhvern tíman á árunum 1968-1969.<ref name=":1" /> [[Reynir Santos]] hefur verið kallaður faðir Karate á Íslandi<ref>{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/02/02.-%C3%81rssk%C3%BDrsla-KA%C3%8D-1985-texti.pdf|titill=Ársskýsla Karatesamband Íslands 1985|útgefandi=KAÍ|mánuður=22. nóvember|ár=1985|bls=15}}</ref>, þar sem hann byrjaði að kenna íþróttina í Reykjavík árið 1972 í húsnæði Júdófélags Reykjavíkur sem leiddi til stofnun [[Karatefélag Reykjavíkur|Karatefélags Reykjavíkur]] árið 1973. Reynir stofnaði Karatefélag Vestmannaeyja þegar hann flutti þangað árið 1973 og stofnaði seinna ''Karatefélag Íslands'' árið 1975 (sem var seinna breytt í ''Shotokan Karatefélagið'', sem sá um útgáfu Karate blaðsins) þegar hann fluttist aftur til Reykjavíkur.<ref>{{Cite web|url=https://karatedo.is/reynir-santos/|title=Reynir Santos – Karatefélag Reykjavíkur|language=en-US|access-date=2026-05-30}}</ref><ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/04/Karatebla%C3%B0i%C3%B0-3-1982.pdf|titill=Karate på Island|útgefandi=Karateblaðið, 2tbl, 2.árg.|mánuður=Október|ár=1982|bls=17}}</ref> Karatefélagið Þórshamar iðkar ''shotokan'' karate. Karatefélag Reykjavíkur iðkar ''goju ryu'' karate. == Karate félög og deildir == Þessar upplýsingar koma að mestu leiti frá '''Karatesambandi Íslands.'''<ref>{{Cite web|url=https://kai.is/karatefelog-og-deildir/|title=Karatefélög og -deildir {{!}} Karatesamband Íslands|access-date=2026-05-30}}</ref> === Karatefélög === * [[Karatefélag Reykjavíkur]], stofnað 13. september 1973.<ref>{{Cite web|url=https://karatedo.is/reykjaviks-karate-club/|title=English – Karatefélag Reykjavíkur|language=en-US|access-date=2026-05-30}}</ref> * [[Karatefélagið Þórshamar]], stofnað 27. maí 1979.<ref>{{Cite web|url=http://gamli.thorshamar.is/um_felagid.html|title=Karatefélagið Þórshamar|website=gamli.thorshamar.is|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521002125/http://gamli.thorshamar.is/um_felagid.html|archive-date=2024-05-21|access-date=2026-05-30}}</ref> * [[Karatefélag Akraness]], stofnað haustið 1990.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/7114253#page/n17/mode/2up|titill=ÍA hornið|höfundur=Skessuhorn|safnmánuður=26. nóvember|safnár=1998|bls=18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ia.is/karate-stjorn/|title=Karate – Stjórn – Íþróttabandalag Akraness|language=is|access-date=2026-05-30}}</ref> * [[Karatefélag Akureyrar]], upphaflega stofnað 1975<ref name=":0" />, endurstofnað október 2008.<ref>{{Cite web|url=https://karateakureyri.is/?page_id=2|title=Um félagið|website=Karatefélag Akureyrar|access-date=2026-05-30}}</ref> * [[Karatefélag Suðurlands]], stofnað 17. janúar 2010.<ref>{{Cite web|url=http://karatefelag.weebly.com/um-feacutelagieth.html|title=Um félagið|website=Karatefélag Suðurlands|access-date=2026-05-30}}</ref> * [[Karatefélag Vestmannaeyja]], endurstofnað 12. desember 2012.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.facebook.com/252538758148327/|titill=Karatefélag Vestmannaeyja á Facebook|mánuðurskoðað=30. maí|árskoðað=2026}}</ref> === Karatedeildir === * Karatedeild [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingar]] * Karatedeild [[Breiðablik|Breiðabliks]] * Karatedeild [[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnis]] * Karatedeild [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] * Karatedeild [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkis]] * Karatedeild [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkings]] * Karatedeild [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [http://www.kai.is/ Karatesamband Íslands] * [http://www.karate.is/ Karate.is - Karatefélagið Þórshamar] * [http://www.itkf.org/ International Traditional Karate Federation] * [http://www.jka.or.jp/english/e_index.html Japan Karate Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130128192919/http://www.jka.or.jp/english/e_index.html |date=2013-01-28 }} * [http://www.wkf.net/ World Karate Federation] [[Flokkur:Karate| ]] 8ngo1im7n1z41djv5891fy0nrfam20n 10 67492 1965248 1872923 2026-06-03T06:33:28Z Bjarki S 9 sameining 1965248 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} | Þingeyjarsveit = 1 | Múlaþing = 2 | Skaftárhreppur = 3 | Sveitarfélagið Hornafjörður = 4 | Skagafjörður = 5 | Borgarbyggð = 6 | Húnabyggð = 7 | Norðurþing = 8 | Bláskógabyggð = 9 | Rangárþing ytra = 10 | Húnaþing vestra = 11 | Ásahreppur = 12 | Langanesbyggð = 13 | Dalabyggð = 14 | Ísafjarðarbær = 15 | Skeiða- og Gnúpverjahreppur = 16 | Vopnafjarðarhreppur = 17 | Strandabyggð = 18 | Rangárþing eystra = 19 | Eyjafjarðarsveit = 20 | Fjarðabyggð = 21 | Fljótsdalshreppur = 22 | Vesturbyggð = 23 | Hrunamannahreppur = 24 | Reykhólahreppur = 25 | Grímsnes- og Grafningshreppur = 26 | Hörgársveit = 27 | Súðavíkurhreppur = 28 | Mýrdalshreppur = 29 | Sveitarfélagið Ölfus = 30 | Árneshreppur = 31 | Snæfellsbær = 32 | Dalvíkurbyggð = 33 | Hvalfjarðarsveit = 34 | Kaldrananeshreppur = 35 | Grýtubakkahreppur = 36 | Grindavíkurbær = 37 | Eyja- og Miklaholtshreppur = 38 | Fjallabyggð = 39 | Flóahreppur = 40 | Kjósarhreppur = 41 | Reykjavíkurborg = 42 | Sveitarfélagið Stykkishólmur = 43 | Tjörneshreppur = 44 | Mosfellsbær = 45 | Hafnarfjarðarkaupstaður = 46 | Sveitarfélagið Vogar = 47 | Sveitarfélagið Árborg = 48 | Grundarfjarðarbær = 49 | Reykjanesbær = 50 | Akureyrarbær = 51 | Kópavogsbær = 52 | Bolungarvíkurkaupstaður = 53 | Suðurnesjabær = 54 | Svalbarðsstrandarhreppur = 55 | Sveitarfélagið Skagaströnd = 56 | Garðabær = 57 | Vestmannaeyjabær = 58 | Akraneskaupstaður = 59 | Hveragerðisbær = 60 | Seltjarnarnesbær = 61 }} dsymug6p3lamr26ziqueiyufwy7r2ov 10 67493 1965245 1872922 2026-06-03T06:30:06Z Bjarki S 9 sameining 1965245 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} | Akraneskaupstaður = 9 | Akureyrarbær = 136 | Árneshreppur = 705 | Ásahreppur = 2943 | Bláskógabyggð = 3300 | Húnabyggð = 4489 | Bolungarvíkurkaupstaður = 108 | Borgarbyggð = 5143 | Dalabyggð = 2427 | Dalvíkurbyggð = 597 | Eyja- og Miklaholtshreppur = 384 | Eyjafjarðarsveit = 1775 | Fjallabyggð = 364 | Fjarðabyggð = 1615 | Fljótsdalshreppur = 1517 | Flóahreppur = 289 | Garðabær = 46 | Grindavíkurbær = 423 | Grímsnes- og Grafningshreppur = 899 | Grundarfjarðarbær = 149 | Grýtubakkahreppur = 431 | Hafnarfjarðarkaupstaður = 174 | Sveitarfélagið Stykkishólmur = 243 | Hrunamannahreppur = 1375 | Húnaþing vestra = 3023 | Hvalfjarðarsveit = 481 | Hveragerðisbær = 9 | Hörgársveit = 894 | Ísafjarðarbær = 2380 | Kaldrananeshreppur = 458 | Kjósarhreppur = 284 | Kópavogsbær = 110 | Langanesbyggð = 2483 | Mosfellsbær = 186 | Múlaþing = 10671 | Mýrdalshreppur = 749 | Norðurþing = 3732 | Rangárþing eystra = 1832 | Rangárþing ytra = 3194 | Reykhólahreppur = 1096 | Reykjanesbær = 145 | Reykjavíkurborg = 244 | Seltjarnarnesbær = 2 | Skaftárhreppur = 6943 | Skeiða- og Gnúpverjahreppur = 2232 | Snæfellsbær = 682 | Strandabyggð = 1834 | Suðurnesjabær = 82 | Súðavíkurhreppur = 750 | Svalbarðsstrandarhreppur = 54 | Sveitarfélagið Árborg = 157 | Sveitarfélagið Hornafjörður = 6309 | Skagafjörður = 5543 | Sveitarfélagið Skagaströnd = 53 | Sveitarfélagið Vogar = 164 | Sveitarfélagið Ölfus = 736 | Tjörneshreppur = 199 | Vestmannaeyjabær = 16 | Vesturbyggð = 1511 | Vopnafjarðarhreppur = 1903 | Þingeyjarsveit = 12021 }} np1zswof4pvu2xts6snce69g40ac44y 10 67494 1965249 1950405 2026-06-03T06:34:44Z Bjarki S 9 sameining 1965249 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} | Reykjavíkurborg = 1 | Kópavogsbær = 2 | Hafnarfjarðarkaupstaður = 3 | Reykjanesbær = 4 | Garðabær = 5 | Akureyrarbær = 6 | Mosfellsbær = 7 | Sveitarfélagið Árborg = 8 | Akraneskaupstaður = 9 | Múlaþing = 10 | Fjarðabyggð = 11 | Seltjarnarnesbær = 12 | Vestmannaeyjabær = 13 | Skagafjörður = 14 | Suðurnesjabær = 15 | Borgarbyggð = 16 | Ísafjarðarbær = 17 | Hveragerðisbær = 18 | Norðurþing = 19 | Sveitarfélagið Ölfus = 20 | Sveitarfélagið Hornafjörður = 21 | Rangárþing eystra = 22 | Fjallabyggð = 23 | Rangárþing ytra = 24 | Dalvíkurbyggð = 25 | Sveitarfélagið Vogar = 26 | Snæfellsbær = 27 | Þingeyjarsveit = 28 | Bláskógabyggð = 29 | Húnabyggð = 30 | Sveitarfélagið Stykkishólmur = 31 | Vesturbyggð = 32 | Eyjafjarðarsveit = 33 | Húnaþing vestra = 34 | Mýrdalshreppur = 35 | Bolungarvíkurkaupstaður = 36 | Hörgársveit = 37 | Hrunamannahreppur = 38 | Grundarfjarðarbær = 39 | Grindavíkurbær = 40 | Hvalfjarðarsveit = 41 | Flóahreppur = 42 | Skeiða- og Gnúpverjahreppur = 43 | Grímsnes- og Grafningshreppur = 44 | Dalabyggð = 45 | Skaftárhreppur = 46 | Vopnafjarðarhreppur = 47 | Langanesbyggð = 48 | Svalbarðsstrandarhreppur = 49 | Sveitarfélagið Skagaströnd = 50 | Strandabyggð = 51 | Grýtubakkahreppur = 52 | Kjósarhreppur = 53 | Ásahreppur = 54 | Reykhólahreppur = 55 | Súðavíkurhreppur = 56 | Eyja- og Miklaholtshreppur = 57 | Kaldrananeshreppur = 58 | Fljótsdalshreppur = 59 | Árneshreppur = 60 | Tjörneshreppur = 61 | dagur = 1. janúar | ár = 2026 | #default = }}<noinclude> {{documentation|content=Snið sem skilar íbúasæti sveitarfélaga. Gögn frá {{Íbúafjöldi sveitarfélaga/íbúasæti|dagur}} {{Íbúafjöldi sveitarfélaga/íbúasæti|ár}}. == Notkun == : <code><nowiki>{{Íbúafjöldi sveitarfélaga/íbúasæti|Reykjanesbær}}</nowiki></code> &rarr; {{Íbúafjöldi sveitarfélaga/íbúasæti|Reykjanesbær}} == TemplateData == {{Collapse top|title=TemplateData fyrir VisualEditor}} {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "1": { "label": "Sveitarfélag", "example": "Reykjanesbær", "required": true } }, "description": "Skilar íbúasæti sveitarfélaga." } </templatedata> {{Collapse bottom}} }}</noinclude> e1i2r1tulgi1eaidgfmi30c11hmz1es 0 67517 1965201 1965008 2026-06-02T14:09:22Z TKSnaevarr 53243 1965201 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Adolf Hitler | mynd = Bundesarchiv Bild 183-H1216-0500-002, Adolf Hitler.jpg | myndatexti1 = Adolf Hitler árið 1938. | titill= [[Kanslari Þýskalands]] | stjórnartíð_start = 30. janúar 1933 | stjórnartíð_end = 30. apríl 1945 | forseti = [[Paul von Hindenburg]] (1933–1934) | forveri = [[Kurt von Schleicher]] | eftirmaður = [[Joseph Goebbels]] | titill2= [[Führer|Foringi]] Þýskalands | stjórnartíð_start2 = 2. ágúst 1934 | stjórnartíð_end2 = 30. apríl 1945 | forveri2 = [[Paul von Hindenburg]] (forseti) | eftirmaður2 = [[Karl Dönitz]] (forseti) | embætti3= [[Führer|Foringi]] [[Nasistaflokkurinn|Nasistaflokksins]] | stjórnartíð_start3 = 29. júlí 1921 | stjórnartíð_end3 = 30. apríl 1945 | staðgengill3 = [[Rudolf Hess]] (1933–1941) | forveri3 = [[Anton Drexler]] (formaður) | eftirmaður3 = [[Martin Bormann]] (flokksráðherra) | fæddur = {{fæðingardagur|1889|4|20}} | fæðingarstaður = [[Braunau am Inn]], [[Austurríki-Ungverjaland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1945|4|30|1889|4|20}}<ref>{{Vísindavefurinn|878|Hvenær dó Hitler?|höfundur=Haukur Már Helgason|dags=5. september 2000|skoðað=18. apríl 2024}}</ref> | dánarstaður= [[Berlín]], [[Þriðja ríkið|Þýskalandi]] | orsök_dauða = [[Sjálfsmorð]] | þekktur_fyrir = | starf = Hermaður, stjórnmálamaður | stjórnmálaflokkur = [[Nasistaflokkurinn]] | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | maki = {{gifting|[[Eva Braun]]|1945}}<ref>{{Vísindavefurinn|55661|Átti Hitler konu og börn?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=13. apríl 2010|skoðað=18. apríl 2024}}</ref> | foreldrar = [[Alois Hitler]] og [[Klara Hitler]] | undirskrift = Signatur Adolf Hitler.svg }} '''Adolf Hitler''' ([[20. apríl]] [[1889]] – [[30. apríl]] [[1945]]) var [[Kanslari Þýskalands|kanslari]] [[Þýskaland]]s á árunum [[1933]]-[[1945]] og á árunum [[1934]]-[[1945]] „[[Führer|foringi]] og kanslari“ ([[þýska]]: ''Führer und Reichskanzler'') [[Þýskaland]]s. Hitler fæddist í [[Braunau am Inn]] í [[Austurríki-Ungverjaland]]i, nálægt þýsku landamærunum. Hann var fjórði í röð sex barna [[Alois Hitler]] og konu hans, [[Klara Hitler|Klöru]]. Sem ungur maður reyndi Hitler að komast inn í [[Listaháskólinn í Vín|listaháskólann í Vín]], en var hafnað. Þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] braust út gerðist hann sjálfboðaliði í bæverska hernum og barðist á vesturvígstöðvunum fyrir Þjóðverja nær allt stríðið, þar til hann særðist þann 15. október 1918 eftir [[Efnavopn|gasárás]] og var fluttur á herspítala. Eftir ósigur Þjóðverja settist Hitler að í [[München]] í [[Bæjaraland]]i og gekk 1919 í stjórnmálaflokk sem seinna var kallaður [[Nasistaflokkurinn]]. Hitler varð formaður þess flokks 1921 og leiddi flokkinn til æviloka. Árið 1923 tók hann þátt í misheppnaðri valdaránstilraun í München sem nefnd hefur verið [[Bjórkjallarauppreisnin|bjórkjallarauppreisnin]]. Hann var fangelsaður í kjölfarið og skrifaði bókina ''[[Mein Kampf]]'' á meðan á fangelsisvistinni stóð, en hann var látinn laus úr haldi eftir níu mánuði. Hitler komst til valda árið 1933 en þá var hann útnefndur kanslari Þýskalands af [[Paul von Hindenburg]], [[Ríkisforseti|forseta Þýskalands]]. Eftir fráfall Hindenburgs árið eftir tók Hitler sér titil kanslara og foringja og var í reynd orðinn [[einræðisherra]] í Þýskalandi. Á valdatíma sínum leiddi Hitler Þýskaland í stríð við flestar nágrannaþjóðir sínar. Með innrás Þjóðverja í [[Pólland]] 1939 hófst [[seinni heimsstyrjöldin]] sem lauk með algerum ósigri Þjóðverja sex árum síðar. Á meðan stríðinu stóð frömdu [[Wehrmacht|þýski herinn]] og [[Schutzstaffel|SS-sveitir]] Nasistaflokksins gríðarlega [[Stríðsglæpur|stríðsglæpi]] og [[Glæpur gegn mannúð|glæpi gegn mannúð]], en [[Helförin]] og gjöreyðingarstríðið gegn [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] voru á meðal þessara voðaverka. Á lokadögum stríðsins, þegar [[Rauði herinn]] hafði nánast alla [[Berlín]] á sínu valdi, framdi Hitler [[sjálfsmorð]] í [[Foringjabyrgið|neðanjarðarbyrgi í Berlín]] sem hann hafði hafst við í frá upphafi árs 1945, ásamt eiginkonu sinni, [[Eva Braun|Evu Braun]], en þau höfðu gift sig tveimur dögum fyrr. Sagnfræðingurinn [[Ian Kershaw]] hefur lýst Hitler sem „holdgervingu illskunnar í nútímastjórnmálum“.{{sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} Undir stjórn Hitlers og áhrifum frá hugmyndafræði [[kynþáttahyggja|kynþáttahyggju]] bar stjórn nasista ábyrgð á þjóðarmorði um sex milljóna Gyðinga og milljóna annarra fórnarlamba sem hann og fylgismenn hans álitu „undirmálsfólk“ (''[[Untermensch]]en'') eða félagslega óæskilegt. Hitler og stjórn nasista báru líka ábyrgð á morðum á um 19,3 milljónum almennra borgara og stríðsfanga. Að auk dóu 28,7 milljón hermenn og almennir borgarar vegna stríðsátakanna í Evrópu. Aldrei í sögunni hafa jafnmargir látið lífið í stríði og í síðari heimsstyrjöld. ==Æviágrip== Adolf Hitler fæddist þann 20. apríl 1889 í bænum [[Braunau am Inn]] í [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríki-Ungverjalandi]] (þar sem nú er [[Austurríki]]), nálægt landamærunum við [[þýska keisaraveldið]]. Þegar Hitler var þriggja ára flutti fjölskyldan til [[Passau]] í Þýskalandi. Þar áskotnaðist Hitler [[Bæjaraland|bæverskur]] hreimur sem hann átti eftir að tala með alla ævi. Fjölskyldan flutti aftur til Austurríkis árið 1894 og settist að í [[Leonding]], nálægt [[Linz]].<ref name=lifandivísindi/> Faðir Hitlers, [[Alois Hitler|Alois]], var embættismaður hjá tollgæslunni og ætlaðist til þess að Adolf myndi feta svipaða braut í lífinu og hann. Adolf lét sig hins vegar dreyma um að verða listamaður og deildi oft við föður sinn um framtíðaráætlanir sínar. Hann átti þó í nánu sambandi við móður sína, [[Klara Hitler|Klöru]], sem sá alfarið um uppeldi hans.<ref name=lifandivísindi>{{Vefheimild|titill=Adolf Hitler – maðurinn sem táldró heila þjóð|mánuður=18. febrúar|ár=2022|mánuðurskoðað=14. mars|árskoðað= 2022|útgefandi=''[[Lifandi saga]]''|url=https://visindi.is/adolf-hitler-madurinn-sem-taldro-heila-thjod/}}</ref> Líkt og margir þýskumælandi Austurríkismenn fór Hitler að aðhyllast þýska [[Þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]] á unga aldri. Hann lýsti því yfir að hann væri tryggur Þýskalandi en ekki Austurríki og hataðist við hið aldurhnigna [[Habsborgaraveldið|Habsborgaraveldi]] fyrir að ríkja yfir mörgum fjölbreyttum þjóðum en ekki einni þýskri þjóð. Árið 1907 flutti Hitler til [[Vín (Austurríki)|Vínarborgar]] og sótti um inngöngu í [[Listaháskólinn í Vín|listaháskólann þar í borg]] en var hafnað tvisvar.<ref name=hindenburgoghitler/> Á árum Hitlers í Vín varð hann fyrir áhrifum af [[Kynþáttahyggja|kynþáttahyggju]] og [[Gyðingahatur|gyðingahatri]] og sagðist síðar sjálfur hafa farið að hata gyðinga á þessum tíma.<ref name=hindenburgoghitler/> Hann flutti til [[München]] í Þýskalandi árið 1913. Hitler var kvaddur í austurrísk-ungverska herinn þann 5. febrúar 1914 en þegar hann kom til [[Salzburg|Salzborgar]] þótti hann ekki hæfur til herþjónustu og fékk undanþágu frá herkvaðningunni. ===Fyrri heimsstyrjöldin=== [[File:Hitler 1921.jpg|thumb|left|Hitler sem hermaður í fyrri heimsstyrjöldinni.]] Þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] braust út í ágúst árið 1914 bauð Hitler sig viljugur fram í þýska herinn í [[Bæjaraland|Bæjaralandi]]. Hann var staðsettur í varafótgönguliði og gerðist sendiboði á vesturvígstöðvunum í Frakklandi og Belgíu á meðan á stríðinu stóð. Hann var viðstaddur orrusturnar við [[Orrustan við Ypres|Ypres]], [[Orrustan við Somme|Somme]], [[Orrustan við Arras|Arras]] og [[Orrustan við Passchendaele|Passchendaele]] og særðist í orrustunni við Somme. Hitler hlaut nokkur heiðursverðlaun fyrir hugrekki með frammistöðu sinni í stríðinu. Hitler lýsti stríðinu síðar sem „bestu reynslu lífs síns“. Hann varð enn meiri þjóðernissinni við herþjónustu sína og var mjög brugðið þegar Þýskaland gafst upp fyrir [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] í nóvember árið 1918. Líkt og margir þjóðernissinnar aðhylltist Hitler þá kenningu að Þýskaland hefði ekki í raun verið sigrað á vígvellinum heldur hefði þýski herinn verið „[[Rýtingurinn í bakið|stunginn í bakið]]“ af svikulum stjórnmálamönnum, gyðingum og marxistum heima fyrir. Líkt og mörgum Þjóðverjum bauð Hitler við skilmálum [[Versalasamningurinn|Versalasamningsins]] og nýtti sér síðar óánægju Þjóðverja með hann til að komast til valda. ===Byrjun stjórnmálaferilsins=== Hitler sneri aftur til München eftir stríðið og vann áfram í hernum. Árið 1919 gekk hann í þýska verkamannaflokkinn (''Deutsche Arbeiterpartei'' eða DAP). Þar kynntist hann [[Dietrich Eckart]], einum stofnanda flokksins, og gerðist pólitískur lærlingur hans. Flokkurinn breytti nafni sínu í [[Nasistaflokkurinn|Þjóðernissósíalíska þýska verkamannaflokkinn]] (''Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei'' eða NSDAP), eða Nasistaflokkinn, árið 1920. Hitler hannaði einkennistákn flokksins í formi [[hakakross]] í hvítum hring á rauðum fleti. Hitler lauk herþjónustu sinni þann 31. mars árið 1920 og hóf fullt starf fyrir Nasistaflokkinn. Hitler varð fljótt alræmdur fyrir ofsafengnar ræður sínar þar sem hann fordæmdi Versalasamninginn, pólitíska andstæðinga sína og sérstaklega [[Marxismi|marxista]] og [[Gyðingar|gyðinga]]. Hitler sagði sig úr flokknum þann 11. júní 1921 þegar andófsmenn innan flokksins reyndu að koma á samruna við þýska sósíalistaflokkinn. Þar sem Hitler var frægasti og færasti ræðumaður Nasistaflokksins féllst miðstjórn flokksins á að gera hann að flokksformanni og hætta við samrunann til þess að missa hann ekki úr röðum sínum. ===Bjórkjallarauppreisnin=== Árið 1923 fékk Hitler hershöfðingjann [[Erich Ludendorff]] úr fyrri heimsstyrjöldinni til liðs við sig og reyndi að fremja valdarán sem varð síðar kallað [[bjórkjallarauppreisnin]]. Hitler vildi líkja eftir „[[Gangan til Rómar|Rómargöngu]]“ [[Benito Mussolini]] með því að ræna völdum í Bæjaralandi og síðan skora á ríkisstjórnina í Berlín. Þann 8. nóvember ruddust Hitler og stormsveitir nasista inn á 3.000 manna fjöldasamkomu í bjórkjallaranum Bürgerbräukeller í München.<ref>{{Tímarit.is|5401|Afturhaldsbyltingin hafin |útgáfudagsetning=10. nóvember 1923|blað=[[Alþýðublaðið]]|blaðsíða=1}}</ref> Hitler lýsti því yfir að bylting væri hafin og að hann hefði myndað nýja ríkisstjórn ásamt Ludendorff. Næsta dag gengu Hitler og stuðningsmenn hans frá bjórkjallaranum að stríðsráðuneyti Bæjaralands en lögreglan yfirbugaði þá. Sextán nasistar og fjórir lögreglumenn létust í átökunum. ===Fangavist=== Þann 11. nóvember 1923 var Hitler handtekinn fyrir landráð. Þann 1. apríl næsta ár var Hitler dæmdur til fimm ára fangelsisvistar í [[Landsberg-fangelsi]] vegna valdaránstilraunarinnar. Í fangelsinu var tekið mjúkt á Hitler og hann fékk reglulega bréf frá aðdáendum sínum og heimsóknir frá meðlimum nasistaflokksins. Hitler var að endingu náðaður af hæstarétti Bæjaralands og honum sleppt þann 20. desember 1924, eftir aðeins rúmt ár í fangelsi.<ref>{{Tímarit.is|4291706|Menn sem settu svip á öldina: Adolf Hitler|blað=[[Samvinnan]]|útgáfudagsetning=1. apríl 1968|blaðsíða=12-18}}</ref> Á meðan hann var í fangelsi samdi Hitler fyrsta bindi bókarinnar ''[[Mein Kampf]]'' (''Barátta mín'') ásamt ritara sínum, [[Rudolf Hess]]. Bókin var sjálfsævisaga sem lýsti hugmyndafræði Hitlers. Í bókinni koma fram áætlanir hans um að skapa þýskt samfélag byggt á grundvelli kynþáttar og gefið í skyn að fremja verði [[þjóðarmorð]] í þessu skyni.<ref>{{Vefheimild|titill=Hve mikið hagnaðist Hitler á útgáfu Mein Kampf?|mánuður=4. október|ár=2021|mánuðurskoðað=14. mars|árskoðað=2022|útgefandi=''[[Lifandi vísindi]]''|url=https://visindi.is/hve-mikid-hagnadist-hitler-a-utgafu-mein-kampf/}}</ref> ===Leiðin til valda=== [[Mynd:Bundesarchiv Bild 183-S38324, Tag von Potsdam, Adolf Hitler, Paul v. Hindenburg.jpg|thumb|right|Hitler tekur í hönd [[Paul von Hindenburg]] forseta þann 21. mars árið 1933.]] Þegar Hitler var sleppt úr fangelsi var þýski efnahagurinn á bataveg og því erfiðara fyrir hann að vinna nasistaflokknum stuðning. Þýski efnahagurinn leið hins vegar fyrir efnahagshrunið í Bandaríkjunum árið 1929 þegar [[kreppan mikla]] hófst. Hitler og flokksmenn hann nýttu sér efnahagskreppuna og lofuðu að fella Versalasamninginn úr gildi, styrkja efnahaginn og skapa ný störf ef þeir kæmust til valda. Árið 1930 vann nasistaflokkurinn 18,3 prósent greiddra atkvæða og 107 þingsæti á ríkisþinginu<ref name=hindenburgoghitler/> og varð þar með næststærsti stjórnmálaflokkurinn í Þýskalandi. Hitler bauð sig fram í forsetakosningum Þýskalands árið 1932 á móti [[Paul von Hindenburg]]. Hann lenti í öðru sæti í báðum umferðum kosninganna og hlaut 35 prósent atkvæða í hinni seinni.<ref>{{Tímarit.is|16527|Hindenburg kjörinn forseti Þýskalands|útgáfudagsetning=11. apríl 1932|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=2}}</ref><ref>{{Tímarit.is|4352634|Einræðið í Þýskalandi |útgáfudagsetning=22. apríl 1933|blað=[[Fálkinn]]|blaðsíða=6-7}}</ref> Þótt Hitler hefði tapað forsetakjörinu sýndi stuðningurinn við hann að [[nasismi]]nn var orðinn alvarlegt afl í þýskum stjórnmálum. Í júlí sama ár vann nasistaflokkurinn 230 sæti í þingkosningum og varð í fyrsta sinn stærsti flokkurinn á þýska ríkisþinginu. Stjórnarkreppa ríkti í Þýskalandi og þrýst var á Hindenburg forseta að skipa Hitler kanslara „óháðan þingflokkum“. Eftir að tvær þingkosningar höfðu verið haldnar í júlí og nóvember 1932 án þess að neinum flokki tækist að mynda meirihlutastjórn féllst Hindenburg loks með semingi á að skipa Hitler kanslara. Hitler tók við embættinu þann 30. janúar 1933.<ref>{{Tímarit.is|4352650|Einræðis-kanslarinn|útgáfudagsetning=29. apríl 1933|blað=[[Fálkinn]]|blaðsíða=6-7}}</ref> ===Tilurð einræðisríkis=== Enn ríkti pattstaða í þýskum stjórnmálum og því bað Hitler Hindenburg að leysa upp þingið og kalla til nýrra kosninga snemma í mars. Þann 27. febrúar var kveikt í [[Ríkisþinghúsið í Berlín|ríkisþinghúsinu í Berlín]]. Íkveikjumaðurinn var hollenskur kommúnisti að nafni [[Marinus van der Lubbe]] og því töldu nasistarnir íkveikjuna vera til marks um samsæri kommúnista til að taka völdin. Hitler bað Hindenburg að setja tilskipun sem nam úr gildi borgaraleg réttindi og leyfði ríkisstjórninni að handtaka grunaða samsærismenn án réttarhalda. Tilskipunin var í samræmi við stjórnarskrá [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins]], sem leyfði forsetanum að setja tilskipanir í neyðarástandi. Með tilskipuninni bældi Hitler niður alla virkni [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|þýska kommúnistaflokksins]] og handtók um 4.000 meðlimi hans fyrir kosningarnar, sem haldnar voru þann 6. mars 1933. Engu að síður tókst nasistaflokknum enn ekki að ná hreinum þingmeirihluta í kosningunum og þurfti því að endurnýja stjórnarsamstarfið við flokk Hindenburgs. Þann 24. mars var kosið um ný lög á ríkisþinginu sem leyfðu ríkisstjórn Hitlers að setja lög án samþykkis þingsins í fjögur ár. Lögin máttu brjóta í bága við stjórnarskrána nema í undantekningartilvikum. Þar sem lögin vörðuðu stjórnarskrána þurfti stuðning tvo þriðju þingmanna til að staðfesta þau. Fyrir atkvæðagreiðsluna handtók Hitler því alla 81 þingmenn kommúnistaflokksins og kom í veg fyrir að margir þingmenn [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmannaflokksins]] gætu mætt. [[Hermann Göring]], þá forseti þingsins, kvað á um að atkvæði þingmanna sem mættu ekki í atkvæðagreiðsluna yrðu ekki talin með. Lokaniðurstaða atkvæðagreiðslunnar var að 441 þingmenn kusu með og 84 á móti lögunum. Allir viðstaddir þingflokkar nema Jafnaðarmenn studdu lagasetninguna og þar með varð Þýskaland í reynd að einræðisríki. ===Þriðja ríkið=== [[File:Benito Mussolini and Adolf Hitler.jpg|thumb|left|Hitler ásamt [[Benito Mussolini]] árið 1937.]] Stuttu eftir lagasetninguna var Jafnaðarmannaflokkurinn bannaður. Þann 2. maí 1933 voru öll [[Stéttarfélag|stéttarfélög]] bönnuð og leiðtogar þeirra handteknir. Þann 14. júlí var lýst yfir að nasistaflokkurinn væri eini löglegi stjórnmálaflokkurinn í Þýskalandi. Á [[nótt hinna löngu hnífa]], frá 30. júní til 2. júlí 1934, voru andstæðingar Hitlers innan stormsveitanna myrtir. Í kjölfarið var herinn hreinsaður af öllum herforingjum sem ekki þóttu nógu hlynntir nasistum. Hindenburg lést þann 2. ágúst 1934. Daginn áður hafði ríkisstjórn Hitlers sett lög sem leystu upp forsetaembættið eftir dauða Hindenburgs og sameinuðu völd þess kanslaraembættinu. Þar með varð Hitler formlega „foringi og kanslari Þýskalands“ (''[[Führer]] und Reichskanzler'') og varð í senn [[ríkisstjórnarleiðtogi]] og [[þjóðhöfðingi]] landsins.<ref name=hindenburgoghitler>{{Tímarit.is|2293432|Hindenburg og Hitler |útgáfudagsetning=1. júní 1934|blað=[[Óðinn (tímarit)|Óðinn]]|blaðsíða=49-52}}</ref> Á næstu árum stóð ríkisstjórn Hitlers fyrir stórfelldri uppbyggingu innviða í Þýskalandi og bjó þýska efnahaginn undir stríð. Á þessum tíma voru nýir þjóðvegir, járnbrautir og stíflur byggðar í Þýskalandi. [[Atvinnuleysi]] minnkaði<ref name=uppgangurhitlers>{{Tímarit.is|4355452|Uppgangur Hitlers |útgáfudagsetning=2. maí 1936|blað=[[Fálkinn]]|blaðsíða=4-5}}</ref> úr sex milljónum í eina milljón frá 1932 til 1936. Hins vegar lengdist vinnuvikan, meðallaun lækkuðu og framfærslukostnaður hækkaði. Enduruppbyggingin var fjármögnuð með skuldabréfum, með því að prenta peninga, og með því að leggja hald á eignir óvina ríkisins, sérstaklega gyðinga. Ríkisstjórnin tók einnig markvissa stefnu í húshönnun og [[Albert Speer]] var falið að endurhanna Berlín í klassískum stíl.<ref>{{Tímarit.is|3312298|Speer og sannleikurinn|útgáfudagsetning=8. febrúar 1997|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|höfundur=Óli Jón Jónsson|blaðsíða=16-17}}</ref> Þýskaland sagði sig úr [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalaginu]] í október árið 1933. Í mars árið 1935 lýsti Hitler því yfir að þýski herinn yrði stækkaður og myndi telja til sín um 600.000 hermenn, sex sinnum meira en var leyft í [[Versalasamningurinn|Versalasamningnum]]. Þjóðverjar hertóku afvopnaða svæðið í Rínarlandi í mars 1936. Sama ár sendi Hitler hermenn til Spánar til þess að aðstoða þjóðernissinna undir stjórn [[Francisco Franco]] í [[Spænska borgarastyrjöldin|spænsku borgarastyrjöldinni]]. Þann 25. nóvember skrifuðu Þjóðverjar undir samning sem stofnaði andkommúnískt bandalag við [[Japanska keisaradæmið|Japan]], og síðar [[Ítalía|Ítalíu]]. Þetta bandalag lagði grunninn að [[Öxulveldin|Öxulveldunum]]. Hitler skipaði hernum að búa sig undir stríð til þess að skapa Þýskalandi „lífsrými“ eða „''lebensraum''“ ekki síðar en 1938. Þann 12. mars 1938 lýsti Hitler því yfir að [[Austurríki]] [[Anschluss|skyldi innlimað í Þýskaland]]. Síðan sneri hann sér að [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]] og gerði áætlun um að leggja allt landið undir sig. Hitler neyddist hins vegar til að hætta við innrásina í Tékkóslóvakíu þar sem Bretar hótuðu að hætta að selja Þjóðverjum olíu vegna málsins. Þann 29. október var kallað til ráðstefnu í München þar sem Hitler ræddi um stöðu þýskumælandi héraða innan Tékkóslóvakíu við Benito Mussolini og forsætisráðherra Bretlands og Frakklands, [[Neville Chamberlain]] og [[Édouard Daladier]]. Að endingu var [[Münchenarsamningurinn]] undirritaður og Þýskaland fékk að innlima þýskumælandi héröð í Tékkóslóvakíu. Hitler var þó ekki ánægður með niðurstöðuna þar sem hann hafði viljað leggja allt landið undir sig. ===Seinni heimsstyrjöldin=== [[Mynd:Bundesarchiv Bild 183-1987-0703-507, Berlin, Reichstagssitzung, Rede Adolf Hitler.jpg|thumb|right|Hitler lýsir yfir stríði gegn Bandaríkjunum á þýska ríkisþinginu þann 11. desember 1941.]] Þann 3. apríl skipaði Hitler þýska hernum að undirbúa innrás í [[Pólland]]. Til þess að tryggja að [[Sovétríkin|Sovétmenn]] skiptu sér ekki að innrásinni undirrituðu Þjóðverjar [[Molotov-Ribbentrop-sáttmálinn|griðarsáttmála við Sovétríkin]] þann 23. ágúst 1939. Í samningnum féllust Þjóðverjar og Sovétmenn á að skipta Póllandi á milli sín í þýsk og sovésk áhrifasvæði. Þann 1. september 1939 [[Innrásin í Pólland|réðust Þjóðverjar inn í Pólland]] og Bretar og Frakkar brugðust við með því að lýsa yfir stríði á hendur Þýskalandi. Þar með hófst [[seinni heimsstyrjöldin]]. Bretar og Frakkar voru þó tregir til að ráðast gegn Þýskalandi og gerðu ekki árás á meðan Þjóðverjar yfirbuguðu Pólverja. Því kölluðu fjölmiðlar þennan kafla stríðsins gjarnan „[[gervistríðið]]“. Þann 9. apríl [[Innrásin í Danmörku og Noreg|réðust Þjóðverjar inn í Danmörku og Noreg]] og hertóku bæði löndin. Þjóðverjar [[Orrustan um Frakkland|réðust síðan inn í Frakkland]] í maí árið 1940 og hertóku [[Belgía|Belgíu]], [[Lúxemborg]] og [[Holland]]. Á meðan á innrásinni í Frakkland stóð ákváðu Ítalir að ganga inn í styrjöldina ásamt Þjóðverjum og réðust á Frakkland úr suðri.<ref>{{Tímarit.is|1241334|Ítalir fóru í stríð með Þjóðverjum kl. 12 í nótt|útgáfudagsetning=11. júní 1940|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=2}}</ref> Frakkland neyddist til þess að undirrita friðarsáttmála þann 22. júní. Bretar sluppu með her sinn frá [[Dunkerque]] úr orrustunni um Frakkland og nýr forsætisráðherra þeirra, [[Winston Churchill]], neitaði að semja um frið við Þjóðverja. Hitler sendi því þýska flugherinn til að [[Orrustan um Bretland|ráðast á Bretland]] en tókst ekki að vinna bug á breska flughernum. Hitler var á hátindi vinsælda sinna í Þýskalandi eftir að hafa unnið svo skjótan sigur gegn Frakklandi. Þjóðverjar réðust árið 1941 inn í [[Júgóslavía|Júgóslavíu]], [[Grikkland]], [[Krít (eyja)|Krít]] og [[Írak]]. Þýskir hermenn voru einnig sendir til að styðja Ítala í [[Líbía|Líbíu]], [[Balkanskagi|Balkanskaga]] og [[Miðausturlönd|Miðaustrinu]]. Þann 22. júní 1941 rufu Þjóðverjar griðarsáttmálann við Sovétmenn og [[Innrásin í Sovétríkin|réðust inn í Sovétríkin]]. Ætlunin var að gera út af við Sovéríkin og sölsa undir sig náttúruauðlindir þeirra til þess að geta haldið hernaðinum gegn vesturveldunum áfram. Í fyrstu gekk innrás Þjóðverja vel og þýskir hermenn brutust um 500 kílómetra inn á sovéskt landsvæði. Þann 7. desember 1941 [[Árásin á Perluhöfn|réðust Japanir á Perluhöfn]] og hófu þannig stríð við [[Bandaríkin]]. Hitler lýsti yfir stríði gegn Bandaríkjunum til stuðnings við Japan fjórum dögum síðar. Vegna hinna fjölmörgu hernaðarsigra ársins 1940 var Hitler orðinn fullur oflætis og skipti sér æ meira af ákvörðunum þýsku hershöfðingjanna.<ref>{{Vísindavefurinn|3765|Hvernig töpuðu Þjóðverjar seinni heimsstyrjöldinni?|höfundur=Skúli Sæland|dags=30. september 2003|skoðað=18. apríl 2024}}</ref> Hitler neitaði að leyfa þýska hernum að hörfa frá [[Orrustan um Stalíngrad|orrustunni um Stalíngrad]] en þar létu um 200.000 hermenn Öxulveldanna lífið og 235.000 voru teknir til fanga. Þjóðverjar báðu síðan ósigur í [[Orrustan um Kúrsk|orrustunni um Kúrsk]] en upp frá því fór gæfan á austurvígstöðvunum að snúast Sovétmönnum í vil. Árið 1943 gerðu bandamenn [[Innrásin í Sikiley (1943)|innrás í Sikiley]] og Mussolini var steypt af stóli í Ítalíu. Næsta ár gerðu bandamenn síðan [[Innrásin í Normandí|innrás í Normandí]] og frelsuðu Frakkland undan hernámi Þjóðverja. Á þessum kafla stríðsins var mörgum þýskum herforingjum ljóst að Þýskaland ætti ósigur vísan og að áframhaldandi hollusta við Hitler gæti leitt til þess að landinu yrði gereytt. ===Síðustu dagar og sjálfsmorð Hitlers=== [[Mynd:Stars & Stripes & Hitler Dead2.jpg|thumb|left|Tilkynnt um dauða Hitlers í bandarísku dagblaði árið 1945.]] Síðla árs 1944 voru bæði [[rauði herinn]] og hersveitir Breta og Bandaríkjamanna farin að brjótast inn í Þýskaland. Þegar staðan virtist svörtust fyrir Þjóðverja vonaðist Hitler eftir eins konar kraftaverki sem myndi bjarga Þýskalandi á síðustu stundu líkt og hafði gerst árið 1759 í [[Sjö ára stríðið|sjö ára stríðinu]]. Þá hafði [[Elísabet Rússakeisaraynja|keisaraynja Rússlands]] látist stuttu eftir að Rússar hertóku Berlín og [[Pétur 3. Rússakeisari|eftirmaður hennar]], sem var Þýskalandsvinur, hafði umsvifalaust samið um frið við Þjóðverja. Þegar Hitler frétti af því að [[Franklin D. Roosevelt]] Bandaríkjaforseti væri látinn þann 12. apríl 1945 vonaðist hann til þess að sagan myndi endurtaka sig og að eftirmaður Roosevelt myndi semja um frið við Þjóðverja og jafnvel ganga í bandalag við þá gegn kommúnistunum. Þessi ósk rættist ekki og dauði Roosevelt breytti engu um samheldni bandamanna. Hitler flúði inn í [[Foringjabyrgið|neðanjarðarbyrgi í Berlín]] ásamt öðrum þýskum valdsmönnum. Hitler fannst að með því að tapa stríðinu hefði þýska þjóðin afsalað sér réttinum til að lifa og skipaði því fyrir að öllum iðnaðarinnviðum yrði eytt áður en þeir gætu fallið í hendur bandamanna. [[Albert Speer]] óhlýðnaðist þessari ósk. Þann 23. apríl hafði rauði herinn umkringt Berlín. Hitler kvæntist ástkonu sinni, [[Eva Braun|Evu Braun]], í borgaralegri athöfn í foringjabyrginu þann 29. apríl. Sama kvöld frétti Hitler af því að Mussolini hefði verið tekinn af lífi á Ítalíu. Næsta dag, er rauði herinn nálgaðist kanslarabygginguna, skaut Hitler sig og Eva Braun beit í eiturpillu til að deyja með honum. Í erfðaskrá Hitlers var mælt fyrir um að [[Joseph Goebbels]] tæki við sem kanslari og [[Karl Dönitz]] gerðist forseti. Eftir dauða Hitlers og Braun var bensíni hellt yfir lík þeirra og þau brennd fyrir utan foringjabyrgið.<ref>{{Vísindavefurinn|5930|Hvar er Adolf Hitler grafinn?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=15. maí 2006|skoðað=18. apríl 2024}}</ref> ==Líkamsleifar Hitlers== Hitler vildi ekki að Sovétmenn kæmust yfir og saurguðu líkamsleifar hans. Því skipaði hann svo fyrir að lík hans yrði brennt og síðan grafið eftir sjálfsmorð hans.<ref name=líkamsleifar>{{Vefheimild|titill=Samsæriskenningar og dauði Adolfs Hitlers |mánuður=10. júní|ár=2018|mánuðurskoðað=29. júní|árskoðað=2018|útgefandi=[[RÚV]]|url=http://www.ruv.is/frett/samsaeriskenningar-og-daudi-adolfs-hitlers|höfundur=Pálmi Jónasson}}</ref> Þegar Sovétmenn hertóku Berlín grófu þeir líkamsleifarnar upp og krufðu líkið. Þeir lýstu yfir að Hitler hefði fyrirfarið sér en leyfðu hinum bandamönnunum ekki að skoða niðurstöðurnar.<ref name=líkamsleifar/> Líkamsleifarnar voru faldar í hirslu Sovétmanna þar til þeim var eytt á áttunda áratugnum<ref name=líkamsleifar/> að tilskipan [[Júríj Andropov]]s, formanns sovésku leyniþjónustunnar. Það eina sem varðveittist var kjálkabein og brot úr höfuðkúpu. Árið 2018 fékk hópur franskra vísindamanna leyfi frá rússneskum stjórnvöldum til að rannsaka líkamsleifarnar. Eftir samanburð á tanngarðinum við eldri gögn komust þeir óyggjandi að þeirri niðurstöðu að um væri að ræða líkamsleifar Hitlers. Philippe Charlier, forsvarsmaður hópsins, lýsti því yfir í tímaritinu ''European Journal of Internal Medicine'' að samkvæmt niðurstöðu rannsóknarinnar væri enginn vafi væri á að Hitler hefði dáið árið 1945 og að þetta væru líkamsleifar hans.<ref name=líkamsleifar/> ==Arfleifð== [[File:Mahnstein.JPG|thumb|Minningarsteinn utan við húsið þar sem Hitler fæddist í [[Braunau am Inn]]. Á steininn er letrað ljóð sem merkir í lauslegri þýðingu: Fyrir frið, frelsi/og lýðræði/aldrei aftur fasismi/milljónir látinna aðvara [okkur].]] Samtímamenn lýstu því að þegar Hitler framdi sjálfsmorð hafi það verið eins og álögum hafi verið létt af fólki.{{sfn|Fest|1974|p=753}}{{sfn|Speer|1971|p=617}} Stuðningur við Hitler hafði hrunið þegar hann lést og fáir Þjóðverjar syrgðu hann. Kershaw álítur að flestir almennir borgarar og hermenn hafi verið of uppteknir við að bregðast við hruni landsins eða á flótta undan orrustum til að gefa andláti hans mikinn gaum.{{sfn|Kershaw|2012|pp=348–350}} Sagnfræðingurinn [[John Toland]] segir að nasisminn hafi „sprungið eins og sápukúla“ án leiðtoga síns.{{sfn|Toland|1992|p=892}} Kershaw hefur lýst Hitler sem „holdgervingi illskunnar í nútímastjórnmálum“,{{sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} og bætir við, „Aldrei fyrr í sögunni hefur slíkt hrun - efnislegt og siðferðilegt - tengst nafni eins manns“.{{sfn|Kershaw|2000b|p=841}} Stjórn Hitlers leiddi til heimsstyrjaldar, skildi eftir sig eyðileggingu og fátækt í Mið- og Austur-Evrópu og olli algjörri eyðileggingu Þýskalands, sem hefur verið kölluð „núllstundin“ (''[[Stunde Null]]'').{{sfn|Fischer|1995|p=569}} Stefnumál Hitlers ollu mannlegri þjáningu af áður óþekktri stærðargráðu.{{sfn|Del Testa|Lemoine|Strickland|2003|p=83}} Samkvæmt [[R. J. Rummel]] bar stjórn nasista ábyrgð á morðum á 19,3 milljónum almennra borgara og stríðsfanga.{{sfn|Rummel|1994|p=112}} Að auki létust 28,7 milljón hermenn og almennir borgarar vegna stríðsátaka í Evrópu í [[seinni heimsstyrjöld]].{{sfn|Rummel|1994|p=112}} Fjöldi almennra borgara sem létust í stríðinu á sér ekki hliðstæðu í hernaðarsögunni.{{sfn|Murray|Millett|2001|p=554}} Sagnfræðingar, heimspekingar og stjórnmálamenn nota oft hugtakið „[[illska]]“ þegar rætt er um stjórn nasista.{{sfn|Welch|2001|p=2}} Í mörgum Evrópulöndum er útbreiðsla nasisma og [[helfararafneitun]] refsiverð.{{sfn|Bazyler|2006|p=1}} Sagnfræðingurinn [[Friedrich Meinecke]] hefur sagt að Hitler hafi verið „eitt af bestu dæmunum um einstakt og óútreiknanlegt vald persónuleika í sögunni“.{{sfn|Shirer|1960|p=6}} Enski sagnfræðingurinn [[Hugh Trevor-Roper]] taldi hann „meðal hinna ‚hræðilegu einfaldara‘ sögunnar, sá sögulegasti og heimspekilegasti, en jafnframt sá grófasti, grimmasti og minnst drenglyndi landvinningamaður sem heimurinn hefur kynnst“.{{sfn|Hitler|Trevor-Roper|1988|p=xxxv}} Sagnfræðingurinn [[John Roberts (sagnfræðingur)|John M. Roberts]] taldi ósigur Hitlers marka endalok tímabils í Evrópusögunni þar sem Þýskaland var ráðandi afl.{{sfn|Roberts|1996|p=501}} Í stað þess kom [[Kalda stríðið]], heimsátök milli [[Vesturblokkin|Vesturblokkar]], með [[Bandaríkin]] í leiðtogahlutverki, og [[Austurblokkin|Austurblokkar]], sem [[Sovétríkin]] stýrðu.{{sfn|Lichtheim|1974|p=366}} Sagnfræðingurinn [[Sebastian Haffner]] fullyrðir að án Hitlers og hrakninga Gyðinga í Evrópu hefði nútímaríkið [[Ísrael]] aldrei orðið til. Hann telur líka að án Hitlers hefði [[afnýlenduvæðing]] fyrrum yfirráðasvæða Evrópulanda um allan heim frestast.{{sfn|Haffner|1979|pp=100–101}} Haffner segir að, fyrir utan [[Alexander mikli|Alexander mikla]], hafi Hitler haft meiri áhrif en nokkur önnur sambærileg söguleg persóna þar sem hann olli heimssögulegum breytingum á tiltölulega stuttum tíma.{{sfn|Haffner|1979|p=100}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * {{cite web | last = Bazyler | first = Michael J. | title = Holocaust Denial Laws and Other Legislation Criminalizing Promotion of Nazism | date = 25 December 2006 | website = [[Yad Vashem|Yad Vashem. The World Holocaust Remembrance Center]] | url = http://www1.yadvashem.org/yv/en/holocaust/insights/pdf/bazyler.pdf | access-date = 7 January 2013 }} * {{cite book | last1 = Del Testa | first1 = David W | last2 = Lemoine | first2 = Florence | last3 = Strickland | first3 = John | title = Government Leaders, Military Rulers, and Political Activists | year= 2003 | publisher = Greenwood Publishing Group | location = Westport | page = 83 | isbn = 978-1-57356-153-2 }} * {{cite book | last = Fest | first = Joachim C. | title = Hitler | location = London | publisher = Weidenfeld & Nicolson | year = 1974 | orig-year = 1973 | isbn = 978-0-297-76755-8 }} * {{cite book | last = Fischer | first = Klaus P. | title = Nazi Germany: A New History | url = https://archive.org/details/nazigermanynewhi0000fisc_h7i6 | location = London | publisher = Constable and Company | year = 1995 | isbn = 978-0-09-474910-8 }} * {{cite book| last = Haffner | first = Sebastian | author-link = Sebastian Haffner | title = The Meaning of Hitler | year = 1979 | publisher = Harvard University Press | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-674-55775-8 | url = https://archive.org/details/meaningofhitler00haff }} * {{cite book | last1 = Hitler | first1 = Adolf | last2 = Trevor-Roper | first2 = Hugh | author2-link = Hugh Trevor-Roper | title = Hitler's Table-Talk, 1941–1945: Hitler's Conversations Recorded by Martin Bormann | location = Oxford | publisher = Oxford University Press | year = 1988 | orig-year = 1953 | isbn = 978-0-19-285180-2 | title-link = Hitler's Table Talk }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = The End: Hitler's Germany, 1944–45 | url = https://archive.org/details/endhitlersgerman0000kers_i7u7 | year = 2012 | publisher = Penguin | location = London | isbn = 978-0-14-101421-0 | edition = Paperback * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = Hitler, 1936–1945: Nemesis | location = New York; London | publisher = W. W. Norton & Company | year = 2000b | isbn = 978-0-393-32252-1 | url = https://archive.org/details/hitler193645neme00kers }} }} * {{cite book| last = Kershaw | first = Ian | title = The Nazi Dictatorship: Problems and Perspectives of Interpretation | edition = 4 | location = London | publisher = Arnold | year = 2000a | orig-year = 1985 | isbn = 978-0-340-76028-4 | url = https://archive.org/details/nazidictatorship00kers }} * {{cite book | last = Lichtheim | first = George | author-link = George Lichtheim | title = Europe In The Twentieth Century | url = https://archive.org/details/europeintwentiet0000lich | location = London | publisher = Sphere Books | year = 1974 | isbn = 978-0-351-17192-5 }} * {{cite book | last1 = Murray | first1 = Williamson | last2 = Millett | first2 = Allan R. | title = A War to be Won: Fighting the Second World War | url = https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_0 | year = 2001 | orig-year = 2000 | publisher = Belknap Press of Harvard University Press | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-674-00680-5 }} * {{cite book | last = Roberts | first = G | title = Stalin's Wars: From World War to Cold War, 1939–1953 | url = https://archive.org/details/stalinswarsfromw0000robe | location = New Haven | publisher = Yale University Press | year = 2006 | isbn = 978-0-300-11204-7 }} * {{cite book | last = Rummel | first = Rudolph | author-link = Rudolph Rummel | title = Death by Government | year = 1994 | publisher = Transaction | location = New Brunswick, NJ | isbn = 978-1-56000-145-4 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/deathby_rum_1994_00_3431 }} * {{cite book | last = Shirer | first = William L. | author-link = William L. Shirer | title = The Rise and Fall of the Third Reich | publisher = Simon & Schuster | location = New York | year = 1960 | isbn = 978-0-671-62420-0 | title-link = The Rise and Fall of the Third Reich }} * {{cite book | last = Speer | first = Albert | author-link = Albert Speer | orig-year = 1969 | year = 1971 | title = Inside the Third Reich | publisher = Avon | location = New York | isbn = 978-0-380-00071-5 | title-link = Inside the Third Reich }} * {{cite book | last = Toland | first = John | title = Adolf Hitler | publisher = Anchor Books | location = New York | year = 1992 | orig-year = 1976 | isbn = 978-0-385-42053-2 }} * {{cite book | last = Welch | first = David | title = Hitler: Profile of a Dictator | url = https://archive.org/details/hitlerprofileofd0000welc | year = 2001 | publisher = Routledge | location = London | isbn = 978-0-415-25075-7 }} == Tenglar == {{Wikivitnun}} {{Commonscat|Adolf Hitler|Adolf Hitler}} * {{Tímarit.is|3293503|Hitler eins og ég þekkti hann|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=30. ágúst 1970|blaðsíða=5-6|höfundur=Stefan Lorant}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Kanslari Þýskalands]] | frá = [[30. janúar]] [[1933]]| til = [[30. apríl]] [[1945]]| fyrir = [[Kurt von Schleicher]] | eftir = [[Joseph Goebbels]] | }} {{Erfðatafla | titill = ''[[Führer]]'' Þýskalands | frá = [[2. ágúst]] [[1934]]| til = [[30. apríl]] [[1945]]| fyrir = [[Paul von Hindenburg]]<br>{{small|(sem forseti Þýskalands)}}| eftir = [[Karl Dönitz]]<br>{{small|(sem forseti Þýskalands)}}| }} {{Töfluendir}} {{Kanslarar Þýskalands}} {{DEFAULTSORT:Hitler, Adolf}} [[Flokkur:Dauðsföll af völdum sjálfsmorða]] [[Flokkur:Fasistaleiðtogar]] {{fd|1889|1945}} [[Flokkur:Kanslarar Þýskalands|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Nasistaleiðtogar|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Þýskalands|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Þýskir hermenn]] ny5vs9ya2u4mj5rpl11oyhbscu83q91 10 80181 1965251 1796527 2026-06-03T06:47:56Z Bjarki S 9 sameining 1965251 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = SSV | title = [[Samtök sveitarfélaga á Vesturlandi]] (SSV) | listclass = hlist | list1 = * [[Akranes]]kaupstaður * [[Borgarbyggð]] * [[Dalabyggð]] * [[Eyja- og Miklaholtshreppur]] * [[Grundarfjörður|Grundarfjarðarbær]] * [[Hvalfjarðarsveit]] * [[Snæfellsbær]] * [[Sveitarfélagið Stykkishólmur]] }}<noinclude> [[Flokkur:Þemasnið]] </noinclude> aom4rwy8wm1tucx33hmgzyuloktjaph 0 85397 1965263 1521301 2026-06-03T08:55:44Z MyraMidnight 41218 Vildi bæta smá um að fólk þurfti að bera löglegt íslenskt eiginnafn til að teljast sem íslendingur þar til 1997. 1965263 wikitext text/x-wiki '''Ríkisborgararéttur''' kallast það að hafa [[réttur|rétt]] til að búa í sérstöku [[land]]i. [[Borgari|Borgurum]] eru gefnir réttir og skyldur, sem bæði [[ríkisstjórn]] landsins og borgarar verða að standa við. Ríkisborgararéttur er í raun [[samningur]] á milli einstaklings og ríkis. Hugtakið ríkisborgararéttur varð fyrst til í [[Grikkland hið forna|Grikklandi hinu forna]] þar sem einstaklingar voru borgarar í ýmsum borgríkunum. Á síðustu fimm hundruð árum og við framkömu þjóðríkisins hefur skilgreining ríkisborgararétts breyst smám saman í eitthvað sem líkist því að vera meðlimur sérstakrar þjóðar. Ríkisborgararéttur má líka kallast það að vera borgari í alþjóðasamtökum. Alþjóðaríkisborgararéttur og þjóðríkisborgararéttur eru gefnir slíkum borgurum. Til dæmis gefur [[Evrópusambandið|ESB]] einstaklingum aðildarríkjanna alþjóðaríkisborgarétt. Maður má hafa nokkra ríkisborgarétti frá ólíkum löndum, samkvæmt lögum téðu landanna. == Íslenskur ríkisborgararéttur == === Innflytjendur === Frá 1. janúar 1997 var ekki lengur skylt að taka upp íslenskt nafn þegar erlendir ríkisborgarar sem sóttu um íslenskan borgararétt, og gátu því haldið nafni sínu óbreyttu.<ref>{{Cite web|url=http://www.visindavefur.is/svar.php?id=87105|title=Hvenær var hætt að skikka nýbúa til að taka upp íslensk nöfn ef þeir sóttu um ríkisborgararétt?|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2026-06-03}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/lagas/157b/1996045.html|titill=Lög um mannanöfn: V.kafli, Nafnréttur manna af erlendum uppruna.|útgefandi=Alþingi|mánuður=17. maí|ár=1996|mánuðurskoðað=3. júní|árskoðað=2026}}</ref> Á árunum 1925-1996 höfðu verið lög á Íslandi um að allir verði að bera lögleg íslensk eiginnafn.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3309208?iabr=on#page/n9/mode/1up|titill=Um lögheiti|höfundur=Hermann Pálsson|útgefandi=Lesbók Morgunblaðsins|mánuður=26. október|ár=1991|bls=10}}</ref> == Heimildir == <references/> * {{wpheimild|tungumál=en|titill=Citizenship|mánuðurskoðað=febrúar|árskoðað=2010}} == Tengt efni == * [[Borgari]] * [[Þjóðerni]] * [[Vegabréf]] [[Flokkur:Þjóðerni|Þjóðerni]] [[Flokkur:Ríkisstjórn]] {{stubbur}} 4550v696js1uwij3jmjtxkmfueepx71 0 87487 1965213 1962447 2026-06-02T15:51:56Z TKSnaevarr 53243 1965213 wikitext text/x-wiki ::: ''Þetta er kínverskt nafn: kenni- eða fjölskyldunafnið er Deng, eiginnafnið er Xiaoping.'' {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Deng Xiaoping | nafn_á_frummáli = {{Nobold|邓小平}} | mynd = Deng Xiaoping and Jimmy Carter at the arrival ceremony for the Vice Premier of China. - NARA - 183157-restored(cropped).jpg | titill= Formaður ráðgjafarráðs kommúnistaflokksins | stjórnartíð_start = [[13. september]] [[1982]] | stjórnartíð_end = [[2. nóvember]] [[1987]] | forseti = [[Li Xiannian]] | forsætisráðherra = [[Zhao Ziyang]] | forveri = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður = [[Chen Yun]] | titill2= Formaður hernaðarnefndar kommúnistaflokkins | stjórnartíð_start2 = [[28. júní]] [[1981]] | stjórnartíð_end2 = [[19. mars]] [[1990]] | forveri2 = [[Hua Guofeng]] | eftirmaður2 = [[Jiang Zemin]] | titill3= Formaður ráðgjafarráðstefnu kínversku þjóðarinnar | stjórnartíð_start3 = [[8. mars]] [[1978]] | stjórnartíð_end3 = [[17. júní]] [[1983]] | forveri3 = [[Zhou Enlai]] (til 1976) | eftirmaður3 = [[Deng Yingchao]] | myndatexti1 = {{small|Deng Xiaoping (邓小平) árið 1979.}} | fæddur = [[22. ágúst]] [[1904]] | fæðingarstaður = [[Guang'an]], [[Sesúan]], [[Tjingveldið|Kína]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1997|2|19|1904|8|22}} | dánarstaður = [[Peking]], [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]] | þjóderni = [[Kína|Kínverskur]] | maki = Zhang Xiyuan (1928–1929)<br>Jin Weiying (1931–1939)<br>Zhuo Lin (1939–1997) | stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur Kína]] | börn = Deng Lin, Deng Pufang, Deng Nan, Deng Rong, Deng Zhifang | bústaður = | atvinna = | háskóli = | starf = Hagfræðingur, stjórnmálamaður | trúarbrögð = |undirskrift = }} '''Deng Xiaoping''' {{Audio|zh-Deng_Xiaoping.ogg|hlusta}} ([[22. ágúst]] [[1904]] – [[19. febrúar]] [[1997]]) (eða Teng Hsiao-p'ing) var kínverskur leiðtogi og stjórnmálamaður, kenningasmiður og stjórnarerindreki.<ref>Yahuda (1993): 551-72.</ref> Sem leiðtogi Kommúnistaflokksins í [[Alþýðulýðveldið Kína|Alþýðulýðveldinu Kína]] var Deng siðbótarmaður sem leiddi Kína í átt að markaðshagkerfi. Þrátt fyrir að hafa aldrei gegnt formlegu embætti sem þjóðhöfðingi eða leiðtogi ríkisstjórnar Kína þá var hann engu að síður talinn meginleiðtogi [[Valdakynslóðir Alþýðulýðveldisins Kína|„annarrar valdakynslóðar“]] Alþýðulýðveldisins Kína frá 1978 til 1990. Deng fæddist í Guang'an, [[Sesúan]]héraði þann 22. ágúst 1904. Hann dvaldi við nám og störf í [[Frakkland]]i á árunum 1920 – 1925 og kynntist þar [[Marxismi|marxisma]]. Þar gekk hann liðs við [[Kommúnistaflokkur Kína|Kommúnistaflokk Kína]] árið 1923. Þegar hann sneri aftur til Kína starfaði hann sem stjórnmálaerindreki á dreifbýlli svæðum Kína. Hann hófst hratt til hárra metorða innan Kommúnistaflokksins. Hann varð aðalritari flokksforystunnar þegar „[[gangan langa]]“ hófst og því talinn til „byltingahetja göngunnar“.<ref>{{cite web|url=http://books.google.ca/books?id=LUcNg8xYHtEC&pg=PA131&lpg=PA131&dq=#v=onepage&q=&f=false |title=„China's leaders“ |publisher=Books.google.ca |mánuðurskoðað = 12. maí |árskoðað = 2010}}</ref> Hann varð einn æðsti yfirmaður hersins í stríðinu við Japani og í [[Kínverska borgarastyrjöldin|borgarastríðinu]] stýrði hann helmingi alls herafla kommúnista.<ref>Chang og Halliday (2007): 673-674.</ref> Hann tók sæti miðstjórnar Kommúnistaflokks Kína 1945. Eftir stofnun Alþýðulýðveldisins Kína árið 1949 vann Deng í Tíbet og í Suðvestur-Kína til að treysta yfirráð kommúnista þar. Hann var kallaður til starfa til Beijing sem varaforsætisráðherra (1952) þar sem frami hann reis hratt. Hann gekk til liðs við framkvæmdanefnd Miðstjórnarinnar árið 1956. Hann ásamt [[Liu Shaoqi]] gegndi lykilhlutverki í efnahagslegri endurreisn Kína eftir „[[Stóra stökkið fram á við|stóra stökkið]]“ á sjötta áratugnum. Efnahagsstefna hans var talinn andstæð pólitískri hugmyndafræði [[Maó Zedong]] formanns. Vegna þessa lenti hann tvívegis í „hreinsunum“ [[Menningarbyltingin|menningarbyltingarinnar]]. Í fyrra skiptið (1966) var hann sendur til endurhæfingarstarfa í dráttarvélaverksmiðju. Árið 1973 var hann síðan kallaður aftur til starfa með [[Zhou Enlai]] sem varaforsætisráðherra. Í veikindum Zhou tók Deng við að innleiða kennisetningar Zhou um nútímavæðingu. Eftir dauða Zhou Enlai 1976 féll Deng aftur í ónáð og lenti í „flokkshreinsunum“. En enn reis Deng til valda 1977 í sitt fyrra embætti sem varaforsætisráðherra og að auki varaformaður flokksins. Hann heimsótti [[Bandaríkin]] árið 1979 til að leita nánari tengsla. Deng styrkti valdastöðu sína 1981 þegar hann skipti andstæðingnum [[Hua Guofeng]] flokksformanni út fyrir liðsmann sinn. Þrátt fyrir að hafa aldrei gengt formlegu hæstu embættum sem þjóðhöfðingi, leiðtogi ríkisstjórnar eða aðalritari kommúnistaflokksins í Kína er Deng engu að síður talinn meginleiðtogi [[Valdakynslóðir Alþýðulýðveldisins Kína|„annarrar valdakynslóðar“]] Alþýðulýðveldisins Kína sem tók við eftir Maó Zedong. Hann tók við Kína í sárum þar sem félagskerfi og stofnanir höfðu verið brotnar niður í menningarbyltingunni og öðrum stjórnmálaátökum Maó tímabilsins. Deng var höfundur nýrra áherslna í kínverskum sósíalisma, þar sem efnahagslegar umbætur byggðu á kennismíð um „sósíalískan markaðsbúskap“. Hann opnaði Kína fyrir erlendum fjárfestingum, ruddi braut landsins fyrir þátttöku á heimsmarkaði og heimilaði starfsemi einkafyrirtækja á samkeppnismarkaði. Hann er yfirleitt talinn hafa lagt grunn að gríðarlegri efnahagsframþróun Kína síðast liðin þrjátíu ár. Þessi mikli hagvöxtur hefur breytt lífskjörum hundraða milljóna Kínverja til betri vegar.<ref>{{cite web|url=http://books.google.ca/books?id=mDS0GW7FH_0C&pg=PA179&dq=#v=onepage&q=&f=false |title=China in the Era of Deng Xiaoping |publisher=Books.google.ca |mánuðurskoðað=13. maí |árskoðað = 2010}}</ref> En þrátt fyrir að hafa losað um ríkishöft og eftirlit krafðist hann þess að flokkurinn hefði tögl og hagldir í stjórnsýslu og stjórnmálum landsins. Hann studdi til að mynda notkun hervalds til að stöðva [[mótmælin á Torgi hins himneska friðar]]. Deng kvaddi flokkstarfið formlega árið 1989 og tilnefndi [[Jiang Zemin]] sem eftirmann sinn. Á síðustu æviárunum þjáður af [[Parkinsonsveiki]], gat hann varla fylgst með málefnum ríkisins. Hann taldist engu að síður til [[Æðsti leiðtogi Kína|æðsta leiðtoga Kína]] fram á síðasta dag 19. febrúar 1997. [[Mynd:Student Deng Xiaoping in France.jpg|thumb |right|180px| Deng Xiaoping á námsárum í Frakklandi.]] == Æskuár == === Barnæska í Sesúan (1904―1920) === Deng Xiaoping (á einfaldaðri kínversku: 邓 先 圣; hefðbundin kínverska: 邓 先 圣), fæddist þann 22. ágúst 1904, í þorpinu Paifang (牌坊村) Xiexin bænum (协 兴镇) í Guang sýslu [[Sesúan]]héraðs, sem er um 160 km. frá [[Chongqing]]-borg. Rætur hans má rekja aftur til Meixian. Upphaflega bar hann nafnið Xixi (希贤). Deng er föðurnafn hans. Faðir hans, bóndinn Deng Wenming, bjó á eignarlandi sem tryggði Deng fjölskyldunni ágæt lífskjör. Að loknu námi í Guang-sýslu fór Deng fjórtán ára gamall til frænda síns, Deng Shaosheng, sem var þremur árum eldri, í skóla í [[Chongqing]]-borg þar sem franska var kennd og nemendur undirbúnir fyrir frekara nám í [[Frakkland]]i. Ekki er vitað hvað varð til þess að drengir frá svo afskekktu þorpi fóru til náms í alþjóðlegum skóla. Deng (enn sem Xixia) dvaldi ár í skólanum, þar sem hann lærði meðal annars frönsku. Sumarið 1920 bauðst honum að loknum inntökuprófum að fara í námsferð fyrir kínverska nemendur með skipi til Frakklands.<ref>New China News Agency, Communist Party Literature & Document Office of China and A.S.M.: „The life of Deng Xiaoping“ Sjá vefheimild.</ref> Faðir Dengs spurði soninn, sem var yngstur í ferðinni, hvað hann vonast til að læra í Frakklandi. Hann endurtók þá orð kennara síns: „Að sækja þekkingu og sannleika Vesturlanda til bjargar Kína“. Deng Xiaoping hafði verið kennt að Kína væri veikt og fátækt ríki og til bjargar landinu yrðu Kínverjar að koma á vestrænni menntun nútímans.<ref>Stewart, Whitney, Deng Xiaoping: Leader in a Changing China, 2001.</ref> Deng ferðaðist með frænda sínum Shaosheng, á bát niður Yangtze á til [[Sjanghaí]]borgar, steig hann á skipsfjöl með 80 öðrum kínverskum skólafélögum og sigldi til Frakklands. Þeir komu til hafnar í [[Marseille]] í nóvember sama ár. === Nám og störf í Frakklandi (1920―1926) === [[Mynd:Deng02.jpg|left|thumb|250px| Í námsferð frá Kína. Deng Xiaoping er þriðji frá hægri í fremstu röð. Í Frakklandi 1920 – 1925 kynntist hann [[Marxismi|marxisma]] líkt og margir aðrir byltingarmenn Asíu ([[Ho Chi Minh]], [[Zhou Enlai]], og [[Pol Pot]]).]] Í október 1920 kom skipið í höfn í [[Marseille]]. Ferðin var ekki eins og til hennar hafði verið stofnað í fyrstu, enda ferðafé af skornum skammti. Deng Xiaoping nam einungis í skamman tíma í gagnfræðiskóla í [[Bayeux]] og [[Chatillon]] en síðan varði hann mestum tíma í Frakklandi við vinnu. Fyrst vann hann í járn- og stálverksmiðju í [[Le Creusot]] í Mið-Frakklandi, síðar var hann vélamaður í Renault verksmiðjum í Billancourt úthverfi Parísar, þá sem slökkviliðsmaður á járnbraut og við eldhúshjálp í veitingahúsum. Hann rétt skrimti við lítil kjör og bágborið vinnuöruggi. Seinna sagði Deng að þar hefði hann fyrst kynnst svartnætti hins kapítalíska samfélags. Í Frakklandi komst Deng í kynni við aðra kínverska innflytjendur. Fyrir hvatningu eldi félaga (meðal annars [[Zhao Shiyan]] og [[Zhou Enlai]]) nam Deng marxisma og vann að pólitískum áróðri. [[Októberbyltingin]] í Rússlandi var í algleymingi. Árið 1921 gekk hann til liðs við Æskulýðshreyfingu kínverska kommúnista í Evrópu. Á seinni hluta ársins 1924 gekk Deng formlega til liðs við [[Kommúnistaflokkur Kína|Kínverska kommúnistaflokkinn]], sem stofnaður hafði verið nokkrum árum fyrr með stuðningi frá [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]. Deng varð leiðandi innan æskulýðshreyfingarinnar flokksins í Evrópu. Hann skrifaði meðal annars pólitískar greinar í „Rauða ljósið“ en það var tímarit sem gefið af kínverskum kommúnistum í Frakklandi. Þessi fyrstu skrif Deng byggja á róttækri hugmyndafræði þar sem kommúnísk bylting er talin lausn á vandamálum í Kína. [[Mynd:Jin weiying.jpg|right|thumb|180px| Jin Weiying, önnur eiginkona Deng Xiaoping, yfirgaf eiginmanninn þegar hann sætti pólitískum árásum árið 1933.]] === Í Sovétríkjunum (1926―1927) === Árið 1926 ferðaðist Deng Xiaoping til Sovétríkjanna og stundaði næstu ellefu mánuði nám aðallega við Sun Yat-sen-háskólann í Moskvu sem Þriðju alþjóðasamtök kommúnista ([[Komintern]]) ráku fyrir kínverska byltingarsinna. Þar lærði hann rússnesku, heimspeki, stjórnmálahagsfræði og Lenínisma. Þar var hann m.a. bekkjarfélagi [[Chiang Ching-kuo]] sem var sonur [[Chiang Kai-shek]] og síðar forsætisráðherra Taívan (1972– 1978).<ref>{{cite web|url= http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?storyCode=167965&sectioncode=22 |title= Exiled son who saved the state|publisher= TSL Education Ltd |mánuðurskoðað=18. maí |árskoðað = 2010}}</ref> === Heimkoma til Kína (1927) === [[Feng Yuexiang]] sem var foringi í her kínverskra þjóðernissinna í Norðvestur-Kína, kom til Moskvu og leitaði liðsinnis Sovétríkjanna í gegnum [[Alþjóðasamtök kommúnista|Alþjóðasamtök kommúnista]] (Komintern) til ráðningar Kínverja í her sinn. Á þeim tíma studdu Sovétríkin bandalag kínverska kommúnista við þjóðernissinna í [[Kuomintang]]-flokknum sem [[Sun Yat-sen]] hafði stofnað. Hann var þó ekki kommúnisti en nýtti skipulag ættað úr kennisetningum Leníns. Deng Xiaoping varð fyrir valinu og fór með Feng Yuexiang. Eftir átta ára dvöl erlendis og strangt ferðalag yfir eyðimerkur Mongólíu kom hann loks til heimalandsins vorið 1927. Deng dvaldi fyrst í höfuðvígi hers Feng Yuxiang í Xi'an frá mars 1927. En þegar [[Chiang Kai-shek]] tók við af [[Sun Yat-sen]] sem leiðtogi þjóðernissinna rofnaði bandalag þeirra við kommúnista. Hann stofnaði [[Lýðveldið Kína (1912–1949)|Lýðveldið Kína]] með [[Nanking]] sem höfuðborg og hóf að ofsækja kommúnista. Feng Yuxiang studdi Chiang Kai-Shek og kommúnistar á borg við Deng sem þjónuðu í her hans neyddust til að flýja. [[Mynd:Deng1941.jpg|thumb|right|180px|Deng Xiaoping árið 1942.]] == Frami í Kommúnistaflokknum == === Pólitísk neðanjarðarstarfsemi í Sjanghaí og Wuhan (1927―1929) === Deng Xiaoping flýði undan her Feng Yuxiang í Norðvestur-Kína til borgarinnar [[Wuhan]] þar sem kommúnistar höfðu höfuðstöðvar á þeim tíma. Þar byrjaði Deng að nota gælunafnið „Xiaoping“ og tók við ýmsum stöðum innan hreyfingarinnar. Hann tók þar þátt í sögulegum fundi í Wuhan 7. ágúst 1927, þar sem [[Chen Duxiu]] stofnanda Kommúnistaflokksins var vikið frá, að undirlagi Sovétríkjanna, og [[Qu Qiubai]] varð aðalritari flokksins. Þar hitti Deng fyrst [[Maó Zedong]] sem þá var lítils metinn af flokksforystunni. Milli 1927 og 1929, bjó Deng (sem hét nú „Xiaoping“) í [[Sjanghaí]], þar sem hann aðstoðaði við skipulag mótmæla sem kostuðu harkaleg viðbrögð af hálfu yfirvalda þjóðernissinna. Dráp á uppreisnarmönnum meðal kommúnista fækkaði flokksfélögunum í kommúnistaflokknum, sem aftur auðveldaði Deng frama innan flokksins. Árið 1928 giftist Deng (þá 24 ára), fyrstu eiginkonu sinni, Zhang Xi-Yuan (Xiyuan) (þá 21 árs) í Sjanghaí. Þau höfðu verið skólafélagar í Moskvu. Hún lést 18 mánuðum síðar af barnsförum. Stúlkubarn þeirra dó einnig. === Hernaður í Guangxi héraði (1929 ―1931) === Árið 1929 leiddi Deng Xiaoping uppreisn í [[Guangxi]]-héraði gegn ríkisstjórn þjóðernissinna ([[Kuomintang]]). Við mikið ofurefli liðsveita [[Chiang Kai-shek]] var að etja og stefnumörkun leiðtoga kommúnista var kolröng. Uppreisnin mistókst því hrapallega og kommúnistar urðu fyrir gríðarlegu mannfalli. Í mars 1931 yfirgaf Deng bardagasvæðin og þar með sjöunda her kommúnista og fór til Sjanghaí-borgar til starfa í neðanjarðarhreyfingu kommúnistaflokksins. Óljóst er hvort hann flýði eða hvort hann var sendur til Sjanghaí. Hvort sem það var liðhlaup eða ekki, var það notað gegn honum síðar í menningarbyltingu Maó. === Aftur til Sjanghaí og til „Kínverska Sovétlýðveldisins“ (1931―1934) === [[Mynd:Chinese soviet flag.svg|thumb |left|150px| Fáni „Kínverska Sovétlýðveldisins“ í fjallahéruðum Jiangxi héraðs. Þangað fór Deng árið 1931.]] Við komuna til Sjanghaí-borgar biðu Deng Xiaoping slæm tíðindi. Hann frétti af dauða konu sinnar og nýfæddrar dóttur. Að auki höfðu margir af félögum verið drepnir af þjóðernissinnum Kuomintang. Hann flýði því til yfirráðasvæðis kommúnista í Jiangxi héraði. Herferðir þjóðernissinna gegn kommúnistum í borgunum voru mikið áfall fyrir hreyfinguna. Það var fyrirséð af ráðgjöfum [[Komintern]] frá [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] sem litu á liðsöfnun meðal öreiga í dreifbýlinu sem hina einu rétt leið. Maó Zedong hafi sömu framtíðarsýn um bændabyltingu og safnaði því liði í fjallahéruðum [[Jiangxi]]-héraðs. Þar kom hann á kommúnísku byltingarsamfélagi sem tók upp opinbera heitið „[[Kínverska sovétlýðveldið]]“ en var oft kallað „Jiangxi-sovétið“. Ein mikilvægasta borg Kínverska sovétlýðveldisins var [[Ruijin]]. Þangað fór Deng sumarið 1931 og tók þar stöðu ritara flokksnefndar borgarinnar. Ári síðar, veturinn 1932, tók Deng við sambærilegri stöðu í [[Huichang]] sem var nærliggjandi hérað. Og árið 1933 varð hann forstöðumaður áróðursdeildar flokksins í Jiangxi. Á þeim tíma giftist hann í annað sinn, ungri konu sem hét Jin Weiying. Þau höfði hist í Sjanghaí. Vaxandi árekstrar voru á milli hugmynda Maó og annarra leiðtoga flokksins um dreifbýlisáherslur hinna sovésku ráðgjafa þeirra. Maó fylgdi ráðgjöfunum að málum og Deng fylgdi þeim einnig. Átökin urðu til þess að Deng misstri stöðu sína í áróðursdeild flokksins. Þrátt fyrir þessi innri átök var Kínverska sovétlýðveldið fyrsta árangursríka tilraun kommúnista til að stjórna í dreifbýlum héruðum. Gefin voru út frímerki og peningaseðlar prentaðir með nafni Sovétlýðveldisins. Her [[Chiang Kai-shek]] ákvað loks að láta til skara skríða gegn svæðinu. === „Gangan langa“ (1934―1935) === {{aðalgrein|Gangan langa}} Umkringdur lýðveldisher þjóðernissinna sem var mun öflugri en sveitir kommúnista voru kommúnistar neyddir til að flýja frá Jiangxi héraði í október 1934. Þessi flótti yfir hálendi Kína fékk síðar nafnið „[[gangan langa]]“ og átti eftir að marka tímamót í þróun hreyfingar kínverskra kommúnista. Alls lögðu 80.000 manns af stað í „gönguna“ sem náði yfir hálendi Kína allt til norðurhluta Shaanxi héraðs ári síðar. Einungis 8.000 eða 9.000 menn komust á leiðarenda. Deng Xiaoping var einn þeirra. Við upphaf „göngunnar löngu“ var Maó Zedong orðinn nýr leiðtogi kínverska kommúnistaflokksins. Hann hafði ýtt til hliðar öllum helstu keppinautum sínum. Maó og Sovésku ráðgjafarnir höfðu betur. Deng fékk aftur fyrri störf í flokki á endanum vann [[Kínverska borgarastyrjöldin|borgarastyrjöldina]] gegn þjóðernissinnum [[Kuomintang]]. En átök kommúnista og þjóðernissinna voru rofin með innrás Japana. Það neyddi fylkingarnar til að mynda í annað skiptið, bandalag til varnar Kína fyrir yfirgangi erlendra herja. [[Mynd:Deng xiaoping and his family in 1945.jpg|thumb|right|220px|Deng Xiaoping með fjölskyldu sinni árið 1945]] === Innrás Japana (1937―1945) === {{aðalgrein|Seinna stríð Kína og Japans}} Innrás japanskra herdeilda í Kína árið 1937 markaði upphaf [[Annað stríð Kína og Japan|seinna stríðs Kínverja og Japana]]. Í stríðinu dvaldi Deng Xiaoping á svæðum sem stjórnað var af kommúnistum í norðri, þar sem hann tók við pólitískri stjórnun þriggja herdeilda kommúnista. Þar var hann að mestu á átakasvæðum er liggja við héruð Shanxi, Henan og Hebei. Hann fór í nokkrar ferðir til Yan'an borgar þar sem Maó hafði komið upp bækistöð. Í einni þeirra ferða til Yan'an árið 1939, fyrir framan hinn fræga hellisbústað Maó í Yan'an, giftist Deng í þriðja sinn, Zhuo Lin, ungri dóttur iðnrekenda í Yunnan héraði, ættaðri frá Kunming, sem hafði af hugsjón ferðast til Yan'an til að berjast með kommúnistum. === Áframhald stríðs gegn þjóðernissinnum (1945―1949) === {{aðalgrein|Kínverska borgarastyrjöldin}} [[Mynd:1937 Deng Xiaoping in NRA uniform.jpg|thumb |right|150px| Deng Xiaoping í herskrúða 1937.]] Eftir ósigur í Japana í síðari heimsstyrjöldinni, ferðaðist Deng Xiaoping til [[Chongqing]]-borgar, þar sem Chiang Kai-Shek hafði bækistöð í stríðinu við Japani, til að taka þátt í friðarviðræðum friður milli þjóðernissinna og kommúnista. Niðurstöður viðræðnanna voru neikvæðar og [[Kínverska borgarastyrjöldin|borgarastyrjöld]] hófst milli fylkinganna á ný. Á meðan Chiang Kai-Shek kom á nýrri stjórn í [[Nanjing]], höfuðborg „[[Lýðveldið Kína (1912–1949)|Lýðveldisins Kína]]“ söfnuðu kommúnistar, með bækistöð í Chiang, liði og landsvæðum. Skæruhernaður þeirra var árangursríkur, yfirráðasvæði þeirra stækkaði mjög og sífellt fleiri liðhlaupar úr her þjóðernissinna gengu til liðs við kommúnista. Í þessum síðasta áfanga stríðsins gegn her þjóðernissinna gegndi Deng auknu hlutverki sem stjórnmálaleiðtogi og áróðursmeistari. Hann var pólitískur embættismaður fyrir her [[Liu Bocheng]] hershöfðingja, þar sem hann miðlaði kennismíð Maó Zedong. Pólitískt og hugmyndafræðilegt starf, ásamt því að vera talinn til „byltingahetjanna“ sem tóku þátt í „göngunni löngu“, gerði Deng kleift að komast til æðri valda, eftir sigur kommúnista á þjóðernissinnum og stofnun Alþýðulýðveldisins Kína. == Stjórnmálaferill undir stjórn Maó == === Aftur í Chongqing héraði (1949―1952) === Þann 1. október 1949, fagnaði Deng Xiaoping í Peking ásamt öðrum leiðtogum kommúnista, stofnun Alþýðulýðveldisins Kína. Á þeim tíma stýrðu kommúnistar norðurhluta Kína, en landsvæði í suður Kína voru enn undir stjórn þjóðernissinna. Deng fékk það ábyrgðarstarf að leiða kommúnista til lokasigurs í suðvestur Kína sem aðalritari flokksins í þeim landshluta. Verkefnið var annars vegar að ná stjórn á suðvestur Kína þar sem stór landsvæði voru enn undir stjórn þjóðernissinna Kuomintang og hins vegar að hertaka Tíbet sem hafði í raun verið sjálfstætt til margra ára. Þegar ríkisstjórn þjóðernissinna hafði verið neydd til að yfirgefa Nanking borg völdu þeir Chongqing sem nýja höfuðborg til bráðabirgða, líkt og þeir höfðu gert á tímum innrásar Japana. Þar varðist Chiang Kai-Shek með syni sínum Chiang Ching-kuo, fyrrum bekkjarfélaga Deng í Moskvu. Undir pólitíska stjórn Deng Xiaoping, sigraði her kommúnista Chongqing borg í suðvestur Kína 1. desember 1949 og var Deng strax ráðinn borgarstjóri, auk þess að vera leiðtogi kommúnistaflokksins í suðvestur Kína. Chiang Kai-Shek flýði til höfuðborgar Chengdu héraðs. Þá borg misstu þjóðernissinnar þann 10. desember og Chiang flúði til Taiwan á sama dag. Árið 1950, tóku kommúnistar einnig stjórn á [[Tíbet]]. Deng varði þremur árum í Chongqing, þar sem hann ungur að árum numið fyrir ferðina til Frakklands. Árið 1952 flutti hann til höfuðborgarinnar Beijing, til að takast á hendur mismunandi störf á vegum hins nýja ríkis. === Stjórnmálaframi í Beijing (1952―1968) === Í júlí 1952 kom Deng til Beijing til að taka við sem aðstoðarforsætisráðherra og varaformaður fjármálanefndarinnar. Skömmu síðar varð hann fjármálaráðherra og forstöðumaður skrifstofu fjarskiptamála. Árið 1954, lét hann af þessum embættum, nema staðgengilstöðu forsætisráðherra, til að verða framkvæmdastjóri miðstjórnar flokksins, forstöðumaður skipulagsskrifstofu flokksins og varaformaður hermálanefndarinnar. Deng fékk sem stuðningsmaður Maó Zedong nokkrar mikilvægar vegtyllur í nýrri ríkisstjórn Alþýðulýðveldisins. Árið 1955 tók hann sæti í framkvæmdanefnd miðstjórnarinnar, sem var æðsta stjórn Alþýðulýðveldisins. Eftir að styðja Maó opinberlega í herferð hans gegn „hægri öflunum“, varð Deng varð framkvæmdastjóri skrifstofu flokksins og sá um hefðbundin rekstrarmál landsins í samstarfi við [[Liu Shaoqi]] forseta landsins og aðalritara flokksins. Þeirri stöðu hélt Deng næstu tíu ár eða til 1966. Á þeim tíma vann Deng að skipulagningu ríkisins. Þar var hann hægri hönd Liu Shaoqi forseta. Bæði Liu og Deng studdu Maó í herferðum hans gegn „borgaralegum öflum“ og kapítalistum, og kröfunni um hollustu við stjórn kommúnista. [[Mynd:Xiaoping Deng factory.jpg|thumb|right|220px|Deng Xiaoping heimsækir í desember 1958, járn og stálverksmiðjuna í Wuhan. (Annar frá vinstri)]] Í Sovéskum anda kynnti Maó nýja 5 ára efnahagsáætlun — „[[Stóra stökkið fram á við|Stóra stökkið]]“ — sem skyldi koma bændasamfélaginu Kína í helstu röð iðnríkja á örfáum árum. Kommúnismann átti að fullkomna: Allur einkarekstur í landbúnaði var bannaður og því fylgt eftir með ofbeldi. Tilraunin um stökkið stóra reyndist gríðarleg hörmung fyrir þjóðina. Niðurstaðan var hrun landbúnaðarkerfisins. Áætlað er að um 20 milljón Kínverja hafi soltið í hel.<ref>Yang (2008): 1-29. Opinberar tölur segja 14 milljónir. Aðrir hafa telja á milli 20 – 43 milljónir manna hafi dáið í manngerðri hungursneiðinni.</ref> Það mistókst að þróa fram „hin félagslegu framleiðsluöfl“ í „Stóra stökkinu“ 1958 til 1961, með því að „láta vinda kommúnismans“ blása. Árið 1963, leiddi Deng kínverska sendinefnd til Moskvu að funda með eftirmanni Stalíns, [[Níkíta Khrústsjov]]. Tengsl á milli Alþýðulýðveldisins og Sovétríkjanna höfðu versnað til muna frá dauða Stalíns, og eftir þennan fund var þeim nær alveg slitið. Liu Shaoqi og Deng tóku varkár skref í breyttri hagstjórn, þar sem Maó var meir í táknrænu hugmyndafræðilegu hlutverki. Maó samþykkti að eftirláta Liu Shaoqi forsetaembætti Alþýðulýðveldisins, en hélt flokksformennsku og stjórn hersins. Liu Shaoqi forseti og Deng leyfðu bændum í dreifðari byggðum að eiga æ stærri landskika til framleiðslu sem hægt væri að selja á mörkuðum. Fjárfesting í landbúnaði jókst og bændum var leyft að leigja land af kommúnum þannig að þeir urðu meir sjálfstæðir. Þetta sló á hungursneyðina og ýtti undir framleiðni.<ref>Chang og Halliday (2007): 522.</ref> En það dró að sama skapi úr áherslu bænda á samyrkjustörfin. Og þau urðu meira á höndum einkaaðila sem aftur þýddi vaxandi ójöfnuð meðal bænda ásamt vaxandi spillingu meðal flokksforystunnar í sveitum landsins. Í borgum Kína var iðnaður endurskipulagður þannig að meira vald var fært í hendur stjórnendum og sérfræðingum. Bónusar og hagnaðarhlutdeild sem víða voru kynntir til að stuðla að meiri hagkvæmni, leiddu til meira efnahagslegs og félagslegs misréttis. Þeir félagar Deng og Liu notuðu vaxandi óánægju með „Stóra stökkið fram á við“ til að sækja meiri áhrif innan Kommúnistaflokksins. Þeir hófu efnahagslegar umbætur sem jók orðstír þeirra meðal embættismanna og flokksstjórnenda. Þeir voru því að færast meir til „hægri“ frá vinstri sinnaðri stefnu Maó. Það var á ráðstefnu í [[Guangzhou]] árið 1961 sem Deng lét fræga tilvitnun falla: „Mér er sama hvort kötturinn er hvítur eða svartur. Það er góður köttur svo lengi sem hann veiðir mýs“<ref>Zhi-Sui (1994).</ref>. Það skipti sumsé litlu hvort fylgt væri kommúnisma eða kapítalisma. Meginatriðið er að afkastameiri framleiðsla. Þeir félagar Liu og Deng voru taldir æ meir til „hægrisinnaðra tækifærisafla“. Maó greip til aðgerða til að ná aftur stjórn á landsmálum. Hann höfðaði til byltingarhugmynda þeirra og hratt af stað menningarbyltingunni í nóvember 1965. === „Menningarbyltingin“ (1965―1973) === „[[Menningarbyltingin|Hin mikla menningarbylting öreiganna]]“ varð fjöldahreyfing sem Maó Zedong sjálfur stýrði. Með kraftmiklu orðfæri byltingar og blindri trú samstarfsaðila á borð við [[Lin Biao]], var fjöldinn hvattur til byltingaranda kommúnismans. Maó hvatti kínverska æsku til að ráðast á þá sem voru ekki trúir hans forystu. Markmið hans virðist verið að ná fyrri völdum sem höfðu veikst eftir efnahagshrun „Stóra stökksins“. Hann hafði vaxandi áhyggjur af því að „hægri stefna“ þeirra Deng og Liu forseta gæti leitt til þess að endurreisn markaðskerfis og endaloka kommúnistabyltingarinnar.<ref name="Li 2008">Li (2008).</ref> Menningarbyltingu Maó var ætlað að vera allsherjar uppgjör hins róttækra og hins hægfara arms („hægriöflin“) Kommúnistaflokks Kína. Uppræta átti menningu og listir í landinu enda taldar í mótsögn við kommúnismann. Kommúnistaflokkurinn nánast klofnaði og flokksfélagar voru bornir fáránlegum sökum og fangelsaðir. Öfgafull persónudýrkun Maó náði nýjum hæðum undir skipulagi Lin Biao. Maó var gerður guðlegur. Róttæklingar hvöttu til uppreisnar sem leiddi síðan af sér fylkingu „Rauðra varðliða“ sem hugðust gera uppreisn gegn öllum andstæðingum Maó. Deng féll úr flokksnáð. Hann og Zhuo Lin eiginkona hans dvöldu í stofufangelsi í Beijing stóran hluta ársins 1968. Í október sama ár var Deng gert að segja sig frá öllum flokksstörfum. Hann var sendur til verkamannastarfa í Dráttarvélaverksmiðju Xinjian sýslu sem er í Jiangxi héraði. Þar nýtti hann einnig tíma til ritstarfa. Honum var hafnað opinberlega á landsvísu, en þó í minna mæli en Liu Shaoqi fyrrum forseta. Hinir „Rauðu varðliðar“ menningarbyltingarinnar réðust á Deng Xiaoping og fjölskyldu hans. [[Deng Pufang]] sonur Dengs var illa pyntaður og var hent út um glugga á fjögurra hæða byggingu Beijing-háskóla. Hann bakbrotnaði og varð lamaður fyrir neðan mitti upp frá því. Deng Pufang var strax tekinn á spítala en var neitað um inngöngu vegna stjórnmála föður hans. Seinna átti hann eftir að stofna Samtök fatlaðra í Kína. Fyrir þau störf hlaut hann [[Mannréttindaverðlaun Sameinuðu þjóðanna]] árið 2003. Hann leiddi skipulag [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikanna í Beijing 2008]].<ref>Chang og Halliday (2007): 674.</ref> Í bók Chang og Halliday, er sagt að hann hafi stokkið út um glugga í háskólanum af ótta við pyntingar. Við fallið hafi hann lamast. Líkt og Maó hafði hvatt til var Alþýðulýðveldið í upplausn. Stjórnleysi, tilviljanakenndar aftökur, opinberar pyntingar og samfélagsleg eyðilegging blasti hvarvetna við. Fræðimenn hafa áætlað að í dreifbýlinu einu hafi um 36 miljónir manna verið ofsóttar og á milli 750.000 til 1,5 milljón manna verði drepin. Svipaður fjöldi var varanlega skaddað líkamlega.<ref>MacFarquhar og Schoenhals (2006): 262.</ref> Sumir telja mun hærri tölu látinna.<ref>Chang og Halliday (2007): 600. Í bók Chang og Halliday er fullyrt að þrjár miljónir manna hafi látið lífið í ofbeldisverkum menningarbyltingarinnar að um 100 milljónir hafi fyrir barðinu á ofsóknum af einhverju tagi.</ref> === „Önnur endurhæfing“ Deng ― Dauði Maó (1973―1976) === Undir lok menningarbyltingarinnar lá við borgarastríði í Kína og herinn skarst í leikinn. Eftir að [[Lin Biao]] (sem tók við af Liu Shaoqi sem forseti og var opinber eftirmaður Maó) hafði látist í „flugslysi“ naut Deng Xiaoping stuðnings leiðtoga hersins. Hann hafði einn fárra stjórnað herfylkingum í borgarastyrjöldinni. Í ágúst 1972 dró Maó í land og baðst afsökunar á gerðum sínum. Þegar [[Zhou Enlai]] forsætisráðherra veiktist úr krabbameini valdi hann Deng sem eftirmann sinn. Zhou tókst að sannfæra Maó að kalla Deng aftur til stjórnmál í febrúar 1973.<ref name="Li 2008"/> En menningarbyltingunni var í raun ekki lokið enn. Róttækur hópur sem seinna var kallaður „[[fjórmenningaklíkan]]“ undir forystu [[Jiang Qing]] eiginkonu Maó, vildi meiri völd innan kommúnistaflokksins (Maó sjálfur gaf hópnum þetta heiti). Þar töldu þau Deng sína stærstu hindrun. Maó grunaði Deng um græsku og óttaðist að hann eyðilagði hið „jákvætt orðspor“ menningarbyltingarinnar. Hann taldi Deng í raun til andstæðinga sinna innan flokksins.<ref>Chang og Halliday (2007): 686.</ref> Deng komst því aftur til áhrifa. Þann 20. mars 1973, þegar honum var skipað að koma aftur til Beijing sem varaforseti. Völd hans voru þó ekki söm og áður. Hann átti fyrst og fremst að sinna ytri samskiptum en Maó og „fjórmenningarklíkan“ streittust við að stjórna innanlands. Deng fór því varlega í sakirnar og gætti þess ― að minnsta kosti opinberlega ― að fara ekki gegn stefnu Maó. Deng sinnti þó innanríkismálum einnig. Hann reyndi að stöðva menningarbyltinguna og bæta lífkjör fólksins. Hann reyndi að aflétta nær algeru banni á bókum, listum og skemmtunum sem hafði gilt í tíu ár í stjórnartíð Maó. Það tókst hann á við eiginkonu Maó og síðar Maó sjálfan.<ref>Chang og Halliday (2007): 677 og 683.</ref> [[Mynd:Gerald and Betty Ford meet with Deng Xiaoping, 1975 A7598-20A.jpg|thumb|left|220px|Árið 1975 fundaði Deng Xiaoping með [[Gerald Ford]] forseta Bandaríkjanna og frú.]] Með andláti Zhou Enlai forsætisráðherra í janúar 1976 var horfið það pólitíska bakland sem Zhou veitti Deng innan miðstjórnarinnar. Að lokinni jarðaför Zhou hóf „fjórmenningarklíkan“ með stuðningi Maó opinbera herferð gegn Deng.<ref name="Li 2008"/> Hann var gagnrýndur og aðgerða krafist gegn Deng og „hægri öflunum“. [[Hua Guofeng]] ― en ekki Deng ― varð því fyrir valinu sem eftirmaður Zhou Enlai. Miðstjórnin gaf síðan út fyrirmæli um að Deng yrði fluttur til að vinna að „ytri málefnum“ og í raun þannig tekinn út úr valdakerfi flokksins. Hann var í varðhaldi að fyrirskipan Maó í þrjá mánuði.<ref>Chang og Halliday (2007): 687.</ref> Deng dvaldi því heima næstu mánuði að bíða örlaga sinna. Efnahagsframfarir Deng hægðu á sér. Enn gaf Maó út tilskipun þar sem lögmæti Menningarbyltingarinnar var áréttað og bent á Deng sem sérstakt vandamál. Í framhaldinu gaf miðstjórnin út tilskipun til allra flokksstofnana þar sem þær voru beðnar að gagnrýna Deng. Í jarðskjálftanum mikla 1976 voru björgunarmenn hvattir af fjölmiðlum að „fordæma Deng af rústunum“.<ref>Chang og Halliday (2007): 694.</ref> Maó krafist þess að Deng viki úr öllum ábyrgðarstöðum.<ref name="Li 2008"/> Hann mátti þó halda flokkskírteininu. Maó Zedong andaðist þann 9. september 1976. Við það átti staða Deng eftir að breytast smám saman til batnaðar. == Leiðtogi Kína == === Baráttan við Hua Guofeng (1976―1977) === Eftir dauða Maó dvaldi Deng Xiaoping í fyrstu í höfuðborginni Beijing en var utan stjórnmála. Hann átti þó eftir að takast annars vegar á við [[Hua Guofeng]] forsætisráðherra, sem var arftakinn sem Maó hafði tilnefnt og hins vegar við „[[Fjórmenningaklíkan|fjórmenningarklíkuna]]“ sem skipulagt hafði menningarbyltinguna með Maó. Til að treysta vald sitt lét Hua forseti handtaka „fjórmenningarklíkuna“ og ásakaði hana fyrir óeirðir og eyðileggingu menningarbyltingarinnar. Hann hugðist gera „klíkuna“ að blóraböggli fyrir róttækni síðustu ára Maó. Þannig ætlaði Hua að kynna sjálfan sig sem sannan arftaka arfleifðar Maó formanns. En Hua átti lítinn stuðning innan flokksins. Til að draga úr eyðileggingu menningarbyltingarinnar var hann var talsmaður miðstýrðar efnahagsuppbyggingar í anda Sovétríkjanna, nokkuð sem Den og fylgismenn voru andsnúnir. Margir frammámenn í flokknum höfðu orðið fyrir barðinu á menningarbyltingunni og studdu því fremur Deng Xiaoping. Stuðningurinn við Deng þrýsti á Hua Guofeng og samstarfsmenn hans að samþykkja pólitíska endurkomu Deng. Að lokum var Hua ljóst að hann neyddist til þess. Á flokksþinginu 22. júlí 1977 var Deng aftur gerður að varaforsætisráðherra landsins og varaformaður framkvæmdanefndar miðstjórnarinnar og varaformaður herráðsins. Á sama tíma jukust áhrif stuðningsmanna Deng. Áhrif [[Zhao Ziyang]] flokksleiðtoga í Sesúan jukust vegna mikils árangurs af efnahagslegum umbótum. === Hin pólitíska endurkoma (1977―1979) === Á næstu árum eftir andlát Maó birtist Deng smám saman sem pólitískur leiðtogi Kína. Hann hafnaði menningarbyltingunni og kynnti „Vorið í Beijing“ árið 1977, þar sem leyfð var opin gagnrýni á þær öfgar og þjáningar sem höfðu átt sér stað á tímabilinu.<ref name="Li 2008"/> Byggja þurfti aftur upp menntakerfi Alþýðulýðveldisins sem var í algerri rúst eftir menningarbyltingua. Á sama tíma var Deng drifkraftur í að afnema opinbert kerfi Kommúnistaflokksins sem kannaði bakgrunn manna og kom í veg fyrir að Kínverjar sem taldir voru með rætur í landeigendastétt fengju vinnu eða frama. Afnámið þýddi í raun að kínverskum kapítalistum var leyfð innganga í kommúnistaflokknum. Hægt og rólega yfirvann Deng pólitíska andstæðinga sína. Með því að hvetja til opinberrar gagnrýni á Menningarbyltinguna, veikti hann stöðu þeirra sem höfðu átt frama sinn undir henni. Að sama skapi styrktist staða þeirra sem höfðu sætt „pólitískum hreinsunum“ þessa tíma. Deng var vinsæll meðal almennings. Þótt Hua Guofeng hafi formlega farið með æðstu stöður í Alþýðulýðveldinu var staða hans sífellt erfiðari. Í desember 1978 á flokksráðsfundi miðstjórnarinnar var Deng kominn með flesta þræði í sínar hendur. Stuðningsmönnum Deng fjölgaði. Völd Hua Guofeng, sem enn var flokksformaður, forsætisráðherra ríkisráðsins og formaður herráðsins fóru minnkandi. Formleg titlar og raunveruleg völd fóru ekki saman. Og þegar Deng náði nægum yfirráðum yfir flokknum var Hua skipt út fyrir hinn frjálslynda [[Zhao Ziyang]] sem forsætisráðherra árið 1980 og með Hu Yaobang sem flokksformanni árið 1981. Loks þegar Zhao Ziyang hraktist frá vegna [[Mótmælin á Torgi hins himneska friðar|stúdentaóeirðanna á Torgi hins himneska friðar]] 1989, kom Deng þriðja liðsmanni sínum [[Jiang Zemin]], til valda. Deng hélt áfram að vera valdamestur meðal flokksmanna, þó að eftir 1987 hafi hann einungis verið formaður ríkisins og fulltrúi í herráði Kommúnistaflokksins. Deng leyfði þó Hua að vera áfram í miðstjórn flokksins og hætta síðan hljóðlega störfum. Þannig markaði Deng fordæmi um valdaskipti án ofbeldis. Upphaflega var forsetaembættið hugsað sem leiðtogastaða fyrir ríkið en raunveruleg völd væru á hendi forsætisráðherra og flokksformanns. Þessi embætti áttu ekki að vera á einni hendi til að koma í veg fyrir persónudýrkun (líkt og raunin varð með Maó). Flokknum var því ætlað að móta stefnuna og ríkisvaldinu að framkvæma hana. Frami Deng til leiðtoga Alþýðulýðveldisins Kína kallaði á að svara þyrfti sögulegum og hugmyndafræðilegum spurningum frá Maó Zedong tímanum. Deng vildi ná raunverulegum breytingum og því var óhugsandi að halda áfram harðlínustefnu Maó um „stéttabaráttuna“ og fjölda opinberra funda. Á miðstjórnarfundi kommúnistaflokksins árið 1982 var gefið út skjal sem ber heitið „Um ýmis söguleg atriði frá stofnun Alþýðulýðveldisins Kína“<ref name="Li 2008"/> Þar hélt Maó stöðu sinni sem „mikill marxisti, byltingarmaður öreiganna, hernaðarsnillingur, og hershöfðingi“ almenna". Óvefengjanlegt væri að hann væri stofnandi og frumkvöðull landsins og „Frelsishersins“. „Afrek hans verður að telja á undan mistökum hans,“ segir skjalið. Deng sjálfur sagði Maó „að sjö hlutum góður en þremur illur“. Skjalið beindi einnig ábyrgð á Menningarbyltingunni frá Maó, þó að fullyrt sé að hann hafi hafið byltinguna fyrir mistök. Byltingin hafi í raun verið á ábyrgð „fjórmenningarklíkunnar“ og Lin Biao. == Opnun Kína == Undir leiðsögn Deng voru samskipti við Vesturlönd bætt verulega. Hann ferðaðist til útlanda og átti vinsamlega fundi með vestrænum leiðtogum. Í janúar 1979 varð hann fyrstur kínverskra leiðtoga til að heimsækja Bandaríkin með því að funda [[Jimmy Carter]] forseta í Hvíta húsinu. Skömmu fyrir fundinn höfðu Bandaríkin slitið diplómatískum samskiptum við Lýðveldið Kína (í Taiwan) og komið þeim á við Alþýðulýðveldið Kína. Samskipti Kína og Japan tóku verulegum framförum. Deng notaði Japan sem dæmi um ört vaxandi efnahagsveldi sem setti Kína gott fordæmi fyrir komandi ár. Og alþjóðaviðskiptin létu ekki á sér standa. Síðla árs 1978 tilkynnti bandaríski flugvélaframleiðandinn Boeing um sölu á nokkrum farþegaþotum til Alþýðulýðveldisins og gosdrykkjarframleiðandinn [[Coca-Cola]] tilkynnti um fyrirhugaða verksmiðju fyrirtækisins í Sjanghaí-borg. [[Mynd:Deng Thatcher 2.JPG|thumb|left|240px|Frægur fundur þeirra Deng Xiaoping og [[Margaret Thatcher|Margrétar Thatcher]] forsætisráðherra Bretlands um framtíð Hong Kong 24 September 1984, hefur verið endurgerður í vaxi í gestamóttöku Diwang Dasha, í Shenzhen borg í Guangdong héraði.]] Annað afrek var samningur sem undirritaður af Bretlandi og Kína 1984 þar sem [[Hong Kong]] yrði afhent Alþýðulýðveldinu árið 1997. Gegn lokum 99 ára sögu Breta í Hong Kong samþykkti Deng að raska ekki markaðskerfi svæðisins næstu 50 árin. Samsvarandi samningur var undirritaður við Portúgal vegna [[Makaó]]. Deng kynnti þar hugtakið „eitt land, tvö kerfi“,<ref name="Li 2008"/> sem Alþýðulýðveldið hefur bent á sem mögulega leið fyrir sameiningu Taiwan við meginlandið á komandi árum. Deng gerði þó lítið til að bæta samskiptin við Sovétríkin. Hann hélt áfram að fylgja línu Maó um samstarfsleysi við Sovétríkin. Þau voru sem heimsveldi á sama stalli og Bandaríkin, en gátu jafnvel skapað meiri hættu vegna nálægðarinnar við Kína. Á flokksþingi Kommúnistaflokksins í október 1987 var Deng Xiaoping endurkjörinn formaður Hernefndar framkvæmdastjórnarinnar, en hann sagði af sér sem formaður ráðgjafarráðsins og við tók [[Chen Yun]]. Hann hélt áfram að þróað umbætur sem meginstef. Hann setti fram þriggja þrepa stefnu fyrir efnahagslega framþróun Kína innan 70 ára: Fyrsta skrefið var að tvöfalda þjóðarframleiðslu 1980 og tryggja að fólk hafi í sig og á — því var náð í lok níunda áratugarins, í öðru lagi skyldi ferfalda þjóðarframleiðsluna 1980, fyrir lok 20. aldar — því var náð árið 1995 á undan áætlun. Í þriðja lagi þyrfti að auka þjóðarframleiðslu á mann sem nemur miðlungs -þróuðum ríkjum fyrir árið 2050 — þá verði Kínverjar nokkuð vel stæðir og nútímavæðing hefur í grundvallaratriðum orðið að veruleika. Þannig getur Kína orðið fyrirmynd annarra vanþróaðri ríkja sem telja til ¾ mannkyns.<ref name="Li 2008"/> [[Mynd:Carter DengXiaoping.jpg|thumb|200px|Deng Xiaoping, ásamt forseta Bandaríkjanna [[Jimmy Carter]], í Washington 31. janúar 1979, í tilefni þess að diplómatísku sambandi var komið á milli ríkjanna.]] == Efnahagsumbætur == Bætt samskipti við umheiminn var önnur af tveimur mikilvægum áherslubreytingum sem komu fram í umbótaáætlun Deng sem bar heitið „Umbætur og opnun“. Innlend félagsleg, pólitísk og ekki síst, efnahagsleg kerfi breyttust verulega á leiðtogatíma Deng. Markmið nútímavæðingar Deng náðu til landbúnaðar, iðnaðar, vísinda og þróunar og hersins. Til að ná þeim markmiðum að verða nútíma iðnríki „sósíalískur markaðsbúskapur“.<ref>„Flokksþing kínverskra kommúnista: Vilja sósíalískt markaðskerfi“ ''Morgunblaðið'' 233 tbl., 13. október 1992, bls. 1.</ref> Deng hélt því fram að Kína væri að stíga fyrstu skref sósíalisma og að skylda flokksins væri að fullkomna svokallaðan „sósíalisma með kínverskum eiginleikum“ og að „leita sannleika meðal staðreynda“. Þessi túlkun á maóisma dró úr hlutverki hugmyndafræði við ákvarðanatöku og stefnumörkun efnahagsmála. Þannig var að mati sumra dregið úr mikilvægi [[Sameignarstefna|sameignargilda]] en ekki endilega að hugmyndafræði [[Marx-lenínismi|marx-lenínisma]]. Deng sagði: „sósíalismi þýðir ekki að deila með sér fátækt“. Þetta réttlætti frelsi markaðsaflanna, sagði Deng: {{tilvitnun2|Meginmunur á sósíalisma og kapítalisma liggur ekki í skipulagi og markaðsöflum. Skipulagt hagkerfi er ekki skilgreining á sósíalisma, því skipulag á sér stað einnig í kapítalisma og markaðshagkerfi er einnig undir sósíalisma. Skipulags-og markaðsöfl eru leiðir til að stjórna atvinnustarfsemi.<ref name="Gitting 2005">Tilvitnun í Deng Xiaoping fengin úr bók Gitting (2005).</ref>}} Ólíkt [[Hua Guofeng]] taldi Deng að engri stefnu bæri að hafna þó hún samræmdist ekki kennismíð Maó. Ólíkt íhaldssamari leiðtogum á borð við [[Chen Yun]] mótmælti Deng ekki stefnu á þeim forsendum einum að hún líktist stefnu kapítalískra þjóða. [[Mynd:Visit of Chinese Vice Premier Deng Xiaoping to Johnson Space Center - GPN-2002-000077.jpg|thumb|left|220px|Deng Xiaoping (í miðju) og kona hans Zhuo Lin (til vinstri) að heimsækja Johnson Geimferðastöðvarinnar í Houston, Bandaríkjunum 2. febrúar 1979. Stjórnandi stöðvarinnar Christopher C. Kraft, (til hægri) var þeim til leiðsagnar í heimsókninni.]] Þessi sveigjanleiki gagnvart undirstöðum sósíalismans er studdur tilvitnunum í Deng á borð við: {{tilvitnun2|Við megum ekki óttast að taka upp háþróaðri stjórnunaraðferðir sem beitt er í kapítalískum ríkjum (...) Meginkjarni sósíalisma er frelsun og framþróun framleiðsluaflanna (...) Sósíalismi og markaðshagkerfi eru ekki óásættanleg (... ) Við ættum að hafa áhyggjur af frávikum til hægri, en mest af öllu verðum við að hafa áhyggjur af frávikum á vinstri-væng stjórnmálanna.<ref>Tilvitnun fengin úr bók Caeiro (2004).</ref>}} En Deng var ekki einn að verki. Þrátt fyrir að Deng hafi lagt „fræðilegan bakgrunn“ og pólitískan stuðning fyrir efnahagslegum umbótum, er almennt álitið að meðal sagnfræðinga, að efnahagsumbætur sem Deng kynnti, væru runnar undan hans rifjum. [[Zhou Enlai]] forsætisráðherra var til dæmis, brautryðjandi til nútímavæðingar löngu fyrir Deng. Auk þess voru margar umbætur kynntar af leiðtogum einstakra sveitarfélaga. Gengu þær vel eftir voru þær framkvæmdar á æ stærri svæðum og loks í landinu öllu.<ref>Yang (1996).</ref> Einnig var sótt í reynslu [[Asíutígrarnir fjórir|Asíutígranna fjögurra]] (Hong Kong, Singapúr, Suður-Kóreu og Taívan). Meginþróunin í átt til markaðshagkerfis fólst í að leyfa sveitarfélögum og héraðsstjórnum að fjárfesta í þeim iðnaði sem þeir töldu skila mestum arði. Þessi stefna ýtti undir fjárfestingar í léttum iðnaði. Þannig ýttu umbætur Deng á að Kína færðist til létts framleiðsluiðnaðar og útflutningshvetjandi. Með stuttum aðdraganda, lágmarks fjármagni og mjög hárri gjaldeyrissköpun útflutningstekna, mynduðust tekjur til að endurfjárfesta í þróaðri tækniframleiðslu og síðan í frekari fjármagnsútgjöldum og fjárfestingum. Þessar fjárfestingar voru ekki að boði ríkisstjórnarinnar. Fjármagn fjárfest í stóriðju kom að mestu úr bankakerfinu sem byggði að mestu á innlánum. Eitt af fyrstu atriðum umbóta Deng var að koma í veg fyrir endurúthlutun á hagnaði nema í gegnum skatta eða í gegnum bankakerfið; endurúthlutun til ríkisiðnaðar var þess vegna nokkuð óbein, sem gerði hann óháðari ríkisvaldinu. Í stuttu máli kveiktu umbætur Dengs þannig iðnbyltingu í Kína.<ref>FlorCruz (2008).</ref> Þessar umbætur voru viðsnúningur frá þeirri stefnu Maó að Kína yrði að vera sjálfu sér um nægt í öllu. Nútímavæðingu var flýtt með því að auka erlend viðskipti, einkum með sölu véla til Japan og Vesturlanda. Útflutningsdrifinn hagvöxtur hraðaði efnahagslegri þróun með yfirtöku á erlendum sjóðum, markaði, tækniþróun og stjórnunarreynslu. Afleiðingin var nútímavæðing Kína. Deng ýtti undir þessa þróun með því að setja upp fjögur „sérstök fríverslunarsvæði“ og opnaði fyrir erlend samskipti 14 strandborga.<ref>Li (2008). Það voru [[Shenzhen]], [[Zhuhai]] og [[Shantou]] í [[Guangdong]]-héraði, og [[Xiamen]] í [[Fujian]]-héraði. Allt [[Hainan]]-hérað var síðan lýst „sérstakt fríverslunarsvæði“.</ref> sem dró að erlend fyrirtæki þar sem hvatt var til erlendra fjárfestinga og markaðsfrelsis. Umbætur Deng fólu einnig í sér framleiðniaukningu. Hvatar til notkunar nýrra efna og bónuskerfi til starfsmanna voru kynnt til sögunnar. Bændur á landsbyggðinni voru hvattir til að selja framleiðslu sína á markaði sem jók landbúnaðarframleiðslu og einnig iðnþróun. Þessi virðisauki bænda á opnum markaði ýtti undir meiri neyslugetu og þannig á iðnþróun. Að sama skapi jókst pólitískur stuðningur við enn frekari efnahagsumbætur. Eftir flokksþing Kommúnistaflokksins 22. desember 1978, hófust undir forystu Deng Xiaoping efnahagsumbætur byggðar á stefnu sem er í raun enn ríkjandi í dag. Það markmið að skapa nægan tekjuafgang til að til að fjármagna nútímavæðingu hagkerfis meginlands Kína, gekk eftir. Þrátt fyrir opinberar kennisetningar um kommúnisma er hagkerfi Alþýðulýðveldisins Kína í raun nú hagkerfi einkarekstrar. Um 70% af þjóðarframleiðslu alþýðulýðveldisins kemur í dag frá einkafyrirtækjum.<ref>{{cite web|url= http://www.businessweek.com/magazine/content/05_34/b3948478.htm |title=China Is a Private-Sector Economy|publisher= Bloomberg BusinessWeek: Online Extra |mánuðurskoðað=18. maí |árskoðað = 2010}} Viðtal við hagfræðinginn Fan Gang en hann er einn þekktasti hagfræðingur Kína og ráðgjafi stjórnarinnar í Beijing og Alþjóðabankans.</ref> Afgangurinn byggir að mestu á 200 afar stórum ríkisfyrirtækjum í fjarskiptum, veitum og orku. Hagkerfi alþýðulýðveldisins er eitt þeirra hagkerfa sem hafa vaxið hvað hraðast í heiminum á undanförnum 25 árum. Þessi ótrúlegi hagvöxtur hefur leitt til gríðarlegra breytinga á lífskjörum almennings. Samkvæmt mati Alþjóðabankans hafa meira en 600 milljónir Kínverja risið frá fátækt til bjargálna frá 1981 til 2004.<ref>[http://go.worldbank.org/ZJJXPMK6Z0 „Fighting Poverty: Findings and Lessons from China’s Success“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, World Bank, 2010. (Tekið af vef Alþjóðabankans þann 16. maí 2010.)</ref> Á 20 árum frá árinu 1981, féll hlutfall þeirra kínverja sem lifðu fyrir neðan fátækramörk úr 53% í 8%.<ref>Ravallion og Shaohua, 2005.</ref> [[Alþjóðabankinn]] hefur áætlað að fyrir efnahagsumbætur 1978 hafi meira en 60% Kínverja hafi haft viðurværi sitt af minna en einum bandaríkjadal ($ USD) á dag (KMJ) en það eru fátæktarviðmið bankans. Það fátæktarhlutfall var komið niður í 10% árið 2004. En á tímum gríðarlegra efnahagslegra framfara blöstu við margvísleg félagsleg vandamál. Samkvæmt opinberu manntali 1982 fór fjöldi Kínverja yfir einn milljarð. Deng Xiaoping studdi áætlanir sem byggðu á frumkvæði Hua Guofeng um takmörkun fæðinga og kynntar voru 1978. Hin frægu lög sem takmörkuðu pörum að eiga einungis eitt barn, ella sæta sektum. Skiljanlega jókst gagnrýni á stjórnvöld vegna þessa. Á hinn bóginn kallaði vaxandi efnahagslegt frelsi á meira frelsi til skoðanaskipta og gagnrýni á kerfið, yfiráð flokksins og spillingu embættismanna jókst. Meira efnahagslegt frelsi þýddi aukinn ójöfnuð. Lok níunda áratugarins sem mörkuðust af ósætti með alræði kommúnistaflokksins og vaxandi misrétti, urðu Deng Xiaoping þung í skauti. == Mótmælin á Torgi hins himneska friðar == {{aðalgrein|Mótmælin á Torgi hins himneska friðar}} Árið 1986 ákvað Deng að óhagkvæm ríkisfyrirtæki gætu farið í gjaldþrot. Milljónir manna misstu vinnuna. Í landi sem hafði byggt á hugmyndum um að sjá um fólk frá vöggu til grafar. Fáheyrt var að menn gætu yfir höfuð orðið atvinnulausir. Á sama tíma og fólk horfði á allan uppgang „fríverslunarsvæðanna“ sem Deng hafði byggt upp. Mörgum fannst þeir vera af missa af tækifærum. Ójöfnuður jókst mjög. Árið 1988 ákvað Deng til að flýta enn frekar fyrir markaðsvæðingunni með því að afnema að mestu opinbert verðeftirlit. Verðbólga tók flug og enn jókst ójöfnuður. Glæpum fjölgaði mjög, Spilling varð mun meir áberandi ekki síst vegna þess erlenda fjármagns sem flæddi inn í landið. Ríkisvaldið skóp ekki það haldreipi sem því var ætlað. Óvissa jókst meðal almennings um framtíðina og að sama skapi ósætti út í stjórnvöld. Það var að sjóða upp úr. Andlát hins frjálslynda [[Hu Yaobang]] þann 15. apríl 1989 ýtti undir [[Mótmælin á Torgi hins himneska friðar|mótmælaöldu í alþýðulýðveldinu]]. Mikill mannfjöldi kom saman á Torgi hins himneska friðar í Beijing til minningar um Hu, frjálslyndan siðbótarmann sem hafði verið hrakinn frá völdum tveimur árum áður af harðlínumönnum. Hópurinn samanstóð upphaflega aðallega af háskólanemum og krafðist umbóta í kerfinu, baráttu gegn misrétti og spillingu. Krafan um meira frelsi jókst þegar leið á mótmælin. Draga yrði úr völdum hins íhaldssama forsætisráðherra [[Li Peng]]. Mótmælin gegn kommúnisma fjögurra áratuga efldust og víða í Kína voru mótmæli. Þann 20. maí lýstu yfirvöld yfir herlögum kröfðust þess að mótmælendur yfirgæfu torgið. Hér klofnaði miðstjórn kommúnistaflokksins í tvær fylkingar. Annars vegar voru menn á borð við [[Zhao Ziyang]], sem vildu meira frjálsræði og efnahagumbætur og viðræður við mótmælendur. Hins vegar voru var hópur með Li Peng forsætisráðherra sem töluðu fyrir beitingu hervalds gegn mótmælum. Hafa verður í huga að á þessum tíma voru Sovétríkin í upplausn og kommúnisminn þar í landi kominn að endastöð. Það hafði eðlilega áhrif á pólitískar umræður valdhafa í Alþýðulýðveldinu í Kína. Íhaldssamari öfl tóku að vara við of miklu frelsi „borgaralegra afla“. Tryggja yðri stöðugleika kerfisins. Meðal annars birtist hörð ádeila á Deng frá liðsmanni Li Peng, í flokksblaðinu „Dagblaði fólksins“, þar sem Deng var talinn bera meginábyrgð á framgangi hægri aflanna síðasta áratuginn.<ref>Yiu-chung Wong: „From Deng Xiaoping to Jiang Zemin...“, bls. 198-199.</ref> Deng Xiaoping hafði hikað í um mánuð um notkun hervalds. Hann óttaðist drauga úr fortíðinni. Drauga glundroða og óstöðugleika. Á fundi leiðtoga flokksins sem haldinn var á heimili Deng sagði hann: {{tilvitnun2|Auðvitað viljum við lýðræði, en við getum ekki komið því á í flýti. Ef einn milljarður manna stekkur til fjölflokkakerfis fáum við glundroða svipað borgarastríðinu sem við sáum í menningarbyltingunni. Það þarf ekki byssur í borgarastríði. Hnefar og kylfur duga vel.<ref>Coldstream: China's Capitalist Revolution. 2008</ref>}} Þann 17. maí úrskurðaði hann Li Peng í hag og heimilað valdbeitingu hersins. Deng hikaði engu að síður og hvatti Li Peng til lokatilraunar á samningum við stúdenta. Þeim viðræðum var sjónvarpað um allt alþýðulýðveldið. Viðræðurnar skiluðu engu. Daginn eftir var herinn sendur inn 4. júní. [[Mynd:Shenzhen.Statue.Deng Xiaoping.jpg|thumb|right|220px|Stytta af Deng Xiaoping í Shenzhen borg. Zbigniew Brzezinski Þjóðaröryggisráðgjafi Bandaríkjanna sagði um Deng:„Þegar þú talaðir við Deng vissir þú að hann átti ekki í erfiðleikum með að taka erfiðar ákvarðanir. Hann kom mér fyrir sjónir sem maður sem hefði sögulegu hlutverki að gegna“.<ref>Coldstream: China's Capitalist Revolution. BBC viðtal 2008</ref>]] Ekki er vitað um nákvæmt mannfall mótmælenda. Opinberar tölur segja að 200 manns hafi verið drepnir en Rauði Krossinn telur að 2.000 manns hafi fallið. Pólitísk afleiðing var að Zhao Ziyang, sem hingað til hafði verið talinn næsti arftaki Deng og var að komast að völdum, dvaldi í stofufangelsi í 15 ár allt til dauðadags árið 2005. Hann hafði talað fyrir aðgreiningu á kommúnistaflokknum og ríkinu, vildi draga úr skrifræði, spillingu og einkavæða ríkisfyrirtæki. Íhaldssamari öfl undir forystu Li Peng styrktu sig mjög. Í staðinn studdi Deng [[Jiang Zemin]] þáverandi borgarstjóra í Sjanghaí til valda í miðstjórn flokksins. Jiang hafði tekist að viðhalda allsherjarreglu í Sjanghaí-borg. Enn hélt þó Deng formennsku í hernefnd flokksins. Maóistarnir voru búnir að ná aftur völdum í alþýðulýðveldinu. Jiang Zemin fylgdi þeim. Nú átti að aftur að herða tök flokksins á öllu efnahagslífi. Mótmælin og óeirðirnar í höfuðborginni voru mjög alvarlegt áfall fyrir Deng. Nú 87 ára varð Deng að koma hlutunum aftur í rétt horf. Hann fór til Sjanghaí til sinna gömlu liðsmanna og sótti einnig stuðning til hersins. Þar voru gamlir félagar og stuðningsmenn margir. Skilaboðin frá hernum voru mjög skýr: Þeir lýstu yfir stuðningi við Deng. Allir sem færu gegn honum færu gegn hernum. Þessi skilaboð til harðlínumanna flokksins áréttaði Deng þegar hann heimsótti herstöð í desember 1991, án allra flokksheimilda og var vel tekið. Með stuðning hersins tryggan, heimsótti Deng 1992 Shenzhen borg, miðstöð efnahagsumbóta sinna. Í heimsókn sinni til Suður-Kína lýsti hann yfir að :„Án efnahagsumbóta og stefnunnar um opnun dyr Kína, efnahagsframfarir og bætt lífskjör væru allar leiðir lokaðar fyrir land okkar,“. Og á flokksráðstefnunni árið 1994 lét Jiang Zemin flokksformaður af stuðningi við maóistana og lýsti yfir stuðningi við efnahagsumbæturnar, nútímavæðingu landsins og markaðshagkerfi er byggði á opnun landamæranna. Deng hafði unnið. == Arfur og sögulegt mat == Deng Xiaoping lést í Peking á 92 ára gamall þann 19. febrúar 1997. Hann hafði síðustu æviárin dregið sig út úr skarkala opinbers líf þar sem hann þjáðist af Parkinsonsveiki og gat vart haft samskipti við ættingja sína. Hann lét eftir sig eiginkonu sína, Zhuo Lin (lést 2009) og fimm börn: þrjár dætur (Deng Lin, Deng Nan og Deng Rong) og tvo syni (Deng Pufang og Deng Zhifang). Þrátt fyrir háan aldur var Deng allt til dauðadags álitinn [[Æðsti leiðtogi Kína|æðsti leiðtogi Alþýðulýðveldisins Kína]]. Jafnvel eftir dauða hans hefur Kommúnistaflokkur Kína fylgt stefnu hans í stórum dráttum.<ref>Útvarpsviðtal BBC við Powell lávarð 208.</ref> Eftirmaður hans, [[Jiang Zemin]], afhenti síðar völd til [[Hu Jintao]] forseta, en Hu er einnig talinn til liðsmanna gamla Deng. Undir forystu Deng Xiaoping, tók Alþýðulýðveldið Kína með meira en milljarð íbúa, efnahagsframförum sem vart eiga sér sögulega hliðstæðu. Frá 1997 hefur verið árlegur hagvöxtur verið að meðaltali 10%. Það er þrátt fyrir mörg félagsleg vandamál sem eiga meðal annars rætur í efnahagsumbótum Deng. Á móti þessum árangri í efnahags- og félagslegri þróun, hefur Deng Xiaoping sætt gagnrýni fyrir alræðismynd kommúnismans sem hann stóð fyrir og hlutverk hans í valdbeitingu gegn mótmælendum á Torgi hins himneska friðar árið 1989. Fáir deila þó um að stjórnmálastíll hans hafi verið mannúðlegri en forvera hans Maó Zedong. Ólíkt Maó lagði Deng ekki mikið upp úr því að upphefja persónu sína opinberlega og vart verður um það deilt að frjálsræði á valdatíma Deng var mun meira. Eftirmæli leiðtogans Deng Xiaoping munu þó fyrst og síðast vera tengd þeim efnahagsumbótum sem hann barðist fyrir og árangri þeirra. Hundruð milljóna Kínverja frá fátækt til bjargálna á tveimur áratugum er árangur sem vart verður deilt um. Það gerir hann að einum merkilegasta stjórnmálamanni síðari hluta 20. aldar. == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Heimildir == {{col-begin}} {{col-2}} <div class="references-small"> * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Cultural Revolution|mánuðurskoðað=14. maí |árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Deng Xiaoping |mánuðurskoðað=12. maí |árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = es|titill = Deng Xiaoping |mánuðurskoðað=13. maí |árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Deng Xiaoping Theory |mánuðurskoðað=12. maí |árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Economic reform in the People's Republic of China |mánuðurskoðað=18. maí |árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = One-child policy |mánuðurskoðað=14. maí |árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Poverty in China |mánuðurskoðað=16. maí |árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Zhao Ziyang|mánuðurskoðað=14. maí |árskoðað = 2010}} * [http://www.bbc.co.uk/worldservice/meta/dps/2008/12/nb/081219_powell1_nh_sl_au_nb.asx „What sort of man was Deng Xiaoping?“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Viðtal BBC (á ensku 5 mín. og 3 sek.) við Powell lávarð sem var utanríkisráðgjafi Margrétar Thatcher fyrrverandi forætisráðherra Breta. Powell var einn fárra útlendinga sem hittu Deng Xiaoping árin fyrir andlátið 1997. Hér svara hann spurningunni hvaða mann Deng Xiaoping hafi haft að geyma. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2864708 „Deng Xiaoping og félagar kynna nýja stafsetningu: Latnesk stöfun orða breytist.“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305201007/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2864708 |date=2016-03-05 }}, ''Þjóðviljinn'' 5. tbl., 7. janúar 1979, bls. 3. * Bloomberg BusinessWeek: Online Extra: Greinin [http://www.businessweek.com/magazine/content/05_34/b3948478.htm: „China Is a Private-Sector Economy“] (Viðtal við Fan Gang einn þekktasta hagfræðing Kína og ráðgjafi stjórnarinnar í Beijing og Alþjóðabankans). * Bo, Zhiyue. „China's Elite Politics: Political Transition and Power Balancing“ ''World Scientific'' (Hackensack, New Jersey, 2007). ISBN 981-270-041-2. * Caeiro, António. ''Pela China Dentro''. Dom Quixote (þýð.) (Lissabon, 2004). ISBN 972-20-2696-8. * Chang, Jung og Jon Halliday. ''Maó: sagan sem aldrei var sögð'' Ólafur Teitur Guðnason (þýð.) (Reykjavík: Mál og menning, 2007). * Coldstream, Robert (framleiðandi): Heimildarmyndin ''China's Capitalist Revolution'' sýnd á BBC Two í Bretlandi 20. júní 2009, í tilefni þess að 20 ára voru liðin átökunum á Torgi hins himneska friðar. * Davin, Delia. [http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?storyCode=167965&sectioncode=22 „History: Exiled son who saved the state“], ritdómur um bókina „The Generalissimo's Son“ eftir Jay Taylor. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3746377 „Er heilsa Chou En-lai að bila? - Söguleg mannaskipti framundan í Kína“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305193818/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3746377 |date=2016-03-05 }} Teng Hsiao-Ping, sem féll í ónáð í menningarbyltingunniendurreistur sem vara-forsætisráðherra. ― Tíminn, 91. tbl. bls. 9, 8. júní 1974. * Europa Publications (ritstjórn): „The People's Republic of China: Introductory Survey“ úr bókinni ''The Europa World Year Book 2003'', fyrra bindi (London, Routledge). * Evans, Richard. ''Deng Xiaoping and the Making of Modern China'' (New York, 1994). ISBN 0-14-026747-6. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1772867 „Flokksþing kínverskra kommúnista: Vilja sósíalískt markaðskerfi“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305195756/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1772867 |date=2016-03-05 }} Morgunblaðið 233 tbl. bls. 1, 13. október 1992. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1773272 „Flokksþing kínverskra kommúnista: Mikil mannaskipti í forystunni styrkir umbótastefnu Dengs“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305201318/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1773272 |date=2016-03-05 }} ― Morgunblaðið, 239. tbl. bls. 26-27, 20. október 1992. {{col-2}}<div class="references-small"> * FlorCruz, Jaime. [http://www.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/12/18/china.reform.florcruz/index.html „Looking back over China's last 30 years“], CNN, 19. desember 2008. * Gitting, John. ''The Changing Face of China'' (Oxford: Oxford University Press, 2005). ISBN 0-19-280612-2. * Harvey, D. „Brief history of neolibealismo“, (2005), Ediciones Akal, 2007, ISBN 978-84-460-2517-7. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1456620 „Hver verður arftaki Maós formanns?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305195837/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1456620 |date=2016-03-05 }}. „Ef stjórnmálaástandið i Peking er sem sýnist verður Teng Hsiao-ping arftaki Chou-En lai í forsætisráðherraembættinu..." ― Morgunblaðið, 197. tbl., bls. 18, 11. október 1974. * Kau, Michael Y. M., Susan H. Marsh. (ritstjórar) ''China in the Era of Deng Xiaoping: A Decade of Reform'' (M.E. Sharpe, 1993). * Li, Cheng. ''China's leaders: The new generation'' (Rowman & Litterfield Publishers, 2001). * Li, Minqi. „Socialism, capitalism, and class struggle: The Political economy of Modern China“, ''Economic & Political Weekly'' (2008). * MacFarquhar, Roderick og Michael Schoenhals. ''Maó's Last Revolution'' (Cambridge MA: Harvard University Press, 2006). * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3743957 „Maó veldur fréttamönnum heilabrotum: Vandi hans er að halda bylfingunni áfram“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}- Um val á eftirmanni Maó: Teng Hsiao-Ping. ― Tíminn 15. tbl. bls. 7, 19. janúar 1974. * Marti, Michael E. ''China and the Legacy of Deng Xiaoping: From Communist Revolution to Capitalist Revoluton'' (Brassey's, 2002). * New China News Agency, Communist Party Literature & Document Office of China and A.S.M.: [http://www.cbw.com/asm/xpdeng/life.html „The life of Deng Xiaoping“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100208002701/http://www.cbw.com/asm/xpdeng/life.html |date=2010-02-08 }} (Tekið af vefnum þann 13. Maí 2010.) * Pipes, Richard. ''Kommúnisminn. Sögulegt ágrip''. Jakob F. Ásgeirsson og Margrét Gunnarsdóttir (þýð.) (Reykjavík: Bókafélagið Ugla ehf, 2005). * Ragnar Baldursson. ''Kína. Frá keisaraveldi til kommúnisma'' (Reykjavík: Mál og menning, 1985). * Ravallion, Martin, and Shaohua Chen: „China’s (Uneven) Progress Against Poverty“. Journal of Development Economics, 2005. * Spence, Jonathan D. ''The Search for Modern China'' (New York, 1999). ISBN 0-393-97351-4. * Stewart, Whitney. ''Deng Xiaoping: Leader in a Changing China'' (Lerner Publications Company, 2001). * Vogel, Ezra F. [http://www.nytimes.com/2009/10/04/opinion/04vogel.html „But Deng Is the Leader to Celebrate“], ''New York Times'', 3. október 2009. * Yahuda, Michael. [http://www.jstor.org/pss/654102 „Deng Xiaoping: The Statesman“], ''The China Quarterly'' 135 (1993), 551-72. * Yang, Benjamin. ''Deng. A political biography.'' (Nueva York, 1998). ISBN 1-56324-722-4. * Yang, Dali. ''Calamity and Reform in China'' (Stanford University Press, 1996). * Yang, Dennis Tao. (2008) [http://www.palgrave-journals.com/ces/journal/v50/n1/full/ces20084a.html „China's Agricultural Crisis and Famine of 1959–1961: A Survey and Comparison to Soviet Famines.“], Palgrave MacMillan, ''Comparatrive economic Studies'' (2008), 1–29. * Zhi-Sui, Li. ''The Private Life of Chairman Maó'' (New York: Random House, 1994). * Yiu-chung Wong: „From Deng Xiaoping to Jiang Zemin: Two decades of political reform in the People´´s Republic og China“, University Press of America Inc., Maryland, USA, 2005. </div> {{col-end}} == Tenglar == * [http://english.people.com.cn/data/people/dengxiaoping.shtml People's Daily: Deng Xiaoping] Æviferill Deng Xiaoping í „Dagblaði Fólksins“ opinberu málgagni Kommúnistaflokks Kína (á ensku). * [http://english.cpc.people.com.cn/index.html Opinber vefur Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldisins Kína (á ensku)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211135841/http://english.cpc.people.com.cn/index.html |date=2010-02-11 }} * [http://english.cpc.people.com.cn/mediafile/200607/05/F2006070515295500635.swf Úr ræðum Deng Xiaoping (1938-1965) af opinberum vef Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldisins Kína (á ensku)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101215201805/http://english.cpc.people.com.cn/mediafile/200607/05/F2006070515295500635.swf |date=2010-12-15 }} * [http://english.cpc.people.com.cn/mediafile/200607/05/F2006070515261400629.swf Úr ræðum Deng Xiaoping (1975-1982) af opinberum vef Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldisins Kína (á ensku)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101215201356/http://english.cpc.people.com.cn/mediafile/200607/05/F2006070515261400629.swf |date=2010-12-15 }} * [http://english.cpc.people.com.cn/mediafile/200607/05/F2006070515274900631.swf Úr ræðum Deng Xiaoping (1982-1992) af opinberum vef Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldisins Kína (á ensku)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101215202032/http://english.cpc.people.com.cn/mediafile/200607/05/F2006070515274900631.swf |date=2010-12-15 }} {{Æðstu leiðtogar Alþýðulýðveldisins Kína}} {{fd|1904|1997}} [[Flokkur:Kínverskir byltingarmenn]] [[Flokkur:Leiðtogar Kommúnistaflokks Kína]] 7p1wxkhu93hh1yx65k64g5hdghg2e53 1965214 1965213 2026-06-02T15:52:57Z TKSnaevarr 53243 1965214 wikitext text/x-wiki ::: ''Þetta er kínverskt nafn: kenni- eða fjölskyldunafnið er Deng, eiginnafnið er Xiaoping.'' {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Deng Xiaoping | nafn_á_frummáli = {{Nobold|邓小平}} | mynd = Deng Xiaoping and Jimmy Carter at the arrival ceremony for the Vice Premier of China. - NARA - 183157-restored(cropped).jpg | titill= Formaður ráðgjafarráðs kommúnistaflokksins | stjórnartíð_start = [[13. september]] [[1982]] | stjórnartíð_end = [[2. nóvember]] [[1987]] | forseti = [[Li Xiannian]] | forsætisráðherra = [[Zhao Ziyang]] | forveri = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður = [[Chen Yun]] | titill2= Formaður hernaðarnefndar kommúnistaflokkins | stjórnartíð_start2 = [[28. júní]] [[1981]] | stjórnartíð_end2 = [[19. mars]] [[1990]] | forveri2 = [[Hua Guofeng]] | eftirmaður2 = [[Jiang Zemin]] | titill3= Formaður ráðgjafarráðstefnu kínversku þjóðarinnar | stjórnartíð_start3 = [[8. mars]] [[1978]] | stjórnartíð_end3 = [[17. júní]] [[1983]] | forveri3 = [[Zhou Enlai]] (til 1976) | eftirmaður3 = [[Deng Yingchao]] | myndatexti1 = {{small|Deng Xiaoping (邓小平) árið 1979.}} | fæddur = [[22. ágúst]] [[1904]] | fæðingarstaður = [[Guang'an]], [[Sesúan]], [[Tjingveldið|Kína]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1997|2|19|1904|8|22}} | dánarstaður = [[Peking]], [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]] | þjóderni = [[Kína|Kínverskur]] | maki = Zhang Xiyuan (1928–1929)<br>Jin Weiying (1931–1939)<br>Zhuo Lin (1939–1997) | stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur Kína]] | börn = Deng Lin, Deng Pufang, Deng Nan, Deng Rong, Deng Zhifang | bústaður = | atvinna = | háskóli = | starf = Hagfræðingur, stjórnmálamaður | trúarbrögð = |undirskrift = }} '''Deng Xiaoping''' {{Audio|zh-Deng_Xiaoping.ogg|hlusta}} ([[22. ágúst]] [[1904]] – [[19. febrúar]] [[1997]]) (eða Teng Hsiao-p'ing) var kínverskur leiðtogi og stjórnmálamaður, kenningasmiður og stjórnarerindreki.<ref>Yahuda (1993): 551-72.</ref> Sem leiðtogi Kommúnistaflokksins í [[Alþýðulýðveldið Kína|Alþýðulýðveldinu Kína]] var Deng siðbótarmaður sem leiddi Kína í átt að markaðshagkerfi. Þrátt fyrir að hafa aldrei gegnt formlegu embætti sem þjóðhöfðingi eða leiðtogi ríkisstjórnar Kína þá var hann engu að síður talinn meginleiðtogi [[Valdakynslóðir Alþýðulýðveldisins Kína|„annarrar valdakynslóðar“]] Alþýðulýðveldisins Kína frá 1978 til 1990. Deng fæddist í Guang'an, [[Sesúan]]héraði þann 22. ágúst 1904. Hann dvaldi við nám og störf í [[Frakkland]]i á árunum 1920 – 1925 og kynntist þar [[Marxismi|marxisma]]. Þar gekk hann liðs við [[Kommúnistaflokkur Kína|Kommúnistaflokk Kína]] árið 1923. Þegar hann sneri aftur til Kína starfaði hann sem stjórnmálaerindreki á dreifbýlli svæðum Kína. Hann hófst hratt til hárra metorða innan Kommúnistaflokksins. Hann varð aðalritari flokksforystunnar þegar „[[gangan langa]]“ hófst og því talinn til „byltingahetja göngunnar“.<ref>{{cite web|url=http://books.google.ca/books?id=LUcNg8xYHtEC&pg=PA131&lpg=PA131&dq=#v=onepage&q=&f=false |title=„China's leaders“ |publisher=Books.google.ca |mánuðurskoðað = 12. maí |árskoðað = 2010}}</ref> Hann varð einn æðsti yfirmaður hersins í stríðinu við Japani og í [[Kínverska borgarastyrjöldin|borgarastríðinu]] stýrði hann helmingi alls herafla kommúnista.<ref>Chang og Halliday (2007): 673-674.</ref> Hann tók sæti miðstjórnar Kommúnistaflokks Kína 1945. Eftir stofnun Alþýðulýðveldisins Kína árið 1949 vann Deng í Tíbet og í Suðvestur-Kína til að treysta yfirráð kommúnista þar. Hann var kallaður til starfa til Beijing sem varaforsætisráðherra (1952) þar sem frami hann reis hratt. Hann gekk til liðs við framkvæmdanefnd Miðstjórnarinnar árið 1956. Hann ásamt [[Liu Shaoqi]] gegndi lykilhlutverki í efnahagslegri endurreisn Kína eftir „[[Stóra stökkið fram á við|stóra stökkið]]“ á sjötta áratugnum. Efnahagsstefna hans var talinn andstæð pólitískri hugmyndafræði [[Maó Zedong]] formanns. Vegna þessa lenti hann tvívegis í „hreinsunum“ [[Menningarbyltingin|menningarbyltingarinnar]]. Í fyrra skiptið (1966) var hann sendur til endurhæfingarstarfa í dráttarvélaverksmiðju. Árið 1973 var hann síðan kallaður aftur til starfa með [[Zhou Enlai]] sem varaforsætisráðherra. Í veikindum Zhou tók Deng við að innleiða kennisetningar Zhou um nútímavæðingu. Eftir dauða Zhou Enlai 1976 féll Deng aftur í ónáð og lenti í „flokkshreinsunum“. En enn reis Deng til valda 1977 í sitt fyrra embætti sem varaforsætisráðherra og að auki varaformaður flokksins. Hann heimsótti [[Bandaríkin]] árið 1979 til að leita nánari tengsla. Deng styrkti valdastöðu sína 1981 þegar hann skipti andstæðingnum [[Hua Guofeng]] flokksformanni út fyrir liðsmann sinn. Þrátt fyrir að hafa aldrei gengt formlegu hæstu embættum sem þjóðhöfðingi, leiðtogi ríkisstjórnar eða aðalritari kommúnistaflokksins í Kína er Deng engu að síður talinn meginleiðtogi [[Valdakynslóðir Alþýðulýðveldisins Kína|„annarrar valdakynslóðar“]] Alþýðulýðveldisins Kína sem tók við eftir Maó Zedong. Hann tók við Kína í sárum þar sem félagskerfi og stofnanir höfðu verið brotnar niður í menningarbyltingunni og öðrum stjórnmálaátökum Maó tímabilsins. Deng var höfundur nýrra áherslna í kínverskum sósíalisma, þar sem efnahagslegar umbætur byggðu á kennismíð um „sósíalískan markaðsbúskap“. Hann opnaði Kína fyrir erlendum fjárfestingum, ruddi braut landsins fyrir þátttöku á heimsmarkaði og heimilaði starfsemi einkafyrirtækja á samkeppnismarkaði. Hann er yfirleitt talinn hafa lagt grunn að gríðarlegri efnahagsframþróun Kína síðast liðin þrjátíu ár. Þessi mikli hagvöxtur hefur breytt lífskjörum hundraða milljóna Kínverja til betri vegar.<ref>{{cite web|url=http://books.google.ca/books?id=mDS0GW7FH_0C&pg=PA179&dq=#v=onepage&q=&f=false |title=China in the Era of Deng Xiaoping |publisher=Books.google.ca |mánuðurskoðað=13. maí |árskoðað = 2010}}</ref> En þrátt fyrir að hafa losað um ríkishöft og eftirlit krafðist hann þess að flokkurinn hefði tögl og hagldir í stjórnsýslu og stjórnmálum landsins. Hann studdi til að mynda notkun hervalds til að stöðva [[mótmælin á Torgi hins himneska friðar]]. Deng kvaddi flokkstarfið formlega árið 1989 og tilnefndi [[Jiang Zemin]] sem eftirmann sinn. Á síðustu æviárunum þjáður af [[Parkinsonsveiki]], gat hann varla fylgst með málefnum ríkisins. Hann taldist engu að síður til [[Æðsti leiðtogi Kína|æðsta leiðtoga Kína]] fram á síðasta dag 19. febrúar 1997. [[Mynd:Student Deng Xiaoping in France.jpg|thumb |right|180px| Deng Xiaoping á námsárum í Frakklandi.]] == Æskuár == === Barnæska í Sesúan (1904―1920) === Deng Xiaoping (á einfaldaðri kínversku: 邓 先 圣; hefðbundin kínverska: 邓 先 圣), fæddist þann 22. ágúst 1904, í þorpinu Paifang (牌坊村) Xiexin bænum (协 兴镇) í Guang sýslu [[Sesúan]]héraðs, sem er um 160 km. frá [[Chongqing]]-borg. Rætur hans má rekja aftur til Meixian. Upphaflega bar hann nafnið Xixi (希贤). Deng er föðurnafn hans. Faðir hans, bóndinn Deng Wenming, bjó á eignarlandi sem tryggði Deng fjölskyldunni ágæt lífskjör. Að loknu námi í Guang-sýslu fór Deng fjórtán ára gamall til frænda síns, Deng Shaosheng, sem var þremur árum eldri, í skóla í [[Chongqing]]-borg þar sem franska var kennd og nemendur undirbúnir fyrir frekara nám í [[Frakkland]]i. Ekki er vitað hvað varð til þess að drengir frá svo afskekktu þorpi fóru til náms í alþjóðlegum skóla. Deng (enn sem Xixia) dvaldi ár í skólanum, þar sem hann lærði meðal annars frönsku. Sumarið 1920 bauðst honum að loknum inntökuprófum að fara í námsferð fyrir kínverska nemendur með skipi til Frakklands.<ref>New China News Agency, Communist Party Literature & Document Office of China and A.S.M.: „The life of Deng Xiaoping“ Sjá vefheimild.</ref> Faðir Dengs spurði soninn, sem var yngstur í ferðinni, hvað hann vonast til að læra í Frakklandi. Hann endurtók þá orð kennara síns: „Að sækja þekkingu og sannleika Vesturlanda til bjargar Kína“. Deng Xiaoping hafði verið kennt að Kína væri veikt og fátækt ríki og til bjargar landinu yrðu Kínverjar að koma á vestrænni menntun nútímans.<ref>Stewart, Whitney, Deng Xiaoping: Leader in a Changing China, 2001.</ref> Deng ferðaðist með frænda sínum Shaosheng, á bát niður Yangtze á til [[Sjanghaí]]borgar, steig hann á skipsfjöl með 80 öðrum kínverskum skólafélögum og sigldi til Frakklands. Þeir komu til hafnar í [[Marseille]] í nóvember sama ár. === Nám og störf í Frakklandi (1920―1926) === [[Mynd:Deng02.jpg|left|thumb|250px| Í námsferð frá Kína. Deng Xiaoping er þriðji frá hægri í fremstu röð. Í Frakklandi 1920 – 1925 kynntist hann [[Marxismi|marxisma]] líkt og margir aðrir byltingarmenn Asíu ([[Ho Chi Minh]], [[Zhou Enlai]], og [[Pol Pot]]).]] Í október 1920 kom skipið í höfn í [[Marseille]]. Ferðin var ekki eins og til hennar hafði verið stofnað í fyrstu, enda ferðafé af skornum skammti. Deng Xiaoping nam einungis í skamman tíma í gagnfræðiskóla í [[Bayeux]] og [[Chatillon]] en síðan varði hann mestum tíma í Frakklandi við vinnu. Fyrst vann hann í járn- og stálverksmiðju í [[Le Creusot]] í Mið-Frakklandi, síðar var hann vélamaður í Renault verksmiðjum í Billancourt úthverfi Parísar, þá sem slökkviliðsmaður á járnbraut og við eldhúshjálp í veitingahúsum. Hann rétt skrimti við lítil kjör og bágborið vinnuöruggi. Seinna sagði Deng að þar hefði hann fyrst kynnst svartnætti hins kapítalíska samfélags. Í Frakklandi komst Deng í kynni við aðra kínverska innflytjendur. Fyrir hvatningu eldi félaga (meðal annars [[Zhao Shiyan]] og [[Zhou Enlai]]) nam Deng marxisma og vann að pólitískum áróðri. [[Októberbyltingin]] í Rússlandi var í algleymingi. Árið 1921 gekk hann til liðs við Æskulýðshreyfingu kínverska kommúnista í Evrópu. Á seinni hluta ársins 1924 gekk Deng formlega til liðs við [[Kommúnistaflokkur Kína|Kínverska kommúnistaflokkinn]], sem stofnaður hafði verið nokkrum árum fyrr með stuðningi frá [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]. Deng varð leiðandi innan æskulýðshreyfingarinnar flokksins í Evrópu. Hann skrifaði meðal annars pólitískar greinar í „Rauða ljósið“ en það var tímarit sem gefið af kínverskum kommúnistum í Frakklandi. Þessi fyrstu skrif Deng byggja á róttækri hugmyndafræði þar sem kommúnísk bylting er talin lausn á vandamálum í Kína. [[Mynd:Jin weiying.jpg|right|thumb|180px| Jin Weiying, önnur eiginkona Deng Xiaoping, yfirgaf eiginmanninn þegar hann sætti pólitískum árásum árið 1933.]] === Í Sovétríkjunum (1926―1927) === Árið 1926 ferðaðist Deng Xiaoping til Sovétríkjanna og stundaði næstu ellefu mánuði nám aðallega við Sun Yat-sen-háskólann í Moskvu sem Þriðju alþjóðasamtök kommúnista ([[Komintern]]) ráku fyrir kínverska byltingarsinna. Þar lærði hann rússnesku, heimspeki, stjórnmálahagsfræði og Lenínisma. Þar var hann m.a. bekkjarfélagi [[Chiang Ching-kuo]] sem var sonur [[Chiang Kai-shek]] og síðar forsætisráðherra Taívan (1972– 1978).<ref>{{cite web|url= http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?storyCode=167965&sectioncode=22 |title= Exiled son who saved the state|publisher= TSL Education Ltd |mánuðurskoðað=18. maí |árskoðað = 2010}}</ref> === Heimkoma til Kína (1927) === [[Feng Yuexiang]] sem var foringi í her kínverskra þjóðernissinna í Norðvestur-Kína, kom til Moskvu og leitaði liðsinnis Sovétríkjanna í gegnum [[Alþjóðasamtök kommúnista|Alþjóðasamtök kommúnista]] (Komintern) til ráðningar Kínverja í her sinn. Á þeim tíma studdu Sovétríkin bandalag kínverska kommúnista við þjóðernissinna í [[Kuomintang]]-flokknum sem [[Sun Yat-sen]] hafði stofnað. Hann var þó ekki kommúnisti en nýtti skipulag ættað úr kennisetningum Leníns. Deng Xiaoping varð fyrir valinu og fór með Feng Yuexiang. Eftir átta ára dvöl erlendis og strangt ferðalag yfir eyðimerkur Mongólíu kom hann loks til heimalandsins vorið 1927. Deng dvaldi fyrst í höfuðvígi hers Feng Yuxiang í Xi'an frá mars 1927. En þegar [[Chiang Kai-shek]] tók við af [[Sun Yat-sen]] sem leiðtogi þjóðernissinna rofnaði bandalag þeirra við kommúnista. Hann stofnaði [[Lýðveldið Kína (1912–1949)|Lýðveldið Kína]] með [[Nanking]] sem höfuðborg og hóf að ofsækja kommúnista. Feng Yuxiang studdi Chiang Kai-Shek og kommúnistar á borg við Deng sem þjónuðu í her hans neyddust til að flýja. [[Mynd:Deng1941.jpg|thumb|right|180px|Deng Xiaoping árið 1942.]] == Frami í Kommúnistaflokknum == === Pólitísk neðanjarðarstarfsemi í Sjanghaí og Wuhan (1927―1929) === Deng Xiaoping flýði undan her Feng Yuxiang í Norðvestur-Kína til borgarinnar [[Wuhan]] þar sem kommúnistar höfðu höfuðstöðvar á þeim tíma. Þar byrjaði Deng að nota gælunafnið „Xiaoping“ og tók við ýmsum stöðum innan hreyfingarinnar. Hann tók þar þátt í sögulegum fundi í Wuhan 7. ágúst 1927, þar sem [[Chen Duxiu]] stofnanda Kommúnistaflokksins var vikið frá, að undirlagi Sovétríkjanna, og [[Qu Qiubai]] varð aðalritari flokksins. Þar hitti Deng fyrst [[Maó Zedong]] sem þá var lítils metinn af flokksforystunni. Milli 1927 og 1929, bjó Deng (sem hét nú „Xiaoping“) í [[Sjanghaí]], þar sem hann aðstoðaði við skipulag mótmæla sem kostuðu harkaleg viðbrögð af hálfu yfirvalda þjóðernissinna. Dráp á uppreisnarmönnum meðal kommúnista fækkaði flokksfélögunum í kommúnistaflokknum, sem aftur auðveldaði Deng frama innan flokksins. Árið 1928 giftist Deng (þá 24 ára), fyrstu eiginkonu sinni, Zhang Xi-Yuan (Xiyuan) (þá 21 árs) í Sjanghaí. Þau höfðu verið skólafélagar í Moskvu. Hún lést 18 mánuðum síðar af barnsförum. Stúlkubarn þeirra dó einnig. === Hernaður í Guangxi héraði (1929 ―1931) === Árið 1929 leiddi Deng Xiaoping uppreisn í [[Guangxi]]-héraði gegn ríkisstjórn þjóðernissinna ([[Kuomintang]]). Við mikið ofurefli liðsveita [[Chiang Kai-shek]] var að etja og stefnumörkun leiðtoga kommúnista var kolröng. Uppreisnin mistókst því hrapallega og kommúnistar urðu fyrir gríðarlegu mannfalli. Í mars 1931 yfirgaf Deng bardagasvæðin og þar með sjöunda her kommúnista og fór til Sjanghaí-borgar til starfa í neðanjarðarhreyfingu kommúnistaflokksins. Óljóst er hvort hann flýði eða hvort hann var sendur til Sjanghaí. Hvort sem það var liðhlaup eða ekki, var það notað gegn honum síðar í menningarbyltingu Maó. === Aftur til Sjanghaí og til „Kínverska Sovétlýðveldisins“ (1931―1934) === [[Mynd:Chinese soviet flag.svg|thumb |left|150px| Fáni „Kínverska Sovétlýðveldisins“ í fjallahéruðum Jiangxi héraðs. Þangað fór Deng árið 1931.]] Við komuna til Sjanghaí-borgar biðu Deng Xiaoping slæm tíðindi. Hann frétti af dauða konu sinnar og nýfæddrar dóttur. Að auki höfðu margir af félögum verið drepnir af þjóðernissinnum Kuomintang. Hann flýði því til yfirráðasvæðis kommúnista í Jiangxi héraði. Herferðir þjóðernissinna gegn kommúnistum í borgunum voru mikið áfall fyrir hreyfinguna. Það var fyrirséð af ráðgjöfum [[Komintern]] frá [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] sem litu á liðsöfnun meðal öreiga í dreifbýlinu sem hina einu rétt leið. Maó Zedong hafi sömu framtíðarsýn um bændabyltingu og safnaði því liði í fjallahéruðum [[Jiangxi]]-héraðs. Þar kom hann á kommúnísku byltingarsamfélagi sem tók upp opinbera heitið „[[Kínverska sovétlýðveldið]]“ en var oft kallað „Jiangxi-sovétið“. Ein mikilvægasta borg Kínverska sovétlýðveldisins var [[Ruijin]]. Þangað fór Deng sumarið 1931 og tók þar stöðu ritara flokksnefndar borgarinnar. Ári síðar, veturinn 1932, tók Deng við sambærilegri stöðu í [[Huichang]] sem var nærliggjandi hérað. Og árið 1933 varð hann forstöðumaður áróðursdeildar flokksins í Jiangxi. Á þeim tíma giftist hann í annað sinn, ungri konu sem hét Jin Weiying. Þau höfði hist í Sjanghaí. Vaxandi árekstrar voru á milli hugmynda Maó og annarra leiðtoga flokksins um dreifbýlisáherslur hinna sovésku ráðgjafa þeirra. Maó fylgdi ráðgjöfunum að málum og Deng fylgdi þeim einnig. Átökin urðu til þess að Deng misstri stöðu sína í áróðursdeild flokksins. Þrátt fyrir þessi innri átök var Kínverska sovétlýðveldið fyrsta árangursríka tilraun kommúnista til að stjórna í dreifbýlum héruðum. Gefin voru út frímerki og peningaseðlar prentaðir með nafni Sovétlýðveldisins. Her [[Chiang Kai-shek]] ákvað loks að láta til skara skríða gegn svæðinu. === „Gangan langa“ (1934―1935) === {{aðalgrein|Gangan langa}} Umkringdur lýðveldisher þjóðernissinna sem var mun öflugri en sveitir kommúnista voru kommúnistar neyddir til að flýja frá Jiangxi héraði í október 1934. Þessi flótti yfir hálendi Kína fékk síðar nafnið „[[gangan langa]]“ og átti eftir að marka tímamót í þróun hreyfingar kínverskra kommúnista. Alls lögðu 80.000 manns af stað í „gönguna“ sem náði yfir hálendi Kína allt til norðurhluta Shaanxi héraðs ári síðar. Einungis 8.000 eða 9.000 menn komust á leiðarenda. Deng Xiaoping var einn þeirra. Við upphaf „göngunnar löngu“ var Maó Zedong orðinn nýr leiðtogi kínverska kommúnistaflokksins. Hann hafði ýtt til hliðar öllum helstu keppinautum sínum. Maó og Sovésku ráðgjafarnir höfðu betur. Deng fékk aftur fyrri störf í flokki á endanum vann [[Kínverska borgarastyrjöldin|borgarastyrjöldina]] gegn þjóðernissinnum [[Kuomintang]]. En átök kommúnista og þjóðernissinna voru rofin með innrás Japana. Það neyddi fylkingarnar til að mynda í annað skiptið, bandalag til varnar Kína fyrir yfirgangi erlendra herja. [[Mynd:Deng xiaoping and his family in 1945.jpg|thumb|right|220px|Deng Xiaoping með fjölskyldu sinni árið 1945]] === Innrás Japana (1937―1945) === {{aðalgrein|Seinna stríð Kína og Japans}} Innrás japanskra herdeilda í Kína árið 1937 markaði upphaf [[Annað stríð Kína og Japan|seinna stríðs Kínverja og Japana]]. Í stríðinu dvaldi Deng Xiaoping á svæðum sem stjórnað var af kommúnistum í norðri, þar sem hann tók við pólitískri stjórnun þriggja herdeilda kommúnista. Þar var hann að mestu á átakasvæðum er liggja við héruð Shanxi, Henan og Hebei. Hann fór í nokkrar ferðir til Yan'an borgar þar sem Maó hafði komið upp bækistöð. Í einni þeirra ferða til Yan'an árið 1939, fyrir framan hinn fræga hellisbústað Maó í Yan'an, giftist Deng í þriðja sinn, Zhuo Lin, ungri dóttur iðnrekenda í Yunnan héraði, ættaðri frá Kunming, sem hafði af hugsjón ferðast til Yan'an til að berjast með kommúnistum. === Áframhald stríðs gegn þjóðernissinnum (1945―1949) === {{aðalgrein|Kínverska borgarastyrjöldin}} [[Mynd:1937 Deng Xiaoping in NRA uniform.jpg|thumb |right|150px| Deng Xiaoping í herskrúða 1937.]] Eftir ósigur í Japana í síðari heimsstyrjöldinni, ferðaðist Deng Xiaoping til [[Chongqing]]-borgar, þar sem Chiang Kai-Shek hafði bækistöð í stríðinu við Japani, til að taka þátt í friðarviðræðum friður milli þjóðernissinna og kommúnista. Niðurstöður viðræðnanna voru neikvæðar og [[Kínverska borgarastyrjöldin|borgarastyrjöld]] hófst milli fylkinganna á ný. Á meðan Chiang Kai-Shek kom á nýrri stjórn í [[Nanjing]], höfuðborg „[[Lýðveldið Kína (1912–1949)|Lýðveldisins Kína]]“ söfnuðu kommúnistar, með bækistöð í Chiang, liði og landsvæðum. Skæruhernaður þeirra var árangursríkur, yfirráðasvæði þeirra stækkaði mjög og sífellt fleiri liðhlaupar úr her þjóðernissinna gengu til liðs við kommúnista. Í þessum síðasta áfanga stríðsins gegn her þjóðernissinna gegndi Deng auknu hlutverki sem stjórnmálaleiðtogi og áróðursmeistari. Hann var pólitískur embættismaður fyrir her [[Liu Bocheng]] hershöfðingja, þar sem hann miðlaði kennismíð Maó Zedong. Pólitískt og hugmyndafræðilegt starf, ásamt því að vera talinn til „byltingahetjanna“ sem tóku þátt í „göngunni löngu“, gerði Deng kleift að komast til æðri valda, eftir sigur kommúnista á þjóðernissinnum og stofnun Alþýðulýðveldisins Kína. == Stjórnmálaferill undir stjórn Maó == === Aftur í Chongqing héraði (1949―1952) === Þann 1. október 1949, fagnaði Deng Xiaoping í Peking ásamt öðrum leiðtogum kommúnista, stofnun Alþýðulýðveldisins Kína. Á þeim tíma stýrðu kommúnistar norðurhluta Kína, en landsvæði í suður Kína voru enn undir stjórn þjóðernissinna. Deng fékk það ábyrgðarstarf að leiða kommúnista til lokasigurs í suðvestur Kína sem aðalritari flokksins í þeim landshluta. Verkefnið var annars vegar að ná stjórn á suðvestur Kína þar sem stór landsvæði voru enn undir stjórn þjóðernissinna Kuomintang og hins vegar að hertaka Tíbet sem hafði í raun verið sjálfstætt til margra ára. Þegar ríkisstjórn þjóðernissinna hafði verið neydd til að yfirgefa Nanking borg völdu þeir Chongqing sem nýja höfuðborg til bráðabirgða, líkt og þeir höfðu gert á tímum innrásar Japana. Þar varðist Chiang Kai-Shek með syni sínum Chiang Ching-kuo, fyrrum bekkjarfélaga Deng í Moskvu. Undir pólitíska stjórn Deng Xiaoping, sigraði her kommúnista Chongqing borg í suðvestur Kína 1. desember 1949 og var Deng strax ráðinn borgarstjóri, auk þess að vera leiðtogi kommúnistaflokksins í suðvestur Kína. Chiang Kai-Shek flýði til höfuðborgar Chengdu héraðs. Þá borg misstu þjóðernissinnar þann 10. desember og Chiang flúði til Taívan sama dag. Árið 1950, tóku kommúnistar einnig stjórn á [[Tíbet]]. Deng varði þremur árum í Chongqing, þar sem hann ungur að árum numið fyrir ferðina til Frakklands. Árið 1952 flutti hann til höfuðborgarinnar Beijing, til að takast á hendur mismunandi störf á vegum hins nýja ríkis. === Stjórnmálaframi í Beijing (1952―1968) === Í júlí 1952 kom Deng til Beijing til að taka við sem aðstoðarforsætisráðherra og varaformaður fjármálanefndarinnar. Skömmu síðar varð hann fjármálaráðherra og forstöðumaður skrifstofu fjarskiptamála. Árið 1954, lét hann af þessum embættum, nema staðgengilstöðu forsætisráðherra, til að verða framkvæmdastjóri miðstjórnar flokksins, forstöðumaður skipulagsskrifstofu flokksins og varaformaður hermálanefndarinnar. Deng fékk sem stuðningsmaður Maó Zedong nokkrar mikilvægar vegtyllur í nýrri ríkisstjórn Alþýðulýðveldisins. Árið 1955 tók hann sæti í framkvæmdanefnd miðstjórnarinnar, sem var æðsta stjórn Alþýðulýðveldisins. Eftir að styðja Maó opinberlega í herferð hans gegn „hægri öflunum“, varð Deng varð framkvæmdastjóri skrifstofu flokksins og sá um hefðbundin rekstrarmál landsins í samstarfi við [[Liu Shaoqi]] forseta landsins og aðalritara flokksins. Þeirri stöðu hélt Deng næstu tíu ár eða til 1966. Á þeim tíma vann Deng að skipulagningu ríkisins. Þar var hann hægri hönd Liu Shaoqi forseta. Bæði Liu og Deng studdu Maó í herferðum hans gegn „borgaralegum öflum“ og kapítalistum, og kröfunni um hollustu við stjórn kommúnista. [[Mynd:Xiaoping Deng factory.jpg|thumb|right|220px|Deng Xiaoping heimsækir í desember 1958, járn og stálverksmiðjuna í Wuhan. (Annar frá vinstri)]] Í Sovéskum anda kynnti Maó nýja 5 ára efnahagsáætlun — „[[Stóra stökkið fram á við|Stóra stökkið]]“ — sem skyldi koma bændasamfélaginu Kína í helstu röð iðnríkja á örfáum árum. Kommúnismann átti að fullkomna: Allur einkarekstur í landbúnaði var bannaður og því fylgt eftir með ofbeldi. Tilraunin um stökkið stóra reyndist gríðarleg hörmung fyrir þjóðina. Niðurstaðan var hrun landbúnaðarkerfisins. Áætlað er að um 20 milljón Kínverja hafi soltið í hel.<ref>Yang (2008): 1-29. Opinberar tölur segja 14 milljónir. Aðrir hafa telja á milli 20 – 43 milljónir manna hafi dáið í manngerðri hungursneiðinni.</ref> Það mistókst að þróa fram „hin félagslegu framleiðsluöfl“ í „Stóra stökkinu“ 1958 til 1961, með því að „láta vinda kommúnismans“ blása. Árið 1963, leiddi Deng kínverska sendinefnd til Moskvu að funda með eftirmanni Stalíns, [[Níkíta Khrústsjov]]. Tengsl á milli Alþýðulýðveldisins og Sovétríkjanna höfðu versnað til muna frá dauða Stalíns, og eftir þennan fund var þeim nær alveg slitið. Liu Shaoqi og Deng tóku varkár skref í breyttri hagstjórn, þar sem Maó var meir í táknrænu hugmyndafræðilegu hlutverki. Maó samþykkti að eftirláta Liu Shaoqi forsetaembætti Alþýðulýðveldisins, en hélt flokksformennsku og stjórn hersins. Liu Shaoqi forseti og Deng leyfðu bændum í dreifðari byggðum að eiga æ stærri landskika til framleiðslu sem hægt væri að selja á mörkuðum. Fjárfesting í landbúnaði jókst og bændum var leyft að leigja land af kommúnum þannig að þeir urðu meir sjálfstæðir. Þetta sló á hungursneyðina og ýtti undir framleiðni.<ref>Chang og Halliday (2007): 522.</ref> En það dró að sama skapi úr áherslu bænda á samyrkjustörfin. Og þau urðu meira á höndum einkaaðila sem aftur þýddi vaxandi ójöfnuð meðal bænda ásamt vaxandi spillingu meðal flokksforystunnar í sveitum landsins. Í borgum Kína var iðnaður endurskipulagður þannig að meira vald var fært í hendur stjórnendum og sérfræðingum. Bónusar og hagnaðarhlutdeild sem víða voru kynntir til að stuðla að meiri hagkvæmni, leiddu til meira efnahagslegs og félagslegs misréttis. Þeir félagar Deng og Liu notuðu vaxandi óánægju með „Stóra stökkið fram á við“ til að sækja meiri áhrif innan Kommúnistaflokksins. Þeir hófu efnahagslegar umbætur sem jók orðstír þeirra meðal embættismanna og flokksstjórnenda. Þeir voru því að færast meir til „hægri“ frá vinstri sinnaðri stefnu Maó. Það var á ráðstefnu í [[Guangzhou]] árið 1961 sem Deng lét fræga tilvitnun falla: „Mér er sama hvort kötturinn er hvítur eða svartur. Það er góður köttur svo lengi sem hann veiðir mýs“<ref>Zhi-Sui (1994).</ref>. Það skipti sumsé litlu hvort fylgt væri kommúnisma eða kapítalisma. Meginatriðið er að afkastameiri framleiðsla. Þeir félagar Liu og Deng voru taldir æ meir til „hægrisinnaðra tækifærisafla“. Maó greip til aðgerða til að ná aftur stjórn á landsmálum. Hann höfðaði til byltingarhugmynda þeirra og hratt af stað menningarbyltingunni í nóvember 1965. === „Menningarbyltingin“ (1965―1973) === „[[Menningarbyltingin|Hin mikla menningarbylting öreiganna]]“ varð fjöldahreyfing sem Maó Zedong sjálfur stýrði. Með kraftmiklu orðfæri byltingar og blindri trú samstarfsaðila á borð við [[Lin Biao]], var fjöldinn hvattur til byltingaranda kommúnismans. Maó hvatti kínverska æsku til að ráðast á þá sem voru ekki trúir hans forystu. Markmið hans virðist verið að ná fyrri völdum sem höfðu veikst eftir efnahagshrun „Stóra stökksins“. Hann hafði vaxandi áhyggjur af því að „hægri stefna“ þeirra Deng og Liu forseta gæti leitt til þess að endurreisn markaðskerfis og endaloka kommúnistabyltingarinnar.<ref name="Li 2008">Li (2008).</ref> Menningarbyltingu Maó var ætlað að vera allsherjar uppgjör hins róttækra og hins hægfara arms („hægriöflin“) Kommúnistaflokks Kína. Uppræta átti menningu og listir í landinu enda taldar í mótsögn við kommúnismann. Kommúnistaflokkurinn nánast klofnaði og flokksfélagar voru bornir fáránlegum sökum og fangelsaðir. Öfgafull persónudýrkun Maó náði nýjum hæðum undir skipulagi Lin Biao. Maó var gerður guðlegur. Róttæklingar hvöttu til uppreisnar sem leiddi síðan af sér fylkingu „Rauðra varðliða“ sem hugðust gera uppreisn gegn öllum andstæðingum Maó. Deng féll úr flokksnáð. Hann og Zhuo Lin eiginkona hans dvöldu í stofufangelsi í Beijing stóran hluta ársins 1968. Í október sama ár var Deng gert að segja sig frá öllum flokksstörfum. Hann var sendur til verkamannastarfa í Dráttarvélaverksmiðju Xinjian sýslu sem er í Jiangxi héraði. Þar nýtti hann einnig tíma til ritstarfa. Honum var hafnað opinberlega á landsvísu, en þó í minna mæli en Liu Shaoqi fyrrum forseta. Hinir „Rauðu varðliðar“ menningarbyltingarinnar réðust á Deng Xiaoping og fjölskyldu hans. [[Deng Pufang]] sonur Dengs var illa pyntaður og var hent út um glugga á fjögurra hæða byggingu Beijing-háskóla. Hann bakbrotnaði og varð lamaður fyrir neðan mitti upp frá því. Deng Pufang var strax tekinn á spítala en var neitað um inngöngu vegna stjórnmála föður hans. Seinna átti hann eftir að stofna Samtök fatlaðra í Kína. Fyrir þau störf hlaut hann [[Mannréttindaverðlaun Sameinuðu þjóðanna]] árið 2003. Hann leiddi skipulag [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikanna í Beijing 2008]].<ref>Chang og Halliday (2007): 674.</ref> Í bók Chang og Halliday, er sagt að hann hafi stokkið út um glugga í háskólanum af ótta við pyntingar. Við fallið hafi hann lamast. Líkt og Maó hafði hvatt til var Alþýðulýðveldið í upplausn. Stjórnleysi, tilviljanakenndar aftökur, opinberar pyntingar og samfélagsleg eyðilegging blasti hvarvetna við. Fræðimenn hafa áætlað að í dreifbýlinu einu hafi um 36 miljónir manna verið ofsóttar og á milli 750.000 til 1,5 milljón manna verði drepin. Svipaður fjöldi var varanlega skaddað líkamlega.<ref>MacFarquhar og Schoenhals (2006): 262.</ref> Sumir telja mun hærri tölu látinna.<ref>Chang og Halliday (2007): 600. Í bók Chang og Halliday er fullyrt að þrjár miljónir manna hafi látið lífið í ofbeldisverkum menningarbyltingarinnar að um 100 milljónir hafi fyrir barðinu á ofsóknum af einhverju tagi.</ref> === „Önnur endurhæfing“ Deng ― Dauði Maó (1973―1976) === Undir lok menningarbyltingarinnar lá við borgarastríði í Kína og herinn skarst í leikinn. Eftir að [[Lin Biao]] (sem tók við af Liu Shaoqi sem forseti og var opinber eftirmaður Maó) hafði látist í „flugslysi“ naut Deng Xiaoping stuðnings leiðtoga hersins. Hann hafði einn fárra stjórnað herfylkingum í borgarastyrjöldinni. Í ágúst 1972 dró Maó í land og baðst afsökunar á gerðum sínum. Þegar [[Zhou Enlai]] forsætisráðherra veiktist úr krabbameini valdi hann Deng sem eftirmann sinn. Zhou tókst að sannfæra Maó að kalla Deng aftur til stjórnmál í febrúar 1973.<ref name="Li 2008"/> En menningarbyltingunni var í raun ekki lokið enn. Róttækur hópur sem seinna var kallaður „[[fjórmenningaklíkan]]“ undir forystu [[Jiang Qing]] eiginkonu Maó, vildi meiri völd innan kommúnistaflokksins (Maó sjálfur gaf hópnum þetta heiti). Þar töldu þau Deng sína stærstu hindrun. Maó grunaði Deng um græsku og óttaðist að hann eyðilagði hið „jákvætt orðspor“ menningarbyltingarinnar. Hann taldi Deng í raun til andstæðinga sinna innan flokksins.<ref>Chang og Halliday (2007): 686.</ref> Deng komst því aftur til áhrifa. Þann 20. mars 1973, þegar honum var skipað að koma aftur til Beijing sem varaforseti. Völd hans voru þó ekki söm og áður. Hann átti fyrst og fremst að sinna ytri samskiptum en Maó og „fjórmenningarklíkan“ streittust við að stjórna innanlands. Deng fór því varlega í sakirnar og gætti þess ― að minnsta kosti opinberlega ― að fara ekki gegn stefnu Maó. Deng sinnti þó innanríkismálum einnig. Hann reyndi að stöðva menningarbyltinguna og bæta lífkjör fólksins. Hann reyndi að aflétta nær algeru banni á bókum, listum og skemmtunum sem hafði gilt í tíu ár í stjórnartíð Maó. Það tókst hann á við eiginkonu Maó og síðar Maó sjálfan.<ref>Chang og Halliday (2007): 677 og 683.</ref> [[Mynd:Gerald and Betty Ford meet with Deng Xiaoping, 1975 A7598-20A.jpg|thumb|left|220px|Árið 1975 fundaði Deng Xiaoping með [[Gerald Ford]] forseta Bandaríkjanna og frú.]] Með andláti Zhou Enlai forsætisráðherra í janúar 1976 var horfið það pólitíska bakland sem Zhou veitti Deng innan miðstjórnarinnar. Að lokinni jarðaför Zhou hóf „fjórmenningarklíkan“ með stuðningi Maó opinbera herferð gegn Deng.<ref name="Li 2008"/> Hann var gagnrýndur og aðgerða krafist gegn Deng og „hægri öflunum“. [[Hua Guofeng]] ― en ekki Deng ― varð því fyrir valinu sem eftirmaður Zhou Enlai. Miðstjórnin gaf síðan út fyrirmæli um að Deng yrði fluttur til að vinna að „ytri málefnum“ og í raun þannig tekinn út úr valdakerfi flokksins. Hann var í varðhaldi að fyrirskipan Maó í þrjá mánuði.<ref>Chang og Halliday (2007): 687.</ref> Deng dvaldi því heima næstu mánuði að bíða örlaga sinna. Efnahagsframfarir Deng hægðu á sér. Enn gaf Maó út tilskipun þar sem lögmæti Menningarbyltingarinnar var áréttað og bent á Deng sem sérstakt vandamál. Í framhaldinu gaf miðstjórnin út tilskipun til allra flokksstofnana þar sem þær voru beðnar að gagnrýna Deng. Í jarðskjálftanum mikla 1976 voru björgunarmenn hvattir af fjölmiðlum að „fordæma Deng af rústunum“.<ref>Chang og Halliday (2007): 694.</ref> Maó krafist þess að Deng viki úr öllum ábyrgðarstöðum.<ref name="Li 2008"/> Hann mátti þó halda flokkskírteininu. Maó Zedong andaðist þann 9. september 1976. Við það átti staða Deng eftir að breytast smám saman til batnaðar. == Leiðtogi Kína == === Baráttan við Hua Guofeng (1976―1977) === Eftir dauða Maó dvaldi Deng Xiaoping í fyrstu í höfuðborginni Beijing en var utan stjórnmála. Hann átti þó eftir að takast annars vegar á við [[Hua Guofeng]] forsætisráðherra, sem var arftakinn sem Maó hafði tilnefnt og hins vegar við „[[Fjórmenningaklíkan|fjórmenningarklíkuna]]“ sem skipulagt hafði menningarbyltinguna með Maó. Til að treysta vald sitt lét Hua forseti handtaka „fjórmenningarklíkuna“ og ásakaði hana fyrir óeirðir og eyðileggingu menningarbyltingarinnar. Hann hugðist gera „klíkuna“ að blóraböggli fyrir róttækni síðustu ára Maó. Þannig ætlaði Hua að kynna sjálfan sig sem sannan arftaka arfleifðar Maó formanns. En Hua átti lítinn stuðning innan flokksins. Til að draga úr eyðileggingu menningarbyltingarinnar var hann var talsmaður miðstýrðar efnahagsuppbyggingar í anda Sovétríkjanna, nokkuð sem Den og fylgismenn voru andsnúnir. Margir frammámenn í flokknum höfðu orðið fyrir barðinu á menningarbyltingunni og studdu því fremur Deng Xiaoping. Stuðningurinn við Deng þrýsti á Hua Guofeng og samstarfsmenn hans að samþykkja pólitíska endurkomu Deng. Að lokum var Hua ljóst að hann neyddist til þess. Á flokksþinginu 22. júlí 1977 var Deng aftur gerður að varaforsætisráðherra landsins og varaformaður framkvæmdanefndar miðstjórnarinnar og varaformaður herráðsins. Á sama tíma jukust áhrif stuðningsmanna Deng. Áhrif [[Zhao Ziyang]] flokksleiðtoga í Sesúan jukust vegna mikils árangurs af efnahagslegum umbótum. === Hin pólitíska endurkoma (1977―1979) === Á næstu árum eftir andlát Maó birtist Deng smám saman sem pólitískur leiðtogi Kína. Hann hafnaði menningarbyltingunni og kynnti „Vorið í Beijing“ árið 1977, þar sem leyfð var opin gagnrýni á þær öfgar og þjáningar sem höfðu átt sér stað á tímabilinu.<ref name="Li 2008"/> Byggja þurfti aftur upp menntakerfi Alþýðulýðveldisins sem var í algerri rúst eftir menningarbyltingua. Á sama tíma var Deng drifkraftur í að afnema opinbert kerfi Kommúnistaflokksins sem kannaði bakgrunn manna og kom í veg fyrir að Kínverjar sem taldir voru með rætur í landeigendastétt fengju vinnu eða frama. Afnámið þýddi í raun að kínverskum kapítalistum var leyfð innganga í kommúnistaflokknum. Hægt og rólega yfirvann Deng pólitíska andstæðinga sína. Með því að hvetja til opinberrar gagnrýni á Menningarbyltinguna, veikti hann stöðu þeirra sem höfðu átt frama sinn undir henni. Að sama skapi styrktist staða þeirra sem höfðu sætt „pólitískum hreinsunum“ þessa tíma. Deng var vinsæll meðal almennings. Þótt Hua Guofeng hafi formlega farið með æðstu stöður í Alþýðulýðveldinu var staða hans sífellt erfiðari. Í desember 1978 á flokksráðsfundi miðstjórnarinnar var Deng kominn með flesta þræði í sínar hendur. Stuðningsmönnum Deng fjölgaði. Völd Hua Guofeng, sem enn var flokksformaður, forsætisráðherra ríkisráðsins og formaður herráðsins fóru minnkandi. Formleg titlar og raunveruleg völd fóru ekki saman. Og þegar Deng náði nægum yfirráðum yfir flokknum var Hua skipt út fyrir hinn frjálslynda [[Zhao Ziyang]] sem forsætisráðherra árið 1980 og með Hu Yaobang sem flokksformanni árið 1981. Loks þegar Zhao Ziyang hraktist frá vegna [[Mótmælin á Torgi hins himneska friðar|stúdentaóeirðanna á Torgi hins himneska friðar]] 1989, kom Deng þriðja liðsmanni sínum [[Jiang Zemin]], til valda. Deng hélt áfram að vera valdamestur meðal flokksmanna, þó að eftir 1987 hafi hann einungis verið formaður ríkisins og fulltrúi í herráði Kommúnistaflokksins. Deng leyfði þó Hua að vera áfram í miðstjórn flokksins og hætta síðan hljóðlega störfum. Þannig markaði Deng fordæmi um valdaskipti án ofbeldis. Upphaflega var forsetaembættið hugsað sem leiðtogastaða fyrir ríkið en raunveruleg völd væru á hendi forsætisráðherra og flokksformanns. Þessi embætti áttu ekki að vera á einni hendi til að koma í veg fyrir persónudýrkun (líkt og raunin varð með Maó). Flokknum var því ætlað að móta stefnuna og ríkisvaldinu að framkvæma hana. Frami Deng til leiðtoga Alþýðulýðveldisins Kína kallaði á að svara þyrfti sögulegum og hugmyndafræðilegum spurningum frá Maó Zedong tímanum. Deng vildi ná raunverulegum breytingum og því var óhugsandi að halda áfram harðlínustefnu Maó um „stéttabaráttuna“ og fjölda opinberra funda. Á miðstjórnarfundi kommúnistaflokksins árið 1982 var gefið út skjal sem ber heitið „Um ýmis söguleg atriði frá stofnun Alþýðulýðveldisins Kína“<ref name="Li 2008"/> Þar hélt Maó stöðu sinni sem „mikill marxisti, byltingarmaður öreiganna, hernaðarsnillingur, og hershöfðingi“ almenna". Óvefengjanlegt væri að hann væri stofnandi og frumkvöðull landsins og „Frelsishersins“. „Afrek hans verður að telja á undan mistökum hans,“ segir skjalið. Deng sjálfur sagði Maó „að sjö hlutum góður en þremur illur“. Skjalið beindi einnig ábyrgð á Menningarbyltingunni frá Maó, þó að fullyrt sé að hann hafi hafið byltinguna fyrir mistök. Byltingin hafi í raun verið á ábyrgð „fjórmenningarklíkunnar“ og Lin Biao. == Opnun Kína == Undir leiðsögn Deng voru samskipti við Vesturlönd bætt verulega. Hann ferðaðist til útlanda og átti vinsamlega fundi með vestrænum leiðtogum. Í janúar 1979 varð hann fyrstur kínverskra leiðtoga til að heimsækja Bandaríkin með því að funda [[Jimmy Carter]] forseta í Hvíta húsinu. Skömmu fyrir fundinn höfðu Bandaríkin slitið diplómatískum samskiptum við Lýðveldið Kína (á Taívan) og komið þeim á við Alþýðulýðveldið Kína. Samskipti Kína og Japan tóku verulegum framförum. Deng notaði Japan sem dæmi um ört vaxandi efnahagsveldi sem setti Kína gott fordæmi fyrir komandi ár. Og alþjóðaviðskiptin létu ekki á sér standa. Síðla árs 1978 tilkynnti bandaríski flugvélaframleiðandinn Boeing um sölu á nokkrum farþegaþotum til Alþýðulýðveldisins og gosdrykkjarframleiðandinn [[Coca-Cola]] tilkynnti um fyrirhugaða verksmiðju fyrirtækisins í Sjanghaí-borg. [[Mynd:Deng Thatcher 2.JPG|thumb|left|240px|Frægur fundur þeirra Deng Xiaoping og [[Margaret Thatcher|Margrétar Thatcher]] forsætisráðherra Bretlands um framtíð Hong Kong 24 September 1984, hefur verið endurgerður í vaxi í gestamóttöku Diwang Dasha, í Shenzhen borg í Guangdong héraði.]] Annað afrek var samningur sem undirritaður af Bretlandi og Kína 1984 þar sem [[Hong Kong]] yrði afhent Alþýðulýðveldinu árið 1997. Gegn lokum 99 ára sögu Breta í Hong Kong samþykkti Deng að raska ekki markaðskerfi svæðisins næstu 50 árin. Samsvarandi samningur var undirritaður við Portúgal vegna [[Makaó]]. Deng kynnti þar hugtakið „eitt land, tvö kerfi“,<ref name="Li 2008"/> sem Alþýðulýðveldið hefur bent á sem mögulega leið fyrir sameiningu Taívan við meginlandið á komandi árum. Deng gerði þó lítið til að bæta samskiptin við Sovétríkin. Hann hélt áfram að fylgja línu Maó um samstarfsleysi við Sovétríkin. Þau voru sem heimsveldi á sama stalli og Bandaríkin, en gátu jafnvel skapað meiri hættu vegna nálægðarinnar við Kína. Á flokksþingi Kommúnistaflokksins í október 1987 var Deng Xiaoping endurkjörinn formaður Hernefndar framkvæmdastjórnarinnar, en hann sagði af sér sem formaður ráðgjafarráðsins og við tók [[Chen Yun]]. Hann hélt áfram að þróað umbætur sem meginstef. Hann setti fram þriggja þrepa stefnu fyrir efnahagslega framþróun Kína innan 70 ára: Fyrsta skrefið var að tvöfalda þjóðarframleiðslu 1980 og tryggja að fólk hafi í sig og á — því var náð í lok níunda áratugarins, í öðru lagi skyldi ferfalda þjóðarframleiðsluna 1980, fyrir lok 20. aldar — því var náð árið 1995 á undan áætlun. Í þriðja lagi þyrfti að auka þjóðarframleiðslu á mann sem nemur miðlungs -þróuðum ríkjum fyrir árið 2050 — þá verði Kínverjar nokkuð vel stæðir og nútímavæðing hefur í grundvallaratriðum orðið að veruleika. Þannig getur Kína orðið fyrirmynd annarra vanþróaðri ríkja sem telja til ¾ mannkyns.<ref name="Li 2008"/> [[Mynd:Carter DengXiaoping.jpg|thumb|200px|Deng Xiaoping, ásamt forseta Bandaríkjanna [[Jimmy Carter]], í Washington 31. janúar 1979, í tilefni þess að diplómatísku sambandi var komið á milli ríkjanna.]] == Efnahagsumbætur == Bætt samskipti við umheiminn var önnur af tveimur mikilvægum áherslubreytingum sem komu fram í umbótaáætlun Deng sem bar heitið „Umbætur og opnun“. Innlend félagsleg, pólitísk og ekki síst, efnahagsleg kerfi breyttust verulega á leiðtogatíma Deng. Markmið nútímavæðingar Deng náðu til landbúnaðar, iðnaðar, vísinda og þróunar og hersins. Til að ná þeim markmiðum að verða nútíma iðnríki „sósíalískur markaðsbúskapur“.<ref>„Flokksþing kínverskra kommúnista: Vilja sósíalískt markaðskerfi“ ''Morgunblaðið'' 233 tbl., 13. október 1992, bls. 1.</ref> Deng hélt því fram að Kína væri að stíga fyrstu skref sósíalisma og að skylda flokksins væri að fullkomna svokallaðan „sósíalisma með kínverskum eiginleikum“ og að „leita sannleika meðal staðreynda“. Þessi túlkun á maóisma dró úr hlutverki hugmyndafræði við ákvarðanatöku og stefnumörkun efnahagsmála. Þannig var að mati sumra dregið úr mikilvægi [[Sameignarstefna|sameignargilda]] en ekki endilega að hugmyndafræði [[Marx-lenínismi|marx-lenínisma]]. Deng sagði: „sósíalismi þýðir ekki að deila með sér fátækt“. Þetta réttlætti frelsi markaðsaflanna, sagði Deng: {{tilvitnun2|Meginmunur á sósíalisma og kapítalisma liggur ekki í skipulagi og markaðsöflum. Skipulagt hagkerfi er ekki skilgreining á sósíalisma, því skipulag á sér stað einnig í kapítalisma og markaðshagkerfi er einnig undir sósíalisma. Skipulags-og markaðsöfl eru leiðir til að stjórna atvinnustarfsemi.<ref name="Gitting 2005">Tilvitnun í Deng Xiaoping fengin úr bók Gitting (2005).</ref>}} Ólíkt [[Hua Guofeng]] taldi Deng að engri stefnu bæri að hafna þó hún samræmdist ekki kennismíð Maó. Ólíkt íhaldssamari leiðtogum á borð við [[Chen Yun]] mótmælti Deng ekki stefnu á þeim forsendum einum að hún líktist stefnu kapítalískra þjóða. [[Mynd:Visit of Chinese Vice Premier Deng Xiaoping to Johnson Space Center - GPN-2002-000077.jpg|thumb|left|220px|Deng Xiaoping (í miðju) og kona hans Zhuo Lin (til vinstri) að heimsækja Johnson Geimferðastöðvarinnar í Houston, Bandaríkjunum 2. febrúar 1979. Stjórnandi stöðvarinnar Christopher C. Kraft, (til hægri) var þeim til leiðsagnar í heimsókninni.]] Þessi sveigjanleiki gagnvart undirstöðum sósíalismans er studdur tilvitnunum í Deng á borð við: {{tilvitnun2|Við megum ekki óttast að taka upp háþróaðri stjórnunaraðferðir sem beitt er í kapítalískum ríkjum (...) Meginkjarni sósíalisma er frelsun og framþróun framleiðsluaflanna (...) Sósíalismi og markaðshagkerfi eru ekki óásættanleg (... ) Við ættum að hafa áhyggjur af frávikum til hægri, en mest af öllu verðum við að hafa áhyggjur af frávikum á vinstri-væng stjórnmálanna.<ref>Tilvitnun fengin úr bók Caeiro (2004).</ref>}} En Deng var ekki einn að verki. Þrátt fyrir að Deng hafi lagt „fræðilegan bakgrunn“ og pólitískan stuðning fyrir efnahagslegum umbótum, er almennt álitið að meðal sagnfræðinga, að efnahagsumbætur sem Deng kynnti, væru runnar undan hans rifjum. [[Zhou Enlai]] forsætisráðherra var til dæmis, brautryðjandi til nútímavæðingar löngu fyrir Deng. Auk þess voru margar umbætur kynntar af leiðtogum einstakra sveitarfélaga. Gengu þær vel eftir voru þær framkvæmdar á æ stærri svæðum og loks í landinu öllu.<ref>Yang (1996).</ref> Einnig var sótt í reynslu [[Asíutígrarnir fjórir|Asíutígranna fjögurra]] (Hong Kong, Singapúr, Suður-Kóreu og Taívan). Meginþróunin í átt til markaðshagkerfis fólst í að leyfa sveitarfélögum og héraðsstjórnum að fjárfesta í þeim iðnaði sem þeir töldu skila mestum arði. Þessi stefna ýtti undir fjárfestingar í léttum iðnaði. Þannig ýttu umbætur Deng á að Kína færðist til létts framleiðsluiðnaðar og útflutningshvetjandi. Með stuttum aðdraganda, lágmarks fjármagni og mjög hárri gjaldeyrissköpun útflutningstekna, mynduðust tekjur til að endurfjárfesta í þróaðri tækniframleiðslu og síðan í frekari fjármagnsútgjöldum og fjárfestingum. Þessar fjárfestingar voru ekki að boði ríkisstjórnarinnar. Fjármagn fjárfest í stóriðju kom að mestu úr bankakerfinu sem byggði að mestu á innlánum. Eitt af fyrstu atriðum umbóta Deng var að koma í veg fyrir endurúthlutun á hagnaði nema í gegnum skatta eða í gegnum bankakerfið; endurúthlutun til ríkisiðnaðar var þess vegna nokkuð óbein, sem gerði hann óháðari ríkisvaldinu. Í stuttu máli kveiktu umbætur Dengs þannig iðnbyltingu í Kína.<ref>FlorCruz (2008).</ref> Þessar umbætur voru viðsnúningur frá þeirri stefnu Maó að Kína yrði að vera sjálfu sér um nægt í öllu. Nútímavæðingu var flýtt með því að auka erlend viðskipti, einkum með sölu véla til Japan og Vesturlanda. Útflutningsdrifinn hagvöxtur hraðaði efnahagslegri þróun með yfirtöku á erlendum sjóðum, markaði, tækniþróun og stjórnunarreynslu. Afleiðingin var nútímavæðing Kína. Deng ýtti undir þessa þróun með því að setja upp fjögur „sérstök fríverslunarsvæði“ og opnaði fyrir erlend samskipti 14 strandborga.<ref>Li (2008). Það voru [[Shenzhen]], [[Zhuhai]] og [[Shantou]] í [[Guangdong]]-héraði, og [[Xiamen]] í [[Fujian]]-héraði. Allt [[Hainan]]-hérað var síðan lýst „sérstakt fríverslunarsvæði“.</ref> sem dró að erlend fyrirtæki þar sem hvatt var til erlendra fjárfestinga og markaðsfrelsis. Umbætur Deng fólu einnig í sér framleiðniaukningu. Hvatar til notkunar nýrra efna og bónuskerfi til starfsmanna voru kynnt til sögunnar. Bændur á landsbyggðinni voru hvattir til að selja framleiðslu sína á markaði sem jók landbúnaðarframleiðslu og einnig iðnþróun. Þessi virðisauki bænda á opnum markaði ýtti undir meiri neyslugetu og þannig á iðnþróun. Að sama skapi jókst pólitískur stuðningur við enn frekari efnahagsumbætur. Eftir flokksþing Kommúnistaflokksins 22. desember 1978, hófust undir forystu Deng Xiaoping efnahagsumbætur byggðar á stefnu sem er í raun enn ríkjandi í dag. Það markmið að skapa nægan tekjuafgang til að til að fjármagna nútímavæðingu hagkerfis meginlands Kína, gekk eftir. Þrátt fyrir opinberar kennisetningar um kommúnisma er hagkerfi Alþýðulýðveldisins Kína í raun nú hagkerfi einkarekstrar. Um 70% af þjóðarframleiðslu alþýðulýðveldisins kemur í dag frá einkafyrirtækjum.<ref>{{cite web|url= http://www.businessweek.com/magazine/content/05_34/b3948478.htm |title=China Is a Private-Sector Economy|publisher= Bloomberg BusinessWeek: Online Extra |mánuðurskoðað=18. maí |árskoðað = 2010}} Viðtal við hagfræðinginn Fan Gang en hann er einn þekktasti hagfræðingur Kína og ráðgjafi stjórnarinnar í Beijing og Alþjóðabankans.</ref> Afgangurinn byggir að mestu á 200 afar stórum ríkisfyrirtækjum í fjarskiptum, veitum og orku. Hagkerfi alþýðulýðveldisins er eitt þeirra hagkerfa sem hafa vaxið hvað hraðast í heiminum á undanförnum 25 árum. Þessi ótrúlegi hagvöxtur hefur leitt til gríðarlegra breytinga á lífskjörum almennings. Samkvæmt mati Alþjóðabankans hafa meira en 600 milljónir Kínverja risið frá fátækt til bjargálna frá 1981 til 2004.<ref>[http://go.worldbank.org/ZJJXPMK6Z0 „Fighting Poverty: Findings and Lessons from China’s Success“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, World Bank, 2010. (Tekið af vef Alþjóðabankans þann 16. maí 2010.)</ref> Á 20 árum frá árinu 1981, féll hlutfall þeirra kínverja sem lifðu fyrir neðan fátækramörk úr 53% í 8%.<ref>Ravallion og Shaohua, 2005.</ref> [[Alþjóðabankinn]] hefur áætlað að fyrir efnahagsumbætur 1978 hafi meira en 60% Kínverja hafi haft viðurværi sitt af minna en einum bandaríkjadal ($ USD) á dag (KMJ) en það eru fátæktarviðmið bankans. Það fátæktarhlutfall var komið niður í 10% árið 2004. En á tímum gríðarlegra efnahagslegra framfara blöstu við margvísleg félagsleg vandamál. Samkvæmt opinberu manntali 1982 fór fjöldi Kínverja yfir einn milljarð. Deng Xiaoping studdi áætlanir sem byggðu á frumkvæði Hua Guofeng um takmörkun fæðinga og kynntar voru 1978. Hin frægu lög sem takmörkuðu pörum að eiga einungis eitt barn, ella sæta sektum. Skiljanlega jókst gagnrýni á stjórnvöld vegna þessa. Á hinn bóginn kallaði vaxandi efnahagslegt frelsi á meira frelsi til skoðanaskipta og gagnrýni á kerfið, yfiráð flokksins og spillingu embættismanna jókst. Meira efnahagslegt frelsi þýddi aukinn ójöfnuð. Lok níunda áratugarins sem mörkuðust af ósætti með alræði kommúnistaflokksins og vaxandi misrétti, urðu Deng Xiaoping þung í skauti. == Mótmælin á Torgi hins himneska friðar == {{aðalgrein|Mótmælin á Torgi hins himneska friðar}} Árið 1986 ákvað Deng að óhagkvæm ríkisfyrirtæki gætu farið í gjaldþrot. Milljónir manna misstu vinnuna. Í landi sem hafði byggt á hugmyndum um að sjá um fólk frá vöggu til grafar. Fáheyrt var að menn gætu yfir höfuð orðið atvinnulausir. Á sama tíma og fólk horfði á allan uppgang „fríverslunarsvæðanna“ sem Deng hafði byggt upp. Mörgum fannst þeir vera af missa af tækifærum. Ójöfnuður jókst mjög. Árið 1988 ákvað Deng til að flýta enn frekar fyrir markaðsvæðingunni með því að afnema að mestu opinbert verðeftirlit. Verðbólga tók flug og enn jókst ójöfnuður. Glæpum fjölgaði mjög, Spilling varð mun meir áberandi ekki síst vegna þess erlenda fjármagns sem flæddi inn í landið. Ríkisvaldið skóp ekki það haldreipi sem því var ætlað. Óvissa jókst meðal almennings um framtíðina og að sama skapi ósætti út í stjórnvöld. Það var að sjóða upp úr. Andlát hins frjálslynda [[Hu Yaobang]] þann 15. apríl 1989 ýtti undir [[Mótmælin á Torgi hins himneska friðar|mótmælaöldu í alþýðulýðveldinu]]. Mikill mannfjöldi kom saman á Torgi hins himneska friðar í Beijing til minningar um Hu, frjálslyndan siðbótarmann sem hafði verið hrakinn frá völdum tveimur árum áður af harðlínumönnum. Hópurinn samanstóð upphaflega aðallega af háskólanemum og krafðist umbóta í kerfinu, baráttu gegn misrétti og spillingu. Krafan um meira frelsi jókst þegar leið á mótmælin. Draga yrði úr völdum hins íhaldssama forsætisráðherra [[Li Peng]]. Mótmælin gegn kommúnisma fjögurra áratuga efldust og víða í Kína voru mótmæli. Þann 20. maí lýstu yfirvöld yfir herlögum kröfðust þess að mótmælendur yfirgæfu torgið. Hér klofnaði miðstjórn kommúnistaflokksins í tvær fylkingar. Annars vegar voru menn á borð við [[Zhao Ziyang]], sem vildu meira frjálsræði og efnahagumbætur og viðræður við mótmælendur. Hins vegar voru var hópur með Li Peng forsætisráðherra sem töluðu fyrir beitingu hervalds gegn mótmælum. Hafa verður í huga að á þessum tíma voru Sovétríkin í upplausn og kommúnisminn þar í landi kominn að endastöð. Það hafði eðlilega áhrif á pólitískar umræður valdhafa í Alþýðulýðveldinu í Kína. Íhaldssamari öfl tóku að vara við of miklu frelsi „borgaralegra afla“. Tryggja yðri stöðugleika kerfisins. Meðal annars birtist hörð ádeila á Deng frá liðsmanni Li Peng, í flokksblaðinu „Dagblaði fólksins“, þar sem Deng var talinn bera meginábyrgð á framgangi hægri aflanna síðasta áratuginn.<ref>Yiu-chung Wong: „From Deng Xiaoping to Jiang Zemin...“, bls. 198-199.</ref> Deng Xiaoping hafði hikað í um mánuð um notkun hervalds. Hann óttaðist drauga úr fortíðinni. Drauga glundroða og óstöðugleika. Á fundi leiðtoga flokksins sem haldinn var á heimili Deng sagði hann: {{tilvitnun2|Auðvitað viljum við lýðræði, en við getum ekki komið því á í flýti. Ef einn milljarður manna stekkur til fjölflokkakerfis fáum við glundroða svipað borgarastríðinu sem við sáum í menningarbyltingunni. Það þarf ekki byssur í borgarastríði. Hnefar og kylfur duga vel.<ref>Coldstream: China's Capitalist Revolution. 2008</ref>}} Þann 17. maí úrskurðaði hann Li Peng í hag og heimilað valdbeitingu hersins. Deng hikaði engu að síður og hvatti Li Peng til lokatilraunar á samningum við stúdenta. Þeim viðræðum var sjónvarpað um allt alþýðulýðveldið. Viðræðurnar skiluðu engu. Daginn eftir var herinn sendur inn 4. júní. [[Mynd:Shenzhen.Statue.Deng Xiaoping.jpg|thumb|right|220px|Stytta af Deng Xiaoping í Shenzhen borg. Zbigniew Brzezinski Þjóðaröryggisráðgjafi Bandaríkjanna sagði um Deng:„Þegar þú talaðir við Deng vissir þú að hann átti ekki í erfiðleikum með að taka erfiðar ákvarðanir. Hann kom mér fyrir sjónir sem maður sem hefði sögulegu hlutverki að gegna“.<ref>Coldstream: China's Capitalist Revolution. BBC viðtal 2008</ref>]] Ekki er vitað um nákvæmt mannfall mótmælenda. Opinberar tölur segja að 200 manns hafi verið drepnir en Rauði Krossinn telur að 2.000 manns hafi fallið. Pólitísk afleiðing var að Zhao Ziyang, sem hingað til hafði verið talinn næsti arftaki Deng og var að komast að völdum, dvaldi í stofufangelsi í 15 ár allt til dauðadags árið 2005. Hann hafði talað fyrir aðgreiningu á kommúnistaflokknum og ríkinu, vildi draga úr skrifræði, spillingu og einkavæða ríkisfyrirtæki. Íhaldssamari öfl undir forystu Li Peng styrktu sig mjög. Í staðinn studdi Deng [[Jiang Zemin]] þáverandi borgarstjóra í Sjanghaí til valda í miðstjórn flokksins. Jiang hafði tekist að viðhalda allsherjarreglu í Sjanghaí-borg. Enn hélt þó Deng formennsku í hernefnd flokksins. Maóistarnir voru búnir að ná aftur völdum í alþýðulýðveldinu. Jiang Zemin fylgdi þeim. Nú átti að aftur að herða tök flokksins á öllu efnahagslífi. Mótmælin og óeirðirnar í höfuðborginni voru mjög alvarlegt áfall fyrir Deng. Nú 87 ára varð Deng að koma hlutunum aftur í rétt horf. Hann fór til Sjanghaí til sinna gömlu liðsmanna og sótti einnig stuðning til hersins. Þar voru gamlir félagar og stuðningsmenn margir. Skilaboðin frá hernum voru mjög skýr: Þeir lýstu yfir stuðningi við Deng. Allir sem færu gegn honum færu gegn hernum. Þessi skilaboð til harðlínumanna flokksins áréttaði Deng þegar hann heimsótti herstöð í desember 1991, án allra flokksheimilda og var vel tekið. Með stuðning hersins tryggan, heimsótti Deng 1992 Shenzhen borg, miðstöð efnahagsumbóta sinna. Í heimsókn sinni til Suður-Kína lýsti hann yfir að :„Án efnahagsumbóta og stefnunnar um opnun dyr Kína, efnahagsframfarir og bætt lífskjör væru allar leiðir lokaðar fyrir land okkar,“. Og á flokksráðstefnunni árið 1994 lét Jiang Zemin flokksformaður af stuðningi við maóistana og lýsti yfir stuðningi við efnahagsumbæturnar, nútímavæðingu landsins og markaðshagkerfi er byggði á opnun landamæranna. Deng hafði unnið. == Arfur og sögulegt mat == Deng Xiaoping lést í Peking á 92 ára gamall þann 19. febrúar 1997. Hann hafði síðustu æviárin dregið sig út úr skarkala opinbers líf þar sem hann þjáðist af Parkinsonsveiki og gat vart haft samskipti við ættingja sína. Hann lét eftir sig eiginkonu sína, Zhuo Lin (lést 2009) og fimm börn: þrjár dætur (Deng Lin, Deng Nan og Deng Rong) og tvo syni (Deng Pufang og Deng Zhifang). Þrátt fyrir háan aldur var Deng allt til dauðadags álitinn [[Æðsti leiðtogi Kína|æðsti leiðtogi Alþýðulýðveldisins Kína]]. Jafnvel eftir dauða hans hefur Kommúnistaflokkur Kína fylgt stefnu hans í stórum dráttum.<ref>Útvarpsviðtal BBC við Powell lávarð 208.</ref> Eftirmaður hans, [[Jiang Zemin]], afhenti síðar völd til [[Hu Jintao]] forseta, en Hu er einnig talinn til liðsmanna gamla Deng. Undir forystu Deng Xiaoping, tók Alþýðulýðveldið Kína með meira en milljarð íbúa, efnahagsframförum sem vart eiga sér sögulega hliðstæðu. Frá 1997 hefur verið árlegur hagvöxtur verið að meðaltali 10%. Það er þrátt fyrir mörg félagsleg vandamál sem eiga meðal annars rætur í efnahagsumbótum Deng. Á móti þessum árangri í efnahags- og félagslegri þróun, hefur Deng Xiaoping sætt gagnrýni fyrir alræðismynd kommúnismans sem hann stóð fyrir og hlutverk hans í valdbeitingu gegn mótmælendum á Torgi hins himneska friðar árið 1989. Fáir deila þó um að stjórnmálastíll hans hafi verið mannúðlegri en forvera hans Maó Zedong. Ólíkt Maó lagði Deng ekki mikið upp úr því að upphefja persónu sína opinberlega og vart verður um það deilt að frjálsræði á valdatíma Deng var mun meira. Eftirmæli leiðtogans Deng Xiaoping munu þó fyrst og síðast vera tengd þeim efnahagsumbótum sem hann barðist fyrir og árangri þeirra. Hundruð milljóna Kínverja frá fátækt til bjargálna á tveimur áratugum er árangur sem vart verður deilt um. Það gerir hann að einum merkilegasta stjórnmálamanni síðari hluta 20. aldar. == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Heimildir == {{col-begin}} {{col-2}} <div class="references-small"> * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Cultural Revolution|mánuðurskoðað=14. maí |árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Deng Xiaoping |mánuðurskoðað=12. maí |árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = es|titill = Deng Xiaoping |mánuðurskoðað=13. maí |árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Deng Xiaoping Theory |mánuðurskoðað=12. maí |árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Economic reform in the People's Republic of China |mánuðurskoðað=18. maí |árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = One-child policy |mánuðurskoðað=14. maí |árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Poverty in China |mánuðurskoðað=16. maí |árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Zhao Ziyang|mánuðurskoðað=14. maí |árskoðað = 2010}} * [http://www.bbc.co.uk/worldservice/meta/dps/2008/12/nb/081219_powell1_nh_sl_au_nb.asx „What sort of man was Deng Xiaoping?“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Viðtal BBC (á ensku 5 mín. og 3 sek.) við Powell lávarð sem var utanríkisráðgjafi Margrétar Thatcher fyrrverandi forætisráðherra Breta. Powell var einn fárra útlendinga sem hittu Deng Xiaoping árin fyrir andlátið 1997. Hér svara hann spurningunni hvaða mann Deng Xiaoping hafi haft að geyma. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2864708 „Deng Xiaoping og félagar kynna nýja stafsetningu: Latnesk stöfun orða breytist.“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305201007/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2864708 |date=2016-03-05 }}, ''Þjóðviljinn'' 5. tbl., 7. janúar 1979, bls. 3. * Bloomberg BusinessWeek: Online Extra: Greinin [http://www.businessweek.com/magazine/content/05_34/b3948478.htm: „China Is a Private-Sector Economy“] (Viðtal við Fan Gang einn þekktasta hagfræðing Kína og ráðgjafi stjórnarinnar í Beijing og Alþjóðabankans). * Bo, Zhiyue. „China's Elite Politics: Political Transition and Power Balancing“ ''World Scientific'' (Hackensack, New Jersey, 2007). ISBN 981-270-041-2. * Caeiro, António. ''Pela China Dentro''. Dom Quixote (þýð.) (Lissabon, 2004). ISBN 972-20-2696-8. * Chang, Jung og Jon Halliday. ''Maó: sagan sem aldrei var sögð'' Ólafur Teitur Guðnason (þýð.) (Reykjavík: Mál og menning, 2007). * Coldstream, Robert (framleiðandi): Heimildarmyndin ''China's Capitalist Revolution'' sýnd á BBC Two í Bretlandi 20. júní 2009, í tilefni þess að 20 ára voru liðin átökunum á Torgi hins himneska friðar. * Davin, Delia. [http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?storyCode=167965&sectioncode=22 „History: Exiled son who saved the state“], ritdómur um bókina „The Generalissimo's Son“ eftir Jay Taylor. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3746377 „Er heilsa Chou En-lai að bila? - Söguleg mannaskipti framundan í Kína“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305193818/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3746377 |date=2016-03-05 }} Teng Hsiao-Ping, sem féll í ónáð í menningarbyltingunniendurreistur sem vara-forsætisráðherra. ― Tíminn, 91. tbl. bls. 9, 8. júní 1974. * Europa Publications (ritstjórn): „The People's Republic of China: Introductory Survey“ úr bókinni ''The Europa World Year Book 2003'', fyrra bindi (London, Routledge). * Evans, Richard. ''Deng Xiaoping and the Making of Modern China'' (New York, 1994). ISBN 0-14-026747-6. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1772867 „Flokksþing kínverskra kommúnista: Vilja sósíalískt markaðskerfi“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305195756/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1772867 |date=2016-03-05 }} Morgunblaðið 233 tbl. bls. 1, 13. október 1992. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1773272 „Flokksþing kínverskra kommúnista: Mikil mannaskipti í forystunni styrkir umbótastefnu Dengs“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305201318/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1773272 |date=2016-03-05 }} ― Morgunblaðið, 239. tbl. bls. 26-27, 20. október 1992. {{col-2}}<div class="references-small"> * FlorCruz, Jaime. [http://www.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/12/18/china.reform.florcruz/index.html „Looking back over China's last 30 years“], CNN, 19. desember 2008. * Gitting, John. ''The Changing Face of China'' (Oxford: Oxford University Press, 2005). ISBN 0-19-280612-2. * Harvey, D. „Brief history of neolibealismo“, (2005), Ediciones Akal, 2007, ISBN 978-84-460-2517-7. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1456620 „Hver verður arftaki Maós formanns?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305195837/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1456620 |date=2016-03-05 }}. „Ef stjórnmálaástandið i Peking er sem sýnist verður Teng Hsiao-ping arftaki Chou-En lai í forsætisráðherraembættinu..." ― Morgunblaðið, 197. tbl., bls. 18, 11. október 1974. * Kau, Michael Y. M., Susan H. Marsh. (ritstjórar) ''China in the Era of Deng Xiaoping: A Decade of Reform'' (M.E. Sharpe, 1993). * Li, Cheng. ''China's leaders: The new generation'' (Rowman & Litterfield Publishers, 2001). * Li, Minqi. „Socialism, capitalism, and class struggle: The Political economy of Modern China“, ''Economic & Political Weekly'' (2008). * MacFarquhar, Roderick og Michael Schoenhals. ''Maó's Last Revolution'' (Cambridge MA: Harvard University Press, 2006). * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3743957 „Maó veldur fréttamönnum heilabrotum: Vandi hans er að halda bylfingunni áfram“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}- Um val á eftirmanni Maó: Teng Hsiao-Ping. ― Tíminn 15. tbl. bls. 7, 19. janúar 1974. * Marti, Michael E. ''China and the Legacy of Deng Xiaoping: From Communist Revolution to Capitalist Revoluton'' (Brassey's, 2002). * New China News Agency, Communist Party Literature & Document Office of China and A.S.M.: [http://www.cbw.com/asm/xpdeng/life.html „The life of Deng Xiaoping“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100208002701/http://www.cbw.com/asm/xpdeng/life.html |date=2010-02-08 }} (Tekið af vefnum þann 13. Maí 2010.) * Pipes, Richard. ''Kommúnisminn. Sögulegt ágrip''. Jakob F. Ásgeirsson og Margrét Gunnarsdóttir (þýð.) (Reykjavík: Bókafélagið Ugla ehf, 2005). * Ragnar Baldursson. ''Kína. Frá keisaraveldi til kommúnisma'' (Reykjavík: Mál og menning, 1985). * Ravallion, Martin, and Shaohua Chen: „China’s (Uneven) Progress Against Poverty“. Journal of Development Economics, 2005. * Spence, Jonathan D. ''The Search for Modern China'' (New York, 1999). ISBN 0-393-97351-4. * Stewart, Whitney. ''Deng Xiaoping: Leader in a Changing China'' (Lerner Publications Company, 2001). * Vogel, Ezra F. [http://www.nytimes.com/2009/10/04/opinion/04vogel.html „But Deng Is the Leader to Celebrate“], ''New York Times'', 3. október 2009. * Yahuda, Michael. [http://www.jstor.org/pss/654102 „Deng Xiaoping: The Statesman“], ''The China Quarterly'' 135 (1993), 551-72. * Yang, Benjamin. ''Deng. A political biography.'' (Nueva York, 1998). ISBN 1-56324-722-4. * Yang, Dali. ''Calamity and Reform in China'' (Stanford University Press, 1996). * Yang, Dennis Tao. (2008) [http://www.palgrave-journals.com/ces/journal/v50/n1/full/ces20084a.html „China's Agricultural Crisis and Famine of 1959–1961: A Survey and Comparison to Soviet Famines.“], Palgrave MacMillan, ''Comparatrive economic Studies'' (2008), 1–29. * Zhi-Sui, Li. ''The Private Life of Chairman Maó'' (New York: Random House, 1994). * Yiu-chung Wong: „From Deng Xiaoping to Jiang Zemin: Two decades of political reform in the People´´s Republic og China“, University Press of America Inc., Maryland, USA, 2005. </div> {{col-end}} == Tenglar == * [http://english.people.com.cn/data/people/dengxiaoping.shtml People's Daily: Deng Xiaoping] Æviferill Deng Xiaoping í „Dagblaði Fólksins“ opinberu málgagni Kommúnistaflokks Kína (á ensku). * [http://english.cpc.people.com.cn/index.html Opinber vefur Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldisins Kína (á ensku)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211135841/http://english.cpc.people.com.cn/index.html |date=2010-02-11 }} * [http://english.cpc.people.com.cn/mediafile/200607/05/F2006070515295500635.swf Úr ræðum Deng Xiaoping (1938-1965) af opinberum vef Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldisins Kína (á ensku)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101215201805/http://english.cpc.people.com.cn/mediafile/200607/05/F2006070515295500635.swf |date=2010-12-15 }} * [http://english.cpc.people.com.cn/mediafile/200607/05/F2006070515261400629.swf Úr ræðum Deng Xiaoping (1975-1982) af opinberum vef Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldisins Kína (á ensku)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101215201356/http://english.cpc.people.com.cn/mediafile/200607/05/F2006070515261400629.swf |date=2010-12-15 }} * [http://english.cpc.people.com.cn/mediafile/200607/05/F2006070515274900631.swf Úr ræðum Deng Xiaoping (1982-1992) af opinberum vef Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldisins Kína (á ensku)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101215202032/http://english.cpc.people.com.cn/mediafile/200607/05/F2006070515274900631.swf |date=2010-12-15 }} {{Æðstu leiðtogar Alþýðulýðveldisins Kína}} {{fd|1904|1997}} [[Flokkur:Kínverskir byltingarmenn]] [[Flokkur:Leiðtogar Kommúnistaflokks Kína]] tajl6drnj50l6t0tfauubi2xiqbj7k6 14 102116 1965308 1127991 2026-06-03T11:48:58Z MyraMidnight 41218 Ætla færa þennan flokk ofar, Karatesambandið var ekki alltaf til, svo ekki öll karatefélög sem voru til eru undir því. 1965308 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Íslensk íþróttafélög|Karatefélög]] [[Flokkur:Karatefélög eftir löndum]] [[Flokkur:Karate]] 9sfmj730mwwrzs8vm3a7ly2zw249yx2 14 102260 1965191 1128310 2026-06-02T13:12:53Z Akigka 183 1965191 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Sérsambönd ÍSÍ]] [[Flokkur:Dans á Íslandi]] 6l4k255c8nv6s7pwl3bzzrm04rwuubm 10 102842 1965193 1901759 2026-06-02T13:14:59Z TKSnaevarr 53243 1965193 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Borgarstjórar í Reykjavík | title = [[Borgarstjóri Reykjavíkur|Borgarstjórar í Reykjavík]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | nowrapitems = yes | bodyclass = hlist | list1 = * [[Páll Einarsson (borgarstjóri)|Páll Einarsson]] (1908–1914) * [[Knud Zimsen]] (1914–1932) * [[Jón Þorláksson (stjórnmálamaður)|Jón Þorláksson]] (1932–1935) * [[Pétur Halldórsson]] (1935–1940) * [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] (1940–1947) * [[Gunnar Thoroddsen]] (1947–1960) * [[Auður Auðuns]] og [[Geir Hallgrímsson]] (1959–1960) * [[Geir Hallgrímsson]] (1960–1972) * [[Birgir Ísleifur Gunnarsson (seðlabankastjóri)|Birgir Ísleifur Gunnarsson]] (1972–1978) * [[Egill Skúli Ingibergsson]] (1978–1982) * [[Davíð Oddsson]] (1982–1991) * [[Markús Örn Antonsson]] (1991–1994) * [[Árni Sigfússon]] (1994) * [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] (1994–2003) * [[Þórólfur Árnason]] (2003–2004) * [[Steinunn Valdís Óskarsdóttir]] (2004–2006) * [[Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson]] (2006–2007) * [[Dagur B. Eggertsson]] (2007–2008) * [[Ólafur F. Magnússon]] (2008) * [[Hanna Birna Kristjánsdóttir]] (2008–2010) * [[Jón Gnarr]] (2010–2014) * [[Dagur B. Eggertsson]] (2014–2024) * [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] (2024–2025) * [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] (2025–2026) * [[Hildur Björnsdóttir]] (2026–) }}<noinclude>[[Flokkur:Þemasnið]]</noinclude> 0nlyko6z28977ppw0qxkokvuyzsdkp3 0 116022 1965267 1965183 2026-06-03T09:24:18Z ~2026-32822-79 117243 bætti við tilvísun 1965267 wikitext text/x-wiki {{Fyrirtæki | nafn = Tæknisafn Austurlands | stofnað = 1984 | stofnandi = | örlög = | staðsetning = Hafnargata 38b, 710 Seyðisfjörður | lykilpersónur = Jónína Brynjólfsdóttir og Elfa Hlín Sigrúnar - Pétursdóttir (forstöðumenn) | starfsemi = safn | heildareignir = | tekjur = }} == '''Inngangur''' == '''Tækniminjasafn Austurlands''' var formlega stofnað árið 1984 en fyrsta sýning þess var opnuð á 100 ára afmæli [[Seyðisfjörður|Seyðisfjarðarkaupstaðar]] árið 1995. Safnið fjallaði um þann hluta Íslandssögunnar sem snýr að tæknivæðingu landsins frá um 1880 til dagsins í dag. Markmiðið var að safna, varðveita, skrá og sýna verkkunnáttu, muni, minjar og frásagnir sem hafa gildi fyrir sögu tækniþróunar á starfssvæði þess. Tækniminjasafnið sýndi hvernig tæknibreytingar sem snúa að véltækni, rafmagni, fjarskiptum, samgöngum og byggingalist voru samofnar breytingum á lifnaðarháttum og umhverfi. Safnið var staðsett á Búðareyrinni eða svokallaðri Wathnestorfu á Seyðisfirði en þar var að finna hús sem spiluðu stór hlutverk í tækniminjasögu landsins. Þar á meðal Wathneshús, Vjelsmiðju Jóhanns Hanssonar, Skipasmíðastöðina og Angró.[https://tekmus.is/saga-safnsins/] Þann 18. desember 2020 féll stór aurskriða á Seyðisfirði sem tók með sér fjölda húsa, þ. á m. stóran hluta af húsum safnsins og skemmdi önnur.[https://www.vedur.is/um-vi/frettir/stora-skridan-a-seydisfirdi-su-staersta-sem-fallid-hefur-i-byggd-a-islandi] Mikið tjón varð á safnkostinum, stór hluti af honum gjöreyðilagðist en öðru var hægt að bjarga.[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2021-03-02-bjarga-thvi-sem-bjargad-verdur.] Safnið er í dag annað en það var, staða þess og stefna hafa verið [https://tekmus.is/stefnur-og-skyrslur/ endurskoðuð] og uppbygging nýrra safnbygginga á nýjum öruggum stað í Seyðisfirði er hafin. Sýningar og miðlun safnsins eru í dag fjölbreyttar, bæði innanhúss í því sem eftir stendur af Gömlu Vélsmiðjunni, sem og utandyra vítt og breytt í bæjarlandinu á Seyðisfirði. Safnið fékk tilnefningu til Íslensku safnaverðlaunanna árið 2026 fyrir viðbrögð og uppbyggingu í kjölfar skriðufallanna.[https://icom.is/safnaverdlaunin/] [[Mynd:Seydisfjordur map.png|thumbnail|Seyðisfjörður]] [[Mynd:Seyðisfjörður.10.jpg|thumbnail|hægri|Seyðisfjörður]] [[Mynd:Seyðisfjörður, Iceland.jpg|thumbnail|Frá Seyðisfirði]] == '''Sýningar og starfsemi í dag''' == Þrátt fyrir að vera ekki komið í varanlegt húsnæði eftir skriðuföllin sinnir safnið miðlunarhlutverki sínu á ýmsan máta í dag. ==== '''Búðareyri – saga umbreytinga:''' ==== Sýninguna má finna í því sem eftir stendur af gömlu Vélsmiðjunni á Seyðisfirði. Hún fjallar um sögu Búðareyrar, þess hluta á Seyðisfirði sem varð illa úti í skriðunni 2020, þar sem í dag búseta er bönnuð og atvinnustarfsemi á svæðinu minnkar stöðugt. Sýningin spannar tímabilið frá 1880 til dagsins í dag og þær umbreytingar í búsetu, atvinnulífi, samfélagi og náttúru sem þar hafa átt sér stað. Breytingar sem segja ekki eingöngu staðbundna sögu heldur endurspegla jafnframt hluta af mun stærri sögu tækniframfara og mannlífsbreytinga síðustu 150 árin á Íslandi og víðar.[https://tekmus.is/budareyri-saga-umbreytinga-online/] Sýningin var opnuð sumarið 2022. Á henni eru engir skráðir safngripir þar sem Vélsmiðjan stendur á svæði í Seyðisfirði sem ekki verður varið til frambúðar, en við gerð sýningarinnar og hönnun var lagt upp með að hún væri fjölskylduvæn, hægt væri að prófa, snerta og reyna alls konar hluti, í bland við miðlun sögunnar á aðgengilegan hátt.[https://austurfrett.is/lifid/atvinnusaga-budhareyrar-soegdh-a-taekniminjasafni-austurlands] Hönnuðir sýningarinnar voru þau Litten Nyström og Haraldur Karlsson, sýningarstjórn var í höndum Elfu Hlínar Sigrúnar Pétursdóttur og Kötlu Rutar Pétursdóttur. Fyrir utan húsið, í rústum húsa sem fóru í skriðunni, er útihluti sýningarinnar sem fjallar um skriðuföll á Búðareyrinni í gegnum tíðina og farið ítarlega í aðdraganda og eftirmála stóru skriðunnar 2020. ==== '''Miðlun í almannarýmum''' ==== Safnið hefur sett upp sýningar og skilti víðs vegar um Seyðisfjörð, úti undir beru lofti, sem hægt er að njóta hvenær sem er, allan sólarhringinn, og leiða gesti og áhugasama um söguslóðir. Þannig er safnið virkur þátttakandi í bæjarmyndinni og eykur möguleika gesta bæjarins og ferðamanna til afþreyingar á eigin vegum. ==== '''Útigallerí''' ==== Í Hafnargarðinu á Seyðisfirði, nálægt ferjuhöfninni, má finna sérsmíðaða skiltastanda sem safnið nýtir undir sýningar. Nú er þar sýningin "Störf kvenna",[https://tekmus.is/storf-kvenna/] sem er helguð seyðfirskum konum og störfum þeirra á áratugunum í kringum aldamótin 1900. Sýningin var opnuð sumarið 2024 og var hluti af samstarfi milli Tækniminjasafnsins, Minjasafns Austurlands [https://www.mulathing.is/is/mannlif/menningarstofnanir/minjasafn-austurlands-a-egilsstodum] og Héraðsskjalasafns Austurlands [https://heraust.is/index.php] þar sem þrjár sýningar sem allar saman báru yfirskriftina KONUR voru settar upp og drógu hver á sinn hátt fram hlutdeild og mikilvægi kvenna í sögu Austurlands.[https://austurfrett.is/lifid/fjallkonan-snyr-heim] Sýningin á Seyðisfirði sýnir vel fjölbreytni og mikilvægi kvenna í atvinnulífi og uppbyggingu Seyðisfjarðarkaupstaðar á þessum árum. ==== '''Vörður''' ==== Safnið setti upp sérhannaðar og -smíðaðar „vörður“ á nokkrum stöðum í bænum. Þær voru hannaðar með tilvísun í hina fornu hefð Íslendinga og annarra að leiðir milli staða voru markaðir með því að hlaða vörður með vissu millibili til að vísa vegfarendum leiðina. Á vörðum safnsins má finna upplýsingar um daglegt líf á Seyðisfirði út frá nokkrum þáttum, t.d. hátíðarhöldum, áhrifum náttúrunnar á samfélagið, árlega viðburði og fleira. Á vörðunum er bekkur sem hægt er að setjast á og hvíla lúin bein. ==== '''Útilistaverkið „Hvernig gengur …?“''' ==== Útilistaverkið „Hvernig gengur …?“ [https://tekmus.is/hvernig-gengur/] eftir [[Guðjón Ketilsson]] var sett upp árið 2006 þegar hundrað ár voru frá því að ritsíminn var tekinn á land á Seyðisfirði. Um er að ræða eftirgerð af símaklefa sem stendur nálægt þeim stað sem sæstrengurinn var tekinn á land á sínum tíma. ==== '''Geirahús''' ==== Alþýðulistamaðurinn Ásgeir Jón Emilsson, eða Geiri eins og hann var jafnan kallaður, bjó og starfaði á Seyðisfirði mest allt sitt líf. Hann var verkamaður sem nýtti óbilandi sköpunarþörf sína m.a. til að skreyta híbýli sín. [[Skaftfell]], miðstöð myndlistar á Austurlandi, [https://skaftfell.is] hefur umsjón með húsi hans sem hefur verið haldið nær óbreyttu frá andláti hans. Tækniminjasafnið er samstarfsaðili í því verkefni. Sett hefur verið upp skilti við húsið þar sem hægt er að nálgast 360° myndir innan úr húsinu,[https://skaftfell.is/is/um-okkur/geirahus/] sem ekki er opið almenningi um þessar mundir meðan unnið er að endurbótum og viðgerðum á því. ==== '''Slippurinn og El-Grillo''' ==== Fyrir neðan Vélsmiðjuna má finna tvö lítil söguskilti. Annað segir frá slippnum sem var mikilvægur í starfsemi Vélsmiðju Seyðisfjarðar um árabil og hinn er við fallbyssu úr olíubirgðaskipinu [[El Grillo]]. Flak þess liggur á botni fjarðarins eftir því var sökkt í seinni heimstyrjöldinni. ==== '''Vefurinn og samfélagsmiðlar''' ==== Safnið nýtir heimasíðu sína, [https://tekmus.is www.tekmus.is], bæði til upplýsingagjafar en einnig virkar miðlunar. Þar má meðal annars finna heimildamyndir sem safnið hefur látið framleiða, slóð á Google Arts and Culture sýningar,[https://artsandculture.google.com/partner/technical-museum-of-east-iceland] og vefsýningu upp úr sýningunni „Búðareyri – saga umbreytinga“. Einnig er það virkt á samfélagsmiðlunum [https://www.facebook.com/profile.php?id=100063619804718 Facebook] og [https://www.instagram.com/tekmus_seydisfjordur/ Instagram], þar sem miðlað er fróðleik úr safnkostinum ásamt almennri upplýsingagjöf um starfsemi safnsins. == '''Framtíðaráform og uppbygging á Lónsleiru''' == Framtíðarsvæði safnsins verður á Lónsleiru á Seyðisfirði, nálægt ferjuhöfninni. Nauðsynlegt var að finna safninu nýjan stað þar sem ekki verður hægt að verja þann hluta Búðareyrarinnar þar sem það hefur haft starfsemi síðustu áratugina. Fyrirhugað er að byggja tvö hús, endurbyggja hið fornfræga bryggjuhús Angró auk nýbyggingar þar við. Í kjölfar skriðufallanna 2020 var sett á fót ''Ráðgjafanefnd um færslu húsa á Seyðisfirði'' sem skilaði tillögum sínum í maí 2021.[https://www.mulathing.is/is/frettir/skyrsla-radgjafanefndar-um-faerslu-husa-a-seydisfirdi] Þar var lagt til að bryggjuhúsið Angró á Seyðisfirði yrði fært inn að Lónsleiru 15 þar sem nýtt safnasvæði Tækniminjasafnsins yrði staðsett. Angró skemmdist við stóru skriðuna þegar flóðbylgja skall á því eftir að skriðan fór í sjóinn. Tæpu ári síðar skemmdist húsið enn meira í miklu hvassviðri.[https://www.visir.is/g/20222316548d/munu-reisa-angro-a-nyjum-stad-i-baenum] Var það fjarlægt og nothæfir viðir þess fluttir í geymslu þar sem unnið hefur verið að endurgerð á grind þess og fleira. Múlaþing var eigandi að húsinu en árið 2024 var gengið formlega frá framsali hússins til Tækniminjasafnsins.[https://austurfrett.is/frettir/gengidh-formlegu-fra-framsali-angro-til-taekniminjasafnsins] Í júní 2026 hófst vinna við undirstöður og grunn Angró og mun húsið verða reist í framhaldinu. Við hlið þess verður nýbyggingin. Áætlanir gera ráð fyrir að safnið geti hafið starfsemi á nýjum stað árið 2029. Arkibygg, Gingi Tæknistofa, Studíó Jæja og Verkráð hafa saman teiknað og hannað bæði Angró endurbyggt og nýbygginguna þar við. Ætlunin er að Angró verði nýtt sem sýningarrými safnsins en í nýbyggingunni verði starfsmannaaðstaða, móttaka, fjölnotarými og safnbúð. Sýningarteymi sem í eru Elfa Hlín Sigrúnar Pétursdóttir, Hanna Christel Sigurkarlsdóttir og Ingvi Örn Þorsteinsson vinna saman að undirbúningi nýrrar grunnsýningar þar sem ætlunin er að samspil tækni, náttúru og mannlífs verði skoðað með linsu seyðfirskar sögu. {{stubbur|fyrirtæki}} [[Flokkur:Seyðisfjörður]] [[Flokkur:Söfn á Íslandi]] 11rn3gfcivdtl6rhv9yrjlnrxjrl90x 0 116695 1965260 1924218 2026-06-03T08:14:30Z Bjarki S 9 1965260 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður |nafn=Vilhjálmur Árnason |skammstöfun=VilÁ |fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1983|10|29}} |fæðingarstaður = [[Sauðárkrókur]] |stjórnmálaflokkur = Sjálfstæðisflokkurinn |maki = Sigurlaug Pétursdóttir |börn = 2 |menntun= Lögfræðingur |háskóli = [[Háskólinn í Reykjavík]] | titill= Bæjarstjóri [[Reykjanesbær|Reykjanesbæjar]] | stjórnartíð_start = 2. júní 2026 | stjórnartíð_end = | forveri = Kjartan Már Kjartansson |AÞ_CV = 1176 |AÞ_frá1 = 2013 |AÞ_til1 = |AÞ_kjördæmi1= [[Suðurkjördæmi|Suður]] |AÞ_flokkur1 = Sjálfstæðisflokkurinn }} '''Vilhjálmur Árnason''' er [[alþingismaður]] fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]] í [[Suðvesturkjördæmi]] og bæjarstjóri [[Reykjanesbær|Reykjanesbæjar]] og bæjarfulltrúi. Hann náði fyrst kjöri á þing í [[Alþingiskosningar 2013|alþingiskosningunum 2013]]. Hann var oddviti Sjálfstæðisflokks í bæjarstjórnarkosningum í Reykjanesbæ 2026 og varð bæjarstjóri í kjölfar þeirra. Vilhjálmur starfaði sem lögreglumaður frá 2003 til 2013. Hann lauk BA-prófi í lögfræði frá [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólanum í Reykjavík]] 2013 og ML-prófi frá sama skóla 2015. Vilhjálmur er með ökukennararéttindi. {{Stubbur|Æviágrip}} {{Núverandi alþingismenn}} [[Flokkur:Þingmenn Sjálfstæðisflokksins]] {{f|1983}} d9vvvzf27mo0swdgsfv2edxpy2lqkpx 0 131138 1965276 1964933 2026-06-03T10:29:26Z Berserkur 10188 /* Júní */ 1965276 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: **[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. ** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London. * [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. * [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]]. ===Júní=== * [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. * [[3. júní]]: ** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]]. ** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hefst. Mótið er haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla er fyrirhuguð]] um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]). * [[28. maí]] - [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]). [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] 94i8m0zcox3sq23umv8kgiley7xe19b 0 131563 1965228 1906438 2026-06-02T21:45:30Z Kruusamägi 17046 1965228 wikitext text/x-wiki '''Hrund Þórsdóttir''' (fædd [[1981]]) er íslenskur rithöfundur og blaðamaður.<ref>{{Cite web|url=https://heimildin.is/frett/hledur-hamingjubatteriin-hverjum-degi/|title=Hleður hamingjubatteríin á hverjum degi|author=Hólmfríður Helga Sigurðardóttir|date=2017-03-12|website=[[Heimildin]]|access-date=2025-03-16}}</ref> Hún skrifaði barnabókina Loforðið sem kom út 2007. Bókin fékk [[íslensku barnabókaverðlaunin]] sama ár.<ref> [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3975216 Er sjálf svo mikið barn]. Fréttablaðið, 258. tölublað (23.09.2007), Blaðsíða 12</ref> Hún hefur starfað sem ritstjóri [[Mannlíf|Mannlífs]] og blaðamaður og fréttastjóri hjá [[Stöð 2]] og [[Bylgjan|Bylgjunni]].<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2020/09/07/hrund-haettir-sem-frettastjori-stodvar-2-og-bylgjunnar/|title=Hrund hættir sem fréttastjóri Stöðvar 2 og Bylgjunnar|author=Tobba Marinósdóttir|date=2020-09-07|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|language=is|access-date=2025-03-16}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{f|1981}} [[Flokkur:Íslenskir blaðamenn]] [[Flokkur:Íslenskir kvenrithöfundar]] [[Flokkur:Íslenskir ritstjórar]] h8i0622ragz2z3lmf7w6ujq8ubualsj 0 132758 1965197 1957215 2026-06-02T13:29:11Z TKSnaevarr 53243 1965197 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Heiða Björg Hilmisdóttir | titill= [[Borgarstjóri Reykjavíkur]] | stjórnartíð_start = 21. febrúar 2025 | stjórnartíð_end = 2. júní 2026 | forveri = [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] | eftirmaður = [[Hildur Björnsdóttir]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1971|2|21}} | fæðingarstaður = [[Akureyri]], [[Ísland]]i | stjórnmálaflokkur = [[Samfylkingin]] | maki = [[Hrannar Björn Arnarsson]] | börn = 4 | háskóli = [[Háskóli Íslands]]<br>[[Gautaborgarháskóli]] | SS1_titill = [[Borgarstjórn Reykjavíkur|Borgarfulltrúi]] í [[Reykjavík]] | SS1_frá1 = 2015 | SS1_til1 = | SS1_litur1 = | SS1_flokkur1 = Samfylkingin }} '''Heiða Björg Hilmisdóttir''' (f. [[21. febrúar]] [[1971]]) er íslensk stjórnmálakona og núverandi [[borgarstjóri Reykjavíkur]] frá [[febrúar]] [[2025]]. Hún var áður varaformaður Samfylkingarinnar frá [[2017]] til [[2022]], og er borgarfulltrúi [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] í [[Reykjavík]].<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/borgarfulltruar-0|titill=Borgafulltrúar|útgefandi=Reykjavíkurborg|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Heiða Björg er fædd og uppalin á Akureyri en hefur búið í Reykjavík stærstan hluta ævinnar. Hún er dóttir Hilmis Helgasonar vinnuvélstjóra og Lovísu Snorradóttur sem starfaði í félagslegri heimaþjónustu. Eiginmaður Heiðu er [[Hrannar Björn Arnarsson|Hrannar B. Arnarsson]],<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/borgarfulltruar/heida-bjorg-hilmisdottir|titill=Heiða Björg Hilmisdóttir|útgefandi=Reykjavíkurborg|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> fyrrverandi aðstoðarmaður [[Jóhanna Sigurðardóttir|Jóhönnu Sigurðardóttur]] forsætisráðherra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1152670/|titill=Hrannar aðstoðar Jóhönnu|höfundur=mbl|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=júní|ár=2007|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021|aðgengi=áskrift}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1300458/|titill=Forsætisráðherra og fjölmiðlar|höfundur=Hrannar B. Arnarsson|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=september|ár=2009|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021|aðgengi=áskrift}}</ref> == Starfsferill og menntun == Heiða Björg er varaformaður Samfylkingarinnar<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/11/07/heida_bjorg_lagdi_helgu_volu/|titill=Heiða Björg lagði Helgu Völu|höfundur=mbl|útgefandi=mbl.is|mánuður=nóvember|ár=202ö|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og fyrrverandi formaður kvennahreyfingar flokksins<ref>{{Vefheimild|url=https://www.facebook.com/Kvennahreyfing.Samfylkingarinnar/posts/10152896901245510/|titill=Heiða tekur við formennsku|höfundur=Þorgerður Jóhannsdóttir|útgefandi=Þorgerður Jóhannsdóttir|mánuður=júní|ár=2013|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref>. Áður en Heiða Björg tók sæti í borgarstjórn starfaði hún sem deildarstjóri eldhúss og matsala á Landspítala.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.mni.is/mni/?D10cID=ReadArticle3&ID=20|titill=Næringarfræðin tengd við mat og matargerð Rætt við Heiðu Björgu Hilmisdóttur|höfundur=Október 2005, 1.tbl. 17.árg. Bls. 14.|útgefandi=Matur er mannsins megin.|mánuður=oktober|ár=2005|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Hún var varaformaður MS-félagsins,<ref>{{Vefheimild|url=https://www.msfelag.is/static/files/Greinar/LyfogMedferdir/msbladid_201802_heidabjo-rg_vidtal.pdf|titill=Þurfum að ná enn betur til alls almennings|höfundur=Páll Kristinn Pálsson|útgefandi=MS blaðið|mánuður=febrúar|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> fyrst varaformaður<ref>{{Vefheimild|url=https://www.msfelag.is/is/felagid/frodleikur/frettir/heida-bjorg-nyr-varaformadur-nmsr|titill=HEIÐA BJÖRG NÝR VARAFORMAÐUR NMSR|höfundur=Bergþóra Bergsdóttir|útgefandi=MS félag íslands|mánuður=mai|ár=2014|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og svo formaður Norræna MS-ráðsins<ref>{{Vefheimild|url=https://www.msfelag.is/is/felagid/frodleikur/frettir/island-med-formennsku-i-nmsr|titill=ÍSLAND MEÐ FORMENNSKU Í NMSR|höfundur=BB|útgefandi=MS félag íslands|mánuður=september|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref>, formaður Matvæla- og næringarfræðafélags Íslands<ref>{{Vefheimild|url=http://mni.is/D10/_FILES/MMM_2004.pdf|titill=Matur er mannsins megin|höfundur=Matvæla og næringarfræðafélag íslands|útgefandi=Matvæla og næringarfræðafélag íslands|mánuður=október|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og er í fulltrúaráði evrópsku næringarráðgjafasamtakanna.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.mni.is/mni/?D10cID=page4&id=3|titill=Stjórn og nefndir MNÍ|höfundur=Matvæla og nærinagrfræðafélag íslands|útgefandi=mni.is|mánuður=oktober|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2020}}</ref> Hún hefur víða fjallað um mat og næringu í fjölmiðlum, starfað sem blaðamaður,<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3689680?iabr=on#page/n0/mode/2up/search/Matur%20er%20mannsins%20megin|titill=greinar í þessu blaði til dæmis|höfundur=Heiða Björg Hilmisdóttir|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=október|ár=2007|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3689553?iabr=on#page/n29/mode/2up/search/Matur%20er%20mannsins%20megin|titill=M - tímarit um mat og vín|höfundur=Heiða Björg Hilmisdóttir m.m|útgefandi=Morgunblaðið|ár=2005|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> kennt í HÍ,<ref>{{Vefheimild|url=https://ugla.hi.is/kennsluskra/index.php?tab=nam&chapter=namskeid&id=51017220096&kennsluar=2009|titill=Kennsluskrá 2009 - 2010 - GSF327G Heilsufæði|höfundur=UGLA - innri vefur|útgefandi=HÁSKÓLI ÍSLANDS|mánuður=september|ár=2009|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> gefið út matreiðslubókina Samlokur ásamt Bryndísi Evu Birgisdóttur<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/750443/|titill=Samlokur með stæl|höfundur=Sunnudagsblað, 7. september 2003|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=september|ár=2003|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021|aðgengi=áskrift}}</ref> og samið uppskriftir fyrir bókina Af bestu lyst 4.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.landlaeknir.is/um-embaettid/frettir/frett/item24981/Af_bestu_lyst_4_komin_ut|titill=Af bestu lyst 4 komin út|höfundur=Heiða Björg Hilmisdóttir|útgefandi=Forlagið|mánuður=október|ár=2014}}</ref> Heiða Björg er menntuð sem næringarrekstrarfræðingur og næringarráðgjafi frá [[Gautaborgarháskóli|Gautaborgarháskóla]]. Með MBA próf frá [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólanum í Reykjavík]] og diploma í jákvæðri sálfræði frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands.]] == Ferill í stjórnmálum == Heiða Björg var formaður [[Kvennahreyfing Samfylkingarinnar|Kvennahreyfingar Samfylkingarinnar]] 2013 - 2016<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/nytt-folk-i-stjorn-samfylkingar|titill=Nýtt fólk í stjórn Samfylkingarinnar|höfundur=KÁRI GYLFASON|útgefandi=RUV|mánuður=juni|ár=2016|mánuðurskoðað=april|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2016/09/25/steinunn_yr_formadur_kvennahreyfingarinnar/|titill=Stein­unn Ýr formaður Kvenna­hreyf­ing­ar­inn­ar|höfundur=mbl|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 25.9.2016 {{!}} 15:45|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og formaður framkvæmdastjórnar Samfylkingarinnar 2016.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/nytt-folk-i-stjorn-samfylkingar|titill=Frétt af landsfundi Samfylkingar 2016|höfundur=Fréttastofa RÚV|útgefandi=RUV|mánuður=juni|ár=2016|mánuðurskoðað=april|árskoðað=2021}}</ref> Hún tók sæti í borgarstjórn haustið 2015, þegar [[Björk Vilhelmsdóttir]] hætti í stjórnmálum,<ref>{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/frettir/bjork-vilhelmsdottir-haettir-i-stjornmalum/|titill=Björk Vilhelmsdóttir hættir í stjórnmálum|höfundur=Ritstjórn Kjarnans|útgefandi=Kjarninn| dags = 11. september 2015|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> en hún hafði verið fyrsti varaborgarfulltrúi Samfylkingarinnar frá kosningum 2014.<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/sites/default/files/ymis_skjol/fundargerdir_pdf/borgarstjorn_1606.pdf|titill=fundargerð Borgarstjórnar|útgefandi=Reykjavík|mánuður=júní|ár=2014|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Heiða Björg var upphafskona þess að stjórnmálakonur sendu frá sér yfirlýsingu „Áskorun til stjórnmálanna í skugga valdsins [[Me too-hreyfingin|#metoo“]] þar sem 419 stjórnmálakonur skoruðu á stjórnmálin að breytast og útrýma kynbundinni áreitni, ofbeldi og misbeitingu valds innan sinna raða.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/03/03/stjornmalin_virka_ekki_an_radda_kvenna/|titill=Stjórn­mál­in virka ekki án radda kvenna|útgefandi=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 3.3.2018 {{!}} 14:24 {{!}} Upp­fært 4.3.2018 19:49|mánuður=mars|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Fleiri hópar fylgdu svo í kjölfarið. Heiða Björg hefur verið formaður Ofbeldisvarnarnefndar Reykjavíkur frá stofnun hennar sem samþykkt var á hátíðarfundi kvenna í borgarstjórn í tilefni af 100 ára afmæli kosningaréttar kvenna þann 31. mars 2015<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/03/31/vilhelmina_lever_kaus_fyrst_arid_1863/?fbclid=IwAR3rTDpQZyLQGlZwUO_hUesr_DWl-BacxBxvQOUkUZcj14MzJj0GuWKTnNU|titill=Vil­helmína Lever kaus fyrst árið 1863|höfundur=mbl|útgefandi=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 31.3.2015 {{!}} 15:45|mánuður=mars|ár=2015|mánuðurskoðað=april|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/sites/default/files/skjol_borgarstjornarfundur/ofbeldisvarnarnefnd_0911.pdf|titill=OFBELDISVARNARNEFND - Ár 2015, mánudaginn 9. nóvember, var haldinn 1. fundur ofbeldisvarnarnefndar.|höfundur=Helga Björk Laxdal|útgefandi=Reykjavik|mánuður=nóvember|ár=2015|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og er henni ætlað að takast á við ofbeldi í sinni víðustu mynd – öllu ofbeldi alls staðar. Heiða Björg skipaði annað sæti á lista Samfylkingarinnar í Borgarstjórnarkosningum 2018<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/frettir/2018/02/frambodslisti-samfylkingarinnar-reykjavik-fyrir-borgarstjornarkosningar|titill=Framboðslisti Samfylkingarinnar í Reykjavík fyrir borgarstjórnarkosningar|höfundur=xs.is|útgefandi=Samfylkingin|mánuður=24. feb.|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref>og var á fundi borgarstjórnar 19. júní 2019 kosin formaður Velferðarráðs Reykjavíkur og í Borgarráð Reykjavíkur<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/sites/default/files/skjol_borgarstjornarfundur/borgarstjorn_1906.pdf|titill=B O R G A R S T J Ó R N Ár 2018, þriðjudaginn 19. júní|höfundur=Helga Björk Laxdal|útgefandi=Reykjavík|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Heiða Björg var kjörin varaformaður [[Samband íslenskra sveitarfélaga|Sambands íslenskra sveitarfélaga]] 2018,<ref>{{Vefheimild|url=https://www.samband.is/wp-content/uploads/2020/12/arsskyrslan2018medforbak.pdf|titill=Ársskýrsla Sambands íslenskra sveitarfélaga|höfundur=Samband íslenskra sveitarfélaga 2019/2|útgefandi=Samband íslenskra sveitarfélaga 2019/2|mánuður=febrúar|ár=2019|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> hún á sæti í stjórn Félagsbústaða<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/radognefndir/stjorn-felagsbustada|titill=Stjórn Félagsbústaða|höfundur=Reykjavík|útgefandi=Reykjavik|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og er varaformaður stjórnar ECAD, European Cities Action Network for Drug Free Societies.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.youtube.com/watch?v=oWWFS6Mp9Jo|titill=WFAD ECAD Göteborg 2018|höfundur=HEIÐA BJÖRG HILMISDÓTTIR, VICE CHAIRMAN ICELAND|útgefandi=WFAD ECAD Göteborg 2018|mánuður=mai|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=http://www.ecad.net/executive-board|titill=Executive Board|höfundur=ECAD|útgefandi=ECAD}}</ref> Heiða Björg var kjörin varaformaður Samfylkingarinnar 2017<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/02/04/heida_bjorg_varaformadur_samfylkingarinnar/|titill=Heiða Björg vara­formaður Sam­fylk­ing­ar­inn­ar|höfundur=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 4.2.2017 {{!}} 14:29|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=febrúar|ár=2017|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> en flokkurinn var þá nýkominn úr alþingiskosningum þar sem flokkurinn fékk einungis 5,7% atkvæða.<ref>{{Vefheimild|url=https://hagstofa.is/media/50224/hag_161220.pdf|titill=Alþingiskosningar 29. október 2016|höfundur=Hagtíðindi|útgefandi=Hagstofa Íslands|mánuður=desember|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Hún hefur tvívegis verið endurkjörin, fyrst 2018<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/frettir/2018/03/heida-bjorg-endurkjorin-varaformadur-samfylkingarinnar|titill=Heiða Björg endurkjörin varaformaður Samfylkingarinnar|höfundur=Samfylkingin|útgefandi=Samfylkingin|mánuður=mars|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og svo 2020.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/11/07/bjartir_timar_fram_undan/|titill=„Bjart­ir tím­ar fram und­an“|höfundur=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 7.11.2020 {{!}} 11:44 {{!}} Upp­fært 12:43|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=nóvember|ár=2020|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Við brotthvarf Dags B. Eggertssonar úr borgarstjórn í janúar 2025 eftir að hafa verið kjörinn á þing varð Heiða Björg að oddvita Samfylkingarinnar. Einar Þorsteinsson sleit meirihlutasamstarfinu þann 7. febrúar 2025 og eftir það hófust viðræður Samfylkingarinnar, Vinstri græna, Sósíalista, Pírata og Flokks fólksins. Þær viðræður tókust og tók Heiða Björg við embætti borgarstjóra þann 21. febrúar 2025.<ref>{{Vefheimild|titill=Nýr meirihluti í borginni: Heiða Björg verður borgarstjóri|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-02-21-nyr-meirihluti-i-borginni-heida-bjorg-verdur-borgarstjori-436892|útgefandi=[[RÚV]]|dags=21. febrúar 2025|skoðað=21. febrúar 2025|höfundur=Hugrún Hannesdóttir Diego}}</ref> Heiða Björg bauð sig fram í oddvitasæti Samfylkingarinnar í Reykjavík í forvali flokksins fyrir [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|sveitarstjórnarkosningarnar 2026]] en tapaði gegn [[Pétur Marteinsson|Pétri Marteinssyni]] með nærri 1.400 atkvæða mun.<ref>{{Vefheimild|titill= Pétur nýr leiðtogi Samfylkingarinnar í Reykjavík|url=https://heimildin.is/grein/26090/nidurstodur-flokksvals-samfylkingarinnar/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 24. janúar 2026 |skoðað= 26. janúar 2026}}</ref> === Stjórnarstörf === * Formaður stjórnar Skógarbæjar Hjúkrunarheimilis<ref>{{Vefheimild|url=http://www.skogar.is/Forsida/Skogarbaer/Stjornogskipurit/index.html|titill=Stjórn Skógarbær - hjúkrunarheimili|höfundur=Skógarbær|útgefandi=Skógarbær|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> * Bjarkarhlíð, í stjórn<ref>{{Vefheimild|url=https://www.bjarkarhlid.is/stjrn-bjarkarhlar|titill=STJÓRNARMENN Í BJARKARHLÍÐ|höfundur=Bjarkarhlíð|útgefandi=Bjarkarhlíð|mánuður=mai|ár=2020|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> * Formaður stjórnar Lífeyrissjóðs starfsmanna Reykjavíkurborgar<ref>{{Vefheimild|url=https://www.lifbru.is/lsrb/moya/news/heida-bjorg-hilmisdottir-formadur-stjornar|titill=Heiða Björg Hilmisdóttir formaður stjórnar|höfundur=Lífeyrissjóður starfsmanna Reykjavíkurborgar|útgefandi=Lífeyrissjóður starfsmanna Reykjavíkurborgar|mánuður=júlí|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> * Formaður stjórnar Strætó 2016 - 2018<ref>{{Vefheimild|url=https://www.vb.is/frettir/heida-nyr-stjornarformadur-straeto/130217/?q=n%C3%BDr|titill=Viðskiptablaðið|höfundur=ritstjorn@vb.is|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=ágúst|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.straeto.is/uploads/files/271-cdebe19418.pdf|titill=fundargerð stjórnar Strætó|höfundur=Ástríður Þórðardóttir fjármálastjóri|útgefandi=Strætó|mánuður=ágúst|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> ==Tenglar== * [https://reykjavik.is/borgarfulltruar/heida-bjorg-hilmisdottir Um Heiðu Björgu Hilmisdóttur á vef Reykjavíkurbogar„] * [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/03/03/stjornmalin_virka_ekki_an_radda_kvenna/ Stjórnmálin virka ekki án radda kvenna] * [https://reykjavik.is/sites/default/files/ymis_skjol/fundargerdir_pdf/borgarstjorn_1606.pdf Fundargerð Borgarstjórnar 16. júní 2014] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Borgarstjórar í Reykjavík}} {{Núverandi borgarfulltrúar í borgarstjórn Reykjavíkur}} {{f|1971}} [[Flokkur:Borgarfulltrúar Samfylkingarinnar]] [[Flokkur:Borgarstjórar Reykjavíkur]] [[Flokkur:Íslenskir femínistar]] [[Flokkur:Íslenskar stjórnmálakonur]] [[Flokkur:Varaformenn Samfylkingarinnar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Verkmenntaskólanum á Akureyri]] j247uf0tin71r4qrob2accwpfz9sg8h 1965198 1965197 2026-06-02T13:29:26Z TKSnaevarr 53243 1965198 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Heiða Björg Hilmisdóttir | titill= [[Borgarstjóri Reykjavíkur]] | stjórnartíð_start = 21. febrúar 2025 | stjórnartíð_end = 2. júní 2026 | forveri = [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] | eftirmaður = [[Hildur Björnsdóttir]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1971|2|21}} | fæðingarstaður = [[Akureyri]], [[Ísland]]i | stjórnmálaflokkur = [[Samfylkingin]] | maki = [[Hrannar Björn Arnarsson]] | börn = 4 | háskóli = [[Háskóli Íslands]]<br>[[Gautaborgarháskóli]] | SS1_titill = [[Borgarstjórn Reykjavíkur|Borgarfulltrúi]] í [[Reykjavík]] | SS1_frá1 = 2015 | SS1_til1 = | SS1_litur1 = | SS1_flokkur1 = Samfylkingin }} '''Heiða Björg Hilmisdóttir''' (f. [[21. febrúar]] [[1971]]) er íslensk stjórnmálakona og fyrrverandi [[borgarstjóri Reykjavíkur]] frá [[febrúar]] [[2025]]. Hún var áður varaformaður Samfylkingarinnar frá [[2017]] til [[2022]], og er borgarfulltrúi [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] í [[Reykjavík]].<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/borgarfulltruar-0|titill=Borgafulltrúar|útgefandi=Reykjavíkurborg|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Heiða Björg er fædd og uppalin á Akureyri en hefur búið í Reykjavík stærstan hluta ævinnar. Hún er dóttir Hilmis Helgasonar vinnuvélstjóra og Lovísu Snorradóttur sem starfaði í félagslegri heimaþjónustu. Eiginmaður Heiðu er [[Hrannar Björn Arnarsson|Hrannar B. Arnarsson]],<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/borgarfulltruar/heida-bjorg-hilmisdottir|titill=Heiða Björg Hilmisdóttir|útgefandi=Reykjavíkurborg|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> fyrrverandi aðstoðarmaður [[Jóhanna Sigurðardóttir|Jóhönnu Sigurðardóttur]] forsætisráðherra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1152670/|titill=Hrannar aðstoðar Jóhönnu|höfundur=mbl|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=júní|ár=2007|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021|aðgengi=áskrift}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1300458/|titill=Forsætisráðherra og fjölmiðlar|höfundur=Hrannar B. Arnarsson|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=september|ár=2009|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021|aðgengi=áskrift}}</ref> == Starfsferill og menntun == Heiða Björg er varaformaður Samfylkingarinnar<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/11/07/heida_bjorg_lagdi_helgu_volu/|titill=Heiða Björg lagði Helgu Völu|höfundur=mbl|útgefandi=mbl.is|mánuður=nóvember|ár=202ö|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og fyrrverandi formaður kvennahreyfingar flokksins<ref>{{Vefheimild|url=https://www.facebook.com/Kvennahreyfing.Samfylkingarinnar/posts/10152896901245510/|titill=Heiða tekur við formennsku|höfundur=Þorgerður Jóhannsdóttir|útgefandi=Þorgerður Jóhannsdóttir|mánuður=júní|ár=2013|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref>. Áður en Heiða Björg tók sæti í borgarstjórn starfaði hún sem deildarstjóri eldhúss og matsala á Landspítala.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.mni.is/mni/?D10cID=ReadArticle3&ID=20|titill=Næringarfræðin tengd við mat og matargerð Rætt við Heiðu Björgu Hilmisdóttur|höfundur=Október 2005, 1.tbl. 17.árg. Bls. 14.|útgefandi=Matur er mannsins megin.|mánuður=oktober|ár=2005|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Hún var varaformaður MS-félagsins,<ref>{{Vefheimild|url=https://www.msfelag.is/static/files/Greinar/LyfogMedferdir/msbladid_201802_heidabjo-rg_vidtal.pdf|titill=Þurfum að ná enn betur til alls almennings|höfundur=Páll Kristinn Pálsson|útgefandi=MS blaðið|mánuður=febrúar|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> fyrst varaformaður<ref>{{Vefheimild|url=https://www.msfelag.is/is/felagid/frodleikur/frettir/heida-bjorg-nyr-varaformadur-nmsr|titill=HEIÐA BJÖRG NÝR VARAFORMAÐUR NMSR|höfundur=Bergþóra Bergsdóttir|útgefandi=MS félag íslands|mánuður=mai|ár=2014|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og svo formaður Norræna MS-ráðsins<ref>{{Vefheimild|url=https://www.msfelag.is/is/felagid/frodleikur/frettir/island-med-formennsku-i-nmsr|titill=ÍSLAND MEÐ FORMENNSKU Í NMSR|höfundur=BB|útgefandi=MS félag íslands|mánuður=september|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref>, formaður Matvæla- og næringarfræðafélags Íslands<ref>{{Vefheimild|url=http://mni.is/D10/_FILES/MMM_2004.pdf|titill=Matur er mannsins megin|höfundur=Matvæla og næringarfræðafélag íslands|útgefandi=Matvæla og næringarfræðafélag íslands|mánuður=október|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og er í fulltrúaráði evrópsku næringarráðgjafasamtakanna.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.mni.is/mni/?D10cID=page4&id=3|titill=Stjórn og nefndir MNÍ|höfundur=Matvæla og nærinagrfræðafélag íslands|útgefandi=mni.is|mánuður=oktober|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2020}}</ref> Hún hefur víða fjallað um mat og næringu í fjölmiðlum, starfað sem blaðamaður,<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3689680?iabr=on#page/n0/mode/2up/search/Matur%20er%20mannsins%20megin|titill=greinar í þessu blaði til dæmis|höfundur=Heiða Björg Hilmisdóttir|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=október|ár=2007|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3689553?iabr=on#page/n29/mode/2up/search/Matur%20er%20mannsins%20megin|titill=M - tímarit um mat og vín|höfundur=Heiða Björg Hilmisdóttir m.m|útgefandi=Morgunblaðið|ár=2005|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> kennt í HÍ,<ref>{{Vefheimild|url=https://ugla.hi.is/kennsluskra/index.php?tab=nam&chapter=namskeid&id=51017220096&kennsluar=2009|titill=Kennsluskrá 2009 - 2010 - GSF327G Heilsufæði|höfundur=UGLA - innri vefur|útgefandi=HÁSKÓLI ÍSLANDS|mánuður=september|ár=2009|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> gefið út matreiðslubókina Samlokur ásamt Bryndísi Evu Birgisdóttur<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/750443/|titill=Samlokur með stæl|höfundur=Sunnudagsblað, 7. september 2003|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=september|ár=2003|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021|aðgengi=áskrift}}</ref> og samið uppskriftir fyrir bókina Af bestu lyst 4.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.landlaeknir.is/um-embaettid/frettir/frett/item24981/Af_bestu_lyst_4_komin_ut|titill=Af bestu lyst 4 komin út|höfundur=Heiða Björg Hilmisdóttir|útgefandi=Forlagið|mánuður=október|ár=2014}}</ref> Heiða Björg er menntuð sem næringarrekstrarfræðingur og næringarráðgjafi frá [[Gautaborgarháskóli|Gautaborgarháskóla]]. Með MBA próf frá [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólanum í Reykjavík]] og diploma í jákvæðri sálfræði frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands.]] == Ferill í stjórnmálum == Heiða Björg var formaður [[Kvennahreyfing Samfylkingarinnar|Kvennahreyfingar Samfylkingarinnar]] 2013 - 2016<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/nytt-folk-i-stjorn-samfylkingar|titill=Nýtt fólk í stjórn Samfylkingarinnar|höfundur=KÁRI GYLFASON|útgefandi=RUV|mánuður=juni|ár=2016|mánuðurskoðað=april|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2016/09/25/steinunn_yr_formadur_kvennahreyfingarinnar/|titill=Stein­unn Ýr formaður Kvenna­hreyf­ing­ar­inn­ar|höfundur=mbl|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 25.9.2016 {{!}} 15:45|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og formaður framkvæmdastjórnar Samfylkingarinnar 2016.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/nytt-folk-i-stjorn-samfylkingar|titill=Frétt af landsfundi Samfylkingar 2016|höfundur=Fréttastofa RÚV|útgefandi=RUV|mánuður=juni|ár=2016|mánuðurskoðað=april|árskoðað=2021}}</ref> Hún tók sæti í borgarstjórn haustið 2015, þegar [[Björk Vilhelmsdóttir]] hætti í stjórnmálum,<ref>{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/frettir/bjork-vilhelmsdottir-haettir-i-stjornmalum/|titill=Björk Vilhelmsdóttir hættir í stjórnmálum|höfundur=Ritstjórn Kjarnans|útgefandi=Kjarninn| dags = 11. september 2015|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> en hún hafði verið fyrsti varaborgarfulltrúi Samfylkingarinnar frá kosningum 2014.<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/sites/default/files/ymis_skjol/fundargerdir_pdf/borgarstjorn_1606.pdf|titill=fundargerð Borgarstjórnar|útgefandi=Reykjavík|mánuður=júní|ár=2014|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Heiða Björg var upphafskona þess að stjórnmálakonur sendu frá sér yfirlýsingu „Áskorun til stjórnmálanna í skugga valdsins [[Me too-hreyfingin|#metoo“]] þar sem 419 stjórnmálakonur skoruðu á stjórnmálin að breytast og útrýma kynbundinni áreitni, ofbeldi og misbeitingu valds innan sinna raða.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/03/03/stjornmalin_virka_ekki_an_radda_kvenna/|titill=Stjórn­mál­in virka ekki án radda kvenna|útgefandi=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 3.3.2018 {{!}} 14:24 {{!}} Upp­fært 4.3.2018 19:49|mánuður=mars|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Fleiri hópar fylgdu svo í kjölfarið. Heiða Björg hefur verið formaður Ofbeldisvarnarnefndar Reykjavíkur frá stofnun hennar sem samþykkt var á hátíðarfundi kvenna í borgarstjórn í tilefni af 100 ára afmæli kosningaréttar kvenna þann 31. mars 2015<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/03/31/vilhelmina_lever_kaus_fyrst_arid_1863/?fbclid=IwAR3rTDpQZyLQGlZwUO_hUesr_DWl-BacxBxvQOUkUZcj14MzJj0GuWKTnNU|titill=Vil­helmína Lever kaus fyrst árið 1863|höfundur=mbl|útgefandi=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 31.3.2015 {{!}} 15:45|mánuður=mars|ár=2015|mánuðurskoðað=april|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/sites/default/files/skjol_borgarstjornarfundur/ofbeldisvarnarnefnd_0911.pdf|titill=OFBELDISVARNARNEFND - Ár 2015, mánudaginn 9. nóvember, var haldinn 1. fundur ofbeldisvarnarnefndar.|höfundur=Helga Björk Laxdal|útgefandi=Reykjavik|mánuður=nóvember|ár=2015|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og er henni ætlað að takast á við ofbeldi í sinni víðustu mynd – öllu ofbeldi alls staðar. Heiða Björg skipaði annað sæti á lista Samfylkingarinnar í Borgarstjórnarkosningum 2018<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/frettir/2018/02/frambodslisti-samfylkingarinnar-reykjavik-fyrir-borgarstjornarkosningar|titill=Framboðslisti Samfylkingarinnar í Reykjavík fyrir borgarstjórnarkosningar|höfundur=xs.is|útgefandi=Samfylkingin|mánuður=24. feb.|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref>og var á fundi borgarstjórnar 19. júní 2019 kosin formaður Velferðarráðs Reykjavíkur og í Borgarráð Reykjavíkur<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/sites/default/files/skjol_borgarstjornarfundur/borgarstjorn_1906.pdf|titill=B O R G A R S T J Ó R N Ár 2018, þriðjudaginn 19. júní|höfundur=Helga Björk Laxdal|útgefandi=Reykjavík|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Heiða Björg var kjörin varaformaður [[Samband íslenskra sveitarfélaga|Sambands íslenskra sveitarfélaga]] 2018,<ref>{{Vefheimild|url=https://www.samband.is/wp-content/uploads/2020/12/arsskyrslan2018medforbak.pdf|titill=Ársskýrsla Sambands íslenskra sveitarfélaga|höfundur=Samband íslenskra sveitarfélaga 2019/2|útgefandi=Samband íslenskra sveitarfélaga 2019/2|mánuður=febrúar|ár=2019|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> hún á sæti í stjórn Félagsbústaða<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/radognefndir/stjorn-felagsbustada|titill=Stjórn Félagsbústaða|höfundur=Reykjavík|útgefandi=Reykjavik|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og er varaformaður stjórnar ECAD, European Cities Action Network for Drug Free Societies.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.youtube.com/watch?v=oWWFS6Mp9Jo|titill=WFAD ECAD Göteborg 2018|höfundur=HEIÐA BJÖRG HILMISDÓTTIR, VICE CHAIRMAN ICELAND|útgefandi=WFAD ECAD Göteborg 2018|mánuður=mai|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=http://www.ecad.net/executive-board|titill=Executive Board|höfundur=ECAD|útgefandi=ECAD}}</ref> Heiða Björg var kjörin varaformaður Samfylkingarinnar 2017<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/02/04/heida_bjorg_varaformadur_samfylkingarinnar/|titill=Heiða Björg vara­formaður Sam­fylk­ing­ar­inn­ar|höfundur=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 4.2.2017 {{!}} 14:29|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=febrúar|ár=2017|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> en flokkurinn var þá nýkominn úr alþingiskosningum þar sem flokkurinn fékk einungis 5,7% atkvæða.<ref>{{Vefheimild|url=https://hagstofa.is/media/50224/hag_161220.pdf|titill=Alþingiskosningar 29. október 2016|höfundur=Hagtíðindi|útgefandi=Hagstofa Íslands|mánuður=desember|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Hún hefur tvívegis verið endurkjörin, fyrst 2018<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/frettir/2018/03/heida-bjorg-endurkjorin-varaformadur-samfylkingarinnar|titill=Heiða Björg endurkjörin varaformaður Samfylkingarinnar|höfundur=Samfylkingin|útgefandi=Samfylkingin|mánuður=mars|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og svo 2020.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/11/07/bjartir_timar_fram_undan/|titill=„Bjart­ir tím­ar fram und­an“|höfundur=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 7.11.2020 {{!}} 11:44 {{!}} Upp­fært 12:43|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=nóvember|ár=2020|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Við brotthvarf Dags B. Eggertssonar úr borgarstjórn í janúar 2025 eftir að hafa verið kjörinn á þing varð Heiða Björg að oddvita Samfylkingarinnar. Einar Þorsteinsson sleit meirihlutasamstarfinu þann 7. febrúar 2025 og eftir það hófust viðræður Samfylkingarinnar, Vinstri græna, Sósíalista, Pírata og Flokks fólksins. Þær viðræður tókust og tók Heiða Björg við embætti borgarstjóra þann 21. febrúar 2025.<ref>{{Vefheimild|titill=Nýr meirihluti í borginni: Heiða Björg verður borgarstjóri|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-02-21-nyr-meirihluti-i-borginni-heida-bjorg-verdur-borgarstjori-436892|útgefandi=[[RÚV]]|dags=21. febrúar 2025|skoðað=21. febrúar 2025|höfundur=Hugrún Hannesdóttir Diego}}</ref> Heiða Björg bauð sig fram í oddvitasæti Samfylkingarinnar í Reykjavík í forvali flokksins fyrir [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|sveitarstjórnarkosningarnar 2026]] en tapaði gegn [[Pétur Marteinsson|Pétri Marteinssyni]] með nærri 1.400 atkvæða mun.<ref>{{Vefheimild|titill= Pétur nýr leiðtogi Samfylkingarinnar í Reykjavík|url=https://heimildin.is/grein/26090/nidurstodur-flokksvals-samfylkingarinnar/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 24. janúar 2026 |skoðað= 26. janúar 2026}}</ref> === Stjórnarstörf === * Formaður stjórnar Skógarbæjar Hjúkrunarheimilis<ref>{{Vefheimild|url=http://www.skogar.is/Forsida/Skogarbaer/Stjornogskipurit/index.html|titill=Stjórn Skógarbær - hjúkrunarheimili|höfundur=Skógarbær|útgefandi=Skógarbær|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> * Bjarkarhlíð, í stjórn<ref>{{Vefheimild|url=https://www.bjarkarhlid.is/stjrn-bjarkarhlar|titill=STJÓRNARMENN Í BJARKARHLÍÐ|höfundur=Bjarkarhlíð|útgefandi=Bjarkarhlíð|mánuður=mai|ár=2020|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> * Formaður stjórnar Lífeyrissjóðs starfsmanna Reykjavíkurborgar<ref>{{Vefheimild|url=https://www.lifbru.is/lsrb/moya/news/heida-bjorg-hilmisdottir-formadur-stjornar|titill=Heiða Björg Hilmisdóttir formaður stjórnar|höfundur=Lífeyrissjóður starfsmanna Reykjavíkurborgar|útgefandi=Lífeyrissjóður starfsmanna Reykjavíkurborgar|mánuður=júlí|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> * Formaður stjórnar Strætó 2016 - 2018<ref>{{Vefheimild|url=https://www.vb.is/frettir/heida-nyr-stjornarformadur-straeto/130217/?q=n%C3%BDr|titill=Viðskiptablaðið|höfundur=ritstjorn@vb.is|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=ágúst|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.straeto.is/uploads/files/271-cdebe19418.pdf|titill=fundargerð stjórnar Strætó|höfundur=Ástríður Þórðardóttir fjármálastjóri|útgefandi=Strætó|mánuður=ágúst|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> ==Tenglar== * [https://reykjavik.is/borgarfulltruar/heida-bjorg-hilmisdottir Um Heiðu Björgu Hilmisdóttur á vef Reykjavíkurbogar„] * [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/03/03/stjornmalin_virka_ekki_an_radda_kvenna/ Stjórnmálin virka ekki án radda kvenna] * [https://reykjavik.is/sites/default/files/ymis_skjol/fundargerdir_pdf/borgarstjorn_1606.pdf Fundargerð Borgarstjórnar 16. júní 2014] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Borgarstjórar í Reykjavík}} {{Núverandi borgarfulltrúar í borgarstjórn Reykjavíkur}} {{f|1971}} [[Flokkur:Borgarfulltrúar Samfylkingarinnar]] [[Flokkur:Borgarstjórar Reykjavíkur]] [[Flokkur:Íslenskir femínistar]] [[Flokkur:Íslenskar stjórnmálakonur]] [[Flokkur:Varaformenn Samfylkingarinnar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Verkmenntaskólanum á Akureyri]] ef7l192fk28ogaeuzef38f2k1pix3z3 1965220 1965198 2026-06-02T16:42:13Z Berserkur 10188 1965220 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Heiða Björg Hilmisdóttir | titill= [[Borgarstjóri Reykjavíkur]] | stjórnartíð_start = 21. febrúar 2025 | stjórnartíð_end = 2. júní 2026 | forveri = [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] | eftirmaður = [[Hildur Björnsdóttir]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1971|2|21}} | fæðingarstaður = [[Akureyri]], [[Ísland]]i | stjórnmálaflokkur = [[Samfylkingin]] | maki = [[Hrannar Björn Arnarsson]] | börn = 4 | háskóli = [[Háskóli Íslands]]<br>[[Gautaborgarháskóli]] | SS1_titill = [[Borgarstjórn Reykjavíkur|Borgarfulltrúi]] í [[Reykjavík]] | SS1_frá1 = 2015 | SS1_til1 = | SS1_litur1 = | SS1_flokkur1 = Samfylkingin }} '''Heiða Björg Hilmisdóttir''' (f. [[21. febrúar]] [[1971]]) er íslensk stjórnmálakona og fyrrverandi [[borgarstjóri Reykjavíkur]] frá [[febrúar]] [[2025]] til júní [[2026]]. Hún var áður varaformaður Samfylkingarinnar frá [[2017]] til [[2022]], og er borgarfulltrúi [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] í [[Reykjavík]].<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/borgarfulltruar-0|titill=Borgafulltrúar|útgefandi=Reykjavíkurborg|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Heiða Björg er fædd og uppalin á Akureyri en hefur búið í Reykjavík stærstan hluta ævinnar. Hún er dóttir Hilmis Helgasonar vinnuvélstjóra og Lovísu Snorradóttur sem starfaði í félagslegri heimaþjónustu. Eiginmaður Heiðu er [[Hrannar Björn Arnarsson|Hrannar B. Arnarsson]],<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/borgarfulltruar/heida-bjorg-hilmisdottir|titill=Heiða Björg Hilmisdóttir|útgefandi=Reykjavíkurborg|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> fyrrverandi aðstoðarmaður [[Jóhanna Sigurðardóttir|Jóhönnu Sigurðardóttur]] forsætisráðherra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1152670/|titill=Hrannar aðstoðar Jóhönnu|höfundur=mbl|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=júní|ár=2007|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021|aðgengi=áskrift}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1300458/|titill=Forsætisráðherra og fjölmiðlar|höfundur=Hrannar B. Arnarsson|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=september|ár=2009|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021|aðgengi=áskrift}}</ref> == Starfsferill og menntun == Heiða Björg er varaformaður Samfylkingarinnar<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/11/07/heida_bjorg_lagdi_helgu_volu/|titill=Heiða Björg lagði Helgu Völu|höfundur=mbl|útgefandi=mbl.is|mánuður=nóvember|ár=202ö|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og fyrrverandi formaður kvennahreyfingar flokksins<ref>{{Vefheimild|url=https://www.facebook.com/Kvennahreyfing.Samfylkingarinnar/posts/10152896901245510/|titill=Heiða tekur við formennsku|höfundur=Þorgerður Jóhannsdóttir|útgefandi=Þorgerður Jóhannsdóttir|mánuður=júní|ár=2013|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref>. Áður en Heiða Björg tók sæti í borgarstjórn starfaði hún sem deildarstjóri eldhúss og matsala á Landspítala.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.mni.is/mni/?D10cID=ReadArticle3&ID=20|titill=Næringarfræðin tengd við mat og matargerð Rætt við Heiðu Björgu Hilmisdóttur|höfundur=Október 2005, 1.tbl. 17.árg. Bls. 14.|útgefandi=Matur er mannsins megin.|mánuður=oktober|ár=2005|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Hún var varaformaður MS-félagsins,<ref>{{Vefheimild|url=https://www.msfelag.is/static/files/Greinar/LyfogMedferdir/msbladid_201802_heidabjo-rg_vidtal.pdf|titill=Þurfum að ná enn betur til alls almennings|höfundur=Páll Kristinn Pálsson|útgefandi=MS blaðið|mánuður=febrúar|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> fyrst varaformaður<ref>{{Vefheimild|url=https://www.msfelag.is/is/felagid/frodleikur/frettir/heida-bjorg-nyr-varaformadur-nmsr|titill=HEIÐA BJÖRG NÝR VARAFORMAÐUR NMSR|höfundur=Bergþóra Bergsdóttir|útgefandi=MS félag íslands|mánuður=mai|ár=2014|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og svo formaður Norræna MS-ráðsins<ref>{{Vefheimild|url=https://www.msfelag.is/is/felagid/frodleikur/frettir/island-med-formennsku-i-nmsr|titill=ÍSLAND MEÐ FORMENNSKU Í NMSR|höfundur=BB|útgefandi=MS félag íslands|mánuður=september|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref>, formaður Matvæla- og næringarfræðafélags Íslands<ref>{{Vefheimild|url=http://mni.is/D10/_FILES/MMM_2004.pdf|titill=Matur er mannsins megin|höfundur=Matvæla og næringarfræðafélag íslands|útgefandi=Matvæla og næringarfræðafélag íslands|mánuður=október|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og er í fulltrúaráði evrópsku næringarráðgjafasamtakanna.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.mni.is/mni/?D10cID=page4&id=3|titill=Stjórn og nefndir MNÍ|höfundur=Matvæla og nærinagrfræðafélag íslands|útgefandi=mni.is|mánuður=oktober|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2020}}</ref> Hún hefur víða fjallað um mat og næringu í fjölmiðlum, starfað sem blaðamaður,<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3689680?iabr=on#page/n0/mode/2up/search/Matur%20er%20mannsins%20megin|titill=greinar í þessu blaði til dæmis|höfundur=Heiða Björg Hilmisdóttir|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=október|ár=2007|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3689553?iabr=on#page/n29/mode/2up/search/Matur%20er%20mannsins%20megin|titill=M - tímarit um mat og vín|höfundur=Heiða Björg Hilmisdóttir m.m|útgefandi=Morgunblaðið|ár=2005|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> kennt í HÍ,<ref>{{Vefheimild|url=https://ugla.hi.is/kennsluskra/index.php?tab=nam&chapter=namskeid&id=51017220096&kennsluar=2009|titill=Kennsluskrá 2009 - 2010 - GSF327G Heilsufæði|höfundur=UGLA - innri vefur|útgefandi=HÁSKÓLI ÍSLANDS|mánuður=september|ár=2009|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> gefið út matreiðslubókina Samlokur ásamt Bryndísi Evu Birgisdóttur<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/750443/|titill=Samlokur með stæl|höfundur=Sunnudagsblað, 7. september 2003|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=september|ár=2003|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021|aðgengi=áskrift}}</ref> og samið uppskriftir fyrir bókina Af bestu lyst 4.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.landlaeknir.is/um-embaettid/frettir/frett/item24981/Af_bestu_lyst_4_komin_ut|titill=Af bestu lyst 4 komin út|höfundur=Heiða Björg Hilmisdóttir|útgefandi=Forlagið|mánuður=október|ár=2014}}</ref> Heiða Björg er menntuð sem næringarrekstrarfræðingur og næringarráðgjafi frá [[Gautaborgarháskóli|Gautaborgarháskóla]]. Með MBA próf frá [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólanum í Reykjavík]] og diploma í jákvæðri sálfræði frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands.]] == Ferill í stjórnmálum == Heiða Björg var formaður [[Kvennahreyfing Samfylkingarinnar|Kvennahreyfingar Samfylkingarinnar]] 2013 - 2016<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/nytt-folk-i-stjorn-samfylkingar|titill=Nýtt fólk í stjórn Samfylkingarinnar|höfundur=KÁRI GYLFASON|útgefandi=RUV|mánuður=juni|ár=2016|mánuðurskoðað=april|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2016/09/25/steinunn_yr_formadur_kvennahreyfingarinnar/|titill=Stein­unn Ýr formaður Kvenna­hreyf­ing­ar­inn­ar|höfundur=mbl|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 25.9.2016 {{!}} 15:45|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og formaður framkvæmdastjórnar Samfylkingarinnar 2016.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/nytt-folk-i-stjorn-samfylkingar|titill=Frétt af landsfundi Samfylkingar 2016|höfundur=Fréttastofa RÚV|útgefandi=RUV|mánuður=juni|ár=2016|mánuðurskoðað=april|árskoðað=2021}}</ref> Hún tók sæti í borgarstjórn haustið 2015, þegar [[Björk Vilhelmsdóttir]] hætti í stjórnmálum,<ref>{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/frettir/bjork-vilhelmsdottir-haettir-i-stjornmalum/|titill=Björk Vilhelmsdóttir hættir í stjórnmálum|höfundur=Ritstjórn Kjarnans|útgefandi=Kjarninn| dags = 11. september 2015|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> en hún hafði verið fyrsti varaborgarfulltrúi Samfylkingarinnar frá kosningum 2014.<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/sites/default/files/ymis_skjol/fundargerdir_pdf/borgarstjorn_1606.pdf|titill=fundargerð Borgarstjórnar|útgefandi=Reykjavík|mánuður=júní|ár=2014|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Heiða Björg var upphafskona þess að stjórnmálakonur sendu frá sér yfirlýsingu „Áskorun til stjórnmálanna í skugga valdsins [[Me too-hreyfingin|#metoo“]] þar sem 419 stjórnmálakonur skoruðu á stjórnmálin að breytast og útrýma kynbundinni áreitni, ofbeldi og misbeitingu valds innan sinna raða.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/03/03/stjornmalin_virka_ekki_an_radda_kvenna/|titill=Stjórn­mál­in virka ekki án radda kvenna|útgefandi=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 3.3.2018 {{!}} 14:24 {{!}} Upp­fært 4.3.2018 19:49|mánuður=mars|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Fleiri hópar fylgdu svo í kjölfarið. Heiða Björg hefur verið formaður Ofbeldisvarnarnefndar Reykjavíkur frá stofnun hennar sem samþykkt var á hátíðarfundi kvenna í borgarstjórn í tilefni af 100 ára afmæli kosningaréttar kvenna þann 31. mars 2015<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/03/31/vilhelmina_lever_kaus_fyrst_arid_1863/?fbclid=IwAR3rTDpQZyLQGlZwUO_hUesr_DWl-BacxBxvQOUkUZcj14MzJj0GuWKTnNU|titill=Vil­helmína Lever kaus fyrst árið 1863|höfundur=mbl|útgefandi=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 31.3.2015 {{!}} 15:45|mánuður=mars|ár=2015|mánuðurskoðað=april|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/sites/default/files/skjol_borgarstjornarfundur/ofbeldisvarnarnefnd_0911.pdf|titill=OFBELDISVARNARNEFND - Ár 2015, mánudaginn 9. nóvember, var haldinn 1. fundur ofbeldisvarnarnefndar.|höfundur=Helga Björk Laxdal|útgefandi=Reykjavik|mánuður=nóvember|ár=2015|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og er henni ætlað að takast á við ofbeldi í sinni víðustu mynd – öllu ofbeldi alls staðar. Heiða Björg skipaði annað sæti á lista Samfylkingarinnar í Borgarstjórnarkosningum 2018<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/frettir/2018/02/frambodslisti-samfylkingarinnar-reykjavik-fyrir-borgarstjornarkosningar|titill=Framboðslisti Samfylkingarinnar í Reykjavík fyrir borgarstjórnarkosningar|höfundur=xs.is|útgefandi=Samfylkingin|mánuður=24. feb.|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref>og var á fundi borgarstjórnar 19. júní 2019 kosin formaður Velferðarráðs Reykjavíkur og í Borgarráð Reykjavíkur<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/sites/default/files/skjol_borgarstjornarfundur/borgarstjorn_1906.pdf|titill=B O R G A R S T J Ó R N Ár 2018, þriðjudaginn 19. júní|höfundur=Helga Björk Laxdal|útgefandi=Reykjavík|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Heiða Björg var kjörin varaformaður [[Samband íslenskra sveitarfélaga|Sambands íslenskra sveitarfélaga]] 2018,<ref>{{Vefheimild|url=https://www.samband.is/wp-content/uploads/2020/12/arsskyrslan2018medforbak.pdf|titill=Ársskýrsla Sambands íslenskra sveitarfélaga|höfundur=Samband íslenskra sveitarfélaga 2019/2|útgefandi=Samband íslenskra sveitarfélaga 2019/2|mánuður=febrúar|ár=2019|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> hún á sæti í stjórn Félagsbústaða<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/radognefndir/stjorn-felagsbustada|titill=Stjórn Félagsbústaða|höfundur=Reykjavík|útgefandi=Reykjavik|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og er varaformaður stjórnar ECAD, European Cities Action Network for Drug Free Societies.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.youtube.com/watch?v=oWWFS6Mp9Jo|titill=WFAD ECAD Göteborg 2018|höfundur=HEIÐA BJÖRG HILMISDÓTTIR, VICE CHAIRMAN ICELAND|útgefandi=WFAD ECAD Göteborg 2018|mánuður=mai|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=http://www.ecad.net/executive-board|titill=Executive Board|höfundur=ECAD|útgefandi=ECAD}}</ref> Heiða Björg var kjörin varaformaður Samfylkingarinnar 2017<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/02/04/heida_bjorg_varaformadur_samfylkingarinnar/|titill=Heiða Björg vara­formaður Sam­fylk­ing­ar­inn­ar|höfundur=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 4.2.2017 {{!}} 14:29|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=febrúar|ár=2017|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> en flokkurinn var þá nýkominn úr alþingiskosningum þar sem flokkurinn fékk einungis 5,7% atkvæða.<ref>{{Vefheimild|url=https://hagstofa.is/media/50224/hag_161220.pdf|titill=Alþingiskosningar 29. október 2016|höfundur=Hagtíðindi|útgefandi=Hagstofa Íslands|mánuður=desember|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Hún hefur tvívegis verið endurkjörin, fyrst 2018<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/frettir/2018/03/heida-bjorg-endurkjorin-varaformadur-samfylkingarinnar|titill=Heiða Björg endurkjörin varaformaður Samfylkingarinnar|höfundur=Samfylkingin|útgefandi=Samfylkingin|mánuður=mars|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og svo 2020.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/11/07/bjartir_timar_fram_undan/|titill=„Bjart­ir tím­ar fram und­an“|höfundur=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 7.11.2020 {{!}} 11:44 {{!}} Upp­fært 12:43|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=nóvember|ár=2020|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Við brotthvarf Dags B. Eggertssonar úr borgarstjórn í janúar 2025 eftir að hafa verið kjörinn á þing varð Heiða Björg að oddvita Samfylkingarinnar. Einar Þorsteinsson sleit meirihlutasamstarfinu þann 7. febrúar 2025 og eftir það hófust viðræður Samfylkingarinnar, Vinstri græna, Sósíalista, Pírata og Flokks fólksins. Þær viðræður tókust og tók Heiða Björg við embætti borgarstjóra þann 21. febrúar 2025.<ref>{{Vefheimild|titill=Nýr meirihluti í borginni: Heiða Björg verður borgarstjóri|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-02-21-nyr-meirihluti-i-borginni-heida-bjorg-verdur-borgarstjori-436892|útgefandi=[[RÚV]]|dags=21. febrúar 2025|skoðað=21. febrúar 2025|höfundur=Hugrún Hannesdóttir Diego}}</ref> Heiða Björg bauð sig fram í oddvitasæti Samfylkingarinnar í Reykjavík í forvali flokksins fyrir [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|sveitarstjórnarkosningarnar 2026]] en tapaði gegn [[Pétur Marteinsson|Pétri Marteinssyni]] með nærri 1.400 atkvæða mun.<ref>{{Vefheimild|titill= Pétur nýr leiðtogi Samfylkingarinnar í Reykjavík|url=https://heimildin.is/grein/26090/nidurstodur-flokksvals-samfylkingarinnar/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 24. janúar 2026 |skoðað= 26. janúar 2026}}</ref> === Stjórnarstörf === * Formaður stjórnar Skógarbæjar Hjúkrunarheimilis<ref>{{Vefheimild|url=http://www.skogar.is/Forsida/Skogarbaer/Stjornogskipurit/index.html|titill=Stjórn Skógarbær - hjúkrunarheimili|höfundur=Skógarbær|útgefandi=Skógarbær|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> * Bjarkarhlíð, í stjórn<ref>{{Vefheimild|url=https://www.bjarkarhlid.is/stjrn-bjarkarhlar|titill=STJÓRNARMENN Í BJARKARHLÍÐ|höfundur=Bjarkarhlíð|útgefandi=Bjarkarhlíð|mánuður=mai|ár=2020|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> * Formaður stjórnar Lífeyrissjóðs starfsmanna Reykjavíkurborgar<ref>{{Vefheimild|url=https://www.lifbru.is/lsrb/moya/news/heida-bjorg-hilmisdottir-formadur-stjornar|titill=Heiða Björg Hilmisdóttir formaður stjórnar|höfundur=Lífeyrissjóður starfsmanna Reykjavíkurborgar|útgefandi=Lífeyrissjóður starfsmanna Reykjavíkurborgar|mánuður=júlí|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> * Formaður stjórnar Strætó 2016 - 2018<ref>{{Vefheimild|url=https://www.vb.is/frettir/heida-nyr-stjornarformadur-straeto/130217/?q=n%C3%BDr|titill=Viðskiptablaðið|höfundur=ritstjorn@vb.is|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=ágúst|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.straeto.is/uploads/files/271-cdebe19418.pdf|titill=fundargerð stjórnar Strætó|höfundur=Ástríður Þórðardóttir fjármálastjóri|útgefandi=Strætó|mánuður=ágúst|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> ==Tenglar== * [https://reykjavik.is/borgarfulltruar/heida-bjorg-hilmisdottir Um Heiðu Björgu Hilmisdóttur á vef Reykjavíkurbogar„] * [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/03/03/stjornmalin_virka_ekki_an_radda_kvenna/ Stjórnmálin virka ekki án radda kvenna] * [https://reykjavik.is/sites/default/files/ymis_skjol/fundargerdir_pdf/borgarstjorn_1606.pdf Fundargerð Borgarstjórnar 16. júní 2014] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Borgarstjórar í Reykjavík}} {{Núverandi borgarfulltrúar í borgarstjórn Reykjavíkur}} {{f|1971}} [[Flokkur:Borgarfulltrúar Samfylkingarinnar]] [[Flokkur:Borgarstjórar Reykjavíkur]] [[Flokkur:Íslenskir femínistar]] [[Flokkur:Íslenskar stjórnmálakonur]] [[Flokkur:Varaformenn Samfylkingarinnar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Verkmenntaskólanum á Akureyri]] lvy0w128rc064epcdn3hvxmkyzkw09m 0 142820 1965225 1717680 2026-06-02T21:08:03Z SyntaxTerror 34052 Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204).jpg restored version 1965225 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204).jpg|thumb|right|Krossfarar hertaka Konstantínópel á málverki eftir [[Eugène Delacroix]].]] '''Fjórða krossferðin''' (1202–04) var vestur-evrópskur hernaðarleiðangur sem [[Innósentíus 3.]] páfi skipulagði til þess að heimta [[Jerúsalem]] úr höndum [[Íslam|múslima]] með innrás í gegnum [[Egyptaland]]. Þess í stað leiddu atburðir til þess að krossfararnir settust um borgina [[Konstantínópel]], höfuðborg hins kristna [[Austrómverska ríkið|Býsansríkis]]. Í janúar árið 1203 gerðu leiðtogar krossfaranna, á leið sinni til Jerúsalem, samkomulag við austrómverska prinsinn [[Alexios 4. Angelos|Alexios Angelos]] um að koma við í Konstantínópel og koma föður hans, [[Ísak 2. Angelos]] keisara, sem hafði verið steypt af stóli, aftur til valda. Ætlun krossfaranna var að halda síðan áfram til [[Landið helga|landsins helga]] með fjár- og herstuðningi Býsansmanna. Þann 23. júní 1203 kom meirihluti krossfaraflotans til Konstantínópel. Í ágúst 1203 var Alexios Angelos svo krýndur meðkeisari austrómverska ríkisins með stuðningi krossfaranna, eftir nokkur átök fyrir utan borgina. Í janúar árið eftir var honum hins vegar steypt af stóli í uppreisn í Konstantínópel. Krossfararnir gátu því ekki innheimt launin sem Angelos hafði lofað þeim, og þegar hann var myrtur, þann 8. febrúar 1204, ákváðu krossfararnir, að undirlagi [[Lýðveldið Feneyjar|Feneyinga]] undir stjórn hins níræða [[Enrico Dandolo]] hertoga, að leggja borgina undir sig. Í apríl 1204 hertóku krossfararnir borgina og létu greipar sópa. Þeir settu síðan á fót nýtt [[Latneska keisaradæmið|latneskt keisaraveldi]] og skiptu öðrum hlutum Býsansríkisins á milli sín. Býsansmenn héldu nokkrum hlutum veldis síns, þar á meðal Níkeu, Trebizond og Epírus. Þeim tókst að endingu að endurheimta Konstantínópel árið 1261. Fjórða krossferðin er talin einn helsti viðburðurinn í [[Kirkjusundrungin|kirkjusundrunginni]] milli [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjunnar]] og [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]]. Hún flýtti einnig fyrir hrörnun austrómverska ríkisins og kristni í Miðausturlöndum. == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Fourth Crusade | mánuðurskoðað = 21. mars | árskoðað = 2018}} [[Flokkur:Krossferðirnar]] [[Flokkur:Austrómverska keisaradæmið]] kqw422nhghqcj7mapcz90x9ezl9gf7z 0 149684 1965192 1964555 2026-06-02T13:14:17Z TKSnaevarr 53243 1965192 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Hildur Björnsdóttir | titill= [[Borgarstjóri Reykjavíkur]] | stjórnartíð_start = 2. júní 2026 | stjórnartíð_end = | forveri = [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] | eftirmaður = | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1986|6|11}} | fæðingarstaður = [[San Francisco]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]<ref>{{Vefheimild|titill=„Ég trúi varla að ég hafi lent í þessu“|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2021-11-11-eg-trui-varla-ad-eg-hafi-lent-i-thessu|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 11. nóvember 2021|skoðað=24. febrúar 2025|höfundur=Júlía Margrét Einarsdóttir|höfundur2=Lovísa Rut Kristjánsdóttir}}</ref> | stjórnmálaflokkur = [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | maki = Jón Skaftason | börn = 4 | SS1_titill = [[Borgarstjórn Reykjavíkur|Borgarfulltrúi]] í [[Reykjavík]] | SS1_frá1 = 2018 | SS1_til1 = | SS1_litur1 = | SS1_flokkur1 = Sjálfstæðisflokkurinn }} '''Hildur Björnsdóttir''' (f. 11. júní 1986<ref>{{Vefheimild|titill=Oddvitaáskorunin: Ekki of gömul fyrir símaöt|url=https://www.visir.is/g/20222262208d/oddvitaaskorunin-ekki-of-gomul-fyrir-simaot|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags= 13. maí 2022 |skoðað=24. febrúar 2025|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref>) er íslenskur lögfræðingur, borgarfulltrúi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] í [[borgarstjórn Reykjavíkur]] og núverandi borgarstjóri Reykjavíkur. Hildur skipaði annað sæti á lista Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2018|sveitarstjórnarkosningunum árið 2018]] en leiddi lista flokksins í kosningunum fjórum árum síðar.<ref>{{Vefheimild|titill=Átti ekki von á þess­ari niður­stöðu|url=https://www.mbl.is/frettir/kosning/2018/02/22/atti_ekki_von_a_thessari_nidurstodu/|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=22. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. mars}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Hildur endurheimti framtíðina eftir krabbamein og fór í pólitík|url=http://www.visir.is/g/2018180229316|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2018|mánuður=24. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. mars}}</ref> Hildur hefur áður m.a. starfað hjá lögmannsstofunni Rétti og skrifað bakþanka fyrir ''[[Fréttablaðið]]''.<ref>{{Vefheimild|titill=Hildur Björnsdóttir fær annað sætið|url=https://kjarninn.is/frettir/2018-02-20-hildur-bjornsdottir-faer-annad-saetid/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|ár=2018|mánuður=20. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. mars}}</ref> Hún var formaður [[Stúdentaráð Háskóla Íslands|Stúdentaráðs Háskóla Íslands]] fyrir stúdentahreyfinguna [[Vaka (stúdentahreyfing)|Vöku]] á námsárum sínum.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Hólmfríður H. Sigurðardóttir|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4336955|titill=Lifir tvöföldu lífi|útgefandi=''Fréttablaðið''|ár=2009|mánuður=18. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. mars}}</ref> Hildur var greind með [[krabbamein]] stuttu eftir að hún fæddi dóttur sína og þurfti fyrir vikið að fresta námi í [[Oxford-háskóli|Oxford-háskóla]]. Hildur sigraðist á sjúkdómnum árið 2017 eftir efnameðferð.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Stefán Árni Pálsson|url=http://www.visir.is/g/2018180409342|titill=„Það vorkenna allir krabbameininu að hafa lent í þér“|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2018|mánuður=6. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. mars}}</ref> Í desember 2021 kunngerði Hildur að hún hygðist sækjast eftir oddvitasæti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í borgarstjórnarkosningunum 2022 og vonaðist til að verða næsti borgarstjóri.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Þórður Snær Júlíusson|url=https://kjarninn.is/frettir/hildur-bjornsdottir-vill-verda-borgarstjori-aetlar-ad-velta-eythori-arnalds-ur-oddvitasaeti/|titill=Hildur Björnsdóttir vill verða borgarstjóri – Ætlar að velta Eyþóri Arnalds úr oddvitasæti|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|ár=2021|mánuður=8. desember|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=16. desember}}</ref> Hildur var kjörin oddviti Sjálfstæðisflokksins fyrir kosningarnar í prófkjöri flokksins þann 20. mars 2022.<ref>{{Vefheimild|titill=Hildur nýr oddviti í Reykjavík|url=https://www.mbl.is/frettir/kosning/2022/03/20/hildur_nyr_oddviti_i_reykjavik/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2022|mánuður=20. mars|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=3. apríl}}</ref> Hildur var aftur oddviti Sjálfstæðisflokksins í [[Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026|borgarstjórnarkosningunum árið 2026]]. Sjálfstæðisflokkurinn vann afgerandi sigur í kosningunum og myndaði í kjölfarið meirihlutasamstarf ásamt [[Viðreisn]] og [[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]].<ref>[https://www.visir.is/g/20262889250d/hildur-bjornsdottir-nyr-borgarstjori Hildur Björnsdóttir nýr borgarstjóri] Vísir, sótt 27. maí 2026</ref> Hildur tók við embætti borgarstjóra Reykjavíkur þann 2. júní 2026.<ref>{{Vefheimild|titill=„Góður dagur fyrir nýja tíma í Reykja­vík“|url=https://www.visir.is/g/20262892024d/-godur-dagur-fyrir-nyja-tima-i-reykja-vik-|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. júní 2026|skoðað=2. júní 2026|skoðað=2. júní 2026|höfundur=Silja Rún Sigurbjörnsdóttir|höfundur2=Bjarki Sigurðsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Borgarstjórar í Reykjavík}} {{Núverandi borgarfulltrúar í borgarstjórn Reykjavíkur}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1986]] [[Flokkur:Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins]] [[Flokkur:Borgarstjórar Reykjavíkur]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskar stjórnmálakonur]] [[Flokkur:Stúdentar úr Verslunarskóla Íslands]] b9hewpngbn54a05azg2wvhp8upya2ow 1965194 1965192 2026-06-02T13:15:15Z TKSnaevarr 53243 1965194 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Hildur Björnsdóttir | titill= [[Borgarstjóri Reykjavíkur]] | stjórnartíð_start = 2. júní 2026 | stjórnartíð_end = | forveri = [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] | eftirmaður = | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1986|6|11}} | fæðingarstaður = [[San Francisco]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]<ref>{{Vefheimild|titill=„Ég trúi varla að ég hafi lent í þessu“|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2021-11-11-eg-trui-varla-ad-eg-hafi-lent-i-thessu|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 11. nóvember 2021|skoðað=24. febrúar 2025|höfundur=Júlía Margrét Einarsdóttir|höfundur2=Lovísa Rut Kristjánsdóttir}}</ref> | stjórnmálaflokkur = [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | maki = Jón Skaftason | börn = 4 | SS1_titill = [[Borgarstjórn Reykjavíkur|Borgarfulltrúi]] í [[Reykjavík]] | SS1_frá1 = 2018 | SS1_til1 = | SS1_litur1 = | SS1_flokkur1 = Sjálfstæðisflokkurinn }} '''Hildur Björnsdóttir''' (f. 11. júní 1986<ref>{{Vefheimild|titill=Oddvitaáskorunin: Ekki of gömul fyrir símaöt|url=https://www.visir.is/g/20222262208d/oddvitaaskorunin-ekki-of-gomul-fyrir-simaot|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags= 13. maí 2022 |skoðað=24. febrúar 2025|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref>) er íslenskur lögfræðingur, borgarfulltrúi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] í [[borgarstjórn Reykjavíkur]] og núverandi [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Hildur skipaði annað sæti á lista Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2018|sveitarstjórnarkosningunum árið 2018]] en leiddi lista flokksins í kosningunum fjórum árum síðar.<ref>{{Vefheimild|titill=Átti ekki von á þess­ari niður­stöðu|url=https://www.mbl.is/frettir/kosning/2018/02/22/atti_ekki_von_a_thessari_nidurstodu/|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=22. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. mars}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Hildur endurheimti framtíðina eftir krabbamein og fór í pólitík|url=http://www.visir.is/g/2018180229316|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2018|mánuður=24. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. mars}}</ref> Hildur hefur áður m.a. starfað hjá lögmannsstofunni Rétti og skrifað bakþanka fyrir ''[[Fréttablaðið]]''.<ref>{{Vefheimild|titill=Hildur Björnsdóttir fær annað sætið|url=https://kjarninn.is/frettir/2018-02-20-hildur-bjornsdottir-faer-annad-saetid/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|ár=2018|mánuður=20. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. mars}}</ref> Hún var formaður [[Stúdentaráð Háskóla Íslands|Stúdentaráðs Háskóla Íslands]] fyrir stúdentahreyfinguna [[Vaka (stúdentahreyfing)|Vöku]] á námsárum sínum.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Hólmfríður H. Sigurðardóttir|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4336955|titill=Lifir tvöföldu lífi|útgefandi=''Fréttablaðið''|ár=2009|mánuður=18. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. mars}}</ref> Hildur var greind með [[krabbamein]] stuttu eftir að hún fæddi dóttur sína og þurfti fyrir vikið að fresta námi í [[Oxford-háskóli|Oxford-háskóla]]. Hildur sigraðist á sjúkdómnum árið 2017 eftir efnameðferð.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Stefán Árni Pálsson|url=http://www.visir.is/g/2018180409342|titill=„Það vorkenna allir krabbameininu að hafa lent í þér“|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2018|mánuður=6. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. mars}}</ref> Í desember 2021 kunngerði Hildur að hún hygðist sækjast eftir oddvitasæti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í borgarstjórnarkosningunum 2022 og vonaðist til að verða næsti borgarstjóri.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Þórður Snær Júlíusson|url=https://kjarninn.is/frettir/hildur-bjornsdottir-vill-verda-borgarstjori-aetlar-ad-velta-eythori-arnalds-ur-oddvitasaeti/|titill=Hildur Björnsdóttir vill verða borgarstjóri – Ætlar að velta Eyþóri Arnalds úr oddvitasæti|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|ár=2021|mánuður=8. desember|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=16. desember}}</ref> Hildur var kjörin oddviti Sjálfstæðisflokksins fyrir kosningarnar í prófkjöri flokksins þann 20. mars 2022.<ref>{{Vefheimild|titill=Hildur nýr oddviti í Reykjavík|url=https://www.mbl.is/frettir/kosning/2022/03/20/hildur_nyr_oddviti_i_reykjavik/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2022|mánuður=20. mars|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=3. apríl}}</ref> Hildur var aftur oddviti Sjálfstæðisflokksins í [[Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026|borgarstjórnarkosningunum árið 2026]]. Sjálfstæðisflokkurinn vann afgerandi sigur í kosningunum og myndaði í kjölfarið meirihlutasamstarf ásamt [[Viðreisn]] og [[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]].<ref>[https://www.visir.is/g/20262889250d/hildur-bjornsdottir-nyr-borgarstjori Hildur Björnsdóttir nýr borgarstjóri] Vísir, sótt 27. maí 2026</ref> Hildur tók við embætti borgarstjóra Reykjavíkur þann 2. júní 2026.<ref>{{Vefheimild|titill=„Góður dagur fyrir nýja tíma í Reykja­vík“|url=https://www.visir.is/g/20262892024d/-godur-dagur-fyrir-nyja-tima-i-reykja-vik-|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. júní 2026|skoðað=2. júní 2026|skoðað=2. júní 2026|höfundur=Silja Rún Sigurbjörnsdóttir|höfundur2=Bjarki Sigurðsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Borgarstjórar í Reykjavík}} {{Núverandi borgarfulltrúar í borgarstjórn Reykjavíkur}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1986]] [[Flokkur:Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins]] [[Flokkur:Borgarstjórar Reykjavíkur]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskar stjórnmálakonur]] [[Flokkur:Stúdentar úr Verslunarskóla Íslands]] h3ncr5nr5ucsmx64knjlc1c4e3vgp38 0 153365 1965304 1932077 2026-06-03T11:23:19Z MyraMidnight 41218 bætti við nokkrum heimildum um hann tengt karate 1965304 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður |fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1959|5|31}} |fæðingarstaður = [[Reykjavík]] |stjórnmálaflokkur = Miðflokkurinn |menntun = Lögfræði |háskóli = [[Háskóli Íslands]] |AÞ_CV = 1333 |AÞ_frá1 = 2017 |AÞ_til1 = 2018 |AÞ_kjördæmi1= [[Suðurkjördæmi|Suður]] |AÞ_flokkur1 = Flokkur fólksins |AÞ_frá2 = 2018 |AÞ_til2 = 2019 |AÞ_kjördæmi2 = [[Suðurkjördæmi|Suður]] |AÞ_flokkur2 = utan flokka |AÞ_litur2 = #CCCCCC |AÞ_frá3 = 2019 |AÞ_til3 = 2021 |AÞ_kjördæmi3= [[Suðurkjördæmi|Suður]] |AÞ_flokkur3 = Miðflokkurinn (Ísland) |AÞ_frá4 = 2024 |AÞ_til4 = |AÞ_kjördæmi4= [[Suðurkjördæmi|Suður]] |AÞ_flokkur4 = Miðflokkurinn (Ísland) }} '''Karl Gauti Hjaltason''' (fæddur í Reykjavík 31. maí 1959) er íslenskur lögfræðingur, karatemaður, lögreglustjóri og [[Alþingi|þingmaður]] fyrir [[Miðflokkurinn_(Ísland)|Miðflokkinn]]. Karl er [[lögfræði]]ngur að mennt. Hann hefur gegnt ýmsum störfum, verið sýslumaður í Vestmannaeyjum, Árnessýslu, Hólmavík og skólastjóri Lögregluskóla ríkisins. Hann hefur komið að ýmsu íþrótta- og félagsstarfi: Stofnaði karatefélagið [[Þórshamar (íþróttafélag)|Þórshamar]] árið 1979 og var fyrsti formaður þess, formaður Taflfélags Vestmannaeyja og fyrsti formaður Stjörnufræðifélags Vestmannaeyja og hvatamaður að stofnun þess. Hann er með svarta beltið í karate.<ref>[http://www.heimaslod.is/index.php/Karl_Gauti_Hjaltason Karl Gauti Hjaltason]Heimaslóð, skoðað 5. ágúst, 2019.</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/7331455?iabr=on#page/n35/mode/1up|titill=Með svarta beltið í karate og gult í skák|útgefandi=Fréttablaðið|mánuður=7. janúar|ár=2021|bls=36}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/04/Karate-bla%C3%B0i%C3%B0-5-1983.pdf|titill=Karatesaga Íslands|höfundur=Karl Gauti Hjaltason|útgefandi=Karateblaðið|mánuður=janúar|ár=1983|bls=3-13}}</ref> Karl var kjörinn á Alþingi fyrir [[Flokkur fólksins|Flokk fólksins]] í [[Alþingiskosningar_2017|Alþingiskosningum árið 2017]]. Hann var einn þeirra þingmanna sem náðist [[Klaustursupptökurnar|upptaka af á Klausturbarnum]] þann 20. nóvember 2018. Í kjölfarið á Klaustursmálinu var honum vikið úr Flokki fólksins ásamt [[Ólafur Ísleifsson|Ólafi Ísleifssyni]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/11/30/karl_og_olafur_reknir_ur_flokknum/|titill=Karl og Ólafur reknir úr flokknum|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=30. nóvember|ár=2018|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=5. ágúst}}</ref> Þeir Karl og Ólafur gengu síðar til liðs við [[Miðflokkurinn_(Ísland)|Miðflokkinn]].<ref>{{Vefheimild|url=https://stundin.is/grein/8517/|titill=Karl Gauti og Ólafur ganga í Miðflokkinn - nú stærstur í stjórnarandstöðu|útgefandi=[[Stundin]]|mánuður=22. febrúar|ár=2019|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=5. ágúst}}</ref> Karl Gauti datt út af þingi í [[Alþingiskosningar 2021|Alþingiskosningunum 2021]]. Árið 2023 var hann skipaður lögreglustjóri á [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] af [[Jón Gunnarsson|Jóni Gunnarssyni]] dómsmálaráðherra. [[Íris Róbertsdóttir]], bæjarstjóri í Vestmannaeyjum, gagnrýndi skipun hans vegna kvenfyrirlitningar sem henni og fleirum hefði verið sýnd í umræðunum á Klausturbar 2017.<ref>{{Vefheimild|url=https://stundin.is/grein/8517/|titill= Bæjarstjóri gagnrýnir skipun Klausturmanns í starf lögreglustjóra í Vestmannaeyjum |útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 29. mars 2023 |skoðað=14. desember 2024|höfundur=Þórður Snær Júlíusson}}</ref> Karl Gauti leiddi lista Miðflokksins í [[Suðurkjördæmi]] í [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningunum 2024]] og náði kjöri á þing á ný. == Heimildir == {{reflist}} {{Núverandi alþingismenn}} {{Stubbur|Æviágrip}} {{f|1959}} [[Flokkur:Íslenskir karatemenn]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir lögreglustjórar]] [[Flokkur:Þingmenn Flokks fólksins]] [[Flokkur:Þingmenn Miðflokksins]] [[Flokkur:Stúdentar úr Fjölbrautaskólanum í Breiðholti]] p0tvdg5g1nghklopj0ubqubnxi0d0b0 0 156915 1965240 1961147 2026-06-03T05:50:03Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1965240 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Ferdinand Buisson | mynd = Ferdinand Buisson (1841-1932).jpg | fæðingardagur = [[20. desember]] [[1841]] | fæðingarstaður = [[París]], [[Frakkland]]i | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1932|2|16|1841|12|20}} | dauðastaður = [[Thieuloy-Saint-Antoine]], [[Frakkland]]i | þekkt_fyrir = | háskóli = Faculté des lettres de Paris | þjóðerni = [[Frakkland|Franskur]] | starf = Stjórnmálamaður, heimspekingur, kennari | trú = [[Kalvínismi]] | verðlaun = [[File:Nobel prize medal.svg|15px]] [[Friðarverðlaun Nóbels]] (1927) | stjórnmálaflokkur = Lýðveldissósíalistaflokkurinn | maki = | börn = | foreldrar = | undirskrift = }} '''Ferdinand Buisson''' (20. desember 1841 – 16. febrúar 1932) var franskur heimspekingur, kennslufræðingur og stjórnmálamaður. Hann var einn af stofnendum franska Mannréttindabandalagsins og sat sem forseti þess frá 1914 til 1926. Frá 1902 til 1906 var hann jafnframt forseti franska Menntunarbandalagsins. Árið 1927 hlaut hann [[friðarverðlaun Nóbels]] ásamt Þjóðverjanum [[Ludwig Quidde]]. Buisson var skipuleggjandi grunnmenntunar í Frakklandi frá 1879 til 1896. Árið 1905 var hann jafnframt formaður nefndar sem falið var að semja lög um [[Aðskilnaður ríkis og kirkju|aðskilnað ríkis og kirkju]]. Buisson fann upp hugtakið ''laïcité'' sem hefur jafnan verið notað um [[Veraldarhyggja|veraldarhyggju]] í Frakklandi. == Æviágrip == === Æska og uppvöxtur === Ferdinand Buisson fæddist þann 20. desember árið 1841 og var kominn úr [[Mótmælendatrú|mótmælendafjölskyldu]]. Faðir hans var [[Bourgogne|búrgúndi]] að nafni Pierre Buisson sem vann sem héraðsdómari og síðar rannsóknardómari. Fimmtíu og tveggja ára hafði Pierre kvænst hinni 29 ára gömlu Adèle Aurélie de Ribeaucourt, dóttur vefara frá [[Picardie]].<ref>{{Cite book|author1=Isabelle Havelange|author2=Françoise Huguet|author3=Bernadette Lebedeff|title=Les inspecteurs généraux de l'Instruction publique|publisher=ENS Éditions|year=1986|page=204|isbn=}}</ref> Ferdinand Buisson gekk í Condorcet-gagnfræðiskólann í París. Hann var felldur í almennu framhaldsnámi, mögulega vegna stjórnmálaskoðana sinna, og bjó sig undir nám í heimspeki samhliða því sem hann vann sem kennari.<ref>{{Cite book |language=franska |author1=Jean-Marie Mayeur |author2=Patrick Cabanel |author3=André Encrevé |chapter=Buisson, Ferdinand Édouard |title=''Dictionnaire biographique des protestants français de 1787 à nos jours'', tome 1 : A-C |place=Paris |publisher= Éditions de Paris Max Chaleil |year= 2015 |page=510-511 |id= Dictionnaire biographique des protestants français de 1787 à nos jours }}</ref> Hann lenti í öðru sæti í heimspekikeppni árið 1868.<ref>{{Cite web|languague=franska|author=André Chervel|title=Les agrégés de l'enseignement secondaire. Répertoire 1809-1960|url=http://rhe.ish-lyon.cnrs.fr/?q=agregsecondaire_laureats&nom=&annee_op==&annee%5Bvalue%5D=1868&annee%5Bmin%5D=&annee%5Bmax%5D=&periode=3&concours=14&items_per_page=100|site=rhe.ish-lyon.cnrs.fr|date=mars 2015|accessdate=14. apríl 2020|archive-date=2020-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200903005642/http://rhe.ish-lyon.cnrs.fr/?q=agregsecondaire_laureats&nom=&annee_op==&annee&#91;value&#93;=1868&annee&#91;min&#93;=&annee&#91;max&#93;=&periode=3&concours=14&items_per_page=100|url-status=dead}}</ref> === Stjórnmálaferill === Buisson var fylgjandi frjálslyndum túlkunum á mótmælendatrú. Hann fór í sjálfskipaða útlegð frá Frakklandi á árum [[Síðara franska keisaraveldið|síðara franska keisaraveldisins]] frá 1866 til 1870 þar sem hann neitaði að sverja nýju stjórninni hollustueið. Buisson gerðist prófessor við [[Háskólinn í Neuchâtel|Háskólann í Neuchâtel]].<ref>{{Cite book|author1=Anne Cendre|title=Promenades protestantes à Paris|publisher=Labor et Fides|year=2011|page=257|isbn=}}</ref> Árið 1867 sótti Buisson þrjú heimsþing Friðar- og frelsisbandalagsins (fr. ''Ligue de la paix et de la liberté''), friðarsamtaka sem reyndu að koma í veg fyrir stríð milli Frakklands og [[Prússland]]s. Buisson flutti ræðu á síðasta þingi samtakanna í Lausanne árið 1869.<ref name="Souvenirs & autres écrits">Martine Brunet, [https://www.theolib.com/souvenirs.html « L'unité d'une vie », in ''Ferdinand Buisson, souvenirs et autres écrits''], Théolib, 2011, bls. 119-170.</ref> Á sama tíma reyndi hann að stofna til frjálslyndrar mótmælendakirkju í Frakklandi og fékk til liðs við sig prestana [[Jules Steeg]] og [[Félix Pécaut]]. Buisson sneri heim til Frakklands eftir stofnun [[Þriðja franska lýðveldið|þriðja franska lýðveldisins]] og hóf virka þátttöku í stjórnmála- og samfélagslífi 17. hverfisins í París. Í desember árið 1870 varð Buisson stjórnandi munaðarleysingjahælis í 17. hverfinu. Hælið var hið fyrsta sem rekið var á [[Veraldarhyggja|veraldlegan]] máta og varð síðar þekkt sem munaðarleysingjahæli Signu.<ref name="Souvenirs & autres écrits"/> Buisson varð umsjónarmaður í grunnmenntamálum frá 1872 til 1886.<ref name=":0">{{Cite web|language=fr-FR|author=Philippe Aubert|title=Le père de l’école laïque|url=https://www.evangile-et-liberte.net/2017/01/le-pere-de-lecole-laique/|website=Évangile et Liberté|date=1. janúar 2017|accessdate=2019-01-14}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Buisson afþakkaði kennarastöðu í heimspeki þar sem hann vildi geta starfað í þágu fátækra barna. Vegna tengsla sinna við menntamálaráðherrann [[Jules Simon]] var Buisson útnefndur í stjórn menntastofnana Parísar. Simon var hins vegar þvingaður til að afturkalla útnefningu Buissons vegna harðra mótmæla kaþólska flokksins og íhaldssamra mótmælenda. Buisson var falið að safna saman í eitt ritverk upplýsingum um menntunaraðferðir víðs vegar úr heimi. Vegna áhyggja af afdrifum barnanna úr munaðarleysingjahælinu hafði Buisson samband við mannvininn Joseph Gabriel Prévost og lét flytja börnin á munaðarleysingjahæli sem hann hafði stofnað í Cempuis. Árið 1880 útnefndi Buisson [[Paul Robin]] umsjónarmann yfir hælinu.<ref name="Souvenirs & autres écrits"/> Frá 1879 til 1896 fól [[Jules Ferry]], eftirmaður Jules Simons, Buisson umsjón yfir grunnskólamenntun. Árið 1890 varð Buisson prófessor í kennslufræði við [[Parísarháskóli|Sorbonne-háskóla]]. Réttritun var á þessum tíma helsta áhersluefnið í frönsku kennsluskránni en Ferry og Buisson, sem unnu saman að því að endurbæta menntakerfið frá árinu 1880, reyndu að draga úr áherslunni á réttritun og leggja hennar í stað áherslu á líflegri og gagnvirkari frönskukennslu. Buisson reyndi að koma á umbótum í franskri réttritunarkennslu en var fyrir vikið sakaður um að draga réttritun niður á lægra stig.<ref>André Chervel, ''L'Orthographe en crise à l'école'', Retz, 2008, bls. 49 et suivantes.</ref> Árið 1898 tók Buisson beina afstöðu með [[Alfred Dreyfus]] í [[Dreyfus-málið|Dreyfus-málinu]]. Hann tók síðan þátt í stofnun franska Mannréttindabandalagsins og var forseti þess frá 1914 til 1926. Buisson var jafnframt meðlimur í frönsku [[Frímúrarareglan|Frímúrarareglunni]].<ref>{{Cite book|language=fr|author1=Michel Gaudart de Soulages|author2=Hubert Lamant|title=Dictionnaire des francs-maçons français|year=1995|isbn=}}</ref><ref name="IJC">{{cite web|language=français|author=Christian Bernard|title=Pertinence et actualité de l’œuvre de Ferdinand Buisson|url=https://www.institut-jacquescartier.fr/2010/10/pertinence-et-actualite-de-l%E2%80%99oeuvre-de-ferdinand-buisson/|website=institut-jacquescartier.fr|date=23. október 2010|accessdate=14. apríl 2020|archive-date=2020-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808173739/https://www.institut-jacquescartier.fr/2010/10/pertinence-et-actualite-de-l%E2%80%99oeuvre-de-ferdinand-buisson/|url-status=dead}}</ref> Buisson sat á [[Franska þingið|franska þinginu]] fyrir Signukjördæmi frá 1902 til 1914 og var ötull talsmaður skyldubundinnar verkmenntunar og [[Kosningaréttur kvenna|kosningaréttar kvenna]]. Buisson var formaður franska Menntunarbandalagsins frá 1902 til 1906 og hafði umsjón með samningu laga um [[Veraldarhyggja|veraldarhyggju]]. Árið 1905 varð hann forseti þingnefndar sem samdi lög um [[Aðskilnaður ríkis og kirkju|aðskilnað ríkis og kirkju]] í Frakklandi. Þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] braust út árið 1914 tók Buisson þátt í „heilaga bandalaginu“ (fr. ''Union sacrée''), sem var samningur sem franskir vinstrimenn gerðu um að styðja ríkisstjórnina og kalla ekki til verkfalla á meðan á stríðinu stæði.<ref name=":0" /> Buisson sat aftur á þingi árin 1919 til 1924 og vann að því að koma á sáttum milli Frakka og Þjóðverja, sér í lagi eftir [[hernám Ruhr-héraðsins]] árið 1923. Frá upphafi var Buisson stuðningsmaður [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalagsins]] og hélt fundi ásamt þýskum friðarsinnum í París og Berlín.<ref name="IJC" /> Buisson hlaut [[friðarverðlaun Nóbels]] árið 1927 ásamt þýska prófessornum [[Ludwig Quidde]] fyrir sáttatilraunir þeirra milli þjóða sinna. Buisson tileinkaði verðlaunin starfsfólki franskra almenningsskóla. === Kennslufræðiorðabók Buissons === Ferdinand Buisson var aðalhöfundur kennslufræðiorðabókarinnar ''Dictionnaire de pédagogie et d'instruction primaire'', en með honum unnu að henni rúmlega 350 samstarfsmenn, einna helst [[James Guillaume]] sem var aðalritstjóri hennar. Fyrsta útgáfa bókarinnar kom út hjá bókafélaginu Hachette frá 1882 til 1887. Bókin var endurútgefin árið 1911.<ref>Cette version contient un article favorable aux [http://www.inrp.fr/edition-electronique/lodel/dictionnaire-ferdinand-buisson/document.php?id=3699 syndicats d'instituteurs], quatre ans après la révocation de [[Marius Nègre]] par [[Georges Clemenceau|Clemenceau]], et alors même que le [[Syndicat national des instituteurs]] ne sera constitué qu'en 1920 et reconnu ''de facto'' par le gouvernement qu’en 1924. La rédaction de cet article a été confiée à [[Émile Glay]], alors secrétaire adjoint de la Fédération nationale des amicales d'instituteurs et futur secrétaire général adjoint du Syndicat national des instituteurs, présenté comme « disciple » de Ferdinand Buisson.</ref> Buisson samdi nokkrar greinar í bókinni, meðal annars um veraldarhyggju, innsæi og bænar. Orðabókin var talin „biblía“ veraldar- og lýðveldissinnaðra skóla í Frakklandi og sumir töldu hana í reynd hafa sett á fót veraldleg trúarbrögð til að koma í stað kristninnar. Buisson hélt því fram að hann hefði einfaldlega haldið eftir siðgæðisboðskapi kristninnar. ==Tilvísanir== <references/> {{Friðarverðlaun Nóbels}} {{DEFAULTSORT:Buisson, Ferdinand}} {{fd|1841|1932}} [[Flokkur:Franskir stjórnmálamenn]] [[Flokkur:Handhafar friðarverðlauna Nóbels]] pnlnmgc2nx0zmhdkt8yv7f6d0hjsdch 0 158693 1965236 1928529 2026-06-02T23:59:39Z TKSnaevarr 53243 1965236 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = George Wallace | mynd = George Wallace (D-AL) (cropped).jpg | titill= [[Fylkisstjóri (Bandaríkin)|Fylkisstjóri]] [[Alabama]] | stjórnartíð_start3 = [[14. janúar]] [[1963]] | stjórnartíð_end3 = [[16. janúar]] [[1967]] | vara_ríkisstjóri3 = [[James Allen]] | forveri3 = [[John Patterson]] | eftirmaður3 = [[Lurleen Wallace]] | stjórnartíð_start2 = [[18. janúar]] [[1971]] | stjórnartíð_end2 = [[15. janúar]] [[1979]] | vara_ríkisstjóri2 = [[Jere Beasley]] | forveri2 = [[Albert Brewer]] | eftirmaður2 = [[Fob James]] | stjórnartíð_start = [[17. janúar]] [[1983]] | stjórnartíð_end = [[19. janúar]] [[1987]] | vara_ríkisstjóri = [[Bill Baxley]] | forveri = [[Fob James]] | eftirmaður = [[H. Guy Hunt]] | myndatexti1 = George Wallace árið 1962. | fæddur = [[25. ágúst]] [[1919]] | fæðingarstaður = [[Clio]], [[Alabama]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1998|9|13|1919|8|25}} | dánarstaður = [[Montgomery (Alabama)|Montgomery]], Alabama, Bandaríkjunum | þjóderni = [[Bandaríkin|Bandarískur]] | maki = [[Lurleen Wallace|Lurleen Burns]] (g. 1943; d. 1968)<br>Cornelia Snively (g. 1971; sk. 1978)<br>Lisa Taylor (g. 1981; sk. 1987) | stjórnmálaflokkur = [[Demókrataflokkurinn]] | börn = 4 | þekktur_fyrir = | bústaður = | atvinna = | háskóli = [[Háskólinn í Alabama]] | starf = |undirskrift = George Wallace Signature.svg }} '''George Corley Wallace Jr.''' (25. ágúst 1919 – 13. september 1998) var [[Bandaríkin|bandarískur]] stjórnmálamaður úr [[Demókrataflokkurinn|Demókrataflokknum]] sem var þrívegis [[Fylkisstjóri (Bandaríkin)|fylkisstjóri]] [[Alabama]]. Wallace var á sínum tíma einn umdeildasti stjórnmálamaður Bandaríkjanna vegna andstöðu sinnar gegn [[Mannréttindabarátta blökkumanna í Bandaríkjunum|réttindabaráttu]] [[Svartir Bandaríkjamenn|bandarískra blökkumanna]] og stuðnings síns við kynþáttaaðskilnaðarstefnu. Hann sóttist nokkrum sinnum eftir útnefningu Demókrata í forsetakosningum Bandaríkjanna og bauð sig sjálfstætt fram til forseta árið 1968. ==Æviágrip== George Wallace fæddist þann 25. ágúst árið 1919 í [[Clio]] í [[Alabama]]. Hann nam [[lögfræði]] við [[Háskólinn í Alabama|Háskólann í Alabama]] og gegndi herþjónustu í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Hann hóf afskipti af stjórnmálum eftir að hann sneri heim úr stríðinu og var um hríð aðstoðardómsmálaráðherra í fylkisstjórn Alabama. Árið 1946 var hann kjörinn á fylkisþing Alabama og varð umdæmisdómari til ársins 1959. Sem dómari vakti Wallace þjóðarathygli þegar hann neitaði að veita [[Mannréttindanefnd Bandaríkjanna]] aðgang að kjörskrám Alabama til þess að hægt væri að ganga úr skugga um hvort svörtum kjósendum væri mismunað. Wallace var kvaddur fyrir rétt vegna málsins en það var síðar látið niður falla.<ref name=mbl1972>{{Tímarit.is|1431490|George Wallace|útgáfudagsetning=16. maí 1972|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=23. ágúst 2020}}</ref><ref name=vísir1975>{{Tímarit.is|3266641|Framboð Wallace|útgáfudagsetning=18. nóvember 1975|blað=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|skoðað=23. ágúst 2020}}</ref> ===Fylkisstjóratíð í Alabama=== Wallace bauð sig fram til embættis [[Fylkisstjóri (Bandaríkin)|fylkisstjóra]] Alabama í fyrsta skipti árið 1958 en bað ósigur. Hann bauð sig aftur fram árið 1962, náði í þetta sinn kjöri og tók við embætti fylkisstjóra í byrjun næsta árs. Í innsetningarræðu sinni lofaði Wallace því að verja „engilsaxneska íbúa“ Alabama undan „kommúnískri samblöndun“ við blökkumenn. Hann lauk ræðunni með því að lofa lofa „aðskilnaði í dag, aðskilnaði á morgun, aðskilnaði að eilífu“.<ref name=neonat>{{cite book|author=[[Eiríkur Bergmann]]|title=Neo-nationalism: The Rise of Nativist Populism|year=2020|page=79|publisher=Palgrave Macmillan|location=Sviss|isbn=978-3-030-41772-7|doi=10.1007/978-3-030-41773-4}}</ref> Fyrsta kjörtímabil Wallace litaðist mjög af [[Réttindabyltingin|réttindabyltingu]] [[Svartir Bandaríkjamenn|bandarískra blökkumanna]] sem þá var í fullum gangi. Wallace beitti sér af hörku gegn réttindabaráttunni og gegn tilraunum alríkisstjórnarinnar til að létta á kynþáttaaðskilnaði í Alabama. Hann vakti athygli um öll Bandaríkin árið 1963 þegar hann tók sér stöðu í anddyri Háskólans í Alabama til að koma í veg fyrir að svartir nemendur fengju að ganga þar inn. Wallace lét sig hverfa út um bakdyr áður en til verulegra átaka kom en með þessum gjörningi varð hann þó þjóðhetja aðskilnaðarsinna í suðurríkjum Bandaríkjanna.<ref name=þjóðviljinn1968>{{Tímarit.is|2818140|Þessi George Wallace|útgáfudagsetning=17. október 1968|blað=[[Þjóðviljinn]]|skoðað=23. ágúst 2020|höfundur=Sven Öste}}</ref> Wallace skipaði jafnframt ríkislögreglu Alabama að stöðva [[Göngurnar frá Selma til Montgomery|kröfugöngu blökkumanna frá Selma til Montgomery]] með valdi árið 1965.<ref name=mbl1972/> Wallace sóttist í fyrsta skipti eftir forsetastól Bandaríkjanna árið 1964 þegar hann bauð sig fram gegn sitjandi forsetanum [[Lyndon B. Johnson]] í forvali Demókrataflokksins fyrir [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1964|forsetakosningarnar sem fóru fram síðar sama ár]]. Wallace og margir úr íhaldsvæng Demókrataflokksins voru orðnir fráhverfir Johnson vegna stuðnings hans við réttindabaráttu blökkumanna. Eftir að Repúblikanar útnefndu hinn íhaldssama [[Barry Goldwater]] sem forsetaefni sitt dró Wallace framboð sitt til baka og studdi Goldwater.<ref name=mbl1972/> Fyrsta kjörtímabili Wallace lauk árið 1967 og samkvæmt lögum Alabama mátti hann ekki gegna tveimur kjörtímabilum sem fylkisstjóri í röð. Wallace reyndi fyrst án árangurs að ná í gegn lagabreytingu til að heimila honum að bjóða sig fram til endurkjörs en brá síðan á það ráð að fá eiginkonu sína, [[Lurleen Wallace|Lurleen]], til að bjóða sig fram í embættið. Hún náði kjöri og tók við af eiginmanni sínum sem fylkisstjóri Alabama í janúar 1967. Almennt var haft fyrir satt að Wallace hygðist sjálfur fara með eiginleg völd sem eiginmaður fylkisstjórans.<ref>{{Tímarit.is|2400716|Wallace vill stjórna með konu sinni|útgáfudagsetning=20. mars 1966|blað=[[Alþýðublaðið]]|skoðað=23. ágúst 2020}}</ref> Þegar Laurleen var kjörin fylkisstjóri var hún þegar illa haldin af [[krabbamein]]i sem dró hana til dauða árið 1968, áður en kjörtímabili hennar lauk.<ref name=þjóðviljinn1968/> ===Forsetakosningarnar 1968=== Wallace gaf kost á sér í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1968|forsetakosningunum ársins 1968]] sem frambjóðandi [[Óháði flokkur Bandaríkjanna|Óháða flokksins]] svokallaða á móti [[Hubert Humphrey]], frambjóðanda Demókrata, og [[Richard Nixon]], frambjóðanda [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikana]]. Varaforsetaefni Wallace var hershöfðinginn [[Curtis LeMay]].<ref>{{Tímarit.is|1396956|Wallace gæti orðið forseti Bandaríkjanna|útgáfudagsetning=25. september 1968|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=23. ágúst 2020}}</ref> Wallace gerði sér grein fyrir því að sigurlíkur hans voru litlar, en hann vonaðist til þess að geta klofið atkvæðahópinn og komið í veg fyrir að neinn frambjóðandi næði hreinum meirihluta í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]]. Þá hefði komið í hlut [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings|fulltrúadeildar Bandaríkjaþings]] að kjósa forsetann og Wallace vonaðist til þess að þá gætu þingmenn suðurríkjanna samið um stjórn sem myndi ekki beita sér fyrir áframhaldandi afléttingu kynþáttaaðskilnaðar.<ref name="miller">{{cite book | last=Miller | first=William | title=A New History of the United States | publisher=[[Dell Publishing]] | edition=New Revised | year=1968 | type=paperback | page=485}}</ref><ref>{{Tímarit.is|3229796|Beinar forsetakosningar mundu styrkja lýðræðið í Bandaríkjunum|útgáfudagsetning=23. september 1969|blað=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|skoðað=23. ágúst 2020}}</ref> Í kosningunum hlaut Wallace 13,5% atkvæðanna og vann sigur í fimm fylkjum; Alabama, [[Arkansas]], [[Georgía|Georgíu]], [[Louisiana]] og [[Mississippi (fylki)|Mississippi]]. Honum tókst hins vegar ekki að koma í veg fyrir að Nixon næði hreinum meirihluta kjörmanna í kosningunum og Wallace og bandamenn hans gátu því ekki haft áhrif á stjórnarmyndun eftir kosningarnar. Wallace er síðasti bandaríski forsetaframbjóðandinn utan stóru flokkanna tveggja sem hefur unnið kjörmenn í kosningum. Eftir ósigurinn í forsetakosningunum bauð Wallace sig árið 1970 fram til endurkjörs sem fylkisstjóri Alabama. Í kosningabaráttu sinni í forvali Demókrataflokksins höfðaði hann opinskátt til kynþáttahatara og varaði við því að blökkumenn myndu „taka yfir“ Alabama ef hann næði ekki kjöri.<ref>{{cite book|last=Swint|first=Di Kerwin C.|year=2006|title=Mudslingers: The Top 25 Negative Political Campaigns of All Time Countdown from No. 25 to No. 1|url=https://archive.org/details/mudslingerstop250000swin|publisher=[[Praeger Publishers|Greenwood Publishing Group]]|isbn=978-0-275-98510-3|page=[https://archive.org/details/mudslingerstop250000swin/page/228 228]}}</ref> Wallace vann forvalið og vann síðar stórsigur í fylkisstjórakosningum fylkisins. Hann hélt fylkisstjórastólnum nú í tvö kjörtímabil, allt fram til ársins 1979. ===Morðtilræði og síðari æviár=== Wallace gerði aftur misheppnaða tilraun til að ná útnefningu Demókrataflokksins fyrir [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1972|forsetakosningar árið 1972]] og sagðist vilja bjarga flokknum úr greipum „hinna frjálslyndustu, eða sérlyndu, eða vinstrimanna“.<ref name=vísir1975/> Þann 15. maí 1972, á meðan baráttan um útnefninguna var enn í gangi, gerði maður að nafni [[Arthur Bremer]] tilraun til að ráða Wallace af dögum. Bremer skaut fimm skotum af stuttu færi á Wallace á kosningafundi í [[Laurel]] í [[Maryland]].<ref>{{Tímarit.is|3718555|Hrópaði „Hæ, George“ um leið og hann skaut að Wallace|útgáfudagsetning=16. maí 1972|blað=[[Tíminn]]|skoðað=23. ágúst 2020}}</ref> Wallace lifði árásina af en var lamaður fyrir neðan mitti það sem eftir var og þurfti að notast við [[Hjólastóll|hjólastól]]. Meiðsl Wallace neyddu hann til að draga framboð sitt til baka árið 1972. Hann gerði þriðju og síðustu tilraun sína til að ná tilnefningu Demókrata í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1976|forsetakosningum árið 1976]] en án árangurs.<ref name=vísir1975/> Síðla á áttunda áratugnum tilkynnti Wallace að hann hefði öðlast andlega endurvakningu í evangelistakirkjunni og sæi nú eftir afstöðu sinni gagnvart réttindabaráttu blökkumanna. Hann bað leiðtoga réttindahreyfingarinnar afsökunar og bað bandaríska blökkumenn að fyrirgefa sér.<ref name=Elliott>{{cite news|last1=Elliott|first1=Debbie|title=Remembering George Wallace|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1024881|accessdate=4 February 2015|publisher=[[National Public Radio]]|date=14 September 1998}}</ref> Árið 1982 bauð Wallace sig aftur fram til embættis fylkisstjóra í Alabama og vann nauman sigur gegn frambjóðanda Repúblikana. Á þriðju og síðustu fylkisstjóratíð sinni var hann mildari í garð svartra borgara en áður og útnefndi metfjölda blökkumanna í ríkisembætti.<ref>{{cite book|last=Foner|first=Eric|author2=John Arthur Garraty|author3=Society of American Historians|title=The Reader's Companion to American History|publisher=Houghton Mifflin Harcourt|year=1991|page=[https://archive.org/details/readerscompanion00fone/page/n1154 1127]|isbn=978-0-395-51372-9|url=https://archive.org/details/readerscompanion00fone|url-access=registration}}</ref> Wallace settist í helgan stein að loknu kjörtímabili sínu árið 1987 og lést árið 1998. ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Wallace, George}} {{fd|1919|1998}} [[Flokkur:Demókratar]] [[Flokkur:Fylkisstjórar Alabama]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1964]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1968]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1972]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1976]] 2ne0mi89lqp56iyg8jocz309pqim7db 0 159938 1965287 1964034 2026-06-03T10:52:54Z Makenzis 56151 /* Árangur (2010–) */ 1965287 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Sport Lisboa e Benfica|Gælunafn=As Águias (Ernirnir) Os Encarnados (Þeir rauðu) O Glorioso (Þeir mikilfenglegu)|Stytt nafn=Benfica|Stofnað=28. febrúar 1904 sem Sport Lisboa|Leikvöllur= Estádio da Luz|Stærð=64.642 áhorfendur|Stjórnarformaður=[[Rui Costa]]|Knattspyrnustjóri=[[José Mourinho]]|Deild=[[Primeira Liga]] |Tímabil=2025-2026 |Staðsetning=3. sæti| | pattern_la1 = _benfica2122H | pattern_b1 = _benfica2122home | pattern_ra1 = _benfica2122H | pattern_sh1 = _adidasred | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _benfica2122A | pattern_b2 = _benfica2122away | pattern_ra2 = _benfica2122A | pattern_sh2 = _adidasred | pattern_so2 = _3_stripes_red | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 000000 | socks2 = FFFFFF }} '''Sport Lisboa e Benfica''', oftast þekkt sem '''Benfica''', er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í Lissabon, og spilar í portúgölsku úrvalsdeildinni (''[[Primeira Liga]]''). Það hefur tvisvar unnið [[Meistaradeild Evrópu]] og margir þekktir leikmenn hafa spilað fyrir félagið. Þekktasti leikmaður í sögu félagsins er sennilega [[Eusébio]]. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | '''Portúgalskir meistarar''':||''38'' | 2023, 2019, 2017, 2016, 2015, 2014, 2010, 2005, 1994, 1991, 1989, 1987, 1984, 1983, 1981, 1977, 1976, 1975, 1973, 1972, 1971, 1969, 1968, 1967, 1965, 1964, 1963, 1961, 1960, 1957, 1955, 1950, 1945, 1943, 1942, 1938, 1937, 1936,1935, 1931, 1930 |----- | ''Portúgalska bikarkeppnin'': || ''25'' | 2014, 2004, 1996, 1993, 1987, 1986, 1985, 1983, 1981, 1980, 1972, 1970, 1969, 1964, 1962, 1959, 1957, 1955, 1953, 1952, 1951, 1949, 1944, 1943, 1940. |----- | ''Portúgalski deildarbikarinn'' ||''5'' | 2014, 2005, 1989, 1985, 1980 |----- | [[Meistaradeild Evrópu]] | ''2'' | 1962, 1961 |----- |} == Árangur (2010–) == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010/2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011/2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012/2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013/2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014/2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015/2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016/2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017/2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018/2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019/2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020/2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021/2022 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022/2023 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023/2024 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024/2025 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025/2026 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026.–2027. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} == Þekktir leikmenn == * [[Eusébio]] * [[José Águas]] * [[Zlatko Zahovic]] * [[Mário Coluna]] * [[José Augusto Torres|Torres]] * [[Álvaro Magalhães]] * [[António Henriques Jesus Oliveira]] * [[Artur Jorge Braga Melo Teixeira|Artur Jorge]] * [[Humberto Coelho]] * [[Rui Jordão]] * [[Fernando Chalana]] * [[Tamagnini Nené|Nené]] * [[Rui Águas]] * [[Paulo Sousa]] * [[João Vieira Pinto]] * [[Paulo Futre]] * [[Maniche]] * [[Rui Costa]] * [[Paulo Bento]] * [[Vitor Paneira]] * [[Michel Preud'homme]] * [[Valdo Filho]] * [[Carlos Mozer|Mozer]] * [[Aldair]] * [[Fernando Meira]] * [[Miguel Monteiro|Miguel]] * [[Petit]] * [[Simão Sabrosa|Simão]] * [[Tiago Mendes|Tiago]] * [[Karel Poborský]] * [[Nuno Gomes]] * [[Ángel Di María]] * [[Óscar Cardozo]] * [[Darwin Núñez]] ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.slbenfica.pt SL Benfica] * [http://www.lpfp.pt/liga_zon_sagres/pages/clube.aspx?clube=sl_benfica SL Benfica]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Primeira Liga]] [[Flokkur:Knattspyrnufélög frá Lissabon]] [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1904]] 6ukzrl4elz8ejoe1rtjdxynyluf6unj 1965288 1965287 2026-06-03T10:53:31Z Makenzis 56151 /* Tenglar */ 1965288 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Sport Lisboa e Benfica|Gælunafn=As Águias (Ernirnir) Os Encarnados (Þeir rauðu) O Glorioso (Þeir mikilfenglegu)|Stytt nafn=Benfica|Stofnað=28. febrúar 1904 sem Sport Lisboa|Leikvöllur= Estádio da Luz|Stærð=64.642 áhorfendur|Stjórnarformaður=[[Rui Costa]]|Knattspyrnustjóri=[[José Mourinho]]|Deild=[[Primeira Liga]] |Tímabil=2025-2026 |Staðsetning=3. sæti| | pattern_la1 = _benfica2122H | pattern_b1 = _benfica2122home | pattern_ra1 = _benfica2122H | pattern_sh1 = _adidasred | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _benfica2122A | pattern_b2 = _benfica2122away | pattern_ra2 = _benfica2122A | pattern_sh2 = _adidasred | pattern_so2 = _3_stripes_red | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 000000 | socks2 = FFFFFF }} '''Sport Lisboa e Benfica''', oftast þekkt sem '''Benfica''', er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í Lissabon, og spilar í portúgölsku úrvalsdeildinni (''[[Primeira Liga]]''). Það hefur tvisvar unnið [[Meistaradeild Evrópu]] og margir þekktir leikmenn hafa spilað fyrir félagið. Þekktasti leikmaður í sögu félagsins er sennilega [[Eusébio]]. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | '''Portúgalskir meistarar''':||''38'' | 2023, 2019, 2017, 2016, 2015, 2014, 2010, 2005, 1994, 1991, 1989, 1987, 1984, 1983, 1981, 1977, 1976, 1975, 1973, 1972, 1971, 1969, 1968, 1967, 1965, 1964, 1963, 1961, 1960, 1957, 1955, 1950, 1945, 1943, 1942, 1938, 1937, 1936,1935, 1931, 1930 |----- | ''Portúgalska bikarkeppnin'': || ''25'' | 2014, 2004, 1996, 1993, 1987, 1986, 1985, 1983, 1981, 1980, 1972, 1970, 1969, 1964, 1962, 1959, 1957, 1955, 1953, 1952, 1951, 1949, 1944, 1943, 1940. |----- | ''Portúgalski deildarbikarinn'' ||''5'' | 2014, 2005, 1989, 1985, 1980 |----- | [[Meistaradeild Evrópu]] | ''2'' | 1962, 1961 |----- |} == Árangur (2010–) == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010/2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011/2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012/2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013/2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014/2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015/2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016/2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017/2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018/2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019/2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020/2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021/2022 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022/2023 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023/2024 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024/2025 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025/2026 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026.–2027. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} == Þekktir leikmenn == * [[Eusébio]] * [[José Águas]] * [[Zlatko Zahovic]] * [[Mário Coluna]] * [[José Augusto Torres|Torres]] * [[Álvaro Magalhães]] * [[António Henriques Jesus Oliveira]] * [[Artur Jorge Braga Melo Teixeira|Artur Jorge]] * [[Humberto Coelho]] * [[Rui Jordão]] * [[Fernando Chalana]] * [[Tamagnini Nené|Nené]] * [[Rui Águas]] * [[Paulo Sousa]] * [[João Vieira Pinto]] * [[Paulo Futre]] * [[Maniche]] * [[Rui Costa]] * [[Paulo Bento]] * [[Vitor Paneira]] * [[Michel Preud'homme]] * [[Valdo Filho]] * [[Carlos Mozer|Mozer]] * [[Aldair]] * [[Fernando Meira]] * [[Miguel Monteiro|Miguel]] * [[Petit]] * [[Simão Sabrosa|Simão]] * [[Tiago Mendes|Tiago]] * [[Karel Poborský]] * [[Nuno Gomes]] * [[Ángel Di María]] * [[Óscar Cardozo]] * [[Darwin Núñez]] ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.slbenfica.pt SL Benfica] * [http://www.lpfp.pt/liga_zon_sagres/pages/clube.aspx?clube=sl_benfica SL Benfica]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Primeira Liga]] [[Flokkur:Knattspyrnufélög frá Lissabon|Befica]] [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög|benfica]] [[Flokkur:stofnað 1904|Benfica]] 14ry0w5zylziq0l2rzwpj70dtxu68jf 1965289 1965288 2026-06-03T10:53:47Z Makenzis 56151 /* Tenglar */ [óvirkur tengill] 1965289 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Sport Lisboa e Benfica|Gælunafn=As Águias (Ernirnir) Os Encarnados (Þeir rauðu) O Glorioso (Þeir mikilfenglegu)|Stytt nafn=Benfica|Stofnað=28. febrúar 1904 sem Sport Lisboa|Leikvöllur= Estádio da Luz|Stærð=64.642 áhorfendur|Stjórnarformaður=[[Rui Costa]]|Knattspyrnustjóri=[[José Mourinho]]|Deild=[[Primeira Liga]] |Tímabil=2025-2026 |Staðsetning=3. sæti| | pattern_la1 = _benfica2122H | pattern_b1 = _benfica2122home | pattern_ra1 = _benfica2122H | pattern_sh1 = _adidasred | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _benfica2122A | pattern_b2 = _benfica2122away | pattern_ra2 = _benfica2122A | pattern_sh2 = _adidasred | pattern_so2 = _3_stripes_red | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 000000 | socks2 = FFFFFF }} '''Sport Lisboa e Benfica''', oftast þekkt sem '''Benfica''', er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í Lissabon, og spilar í portúgölsku úrvalsdeildinni (''[[Primeira Liga]]''). Það hefur tvisvar unnið [[Meistaradeild Evrópu]] og margir þekktir leikmenn hafa spilað fyrir félagið. Þekktasti leikmaður í sögu félagsins er sennilega [[Eusébio]]. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | '''Portúgalskir meistarar''':||''38'' | 2023, 2019, 2017, 2016, 2015, 2014, 2010, 2005, 1994, 1991, 1989, 1987, 1984, 1983, 1981, 1977, 1976, 1975, 1973, 1972, 1971, 1969, 1968, 1967, 1965, 1964, 1963, 1961, 1960, 1957, 1955, 1950, 1945, 1943, 1942, 1938, 1937, 1936,1935, 1931, 1930 |----- | ''Portúgalska bikarkeppnin'': || ''25'' | 2014, 2004, 1996, 1993, 1987, 1986, 1985, 1983, 1981, 1980, 1972, 1970, 1969, 1964, 1962, 1959, 1957, 1955, 1953, 1952, 1951, 1949, 1944, 1943, 1940. |----- | ''Portúgalski deildarbikarinn'' ||''5'' | 2014, 2005, 1989, 1985, 1980 |----- | [[Meistaradeild Evrópu]] | ''2'' | 1962, 1961 |----- |} == Árangur (2010–) == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010/2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011/2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012/2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013/2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014/2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015/2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016/2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017/2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018/2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019/2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020/2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021/2022 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022/2023 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023/2024 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024/2025 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025/2026 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026.–2027. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} == Þekktir leikmenn == * [[Eusébio]] * [[José Águas]] * [[Zlatko Zahovic]] * [[Mário Coluna]] * [[José Augusto Torres|Torres]] * [[Álvaro Magalhães]] * [[António Henriques Jesus Oliveira]] * [[Artur Jorge Braga Melo Teixeira|Artur Jorge]] * [[Humberto Coelho]] * [[Rui Jordão]] * [[Fernando Chalana]] * [[Tamagnini Nené|Nené]] * [[Rui Águas]] * [[Paulo Sousa]] * [[João Vieira Pinto]] * [[Paulo Futre]] * [[Maniche]] * [[Rui Costa]] * [[Paulo Bento]] * [[Vitor Paneira]] * [[Michel Preud'homme]] * [[Valdo Filho]] * [[Carlos Mozer|Mozer]] * [[Aldair]] * [[Fernando Meira]] * [[Miguel Monteiro|Miguel]] * [[Petit]] * [[Simão Sabrosa|Simão]] * [[Tiago Mendes|Tiago]] * [[Karel Poborský]] * [[Nuno Gomes]] * [[Ángel Di María]] * [[Óscar Cardozo]] * [[Darwin Núñez]] ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.slbenfica.pt SL Benfica] [[Flokkur:Knattspyrnufélög frá Lissabon|Befica]] [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög|benfica]] [[Flokkur:stofnað 1904|Benfica]] rkf5vx7yulubcqpjp3s0w7ge5ywgpzu 0 160074 1965282 1965144 2026-06-03T10:49:40Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1965282 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Sporting Clube de Braga | Mynd = | Gælunafn = Os Guerreiros do Minho (''Stíðsmennirnir frá Minho'') | Stytt nafn = Braga | Stofnað = 15.nóvember 1893 | Leikvöllur = [[Estádio Municipal de Braga]], [[Braga]] | Stærð = 30.286 | Stjórnarformaður = {{PRT}} [[António Salvador]] | Knattspyrnustjóri = {{PRT}} [[Carlos Carvalhal]] | Deild = '''[[Primeira Liga|Portúgalska Úrvalsdeildin]]''' | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = ''Portúgalska Úrvalsdeildin'', 4. sæti |pattern_la1=_braga2021h |pattern_b1=_braga2021h |pattern_ra1=_braga2021h |pattern_sh1=_braga2021h |pattern_so1=_scb2021h |leftarm1=FFFFFF |body1=FF0000 |rightarm1=FFFFFF |shorts1=FFFFFF |socks1=FF0000 |pattern_la2=_braga2021a |pattern_b2=_braga2021a |pattern_ra2=_braga2021a |pattern_sh2=_braga2021a |pattern_so2=_scb2021a |leftarm2=0B3B39 |body2=0B3B39 |rightarm2=0B3B39 |shorts2=0B3B39 |socks2=0B3B39 |pattern_la3= |pattern_b3= |pattern_ra3= |pattern_sh3= |pattern_so3= |leftarm3= |body3= |rightarm3= |shorts3= |socks3= }} ''Sporting Clube de Braga'' ,oftast þekkt sem ''Sporting de Braga'' eða bara ''Braga'' er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] frá [[Braga]]. Braga var stofnað árið 1921. Félagið hefur oft náð góðum árangri í evrópukeppnum, árið 2011 komst það í úrslitaleik [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|evrópukeppni félagsliða ]]. Árið 2017 sló Braga út [[FH]] í forkeppni evrópukeppni félagsliða. Heimavöllur þess [[Estádio Municipal de Braga]] er merkilegur fyrir þær sakir að hann er byggður upp að fjalli að hluta. == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil !Deild !Nafn Deildar !Sæti !Viðhengi |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010.–2011. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011.–2012. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012.–2013. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013.–2014. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 9. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014.–2015. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015.–2016. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016.–2017. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017.–2018. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018.–2019. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019.–2020. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020.–2021. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021.–2022. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022.–2023. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023.–2024. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026.–2027. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} == Sigrar == *'''Portúgalska Úrvalsdeildin''': *2009-10 (2.sæti) *'''Portúgalski Deildabikarinn''': '''2''' * 2012–13, 2019–20, *(2016-17 ''Úrslit'') *[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða ]] *(2010-11 ''Úrslit'') ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://scbraga.pt/ Heimasíða félagsins] [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Braga]] [[Flokkur:stofnað 1921]] mlgzp8u3on89l1ezvw2ytg8nk3gn12n 1965283 1965282 2026-06-03T10:50:12Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1965283 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Sporting Clube de Braga | Mynd = | Gælunafn = Os Guerreiros do Minho (''Stíðsmennirnir frá Minho'') | Stytt nafn = Braga | Stofnað = 15.nóvember 1893 | Leikvöllur = [[Estádio Municipal de Braga]], [[Braga]] | Stærð = 30.286 | Stjórnarformaður = {{PRT}} [[António Salvador]] | Knattspyrnustjóri = {{PRT}} [[Carlos Carvalhal]] | Deild = '''[[Primeira Liga|Portúgalska Úrvalsdeildin]]''' | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = ''Portúgalska Úrvalsdeildin'', 4. sæti |pattern_la1=_braga2021h |pattern_b1=_braga2021h |pattern_ra1=_braga2021h |pattern_sh1=_braga2021h |pattern_so1=_scb2021h |leftarm1=FFFFFF |body1=FF0000 |rightarm1=FFFFFF |shorts1=FFFFFF |socks1=FF0000 |pattern_la2=_braga2021a |pattern_b2=_braga2021a |pattern_ra2=_braga2021a |pattern_sh2=_braga2021a |pattern_so2=_scb2021a |leftarm2=0B3B39 |body2=0B3B39 |rightarm2=0B3B39 |shorts2=0B3B39 |socks2=0B3B39 |pattern_la3= |pattern_b3= |pattern_ra3= |pattern_sh3= |pattern_so3= |leftarm3= |body3= |rightarm3= |shorts3= |socks3= }} ''Sporting Clube de Braga'' ,oftast þekkt sem ''Sporting de Braga'' eða bara ''Braga'' er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] frá [[Braga]]. Braga var stofnað árið 1921. Félagið hefur oft náð góðum árangri í evrópukeppnum, árið 2011 komst það í úrslitaleik [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|evrópukeppni félagsliða ]]. Árið 2017 sló Braga út [[FH]] í forkeppni evrópukeppni félagsliða. Heimavöllur þess [[Estádio Municipal de Braga]] er merkilegur fyrir þær sakir að hann er byggður upp að fjalli að hluta. == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil !Deild !Nafn Deildar !Sæti !Viðhengi |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010.–2011. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011.–2012. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012.–2013. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013.–2014. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 9. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014.–2015. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015.–2016. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016.–2017. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017.–2018. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018.–2019. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019.–2020. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020.–2021. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021.–2022. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022.–2023. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023.–2024. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024.–2025. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026.–2027. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} == Sigrar == *'''Portúgalska Úrvalsdeildin''': *2009-10 (2.sæti) *'''Portúgalski Deildabikarinn''': '''2''' * 2012–13, 2019–20, *(2016-17 ''Úrslit'') *[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða ]] *(2010-11 ''Úrslit'') ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://scbraga.pt/ Heimasíða félagsins] [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Braga]] [[Flokkur:stofnað 1921]] smfyk4d03786pabciz78h99nirepg5k 1965284 1965283 2026-06-03T10:50:30Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1965284 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Sporting Clube de Braga | Mynd = | Gælunafn = Os Guerreiros do Minho (''Stíðsmennirnir frá Minho'') | Stytt nafn = Braga | Stofnað = 15.nóvember 1893 | Leikvöllur = [[Estádio Municipal de Braga]], [[Braga]] | Stærð = 30.286 | Stjórnarformaður = {{PRT}} [[António Salvador]] | Knattspyrnustjóri = {{PRT}} [[Carlos Carvalhal]] | Deild = '''[[Primeira Liga|Portúgalska Úrvalsdeildin]]''' | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = ''Portúgalska Úrvalsdeildin'', 4. sæti |pattern_la1=_braga2021h |pattern_b1=_braga2021h |pattern_ra1=_braga2021h |pattern_sh1=_braga2021h |pattern_so1=_scb2021h |leftarm1=FFFFFF |body1=FF0000 |rightarm1=FFFFFF |shorts1=FFFFFF |socks1=FF0000 |pattern_la2=_braga2021a |pattern_b2=_braga2021a |pattern_ra2=_braga2021a |pattern_sh2=_braga2021a |pattern_so2=_scb2021a |leftarm2=0B3B39 |body2=0B3B39 |rightarm2=0B3B39 |shorts2=0B3B39 |socks2=0B3B39 |pattern_la3= |pattern_b3= |pattern_ra3= |pattern_sh3= |pattern_so3= |leftarm3= |body3= |rightarm3= |shorts3= |socks3= }} ''Sporting Clube de Braga'' ,oftast þekkt sem ''Sporting de Braga'' eða bara ''Braga'' er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] frá [[Braga]]. Braga var stofnað árið 1921. Félagið hefur oft náð góðum árangri í evrópukeppnum, árið 2011 komst það í úrslitaleik [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|evrópukeppni félagsliða ]]. Árið 2017 sló Braga út [[FH]] í forkeppni evrópukeppni félagsliða. Heimavöllur þess [[Estádio Municipal de Braga]] er merkilegur fyrir þær sakir að hann er byggður upp að fjalli að hluta. == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil !Deild !Nafn Deildar !Sæti !Viðhengi |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010.–2011. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011.–2012. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012.–2013. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013.–2014. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 9. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014.–2015. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015.–2016. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016.–2017. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017.–2018. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018.–2019. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019.–2020. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020.–2021. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021.–2022. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022.–2023. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023.–2024. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024.–2025. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025.–2026. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026.–2027. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} == Sigrar == *'''Portúgalska Úrvalsdeildin''': *2009-10 (2.sæti) *'''Portúgalski Deildabikarinn''': '''2''' * 2012–13, 2019–20, *(2016-17 ''Úrslit'') *[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða ]] *(2010-11 ''Úrslit'') ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://scbraga.pt/ Heimasíða félagsins] [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Braga]] [[Flokkur:stofnað 1921]] ifez26l6sa6g36qqfqmsgzzwt2vh4xd 1965285 1965284 2026-06-03T10:50:56Z Makenzis 56151 1965285 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Sporting Clube de Braga | Mynd = | Gælunafn = Os Guerreiros do Minho (''Stíðsmennirnir frá Minho'') | Stytt nafn = Braga | Stofnað = 15.nóvember 1893 | Leikvöllur = [[Estádio Municipal de Braga]], [[Braga]] | Stærð = 30.286 | Stjórnarformaður = {{PRT}} [[António Salvador]] | Knattspyrnustjóri = {{PRT}} [[Carlos Carvalhal]] | Deild = '''[[Primeira Liga|Portúgalska Úrvalsdeildin]]''' | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = ''Portúgalska Úrvalsdeildin'', 4. sæti |pattern_la1=_braga2021h |pattern_b1=_braga2021h |pattern_ra1=_braga2021h |pattern_sh1=_braga2021h |pattern_so1=_scb2021h |leftarm1=FFFFFF |body1=FF0000 |rightarm1=FFFFFF |shorts1=FFFFFF |socks1=FF0000 |pattern_la2=_braga2021a |pattern_b2=_braga2021a |pattern_ra2=_braga2021a |pattern_sh2=_braga2021a |pattern_so2=_scb2021a |leftarm2=0B3B39 |body2=0B3B39 |rightarm2=0B3B39 |shorts2=0B3B39 |socks2=0B3B39 |pattern_la3= |pattern_b3= |pattern_ra3= |pattern_sh3= |pattern_so3= |leftarm3= |body3= |rightarm3= |shorts3= |socks3= }} '''Sporting Clube de Braga''', oftast þekkt sem ''Sporting de Braga'' eða bara ''Braga'' er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] frá [[Braga]]. Braga var stofnað árið 1921. Félagið hefur oft náð góðum árangri í evrópukeppnum, árið 2011 komst það í úrslitaleik [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|evrópukeppni félagsliða ]]. Árið 2017 sló Braga út [[FH]] í forkeppni evrópukeppni félagsliða. Heimavöllur þess [[Estádio Municipal de Braga]] er merkilegur fyrir þær sakir að hann er byggður upp að fjalli að hluta. == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil !Deild !Nafn Deildar !Sæti !Viðhengi |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010.–2011. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011.–2012. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012.–2013. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013.–2014. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 9. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014.–2015. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015.–2016. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016.–2017. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017.–2018. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018.–2019. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019.–2020. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020.–2021. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021.–2022. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022.–2023. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023.–2024. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024.–2025. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025.–2026. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026.–2027. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} == Sigrar == *'''Portúgalska Úrvalsdeildin''': *2009-10 (2.sæti) *'''Portúgalski Deildabikarinn''': '''2''' * 2012–13, 2019–20, *(2016-17 ''Úrslit'') *[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða ]] *(2010-11 ''Úrslit'') ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://scbraga.pt/ Heimasíða félagsins] [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Braga]] [[Flokkur:stofnað 1921]] 9ovzusyl7oejnjv31kk4wrbp84uoo0h 1965286 1965285 2026-06-03T10:52:31Z Makenzis 56151 /* Tenglar */ 1965286 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Sporting Clube de Braga | Mynd = | Gælunafn = Os Guerreiros do Minho (''Stíðsmennirnir frá Minho'') | Stytt nafn = Braga | Stofnað = 15.nóvember 1893 | Leikvöllur = [[Estádio Municipal de Braga]], [[Braga]] | Stærð = 30.286 | Stjórnarformaður = {{PRT}} [[António Salvador]] | Knattspyrnustjóri = {{PRT}} [[Carlos Carvalhal]] | Deild = '''[[Primeira Liga|Portúgalska Úrvalsdeildin]]''' | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = ''Portúgalska Úrvalsdeildin'', 4. sæti |pattern_la1=_braga2021h |pattern_b1=_braga2021h |pattern_ra1=_braga2021h |pattern_sh1=_braga2021h |pattern_so1=_scb2021h |leftarm1=FFFFFF |body1=FF0000 |rightarm1=FFFFFF |shorts1=FFFFFF |socks1=FF0000 |pattern_la2=_braga2021a |pattern_b2=_braga2021a |pattern_ra2=_braga2021a |pattern_sh2=_braga2021a |pattern_so2=_scb2021a |leftarm2=0B3B39 |body2=0B3B39 |rightarm2=0B3B39 |shorts2=0B3B39 |socks2=0B3B39 |pattern_la3= |pattern_b3= |pattern_ra3= |pattern_sh3= |pattern_so3= |leftarm3= |body3= |rightarm3= |shorts3= |socks3= }} '''Sporting Clube de Braga''', oftast þekkt sem ''Sporting de Braga'' eða bara ''Braga'' er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] frá [[Braga]]. Braga var stofnað árið 1921. Félagið hefur oft náð góðum árangri í evrópukeppnum, árið 2011 komst það í úrslitaleik [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|evrópukeppni félagsliða ]]. Árið 2017 sló Braga út [[FH]] í forkeppni evrópukeppni félagsliða. Heimavöllur þess [[Estádio Municipal de Braga]] er merkilegur fyrir þær sakir að hann er byggður upp að fjalli að hluta. == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil !Deild !Nafn Deildar !Sæti !Viðhengi |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010.–2011. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011.–2012. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012.–2013. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013.–2014. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 9. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014.–2015. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015.–2016. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016.–2017. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017.–2018. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018.–2019. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019.–2020. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020.–2021. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021.–2022. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022.–2023. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023.–2024. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024.–2025. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025.–2026. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026.–2027. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} == Sigrar == *'''Portúgalska Úrvalsdeildin''': *2009-10 (2.sæti) *'''Portúgalski Deildabikarinn''': '''2''' * 2012–13, 2019–20, *(2016-17 ''Úrslit'') *[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða ]] *(2010-11 ''Úrslit'') ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://scbraga.pt/ Heimasíða félagsins] [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög|Braga]] [[Flokkur:stofnað 1921|Braga]] tcppf2xbyg3g7dh3efeptqppw43osdl 0 160657 1965277 1965158 2026-06-03T10:48:03Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1965277 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Futebol Clube do Porto|Gælunafn=Azuis e brancos (Þeir bláu og hvítu)|Stytt nafn=Porto|Stofnað=28. september 1893 |Leikvöllur= Estádio do Dragão|Stærð=50.033 áhorfendur|Stjórnarformaður=Jorge Nuno Pinto da Costa|Knattspyrnustjóri=Sérgio Conceição|Deild=[[Primeira Liga]] |Tímabil=2025-2026 |Staðsetning=1. Sæti|| | pattern_la1 = _porto2021H | pattern_b1 = _porto2021h | pattern_ra1 = _porto2021H | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _porto2021h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = 0E00F7 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 0E00F7 | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _porto2021a | pattern_b2 = _porto2021a | pattern_ra2 = _porto2021a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _porto2021A | leftarm2 = 003377 | body2 = 003377 | rightarm2 = 003377 | shorts2 = FF8800 | socks2 = 003377 | pattern_la3 = _porto2021t | pattern_b3 = _porto2021t | pattern_ra3 = _porto2021t | pattern_sh3 = | pattern_so3 = _porto2021t | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = 0E00F7}} '''Futebol Clube do Porto''', oftast þekkt sem ''FC Porto'' eða bara ''Porto'', er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] frá [[Porto]]. Árið 2004 sigraði það [[Meistaradeild Evrópu]] undir stjórn [[José Mourinho]]. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | ''Portúgalskir Meistarar'':||''31'' | 1934–35, 1938–39, 1939–40, 1955–56, 1958–59, 1977–78, 1978–79, 1984–85, 1985–86, 1987–88, 1989–90, 1991–92, 1992–93, 1994–95, 1995–96, 1996–97, 1997–98, 1998–99, 2002–03, 2003–04, 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2017–18, 2019–20, 2021–22, 2025-26 |----- | ''Portúgalska Bikarkeppnin'': || ''20'' | 1955–56, 1957–58, 1967–68, 1976–77, 1983–84, 1987–88, 1990–91, 1993–94, 1997–98, 1999–2000, 2000–01, 2002–03, 2005–06, 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2019–20, 2021–22, 2022-23, 2023-24 |----- | [[Meistaradeild Evrópu]] | ''2'' | 1986–87, 2003–04 |----- | [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða ]] | ''2'' |2002–03, 2010–11 |----- |[[Evrópski ofurbikarinn]] | ''1'' |1987 |} == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- ! Tímabil ! ! Deild ! Sæti ! Viðhengi |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010.–2011. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011.–2012. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012.–2013. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013.–2014. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014.–2015. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015.–2016. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016.–2017. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017.–2018. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018.–2019. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019.–2020. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020.–2021. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021.–2022. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022.–2023. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023.–2024. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024.–2025. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025.–2026. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026.–2027. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} == Þekktir leikmenn og þjálfarar == * [[Givanildo Vieira de Souza|Hulk]] * [[Ricardo Quaresma]] * [[Radamel Falcao|Falcao]] * [[André Villas-Boas]] (Þjálfari) * [[Anderson Luís de Abreu Oliveira|Anderson]] * [[Vítor Baía]] * [[Rui Barros]] * [[José Bosingwa]] * [[Branco]] * [[Ricardo Carvalho]] * [[Fredrik Söderström]] * [[Sérgio Conceição]] * [[Jorge Costa]] *[[Iker Casillias]] * [[Fernando Couto]] * [[Deco]] * Diego * [[Lasse Eriksson]] * [[Luís Fabiano]] * [[Paulo Ferreira]] * [[Fernando Gomes]] * [[Lucho González]] * [[Mário Jardel]] * [[Artur Jorge]] * [[Emil Kostadinov]] * [[Lisandro López]] * [[Rabah Madjer]] * [[Maniche]] * [[José Mourinho]] (Þjálfari) * [[Pepe]] * [[João Manuel Pinto Tomé|João Pinto]] * [[Bobby Robson]] (Þjálfari) * [[Ion Timofte]] * [[Zlatko Zahovič]] * [[Raul Meireles]] * [[Benni McCarthy]] * [[James Rodríguez]] ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1893]] b2te5hm60ltxx2i7qv2dyp2iqvb3ow9 1965292 1965277 2026-06-03T10:56:33Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1965292 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Futebol Clube do Porto|Gælunafn=Azuis e brancos (Þeir bláu og hvítu)|Stytt nafn=Porto|Stofnað=28. september 1893 |Leikvöllur= Estádio do Dragão|Stærð=50.033 áhorfendur|Stjórnarformaður=Jorge Nuno Pinto da Costa|Knattspyrnustjóri=Sérgio Conceição|Deild=[[Primeira Liga]] |Tímabil=2025-2026 |Staðsetning=1. Sæti|| | pattern_la1 = _porto2021H | pattern_b1 = _porto2021h | pattern_ra1 = _porto2021H | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _porto2021h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = 0E00F7 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 0E00F7 | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _porto2021a | pattern_b2 = _porto2021a | pattern_ra2 = _porto2021a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _porto2021A | leftarm2 = 003377 | body2 = 003377 | rightarm2 = 003377 | shorts2 = FF8800 | socks2 = 003377 | pattern_la3 = _porto2021t | pattern_b3 = _porto2021t | pattern_ra3 = _porto2021t | pattern_sh3 = | pattern_so3 = _porto2021t | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = 0E00F7}} '''Futebol Clube do Porto''', oftast þekkt sem ''FC Porto'' eða bara ''Porto'', er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] frá [[Porto]]. Árið 2004 sigraði það [[Meistaradeild Evrópu]] undir stjórn [[José Mourinho]]. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | ''Portúgalskir Meistarar'':||''31'' | 1934–35, 1938–39, 1939–40, 1955–56, 1958–59, 1977–78, 1978–79, 1984–85, 1985–86, 1987–88, 1989–90, 1991–92, 1992–93, 1994–95, 1995–96, 1996–97, 1997–98, 1998–99, 2002–03, 2003–04, 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2017–18, 2019–20, 2021–22, 2025-26 |----- | ''Portúgalska Bikarkeppnin'': || ''20'' | 1955–56, 1957–58, 1967–68, 1976–77, 1983–84, 1987–88, 1990–91, 1993–94, 1997–98, 1999–2000, 2000–01, 2002–03, 2005–06, 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2019–20, 2021–22, 2022-23, 2023-24 |----- | [[Meistaradeild Evrópu]] | ''2'' | 1986–87, 2003–04 |----- | [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða ]] | ''2'' |2002–03, 2010–11 |----- |[[Evrópski ofurbikarinn]] | ''1'' |1987 |} == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- ! Tímabil ! ! Deild ! Sæti ! Viðhengi |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010.–2011. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011.–2012. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012.–2013. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013.–2014. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014.–2015. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015.–2016. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016.–2017. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017.–2018. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018.–2019. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019.–2020. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020.–2021. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021.–2022. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022.–2023. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023.–2024. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024.–2025. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025.–2026. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026.–2027. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} == Þekktir leikmenn og þjálfarar == * [[Givanildo Vieira de Souza|Hulk]] * [[Ricardo Quaresma]] * [[Radamel Falcao|Falcao]] * [[André Villas-Boas]] (Þjálfari) * [[Anderson Luís de Abreu Oliveira|Anderson]] * [[Vítor Baía]] * [[Rui Barros]] * [[José Bosingwa]] * [[Branco]] * [[Ricardo Carvalho]] * [[Fredrik Söderström]] * [[Sérgio Conceição]] * [[Jorge Costa]] *[[Iker Casillias]] * [[Fernando Couto]] * [[Deco]] * Diego * [[Lasse Eriksson]] * [[Luís Fabiano]] * [[Paulo Ferreira]] * [[Fernando Gomes]] * [[Lucho González]] * [[Mário Jardel]] * [[Artur Jorge]] * [[Emil Kostadinov]] * [[Lisandro López]] * [[Rabah Madjer]] * [[Maniche]] * [[José Mourinho]] (Þjálfari) * [[Pepe]] * [[João Manuel Pinto Tomé|João Pinto]] * [[Bobby Robson]] (Þjálfari) * [[Ion Timofte]] * [[Zlatko Zahovič]] * [[Raul Meireles]] * [[Benni McCarthy]] * [[James Rodríguez]] ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1893]] j1ycuguitkxymq0x0gjgf1hs2osxqcq 1965296 1965292 2026-06-03T11:00:02Z Makenzis 56151 /* Tilvísanir */ 1965296 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Futebol Clube do Porto|Gælunafn=Azuis e brancos (Þeir bláu og hvítu)|Stytt nafn=Porto|Stofnað=28. september 1893 |Leikvöllur= Estádio do Dragão|Stærð=50.033 áhorfendur|Stjórnarformaður=Jorge Nuno Pinto da Costa|Knattspyrnustjóri=Sérgio Conceição|Deild=[[Primeira Liga]] |Tímabil=2025-2026 |Staðsetning=1. Sæti|| | pattern_la1 = _porto2021H | pattern_b1 = _porto2021h | pattern_ra1 = _porto2021H | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _porto2021h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = 0E00F7 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 0E00F7 | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _porto2021a | pattern_b2 = _porto2021a | pattern_ra2 = _porto2021a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _porto2021A | leftarm2 = 003377 | body2 = 003377 | rightarm2 = 003377 | shorts2 = FF8800 | socks2 = 003377 | pattern_la3 = _porto2021t | pattern_b3 = _porto2021t | pattern_ra3 = _porto2021t | pattern_sh3 = | pattern_so3 = _porto2021t | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = 0E00F7}} '''Futebol Clube do Porto''', oftast þekkt sem ''FC Porto'' eða bara ''Porto'', er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] frá [[Porto]]. Árið 2004 sigraði það [[Meistaradeild Evrópu]] undir stjórn [[José Mourinho]]. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | ''Portúgalskir Meistarar'':||''31'' | 1934–35, 1938–39, 1939–40, 1955–56, 1958–59, 1977–78, 1978–79, 1984–85, 1985–86, 1987–88, 1989–90, 1991–92, 1992–93, 1994–95, 1995–96, 1996–97, 1997–98, 1998–99, 2002–03, 2003–04, 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2017–18, 2019–20, 2021–22, 2025-26 |----- | ''Portúgalska Bikarkeppnin'': || ''20'' | 1955–56, 1957–58, 1967–68, 1976–77, 1983–84, 1987–88, 1990–91, 1993–94, 1997–98, 1999–2000, 2000–01, 2002–03, 2005–06, 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2019–20, 2021–22, 2022-23, 2023-24 |----- | [[Meistaradeild Evrópu]] | ''2'' | 1986–87, 2003–04 |----- | [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða ]] | ''2'' |2002–03, 2010–11 |----- |[[Evrópski ofurbikarinn]] | ''1'' |1987 |} == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- ! Tímabil ! ! Deild ! Sæti ! Viðhengi |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010.–2011. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011.–2012. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012.–2013. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013.–2014. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014.–2015. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015.–2016. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016.–2017. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017.–2018. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018.–2019. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019.–2020. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020.–2021. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021.–2022. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022.–2023. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023.–2024. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024.–2025. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025.–2026. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026.–2027. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} == Þekktir leikmenn og þjálfarar == * [[Givanildo Vieira de Souza|Hulk]] * [[Ricardo Quaresma]] * [[Radamel Falcao|Falcao]] * [[André Villas-Boas]] (Þjálfari) * [[Anderson Luís de Abreu Oliveira|Anderson]] * [[Vítor Baía]] * [[Rui Barros]] * [[José Bosingwa]] * [[Branco]] * [[Ricardo Carvalho]] * [[Fredrik Söderström]] * [[Sérgio Conceição]] * [[Jorge Costa]] *[[Iker Casillias]] * [[Fernando Couto]] * [[Deco]] * Diego * [[Lasse Eriksson]] * [[Luís Fabiano]] * [[Paulo Ferreira]] * [[Fernando Gomes]] * [[Lucho González]] * [[Mário Jardel]] * [[Artur Jorge]] * [[Emil Kostadinov]] * [[Lisandro López]] * [[Rabah Madjer]] * [[Maniche]] * [[José Mourinho]] (Þjálfari) * [[Pepe]] * [[João Manuel Pinto Tomé|João Pinto]] * [[Bobby Robson]] (Þjálfari) * [[Ion Timofte]] * [[Zlatko Zahovič]] * [[Raul Meireles]] * [[Benni McCarthy]] * [[James Rodríguez]] ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög|porto]] [[Flokkur:stofnað 1893|Porto]] 769y6hyinkd4u7byol9zw8jtqpc5eac 0 160674 1965290 1965124 2026-06-03T10:54:31Z Makenzis 56151 Makenzis færði [[Sporting Clube de Portugal]] á [[SP Portugal]] 1965124 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Sporting Clube de Portugal|Gælunafn=Leões (Ljónin)|Stytt nafn=Sporting|Stofnað=1. júlí 1906 |Leikvöllur= Estádio José Alvalade|Stærð=50,095 áhorfendur|Stjórnarformaður= Frederico Varandas|Knattspyrnustjóri=Joao Pereira |Deild=[[Primeira Liga]]|Tímabil=2025-2026|Staðsetning=2. sæti|| |pattern_la1=_sporting2021h |pattern_b1=_sporting2021h |pattern_ra1=_sporting2021h |pattern_sh1=_sporting2021h |pattern_so1=_scp2021h |leftarm1=FFFFFF |body1=FFFFFF |rightarm1=FFFFFF |shorts1=000000 |socks1=FFFFFF |pattern_la2=_sporting2021a |pattern_b2=_sporting2021a |pattern_ra2=_sporting2021a |pattern_sh2=_sporting2021h |pattern_so2=_scp2021a |leftarm2=000000 |body2=000000 |rightarm2=000000 |shorts2=000000 |socks2=000000 |pattern_la3=_sporting2021t |pattern_b3=_sporting2021t |pattern_ra3=_sporting2021t |pattern_sh3=_sporting2021t |pattern_so3=_scp2021t |leftarm3=FFFFFF |body3=FFFFFF |rightarm3=FFFFFF |shorts3=FFFFFF |socks3=FFFFFF}} '''Sporting Clube de Portugal''' er portúgalskt knattspyrnufélag frá [[Lissabon]]. Það var stofnað árið 1906 af José Alvalade og spilar leiki sína á [[Estádio José Alvalade]], til heiðurs stofnanda félagsis. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | ''Portúgalskir meistarar'':||''21'' | 1940–41, 1943–44, 1946–47, 1947–48, 1948–49, 1950–51, 1951–52, 1952–53, 1953–54, 1957–58, 1961–62, 1965–66, 1969–70, 1973–74, 1979–80, 1981–82, 1999–2000, 2001–02, 2020/21, 2023/24, 2024/25 |----- | ''Portúgalska bikarkeppnin'': || ''17'' | 1940–41, 1944–45, 1945–46, 1947–48, 1953–54, 1962–63, 1970–71, 1972–73, 1973–74, 1977–78, 1981–82, 1994–95, 2001–02, 2006–07, 2007–08, 2014–15, 2018–19 |----- | ''Portúgalski deildarbikarinn'' ||''3'' | 2017–18, 2018–19, 2020–21 |----- | [[Evrópukeppni bikarhafa]] | ''1'' | 1964 |----- |} == Árangur (2010–...) == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010/2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011/2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012/2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013/2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014/2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015/2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016/2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017/2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018/2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019/2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020/2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021/2022 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022/2023 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023/2024 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024/2025 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025/2026 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- |} ==Þekktir leikmenn== *[[Cristiano Ronaldo]] *[[Bruno Fernandes]] *[[Luís Figo]] *[[Nani]] *[[Peter Schmeichel]] *[[Rui Patrício]] ==Tilvísanir== [[Flokkur:Knattspyrnufélög frá Lissabon]] [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1906]] t55w1birza7624n75ty2drzwcedtpyv 1965293 1965290 2026-06-03T10:57:03Z Makenzis 56151 /* Árangur (2010–...) */ 1965293 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Sporting Clube de Portugal|Gælunafn=Leões (Ljónin)|Stytt nafn=Sporting|Stofnað=1. júlí 1906 |Leikvöllur= Estádio José Alvalade|Stærð=50,095 áhorfendur|Stjórnarformaður= Frederico Varandas|Knattspyrnustjóri=Joao Pereira |Deild=[[Primeira Liga]]|Tímabil=2025-2026|Staðsetning=2. sæti|| |pattern_la1=_sporting2021h |pattern_b1=_sporting2021h |pattern_ra1=_sporting2021h |pattern_sh1=_sporting2021h |pattern_so1=_scp2021h |leftarm1=FFFFFF |body1=FFFFFF |rightarm1=FFFFFF |shorts1=000000 |socks1=FFFFFF |pattern_la2=_sporting2021a |pattern_b2=_sporting2021a |pattern_ra2=_sporting2021a |pattern_sh2=_sporting2021h |pattern_so2=_scp2021a |leftarm2=000000 |body2=000000 |rightarm2=000000 |shorts2=000000 |socks2=000000 |pattern_la3=_sporting2021t |pattern_b3=_sporting2021t |pattern_ra3=_sporting2021t |pattern_sh3=_sporting2021t |pattern_so3=_scp2021t |leftarm3=FFFFFF |body3=FFFFFF |rightarm3=FFFFFF |shorts3=FFFFFF |socks3=FFFFFF}} '''Sporting Clube de Portugal''' er portúgalskt knattspyrnufélag frá [[Lissabon]]. Það var stofnað árið 1906 af José Alvalade og spilar leiki sína á [[Estádio José Alvalade]], til heiðurs stofnanda félagsis. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | ''Portúgalskir meistarar'':||''21'' | 1940–41, 1943–44, 1946–47, 1947–48, 1948–49, 1950–51, 1951–52, 1952–53, 1953–54, 1957–58, 1961–62, 1965–66, 1969–70, 1973–74, 1979–80, 1981–82, 1999–2000, 2001–02, 2020/21, 2023/24, 2024/25 |----- | ''Portúgalska bikarkeppnin'': || ''17'' | 1940–41, 1944–45, 1945–46, 1947–48, 1953–54, 1962–63, 1970–71, 1972–73, 1973–74, 1977–78, 1981–82, 1994–95, 2001–02, 2006–07, 2007–08, 2014–15, 2018–19 |----- | ''Portúgalski deildarbikarinn'' ||''3'' | 2017–18, 2018–19, 2020–21 |----- | [[Evrópukeppni bikarhafa]] | ''1'' | 1964 |----- |} == Árangur (2010–...) == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010/2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011/2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012/2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013/2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014/2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015/2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016/2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017/2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018/2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019/2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020/2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021/2022 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022/2023 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023/2024 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024/2025 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025/2026 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026.–2027. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} ==Þekktir leikmenn== *[[Cristiano Ronaldo]] *[[Bruno Fernandes]] *[[Luís Figo]] *[[Nani]] *[[Peter Schmeichel]] *[[Rui Patrício]] ==Tilvísanir== [[Flokkur:Knattspyrnufélög frá Lissabon]] [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1906]] gakcnyfswn4pop4ztkon4wy5x1iv91p 1965294 1965293 2026-06-03T10:59:14Z Makenzis 56151 /* Titlar */ 1965294 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Sporting Clube de Portugal|Gælunafn=Leões (Ljónin)|Stytt nafn=Sporting|Stofnað=1. júlí 1906 |Leikvöllur= Estádio José Alvalade|Stærð=50,095 áhorfendur|Stjórnarformaður= Frederico Varandas|Knattspyrnustjóri=Joao Pereira |Deild=[[Primeira Liga]]|Tímabil=2025-2026|Staðsetning=2. sæti|| |pattern_la1=_sporting2021h |pattern_b1=_sporting2021h |pattern_ra1=_sporting2021h |pattern_sh1=_sporting2021h |pattern_so1=_scp2021h |leftarm1=FFFFFF |body1=FFFFFF |rightarm1=FFFFFF |shorts1=000000 |socks1=FFFFFF |pattern_la2=_sporting2021a |pattern_b2=_sporting2021a |pattern_ra2=_sporting2021a |pattern_sh2=_sporting2021h |pattern_so2=_scp2021a |leftarm2=000000 |body2=000000 |rightarm2=000000 |shorts2=000000 |socks2=000000 |pattern_la3=_sporting2021t |pattern_b3=_sporting2021t |pattern_ra3=_sporting2021t |pattern_sh3=_sporting2021t |pattern_so3=_scp2021t |leftarm3=FFFFFF |body3=FFFFFF |rightarm3=FFFFFF |shorts3=FFFFFF |socks3=FFFFFF}} '''Sporting Clube de Portugal''' er portúgalskt knattspyrnufélag frá [[Lissabon]]. Það var stofnað árið 1906 af José Alvalade og spilar leiki sína á [[Estádio José Alvalade]], til heiðurs stofnanda félagsis. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | Portúgalskir meistarar:||''21'' | 1940–41, 1943–44, 1946–47, 1947–48, 1948–49, 1950–51, 1951–52, 1952–53, 1953–54, 1957–58, 1961–62, 1965–66, 1969–70, 1973–74, 1979–80, 1981–82, 1999–2000, 2001–02, 2020/21, 2023/24, 2024/25 |----- | Portúgalska bikarkeppnin: || ''17'' | 1940–41, 1944–45, 1945–46, 1947–48, 1953–54, 1962–63, 1970–71, 1972–73, 1973–74, 1977–78, 1981–82, 1994–95, 2001–02, 2006–07, 2007–08, 2014–15, 2018–19 |----- | Portúgalski deildarbikarinn ||''3'' | 2017–18, 2018–19, 2020–21 |----- | [[Evrópukeppni bikarhafa]] | ''1'' | 1964 |----- |} == Árangur (2010–...) == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010/2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011/2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012/2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013/2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014/2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015/2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016/2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017/2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018/2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019/2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020/2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021/2022 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022/2023 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023/2024 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024/2025 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025/2026 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026.–2027. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} ==Þekktir leikmenn== *[[Cristiano Ronaldo]] *[[Bruno Fernandes]] *[[Luís Figo]] *[[Nani]] *[[Peter Schmeichel]] *[[Rui Patrício]] ==Tilvísanir== [[Flokkur:Knattspyrnufélög frá Lissabon]] [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1906]] o1nssh07qds1kceryqb5a47lz1wkz88 1965295 1965294 2026-06-03T10:59:37Z Makenzis 56151 /* Árangur (2010–...) */ 1965295 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Sporting Clube de Portugal|Gælunafn=Leões (Ljónin)|Stytt nafn=Sporting|Stofnað=1. júlí 1906 |Leikvöllur= Estádio José Alvalade|Stærð=50,095 áhorfendur|Stjórnarformaður= Frederico Varandas|Knattspyrnustjóri=Joao Pereira |Deild=[[Primeira Liga]]|Tímabil=2025-2026|Staðsetning=2. sæti|| |pattern_la1=_sporting2021h |pattern_b1=_sporting2021h |pattern_ra1=_sporting2021h |pattern_sh1=_sporting2021h |pattern_so1=_scp2021h |leftarm1=FFFFFF |body1=FFFFFF |rightarm1=FFFFFF |shorts1=000000 |socks1=FFFFFF |pattern_la2=_sporting2021a |pattern_b2=_sporting2021a |pattern_ra2=_sporting2021a |pattern_sh2=_sporting2021h |pattern_so2=_scp2021a |leftarm2=000000 |body2=000000 |rightarm2=000000 |shorts2=000000 |socks2=000000 |pattern_la3=_sporting2021t |pattern_b3=_sporting2021t |pattern_ra3=_sporting2021t |pattern_sh3=_sporting2021t |pattern_so3=_scp2021t |leftarm3=FFFFFF |body3=FFFFFF |rightarm3=FFFFFF |shorts3=FFFFFF |socks3=FFFFFF}} '''Sporting Clube de Portugal''' er portúgalskt knattspyrnufélag frá [[Lissabon]]. Það var stofnað árið 1906 af José Alvalade og spilar leiki sína á [[Estádio José Alvalade]], til heiðurs stofnanda félagsis. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | Portúgalskir meistarar:||''21'' | 1940–41, 1943–44, 1946–47, 1947–48, 1948–49, 1950–51, 1951–52, 1952–53, 1953–54, 1957–58, 1961–62, 1965–66, 1969–70, 1973–74, 1979–80, 1981–82, 1999–2000, 2001–02, 2020/21, 2023/24, 2024/25 |----- | Portúgalska bikarkeppnin: || ''17'' | 1940–41, 1944–45, 1945–46, 1947–48, 1953–54, 1962–63, 1970–71, 1972–73, 1973–74, 1977–78, 1981–82, 1994–95, 2001–02, 2006–07, 2007–08, 2014–15, 2018–19 |----- | Portúgalski deildarbikarinn ||''3'' | 2017–18, 2018–19, 2020–21 |----- | [[Evrópukeppni bikarhafa]] | ''1'' | 1964 |----- |} == Árangur (2010–...) == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010/2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011/2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012/2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013/2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014/2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015/2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016/2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017/2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018/2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019/2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020/2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021/2022 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022/2023 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023/2024 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024/2025 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025/2026 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026/2027 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} ==Þekktir leikmenn== *[[Cristiano Ronaldo]] *[[Bruno Fernandes]] *[[Luís Figo]] *[[Nani]] *[[Peter Schmeichel]] *[[Rui Patrício]] ==Tilvísanir== [[Flokkur:Knattspyrnufélög frá Lissabon]] [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1906]] 6nft6cyxvye1j8ze389lidb9i5fx5w2 0 160687 1965280 1965137 2026-06-03T10:48:50Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1965280 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið |Fullt nafn=Clube Desportivo Nacional |Gælunafn=Alvinegros (''þeir hvítu og svörtu'') |Stytt nafn=Naciomal|Stofnað=8.desember 1910 |Leikvöllur=Estádio da Madeira |Stærð= 5.132 áhorfendur |Stjórnarformaður= Rui Alves |Knattspyrnustjóri= Luís Freire |Deild=[[Primera Liga]] |Tímabil=2025-2026 |Staðsetning= 14. Sæti | pattern_b1 = _cdnacional1920h | pattern_la1 = _cdnacional1920h | pattern_ra1 = _cdnacional1920h | pattern_sh1 = _cdnacional1920h | pattern_so1 = _cdnacional1920h | leftarm1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_b2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_la2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_ra2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_sh2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_so2 = _hummelcorepoly1718y | leftarm2 = FFDD00 | body2 = FFDD00 | rightarm2 = FFDD00 | shorts2 = FFDD00 | socks2 = FFDD00}} '''Clube Desportivo Nacional''', oftast þekkt sem ''Nacional'' og stundum ''Nacional da Madeira'', er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Funchal]] á [[Madeiraeyjar|Madeiraeyjum]]. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | ''LigaPro'':||''2'' | 2017–18, 2019–20 |----- |} == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil ! !Deld !Sæti !Viðhengi ! |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010–2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011–2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012–2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 8. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013–2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014–2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015–2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 11. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016–2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 18. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017–2018 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018–2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 17. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019—2020 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020–2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 18. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021–2022 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022–2023 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 13. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023–2024 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026.–2027. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1910]] jsxcjgjm5zuw6r6b44clxkiijbx9fhu 1965298 1965280 2026-06-03T11:01:23Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1965298 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið |Fullt nafn=Clube Desportivo Nacional |Gælunafn=Alvinegros (''þeir hvítu og svörtu'') |Stytt nafn=Naciomal|Stofnað=8.desember 1910 |Leikvöllur=Estádio da Madeira |Stærð= 5.132 áhorfendur |Stjórnarformaður= Rui Alves |Knattspyrnustjóri= Luís Freire |Deild=[[Primera Liga]] |Tímabil=2025-2026 |Staðsetning= 14. Sæti | pattern_b1 = _cdnacional1920h | pattern_la1 = _cdnacional1920h | pattern_ra1 = _cdnacional1920h | pattern_sh1 = _cdnacional1920h | pattern_so1 = _cdnacional1920h | leftarm1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_b2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_la2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_ra2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_sh2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_so2 = _hummelcorepoly1718y | leftarm2 = FFDD00 | body2 = FFDD00 | rightarm2 = FFDD00 | shorts2 = FFDD00 | socks2 = FFDD00}} '''Clube Desportivo Nacional''', oftast þekkt sem ''Nacional'' og stundum ''Nacional da Madeira'', er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Funchal]] á [[Madeiraeyjar|Madeiraeyjum]]. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | ''LigaPro'':||''2'' | 2017–18, 2019–20 |----- |} == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil ! !Deld !Sæti !Viðhengi ! |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010–2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011–2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012–2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 8. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013–2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014–2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015–2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 11. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016–2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 18. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017–2018 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018–2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 17. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019—2020 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020–2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 18. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021–2022 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022–2023 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 13. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023–2024 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025.–2026. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 14. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026.–2027. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1910]] 0wvxlx5x9mgubcj05qpt0dwyh0h3dkp 1965299 1965298 2026-06-03T11:02:02Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1965299 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið |Fullt nafn=Clube Desportivo Nacional |Gælunafn=Alvinegros (''þeir hvítu og svörtu'') |Stytt nafn=Naciomal|Stofnað=8.desember 1910 |Leikvöllur=Estádio da Madeira |Stærð= 5.132 áhorfendur |Stjórnarformaður= Rui Alves |Knattspyrnustjóri= Luís Freire |Deild=[[Primera Liga]] |Tímabil=2025-2026 |Staðsetning= 14. Sæti | pattern_b1 = _cdnacional1920h | pattern_la1 = _cdnacional1920h | pattern_ra1 = _cdnacional1920h | pattern_sh1 = _cdnacional1920h | pattern_so1 = _cdnacional1920h | leftarm1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_b2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_la2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_ra2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_sh2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_so2 = _hummelcorepoly1718y | leftarm2 = FFDD00 | body2 = FFDD00 | rightarm2 = FFDD00 | shorts2 = FFDD00 | socks2 = FFDD00}} '''Clube Desportivo Nacional''', oftast þekkt sem ''Nacional'' og stundum ''Nacional da Madeira'', er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Funchal]] á [[Madeiraeyjar|Madeiraeyjum]]. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | ''LigaPro'':||''2'' | 2017–18, 2019–20 |----- |} == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil ! !Deld !Sæti !Viðhengi ! |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010–2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011–2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012–2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 8. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013–2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014–2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015–2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 11. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016–2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 18. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017–2018 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018–2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 17. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019—2020 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020–2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 18. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021–2022 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022–2023 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 13. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023–2024 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024–2025 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 14. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2057.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025–2026 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 14. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026–2027 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1910]] kwgjpiouolgulwtlxmhk5xb8g4vmk2u 1965300 1965299 2026-06-03T11:02:35Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1965300 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið |Fullt nafn=Clube Desportivo Nacional |Gælunafn=Alvinegros (''þeir hvítu og svörtu'') |Stytt nafn=Naciomal|Stofnað=8.desember 1910 |Leikvöllur=Estádio da Madeira |Stærð= 5.132 áhorfendur |Stjórnarformaður= Rui Alves |Knattspyrnustjóri= Luís Freire |Deild=[[Primera Liga]] |Tímabil=2025-2026 |Staðsetning= 14. Sæti | pattern_b1 = _cdnacional1920h | pattern_la1 = _cdnacional1920h | pattern_ra1 = _cdnacional1920h | pattern_sh1 = _cdnacional1920h | pattern_so1 = _cdnacional1920h | leftarm1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_b2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_la2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_ra2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_sh2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_so2 = _hummelcorepoly1718y | leftarm2 = FFDD00 | body2 = FFDD00 | rightarm2 = FFDD00 | shorts2 = FFDD00 | socks2 = FFDD00}} '''Clube Desportivo Nacional''', oftast þekkt sem ''Nacional'' og stundum ''Nacional da Madeira'', er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Funchal]] á [[Madeiraeyjar|Madeiraeyjum]]. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | ''LigaPro'':||''2'' | 2017–18, 2019–20 |----- |} == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil ! !Deld !Sæti !Viðhengi ! |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010–2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011–2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012–2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 8. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013–2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014–2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015–2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 11. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016–2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 18. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017–2018 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018–2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 17. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019—2020 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020–2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 18. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021–2022 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022–2023 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 13. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023–2024 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024–2025 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 14. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025–2026 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 14. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026–2027 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1910]] b5hcruvl5donpjm36ogitd9x7i976kg 1965301 1965300 2026-06-03T11:04:05Z Makenzis 56151 /* Titlar */ 1965301 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið |Fullt nafn=Clube Desportivo Nacional |Gælunafn=Alvinegros (''þeir hvítu og svörtu'') |Stytt nafn=Naciomal|Stofnað=8.desember 1910 |Leikvöllur=Estádio da Madeira |Stærð= 5.132 áhorfendur |Stjórnarformaður= Rui Alves |Knattspyrnustjóri= Luís Freire |Deild=[[Primera Liga]] |Tímabil=2025-2026 |Staðsetning= 14. Sæti | pattern_b1 = _cdnacional1920h | pattern_la1 = _cdnacional1920h | pattern_ra1 = _cdnacional1920h | pattern_sh1 = _cdnacional1920h | pattern_so1 = _cdnacional1920h | leftarm1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_b2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_la2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_ra2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_sh2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_so2 = _hummelcorepoly1718y | leftarm2 = FFDD00 | body2 = FFDD00 | rightarm2 = FFDD00 | shorts2 = FFDD00 | socks2 = FFDD00}} '''Clube Desportivo Nacional''', oftast þekkt sem ''Nacional'' og stundum ''Nacional da Madeira'', er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Funchal]] á [[Madeiraeyjar|Madeiraeyjum]]. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | Segunda Liga / LigaPro:||''2'' | 2017–18, 2019–20 |----- |} == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil ! !Deld !Sæti !Viðhengi ! |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010–2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011–2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012–2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 8. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013–2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014–2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015–2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 11. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016–2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 18. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017–2018 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018–2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 17. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019—2020 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020–2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 18. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021–2022 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022–2023 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 13. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023–2024 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024–2025 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 14. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025–2026 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 14. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026–2027 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1910]] pl972aziak5pd3sljbnjugfhvctd71p 1965302 1965301 2026-06-03T11:04:39Z Makenzis 56151 /* Tilvísanir */ 1965302 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið |Fullt nafn=Clube Desportivo Nacional |Gælunafn=Alvinegros (''þeir hvítu og svörtu'') |Stytt nafn=Naciomal|Stofnað=8.desember 1910 |Leikvöllur=Estádio da Madeira |Stærð= 5.132 áhorfendur |Stjórnarformaður= Rui Alves |Knattspyrnustjóri= Luís Freire |Deild=[[Primera Liga]] |Tímabil=2025-2026 |Staðsetning= 14. Sæti | pattern_b1 = _cdnacional1920h | pattern_la1 = _cdnacional1920h | pattern_ra1 = _cdnacional1920h | pattern_sh1 = _cdnacional1920h | pattern_so1 = _cdnacional1920h | leftarm1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_b2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_la2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_ra2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_sh2 = _hummelcorepoly1718y | pattern_so2 = _hummelcorepoly1718y | leftarm2 = FFDD00 | body2 = FFDD00 | rightarm2 = FFDD00 | shorts2 = FFDD00 | socks2 = FFDD00}} '''Clube Desportivo Nacional''', oftast þekkt sem ''Nacional'' og stundum ''Nacional da Madeira'', er portúgalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Funchal]] á [[Madeiraeyjar|Madeiraeyjum]]. == Titlar == {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Tímabil |----- | Segunda Liga / LigaPro:||''2'' | 2017–18, 2019–20 |----- |} == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil ! !Deld !Sæti !Viðhengi ! |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2010–2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2011.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2011–2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2012.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2012–2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 8. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2013.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2013–2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2014.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2014–2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2015.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2015–2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 11. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2016–2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 18. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2017–2018 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2018.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2018–2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 17. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2019.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2019—2020 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2020.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2020–2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 18. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2021.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2021–2022 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2022.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2022–2023 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 13. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2023.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2023–2024 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Segunda Liga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2024.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2024–2025 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 14. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2025.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2025–2026 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 14. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2026.html</ref> |- | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 2026–2027 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| Primeira Liga | bgcolor="#FFF" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesp/port2027.html</ref> |- |} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Portúgölsk knattspyrnufélög|Nacional]] [[Flokkur:stofnað 1910|nacional]] 65fl4byqucr33w5u9fh9twp0480cgs7 0 165145 1965254 1891096 2026-06-03T07:08:55Z Bjarki S 9 1965254 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | skammstöfun = BGuðm | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1993|7|7}} | fæðingarstaður = Reykjavík | stjórnmálaflokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | titill= Bæjarstjóri [[Akureyri|Akureyrar]] | stjórnartíð_start = 2. júní 2026 | stjórnartíð_end = | forveri = [[Ásthildur Sturludóttir]] | eftirmaður = | AÞ_CV = 1475 | AÞ_frá1 = 2021 | AÞ_til1 = 2024 | AÞ_kjördæmi1 = [[Norðausturkjördæmi|norðaustur]] | AÞ_flokkur1 = Sjálfstæðisflokkurinn }} '''Berglind Ósk Guðmundsdóttir''' (f. [[7. júlí]] [[1993]]) er bæjarstjóri [[Akureyri|Akureyrar]] og bæjarfulltrúi fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]]. Hún er lögfræðingur og var áður alþingismaður Sjálfstæðisflokksins í [[Norðausturkjördæmi]] frá 2021 til 2024. Berglind var kosin á þing í [[Alþingiskosningar 2021|alþingiskosningunum árið 2021]].<ref>Alþingi - Æviágrip, [https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=1475 „Berglind Ósk Guðmundsdóttir“] (skoðað 8. október 2021)</ref> Hún tapaði í prófkjöri flokksins fyrir [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningarnar 2024]] og hélt því ekki áfram þingmennsku. Berglind hefur starfað sem lögfræðingur hjá [[Háskólinn á Akureyri|Háskólanum á Akureyri]] og verið varabæjarfulltrúi á [[Akureyri]].<ref>Visir.is, [https://www.visir.is/g/20212076808d „Berglind Ósk vill annað sætið á lista sjálfstæðismanna“] (skoðað 8. október 2021)</ref> == Tilvísanir == <references/> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1993]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Þingmenn Sjálfstæðisflokksins]] t5hw0npllta7creyv713dxygrty48fm 0 168044 1965221 1928830 2026-06-02T17:01:13Z ~2026-32851-64 117255 1965221 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnu landslið | Nafn =Venesúelska karlalandsliðið í knattspyrnu | Gælunöfn = La Vinotinto (Rauðvínið) | Merki= Flag of Venezuela.svg| | Íþróttasamband = (Spænska: Federación Venezolana de Fútbol) (Knattspyrnusamband Venesúela) | Álfusamband = CONMEBOL | Þjálfari = | Aðstoðarþjálfari = | Fyrirliði = | Varafyrirliði = | Flestir leikir =Juan Arango (129) | Flest mörk = Salomón Rondón (35) | Leikvangur =Estadio Olímpico de la UCV & Estadio Metropolitano de Mérida | FIFA sæti = 57 (20. júlí 2023) | FIFA hæst = 25 | FIFA hæst ár = nóvember 2019 | FIFA lægst = 129 | FIFA lægst ár = nóvember 1998 | Fyrsti leikur = 1-3 gegn [[Mynd:Flag_of_Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]], (12. feb., 1938). | Stærsti sigur = 7-0 á móti [[Mynd:Flag_of_Puerto Rico.svg|20px]] Púertó Ríkó (16. jan. 1959). | Mesta tap = 0-11 gegn [[Mynd:Flag_of_Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] (10. ágúst 1975). | pattern_la1 = _ven21h | pattern_b1 = _ven21h | pattern_ra1 = _ven21h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 84100d | body1 = 84100d | rightarm1 = 84100d | shorts1 = 84100d | socks1 = 84100d | pattern_la2 = _ven21a | pattern_b2 = _ven21a | pattern_ra2 = _ven21a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = ffffff }} '''Venesúelska karlalandsliðið í knattspyrnu''' er fulltrúi [[Venesúela]] í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi lands síns. Liðið hefur viðurnefnið ''La Vinotinto'' eða ''þeir vínrauðu''. Öfugt við það sem tíðkast annars staðar í [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] er knattspyrna ekki vinsælasta [[íþrótt|íþróttin]] í Venesúela heldur [[hafnabolti]]. Fyrir vikið hefur landsliðið staðið grannþjóðunum talsvert að baki og t.a.m. aldrei komist í úrslitakeppni [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|HM í knattspyrnu]], eitt landa álfunnar. ==Saga== [[Mynd:RIAN archive 103489 The USSR and Venezuelan soccer teams during the XXII Olympic Games.jpg|thumb|left|Venesúela sækir að marki Sovétmanna á Ólympíuleikunum 1980.]]Venesúela skráði sig fyrst til þátttöku í forkeppni [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]] en tapaði öllum leikjum. Í kjölfarið tók liðið þátt í sinni fyrstu Suður-Ameríkukeppni, í [[Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1967|Úrúgvæ 1967]]. Þar vannst 3:0 sigur á [[Bólivíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bólivíu]] og hafnaði Venesúela í fimmta sæti af sex liðum í þessari frumraun sinni. Hér reyndist þó á ferðinni fölsk dögun, því í næstu tólf keppnum, frá 1975 til og með 2004, mistókst liðinu að vinna einn einasta leik í fjörutíu tilraunum. Á þessu árabili komst landliðið þó í sína fyrstu úrslitakeppni. Venesúela hafði hafnað í fjórða sæti forkeppninnar fyrir [[Sumarólympíuleikarnir 1980|Ólympíuleikana í Moskvu 1980]]. Eftir að [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínumenn]] drógu sig í hlé kom sæti þeirra í úrslitunum í hlut Venesúela. Þar steinlá liðið í fyrsta leik fyrir [[Sovéska karlalandsliðið í knattspyrnu|heimamönnum]] og tapaði þvínæst naumlega fyrir [[Kúbverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kúbumönnum]] en lauk keppni með sigri á liði [[Sambíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sambíu]]. ===Rétt úr kútnum og keppt á heimavelli=== Í forkeppni [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2002|HM í Japan og Suður-Kóreu 2002]] náði Venesúela betri árangri en nokkru sinni fyrr og setti ýmis met. Í fyrsta sinn tókst liðinu að vinna meira en einn leik í röð, vinna útileik og lenda ofar en í botnsætinu. Alls vann liðið fimm leiki og gerð eitt jafntefli í viðureignunum átján og hafnaði í níunda sæti af tíu, með lakari markatölu en [[Perúska karlalandsliðið í knattspyrnu|Perú]] í áttunda sætinu. Þessi óvænta velgengni blés Venesúelabúum kapp í kinn fyrir [[Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 2007|Suður-Ameríkukeppnina 2007]], þeirri fyrstu sem haldin var í landinu. Venesúela stóð sig aftur með prýði í forkeppni [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2006|HM 2006]] og endaði í áttunda sæti af tíu með átján stig. Á heimavelli í Suður-Ameríkukeppninni árið eftir byrjaði liðið með látum. Eftir jafntefli gegn Bólivíu í fyrsta leik fylgdi sugur á Perú og jafntefli gegn [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]]. Venesúela var í fyrsta sinn komið í fjórðungsúrslit og það sem sigurvegari síns riðils. Þar tók ævintýrið þó skjótan endi því Úrúgvæ sló heimaliðið úr keppni með 4:1 sigri. Stuðningsmenn Venesúela voru nú orðnir góðu vanir og síðar á árinu hrökklaðist landsliðsþjálfarinn Richard Páez úr starfi. ===Leikið til undanúrslita=== Vonir stóðu til þess að Venesúela kæmist í fyrsta sinn í úrslitakeppni HM í [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2010|Suður-Afríku 2010]]. Liðið stóð sig með ágætum og var með 21 stig þegar tvær umferðir voru eftir. Ósigur á heimavelli gegn [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] reyndst dýrkeyptur og þótt Venesúela tækist að næla í sitt fyrsta jafntefli gegn [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilíu]] í lokaleiknum og það á útivelli, var liðið tveimur stigum frá því að komast í umspil um sæti í úrslitunum. Suður-Ameríkukeppnin 2011 fór fram í Argentínu. Venesúela komst upp úr riðlakeppninni með sigri og tveimur jafnteflum, öðru þeirra gegn Brasilíumönnum. Í fjórðungsúrslitum var [[Síleska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sílemönnum]] rutt úr vegi og Venesúela var í fyrsta og eina skiptið í sögunni komið í undanúrslitin. Þar tók við markalaust jafntefli við Paragvæ, sem gerði þar með sitt fimmta jafntefli í keppninni í röð. Paragvæska liðið reyndist sterkara í vítaspyrnukeppninni og fór í úrslitin. Venesúela steinlá hins vegar í bronsleiknum gegn Perú, 4:1. ===Aftur í sama farið=== Venesúela vann fágætan sigur á Argentínu í forkeppni [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2014|HM í Brasilíu 2014]] en blandaði sé ekki af alvöru í keppnina um að komast áfram. Í forkeppnum tveggja næstu keppna, [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|HM 2018]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2022|HM 2022]] mátti liðið svo sætta sig við botnsætið í Suður-Ameríkukeppninni á ný eftir nokkurt hlé. Í Suður-Ameríkukeppnunum 2015 til 2021 féll lið Venesúela tvívegis úr leik í riðlakeppninni en komst í tvígang í fjórðungsúrslit, þar sem það tapaði í bæði skiptin fyrir Argentínu. Þrátt fyrir þennan rýra árangur í alþjóðakeppni tókst Venesúela að ná hæstu stöðu sinni á heimslista FIFA í nóvember 2019, 25. sæti. Það mun vera hæsta staða landsliðs í sögunni sem aldrei hefur komist í úrslitakeppni HM. [[Flokkur:Suður-amerísk knattspyrnulandslið]] [[Flokkur:Karlalandslið í knattspyrnu]] [[Flokkur:Íþróttir í Venesúela]] fbskon9qxnq517n75n3w9yj2ttdmpov 0 174192 1965219 1952692 2026-06-02T16:39:37Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1965219 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–) | partof = [[Borgarastyrjöldin í Súdan|borgarastyrjöldunum í Súdan]] | image = War in Sudan (2023).svg | image_size = | alt = Kort af Súdan sem sýnir styrk RSF í vesturhluta landsins, stjórnarherinn í austri og miðhlutanum skipt milli beggja deiluaðila. | caption = Myndin sýnir áætlað yfirráðasvæði stríðandi fylkinga í mars 2026<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1lN9T6hcpzauhEdsA0YG8uBcTiv39Mmk&ll=18.936325182636157,38.670971721337764&z=4|title=مناطق السيطره|website=Google My Maps}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=19IxdgUFhNYyUIXEkYmQgmaYHz6OTMEk&ll=14.967625907734588%2C32.90308418679426&z=7|title=Sahel|website=Google My Maps}}</ref>{{legend|#FFCCCC|Undir stjórn súdanska stjórnarhersins og bandamanna}} {{legend|#008080|Undir stjórn RSF-uppreisnarhersins}} {{legend|#E3D975|Undir stjórn frelsishreyfingu Súdans (e. SPLM-N)}} {{legend|#800033|Undir stjórn súdanska frelsishersins (e. SLM)}} {{legend|#9affff|Undir stjórn Sameiginlegrar verndarsveitar Darfúr (e. Darfur Joint Protection Force)}} | date = 15. apríl 2023 – ({{Aldur í árum, mánuðum og dögum|2023|4|15}}) | place = [[Súdan]] (með átökum í [[Líbía|Líbíu]],<ref>{{Cite web|url=https://x.com/Alhadath_Brk/status/1932492132079538374|title=الجيش السوداني : الجيش الليبي بقيادة خليفة حفتر ساند الدعم السريع في هجومه على نقاط حدودية #الحدث_عاجل}}</ref>, [[Egyptaland]]i, [[Eþíópía|Eþíópíu]], [[Tjad]], [[Suður-Súdan]] og [[Mið-Afríkulýðveldið|Mið-Afríkulýðveldinu]])<ref>{{cite web |title=Chadian army attacks Darfur groups, killing and wounding fighter |url=https://sudantribune.com/article297098 |website=Sudan Tribune |date=8 February 2025 |access-date=9 February 2025 |archive-date=10 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250210015737/https://sudantribune.com/article297098/#google_vignette |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=South Sudan Confirms Rapid Support Forces Incursion in Raja |url=https://sudantribune.com/article290456/ |website=Sudan Tribune |date=5 September 2024}}</ref><ref>{{cite web |title=RSF presence in Raja, South Sudan |url=https://3ayin.com/en/raja/ |website=Ayin network - شبكة عاين |date=4 October 2024 |access-date=9 February 2025 |archive-date=8 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250108101333/https://3ayin.com/en/raja/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|title=Sudan conflict forces thousands to flee to Ethiopia|url=https://civil-protection-humanitarian-aid.ec.europa.eu/news-stories/stories/border-sudan-conflict-forces-thousands-flee-ethiopia_en|website=European Civil Protection and Humanitarian Aid Operations|date=1 June 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=Monthly Report : Human Rights Situation December 2024 |url=https://minusca.unmissions.org/sites/default/files/hrd_-_monthly_report_-_december_2024.pdf |work=MINUSCA |access-date=22 April 2025}}</ref> | territory = * RSF-sveitirnar hertaka meirihluta [[Darfúr]] og hluta af [[Kordofan]].<ref>{{cite web |last=van Linge |first=Thomas |date=2 November 2023 |title=Map of the Areas of Control in Sudan |url=https://sudanwarmonitor.com/p/map-of-the-areas-of-control-in-sudan |access-date=10 November 2023 |website=Sudan War Monitor |archive-date=10 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110051648/https://sudanwarmonitor.com/p/map-of-the-areas-of-control-in-sudan |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Sudan war: RSF enters White Nile state and Sennar |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-war-rsf-enters-white-nile-state-and-sennar |website=Radio Dabanga |date=22 December 2023 |access-date=28 December 2023 |archive-date=28 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231228152503/https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-war-rsf-enters-white-nile-state-and-sennar |url-status=live}}</ref> * [[SPLM-N|SPLM-N (al-Hilu)]] hertekur hluta af [[Suður-Kordofan]].<ref>{{cite news|url=https://jamestown.org/program/the-third-front-sudans-armed-rebel-movements-join-the-war-between-the-generals/|last=McGregor|first=Andrew|date=8 August 2023|title=The Third Front: Sudan's Armed Rebel Movements Join the War Between the Generals|access-date=24 September 2023|archive-date=6 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231006203115/https://jamestown.org/program/the-third-front-sudans-armed-rebel-movements-join-the-war-between-the-generals/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://acleddata.com/2023/07/21/sudan-situation-update-july-2023-the-saf-faces-setbacks-as-armed-groups-overtake-territory-across-the-country/|last=Ali|first=Mahmoud|date=21 July 2023|title=Situation Update July 2023 Sudan: The SAF Faces Setbacks as Armed Groups Overtake Territory Across the Country 21 July 2023|access-date=25 September 2023|archive-date=2 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002125705/https://acleddata.com/2023/07/21/sudan-situation-update-july-2023-the-saf-faces-setbacks-as-armed-groups-overtake-territory-across-the-country/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://acleddata.com/2023/08/11/sudan-situation-update-august-2023-heightened-violence-in-kordofan-region-as-more-militia-groups-step-into-the-conflict/|last=Ali|first=Mahmoud|date=11 August 2023|title=Sudan: Heightened Violence in Kordofan Region as More Militia Groups Step Into the Conflict|access-date=26 September 2023|archive-date=6 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231006202642/https://acleddata.com/2023/08/11/sudan-situation-update-august-2023-heightened-violence-in-kordofan-region-as-more-militia-groups-step-into-the-conflict/|url-status=live}}</ref> * [[SLM (al-Nur)]] hertekur hluta af Darfúr * Súdanski stjórnarherinn endurheimtir Kartúm-höfuðborgarsvæðið 20. maí 2025.<ref>{{Cite web |title=Sudan's army claims RSF mass graves were discovered in Omdurman|work=The North Africa Post |url=https://northafricapost.com/87267-sudans-army-claims-rsf-mass-graves-were-discovered-in-omdurman.html |access-date=2025-05-23 |language=en-US}}</ref> | result = Yfirstandandi | status = Yfirstandandi | combatants_header = Stríðsaðilar | combatant1 = {{tree list}} *{{flagicon image|Presidential Standard of Sudan.svg|link=President of Sudan}} Ríkisstjórn Súdans ** {{flagicon image|Insignia of the Sudanese Armed Forces.svg|border=}} Stjórnarher Súdans ***{{flagicon image|Emblem of the Popular Defence Force.svg|border=}} [[Alþýðuvarnarsveitirnar|PDF]]<ref name=NubaClashes>{{cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/splm-n-and-popular-defense-forces|title=SPLM-N and Popular Defense Forces field commanders meet in South Kordofan|website=Sudan War Monitor|date=14 October 2023|access-date=5 January 2024|archive-date=5 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240105082211/https://sudanwarmonitor.com/p/splm-n-and-popular-defense-forces|url-status=live}}</ref> *** [[Alþýðuandspyrna Súdans|Alþýðuandspyrnan]] ****[[Al-Bara' ibn Malik-herfylkingin|Al-Bara-herfylkingin]] ****[[Reiðir án landamæra|AWB]] **{{flagicon image|Flag of SPLM-N.svg}} [[Þjóðfrelsishreyfing Súdans-Norður|SPLM-N (Agar)]]<ref>{{cite news |date=6 August 2023 |title=Malik Agar reveals government-proposed roadmap to end Sudan's war |work=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article275848/ |access-date=15 August 2023 |archive-url=https://archive.today/20230905000623/https://sudantribune.com/article275848/ |archive-date=5 September 2023}}</ref> **{{flagicon image|JEM Logo June 2013.jpg}} [[Réttlætis- og jafnréttishreyfingin|JEM]]<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-67450204 |title=Sudan civil war: Darfur's Jem rebels join army fight against RSF |date=17 November 2023 |access-date=17 November 2023 |archive-date=17 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117163046/https://www.bbc.com/news/world-africa-67450204 |url-status=live|author-first1=James|author-last1=Copnall|author-first2=Danai Nesta|author-last2=Kupemba|website=BBC News}}</ref> **{{flagicon image|Flag of SLM (Minnawi).svg}} [[Frelsishreyfing Súdans|SLM (Minnawi)]]<ref name="slm-jem">{{cite web |date=16 November 2023 |title=Key Darfur groups join Sudanese army in its war against RSF paramilitary forces |url=https://sudantribune.com/article279446/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231118234229/https://sudantribune.com/article279446/ |archive-date=18 November 2023 |access-date=16 November 2023}}</ref> **{{flagicon image|Flag of SLM (Tambour).svg}} [[Frelsishreyfing Súdans|SLM (Tambour)]]<small>(frá ágúst 2023)</small><ref name="SLM">{{cite news |date=1 August 2023 |title=SLM faction joins Sudanese army against RSF in Darfur |url=https://sudantribune.com/article275601/ |archive-url=https://archive.today/20230905001443/https://sudantribune.com/article275601/ |archive-date=5 September 2023 |access-date=2 August 2023 |work=[[Sudan Tribune]]}}</ref> {{tree list/end}}{{flagicon image|Joint Darfur Force Logo.jpg}} [[Sameiginleg verndarsveit Darfúr]]<br/> <small>(frá nóvember 2023)</small><br/>{{flag|Egyptaland}}<br/>'''Stuðningur:'''<br/>{{flag|Úkraína}}<ref>{{cite news | url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2024/02/15/evidence-mounts-that-ukrainian-forces-are-in-sudan | title=Evidence mounts that Ukrainian forces are in Sudan | newspaper=The Economist }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/06/ukrainian-special-forces-sudan-russian-mercenaries-wagner | title=Ukrainian special forces 'in Sudan operating against Russian mercenaries' | work=The Guardian | date=6 February 2024 | last1=Sabbagh | first1=Dan | last2=Defence | first2=Dan Sabbagh }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.wsj.com/world/ukraine-is-now-fighting-russia-in-sudan-87caf1d8 | title=WSJ News Exclusive &#124; Ukraine is Now Fighting Russia in Sudan|date=2024-03-06|first1=Ian|last1=Lovett|first2=Nikita|last2=Nikolaienko|first3=Nicholas|last3=Bariyo}}</ref><br/>{{flag|Tyrkland}}<ref>{{cite web | url=https://www.middleeasteye.net/news/turkeys-drones-boost-sudanese-army-against-rsf | title='You can't see it. You can't shoot it': Turkey's drones boost Sudanese army against RSF }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.institude.org/opinion/turkeys-chosen-side-in-sudan-why-it-matters | title=Turkey's Chosen Side in Sudan: Why It Matters? }}</ref><br/>{{flag|Íran}}<ref>{{Cite web|url=https://www.criticalthreats.org/analysis/drones-over-sudan-foreign-powers-in-sudans-civil-war|title=Drones Over Sudan: Foreign Powers in Sudan's Civil War|website=Critical Threats}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/en/202412188203|title=Iran fuels Sudanese civil war with arms, seeks Red Sea base - Bloomberg|date=18 December 2024|website=www.iranintl.com}}</ref><br/>{{flag|Sádi-Arabía}}<ref>{{Cite news|title=Saudi Arabia chooses sides in Sudan's civil war |url=https://responsiblestatecraft.org/sudan-2671662242/ |access-date=2025-08-09}}</ref> | combatant2 = {{tree list}} *{{flagicon|Súdan}} [[Ríkisstjórn friðar og einingar]] <small>(frá apríl 2025)</small><ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/sudan-military-rsf-civil-war-darfur-a25fe0ef9a3769ecab1838286ab0b38b |title=Sudanese paramilitary group says its forming a rival government |date=16 April 2025|work=AP News}}</ref> **{{flagicon image|Flag of the Rapid Support Forces (Sudan).png}} [[RSF-uppreisnarherinn]] ***[[Janjaweed]]-landvarnarlið **{{flagicon image|Flag of SPLM-N.svg}} [[Þjóðfrelsishreyfing Súdans–Norður|SPLM-N (al-Hilu)]] <small>(frá febrúar 2025)</small><ref name="SPLMN">{{cite news |date=23 June 2023 |title=South Kordofan residents flee as Sudan war escalates |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2023/06/23/South-Kordofan-residents-flee-as-Sudan-war-escalates |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630183037/https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2023/06/23/South-Kordofan-residents-flee-as-Sudan-war-escalates |archive-date=30 June 2023 |access-date=23 June 2023 |work=[[al-Arabiya]]}}</ref><ref name=4killed>{{cite web |last=Hinda |first=Edwin |url=https://thekenyatimes.com/latest-kenya-times-news/details-of-sudanese-rebels-forming-a-parallel-govt-last-night-in-nairobi/ |title=Details of Sudanese Rebels Forming a Parallel Govt Last Night in Nairobi |work=[[The Kenya Times]] |date=2025-02-23 |access-date=2025-02-23 }}</ref> {{tree list/end}}[[Tamazuj]] (frá ágúst 2023)<br/>{{flagicon image|Flag of The Libyan National Army (Variant).svg}} [[Líbíski þjóðarherinn]]<ref>{{Cite web |date=2025-06-11 |title=Sudanese army retreats from Libyan border after alleging Haftar attack |url=https://arab.news/meft6 |access-date=2025-06-21 |website=Arab News |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=IntelBrief: Libyan Warlord Exploits Sudan Crisis |url=https://thesoufancenter.org/intelbrief-2023-may-23/ |website=The Soufan Center |date=23 May 2023}}</ref><br>[[Eyðimerkurúlfarnir]]<ref name="auto">{{Cite news |last=Farmer |first=Ben |date=2025-08-04 |title=Colombian mercenaries hired to fight for Sudan rebels |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/08/04/colombia-mercenaries-sudan-rebels-darfur/ |access-date=2025-08-04 |work=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235}}</ref><br/>'''Stuðningur:'''<br/>{{flag|Sameinuðu arabísku furstadæmin}}<ref>{{cite web | url=https://www.watanserb.com/en/2025/05/04/four-emirati-officers-killed-in-sudan-airstrike-amid-growing-uae-darfur-involvement/ | title=Four Emirati Officers Killed in Sudan Airstrike Amid Growing UAE-Darfur Involvement | date=4 May 2025 | access-date=8 september 2025 | archive-date=19 ágúst 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250819035323/https://www.watanserb.com/en/2025/05/04/four-emirati-officers-killed-in-sudan-airstrike-amid-growing-uae-darfur-involvement/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.middleeasteye.net/news/sudan-rsf-key-ally-uae-logistical-and-corporate-interests | title=How Sudan's RSF became a key ally for the UAE's logistical and corporate interests }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.genocidewatch.com/single-post/evidence-points-to-uae-involvement-in-sudan-civil-war | title=UAE is providing arms and troops for RSF in Sudan war | date=24 July 2024 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.bbc.com/news/articles/cly1ygvxvq3o | title=Sudan cuts ties with UAE over alleged RSF support as drone strikes on Port Sudan continue | date=7 May 2025 }}</ref><br/>{{flagicon|Rússland}} [[Wagner-hópurinn]]<ref>{{cite web | url=https://edition.cnn.com/2023/04/20/africa/wagner-sudan-russia-libya-intl | title=Exclusive: Evidence emerges of Russia's Wagner arming militia leader battling Sudan's army | date=20 April 2023 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/17/what-is-the-wagner-groups-role-in-sudan | title=Russian mercenaries in Sudan: What is the Wagner Group's role? }}</ref><br/>{{flagicon|Tjad}} [[Tjad]] (ósannað)<ref>{{Cite news|title=Sudanese army general threatens to attack Chadian airports over alleged RSF links|url=https://afrinz.ru/en/2025/03/sudanese-army-general-threatens-to-attack-chadian-airports-over-alleged-rsf-links/ |access-date=2025-08-09}}</ref> | combatant3 = {{flagicon image|Flag of SLM (al-Nur).svg}} [[SLM (al-Nur)]]<ref>{{cite web|url=https://sudantribune.com/article279993/|title=SLM-Abdel Wahid forces seize RSF camp in South Darfur|date=3 December 2023|website=Sudan Tribune|access-date=26 December 2023|archive-date=4 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231204095110/https://sudantribune.com/article279993/|url-status=live}}</ref><hr>{{flagicon image|Flag of SPLM-N.svg}} [[Þjóðfrelsishreyfing Súdans-Norður|SPLM-N (al-Hilu)]] <small>(júní 2023 – febrúar 2025)</small> | commander1 = {{ubl| {{flagicon image|Presidential Standard of Sudan.svg|link=President of Sudan}} [[Abdel Fattah al-Burhan]] | {{flagicon image|Insignia of the Sudanese Armed Forces.svg|border=}} [[Yasser al-Atta]] | {{flagicon image|Insignia of the Sudanese Armed Forces.svg|border=}} [[Shams al-Din Khabbashi]] | {{flagicon image|Flag of SPLM-N.svg}} [[Malik Agar]] | {{flagicon image|Flag of SLM (Tambour).svg}} [[Mustafa Tambour]] | {{flagicon image|Flag of SLM (Minnawi).svg}} [[Minni Minnawi]] | {{flagicon image|JEM Logo June 2013.jpg}} [[Gibril Ibrahim]]<ref name=WarMonitor1711>{{cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/darfur-movements-we-renounce-our|title=Darfur movements: 'We renounce our neutrality'|website=Sudan War Monitor|date=17 November 2023|access-date=17 November 2023|archive-date=16 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116235659/https://sudanwarmonitor.com/p/darfur-movements-we-renounce-our|url-status=live}}</ref>}} | commander2 = {{ubl| {{flagicon image|Flag of the Rapid Support Forces (Sudan).png}} [[Hemedti]] | {{flagicon image|Flag of the Rapid Support Forces (Sudan).png}} [[Abdelrahim Dagalo]] | {{flagicon image|Flag of the Rapid Support Forces (Sudan).png}} [[Abdel Rahman Jumma]] |{{flagicon image|Flag of SPLM-N.svg}} [[Abdelaziz al-Hilu]]<ref name="SPLMN"/>}} | commander3 = {{ubl | {{flagicon image|Flag of SLM (al-Nur).svg}} [[Abdul Wahid al-Nur]] }} | strength1 = ~300.000<ref name=AJT>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/11/why-did-war-break-out-in-sudan-a-year-ago-where-does-it-currently-stand|title=After a year of war in Sudan, what is the situation now?|work=Al Jazeera|last1=Lodhi|first1=Areesha|date=11 April 2024|access-date=3 July 2024|archive-date=9 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609212541/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/11/why-did-war-break-out-in-sudan-a-year-ago-where-does-it-currently-stand|url-status=live}}</ref> | strength2 = 120,000 total fighters (14 April 2023, per SAF)<ref>{{cite web | url=https://sudantribune.com/article273542/ | title=Heavy fighting in Khartoum continues unabated, 16 days after | date=May 2023 }}</ref> *67.135 hermenn *39.490 herkvaddir *400 kólumbískir málaliðar<ref name="auto"/> 2.950 farartæki<br/>104 brynvarin farartæki fyrir liðsafla<br/>171 farartæki með vélbyssur | strength3 = Óvíst | casualties4 = <!-- DON'T FORGET TO UPDATE THE NUMBERS IN THE BODY ESP CASUALTIES AND REFUGEES CHAPTERS--><!-- CASUALTIES -->{{ubl|Líklega vel yfir 150.000 manns drepnir<ref name="HK">{{Cite news |last=Akinwotu |first=Emmanuel |date=2025-04-14 |title=In Sudan, hundreds killed in attacks on famine-hit displacement camps |url=https://www.npr.org/2025/04/14/nx-s1-5363700/in-sudan-hundreds-killed-in-attacks-on-famine-hit-displacement-camps |access-date=2025-05-21 |work=NPR |language=en}}</ref>| | Rúmlega 700.000 börn vannærð (þar af 522.000 líklega dáin)<ref>{{cite web|title= Khartoum: Destroyed buildings, cars covered in ash tell horrors of war in Sudan capital|url= https://www.newarab.com/news/khartoum-extensive-destruction-tells-horror-war-sudan|website=[[The New Arab]]|date=8 July 2025|quote= It caused one of the world’s biggest humanitarian crises and at least 150,000 people have been killed. Rights organisations say the number is likely to be much higher. The conflict has also triggered a widespread famine, impacting millions of Sudanese, especially children. An estimated 522,000 children have already died from starvation, the [[Sudan Tribune]] has reported.|access-date=14 August 2025|language=en}}</ref><ref name="MT">{{cite news |title=وفاة أكثر من 500 ألف طفل في السودان جراء سوء التغذية |trans-title=More than 500,000 children die in Sudan due to malnutrition |url=https://sudantribune.net/article296185/ |access-date=20 January 2025 |website=[[Sudan Tribune]] |quote=The Preparatory Committee of the [[Sudanese Doctors Syndicate]] revealed on Saturday that more than 500,000 infants have died due to malnutrition. Adiba Ibrahim Al-Sayed, a member of the Omdurman Private Branch of the Preparatory Committee of the Doctors Syndicate, told Sudan Tribune that the number of child deaths reached 522,000 infants, while cases of malnutrition rose to 286,000 cases since the outbreak of the war until today. |language=Arabic |archive-date=18 janúar 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118191727/https://sudantribune.net/article296185/ |url-status=dead }}</ref> | 8.856.313 hrakin á vergang innanlands | 3.506.383 flóttamenn<ref name="africa7.2">{{cite web |date=5 February 2025 |title=IOM Sudan Displacement Tracking Matrix (DTM) Sudan Mobility Update (15) |url=https://reliefweb.int/report/sudan/iom-sudan-displacement-tracking-matrix-dtm-sudan-mobility-update-15-publication-date-5-february-2025 |access-date=18 February 2025 |website=[[reliefweb]]}}</ref>}} }} Þann [[15. apríl]] [[2023]] gaus upp '''[[borgarastyrjöld]] í [[Súdan]]''' milli súdanska stjórnarhersins (SAF) og RSF-uppreisnarhersins þegar RSF gerði tilraun til [[Valdarán|valdaráns]]. Einnig hafa nokkrar valdaminni vopnaðar fylkingar tekið þátt. Átökin hafa aðallega átt sér stað í kringum höfuðborgina [[Kartúm]] og í [[Darfúr|Darfúr-héraði]].<ref>{{Cite news |title=Why Sudan’s catastrophic war is the world’s problem |url=https://www.economist.com/leaders/2024/08/29/why-sudans-catastrophic-war-is-the-worlds-problem |access-date=2025-08-28 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> Styrjöldin hefur valdið alvarlegustu mannúðarkrísu heims, þar sem áætlað er að tæplega 25 milljónir manna búi við matarskort.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/441680|title=Mesta mannúðarkrísa í heimi í Súdan - RÚV.is|last=Erlendsdóttir|first=Dagný Hulda|date=2025-04-15|website=RÚV|access-date=2025-08-28}}</ref> Frá og með þann [[5. febrúar]] 2025 höfðu yfir 8,8 milljónir flúið heimili sín innanlands og meira en 3,5 milljónir aðrir höfðu leitað hælis í öðru landi.<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/report/sudan/iom-sudan-displacement-tracking-matrix-dtm-sudan-mobility-update-15-publication-date-5-february-2025|title=IOM {{!}} Sudan Displacement Tracking Matrix (DTM) {{!}} Sudan Mobility Update (15) Publication Date: 5 February 2025 - Sudan {{!}} ReliefWeb|date=2025-02-05|website=reliefweb.int|language=en|access-date=2025-08-28}}</ref> Alls hafa 61.000 manns beðið bana í Kartúm-héraði einu, þar af 26.000 beint af völdum [[Ofbeldi|ofbeldis]]. Áætlað er að [[hungursneyð]] ein og sér hafi svelt 522.000 börn til bana.<ref>{{Cite web|url=https://sudantribune.net/article296185/|title=وفاة أكثر من 500 ألف طفل في السودان جراء سوء التغذية|last=mozdapress|date=2025-01-18|website=سودان تربيون|language=ar|access-date=2025-08-28|archive-date=2025-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250118191727/https://sudantribune.net/article296185/|url-status=dead}}</ref> Þó að heildarfjöldi látinna, þar á meðal af völdum ofbeldis, [[Hungur|hungurs]] og [[Sjúkdómur|sjúkdóma]], sé áætlaður um 150.000 er talið að hann sé enn þá hærri.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/crln9lk51dro|title=Sudan war: Death toll far higher than previously reported - study|date=2024-11-14|website=www.bbc.com|language=en-GB|access-date=2025-08-28}}</ref> Í apríl og júní 2023 voru umfangsmikil fjöldamorð framin á fólki sem tilheyrðu Masalit-ættbálknum af hendi RSF-uppreisnarhersins og bandamanna þeirra í borginni [[El Geneina]], sem [[Sameinuðu þjóðirnar]] og [[Mannréttindavaktin]] hafa lýst sem [[Þjóðernishreinsun|þjóðernishreinsunum]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242568363d/bornum-safnad-saman-og-thau-skotin|title=Börnum safnað saman og þau skotin - Vísir|last=Jónsdóttir|first=Hallgerður Kolbrún E.|date=2024-09-05|website=visir.is|language=is|access-date=2025-08-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/412548|title=Fjórar af fimm höfuðborgum í Darfúr á valdi RSF-hersins - RÚV.is|last=Diego|first=Hugrún Hannesdóttir|date=2024-05-12|website=RÚV|access-date=2025-08-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242518015d/allt-ad-fimm-tan-thusund-manns-drepin-i-einni-borg|title=Allt að fimm­tán þúsund manns drepin í einni borg - Vísir|last=Ólason|first=Samúel Karl|date=2024-01-21|website=visir.is|language=is|access-date=2025-08-28}}</ref> Bandaríkin staðhæfðu þann [[7. janúar]] [[2025]] að RSF-uppreisnarherinn og bandamenn hefðu framið [[þjóðarmorð]].<ref>{{Cite web|url=https://2021-2025.state.gov/genocide-determination-in-sudan-and-imposing-accountability-measures/|title=Genocide Determination in Sudan and Imposing Accountability Measures|website=United States Department of State|language=en|access-date=2025-08-28}}</ref> Sameinuðu þjóðirnar lýstu því yfir að þjóðarmorð hafi verið framið af RSF-hernum í borginni [[el-Fasher]] í vestur-[[Darfúr]] í lok október 2025, eftir 18 mánaða umsátur <ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cpqw74d81jqo Sudan atrocities are 'hallmarks of genocide', UN says] BBC, sótt 19. febrúar 2026</ref> Þar voru minnst 10.000 drepin. Stjórnarherinn rak RSF frá [[Kartúm]] í mars 2026. <ref>[https://www.visir.is/g/20262861927d/fyrir-sed-fjolda-mord-i-el-fasher-ad-minnsta-kosti-tiu-thusund-myrtir-a-tveimur-dogum Fyrir­séð fjölda­morð í El Fasher: Að minnsta kosti tíu þúsund myrtir á tveimur dögum] Vísir, sótt 29. mars 2026</ref> Bæði súdanski stjórnarherinn (SAF) og RSF-uppreisnarherinn hafa notfært sér samfélagsmiðla og falsað efni, oft myndað með aðstoð [[Gervigreind|gervigreindar]], til þess að dreifa rangfærslum.<ref>{{Cite news |date=2023-10-05 |title=AI: Voice cloning tech emerges in Sudan civil war |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-66987869 |access-date=2025-08-28 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://africanarguments.org/2024/10/the-deepfake-is-a-powerful-weapon-in-the-war-in-sudan/|title=The Deepfake is a powerful weapon in the war in Sudan|last=Suliman|first=Mohamed|date=2024-10-23|website=African Arguments|language=en-GB|access-date=2025-08-28}}</ref> Vegna brota á [[Mannréttindi|mannréttindum]] hafa [[Bandaríkin]], [[Bretland]], [[Kanada]] og [[Evrópusambandið]] beitt einstaklinga og fyrirtæki tengd stríðandi fylkingunum [[Viðskiptaþvinganir|refsiaðgerðum]]. [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] hafa styrkt uppreisnarher RSF. == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:2023]] [[Flokkur:2024]] [[Flokkur:Borgarastríð]] [[Flokkur:Saga Súdans]] [[Flokkur:Stríð á 21. öld]] jrm2mil0rpwkf8dt6r1bxqap0cmarnw 0 179334 1965268 1964597 2026-06-03T09:44:59Z Bjarki S 9 1965268 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' voru haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin var 61 sveitarstjórn en þeim fækkaði um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar höfðu farið fram eða tóku gildi eftir kosningarnar. Helstu tíðindi kosninganna voru gott gengi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu þar sem flokkurinn náði annað hvort hreinum meirihluta í sveitarstjórnum eða var í lykilstöðu fyrir meirihlutamyndun. Þá náði [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] víða góðum árangri. Niðurstöðunum var gjarnan lýst sem „hægribylgju“. Meirihlutar féllu í Reykjavík, Reykjanesbæ, Akureyri, Mosfellsbæ, Skagafirði, Borgarbyggð og Ísafirði svo nokkur séu nefnd af stærri sveitarfélögum landsins. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== Kosningarnar fóru fram í 62 sveitarfélögum en kjörnar voru 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin var sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tók gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir voru kjörnar í listakosningu og samanlagt voru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan var sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fór fram óbundin kosning.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}</ref> ===Framboð=== [[Sjálfstæðisflokkurinn]] var í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum, [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] buðu fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] bauð fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar voru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu. {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ===Niðurstöður=== Í töflunni hér að neðan má sjá þá stjórnmálaflokka sem starfa á landsvísu og fjölda sveitarstjórnarfulltrúa á landsvísu sem komu í hlut hvers og eins. Hér er eingöngu litið til framboða undir listabókstöfum flokkanna og því ekki tekið tillit til staðbundinna framboða sem flokkarnir eiga í einhverjum tilfellum aðkomu að. {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |seats1=128 |sc1=+15 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |seats2=54 |sc2=-15 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |seats3=38 |sc3=+12 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |seats4=23 |sc4=+17 |party5=[[Viðreisn]] (C) |seats5=9 |sc5=+4 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] (V)<br>og [[Vinstrið]] (A) |seats6=6 |sc6=-3 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |seats7=1 |sc7=-1 |party8=[[Píratar]] (P) |seats8=0 |sc8=-4 |party9=[[Flokkur fólksins]] (F) |seats9=0 |sc9=-2 |party10=Aðrir listar |seats10=155 |sc10=-10 |party11=Kjörnir í óbundnum kosningum |seats11=39 |sc11=-30 |total_sc=-17 }} Sjálfstæðisflokkurinn fékk flesta fulltrúa kjörna í sveitarstjórn og bætti nokkrum við sig á landsvísu en Miðflokkurinn bætti við sig flestum fulltrúum. Gott gengi Framsóknarflokksins í kosningunum 2022 gekk nú að nokkru leyti til baka en flokkurinn hefur þó næst flesta fulltrúa í sveitarstjórnum á landsvísu. Fulltrúum Samfylkingar og Viðreisnar fjölgaði einnig en þessir flokkar buðu nú fram undir eigin nafni í fleiri sveitarfélögum en áður. Píratar og Flokkur fólksins misstu alla fulltrúa úr sveitarstjórnum. ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand6=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes6= 4805 |seats6=1 |sc6=-3 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes4= 7436 |seats4=2 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1=22930 |seats1=9 |sc1=+3 |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10=361 |seats10=0 |sc10= |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand8=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes8=2319 |seats8=0 |sc8=-1 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes7=2858 |seats7=1 |sc7=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=[[Ari Edwald]] |votes3=7912 |seats3=3 |sc3=+3 |party9=[[Píratar]] (P) |cand9=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes9=1348 |seats9=0 |sc9=-3 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2=12737 |seats2=5 |sc2= |party5=[[Vinstrið]] (A) |color5=#023f38 |cand5=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes5=6649 |seats5=2 |sc5=+2 |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11=306 |seats11=0 |sc11= |invalid= 228 |blank= 1107 |electorate= 108545 }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Á síðustu mánuðum fyrir kosningar sýndu skoðanakannanir meira fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hafði fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem áður var oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> Á síðustu vikum kosningabaráttunnar jókst fylgi Sjálfstæðisflokksins verulega í skoðananakönnunum og það skilaði sér í kosningunum þar sem flokkurinn náði sinni bestu niðurstöðu í Reykjavík í 16 ár sem skilaði honum níu fulltrúum í borgarstjórn. Fimm flokka meirihlutinn kolféll þar sem Samflykingin stóð í stað en Píratar og Flokkur fólksins misstu alla sína fulltrúa. Miðflokkurinn fékk bestu útkomu sem hann hefur náð í borgarstjórn með þrjá fulltrúa kjörna. [[Hildur Björnsdóttir]], oddviti Sjálfstæðisflokks, var í lykilstöðu fyrir meirihlutamyndun og hafði kost á því að mynda tveggja flokka meirihluta með Miðflokki eða þriggja flokka með Viðreisn og Framsóknarflokki. Síðari kosturinn varð ofan á en tilkynnt var um myndun slíks meirihluta á blaðamannafundi í [[Viðey]] 27. maí. Hildur verður [[Borgarstjóri Reykjavíkur|borgarstjóri]], [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknarflokks, verður formaður borgarráðs en [[Björg Magnúsdóttir]], oddviti Viðreisnar verður forseti borgarstjórnar. Eftir eitt ár er fyrihugað að Einar og Björg skipti á embættum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-27-sjalfstaedisflokkur-vidreisn-og-framsokn-mynda-meirihluta-476458|titill=Sjálfstæðisflokkur, Viðreisn og Framsókn mynda meirihluta|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=Orri Hlöðversson |votes4=2116 |seats4=1 |sc4=-1 |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=María Ellen Steingrímsdóttir |votes5=2068 |seats5=1 |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1=9359 |seats1=6 |sc1=+2 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7=344 |seats7=0 |sc7= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Einar Jóhannes Guðnason |votes3=2148 |seats3=1 |sc3=+1 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=Jónas Már Torfason |votes2=3869 |seats2=2 |sc2=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand6=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes6=563 |seats6=0 |sc6= |invalid=129 |blank=355 |electorate=30924 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/7kB6LkehC6ApsBYRigQmPY/6c7059beafd90094721521f8288ff866/Kosningask%C3%83_rsla_K%C3%83_pavogsb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} Sitjandi meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli. Sjálfstæðisflokkurinn fékk sína bestu niðurstöðu í sögu bæjarins og hreinan meirihluta í bæjarstjórn í fyrsta skiptið. ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=[[Valdimar Víðisson]] |votes2=3752 |seats2=3 |sc2=+1 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4=2204 |seats4=2 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1=4286 |seats1=3 |sc1=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5=1768 |seats5=1 |sc5=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes3=2755 |seats3=2 |sc3=-2 |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6=684 |seats6=0 |sc6= |invalid= 63 |blank= 280 |electorate= 24582 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/4sgH2siCrolk82pPfGGIUN/a713e6cc9e3d0bf9e25daf3b456457ca/Kosningask%C3%83_rsla_Hafnarfjar%C3%83_arb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} Meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli en báðir flokkar fengu nú þrjá fulltrúa kjörna. Sjálfstæðisflokkur missti þannig einn fulltrúa en Framsóknarflokkur fékk einum fleiri en síðast. Viðræður hófust milli meirihlutaflokkanna um áframhaldandi samstarf, en þeim var slitið og ásakanir um trúnaðarbrest Framsóknarmanna komu fram frá talsmönnum Sjálfstæðisflokks, Samfylkingar og Viðreisnar þar sem Valdimar Víðisson, oddviti Framsóknarmanna, var sakaður um að hafa átt í meirihlutaviðræðum við bæði Sjálfstæðisflokkinn annars vegar og Samfylkingu og Viðreisn hins vegar á sama tíma. Á endanum varð úr að Sjálfstæðisflokkur, Samfylking og Viðreisn mynduðu nýjan meirihluta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/25/hafa_nad_samkomulagi_um_meirihluta_i_hafnarfirdi/|titill=Hafa náð samkomulagi um meirihluta í Hafnarfirði|útgefandi=Mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}</ref> Vegna fylgistaps Samfylkingar lýsti Guðmundur Árni Stefánsson því yfir eftir að fyrstu tölur voru birtar að hann tæki persónulega ábyrgð á niðurstöðunni og tilkynnti síðar að hann myndi ekki taka sæti í bæjarstjórn og að hann myndi einnig víkja úr embætti varaformanns Samfylkingarinnar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262885678d/gud-mundur-arni-haettir-i-politik-eg-er-enginn-modsudumadur-|titill=Guð­mundur Árni hættir í pólitík: „Ég er enginn moðsuðumaður“|útgefandi=Vísir.is|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Hlynur Bæringsson]] |votes3=1024 |seats3=1 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=Guðlaugur Kristmundsson |votes6=721 |seats6=0 |sc6=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1=6644 |seats1=8 |sc1=+1 |party4=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color4=#ffc103 |cand4=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes4=988 |seats4=1 |sc4=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5=762 |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=Kjartan Atli Kjartansson |votes2=1323 |seats2=1 |sc2=+1 |invalid= 34 |blank= 130 |electorate= 15724 |heimild=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/2IQECokxMyCuaVuzGM93aS/a946ec3b0b9b13db8ed427a8eaf5c76d/Kosningask%C3%83_rsla_Gar%C3%83_ab%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} Sjálfstæðisflokkurinn hefur haft hreinan meirihluta í bæjarstjórn Garðabæjar frá því að bærinn fékk kaupstaðarréttindi og ekki varð breyting á því nú. ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Sævar Birgisson |votes2=1453 |seats2=2 |sc2=-2 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes4= 708 |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Hilmar Gunnarsson |votes1=2949 |seats1=5 |sc1=+1 |party5=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color5=#ffff01 |cand5=Árni Jónsson |votes5=595 |seats5=1 |sc5= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7=517 |seats7=1 |sc7=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Ólafur Ingi Óskarsson |votes3= 764 |seats3=1 |sc3= |invalid= 23 |blank= 84 |electorate= 10382 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/45SzEWKAwz9dPT9In2Niux/49779dd85d43b0b9a864d3e9de76a99f/Kosningask%C3%83_rsla_Mosfellsb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1=1401 |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3=392 |seats3=1 |sc3=+1 |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2=906 |seats2=2 |sc2=-1 |invalid=8 |blank=36 |electorate=3541 }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Íbúar í Kjós (A) |cand1=Jóhanna Hreinsdóttir |votes1= |seats1=5 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2=2254 |seats2=3 |sc2=- |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5=453 |seats5=0 |sc5=- |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1=3380 |seats1=5 |sc1=+2 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4=965 |seats4=1 |sc4=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3=1577 |seats3=2 |sc3=-1 |invalid=42 |blank=149 |electorate=17086 }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3=439 |seats3=2 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand2=Haukur Andreasson |votes2=495 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4=351 |seats4=2 |sc4=+2 |party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand1=Svavar Grétarsson |votes1=663 |seats1=3 |sc1=+1 |invalid= 14 |blank= 40 |electorate= 3152 }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=Fyrir samfélagið (A) |cand2=Gunnar J. Helgason |votes2=223 |seats2=2 |sc2=+2 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1=333 |seats1=3 |sc1= |party3=Framboðsfélag E-listans (E) |color3= |cand3=Birgir Örn Ólafsson |votes3=172 |seats3=1 |sc3=-2 |party4=Framfarafélag L-listans (L) |color4= |cand4=Kristinn Björgvinsson |votes4=125 |seats4=1 |sc4= |invalid=4 |blank=18 |electorate=1474 }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes1=367 |seats1=3 |sc1=+2 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2=351 |seats2=3 |sc2=+1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Magnús Már Jakobsson |votes3=119 |seats3=1 |sc3=-2 |invalid=1 |blank=4 |electorate=1117 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/1nEBRjgkRTohxy3O8QAddA/a2c38439d978142df105f72f7fb97964/Kosningask%C3%83_rsla_Grindav%C3%83_kurb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B) |cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson |votes2= 1006 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Jón Guðni Guðmundsson |votes4=454 |seats4=1 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Líf Lárusdóttur |votes1= 1431 |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hrafn Ágúst Björnsson |votes5=414 |seats5=1 |sc5=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal |votes3=949 |seats3=2 |sc3=-1 |invalid= 18 |blank= 118 |electorate= 6292 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/4UFP5OsTzw55vpIszPxi8o/6e7c0b978986f42387c531309da0f600/Kosningask%C3%83_rsla_Akraneskaupsta%C3%83_ur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Davíð Sigurðsson |votes2=527 |seats2=2 |sc2=-3 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Sigurður Guðmundsson |votes1=608 |seats1=3 |sc1=+1 |party3=Borgarbyggðarlistinn (A) |color3=#fc7d14 |cand3=Jovana Pavlović |votes3=488 |seats3=2 |sc3=+1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand4=Haukur Þór Hauksson |votes4=455 |seats4=2 |sc4=+2 |valid=2078 |invalid= 8 |blank= 60 |electorate=3140 }} Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. Framsóknarflokkur hafði haft hreinan meirihluta í Borgarbyggð sem féll nú. ===[[Snæfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Auður Kjartansdóttir |votes1= |seats1=7 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Listi framfarasinna (H) | cand1 = Björn Ásgeir Sumarliðason | votes1 = 461 | seats1 = 4 | sc1 = | party2 = Íbúalistinn (Í) | cand2 = Sigurður Grétar Jónasson | votes2 = 305 | seats2 = 3 | sc2 = | invalid = 9 | blank = 26 | electorate = 989 }} ===[[Grundarfjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand1=Fannar Þór Þorfinnsson |votes1=253 |seats1=4 |sc1=+4 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Jósef Kjartansson |votes2=199 |seats2=3 |sc2=-1 |invalid= 4 |blank= 15 |electorate= 639 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/5PdbHlb2p0keB1e6tNlXBE/46182039f58f6caa5ea0de758732e9f9/Kosningask%C3%83_rsla_Grundarfjar%C3%83_arb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Samhent sveit (A) | cand1 = Haraldur Benediktsson | votes1 = 336 | seats1 = 5 | sc1 = | party2 = Íbúahreyfingin (Í) | cand2 = Þóra Margrét Júlíusdóttir | votes2 = 150 | seats2 = 2 | sc2 = | invalid = 4 | blank = 17 | electorate = 657 | source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/73S4a5w3d4hyPNHLU2MagF/2a73003d3e3e08cae80f6f940cebeaf6/Kosningask%C3%83_rsla_Hvalfjar%C3%83_arsveit_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Dalabyggð]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Ingibjörg Þóranna Steinudóttir || 248 || 84,6 |- | Guðbrandur Tumi Gíslason || 238 || 81,6 |- | Ingveldur Guðmundsdóttir || 228 || 77,8 |- | Skjöldur Orri Skjaldarson || 222 || 75,8 |- | Guðlaug Kristinsdóttir || 192 || 65,5 |- | Sindri Geir Sigurðsson || 142 || 48,5 |- | Bjarnheiður Jóhannsdóttir || 107 || 36,5 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 293 || 98,7 |- | Auð atkvæði || 4 || 1,3 |- | Ógild atkvæði || 0 || 0,0 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''297''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''534'' || ''55,6'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/753hfHNdbqNC0ITPKNuzzk/a2b7d89013e071caf77c85cbd7fdc6ef/Kosningask%C3%83_rsla_Dalabygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 534 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan fjóra sem skoruðust undan því. ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Guðbjörg Gunnarsdóttir || 37 || 60,7 |- | Eggert Kjartansson || 31 || 50,8 |- | Veronika G. Sigurvinsdóttir || 29 || 47,5 |- | Þröstur Aðalbjarnarson || 29 || 47,5 |- | Sigurbjörg Ottesen || 29 || 47,5 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 61 || 95,3 |- | Auð atkvæði || 2 || 3,1 |- | Ógild atkvæði || 1 || 1,6 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''64''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''83'' || ''77,1'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/xcDcqGrDwN6qnvNvaAvk0/c1816a3c75e4dd71b2b69343a3c94a4e/Kosningask%C3%83_rsla_Eyja-_og_Miklaholtshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 83 og voru þeir allir í kjöri. ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] og óháðir (B) |cand1=Kristján Þór Kristjánsson |votes1=698 |seats1=4 |sc1=+1 |party2=[[Viðreisn]] (C) |cand2=Gylfi Ólafsson |votes2=326 |seats2=1 |sc2=+1 |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand3=Jónas Þór Birgisson |votes3=521 |seats3=2 |sc3=- |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Sævar Óli Hjörvarsson |votes4=91 |seats4=0 |sc4=- |party5=[[Samfylkingin]] |cand5=Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir |votes5=400 |seats5=2 |sc5=- |invalid=16 |blank=38 |electorate=2987 |source= [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/7EEup3fpklwbxG5fiX3uhD/aa9e07dca03960bf0d087dd471f0f24c/Kosningask%C3%83_rsla_%C3%83_safjar%C3%83_arb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Vesturbyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Ný sýn (N) | cand1 = Þórkatla Soffía Ólafsdóttir | votes1 = 375 | seats1 = 4 | sc1 = | party2 = Sterkari Vesturbyggð (V) | cand2 = Hlynur Ársælsson | votes2 = 262 | seats2 = 3 | sc2 = +3 | invalid = 29 | electorate = 1097 }} <!-- Vantar skiptingu auðra og ógilda--> ===[[Bolungarvík]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Máttur meyja og manna (K) | cand1 = Guðfinnur Ragnar Jóhannsson | votes1 = 336 | seats1 = 3 | sc1 = -1 | party2 = Betri Bolungarvík (O) | cand2 = Kristján Jón Guðmundsson | votes2 = 247 | seats2 = 4 | sc2 = +4 | invalid = 2 | blank = 9 | electorate = 774 | source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/791kRqZQ3HIJzfbp1FDTu2/c3b2644fe63c64057b139a32ce9d89ae/Kosningask%C3%83_rsla_Bolungarv%C3%83_kurkaupsta%C3%83_ur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Strandabyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party2 = Framsóknarmenn og óháðir (B) | cand2 = Sigurbjörn Rafn Úlfarsson | votes2 = 74 | seats2 = 1 | sc2 = +1 | party1 = Vegvísir (G) | cand1 = Hrafnhildur Þorsteinsdóttir | votes1 = 141 | seats1 = 3 | sc1 = +3 | party3 = Strandabandalagið (T) | cand3 = Þorgeir Pálsson | votes3 = 69 | seats3 = 1 | sc3 = -2 | invalid = 2 | blank = 15 | electorate = 351 }} ===[[Reykhólahreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Raddir okkar allra (R) | cand1 = Árný Huld Haraldsdóttir | ipct1= 71,5 | votes1 = | seats1 = 4 | sc1 = | party2 = [[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) | cand2 = Hrefna Jónsdóttir | ipct2= 28,5 | votes2 = | seats2 = 1 | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = 196 }} <!-- vantar upplýsingar um atkvæðatölur og auða/ógilda --> ===[[Súðavíkurhreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party2 = Fjarðarlistinn (A) | cand2 = Kristján Rúnar Kristjánsson | votes2 = 53 | seats2 = 2 | sc2 = | party1 = Framtíðarlistinn (E) | cand1 = Kjartan Geir Karlsson | votes1 = 91 | seats1 = 3 | sc1 = | invalid = 0 | blank = 1 | electorate = 176 }} ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem úrskurðaði sameiningarkosninguna ógilda. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum en síðan þarf að endurtaka sameiningarkosninguna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-kosningar-um-sameiningu-a-strondum-ogildar-475150|titill=Kosninar um sameiningu á Ströndum ógildar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. maí|ár=2026}}</ref> ====[[Kaldrananeshreppur]]==== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Finnur Ólafsson || 50 || 89,3 |- | Halldór Logi Friðgeirsson || 42 || 75,0 |- | Isabella B. Petersen || 36 || 64,3 |- | Hildur Aradóttir || 31 || 55,4 |- | Mikaer Rafn L. Steingrímsson || 29 || 51,8 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 56 || 100,0 |- | Auð atkvæði || 0 || 0,0 |- | Ógild atkvæði || 0 || 0,0 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''56''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''92'' || ''60,9'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3mfZXwVvghx1yZZRsDnUcF/2a0986e9e03126229f0913e0665393d4/Kosningask%C3%83_rsla_Kaldrananeshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Í Kaldrananeshreppi barst ekkert framboð og því fór fram óbundin kosning. ====[[Árneshreppur]]==== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Framtíð Árneshrepps (Á) | cand1 = Sigrún Sverrisdóttir | votes1 = 31 | seats1 = 3 | sc1 = | party2 = Sólstöður (S) | cand2 = Arnibjörn Bernharðsson | votes2 = 22 | seats2 = 2 | sc2 = | invalid = 0 | blank = 1 | electorate = 57 | source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/IvgH9W9O4me08xi2BH4Za/6d31e47a5fdb4498adb53e43f33d4ebf/Kosningask%C3%83_rsla_%C3%83_rneshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} Í Árneshreppi fór fram listakosning í fyrsta sinn síðan 1958.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/04/23/arneshreppur_listakosning_i_fyrsta_sinn_fra_1958/|titill=Árneshreppur: Listakosning í fyrsta sinn frá 1958|útgefandi=Mbl.is|mánuður=23. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Einar Eðvald Einarsson |votes3=571 |seats3=2 |sc3=-1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Magnús Barðdal |votes2=767 |seats2=3 |sc2=+1 |party1=[[Byggðalistinn]] (L) |color1=black |cand1=Eyþór Fannar Sveinsson |votes1=839 |seats1=3 |sc1=+1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Högni Elfar Gylfason |votes4=319 |seats4=1 |sc4=+1 |invalid=5 |blank=58 |electorate=3297 }} ===[[Húnabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=Öll saman (A) |cand3=Jón Gíslason |votes3=135 |seats3=1 |sc3=+1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand2=Grímur Rúnar Lárusson |votes2=298 |seats2=3 |sc2=- |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Guðmundur Haukur Jakobsson |votes1=445 |seats1=5 |sc1=+1 |invalid= 2 |blank= 17 |electorate=1034 }} ===[[Húnaþing vestra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand1=Sigurður Líndal Þórisson |votes1=239 |seats1=2 |sc1=-1 |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand3=Örn Arnarson |votes3=196 |seats3=2 |sc3=0 |party2=Nýtt afl í Húnaþingi vestra (N) |cand2=Viktor Ingi Jónsson |votes2=264 |seats2=3 |sc2=+1 |blank=12 |invalid=2 |electorate=963 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/1Ma8klajiKk7EhG6yl0Q0s/2bf2926d013b82294eff41704e100533/Kosningask%C3%83_rsla_H%C3%83%C2%BAna%C3%83_ing_vestra_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Eydís Inga Sigurjónsdóttir |votes3=51 |seats3=1 |sc3= |party2=Fyrir Skagaströnd (K) |cand2=Vigdís Elva Þorgeirsdóttir |votes2=122 |seats2=2 |sc2= |party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand1=Ragnheiður Erla Stefánsdóttir |votes1=132 |seats1=2 |sc1= |blank=3 |invalid=2 |electorate=352 }} ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |cand7=Þórhallur Jónsson |votes7=774 |seats7=1 |sc7=+1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=Sunna Hlín Jóhannesdóttir |votes4=1552 |seats4=2 |sc4= |party8=[[Viðreisn]] (C) |cand8=Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir |votes8=615 |seats8=0 |sc8= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] |votes1=1992 |seats1=2 |sc1= |party2=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color2=#f36f21 |cand2=Óðinn Svan Óðinsson |votes2=1976 |seats2=2 |sc2=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hlynur Jóhannsson |votes5=829 |seats5=1 |sc5= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sindri S. Kristjánsson |votes3=1709 |seats3=2 |sc3=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir |votes6=810 |seats6=1 |sc6= |invalid=25 |blank=275 |electorate=15546 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/7IeQ931dM2Gc9kNrqFI3sR/3083f9c5705db904b0d383214acc0acc/Kosningask%C3%83_rsla_Akureyrarb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Norðurþing]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Eysteinn Heiðar Kristjánsson |votes3=298 |seats3=2 |sc3=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Helena Eydís Ingólfsdóttir |votes1=334 |seats1=2 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Listi samfélagsins]] (M) |cand4=Rúnar Traustason |votes4=251 |seats4=1 |sc4= |party5=Óskalistinn (Ó) |cand5=Ómar Gunnarsson |votes5=228 |seats5=1 |sc5=+1 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=Kjartan Páll Þórarinsson |votes2=306 |seats2=2 |sc2=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|V-listi velferðar]] (V) |cand6=Aldey Unnar Traustadóttir |votes6=225 |seats6=1 |sc6=-1 |blank=41 |invalid=4 |electorate=2345 }} ===[[Fjallabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Tómas Atli Einarsson |votes1=420 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=H-listinn (H) |cand2=Helgi Jóhannsson |votes2=394 |seats2=2 |sc2= |party3=[[Samfylkingin|Jafnaðarmannafélag Fjallabyggðar og óháðir]] (S) |cand3=Jóhann K. Jóhannsson |votes3=363 |seats3=2 |sc3=+2 |blank=21 |invalid=4 |electorate=1555 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3ISr8784fqyIDCdsXMUprk/e2691c6228238a30173372a27a5491ef/Kosningask%C3%83_rsla_Fjallabygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Dalvíkurbyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=Byggðalistinn (A) |cand4=Börkur Þór Ottósson |votes4=134 |seats4=1 |sc4=+1 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Monika Margrét Stefánsdóttir |votes3=165 |seats3=1 |sc3=-1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Benedikt Snær Magnússon |votes2=257 |seats2=2 |sc2= |party1=Dalvíkurbyggð (K) |cand1=Helgi Einarsson |votes1=512 |seats1=3 |sc1= |blank=27 |invalid=8 |electorate=1475 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/2d7dMKHEuTxgVzLOybqfao/b5432f82e63a86771e2d88a33f7d299b/Kosningask%C3%83_rsla_Dalv%C3%83_kurbygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Þingeyjarsveit]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Ábyrgð (Á) |cand1=Knútur Emil Jónasson |votes1=390 |seats1=4 |sc1= |party3=N listinn (N) |cand3=Eyþór Kári Ingólfsson |votes3=172 |seats3=1 |sc3= |party2=Framfarir (L) |cand2=Hallgrímur Páll Leifsson |votes2=232 |seats2=2 |sc2= |blank=23 |invalid=1 |electorate=1115 }} ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=F-listinn (F) |cand1=Hermann Ingi Gunnarsson |votes1=418 |seats1=5 |sc1= |party2=K-listinn (K) |cand2=Guðmundur Sigurbjörn Óskarsson |votes2=249 |seats2=2 |sc2= |blank=11 |invalid= 1 |electorate=907 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/5GSNVMtV5bIIU3UmY6pNFv/ee4d524dca9111de1edf5da00a2613e6/Kosningask%C3%83_rsla_Eyjafjar%C3%83_arsveit_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Hörgársveit]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] |cand2=Árni Rúnar Örvarsson |votes2=174 |seats2=2 |sc2=+2 |party1=Gróska (G) |cand1=Sunna María Jónasdóttir |votes1=241 |seats1=2 |sc1=-1 |party3=Hörgársveit (H) |cand3=Bjarki Brynjólfsson |votes3=89 |seats3=1 |sc3=-1 |blank=4 |invalid=4 |electorate=715 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/4Dcq2JZbSXWCGtHQjjRENM/b778ab9b5eb34365b46adbd47f981573/Kosningask%C3%83_rsla_H%C3%83_rg%C3%83_rsveit_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Langanesbyggð]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Mateusz Swierczewski || 118 || 46,1 |- | Jóhann Hafberg Jónasson || 115 || 44,9 |- | Júlíus Þröstur Sigurbjartsson || 103 || 40,2 |- | Christina Elisabeth Merkel || 93 || 36,3 |- | Ólína Ingibjörg Jóhannesdóttir || 91 || 35,5 |- | Sigurður Ragnar Kristinsson || 91 || 35,5 |- | Sigurður Þór Guðmundsson || 83 || 32,4 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 256 || 97,3 |- | Auð atkvæði || 4 || 1,5 |- | Ógild atkvæði || 3 || 1,1 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''263''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''454'' || ''57,9'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/2dGaCNbvWtt3LiMKWguO9h/e515f3e667b003e3098787c026da2bf6/Kosningask%C3%83_rsla_Langanesbygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 454 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því. ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=Strönd til framtíðar (H) |cand2=Ólafur Rúnar Ólafsson |votes2=100 |seats2=2 |sc2= |party3=Samstaða (S) |cand3=Sigríður Ingibjörg Stefánsdóttir |votes3=67 |seats3=1 |sc3= |party1=Ströndungur (Ö) |cand1=Bjarni Þór Guðmundsson |votes1=121 |seats1=2 |sc1= |blank=4 |invalid=3 |electorate=377 }} ===[[Grýtubakkahreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Gísli Gunnar Oddgeirsson || 164 || 84,5 |- | Þorgeir Rúnar Finnsson || 135 || 69,6 |- | Inga María Sigurbjörnsdóttir || 129 || 66,5 |- | Árni Páll Jóhannsson || 74 || 38,1 |- | Ingólfur Kr. Ásgeirsson || 71 || 36,6 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 194 || 99,5 |- | Auð atkvæði || 1 || 0,5 |- | Ógild atkvæði || 0 || 0,0 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''195''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''281'' || ''69,4'' |- | colspan=3 | Heimild [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3fUaaCn0VnroiRxj4RNh9z/16626462cac4912507583288aed6e56b/Kosningask%C3%83_rsla_Gr%C3%83_tubakkahreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 281 og voru þeir allir í kjöri. ===[[Tjörneshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Tjörneslistinn (T) |cand1=Aðalsteinn Jóhannes Halldórsson |votes1= |seats1=5 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B) |cand4=Þuríður Lillý Sigurðardóttir |votes4=505 |seats4=2 |sc4=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkur]] (D) |cand1=Ragnar Sigurðsson |votes1=749 |seats1=3 |sc1=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkur]] (M) |cand3=Hrafn Bjarnason |votes3=618 |seats3=2 |sc3=+2 |party2=[[Samfylkingin|Samfylking og annað félagshyggjufólk]] (S) |cand2=Stefán Þór Eysteinsson |votes2=707 |seats2=2 |sc2=+2 |blank=57 |invalid=3 |electorate=3972 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/XjfIo9KErDjMp53HqvCUv/29c8261f85bd90420cc4df440e240bcf/Kosningask%C3%83_rsla_Fjar%C3%83_abygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Múlaþing]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Jónína Brynjólfsdóttir |votes2=619 |seats2=3 |sc2= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Berglind Harpa Svavarsdóttir |votes1=773 |seats1=4 |sc1=+1 |party5=Austurlistinn/Viðreisn Múlaþingi (L) |cand5=Hólmfríður Rut Einarsdóttir |votes5=287 |seats5=1 |sc5=-1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Lárus Bjarnason |votes4=378 |seats4=1 |sc4= |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|VG og óháð]] (V) |cand3=Ásrún Mjöll Stefánsdóttir |votes3=498 |seats3=2 |sc3= |blank=65 |invalid=10 |electorate=3951 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/1oxKrQXLIzGhDXvIv2tV9C/b020ff0179ffeb940c06bf14e25c66b1/Kosningask%C3%83_rsla_M%C3%83%C2%BAla%C3%83_ing_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Sterk Stoð (O) |cand1=Íris Edda Jónsdóttir |votes1= |seats1=7 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ===[[Fljótsdalshreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Halla Auðunardóttir || 58 || 90,6 |- | Guðni Jónsson || 47 || 73,4 |- | Þórhallur Jóhannsson || 30 || 46,9 |- | Lárus Heiðarsson || 28 || 43,8 |- | Helga Eyjólfsdóttir || 27 || 42,2 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 64 || 95,1 |- | Auð og ógild atkvæði || 3 || 1,6 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''67''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''96'' || ''69,8'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3M04uFpF65gkqkhf9QfFjj/7eabf5f76515c02ccb8ff9936c584936/Kosningask%C3%83_rsla_Flj%C3%83_tsdalshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 96 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan þrjá sem sérstaklega höfðu skorast undan því. Tveir urðu jafnir í 5. og 6. sæti með 27 atkvæði og var þá notast við hlutkesti til að ákveða hvor yrði aðalmaður í sveitarstjórn. ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Matthías Bjarnason |votes2=1309 |seats2=2 |sc2= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Heiðrún Kristmundsdóttir |votes4=481 |seats4=1 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Bragi Bjarnason |votes1=3332 |seats1=6 |sc1= |party3=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand3=Sigurjón Vídalín Guðmundsson |votes3=1184 |seats3=2 |sc3= |blank=200 |invalid=23 |electorate=9567 }} ===[[Vestmannaeyjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Eyþór Harðarson |votes1=1422 |seats1=5 |sc1=+1 |party3=Eyjalistinn (E) |cand3=Arndís María Kjartansdóttir |votes3=488 |seats3=2 |sc3= |party2=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand2=Jón Þór Guðjónsson |votes2=643 |seats2=2 |sc2=+2 |blank=84 |invalid=12 |electorate=3540 }} ===[[Hveragerðisbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B) |cand3=Marta Rut Ólafsdóttir |votes3=295 |seats3=1 |sc3=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Ingimar Guðmundsson |votes1=869 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=Okkar Hveragerði (O) |cand2=Lárus Jónsson |votes2=559 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Samfylkingin|Samfylking og óflokksbundin]] (S) |cand4=Birgitta Ragnarsdóttir |votes4=256 |seats4=1 |sc4=+1 |blank=5 |invalid=20 |electorate=2566 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/rgG3ismKxOuczpFzzqX7V/b955c15b767061f1e9f1d68ec1350c0f/Kosningask%C3%83_rsla_Hverager%C3%83_isb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Samfylkingin|Samfylking og félagar]] (S) |cand2=Gunnsteinn R Ómarsson |votes2=474 |seats2=2 |sc2=+2 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Grétar Ingi Erlendsson |votes1=1070 |seats1=5 |sc1=+1 |blank=29 |invalid=0 |electorate=2212 }} ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og stuðningsmenn]] (B) |cand1=Hjalti Þór Vignisson |votes1=623 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Gauti Árnason |votes2=361 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=Kex framboð (K) |cand4=Eyrún Fríða Árnadóttir |votes4=187 |seats4=1 |sc4=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Reynir Ásgeirsson |votes3=219 |seats3=1 |sc3=+1 |blank=19 |invalid=12 |electorate=1922 }} ===[[Rangárþing eystra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand2=Rafn Bergsson |votes2=320 |seats2=2 |sc2=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og aðrir lýðræðissinnar]] (D) |cand1=Anton Kári Halldórsson |votes1=624 |seats1=4 |sc1=+1 |party3=N-listinn (N) |cand3=Tómas Birgir Magnússon |votes3=189 |seats3=1 |sc3=- |blank=9 |invalid=3 |electorate=1547 }} ===[[Rangárþing ytra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Á-listinn (Á) |cand1=Eggert Valur Guðmundsson |votes1=574 |seats1=4 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listi sjálfstæðismanna]] (D) |cand2=Ingvar Pétur Guðbjörnsson |votes2=545 |seats2=3 |sc2= |blank=36 |invalid=8 |electorate=1518 }} ===[[Bláskógabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=T listi (T) |cand1=Helgi Kjartansson |votes1=456 |seats1=5 |sc1= |party2=Þ listi (Þ) |cand2=Anna Greta Ólafsdóttir |votes2=210 |seats2=2 |sc2= |blank=13 |invalid=4 |electorate=990 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3lsH8RcfwiMeBjwbzneUAV/c26c1988f0e69f02c7e6eb60d67b5648/Kosningask%C3%83_rsla_Bl%C3%83_sk%C3%83_gabygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Hrunamannahreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Jón Bjarnason |votes1=329 |seats1=3 |sc1= |party2=L-listinn (L) |cand2=Daði Geir Samúelsson |votes2=171 |seats2=2 |sc2= |blank=9 |invalid=3 |electorate=678 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/37vQ4P2rxlUGOUbNI7GY0m/47bc3e00649e040e754201eae0c46191/Kosningask%C3%83_rsla_Hrunamannahreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Flóahreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Framfaralistinn (I) |cand1=Árni Eiríksson |votes1=357 |seats1=4 |sc1= |party2=T listinn (T) |cand2=Almar Sigurðsson |votes2=108 |seats2=1 |sc2= |blank = 9 |invalid= 5 |electorate=568 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3xJJeONahD7MNonlZBBLxd/702a2b186c84a03ea895e61b37567041/Kosningask%C3%83_rsla_Fl%C3%83_ahreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Mýrdalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=A fyrir alla (A) |cand2=Anna Huld Óskarsdóttir |votes2=170 |seats2=2 |sc2= |party1=Samfélagið (Z) |cand1=Björn Þór Ólafsson |votes1=236 |seats1=3 |sc1= |blank=10 |invalid=1 |electorate=666 |source= [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3OWnhVgmH01igyN6XnPQz7/89981f8bbe028a7fefa3e58501015814/Kosningask%C3%83_rsla_M%C3%83_rdalshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Uppbygging (E) |cand1=Gunnar Örn Marteinsson |votes1=179 |seats1=2 |sc1= |party2=Samvinnulistinn (L) |cand2=Haraldur Þór Jónsson |votes2=240 |seats2=3 |sc2= |blank=2 |invalid=3 |electorate=496 }} ===[[Skaftárhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Sveinn Hreiðar Jensson |votes1=199 |seats1=3 |sc1=+2 |party2=Öflugt samfélag (Ö) |cand2=Jóhannes Gissurarson |votes2=121 |seats2=2 |sc2=-2 |blank=6 |invalid=4 |electorate=454 }} ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Framboðslisti um öflugt samfélag í vaxandi sveitarfélagi (A) |cand1=Guðmundur Finnbogason |votes1=309 |seats1=4 |sc1= |party2=Betri sveit - fyrir okkur öll (Ö) |cand2=Andrés Bertelsen |votes2=154 |seats2=1 |sc2= |blank=9 |invalid=1 |electorate=584 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/5K1mcl6WEm6rxss1v0KOJ/a4c399a305358a50cad9e6c4a5b2e8b3/Kosningask%C3%83_rsla_Gr%C3%83_msnes-_og_Grafningshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Ásahreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Ísleifur Jónasson|| 86 || 68,8 |- | Helga Björg Helgadóttir || 86 || 68,8 |- | Kristín Hreinsdóttir || 72 || 57,6 |- | Gréta Vilborg Guðmundsdóttir || 47 || 37,6 |- | Emil Þórðarson || 46 || 36,8 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 125 || 98,4 |- | Ógild atkvæði || 0 || 1,6 |- | Auð atkvæði || 2 || 1,6 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''127''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''224'' || ''56,7'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/79bwfPRXUwXCqmWze6knbP/757eece51fdd723c3d55af8b19f47dbf/Kosningask%C3%83_rsla_%C3%83_sahreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 224 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] 4ghotno8htbq09jpb7uyokqlv6sjgdj 1965269 1965268 2026-06-03T09:46:01Z Bjarki S 9 /* Garðabær */ 1965269 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' voru haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin var 61 sveitarstjórn en þeim fækkaði um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar höfðu farið fram eða tóku gildi eftir kosningarnar. Helstu tíðindi kosninganna voru gott gengi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu þar sem flokkurinn náði annað hvort hreinum meirihluta í sveitarstjórnum eða var í lykilstöðu fyrir meirihlutamyndun. Þá náði [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] víða góðum árangri. Niðurstöðunum var gjarnan lýst sem „hægribylgju“. Meirihlutar féllu í Reykjavík, Reykjanesbæ, Akureyri, Mosfellsbæ, Skagafirði, Borgarbyggð og Ísafirði svo nokkur séu nefnd af stærri sveitarfélögum landsins. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== Kosningarnar fóru fram í 62 sveitarfélögum en kjörnar voru 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin var sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tók gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir voru kjörnar í listakosningu og samanlagt voru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan var sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fór fram óbundin kosning.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}</ref> ===Framboð=== [[Sjálfstæðisflokkurinn]] var í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum, [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] buðu fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] bauð fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar voru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu. {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ===Niðurstöður=== Í töflunni hér að neðan má sjá þá stjórnmálaflokka sem starfa á landsvísu og fjölda sveitarstjórnarfulltrúa á landsvísu sem komu í hlut hvers og eins. Hér er eingöngu litið til framboða undir listabókstöfum flokkanna og því ekki tekið tillit til staðbundinna framboða sem flokkarnir eiga í einhverjum tilfellum aðkomu að. {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |seats1=128 |sc1=+15 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |seats2=54 |sc2=-15 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |seats3=38 |sc3=+12 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |seats4=23 |sc4=+17 |party5=[[Viðreisn]] (C) |seats5=9 |sc5=+4 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] (V)<br>og [[Vinstrið]] (A) |seats6=6 |sc6=-3 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |seats7=1 |sc7=-1 |party8=[[Píratar]] (P) |seats8=0 |sc8=-4 |party9=[[Flokkur fólksins]] (F) |seats9=0 |sc9=-2 |party10=Aðrir listar |seats10=155 |sc10=-10 |party11=Kjörnir í óbundnum kosningum |seats11=39 |sc11=-30 |total_sc=-17 }} Sjálfstæðisflokkurinn fékk flesta fulltrúa kjörna í sveitarstjórn og bætti nokkrum við sig á landsvísu en Miðflokkurinn bætti við sig flestum fulltrúum. Gott gengi Framsóknarflokksins í kosningunum 2022 gekk nú að nokkru leyti til baka en flokkurinn hefur þó næst flesta fulltrúa í sveitarstjórnum á landsvísu. Fulltrúum Samfylkingar og Viðreisnar fjölgaði einnig en þessir flokkar buðu nú fram undir eigin nafni í fleiri sveitarfélögum en áður. Píratar og Flokkur fólksins misstu alla fulltrúa úr sveitarstjórnum. ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand6=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes6= 4805 |seats6=1 |sc6=-3 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes4= 7436 |seats4=2 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1=22930 |seats1=9 |sc1=+3 |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10=361 |seats10=0 |sc10= |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand8=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes8=2319 |seats8=0 |sc8=-1 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes7=2858 |seats7=1 |sc7=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=[[Ari Edwald]] |votes3=7912 |seats3=3 |sc3=+3 |party9=[[Píratar]] (P) |cand9=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes9=1348 |seats9=0 |sc9=-3 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2=12737 |seats2=5 |sc2= |party5=[[Vinstrið]] (A) |color5=#023f38 |cand5=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes5=6649 |seats5=2 |sc5=+2 |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11=306 |seats11=0 |sc11= |invalid= 228 |blank= 1107 |electorate= 108545 }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Á síðustu mánuðum fyrir kosningar sýndu skoðanakannanir meira fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hafði fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem áður var oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> Á síðustu vikum kosningabaráttunnar jókst fylgi Sjálfstæðisflokksins verulega í skoðananakönnunum og það skilaði sér í kosningunum þar sem flokkurinn náði sinni bestu niðurstöðu í Reykjavík í 16 ár sem skilaði honum níu fulltrúum í borgarstjórn. Fimm flokka meirihlutinn kolféll þar sem Samflykingin stóð í stað en Píratar og Flokkur fólksins misstu alla sína fulltrúa. Miðflokkurinn fékk bestu útkomu sem hann hefur náð í borgarstjórn með þrjá fulltrúa kjörna. [[Hildur Björnsdóttir]], oddviti Sjálfstæðisflokks, var í lykilstöðu fyrir meirihlutamyndun og hafði kost á því að mynda tveggja flokka meirihluta með Miðflokki eða þriggja flokka með Viðreisn og Framsóknarflokki. Síðari kosturinn varð ofan á en tilkynnt var um myndun slíks meirihluta á blaðamannafundi í [[Viðey]] 27. maí. Hildur verður [[Borgarstjóri Reykjavíkur|borgarstjóri]], [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknarflokks, verður formaður borgarráðs en [[Björg Magnúsdóttir]], oddviti Viðreisnar verður forseti borgarstjórnar. Eftir eitt ár er fyrihugað að Einar og Björg skipti á embættum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-27-sjalfstaedisflokkur-vidreisn-og-framsokn-mynda-meirihluta-476458|titill=Sjálfstæðisflokkur, Viðreisn og Framsókn mynda meirihluta|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=Orri Hlöðversson |votes4=2116 |seats4=1 |sc4=-1 |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=María Ellen Steingrímsdóttir |votes5=2068 |seats5=1 |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1=9359 |seats1=6 |sc1=+2 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7=344 |seats7=0 |sc7= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Einar Jóhannes Guðnason |votes3=2148 |seats3=1 |sc3=+1 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=Jónas Már Torfason |votes2=3869 |seats2=2 |sc2=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand6=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes6=563 |seats6=0 |sc6= |invalid=129 |blank=355 |electorate=30924 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/7kB6LkehC6ApsBYRigQmPY/6c7059beafd90094721521f8288ff866/Kosningask%C3%83_rsla_K%C3%83_pavogsb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} Sitjandi meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli. Sjálfstæðisflokkurinn fékk sína bestu niðurstöðu í sögu bæjarins og hreinan meirihluta í bæjarstjórn í fyrsta skiptið. ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=[[Valdimar Víðisson]] |votes2=3752 |seats2=3 |sc2=+1 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4=2204 |seats4=2 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1=4286 |seats1=3 |sc1=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5=1768 |seats5=1 |sc5=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes3=2755 |seats3=2 |sc3=-2 |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6=684 |seats6=0 |sc6= |invalid= 63 |blank= 280 |electorate= 24582 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/4sgH2siCrolk82pPfGGIUN/a713e6cc9e3d0bf9e25daf3b456457ca/Kosningask%C3%83_rsla_Hafnarfjar%C3%83_arb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} Meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli en báðir flokkar fengu nú þrjá fulltrúa kjörna. Sjálfstæðisflokkur missti þannig einn fulltrúa en Framsóknarflokkur fékk einum fleiri en síðast. Viðræður hófust milli meirihlutaflokkanna um áframhaldandi samstarf, en þeim var slitið og ásakanir um trúnaðarbrest Framsóknarmanna komu fram frá talsmönnum Sjálfstæðisflokks, Samfylkingar og Viðreisnar þar sem Valdimar Víðisson, oddviti Framsóknarmanna, var sakaður um að hafa átt í meirihlutaviðræðum við bæði Sjálfstæðisflokkinn annars vegar og Samfylkingu og Viðreisn hins vegar á sama tíma. Á endanum varð úr að Sjálfstæðisflokkur, Samfylking og Viðreisn mynduðu nýjan meirihluta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/25/hafa_nad_samkomulagi_um_meirihluta_i_hafnarfirdi/|titill=Hafa náð samkomulagi um meirihluta í Hafnarfirði|útgefandi=Mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}</ref> Vegna fylgistaps Samfylkingar lýsti Guðmundur Árni Stefánsson því yfir eftir að fyrstu tölur voru birtar að hann tæki persónulega ábyrgð á niðurstöðunni og tilkynnti síðar að hann myndi ekki taka sæti í bæjarstjórn og að hann myndi einnig víkja úr embætti varaformanns Samfylkingarinnar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262885678d/gud-mundur-arni-haettir-i-politik-eg-er-enginn-modsudumadur-|titill=Guð­mundur Árni hættir í pólitík: „Ég er enginn moðsuðumaður“|útgefandi=Vísir.is|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Hlynur Bæringsson]] |votes3=1024 |seats3=1 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=Guðlaugur Kristmundsson |votes6=721 |seats6=0 |sc6=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1=6644 |seats1=8 |sc1=+1 |party4=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color4=#ffc103 |cand4=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes4=988 |seats4=1 |sc4=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5=762 |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=Kjartan Atli Kjartansson |votes2=1323 |seats2=1 |sc2=+1 |invalid= 34 |blank= 130 |electorate= 15724 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/2IQECokxMyCuaVuzGM93aS/a946ec3b0b9b13db8ed427a8eaf5c76d/Kosningask%C3%83_rsla_Gar%C3%83_ab%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} Sjálfstæðisflokkurinn hefur haft hreinan meirihluta í bæjarstjórn Garðabæjar frá því að bærinn fékk kaupstaðarréttindi og ekki varð breyting á því nú. ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Sævar Birgisson |votes2=1453 |seats2=2 |sc2=-2 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes4= 708 |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Hilmar Gunnarsson |votes1=2949 |seats1=5 |sc1=+1 |party5=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color5=#ffff01 |cand5=Árni Jónsson |votes5=595 |seats5=1 |sc5= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7=517 |seats7=1 |sc7=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Ólafur Ingi Óskarsson |votes3= 764 |seats3=1 |sc3= |invalid= 23 |blank= 84 |electorate= 10382 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/45SzEWKAwz9dPT9In2Niux/49779dd85d43b0b9a864d3e9de76a99f/Kosningask%C3%83_rsla_Mosfellsb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1=1401 |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3=392 |seats3=1 |sc3=+1 |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2=906 |seats2=2 |sc2=-1 |invalid=8 |blank=36 |electorate=3541 }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Íbúar í Kjós (A) |cand1=Jóhanna Hreinsdóttir |votes1= |seats1=5 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2=2254 |seats2=3 |sc2=- |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5=453 |seats5=0 |sc5=- |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1=3380 |seats1=5 |sc1=+2 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4=965 |seats4=1 |sc4=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3=1577 |seats3=2 |sc3=-1 |invalid=42 |blank=149 |electorate=17086 }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3=439 |seats3=2 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand2=Haukur Andreasson |votes2=495 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4=351 |seats4=2 |sc4=+2 |party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand1=Svavar Grétarsson |votes1=663 |seats1=3 |sc1=+1 |invalid= 14 |blank= 40 |electorate= 3152 }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=Fyrir samfélagið (A) |cand2=Gunnar J. Helgason |votes2=223 |seats2=2 |sc2=+2 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1=333 |seats1=3 |sc1= |party3=Framboðsfélag E-listans (E) |color3= |cand3=Birgir Örn Ólafsson |votes3=172 |seats3=1 |sc3=-2 |party4=Framfarafélag L-listans (L) |color4= |cand4=Kristinn Björgvinsson |votes4=125 |seats4=1 |sc4= |invalid=4 |blank=18 |electorate=1474 }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes1=367 |seats1=3 |sc1=+2 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2=351 |seats2=3 |sc2=+1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Magnús Már Jakobsson |votes3=119 |seats3=1 |sc3=-2 |invalid=1 |blank=4 |electorate=1117 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/1nEBRjgkRTohxy3O8QAddA/a2c38439d978142df105f72f7fb97964/Kosningask%C3%83_rsla_Grindav%C3%83_kurb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B) |cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson |votes2= 1006 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Jón Guðni Guðmundsson |votes4=454 |seats4=1 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Líf Lárusdóttur |votes1= 1431 |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hrafn Ágúst Björnsson |votes5=414 |seats5=1 |sc5=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal |votes3=949 |seats3=2 |sc3=-1 |invalid= 18 |blank= 118 |electorate= 6292 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/4UFP5OsTzw55vpIszPxi8o/6e7c0b978986f42387c531309da0f600/Kosningask%C3%83_rsla_Akraneskaupsta%C3%83_ur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Davíð Sigurðsson |votes2=527 |seats2=2 |sc2=-3 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Sigurður Guðmundsson |votes1=608 |seats1=3 |sc1=+1 |party3=Borgarbyggðarlistinn (A) |color3=#fc7d14 |cand3=Jovana Pavlović |votes3=488 |seats3=2 |sc3=+1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand4=Haukur Þór Hauksson |votes4=455 |seats4=2 |sc4=+2 |valid=2078 |invalid= 8 |blank= 60 |electorate=3140 }} Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. Framsóknarflokkur hafði haft hreinan meirihluta í Borgarbyggð sem féll nú. ===[[Snæfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Auður Kjartansdóttir |votes1= |seats1=7 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Listi framfarasinna (H) | cand1 = Björn Ásgeir Sumarliðason | votes1 = 461 | seats1 = 4 | sc1 = | party2 = Íbúalistinn (Í) | cand2 = Sigurður Grétar Jónasson | votes2 = 305 | seats2 = 3 | sc2 = | invalid = 9 | blank = 26 | electorate = 989 }} ===[[Grundarfjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand1=Fannar Þór Þorfinnsson |votes1=253 |seats1=4 |sc1=+4 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Jósef Kjartansson |votes2=199 |seats2=3 |sc2=-1 |invalid= 4 |blank= 15 |electorate= 639 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/5PdbHlb2p0keB1e6tNlXBE/46182039f58f6caa5ea0de758732e9f9/Kosningask%C3%83_rsla_Grundarfjar%C3%83_arb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Samhent sveit (A) | cand1 = Haraldur Benediktsson | votes1 = 336 | seats1 = 5 | sc1 = | party2 = Íbúahreyfingin (Í) | cand2 = Þóra Margrét Júlíusdóttir | votes2 = 150 | seats2 = 2 | sc2 = | invalid = 4 | blank = 17 | electorate = 657 | source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/73S4a5w3d4hyPNHLU2MagF/2a73003d3e3e08cae80f6f940cebeaf6/Kosningask%C3%83_rsla_Hvalfjar%C3%83_arsveit_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Dalabyggð]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Ingibjörg Þóranna Steinudóttir || 248 || 84,6 |- | Guðbrandur Tumi Gíslason || 238 || 81,6 |- | Ingveldur Guðmundsdóttir || 228 || 77,8 |- | Skjöldur Orri Skjaldarson || 222 || 75,8 |- | Guðlaug Kristinsdóttir || 192 || 65,5 |- | Sindri Geir Sigurðsson || 142 || 48,5 |- | Bjarnheiður Jóhannsdóttir || 107 || 36,5 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 293 || 98,7 |- | Auð atkvæði || 4 || 1,3 |- | Ógild atkvæði || 0 || 0,0 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''297''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''534'' || ''55,6'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/753hfHNdbqNC0ITPKNuzzk/a2b7d89013e071caf77c85cbd7fdc6ef/Kosningask%C3%83_rsla_Dalabygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 534 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan fjóra sem skoruðust undan því. ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Guðbjörg Gunnarsdóttir || 37 || 60,7 |- | Eggert Kjartansson || 31 || 50,8 |- | Veronika G. Sigurvinsdóttir || 29 || 47,5 |- | Þröstur Aðalbjarnarson || 29 || 47,5 |- | Sigurbjörg Ottesen || 29 || 47,5 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 61 || 95,3 |- | Auð atkvæði || 2 || 3,1 |- | Ógild atkvæði || 1 || 1,6 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''64''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''83'' || ''77,1'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/xcDcqGrDwN6qnvNvaAvk0/c1816a3c75e4dd71b2b69343a3c94a4e/Kosningask%C3%83_rsla_Eyja-_og_Miklaholtshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 83 og voru þeir allir í kjöri. ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] og óháðir (B) |cand1=Kristján Þór Kristjánsson |votes1=698 |seats1=4 |sc1=+1 |party2=[[Viðreisn]] (C) |cand2=Gylfi Ólafsson |votes2=326 |seats2=1 |sc2=+1 |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand3=Jónas Þór Birgisson |votes3=521 |seats3=2 |sc3=- |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Sævar Óli Hjörvarsson |votes4=91 |seats4=0 |sc4=- |party5=[[Samfylkingin]] |cand5=Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir |votes5=400 |seats5=2 |sc5=- |invalid=16 |blank=38 |electorate=2987 |source= [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/7EEup3fpklwbxG5fiX3uhD/aa9e07dca03960bf0d087dd471f0f24c/Kosningask%C3%83_rsla_%C3%83_safjar%C3%83_arb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Vesturbyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Ný sýn (N) | cand1 = Þórkatla Soffía Ólafsdóttir | votes1 = 375 | seats1 = 4 | sc1 = | party2 = Sterkari Vesturbyggð (V) | cand2 = Hlynur Ársælsson | votes2 = 262 | seats2 = 3 | sc2 = +3 | invalid = 29 | electorate = 1097 }} <!-- Vantar skiptingu auðra og ógilda--> ===[[Bolungarvík]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Máttur meyja og manna (K) | cand1 = Guðfinnur Ragnar Jóhannsson | votes1 = 336 | seats1 = 3 | sc1 = -1 | party2 = Betri Bolungarvík (O) | cand2 = Kristján Jón Guðmundsson | votes2 = 247 | seats2 = 4 | sc2 = +4 | invalid = 2 | blank = 9 | electorate = 774 | source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/791kRqZQ3HIJzfbp1FDTu2/c3b2644fe63c64057b139a32ce9d89ae/Kosningask%C3%83_rsla_Bolungarv%C3%83_kurkaupsta%C3%83_ur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Strandabyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party2 = Framsóknarmenn og óháðir (B) | cand2 = Sigurbjörn Rafn Úlfarsson | votes2 = 74 | seats2 = 1 | sc2 = +1 | party1 = Vegvísir (G) | cand1 = Hrafnhildur Þorsteinsdóttir | votes1 = 141 | seats1 = 3 | sc1 = +3 | party3 = Strandabandalagið (T) | cand3 = Þorgeir Pálsson | votes3 = 69 | seats3 = 1 | sc3 = -2 | invalid = 2 | blank = 15 | electorate = 351 }} ===[[Reykhólahreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Raddir okkar allra (R) | cand1 = Árný Huld Haraldsdóttir | ipct1= 71,5 | votes1 = | seats1 = 4 | sc1 = | party2 = [[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) | cand2 = Hrefna Jónsdóttir | ipct2= 28,5 | votes2 = | seats2 = 1 | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = 196 }} <!-- vantar upplýsingar um atkvæðatölur og auða/ógilda --> ===[[Súðavíkurhreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party2 = Fjarðarlistinn (A) | cand2 = Kristján Rúnar Kristjánsson | votes2 = 53 | seats2 = 2 | sc2 = | party1 = Framtíðarlistinn (E) | cand1 = Kjartan Geir Karlsson | votes1 = 91 | seats1 = 3 | sc1 = | invalid = 0 | blank = 1 | electorate = 176 }} ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem úrskurðaði sameiningarkosninguna ógilda. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum en síðan þarf að endurtaka sameiningarkosninguna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-kosningar-um-sameiningu-a-strondum-ogildar-475150|titill=Kosninar um sameiningu á Ströndum ógildar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. maí|ár=2026}}</ref> ====[[Kaldrananeshreppur]]==== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Finnur Ólafsson || 50 || 89,3 |- | Halldór Logi Friðgeirsson || 42 || 75,0 |- | Isabella B. Petersen || 36 || 64,3 |- | Hildur Aradóttir || 31 || 55,4 |- | Mikaer Rafn L. Steingrímsson || 29 || 51,8 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 56 || 100,0 |- | Auð atkvæði || 0 || 0,0 |- | Ógild atkvæði || 0 || 0,0 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''56''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''92'' || ''60,9'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3mfZXwVvghx1yZZRsDnUcF/2a0986e9e03126229f0913e0665393d4/Kosningask%C3%83_rsla_Kaldrananeshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Í Kaldrananeshreppi barst ekkert framboð og því fór fram óbundin kosning. ====[[Árneshreppur]]==== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Framtíð Árneshrepps (Á) | cand1 = Sigrún Sverrisdóttir | votes1 = 31 | seats1 = 3 | sc1 = | party2 = Sólstöður (S) | cand2 = Arnibjörn Bernharðsson | votes2 = 22 | seats2 = 2 | sc2 = | invalid = 0 | blank = 1 | electorate = 57 | source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/IvgH9W9O4me08xi2BH4Za/6d31e47a5fdb4498adb53e43f33d4ebf/Kosningask%C3%83_rsla_%C3%83_rneshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} Í Árneshreppi fór fram listakosning í fyrsta sinn síðan 1958.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/04/23/arneshreppur_listakosning_i_fyrsta_sinn_fra_1958/|titill=Árneshreppur: Listakosning í fyrsta sinn frá 1958|útgefandi=Mbl.is|mánuður=23. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Einar Eðvald Einarsson |votes3=571 |seats3=2 |sc3=-1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Magnús Barðdal |votes2=767 |seats2=3 |sc2=+1 |party1=[[Byggðalistinn]] (L) |color1=black |cand1=Eyþór Fannar Sveinsson |votes1=839 |seats1=3 |sc1=+1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Högni Elfar Gylfason |votes4=319 |seats4=1 |sc4=+1 |invalid=5 |blank=58 |electorate=3297 }} ===[[Húnabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=Öll saman (A) |cand3=Jón Gíslason |votes3=135 |seats3=1 |sc3=+1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand2=Grímur Rúnar Lárusson |votes2=298 |seats2=3 |sc2=- |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Guðmundur Haukur Jakobsson |votes1=445 |seats1=5 |sc1=+1 |invalid= 2 |blank= 17 |electorate=1034 }} ===[[Húnaþing vestra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand1=Sigurður Líndal Þórisson |votes1=239 |seats1=2 |sc1=-1 |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand3=Örn Arnarson |votes3=196 |seats3=2 |sc3=0 |party2=Nýtt afl í Húnaþingi vestra (N) |cand2=Viktor Ingi Jónsson |votes2=264 |seats2=3 |sc2=+1 |blank=12 |invalid=2 |electorate=963 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/1Ma8klajiKk7EhG6yl0Q0s/2bf2926d013b82294eff41704e100533/Kosningask%C3%83_rsla_H%C3%83%C2%BAna%C3%83_ing_vestra_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Eydís Inga Sigurjónsdóttir |votes3=51 |seats3=1 |sc3= |party2=Fyrir Skagaströnd (K) |cand2=Vigdís Elva Þorgeirsdóttir |votes2=122 |seats2=2 |sc2= |party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand1=Ragnheiður Erla Stefánsdóttir |votes1=132 |seats1=2 |sc1= |blank=3 |invalid=2 |electorate=352 }} ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |cand7=Þórhallur Jónsson |votes7=774 |seats7=1 |sc7=+1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=Sunna Hlín Jóhannesdóttir |votes4=1552 |seats4=2 |sc4= |party8=[[Viðreisn]] (C) |cand8=Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir |votes8=615 |seats8=0 |sc8= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] |votes1=1992 |seats1=2 |sc1= |party2=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color2=#f36f21 |cand2=Óðinn Svan Óðinsson |votes2=1976 |seats2=2 |sc2=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hlynur Jóhannsson |votes5=829 |seats5=1 |sc5= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sindri S. Kristjánsson |votes3=1709 |seats3=2 |sc3=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir |votes6=810 |seats6=1 |sc6= |invalid=25 |blank=275 |electorate=15546 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/7IeQ931dM2Gc9kNrqFI3sR/3083f9c5705db904b0d383214acc0acc/Kosningask%C3%83_rsla_Akureyrarb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Norðurþing]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Eysteinn Heiðar Kristjánsson |votes3=298 |seats3=2 |sc3=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Helena Eydís Ingólfsdóttir |votes1=334 |seats1=2 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Listi samfélagsins]] (M) |cand4=Rúnar Traustason |votes4=251 |seats4=1 |sc4= |party5=Óskalistinn (Ó) |cand5=Ómar Gunnarsson |votes5=228 |seats5=1 |sc5=+1 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=Kjartan Páll Þórarinsson |votes2=306 |seats2=2 |sc2=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|V-listi velferðar]] (V) |cand6=Aldey Unnar Traustadóttir |votes6=225 |seats6=1 |sc6=-1 |blank=41 |invalid=4 |electorate=2345 }} ===[[Fjallabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Tómas Atli Einarsson |votes1=420 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=H-listinn (H) |cand2=Helgi Jóhannsson |votes2=394 |seats2=2 |sc2= |party3=[[Samfylkingin|Jafnaðarmannafélag Fjallabyggðar og óháðir]] (S) |cand3=Jóhann K. Jóhannsson |votes3=363 |seats3=2 |sc3=+2 |blank=21 |invalid=4 |electorate=1555 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3ISr8784fqyIDCdsXMUprk/e2691c6228238a30173372a27a5491ef/Kosningask%C3%83_rsla_Fjallabygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Dalvíkurbyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=Byggðalistinn (A) |cand4=Börkur Þór Ottósson |votes4=134 |seats4=1 |sc4=+1 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Monika Margrét Stefánsdóttir |votes3=165 |seats3=1 |sc3=-1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Benedikt Snær Magnússon |votes2=257 |seats2=2 |sc2= |party1=Dalvíkurbyggð (K) |cand1=Helgi Einarsson |votes1=512 |seats1=3 |sc1= |blank=27 |invalid=8 |electorate=1475 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/2d7dMKHEuTxgVzLOybqfao/b5432f82e63a86771e2d88a33f7d299b/Kosningask%C3%83_rsla_Dalv%C3%83_kurbygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Þingeyjarsveit]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Ábyrgð (Á) |cand1=Knútur Emil Jónasson |votes1=390 |seats1=4 |sc1= |party3=N listinn (N) |cand3=Eyþór Kári Ingólfsson |votes3=172 |seats3=1 |sc3= |party2=Framfarir (L) |cand2=Hallgrímur Páll Leifsson |votes2=232 |seats2=2 |sc2= |blank=23 |invalid=1 |electorate=1115 }} ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=F-listinn (F) |cand1=Hermann Ingi Gunnarsson |votes1=418 |seats1=5 |sc1= |party2=K-listinn (K) |cand2=Guðmundur Sigurbjörn Óskarsson |votes2=249 |seats2=2 |sc2= |blank=11 |invalid= 1 |electorate=907 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/5GSNVMtV5bIIU3UmY6pNFv/ee4d524dca9111de1edf5da00a2613e6/Kosningask%C3%83_rsla_Eyjafjar%C3%83_arsveit_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Hörgársveit]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] |cand2=Árni Rúnar Örvarsson |votes2=174 |seats2=2 |sc2=+2 |party1=Gróska (G) |cand1=Sunna María Jónasdóttir |votes1=241 |seats1=2 |sc1=-1 |party3=Hörgársveit (H) |cand3=Bjarki Brynjólfsson |votes3=89 |seats3=1 |sc3=-1 |blank=4 |invalid=4 |electorate=715 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/4Dcq2JZbSXWCGtHQjjRENM/b778ab9b5eb34365b46adbd47f981573/Kosningask%C3%83_rsla_H%C3%83_rg%C3%83_rsveit_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Langanesbyggð]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Mateusz Swierczewski || 118 || 46,1 |- | Jóhann Hafberg Jónasson || 115 || 44,9 |- | Júlíus Þröstur Sigurbjartsson || 103 || 40,2 |- | Christina Elisabeth Merkel || 93 || 36,3 |- | Ólína Ingibjörg Jóhannesdóttir || 91 || 35,5 |- | Sigurður Ragnar Kristinsson || 91 || 35,5 |- | Sigurður Þór Guðmundsson || 83 || 32,4 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 256 || 97,3 |- | Auð atkvæði || 4 || 1,5 |- | Ógild atkvæði || 3 || 1,1 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''263''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''454'' || ''57,9'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/2dGaCNbvWtt3LiMKWguO9h/e515f3e667b003e3098787c026da2bf6/Kosningask%C3%83_rsla_Langanesbygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 454 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því. ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=Strönd til framtíðar (H) |cand2=Ólafur Rúnar Ólafsson |votes2=100 |seats2=2 |sc2= |party3=Samstaða (S) |cand3=Sigríður Ingibjörg Stefánsdóttir |votes3=67 |seats3=1 |sc3= |party1=Ströndungur (Ö) |cand1=Bjarni Þór Guðmundsson |votes1=121 |seats1=2 |sc1= |blank=4 |invalid=3 |electorate=377 }} ===[[Grýtubakkahreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Gísli Gunnar Oddgeirsson || 164 || 84,5 |- | Þorgeir Rúnar Finnsson || 135 || 69,6 |- | Inga María Sigurbjörnsdóttir || 129 || 66,5 |- | Árni Páll Jóhannsson || 74 || 38,1 |- | Ingólfur Kr. Ásgeirsson || 71 || 36,6 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 194 || 99,5 |- | Auð atkvæði || 1 || 0,5 |- | Ógild atkvæði || 0 || 0,0 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''195''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''281'' || ''69,4'' |- | colspan=3 | Heimild [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3fUaaCn0VnroiRxj4RNh9z/16626462cac4912507583288aed6e56b/Kosningask%C3%83_rsla_Gr%C3%83_tubakkahreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 281 og voru þeir allir í kjöri. ===[[Tjörneshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Tjörneslistinn (T) |cand1=Aðalsteinn Jóhannes Halldórsson |votes1= |seats1=5 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B) |cand4=Þuríður Lillý Sigurðardóttir |votes4=505 |seats4=2 |sc4=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkur]] (D) |cand1=Ragnar Sigurðsson |votes1=749 |seats1=3 |sc1=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkur]] (M) |cand3=Hrafn Bjarnason |votes3=618 |seats3=2 |sc3=+2 |party2=[[Samfylkingin|Samfylking og annað félagshyggjufólk]] (S) |cand2=Stefán Þór Eysteinsson |votes2=707 |seats2=2 |sc2=+2 |blank=57 |invalid=3 |electorate=3972 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/XjfIo9KErDjMp53HqvCUv/29c8261f85bd90420cc4df440e240bcf/Kosningask%C3%83_rsla_Fjar%C3%83_abygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Múlaþing]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Jónína Brynjólfsdóttir |votes2=619 |seats2=3 |sc2= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Berglind Harpa Svavarsdóttir |votes1=773 |seats1=4 |sc1=+1 |party5=Austurlistinn/Viðreisn Múlaþingi (L) |cand5=Hólmfríður Rut Einarsdóttir |votes5=287 |seats5=1 |sc5=-1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Lárus Bjarnason |votes4=378 |seats4=1 |sc4= |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|VG og óháð]] (V) |cand3=Ásrún Mjöll Stefánsdóttir |votes3=498 |seats3=2 |sc3= |blank=65 |invalid=10 |electorate=3951 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/1oxKrQXLIzGhDXvIv2tV9C/b020ff0179ffeb940c06bf14e25c66b1/Kosningask%C3%83_rsla_M%C3%83%C2%BAla%C3%83_ing_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Sterk Stoð (O) |cand1=Íris Edda Jónsdóttir |votes1= |seats1=7 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ===[[Fljótsdalshreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Halla Auðunardóttir || 58 || 90,6 |- | Guðni Jónsson || 47 || 73,4 |- | Þórhallur Jóhannsson || 30 || 46,9 |- | Lárus Heiðarsson || 28 || 43,8 |- | Helga Eyjólfsdóttir || 27 || 42,2 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 64 || 95,1 |- | Auð og ógild atkvæði || 3 || 1,6 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''67''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''96'' || ''69,8'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3M04uFpF65gkqkhf9QfFjj/7eabf5f76515c02ccb8ff9936c584936/Kosningask%C3%83_rsla_Flj%C3%83_tsdalshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 96 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan þrjá sem sérstaklega höfðu skorast undan því. Tveir urðu jafnir í 5. og 6. sæti með 27 atkvæði og var þá notast við hlutkesti til að ákveða hvor yrði aðalmaður í sveitarstjórn. ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Matthías Bjarnason |votes2=1309 |seats2=2 |sc2= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Heiðrún Kristmundsdóttir |votes4=481 |seats4=1 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Bragi Bjarnason |votes1=3332 |seats1=6 |sc1= |party3=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand3=Sigurjón Vídalín Guðmundsson |votes3=1184 |seats3=2 |sc3= |blank=200 |invalid=23 |electorate=9567 }} ===[[Vestmannaeyjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Eyþór Harðarson |votes1=1422 |seats1=5 |sc1=+1 |party3=Eyjalistinn (E) |cand3=Arndís María Kjartansdóttir |votes3=488 |seats3=2 |sc3= |party2=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand2=Jón Þór Guðjónsson |votes2=643 |seats2=2 |sc2=+2 |blank=84 |invalid=12 |electorate=3540 }} ===[[Hveragerðisbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B) |cand3=Marta Rut Ólafsdóttir |votes3=295 |seats3=1 |sc3=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Ingimar Guðmundsson |votes1=869 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=Okkar Hveragerði (O) |cand2=Lárus Jónsson |votes2=559 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Samfylkingin|Samfylking og óflokksbundin]] (S) |cand4=Birgitta Ragnarsdóttir |votes4=256 |seats4=1 |sc4=+1 |blank=5 |invalid=20 |electorate=2566 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/rgG3ismKxOuczpFzzqX7V/b955c15b767061f1e9f1d68ec1350c0f/Kosningask%C3%83_rsla_Hverager%C3%83_isb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Samfylkingin|Samfylking og félagar]] (S) |cand2=Gunnsteinn R Ómarsson |votes2=474 |seats2=2 |sc2=+2 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Grétar Ingi Erlendsson |votes1=1070 |seats1=5 |sc1=+1 |blank=29 |invalid=0 |electorate=2212 }} ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og stuðningsmenn]] (B) |cand1=Hjalti Þór Vignisson |votes1=623 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Gauti Árnason |votes2=361 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=Kex framboð (K) |cand4=Eyrún Fríða Árnadóttir |votes4=187 |seats4=1 |sc4=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Reynir Ásgeirsson |votes3=219 |seats3=1 |sc3=+1 |blank=19 |invalid=12 |electorate=1922 }} ===[[Rangárþing eystra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand2=Rafn Bergsson |votes2=320 |seats2=2 |sc2=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og aðrir lýðræðissinnar]] (D) |cand1=Anton Kári Halldórsson |votes1=624 |seats1=4 |sc1=+1 |party3=N-listinn (N) |cand3=Tómas Birgir Magnússon |votes3=189 |seats3=1 |sc3=- |blank=9 |invalid=3 |electorate=1547 }} ===[[Rangárþing ytra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Á-listinn (Á) |cand1=Eggert Valur Guðmundsson |votes1=574 |seats1=4 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listi sjálfstæðismanna]] (D) |cand2=Ingvar Pétur Guðbjörnsson |votes2=545 |seats2=3 |sc2= |blank=36 |invalid=8 |electorate=1518 }} ===[[Bláskógabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=T listi (T) |cand1=Helgi Kjartansson |votes1=456 |seats1=5 |sc1= |party2=Þ listi (Þ) |cand2=Anna Greta Ólafsdóttir |votes2=210 |seats2=2 |sc2= |blank=13 |invalid=4 |electorate=990 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3lsH8RcfwiMeBjwbzneUAV/c26c1988f0e69f02c7e6eb60d67b5648/Kosningask%C3%83_rsla_Bl%C3%83_sk%C3%83_gabygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Hrunamannahreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Jón Bjarnason |votes1=329 |seats1=3 |sc1= |party2=L-listinn (L) |cand2=Daði Geir Samúelsson |votes2=171 |seats2=2 |sc2= |blank=9 |invalid=3 |electorate=678 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/37vQ4P2rxlUGOUbNI7GY0m/47bc3e00649e040e754201eae0c46191/Kosningask%C3%83_rsla_Hrunamannahreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Flóahreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Framfaralistinn (I) |cand1=Árni Eiríksson |votes1=357 |seats1=4 |sc1= |party2=T listinn (T) |cand2=Almar Sigurðsson |votes2=108 |seats2=1 |sc2= |blank = 9 |invalid= 5 |electorate=568 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3xJJeONahD7MNonlZBBLxd/702a2b186c84a03ea895e61b37567041/Kosningask%C3%83_rsla_Fl%C3%83_ahreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Mýrdalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=A fyrir alla (A) |cand2=Anna Huld Óskarsdóttir |votes2=170 |seats2=2 |sc2= |party1=Samfélagið (Z) |cand1=Björn Þór Ólafsson |votes1=236 |seats1=3 |sc1= |blank=10 |invalid=1 |electorate=666 |source= [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3OWnhVgmH01igyN6XnPQz7/89981f8bbe028a7fefa3e58501015814/Kosningask%C3%83_rsla_M%C3%83_rdalshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Uppbygging (E) |cand1=Gunnar Örn Marteinsson |votes1=179 |seats1=2 |sc1= |party2=Samvinnulistinn (L) |cand2=Haraldur Þór Jónsson |votes2=240 |seats2=3 |sc2= |blank=2 |invalid=3 |electorate=496 }} ===[[Skaftárhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Sveinn Hreiðar Jensson |votes1=199 |seats1=3 |sc1=+2 |party2=Öflugt samfélag (Ö) |cand2=Jóhannes Gissurarson |votes2=121 |seats2=2 |sc2=-2 |blank=6 |invalid=4 |electorate=454 }} ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Framboðslisti um öflugt samfélag í vaxandi sveitarfélagi (A) |cand1=Guðmundur Finnbogason |votes1=309 |seats1=4 |sc1= |party2=Betri sveit - fyrir okkur öll (Ö) |cand2=Andrés Bertelsen |votes2=154 |seats2=1 |sc2= |blank=9 |invalid=1 |electorate=584 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/5K1mcl6WEm6rxss1v0KOJ/a4c399a305358a50cad9e6c4a5b2e8b3/Kosningask%C3%83_rsla_Gr%C3%83_msnes-_og_Grafningshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Ásahreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Ísleifur Jónasson|| 86 || 68,8 |- | Helga Björg Helgadóttir || 86 || 68,8 |- | Kristín Hreinsdóttir || 72 || 57,6 |- | Gréta Vilborg Guðmundsdóttir || 47 || 37,6 |- | Emil Þórðarson || 46 || 36,8 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 125 || 98,4 |- | Ógild atkvæði || 0 || 1,6 |- | Auð atkvæði || 2 || 1,6 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''127''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''224'' || ''56,7'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/79bwfPRXUwXCqmWze6knbP/757eece51fdd723c3d55af8b19f47dbf/Kosningask%C3%83_rsla_%C3%83_sahreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 224 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] iwiu704ad7utqlmv6rw63igj71hve00 0 183373 1965242 1887238 2026-06-03T06:27:08Z Ziv 102822 ([[c:GR|GR]]) [[File:The City of Newport Beach July 2014 photo D Ramey Logan.jpg]] → [[File:The City of Newport Beach July 2014 photo Don Ramey Logan.jpg]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] · Request from the original uploader 1965242 wikitext text/x-wiki {{Sýslur Bandaríkjanna | nafn = Orange | mynd = The City of Newport Beach July 2014 photo Don Ramey Logan.jpg | mynd_texti = Loftmynd af [[Newport Beach]] | viðurnefni = | stofnun = {{Upphafsdagur og aldur|1889|8|1}} | höfuðstaður = [[Santa Ana (Kaliforníu)|Santa Ana]] | stærsta_byggð = {{Plainlist| * [[Anaheim]] (mannfjöldi) * [[Irvine (Kaliforníu)|Irvine]] (svæði) }} | heild_km2 = 2.460 | land_km2 = 2.070 | vatn_km2 = 410 | mannfjöldi_2020 = 3.186.989 | mannfjöldi_2023 = 3.135.755 | mannfjöldi_heimild = <ref name="pop">{{cite web|url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/orangecountycalifornia|title=QuickFacts - Orange County, California|publisher=[[United States Census Bureau]]|access-date=2024-11-11}}</ref> | tímabelti1 = [[Kyrrahafstími|PST]] | tímabelti1_utc = −08:00 | sumartími1 = [[Kyrrahafstími|PDT]] | sumartími1_utc = −07:00 | póstnúmer = | svæðisnúmer = 562, 657/714, 949 }} '''Orange-sýsla''' (enska: ''Orange County'') er [[Sýslur í Bandaríkjunum|sýsla]] í suðurhluta [[Kalifornía|Kaliforníu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Íbúafjöldinn árið 2020 var 3.186.989.<ref name="pop" /> Þrjár fjölmennustu borgir sýslunnar eru [[Anaheim]], [[Santa Ana (Kaliforníu)|Santa Ana]] og [[Irvine (Kaliforníu)|Irvine]]. Höfuðstaður sýslunnar er Santa Ana. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{Commons||Orange-sýslu}} * {{Opinber vefsíða}} {{Kalifornía}} {{stubbur|Bandaríkin}} [[Flokkur:Sýslur í Kaliforníu]] 7ju24xp4q4e1kx7thsx9wbl27ppm3jl 0 185591 1965234 1965068 2026-06-02T23:38:06Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1965234 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk deluxe 1991.png|thumb|right|Plötuumslag ''Deluxe''.]] '''Deluxe''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 3. breiðskífa Nýdanskrar og inniheldur ellefu lög. Platan kom út árið [[1991]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1753474?iabr=on|title=Deluxe Nýdönsk|date=1991-11-03|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=20|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1756024?iabr=on|title=Hlý, náttúrulega og skemmtileg |date=1991-12-12|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=54|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4533623?iabr=on|title=Okkur finnst ekki leiðinlegt að vera til |date=1991-11-28|publisher=[[Vikan]]|page=54|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2593041?iabr=on|title=Hringferðirnar farnar að hafa sitt að segja |date=1991-12-21|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=50|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-05}}</ref> Upptökur fóru fram í Hljóðrita 2. - 9. september 1991. == Lagalisti == {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Sól | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:08 |- | 2 | Landslag skýjanna | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:18 |- | 3 | Erfitt en gaman | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:42 |- | 4 | Stjörnuryk | Jón | Jón | style="text-align:right;" | 03:57 |- | 5 | Alelda | Jón, Daníel Ágúst | Jón, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:44 |- | 6 | Gyðjan | Stefán | Daníel Ágúst, Jón, Stefán | style="text-align:right;" | 02:48 |- | 7 | Deluxe | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 05:16 |- | 8 | Ríki konunganna | Stefán | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:35 |- | 9 | Nautn | Jón, Daníel Ágúst | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:20 |- | 10 | Ást mín á þér | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:44 |- | 11 | Svefninn laðar | Jón | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:47 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 41:44 |} == Aðilar == '''Nýdönsk''' *[[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] - söngur, bassi, kassagítar *Ólafur Hólm Einarsson - trommur, slagverk, pákur, raddir *[[Daníel Ágúst Haraldsson]] - söngur *[[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hljómborð, raddir *Stefán Hjörleifsson - gítarar, mandólín, raddir '''Upptökur''' *Upptökur og hljóðblöndun: [[Sigurður Bjóla]] == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/66 Deluxe]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} á hljodsafn.is [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1991]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] kww0dle01ydkpt2ikvrlu1tup2ft4q8 0 185595 1965239 1965069 2026-06-03T02:32:26Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1965239 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hulstur nydonsk ekki er a allt kosid.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Ekki er á allt kosið''.]] '''Ekki er á allt kosið''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 1. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 9 lög. Platan kom út árið [[1989]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2565982?iabr=on|title=Gamaldags hljómsveitarplata|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=25|date=1989-12-09|access-date=2025-03-29|via=[[Tímarit.is]]}}{{open access}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2564637?iabr=on|title=Við áttum bara að skila góðri plötu |date=1989-11-04|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=16|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1715281?iabr=on|title=Metnaður |date=1989-12-24|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=23|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref>.Þegar platan var gefin út á [[Geisladiskur|geisladisk]] innihélt hún 10. lagið, "Strákarnir stofnuðu hljómsveit". Upptökur á plötunni fóru fram í Glaðheimum. == Lagalisti == {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Skjaldbakan | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:48 |- | 2 | Skýmir | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:25 |- | 3 | Apaspil | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:47 |- | 4 | Eplatré | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:50 |- | 5 | Fram á nótt | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 02:42 |- | 6 | Vetur konungur | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 06:17 |- | 7 | Hjálpaðu mér upp | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:00 |- | 8 | Eru ekki allir í stuði | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Valdimar | style="text-align:right;" | 06:32 |- | 9 | Ekki er á allt kosið | Björn Jörundur, Einar | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 06:09 |- | 10 | Strákarnir stofnuðu hljómsveit <small>(aukalag)</small> | Nýdönsk | Nýdönsk | style="text-align:right;" | 05:32 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 49:26 |} == Aðilar == '''Nýdönsk''' *[[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] - söngur, bassi, kassagítar, raddir *Ólafur Hólm Einarsson - trommur, slagverk, raddir *[[Daníel Ágúst Haraldsson]] - söngur, raddir *Valdimar Bragi Bragason - gítarar *Einar Sigurðsson - píanó, rhodes '''Aðstoð''' *Einar Bragi Bragason - saxófónn í "Eplatré" *Helgi Guðmundsson - munnharpa í "Vetur konungur" *[[Eva Ásrún Albertsdóttir]] - bakrödd í "Vetur konungur" *Erna Þórarinsdóttir - bakrödd í "Vetur konungur" *[[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hammondorgel í "Hjálpaðu mér upp", "Eru ekki allir í stuði", "Ekki er á allt kosið" og "Strákarnir stofnuðu hljómsveit". Raddir í "Hjálpaðu mér upp" og "Strákarnir stofnuðu hljómsveit" *[[Björgvin Gíslason]] - sítar í "Eru ekki allir í stuði" *Stefán Örn Arnarson - selló í "Ekki er á allt kosið" '''Upptökur''' *Upptökumaður: Ólafur Halldórsson *Stjórn upptöku: [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] og Rafn Jónsson == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/67 Ekki er á allt kosið] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250329093429/https://hljodsafn.is/albumDisplay/67 |date=2025-03-29 }} á hljodsafn.is [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 1989]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] nw0vvg6t9tt0w0lpqq8m7m603dj38ns 0 185699 1965306 1964978 2026-06-03T11:42:26Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1965306 wikitext text/x-wiki '''Gauragangur''' er hljómplata með tónlist úr samnefndum söngleik eftir Ólaf Hauk Símonarson sem kom út árið 1994.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/issue/446503?iabr=on|title=Leikskrár Þjóðleikhússins - Gauragangur |date=1994-02-11.|publisher=[[Þjóðleikhúsið]]|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3539967?iabr=on|title=Rokkaður gauragangur |date=1994-01-27.|publisher=[[Pressan]]|page=12B|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-29}}</ref> Íslenska hljómsveitin [[Nýdönsk]] sá um tónlistina en textar voru eftir Ólaf Hauk Símonarson. Platan inniheldur 17 lög.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2623511?iabr=on|title=Fyrirtaks gauragangur |date=1994-02-24.|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=30|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1810259?iabr=on|title=Nýdanskur Gauragangur |date=1994-07-15.|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=18|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref> == Lagalisti == # Þeir deyja ungir sem guðirnir elska (2:20) # Algjör ormur (2:08) # Komdu til Raf (3:00) # Eldur í nefi skólastjórans (0:37) # Ský í buxum (Með kveðju til Majakovskis) (2:55) # Margur verður af aurum api (2:29) # Rómeó og Júlía (2:37) # Hreystikallið (2:12) # Er hann sá rétti? (4:01) # Klofstuttir karlar (1:37) # Svik og tryggð (2:45) # Málum bæinn rauðann (3:27) # Skál fyrir Þorláki (2:19) # Kennararaunir (2:56) # Ógleði (3:13) # Óskalag sjómanna (0:42) # Barngóði hrægammurinn (3:33) == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/68 Gauragangur]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} á hljodsafn.is [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1994]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] bm5954hd1uia290q2cbpejlgookvbcb 0 186059 1965278 1912761 2026-06-03T10:48:23Z Makenzis 56151 1965278 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Boavista Futebol Clube | mynd = [[File:Standard de Liège (ancien logo).svg|150px]] | Stytt nafn = Boavista | Gælunafn = ''Os Axadrezados'': Þeir köflóttu | Stofnað =1903 | Leikvöllur =[[Estádio do Bessa]] | Stærð = 28.263 | Deild =[[Primeira Liga]] | pattern_la1 = _boavistafc2223h | pattern_b1 = _boavistafc2223h | pattern_ra1 = _boavistafc2223h | pattern_sh1 = _boavistafc2223h | pattern_so1 = _boavistafc2223h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = 000000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _boavistafc2223a | pattern_b2 = _boavistafc2223a | pattern_ra2 = _boavistafc2223a | pattern_sh2 = _boavistafc2223a | pattern_so2 = _boavistafc2223a | leftarm2 = FFEE00 | body2 = FFEE00 | rightarm2 = FFEE00 | shorts2 = FFEE00 | socks2 = FFEE00 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | current = 2023–24 Boavista F.C. season }} '''Boavista Futebol Clube''' betur þekkt sem '''Boavista''' er portúgalskt íþróttafélag frá [[Boavista]]-hverfi [[Porto]]. Félagið leikur í [[Primeira Liga|efstu deild portúgalska deildastigans]], en hana hefur félagið unnið einu sinni, tímabilið 2000-2001. Enginn Íslendingur hefur leikið með Boavista.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/boavista-porto-fc/startseite/verein/2503|title=Boavista FC - Club profile|website=www.transfermarkt.com|language=en|access-date=2025-04-22}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur: Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur: Stofnað 1903]] qgqe6k6h67nrfs6vg7f2ej1yif2vj4z 1965279 1965278 2026-06-03T10:48:33Z Makenzis 56151 1965279 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Boavista Futebol Clube | mynd = [[File:Standard de Liège (ancien logo).svg|150px]] | Stytt nafn = Boavista | Gælunafn = ''Os Axadrezados'': Þeir köflóttu | Stofnað =1903 | Leikvöllur =[[Estádio do Bessa]] | Stærð = 28.263 | Deild = | pattern_la1 = _boavistafc2223h | pattern_b1 = _boavistafc2223h | pattern_ra1 = _boavistafc2223h | pattern_sh1 = _boavistafc2223h | pattern_so1 = _boavistafc2223h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = 000000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _boavistafc2223a | pattern_b2 = _boavistafc2223a | pattern_ra2 = _boavistafc2223a | pattern_sh2 = _boavistafc2223a | pattern_so2 = _boavistafc2223a | leftarm2 = FFEE00 | body2 = FFEE00 | rightarm2 = FFEE00 | shorts2 = FFEE00 | socks2 = FFEE00 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | current = 2023–24 Boavista F.C. season }} '''Boavista Futebol Clube''' betur þekkt sem '''Boavista''' er portúgalskt íþróttafélag frá [[Boavista]]-hverfi [[Porto]]. Félagið leikur í [[Primeira Liga|efstu deild portúgalska deildastigans]], en hana hefur félagið unnið einu sinni, tímabilið 2000-2001. Enginn Íslendingur hefur leikið með Boavista.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/boavista-porto-fc/startseite/verein/2503|title=Boavista FC - Club profile|website=www.transfermarkt.com|language=en|access-date=2025-04-22}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur: Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur: Stofnað 1903]] jdpqzqnelj7l7scekki9593zs9xmifw 0 186063 1965281 1912676 2026-06-03T10:49:04Z Makenzis 56151 1965281 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Clube de Futebol Os Belenenses | mynd = | Stytt nafn = Belenenses | Gælunafn = ''A Crus de Cristo'': Kross Krists | Stofnað =1919 | Leikvöllur =[[Estádio do Restelo]] | Stærð = 19.856 | Deild =[[Liga 3]] | pattern_la1 = _belenenses1718h | pattern_b1 = _belenenses1718h | pattern_ra1 = _belenenses1718h | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _belenenses1718a | pattern_b2 = _belenenses1718a | pattern_ra2 = _belenenses1718a | leftarm2 = 0000FF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = 0000FF | shorts2 = 0022FF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _belenenses1718t | pattern_b3 = _belenenses1718t | pattern_ra3 = _belenenses1718t | leftarm3 = 0000FF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = 0000FF | shorts3 = 000066 | socks3 = 000066 | Sponsors = ERP Portugal<br />Novo Verde<br />[[Kuboo Self-Storage]]<br />AIFE<br />Sada Motors }} '''Clube de Futebol Os Belenenses''', einnig þekkt sem '''Belenenses''', er portúgalskt knattspyrnulið frá [[Belém, Lissabon|Belém]]<nowiki/>-hverfi í [[Lissabon]]. Félagið var stofnað árið [[1919]] og hefur unnið [[Primeira Liga|efstu deild]] í [[Portúgal]] einu sinni, tímabilið 1945-1946, en nú leikur það í þriðju efstu deild, eftir fall úr annarri deild tímabilið 2023-2024. Tveir Íslendingar hafa leikið með félaginu, þeir [[Helgi Valur Daníelsson]] og [[Eggert Gunnþór Jónsson]]. <ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/cf-os-belenenses/startseite/verein/68608|title= Transfermarkt: Belenenses|website=www.transfermarkt.com|language=en|access-date=2025-04-21}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur: Portúgölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur: Stofnað 1919]] go8brrb7cx7tlshwe5fy5cbjo92lj0e 0 189218 1965222 1959158 2026-06-02T19:28:36Z IvanScrooge98 45173 /* */ +pron 1965222 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | name = Hakeem Olajuwon | image = Nigerian President Buhari Stands With Secretary Kerry, U.S. Delegation After They Attended His Inauguration Ceremony (cropped).jpg | caption = Olajuwon árið 2015 | width = | height_cm = 213 | weight_kg = 116 | birth_date = {{fæðingardagur og aldur|1963|1|21}} | birth_place = [[Lagos]], [[Nígería]] | nationality = Nígerískur, bandarískur | national_team = {{flagdeco|USA}} [[Bandaríska karlalandsliðið í körfuknattleik|Bandaríkin]] | college = Houston (1981–1984) | draft_year = 1984 | draft_round = 1 | draft_pick = 1 | draft_team = [[Houston Rockets]] | career_start = 1984 | career_end = 2002 | career_position = Miðherji | career_number = 34 | years1 = 1984–2001 | team1 = [[Houston Rockets]] | years2 = 2001–2022 | team2 = [[Toronto Raptors]] | stats_league = NBA | stat1label = SStig | stat1value = 26.946 (21,8) | stat2label = Fráköst | stat2value = 13.747 (11,1) | stat3label = Varin skot | stat3value = 3.830 (3,1) }} '''Hakeem Abdul Olajuwon''' ({{audio|Hakeem Abdul Olajuwon.wav|}}; fæddur 21. janúar 1963), kallaður „'''Draumurinn'''“, er nígerískur og bandarískur fyrrum körfuknattleiksmaður. Hann lék 18 ár í [[NBA|NBA-deildinni]], þar af 17 ár með [[Houston Rockets]] þar sem hann vann NBA titilinn árin 1994 og 1995. Hann var valinn verðmætasti leikmaður deildarinnar árið 1994.<ref name="britannica">{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Hakeem-Olajuwon|title=Hakeem Olajuwon {{!}} Biography, Stats, & Facts {{!}} Britannica|date=2025-05-02|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> Olajuwon var fæddur í Nígeríu en flutti sem unglingur til Bandaríkjanna til að stunda nám við [[Háskólinn í Houston|háskólann í Houston]] ásamt því að spila með körfuboltaliði skólans. Hann fékk seinna bandarískan ríkisborgararétt og lék með [[Bandaríska karlalandsliðið í körfuknattleik|Bandaríska landsliðinu]] á [[Ólympíuleikarnir|Ólympíuleikunum]] árið 1996 og vann þar gull.<ref name="britannica"/> ==Titlar== ===Háskóli=== *'''NCAA''' **Tap í úrslitum (2): 1983, 1984 ===Félagslið=== *'''[[NBA|NBA-deildin]]''' **Meistari (2): 1994, 1995 **Tap í úrslitum: 1986 *'''[[McDonald's meistaramótið]]''' **Meistari: 1995 ===Landslið=== *'''[[Ólympíuleikarnir]]''' **Gull: 1996 ==Tilvísanir== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Olajuwon, Hakeem}} {{f|1963}} [[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksmenn]] [[Flokkur:Bandarískir Ólympíuverðlaunahafar]] [[Flokkur:NBA leikmenn]] [[Flokkur:Nígerískir körfuknattleiksmenn]] tuv49dyz4gb154idcyr3u8r1xg3jsyz 0 190272 1965200 1952546 2026-06-02T13:51:11Z TKSnaevarr 53243 1965200 wikitext text/x-wiki {{Leikrit|titill=Jesus Christ Superstar|höfundur= [[Andrew Lloyd Webber]] (tónlist)<br>[[Tim Rice]] (texti)|dags_frumsýning=12. október 1971|name=Súperstar|sögusvið=[[Jerúsalem]]|tegund=[[Rokkópera]]|persónur={{ubl| * [[Jesús Kristur|Jesús]] * [[Júdas Ískaríot|Júdas]] * [[María Magdalena]] * [[Pontíus Pílatus]] * [[Kaífas]] * [[Annas]] * [[Pétur postuli|Pétur]] * [[Símon vandlætari|Símon oftrúaði]] * [[Heródes Antípas|Heródes konungur]] }}|mynd=Jesus Christ Superstar at Neil Simon Theatre in Broadway.jpg|plakat=|myndatexti=Auglýsingaskilti fyrir ''Súperstar'' á [[Broadway]] í [[New York-borg|New York]].}} '''''Súperstar''''' (enska: ''Jesus Christ Superstar'') er [[rokkópera]] með tónlist eftir [[Andrew Lloyd Webber]] og texta eftir [[Tim Rice]]. Saga hennar er lauslega byggð á [[Píslarsagan|píslarsögunni]] í [[guðspjöll]]um [[Nýja testamentið|nýja testamentsins]]. Í verkinu er fjallað um sálarlíf [[Jesús|Jesú Krists]] og annarra persóna, einkum [[Júdas Ískaríot|Júdasar]], sem er ósáttur við það hvernig Jesús leiðir lærisveina sína. Texti rokkóperunnar einkennist af nútímalegum stílbrigðum, viðhorfum og slanguryrðum, auk þess sem talsvert er um hæðnar tilvísanir í nútímalíf í umfjöllun verksins um pólitíska atburði. Í uppsetningum og kvikmynduðum útgáfum verksins er því mikið um vísvitandi tímaskekkjur. Höfundar ''Súperstar'' gátu í fyrstu ekki aflað stuðnings fyrir sviðssetningu verksins og gáfu það því upphaflega út sem konseptplötu árið 1970. Platan naut strax mikilla vinsælda, sem leiddu til þess að verkið var sett á svið sem leiksýning á [[Broadway]] árið 1971. Árið 1980 hafði söngleikurinn halað inn meira en 237 milljónum bandaríkjadala á heimsvísu.<ref>{{cite news |title=London's Longest-Running Musical To Close |url=https://www.newspapers.com/newspage/107621009/ |access-date=8 June 2020 |work=[[The Indianapolis Star]] |date=20 August 1980 |page=25}}</ref> Verkið var samfleytt í sýningu í átta ár í London frá 1972 til 1980 og var langlífasti söngleikur í sögu [[West End-leikhús|West End]] þar til ''[[Cats]]'' sló metið árið 1989.<ref>{{cite book|title=The Megamusical|url=https://archive.org/details/megamusical0000ster|first=Jessica|last=Sternfeld|year=2006|publisher=[[Indiana University Press]]|isbn=978-0-253-34793-0|page=[https://archive.org/details/megamusical0000ster/page/168 169]}}</ref> == Söguþráður == ===Fyrsti þáttur=== [[Júdas Ískaríot]], einn [[Postuli|lærisveinanna tólf]], óttast að fylgismenn [[Jesús|Jesú]] séu að ganga of langt og að [[Rómaveldi]] kunni brátt að líta á þá sem ógn og beita hervaldi til að bæla hreyfinguna niður („Paradís“). Hinir lærisveinarnir bíða þess með eftirvæntingu að halda til [[Jerúsalem]] með Jesú og spyrja hann um fyrirætlanir hans en Jesús segir þeim að hafa ekki áhyggjur af framtíðinni. Á meðan reynir [[María Magdalena]] að hjálpa Jesú að slaka á. Júdas ráðleggur Jesú að forðast Maríu þar sem samband við vændiskonu kynni að þykja í ósamræmi við boðskap hans og að vera notað til að koma höggi á hann. Jesús ávítar Júdas og segir honum að dæma ekki aðra nema hann sé sjálfur syndlaus. Jesús álasar síðan lærisveinunum og segir engum þeirra í raun vera annt um hann („Hvað herma flugufregnir?/Furðulegir hlutir“). María hughreystir Jesú á meðan hún ber smyrsli á hann. Júdas kvartar yfir því að það hefði mátt verja peningunum sem notaðir voru að kaupa smyrslin til að koma fátæku fólki til hjálpar. Jesús svarar því að þau hafi ekki ráð á að binda enda á fátækt og að þau ættu að njóta þess munaðar sem þau eiga á meðan þau geta („Engu er að kvíða“). Á meðan boðar [[Kaífas]], æðstiprestur Ísraels, saman [[Farísear|farísea]] og presta. Líkt og Júdas óttast þeir að Rómverjar muni líta á söfnuð Jesú sem ógn og að saklausir Gyðingar muni líða fyrir gagnaðgerðir þeirra. Kaífas kemst að þeirri niðurstöðu að taka verði Jesú af lífi til þess að bjarga þjóðinni („Líflátum hann“). Þegar Jesús og lærisveinar hans ganga við mikinn fögnuð inn í Jerúsalem mætir Kaífas þeim og krefst þess að hann sendi fólkið heim. Jesús heilsar fólkinu í staðinn („Hósanna“). [[Símon vandlætari|Símon oftrúaði]] hvetur Jesú til að leiða mannfjöldann í uppreisn gegn Róm og taka sjálfum sér alræðisvald („Söngur Símons oftrúaða“). Jesús hafnar þessu og segir engan fylgismanna sinna kunna skil á raunverulegu valdi. [[Pontíus Pílatus]], landstjóra Júdeu, dreymir draum þar sem hann hittir Galíleumann og er síðan kennt um það er æstur múgur tekur manninn af lífi („Draumur Pílatusar“). Jesús kemur að musteri borgarinnar og sér að það er notað sem markaður. Jesús bregst reiður við og rekur burt alla víxlara og kaupmenn úr musterinu. Hópur [[holdsveiki]]sjúklinga biður Jesú að lækna þá. Þeim fjölgar sífellt og Jesús, sem er ofurliði borinn, flýr frá þeim („Musterið“). María Magdalena syngur yfir Jesú á meðan hann sofnar („Engu er að kvíða (endurtekning)“). Á meðan Jesús sefur viðurkennir María að hún er ástfangin af honum og að það hræði hana („Á ég ást mína að játa?“) Júdas fer á fund faríseanna og býðst til að hjálpa þeim að handtaka Jesú þar sem Jesús sé orðinn stjórnlaus og myndi sjálfur telja þetta best. Farísearnir bjóða Júdasi þrjátíu silfurskildinga fyrir verkið. Júdas neitar í fyrstu að þiggja féð en tekur við því eftir að Kaífas stingur upp á því að hann gæti gefið það fátækum („Bölvaður um alla eilífð/Blóðpeningar“). ===Annar þáttur=== Jesús [[Síðasta kvöldmáltíðin|borðar páskamáltíð með lærisveinum sínum]] en þeir drekka sig fulla og veita honum litla athygli. Hann biður þá að minnast sín en reiðist síðan yfir skilningsleysi þeirra og spáir því að [[Pétur postuli|Pétur]] muni afneita honum þrisvar sinnum og að annar lærisveinn muni svíkja hann síðar um kvöldið. Júdas játar að hann sé svikarinn og rýkur á dyr eftir að hafa ávítað Jesú fyrir að hafa enga áætlun („Síðasta kvöldmáltíðin“). [[Mynd:Paul Nicholas Allan Warren.jpg|thumb|right|[[Paul Nicholas]] í hlutverki Jesú árið 1972.]] Hinir lærisveinarnir sofna en Jesús fer inn í grasagarðinn [[Getsemane]] til að biðja. Hann viðurkennir fyrir Guði að hann sé þjakaður af efa um hvort verkefni hans geti heppnast og grátbiður um að sleppa við vofeiflegan dauðdaga sem hann veit að bíður hans. Þar sem hann fær ekki svar skilst Jesú að hann getur ekki lokið verki sínu á annan hátt og sættir sig við vilja Guðs („Grasagarðurinn“). Júdas birtist ásamt rómverskum dátum og sýnir þeim hver Jesús er með því að kyssa hann á kinnina. Þegar Jesús er tekinn til yfirheyrslu æðstaráðs Gyðinga senda Kaífas og prestarnir hann til Pílatusar („Handtakan“). Á meðan mætir Pétur þremur vitnum að handtöku Jesú og neitar fyrir þeim öllum að hann þekki Jesú. María bendir á að Jesús hafði séð þetta fyrir („Afneitun Péturs“). Pílatus spyr Jesú hvort hann sé konungur Gyðinga. Jesús svarar: „Það eru þín orð.“ Þar sem Jesús er frá [[Galílea|Galíleu]] afsalar Pílatus sér lögsögu yfir honum og sendir hann til [[Heródes Antípas|Heródesar konungs]] („Pílatus og Kristur“). Heródes hvetur Jesú til að sanna guðleika sinn með því að vinna kraftaverk en Jesús virðir hann að vettugi. Heródes reiðist og sendir hann aftur til Pílatusar („Söngur Heródesar“). María Magdalena, Pétur og lærisveinarnir minnast þess er þau kynntust Jesú fyrst og óska þess að þau gætu snúið aftur til tíðar vonar og friðar („Lifum allt að nýju“). Júdas er harmi sleginn vegna misþyrminganna á Jesú. Hann segir faríseunum að hann sjái eftir gerðum sínum og spáir því að hans verði minnst sem svikara um alla eilífð. Kaífas og Annas segja honum að hann hafi gert hið rétta. Júdas fleygir peningunum sem hann fékk greidda á gólfið og rýkur út. Hann bölvar Guði fyrir að notfæra sér hann og fyrirfer sér („Dauði Júdasar“). Við réttarhöld Jesú reynir Pílatus að yfirheyra Jesú en æstur múgur krefst þess að Jesús verði [[Krossfesting|krossfestur]]. Pílatus segir múgnum að Jesús hafi ekki framið neinn glæp og verðskuldi ekki dauðann en reynir að gera múgnum til geðs með því að láta húðstrýkja Jesú. Pílatus grátbiður Jesú að halda uppi málsvörnum en Jesús svarar því af vanmætti að Guð hafi þegar ákveðið framhaldið. Múgurinn krefst þess enn að Jesú verði líflátinn og Pílatus fellst loks á með semingi að krossfesta Jesú („Yfirheyrsla Pílatusar“). Á meðan Jesús bíður krossfestingar vitjar andi Júdasar hans og spyr hví Jesús hafi komið á jörðu á þessum tíma og stað og hvort þetta hafi í raun verið hluti af guðlegri áætlun („Súperstar“). Jesús er krossfestur, segir sín hinstu orð og deyr („Krossfestingin“). Lík Jesú er tekið niður af krossinum og lagt til hinstu hvílu („Jóhannes 19:41“). ==Aðalhlutverk== {| class="wikitable" |- !Persóna!![[Raddgerð]]!!Lýsing |- valign="top" | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|[[Jesús|Jesús Kristur]] | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|[[barítenór]] (A₂–A_♭4, [[falsettó]] að G₅) | Titilhlutverkið, leiðtogi [[Postuli |postulanna tólf]], kallaður „sonur Guðs“ og „konungur Gyðinganna“. |- valign="top" | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|[[Júdas Ískaríot|Júdas]] | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|[[tenór]] (B₂–B₄, falsettó E₅) | Einn tólf lærisveina Jesú sem hefur áhyggjur af hinum fátæku og af afleiðingum af frægð Jesú. |- valign="top" | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|{{nowrap|[[María Magdalena]]}} | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|{{nowrap|[[messósópran]] (F₃–E_♭5)}} | Fylgiskona Jesú sem verður ástfangin af honum. |- valign="top" | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|[[Pontíus Pílatus]] | style="text-align: left; vertical-align:middle;" |[[barítenór]] (A₂–B_♭4) | Landstjóri Rómverja í Júdeu sem sér sýn af krossfestingu Jesú í draumi og stendur brátt frammi fyrir sömu aðstæðum. |- valign="top" | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|[[Kaífas]] | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|[[Bassi (söngrödd)|bassi]]-[[barítenór]] (C♯₂–F₄) | Æðstiprestur og leiðtogi faríseanna sem líta á Jesú sem ógn gegn þjóðinni. |- valign="top" | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|[[Annas]] | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|[[kontratenór]] (G₃–D₅) | Annar prestur sem Kaífas fær til að líta á Jesú sem ógn. |- valign="top" | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|[[Pétur postuli|Pétur]] | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|[[barítenór]] (A₂–G₄) | Einn af tólf lærisveinum Jesú. Hann afneitar Jesú þrisvar nóttina eftir handtöku Jesú til að bjarga sjálfum sér. |- valign="top" | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|[[Símon vandlætari|Símon oftrúaði]] | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|[[tenór]] (G₃–B₄) | Einn af tólf lærisveinum Jesú. Hann hvetur Jesú til að fá stuðningsmenn sína til að grípa til vopna gegn Rómverjum. |- valign="top" | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|[[Heródes Antípas|Heródes konungur]] | style="text-align: left; vertical-align:middle;"|[[barítenór]] (B₂–G₄) | Konungur Galíleu. Jesús er framseldur til hans eftir að hann er fyrst tekinn til Pílatusar. |} == Lög == {{col-begin}} {{col-2}} '''Fyrsti þáttur''' * „Forleikur“ („Overture“) – Hljómsveit * „Paradís“ („Heaven on Their Minds“) – [[Júdas Ískaríot|Júdas]] * „Hvað herma flugufregnir?/Furðulegir hlutir“ („What's the Buzz/Strange Thing, Mystifying“) – [[Jesús]], Júdas, [[María Magdalena|María]] og [[Postuli|postularnir]] * „Engu er að kvíða“ („Everything's Alright“) – María, Júdas, Jesús, konur og postular * „Líflátum hann“ („This Jesus Must Die“) – [[Kaífas]], [[Annas]] og prestar * „Hósanna“ („Hosanna“) – Jesús, Kaífas og kór * „Söngur Símons oftrúaða“ („Simon Zealotes/Poor Jerusalem“) – [[Símon vandlætari|Símon]], Jesús og kór * „Draumur Pílatusar“ („Pilate's Dream“) – [[Pontíus Pílatus|Pílatus]] * „Musterið“ („The Temple“) – Jesús og kór * „Engu er að kvíða“ (endurtekning) – María og Jesús * „Á ég ást mína að játa?“ („I Don't Know How to Love Him“) – María * „Bölvaður um alla eilífð/Blóðpeningar“ („Damned for All Time/Blood Money“) – Júdas, Kaífas, Annas og kór {{col-2}} '''Annar þáttur''' * „Síðasta kvöldmáltíðin“ („The Last Supper“) – Jesús, Júdas og postular * „Grasagarðurinn“ („Gethsemane (I Only Want to Say)“) – Jesús * „Handtakan“ („The Arrest“) – Júdas, Jesús, [[Pétur postuli|Pétur]], postular, Kaífas, Annas og kór * „Afneitun Péturs“ („Peter's Denial“) – kona við eldinn, Pétur, hermaður, gamall maður og María * „Pílatus og Kristur“ („Pilate and Christ“) – Pílatus, Jesús, hermaður og kór * „Söngur Heródesar“ („King Herod's Song“) – [[Heródes Antípas|Heródes]] * „Lifum allt að nýju“ („Could We Start Again Please?“) – María, Pétur, postular og konur * „Dauði Júdasar“ („Judas' Death“) – Júdas, Kaífas, Annas og kór * „Yfirheyrsla Pílatusar“ („Trial Before Pilate“) – Pílatus, Kaífas, Jesús og kór * „Súperstar“ („Superstar“) – Júdas, sálarsystur og englar * „Krossfestingin“ („The Crucifixion“) – Jesus og kór * „Jóhannes 19:41“ („John Nineteen: Forty-One“) – Hljómsveit {{col-end}} ==Sýningar á Íslandi== ''Súperstar'' var sýnt, með undirtitlinum ''Jesús guð dýrlingur'', af [[Leikfélag Reykjavíkur|Leikfélagi Reykjavíkur]] í [[Austurbæjarbíó]]i árið 1972. [[Pétur Einarsson (f. 1940)|Pétur Einarsson]] leikstýrði verkinu og Níels Óskarsson þýddi textann á íslensku. Guðmundur F. Benediktsson fór með hlutverk Jesú og [[Pálmi Gestsson]] lék Júdas.<ref>{{Vefheimild|titill= Súperstar - Jesús guð dýrlingur|url=https://leikminjasafn.is/index.php?page=result&q=getLeiksyningDXO/1413|útgefandi=Leikminjasafn Íslands|skoðað=15. mars 2026}}</ref> Leikfélag Reykjavíkur setti verkið upp á ný árið 1995 á stóra sviði [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhússins]] í leikstjórn [[Páll Baldvin Baldvinsson|Páls Baldvins Baldvinssonar]] og íslenskri þýðingu eftir Emilíu Baldursdóttur og Hannes Örn Blandon. Pétur Örn Guðmundsson lék Jesú og [[Stefán Hilmarsson]] og Þór Breiðfjörð deildu með sér hlutverki Júdasar.<ref>{{Vefheimild|titill= Súperstar|url= https://leikminjasafn.is/index.php?page=result&q=getLeiksyningDXO/1412|útgefandi=Leikminjasafn Íslands|skoðað=15. mars 2026}}</ref> Verkið var sýnt (undir enska titlinum ''Jesus Christ Superstar'') í [[Borgarleikhúsið|Borgarleikhúsinu]] árið 2007 í leikstjórn [[Björn Hlynur Haraldsson|Björns Hlyns Haraldssonar]] og þýðingu [[Karl Ágúst Úlfsson|Karls Ágústs Úlfssonar]]. Hrafn „Krummi“ Björgvinsson lék Jesú og Jens Ólafsson lék Júdas.<ref>{{Vefheimild|titill= Jesus Christ Superstar|url= https://leikminjasafn.is/index.php?page=result&q=getLeiksyningDXO/2450|útgefandi=Leikminjasafn Íslands|skoðað=15. mars 2026}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Broadway-söngleikir]] [[Flokkur:Söngleikir eftir Andrew Lloyd Webber]] [[Flokkur:Söngleikir frumsýndir 1971]] 54gtfyeceoh2q2tevw6sncsrhbs7azg 0 191117 1965209 1964761 2026-06-02T14:46:05Z Masae 538 /* Ísland og Erkibiskupsdæmið í Bremen */ 1965209 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Wappen Erzbistum Bremen.png|thumb|alt=Skjaldarmerki erkibiskupsins í Bremen|Skjaldarmerki erkibiskupsins í Bremen]] [[Mynd:Erzbistum Bremen 1245–1517.png|thumb|alt=Bleiki og rauðleiti liturinn sýnir Erkibiskupsdæmið í (Hamborg-)Bremen frá árinu 1245 og fram að siðaskiptunum, eftir að hafa misst Norðurlönd og vígslubiskupdæmin í Eystrasaltsríkinum |Bleiki og rauðleiti liturinn sýnir Erkibiskupsdæmið í (Hamborg-)Bremen frá árinu 1245 og fram að siðaskiptunum, eftir að hafa misst Norðurlönd og vígslubiskupdæmin í Eystrasaltsríkinum ]] '''Erkibiskupsdæmið í Bremen''' (þýska: Erzbistum Bremen; latín: Archidioecesis Bremensis), einnig kallað '''Erkibiskupsdæmið Hamborg-Bremen''', var [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskt]] erkibiskupsdæmi innan [[Heilaga rómverska ríkið|Hins Heilaga rómverska ríki]]s frá um 787 til 1540. Eftir [[Siðaskiptin|siðaskiptin]] 1540 var það [[Lúterstrú|lúterskt]] erkibiskupsdæmi fram til 1648. Erkibiskupsdæmið var svo endanlega lagt niður með [[Vestfalski friðurinn|Vestfalska friðinum]] 1648. Þegar erkibiskupsdæmið var á hártindi náði það yfir alla þýsku Norðursjávarströndina, þar á meðal borgirnar [[Hamborg]] og [[Bremen]], auk [[Norðurlöndin|Norðurlanda]] og hluta af [[Eystrasaltslöndin|Eystrasaltslöndunum]]. Það var stærsta kirkjuumdæmi miðalda, þar til Norðurlöndin voru klofin frá og fengu eigið norrænt erkibiskupsdæmi. [[Adam frá Brimum]] skrifaði sögu erkibiskupdæmisins á seinni hluta 11. aldar. ==Ísland og Erkibiskupsdæmið í Bremen== Erkibiskupsdæmið hafði mikilvæg áhrif á [[Kristnitakan á Íslandi|kristni á Ísland]] í upphafi. Íslensk miðaldarit nefna nokkra erlendir menn sem komu til landsins til að boða kristni, þar á meðal er tveir nafngreindir, [[Friðrekur biskup|Friðrekur]] og [[Þangbrandur]] sem eru sagðir koma frá [[Saxland|Saxlandi]].<ref> Hjalti Hugason. „Hver var fyrsti íslenski trúboðinn?“ Vísindavefurinn, 19. desember 2017, sótt 23. maí 2026, .</ref> Þeir hafa þá vafalaust verið tengdir Erkibiskupsdæminu í Bremen sem náði meðal annars yfir Saxland og sá um kristniboð á Norðurlöndum. Um Friðrek (latína nafn: Fridericus)<ref> D'Angelo, Francesco (2016). "Althing of 1000 and the Conversion of Iceland to Christianity". In Curta, Florin; Holt, Andrew (eds.). Great Events in Religion: An Encyclopedia of Pivotal Events in Religious History. ABC-CLIO. pp. 481–483. ISBN 978-1-61069-566-4.</ref> er lítið vitað og ekkert í erlendum heimildum. Heldur meira er vitað um [[Þangbrandur|Þangbrand]] (latneskt nafn: Theobrandus)<ref> Bagge, Sverre (2011) Theodoricus Monachus: The Kingdom of Norway and the History of Salvation (Chapter 4, Historical Narratives and Christian Identity on a European PeripheryEditor: Ildar H. Garipzanov, Publisher: Turnhout Brepols) ISBN 978-2-503-53367-4</ref> sérstaklega um vist hans hjá [[Ólafur Tryggvason|Ólafi Tryggvasyni]], [[Noregskonungar|Noregskonungi]]. Þegar [[Ísleifur Gissurarson]] (eldri stafsettning: Ísleifur Gizurarson) var valinn af Aþíngi 1055<ref> Byock, Jesse (2001). Viking Age Iceland. Penguin Books.Bls. 306. ISBN 978-0-14-029115-5.</ref> sem [[biskup]] hafði hann verið við nám í Herford klaustrinu (Stift Herford)í Þýskalandi<ref> Helge Bei der Wieden: Bischof Isleif Gissurarson und seine Erziehung in Herford. In: Historisches Jahrbuch für den Kreis Herford. Band 15, 2008, Bls. 55–61.</ref>. Hann var vígður biskup af [[Adalbert erkibiskup|Adalbert erkibiskupi]] í Bremen 1056. Íslenska kirkjan heyrði undir Erkibiskupsdæmið í Bremen frá stofnun fram til 1104 þegar erkibiskupsdæmið í [[Lundur (Svíþjóð)|Lundi]] var stofnað fyrir kirkjur Norðurlanda. Árið 1152 var stofnað sérstakt erkibiskupsdæmi fyrir Noreg og skattlönd, þar meðal með erkibiskupsstól í [[Niðarós|Niðarósi]]. ==Sögubrot== Árið 831 gerði [[Gregoríus 4.]] [[páfi]] Hamborg að erkibiskupsstól og árið 834 var [[Benediktsregla|Benediktsmunkurinn]] [[Ansgar]] ([[latína]]: Ansgarius) vígður fyrsti [[Erkibiskup|erkibiskupinn]]. Danskir [[Víkingar|víkingar]] réðust á Hamborg árið 845, rændu og ruppluð og brenndu borgina. Þess vegna var erkibiskupsstóllinn í Hamborg sameinaður biskupssetrinu í Bremen og sæti erkibiskupsins flutt til Bremen sem þótti öruggari staður fyrir árásum. [[Karlamagnús]] hafði sett biskupsstóll í Bremen 787. Ansgar var erkibiskup í hinu sameinaða erkibiskupsdæmi Hamborg-Bremen frá 848 til 865. Ansgar hafði mikil áhrif á útbreiðslu kristni á Norðurlöndum. Árið 826 fór hann fyrir hóp trúboða til [[Danmörk|Danmerkur]] og árið 831 var hann skipaður trúboðsbiskup. Árið 832 varð hann einnig útnefndur af Gregoríusi 4. sem fulltrúi páfa fyrir löndin í norðri, Danmörku og fyrir [[Slavar|Slava]] (latína: ''Legatus Papalis pro terrae septentrionales, Dania et Slavis'') <ref> Johann Hesse (2018), [ https://www.gemeindenetzwerk.de/?p=15746 Ansgar – Der Apostel des Nordens] Das Gemeindenetzwerk </ref>. Ansgar dvaldi um tíma bæði hjá [[Sveinn Ástríðarson|Sveini Ástríðarsyni]] Dankonungi og [[Björn á Haugum|Birni á Haugum]], og hjá [[Ólafur konungur Svíþjóð|Ólafi konungi]] í [[Birka]] í [[Svíþjóð]].<ref>Rimbert: Vita Anskarii. In: Josef Schmale (Hrsg.): Quellen des 9. und 11. Jahrhunderts zur Geschichte der Hamburgischen Kirche und des Reiches. Darmstadt 2000, Bls. 16–133 (Neu übertragen von Werner Trillmich)., s. a. Hans-Walter Stork, Art. III.13 Rimbert, Vita Anskarii, in: Holger Kempkens/Christiane Ruhmann (Hrsg.): Corvey und das Erbe der Antike (Ausstellungskatalog), Petersberg 2024, bls. 328 ff.</ref> Ansgar hefur þess vegna oft verið nefndur ''Postuli Norðurlanda''. Opinbert nafn hins sameinaða biskupsdæmis varð ''Erkibiskupsdæmi Hamborgar og biskupsdæmi Breme''n (latína: ''Archidioecesis Hamburgensis et Dioecesis Bremensis''; [[þýska]]: ''Erzbistum Hamburg und Bistum Bremen'') eða stytt sem ''Erkibiskupsdæmið Hamborg-Bremen'' (latína: ''Archidioecesis Hamburgensis-Bremensis''; þýska: ''Erzbistum Hamburg-Bremen'') . Erkibiskupinn í [[Köln]] reyndi að koma í veg fyrir sameininguna, því hún þýddi að biskupsdæmið í Bremen og norður Þýskaland yrði skilin frá kirkjusvæði Kölnar, en páfi [[Nikulás 1. páfi|Nikulás 1.]] staðfesti sameininguna ár 870. <ref> Alf Henrikson (1070). Nordens historier i bilder och beläten. útgefandi Geber. ISBN 99-0100119-6</ref> Formlega hélst þetta samband milli erkibiskupsdæmis og biskupsdæmis þar til Bremen árið 1072 var gert að erkibiskupsdæmi en erkibiskupsdæmið í Hamborg var lagt niður árið 1224. Nafnið var þá ''Erkibiskupsdæmið Bremen'' (latína: ''Archidioecesis Bremensis''; þýska: ''Erzbistum Bremen'') ===Valdabarátta=== Valdahlutföll veraldlegra yfirvalda og kirkjunnar þróuðust mjög ólíkt í vestur og austurhluta þess sem hafði verið Rómaveldi. [[Býsansríkið]] með keisaranum í [[Konstantínópel]] hélt velli í austri og keisarinn var formlega stjórnandi kirkjunnar og skipaði [[Biskup|biskupa]] og [[Patríarki|patríarka]]. Eingin kirkjuleg miðstjórn fyrir utan keisaraveldið var til, hver patríarki sjórnaði sínu kirkjusvæði og [[Patríarkatið í Konstantínópel|erkibiskupinn í Konstantínópel]] var einungis “f''remstur meðal jafningja''” (''Primus inter pares'') og hafði ekkert vald yifir öðrum erkibiskupum eða patríörkum. [[Vestrómverska ríkið]] féll og úr leifum þess urðu síðar til ný ríki, meðal annars [[Frankaveldi|Frankaríkið]] og síðar [[Hið Heilaga rómverska ríki]]. Páfinn í [[Róm]] var hins vegar leiðtogi og stjórnandi kirkjunnar. Leiðtogar þessara nýju ríkja leituðust eftir að fá samkonar vald yfir kirkjunni eins og keisarinn í Konstantínópel. Hinu Heilaga rómverska ríki tókst að nokkru frá og með 962 að styrkja keisaravaldið yfir kirkjunni og ráða vali páfa og skipun biskupa.Viðbrögð kirkjunnar urðu það sem kallað var [[skrýðingardeilan]] (latína: ''Controversia de Investitura''.) Á 11.og 12. öld barðist páfaveldið gegn því að veraldleg yfirvöld skipuðu (skrýddu) háttsetta embættismenn kirkjunnar, svo sem biskupa og ábóta eða val páfa. Höfuðdeilan stóð milli páfa og keisara hins Heilaga rómverska ríkis og hófst árið 1075. <ref> Blumenthal, Uta-Renate (1988). The Investiture Controversy: Church and Monarchy from the Ninth to the Twelfth Century. University of Pennsylvania Press. doi:10.9783/9780812200164. ISBN 978-0-8122-8112-5.</ref> Erkibiskupstóllinn í Hamborg-Bremen kom til að gegna lykilhlutverki í þessari deilu þar sem hann studdi keisaravaldið, Adalbert frá Brimum (erkibiskup 1043-1072) reyndi meðal annars að skapa sér embætti sem partíarki „landana í norðri“, kirkjudæmi sem næði yfir í Norður-Þýskaland, Norðurlönd og Eystrasaltsríkin eins óháð og mögulegt var frá páfanum í Róm. Tilraunir hans mættu mikilli andstöðu á Norðurlöndum, ekki síst vegna þess norrænu kirkjurnar höfðu mikið samband við ensku kirkjuna og [[erkibiskupinn af Kantaraborg]] (enska: Archbishop of Canterbury). <ref> Lesley Abrams (1995). [https://www.jstor.org/stable/44510026 The Anglo-Saxons and the Christianization of Scandinavia ] Anglo-Saxon England, Vol. 24 (1995), bls. 213-249. Cambridge University Press</ref> Norrænu konungarnir þrír, [[Sveinn Ástríðarson]] í Danmörku, [[Haraldur harðráði]] í Noregi og [[Emundur gamli]] í Svíþjóð voru mjög andvígir auknum þýskum völdum yfir lönd þeirra og ásamt sterkri andstöðu páfa var komið í veg fyrir tilraun Adalberts. <ref>Sawyer, Birgit and Sawyer, Peter. (1993.) Medieval Scandinavia: From Conversion to Reformation circa 800–1500 (The Nordic Series 17). Minneapolis, MN: University of Minnesota Press. Bls. 96-108</ref> Til að losna undan þýskum yfirráðum sóttust norrænu kóngarnir eftir því að fá eigið erkibiskupsdæmi. Danakonungurinn [[Eiríkur góði]] fór til Rómar 1098 til að hitta páfan [[Úrbanus 2.]] með beiðni um að Lundur yrði sjálfstæð miðstöð norrænu kirkjunnar. Sjálfstætt erkibiskupsdæmi var stofnað í Lundi á [[Skánn|Skáni]] <ref>Skánn var hluti af danska konungsríkin frá 980 þangað til 1658 þegar það var hernumið af Svíþjóð. Frá 1658 til 1720 var Skánn ekki hluti af, heldur eins konar nýlenda, svokallað „innlent, erlent land“ ("inrikes, utländskt land".) Harrison, Dick (2020). ”Försvenskningen”. Stormaktens undergång. Historiska media. ISBN 978-91-7789-216-8. Läst 29 juli 2024.</ref> 1104 og þar með hættu Norðurlönd að formlega lúta erkibiskupsdæminu Hamborg-Bremen. Þetta vakti mikla gremju og mótspyrnu erkibiskupana í Bremen sem héldu áfram að halda fram rétti sínum til yfirráða með stuðningi þýska keisarans. Árið 1152 gerðu biskupar Hamborgar nýja tilraun með stuðningi [[Friðrik barbarossa|Friðriks Barbarossa]] en árið 1156 viðurkenndu þeir að lokum sjálfsákvörðunarrétt norrænu kirkjusvæðanna.<ref> Christensen, A. E. (1976). Archbishop Asser, the emperor and the Pope: The first Archbishop of Lund and his straggle for the independence of the Nordic church. Scandinavian Journal of History, 1(1–4), 25–42. https://doi.org/10.1080/03468757608578895</ref> Árið 1152 var stofnað sérstakt erkibiskupsdæmi fyrir Noreg og skattlönd (það er [[Orkneyjar]], [[Hjaltlandseyjar|Hjaltland]], [[Suðureyjar]] og [[Mön]], [[Færeyjar]], [[Ísland]] og [[Grænland]]<ref> Ages Steinar Imsen (2011). Taxes, Tributes and Tributary Lands in the Making of the Scandinavian Kingdoms in the Middle Ages. Fagbokforlaget. ISBN: ‎8251928257 </ref> með erkibiskupsstól í Niðarósi. Sérstakt erkibiskupsdæmi fyrir Svíþjóð var stofnað 1164. === Ríki Þýsku riddaranna=== Erkibiskupsstóllinn í Bremen var þýðingarmikill í trúboði og kristnitöku í Eystrsaltslöndunum þegar [[Ríki Þýsku riddaranna]] (þýska: ''Staat des Deutschen Ordens''; latína: ''Civitas Ordinis Theutonici''),var stofnað á 13. öld. Eskibiskupsstóllinn sendi presta og trúboðsbiskupa till að styðja krossferðina. Þar voru stofnuð átta biskupsdæmi sem voru í stuttan tíma voru undir erkibiskupsdæminu í Bremen, eða þar til [[Ríga|Ríga-biskupsdæmið]] um 1250 var gert að erkibiskupsdæmi. <ref>Christiansen, Eric (1997). The Northern Crusades. London: Penguin Books. pp. 287. ISBN 0-14-026653-4.</ref> ===Lénsmenn keisara=== Á [[Miðaldir|miðöldum]] urðu erkibiskuparnir [[Lénsherra|lénsmenn]] yfir um þriðjung erkibiskupsdæmisins. Erkibiskupinn var því ekki aðeins stjórnandi kirkjumála á svæðinu heldur einnig veraldlegur stjórnandi. Fyrir utan að vera erkibiskup var hann líka svo kallaður ''ríkisfursti'' (þýska: ''Reichsfürst''; latína: ''princeps regni'' einnig ''princeps imperii'') í Hinu Heilaga rómverska ríki þar semþeir fengu lénið beint frá [[keisari|keisara]]. Borgirnar Bremen og Hamborg voru hins vegar ekki undir þessum ríkisyfirráðum erkibiskups í heldur heyrðu beint undir keisara sem lénsherra (svo nefnd ''freie Reichsstadt'' á þýsku). Bremen hafði öðlast þessi réttindi árið 1186 og Hamborg 1510. ===Siðaskipti og endalok=== Þau trúskipti sem kölluð eru [[siðaskiptin]] frá kaþólskri trú til [[Mótmælendatrú|mótmælendatrúar]] áttu sér stað í Norður-Þýskalandi um 1540. [[Kalvínismi|Kalvínistar]] urðu í meirihluta í Bremenborg en erkibiskupsdæmið varð [[Evangelísk-lúthersk kirkja|lútherskt]]. Síðasti kaþólski erkibiskupinn lést árið 1566 og var erkibiskupsdæmi rómversk-kaþólsku kirkjunni þá lagt niður. Það veraldarlega ríki sem erkibiskuparnir höfðu stjórnað hélt þó áfram að starfa með mótmælendabiskupum sem ríkisfurstum. Með [[Vestfalski friðurinn|Vestfalska friðinum]] 1648 var trúarlegt umgjörð erkibiskupsdæmisins afnumið og umbreytt í veraldlegt [[Hertogadæmi|hertogadæmi]] og [[Furstadæmi|furstdæminu]] Verden í ''Hertogadæmið Bremen og Furstadæmið Verden'' (þýska: ''Herzogtum Bremen und Fürstentum Verden''). Samkvæmt Vestfalska friðarsamningnum fékk Svíþjóð yfirráð yfir Hertogadæminu og það stóð yfir fram til 1715 þegar það sameinaðist ''[[Kjörfursti|Kjörfurstadæminu]] Braunschweig-Hannover''. ===Sjá einnig=== * [[Adam frá Brimum]] == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Saga Þýskalands]] [[Flokkur:Heilaga rómverska ríkið]] [[Flokkur:Hamborg]] [[Flokkur:Bremen]] 3wmnthyemsqg1mj2h9cne50lqr6cxld 0 191186 1965235 1964898 2026-06-02T23:47:49Z MyraMidnight 41218 Bætti meira við hans sögu og myndum. 1965235 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Karate-iceland-reynir-santos.jpg|alt=Reynir Santos að sýna karate|thumb|Reynir Santos að sýna karate]] [[Mynd:Iceland-radio-repairs-santos.jpg|alt=radíóverkstæði santos við hlemm, í kringum 1980|thumb|Radíóverkstæði Santos var staðsett nálægt [[Hlemmur|Hlemmi]], í kringum 1990]] '''Reynir Santos''' ('''Reynir Zarsuela Santos''', 20. desember 1943 - 30. ágúst 2024) var karatekennari sem kom til Íslands með [[Bandaríkjaher|Bandaríska hernum]]. Hann fæddist í Manila á [[Filippseyjar|Filippseyjum]] og hét upphaflega '''Rogelio''' áður en hann þurfti að breyta nafninu í '''Reynir''' til að verða íslenskur ríkisborgari á sínum tíma.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.islendingabok.is/|title=Íslendingabók|website=www.islendingabok.is|language=is|access-date=2026-05-30}}</ref><ref name="reynir_karatedo">{{Vefheimild|url=https://karatedo.is/reynir-santos/|titill=Viðtal við Reynir Z. Santos|höfundur=Þórður Antonsson|útgefandi=Karateblaðið|mánuður=Janúar|ár=1982}}</ref> Karate var mjög stór hluti af lífi Reynis. Hann lærði það í Filippseyjum sem hluti af íþróttakennslu í skóla og svo valdi hann karate sem nám í háskóla (ásamt rafeindavirkjun, því hann var starfaði „radíótæknir“ þegar hann kom til Íslands)<ref name="reynir_karatedo" /> ; „''Ég valdi karate vegna þess að ef við miðum við júdó t.d. þá er leikurinn rétt að byrja þegar maðurinn er dottinn í gólfið en í karate leikurinn þá búinn''“ að hans sögn. Reynir lærði undir sensei Lító (sem var líklegast [[w:Carlito_A._Lanada_Sr.|Carlito A. Lanada hinn eldri]]) og náði 3.dan í ''shotokan'' karate árið 1962, þá 19 ára að aldri. Hann gekk svo í [[Bandaríkjaher|Bandaríska herinn]] og kenndi karate víða um [[Bandaríkin]] þar til hann endaði á [[Keflavíkurstöðin|Keflavíkurvelli]].<ref name="reynir_karatedo" /> Reynir var þekktur sem faðir [[karate]] á Íslandi þar sem hann blés miklu lífi í íþróttina eftir að hann kom til landsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/02/02.-%C3%81rssk%C3%BDrsla-KA%C3%8D-1985-texti.pdf|titill=Ársskýsla Karatesamband Íslands 1985|útgefandi=KAÍ|mánuður=22. nóvember|ár=1985|bls=15}}</ref> Hann kenndi karate á Keflavíkurvelli og kom eitthvað fram í sjónvarpinu hér á landi á árunum 1968-1969. Hann flutti til Biskupstungu í [[Árnessýsla|Árnessýslu]] árið 1970 og kenndi þar karate í 8 mánuði og sýndi einnig karate hjá Júdófélagi Ármanns á afmæli félagsins það árið. Ári seinna flutti hann til Reykjavíkur.<ref name="reynir_karatedo" /> Árið 1972 hóf hann að kenna karate í húsnæði Júdófélagsins í Skipholtinu, og þar æfðu um 45 manns hjá honum til að byrja með.<ref name="reynir_karatedo" /> Sjálfur stofnaði hann Karatefélag í Vestmannaeyjum á meðan hann bjó þar árið 1973 og seinna Karatefélag Íslands árið 1975 (sem seinna var breytt í Shotokan félagið) þegar hann fluttist aftur til Reykjavíkur.<ref>{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/04/Karatebla%C3%B0i%C3%B0-3-1982.pdf|titill=Karate på Island|útgefandi=Karateblaðið, 2tbl, 2.árg.|mánuður=Október|ár=1982|bls=17}}</ref> Hann var mjög virkur í íþróttinni hér á landi og kenndi víða. Hann bjó meðal annars í Reykjavík, á Vestmannaeyjum og á Biskupstungum. Reynir rak einnig verkstæði nálægt [[Hlemmur|Hlemmi]] sem hét ''Radíóverkstæði Santos''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2605492?iabr=on#page/n28/mode/1up/search/santos|titill=Smáauglýsingar|útgefandi=Dagblaðið Vísir - DV|mánuður=16. nóvember|ár=1992|bls=41}}</ref> Reynir fluttist svo úr landi upp úr 1995 og endaði í Höfðaborg í [[Suður-Afríka|Suður Afríku]], og það var þar sem hann féll frá af völdum heilablæðinga þann 30. ágúst 2024. Hann átti í það minnsta 8 börn á Íslandi.<ref name="visir_saga">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2017942889d/vard-ovaent-sjo-barna-systir|title=Varð óvænt sjö barna systir - Vísir|last=Gunnarsdóttir|first=Þórdís Lilja|date=2017-11-24|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-30}}</ref> == Heiður og afrek == Flest af þessum upplýsingum fundust í Karateblaðinu. * 1962 - Hann náði 3.dan í shotokan karate, undir leiðsögn sensei Lító * 1970 - Hann flutti til Biskupstungu í Árnessýslu og kenndi þar karate * 1971 - Hann flutti til Reykjavíkur og starfaði sem „radíótæknir“ hjá Landsímanum. * 1972 - Hann byrjaði að kenna karate í Reykjavík * 1973 - Hann flutti til Vestmannaeyja og kenndi þar karate. Fyrrverandi nemendur hans stofnuðu [[Karatefélag Reykjavíkur]]. * 1975 - Hann stofnaði Karatefélag Íslands (sem varð seinna að Shotokan Karatefélaginu og endaði sem Karatefélagið Þórshamar). * 1982 - Hann flutti til Ísafjarðar * Hann rak Radíóverkstæði Santos, staðsett nærri Hlemmi, í kringum 1980 - 1995 * Hann starfaði sem kokkur á Veitingahúsinu Asía á Laugavegi á tímabili. == Heimildir == <references/> {{fd|1943|2024}} [[Flokkur:Íslenskir karatemenn]] otdihxnnckp84hf2avp258pr3qozqf1 1965238 1965235 2026-06-03T00:06:05Z MyraMidnight 41218 breytti orðinu Asía í hlekk 1965238 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Karate-iceland-reynir-santos.jpg|alt=Reynir Santos að sýna karate|thumb|Reynir Santos að sýna karate]] [[Mynd:Iceland-radio-repairs-santos.jpg|alt=radíóverkstæði santos við hlemm, í kringum 1980|thumb|Radíóverkstæði Santos var staðsett nálægt [[Hlemmur|Hlemmi]], í kringum 1990]] '''Reynir Santos''' ('''Reynir Zarsuela Santos''', 20. desember 1943 - 30. ágúst 2024) var karatekennari sem kom til Íslands með [[Bandaríkjaher|Bandaríska hernum]]. Hann fæddist í Manila á [[Filippseyjar|Filippseyjum]] og hét upphaflega '''Rogelio''' áður en hann þurfti að breyta nafninu í '''Reynir''' til að verða íslenskur ríkisborgari á sínum tíma.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.islendingabok.is/|title=Íslendingabók|website=www.islendingabok.is|language=is|access-date=2026-05-30}}</ref><ref name="reynir_karatedo">{{Vefheimild|url=https://karatedo.is/reynir-santos/|titill=Viðtal við Reynir Z. Santos|höfundur=Þórður Antonsson|útgefandi=Karateblaðið|mánuður=Janúar|ár=1982}}</ref> Karate var mjög stór hluti af lífi Reynis. Hann lærði það í Filippseyjum sem hluti af íþróttakennslu í skóla og svo valdi hann karate sem nám í háskóla (ásamt rafeindavirkjun, því hann var starfaði „radíótæknir“ þegar hann kom til Íslands)<ref name="reynir_karatedo" /> ; „''Ég valdi karate vegna þess að ef við miðum við júdó t.d. þá er leikurinn rétt að byrja þegar maðurinn er dottinn í gólfið en í karate leikurinn þá búinn''“ að hans sögn. Reynir lærði undir sensei Lító (sem var líklegast [[w:Carlito_A._Lanada_Sr.|Carlito A. Lanada hinn eldri]]) og náði 3.dan í ''shotokan'' karate árið 1962, þá 19 ára að aldri. Hann gekk svo í [[Bandaríkjaher|Bandaríska herinn]] og kenndi karate víða um [[Bandaríkin]] þar til hann endaði á [[Keflavíkurstöðin|Keflavíkurvelli]].<ref name="reynir_karatedo" /> Reynir var þekktur sem faðir [[karate]] á Íslandi þar sem hann blés miklu lífi í íþróttina eftir að hann kom til landsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/02/02.-%C3%81rssk%C3%BDrsla-KA%C3%8D-1985-texti.pdf|titill=Ársskýsla Karatesamband Íslands 1985|útgefandi=KAÍ|mánuður=22. nóvember|ár=1985|bls=15}}</ref> Hann kenndi karate á Keflavíkurvelli og kom eitthvað fram í sjónvarpinu hér á landi á árunum 1968-1969. Hann flutti til Biskupstungu í [[Árnessýsla|Árnessýslu]] árið 1970 og kenndi þar karate í 8 mánuði og sýndi einnig karate hjá Júdófélagi Ármanns á afmæli félagsins það árið. Ári seinna flutti hann til Reykjavíkur.<ref name="reynir_karatedo" /> Árið 1972 hóf hann að kenna karate í húsnæði Júdófélagsins í Skipholtinu, og þar æfðu um 45 manns hjá honum til að byrja með.<ref name="reynir_karatedo" /> Sjálfur stofnaði hann Karatefélag í Vestmannaeyjum á meðan hann bjó þar árið 1973 og seinna Karatefélag Íslands árið 1975 (sem seinna var breytt í Shotokan félagið) þegar hann fluttist aftur til Reykjavíkur.<ref>{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/04/Karatebla%C3%B0i%C3%B0-3-1982.pdf|titill=Karate på Island|útgefandi=Karateblaðið, 2tbl, 2.árg.|mánuður=Október|ár=1982|bls=17}}</ref> Hann var mjög virkur í íþróttinni hér á landi og kenndi víða. Hann bjó meðal annars í Reykjavík, á Vestmannaeyjum og á Biskupstungum. Reynir rak einnig verkstæði nálægt [[Hlemmur|Hlemmi]] sem hét ''Radíóverkstæði Santos''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2605492?iabr=on#page/n28/mode/1up/search/santos|titill=Smáauglýsingar|útgefandi=Dagblaðið Vísir - DV|mánuður=16. nóvember|ár=1992|bls=41}}</ref> Reynir fluttist svo úr landi upp úr 1995 og endaði í Höfðaborg í [[Suður-Afríka|Suður Afríku]], og það var þar sem hann féll frá af völdum heilablæðinga þann 30. ágúst 2024. Hann átti í það minnsta 8 börn á Íslandi.<ref name="visir_saga">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2017942889d/vard-ovaent-sjo-barna-systir|title=Varð óvænt sjö barna systir - Vísir|last=Gunnarsdóttir|first=Þórdís Lilja|date=2017-11-24|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-30}}</ref> == Heiður og afrek == Flest af þessum upplýsingum fundust í Karateblaðinu. * 1962 - Hann náði 3.dan í shotokan karate, undir leiðsögn sensei Lító * 1970 - Hann flutti til Biskupstungu í Árnessýslu og kenndi þar karate * 1971 - Hann flutti til Reykjavíkur og starfaði sem „radíótæknir“ hjá Landsímanum. * 1972 - Hann byrjaði að kenna karate í Reykjavík * 1973 - Hann flutti til Vestmannaeyja og kenndi þar karate. Fyrrverandi nemendur hans stofnuðu [[Karatefélag Reykjavíkur]]. * 1975 - Hann stofnaði Karatefélag Íslands (sem varð seinna að Shotokan Karatefélaginu og endaði sem Karatefélagið Þórshamar). * 1982 - Hann flutti til Ísafjarðar * Hann rak Radíóverkstæði Santos, staðsett nærri Hlemmi, í kringum 1980 - 1995 * Hann starfaði sem kokkur á [[Asía (veitingahús)|Veitingahúsinu Asía]] á Laugavegi á tímabili. == Heimildir == <references/> {{fd|1943|2024}} [[Flokkur:Íslenskir karatemenn]] 3cxo887hsb8g4arrkge7h67ktvhtjz0 1965264 1965238 2026-06-03T09:12:02Z MyraMidnight 41218 Setti inn fyrirsögnina lífshlaup og kaflaskipti, bætti við að hann var kokkur á tímabili. 1965264 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Karate-iceland-reynir-santos.jpg|alt=Reynir Santos að sýna karate|thumb|Reynir Santos að sýna karate]] [[Mynd:Iceland-radio-repairs-santos.jpg|alt=radíóverkstæði santos við hlemm, í kringum 1980|thumb|Radíóverkstæði Santos var staðsett nálægt [[Hlemmur|Hlemmi]], í kringum 1990]] '''Reynir Santos''' ('''Reynir Zarsuela Santos''', 20. desember 1943 - 30. ágúst 2024) var karatekennari sem kom til Íslands með [[Bandaríkjaher|Bandaríska hernum]]. Hann fæddist í Manila á [[Filippseyjar|Filippseyjum]] og hét upphaflega '''Rogelio''' áður en hann þurfti að breyta nafninu í '''Reynir''' til að verða íslenskur ríkisborgari á sínum tíma.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.islendingabok.is/|title=Íslendingabók|website=www.islendingabok.is|language=is|access-date=2026-05-30}}</ref><ref name="reynir_karatedo">{{Vefheimild|url=https://karatedo.is/reynir-santos/|titill=Viðtal við Reynir Z. Santos|höfundur=Þórður Antonsson|útgefandi=Karateblaðið|mánuður=Janúar|ár=1982}}</ref> Hann átti í það minnsta 8 börn á Íslandi.<ref name="visir_saga">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2017942889d/vard-ovaent-sjo-barna-systir|title=Varð óvænt sjö barna systir - Vísir|last=Gunnarsdóttir|first=Þórdís Lilja|date=2017-11-24|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-30}}</ref> == Lífshlaup == === Karate === Karate var mjög stór hluti af lífi Reynis. Hann lærði það í Filippseyjum sem hluti af íþróttakennslu í skóla og svo valdi hann karate sem nám í háskóla (ásamt rafeindavirkjun, því hann var starfaði „radíótæknir“ þegar hann kom til Íslands)<ref name="reynir_karatedo" /> ; „''Ég valdi karate vegna þess að ef við miðum við júdó t.d. þá er leikurinn rétt að byrja þegar maðurinn er dottinn í gólfið en í karate leikurinn þá búinn''“ að hans sögn. Reynir lærði undir sensei Lító (sem var líklegast [[w:Carlito_A._Lanada_Sr.|Carlito A. Lanada hinn eldri]]) og náði 3.dan í ''shotokan'' karate árið 1962, þá 19 ára að aldri. Hann gekk svo í [[Bandaríkjaher|Bandaríska herinn]] og kenndi karate víða um [[Bandaríkin]] þar til hann endaði á [[Keflavíkurstöðin|Keflavíkurvelli]].<ref name="reynir_karatedo" /> Reynir var þekktur sem faðir [[karate]] á Íslandi þar sem hann blés miklu lífi í íþróttina eftir að hann kom til landsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/02/02.-%C3%81rssk%C3%BDrsla-KA%C3%8D-1985-texti.pdf|titill=Ársskýsla Karatesamband Íslands 1985|útgefandi=KAÍ|mánuður=22. nóvember|ár=1985|bls=15}}</ref> Hann kenndi karate á Keflavíkurvelli og kom eitthvað fram í sjónvarpinu hér á landi á árunum 1968-1969. Hann flutti til Biskupstungu í [[Árnessýsla|Árnessýslu]] árið 1970 og kenndi þar karate í 8 mánuði og sýndi einnig karate hjá Júdófélagi Ármanns á afmæli félagsins það árið. Ári seinna flutti hann til Reykjavíkur.<ref name="reynir_karatedo" /> Árið 1972 hóf hann að kenna karate í húsnæði Júdófélagsins í Skipholtinu, og þar æfðu um 45 manns hjá honum til að byrja með.<ref name="reynir_karatedo" /> Sjálfur stofnaði hann Karatefélag í Vestmannaeyjum á meðan hann bjó þar árið 1973 og seinna Karatefélag Íslands árið 1975 (sem seinna var breytt í Shotokan félagið) þegar hann fluttist aftur til Reykjavíkur.<ref>{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/04/Karatebla%C3%B0i%C3%B0-3-1982.pdf|titill=Karate på Island|útgefandi=Karateblaðið, 2tbl, 2.árg.|mánuður=Október|ár=1982|bls=17}}</ref> Hann var mjög virkur í íþróttinni hér á landi og kenndi víða. Hann bjó meðal annars í Reykjavík, á Vestmannaeyjum og á Biskupstungum. === Kokkur í Veitingahúsinu Asía === Reynir vann lengi sem kokkur hjá [[Asía (veitingahús)|Veitingahúsinu Asía]] á Laugaveginum. === Radíóverkstæði Santos === Reynir rak einnig verkstæði á Hverfisgötu nálægt [[Hlemmur|Hlemmi]] sem hét ''Radíóverkstæði Santos''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2605492?iabr=on#page/n28/mode/1up/search/santos|titill=Smáauglýsingar|útgefandi=Dagblaðið Vísir - DV|mánuður=16. nóvember|ár=1992|bls=41}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1781478#page/n15/mode/2up|titill=Alvarlegt brot Stöðvar2 í frétt um myndlykla|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=7. mars|ár=1993|bls=16}}</ref> === Flutti frá Íslandi === Reynir fluttist svo úr landi upp úr 1995 og endaði í Höfðaborg í [[Suður-Afríka|Suður Afríku]], og það var þar sem hann féll frá af völdum heilablæðinga þann 30. ágúst 2024. == Heiður og afrek == Flest af þessum upplýsingum fundust í Karateblaðinu. * 1962 - Hann náði 3.dan í shotokan karate, undir leiðsögn sensei Lító * 1970 - Hann flutti til Biskupstungu í Árnessýslu og kenndi þar karate * 1971 - Hann flutti til Reykjavíkur og starfaði sem „radíótæknir“ hjá Landsímanum. * 1972 - Hann byrjaði að kenna karate í Reykjavík * 1973 - Hann flutti til Vestmannaeyja og kenndi þar karate. Fyrrverandi nemendur hans stofnuðu [[Karatefélag Reykjavíkur]]. * 1975 - Hann stofnaði Karatefélag Íslands (sem varð seinna að Shotokan Karatefélaginu og endaði sem Karatefélagið Þórshamar). * 1982 - Hann flutti til Ísafjarðar == Heimildir == <references/> {{fd|1943|2024}} [[Flokkur:Íslenskir karatemenn]] gqom0lfurojlbhg1b3wmzu8185o2vvm 1965303 1965264 2026-06-03T11:15:06Z MyraMidnight 41218 Bætti inn áhugaverðum upplýsingum og tengingum við þekkt fólk 1965303 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Karate-iceland-reynir-santos.jpg|alt=Reynir Santos að sýna karate|thumb|Reynir Santos að sýna karate]] [[Mynd:Iceland-radio-repairs-santos.jpg|alt=radíóverkstæði santos við hlemm, í kringum 1980|thumb|Radíóverkstæði Santos var staðsett nálægt [[Hlemmur|Hlemmi]], í kringum 1990]] '''Reynir Santos''' ('''Reynir Zarsuela Santos''', 20. desember 1943 - 30. ágúst 2024) var karatekennari sem kom til Íslands með [[Bandaríkjaher|Bandaríska hernum]]. Hann fæddist í Manila á [[Filippseyjar|Filippseyjum]] og hét upphaflega '''Rogelio''' áður en hann þurfti að breyta nafninu í '''Reynir''' til að verða íslenskur ríkisborgari á sínum tíma.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.islendingabok.is/|title=Íslendingabók|website=www.islendingabok.is|language=is|access-date=2026-05-30}}</ref><ref name="reynir_karatedo">{{Vefheimild|url=https://karatedo.is/reynir-santos/|titill=Viðtal við Reynir Z. Santos|höfundur=Þórður Antonsson|útgefandi=Karateblaðið|mánuður=Janúar|ár=1982}}</ref> Hann átti í það minnsta 8 börn á Íslandi.<ref name="visir_saga">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2017942889d/vard-ovaent-sjo-barna-systir|title=Varð óvænt sjö barna systir - Vísir|last=Gunnarsdóttir|first=Þórdís Lilja|date=2017-11-24|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-30}}</ref> == Lífshlaup == === Karate === Karate var mjög stór hluti af lífi Reynis. Hann lærði það í Filippseyjum sem hluti af íþróttakennslu í skóla og svo valdi hann karate sem nám í háskóla (ásamt rafeindavirkjun, því hann var starfaði „radíótæknir“ þegar hann kom til Íslands)<ref name="reynir_karatedo" /> ; „''Ég valdi karate vegna þess að ef við miðum við júdó t.d. þá er leikurinn rétt að byrja þegar maðurinn er dottinn í gólfið en í karate leikurinn þá búinn''“ að hans sögn. Reynir lærði undir sensei Lító (sem var líklegast [[w:Carlito_A._Lanada_Sr.|Carlito A. Lanada hinn eldri]]) og náði 3.dan í ''shotokan'' karate árið 1962, þá 19 ára að aldri. Hann gekk svo í [[Bandaríkjaher|Bandaríska herinn]] og kenndi karate víða um [[Bandaríkin]] þar til hann endaði á [[Keflavíkurstöðin|Keflavíkurvelli]].<ref name="reynir_karatedo" /> Reynir var þekktur sem faðir [[karate]] á Íslandi þar sem hann blés miklu lífi í íþróttina eftir að hann kom til landsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/02/02.-%C3%81rssk%C3%BDrsla-KA%C3%8D-1985-texti.pdf|titill=Ársskýsla Karatesamband Íslands 1985|útgefandi=KAÍ|mánuður=22. nóvember|ár=1985|bls=15}}</ref> Hann kenndi karate á Keflavíkurvelli og kom eitthvað fram í sjónvarpinu hér á landi á árunum 1968-1969. Hann flutti til Biskupstungu í [[Árnessýsla|Árnessýslu]] árið 1970 og kenndi þar karate í 8 mánuði og sýndi einnig karate hjá Júdófélagi Ármanns á afmæli félagsins það árið. Ári seinna flutti hann til Reykjavíkur.<ref name="reynir_karatedo" /> Árið 1972 hóf hann að kenna karate í húsnæði Júdófélagsins í Skipholtinu, og þar æfðu um 45 manns hjá honum til að byrja með.<ref name="reynir_karatedo" /> Hann flutti til [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyja]] árið 1973 og kenndi þar karate og stofnaði Karatefélag Íslands þar árið 1975 (sem var seinna endurstofnað sem Shotokan karatefélagið) og fluttist aftur til Reykjavíkur það árið.<ref>{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/04/Karatebla%C3%B0i%C3%B0-3-1982.pdf|titill=Karate på Island|útgefandi=Karateblaðið|mánuður=Október|ár=1982|bls=17}}</ref><ref name="reynir_karatedo" /> Hann átti myndir af sér með ýmsu frægu fólki sem hann hitti í gegnum íþróttina, svo sem [[Bruce Lee]] (sem hann hitti í [[Kalifornía|Kaliforníu]]) og [[Chuck Norris]]. Einnig kenndi hann [[Bubbi Morthens|Bubba]],[[Tolli|Tolla]], [[Karl Gauti Hjaltason|Karl Gauta]] og mörgum öðrum karate í gegnum árin.<ref>Frásagnir frá börnum Reynis</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://kai.is/wp-content/uploads/2017/04/Karate-bla%C3%B0i%C3%B0-5-1983.pdf|titill=Karatesaga Íslands|höfundur=[[Karl Gauti Hjaltason]]|útgefandi=Karateblaðið|mánuður=janúar|ár=1983|bls=3-13}}</ref> === Kokkur í Veitingahúsinu Asía === Reynir vann lengi sem kokkur hjá [[Asía (veitingahús)|Veitingahúsinu Asía]] á Laugaveginum. === Radíóverkstæði Santos === Reynir rak einnig verkstæði á Hverfisgötu nálægt [[Hlemmur|Hlemmi]] sem hét ''Radíóverkstæði Santos''.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2605492?iabr=on#page/n28/mode/1up/search/santos|titill=Smáauglýsingar|útgefandi=Dagblaðið Vísir - DV|mánuður=16. nóvember|ár=1992|bls=41}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1781478#page/n15/mode/2up|titill=Alvarlegt brot Stöðvar2 í frétt um myndlykla|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=7. mars|ár=1993|bls=16}}</ref> === Flutti frá Íslandi === Reynir fluttist svo úr landi upp úr 1995 og endaði í Höfðaborg í [[Suður-Afríka|Suður Afríku]], og það var þar sem hann féll frá af völdum heilablæðinga þann 30. ágúst 2024. == Heiður og afrek == Flest af þessum upplýsingum fundust í Karateblaðinu. * 1962 - Hann náði 3.dan í shotokan karate, undir leiðsögn sensei Lító * 1970 - Hann flutti til Biskupstungu í Árnessýslu og kenndi þar karate * 1971 - Hann flutti til Reykjavíkur og starfaði sem „radíótæknir“ hjá Landsímanum. * 1972 - Hann byrjaði að kenna karate í Reykjavík * 1973 - Hann flutti til Vestmannaeyja og kenndi þar karate. Fyrrverandi nemendur hans stofnuðu [[Karatefélag Reykjavíkur]]. * 1975 - Hann stofnaði Karatefélag Íslands (sem varð seinna að Shotokan Karatefélaginu og endaði sem Karatefélagið Þórshamar). * 1982 - Hann flutti til Ísafjarðar == Heimildir == <references/> {{fd|1943|2024}} [[Flokkur:Íslenskir karatemenn]] fzv8e2a4yxss2rrylb1sdl17ij1y5ef 0 191227 1965202 2026-06-02T14:26:19Z Masae 538 Ný grein 1965202 wikitext text/x-wiki '''Friðrekur biskup''' (eldri stafsetning ''Friðrekr byskup'', [[Þýska|þýska]]: ''Friedrich Bischof''; [[Latína|latína]]: ''Fridericus Episcopus'') er nefndur í ýmsum íslenskum ritum frá miðöldum og er sagður vera frá [[Saxland|Saxlandi]]. Saxland náði áður fyrr yfir víðáttumikið svæði í norðvesturhluta núverandi [[Þýskaland|Þýskalands]], um það bil þar sem nú eru sambandslöndin [[Neðra-Saxland]] og [[Saxland-Anhalt]] og [[Norðurrín-Vestfalía]]. Friðrekur kom á heiðnum tíma til landsins, væntanlega að frumkvæði [[Erkibiskupsdæmið í Bremen|erkibiskupsdæmisins í Brimum]].<ref> Orri Vésteinsson (2000), The Christianization of Iceland: Priests, Power, and Social Change 1000-1300. Útg. OUP Oxford, bls. 17. ISBN: ‎ 0198207999</ref> Sagt er að [[Þorvaldur víðförli]] hafi hitt Friðrek biskup í Saxlandi og tekið hjá honum [[Kristni|kristna trú]] og var skýrður af [[Biskup|biskupnum]] og fengið hann síðar til að koma með sér til [[Ísland|Íslands]]. Friðrekur hefur eflaust verið [[Trúboðsbiskup|trúboðsbiskup]] enda var fullgilt trúboð í raun ómögulegt á kristnitökutímanum án þess að biskupsvígður maður væri með í för til að sjá um helgihald. ==Heimildir== Í [[Kristni saga|Kristni sögu]]<ref>Bernhard Kahle (2012). Kristnisaga: Þáttr Þorvalds ens víðfǫrla. Þáttr Ísleifs Biskups Gizurarsonar, Hungrvaka. Bls. i–xv, 1–57. Ulan Press. ISBN-13 978-1177430784</ref> og [[Þorvaldur víðförli|Þorvalds þætti víðförla]] <ref>Kahle (2012). Bls. xv–xxii, 59–81a</ref> eru megin sögur um komu Friðreks til Íslands og þær eru mjög líkar. Þorvalds þáttur er hluti af [[Ólafs saga Tryggvasonar hin mesta|Ólafs sögu Tryggvasonar hin mesta]] en styttri gerð af honum er í [[Flateyjarbók]], AM 62 fol. Kristnisaga er í [[Hauksbók]], handritinu AM 371 4to.<ref>Góssið hans Árna. Minningar heimsins í íslenskum handritum. Ritstjóri Jóhanna Katrín Friðriksdóttir. Reykjavík 2014. útg. Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. ISBN: 9789979654308</ref> Í Kristnisögu er sagt að þeir Friðrekur og Þorvaldur hafi komið „''til íslands er landið hafði verið byggt tíu tigu vetra og sjö vetur''“, það er ár 981. Friðrekur biskup er nefndur í nokkrum öðrum íslenskum miðaldaritum en hvergi í erlendum heimildum. Í [[Íslendingabók]] (8. kafli) er hann einungis sagt frá honum svo: „''Friðrekr kom í heiðni hér'',“ en ekki er minst á Þorvald víðförla.<ref> McDougall, Ian (1986–1989). "Foreigners and Foreign Languages in Medieval Iceland". Saga-Book of the Viking Society for Northern Research. 22: 18. JSTOR 48612783.</ref> Í [[Hungurvaka|Hungurvöku]], sögu fimm fyrstu biskupanna í [[Skálholt|Skálholti]], er Friðrekur nefndur í formála.<ref>Kahle (2012). Bls. 87-126</ref> Í [[Vatnsdæla saga|Vatnsdæla sögu]] - 46. kafla <Ref>[ https://islendingasogur.net/saga/vatnsdaela-saga/kafli/46]</ref> er sagt frá trúboðskomu Friðriks biskups og Þorvalds víðförla í styttri útgáfu: „''Nærri þessum tíma kom út Friðrekur biskup og Þorvaldur Koðránsson er kallaður var hinn víðförli''.“ Í 1.kafla [[Grænlendinga saga|Grænlendingasögu]] segir að sama sumar sem [[Eiríkur rauði Þorvaldsson|Eiríkur rauði]] fór að byggja [[Grænland]], ... „''fimmtán vetrum fyrr en kristni var lögtekin á Íslandi. Á því sama sumri fór utan Friðrekur biskup og Þorvaldur Koðránsson.''“ ==Trúboðið== Þegar þeir Þorvaldur víðförli og Friðrekur biskup komu til Íslands fóru þeir norður til Giljá í [[Vatnsdalur|Vatnsdal]] í [[Húnafjörður|Húnafirði]] þar sem Koðrán faðir Þorvalds bjó og voru þeir „''við þrettánda mann''“. Þeir fóru víða um [[Norðlendingafjórðungur|Norðlendingafjórðung]], „''og talaði Þorvaldur trú fyrir mönnum, því að biskup var ókunnur tunga landsmanna og snerust nokkurir menn til réttrar trúar fyrir orð Þorvalds.''“ Þeir fluttu með lið sitt síðan að Lækjamóti í Víðidal „og bjuggu þar fjóra vetur og fóru á þeim árum víða um Ísland að predika guðs orð.“ En að gekk erfiðlega að fá menn til að taka trú. „''Ekki er þess getið að nokkurir menn í [[Vestfirðingafjórðungur|Vestfirðingafjórðungi]] kristnuðust af þeirra orðum''“ er sagt í Kristnisögu. Trúboðið vakti mikla andstöðu, og „''illviljafull ofsókn og hatur heiðingja við þá biskup og Þorvald''”. Meðal annars gaf Héðinn Þorbjarnarson frá Svalbarði, „''kynstór maður og göfugur þó að heiðinn væri og grimmur''“, [[Skáld|skáldum]] fé til að yrkja níð um þá. Var þetta þá kveðið: Hefir börn borið biskup níu. Þeirra er allra Þorvaldr faðir. Þorvaldir reiddist mjög og drap skáldin tvö. Biskup tók því ekki vel og sagði: „''Eigi skyldi kristinn maður sjálfur leita að hefna sín þó að hann væri haturlega smáður heldur þola fyrir guðs sakir brigsli og meingerðir.''“ Þeir héldu áfram að far um sveitir og boða trú „''þó að þeir þyldu mörg vandræði af vondum mönnum''“. Þegar þeir vildu ríða til vorþings í [[Hegranesþing|Hegranes]] sótti að þeim múgur heiðinna manna og „''sumir börðu grjóti, sumir skóku að þeim vopn og skjöldu með harki og háreysti''“ þannig að þeir þurftu frá að hverfa. Sumarið eftir „''söfnuðu nokkurir heiðnir höfðingjar liði svo að þeir höfðu tvö hundruð manna lið og ætluðu til Lækjamóts að brenna biskup inni og allt lið hans.''“ Sú aðför mistókst vegna þess að „''fuglar margir voveiflegir''“ réðust á árásarliðið. Sumarið eftir fóru þeir til [[Noregur|Noregs]] og lágu um tíð í höfn þegar Héðinn frá Svalbarði, sem er fyrr nefndur, kom í sömu höfn. Gekk hann upp á land og í skóg að höggva sér húsavið. Þorvaldur fylgdi eftir og hafði með sér [[Þrælahald|þræl]] sinn. Lét Þorvaldur þrælinn drepa Héðin. Þegar biskupinn frétti af þessu sagði hann: „''Fyrir þetta víg skulum við skilja því að þú ert heiftrækur og vilt seint láta af manndrápum''. “ Eftir það fór Friðrekur biskup til Saxlands „''og andaðist þar, og er hann maður sannheilagur''“ segir í Þorvalds þætti víðförla. Og hverfur Friðrekur biskup þar úr sögunni. Í handritinu AM 62 fol. af Flateyarbók er eru viðbót þar sem sagt er frá að Þorvaldur víðförli hittir [[Ólafur Tryggvason|Ólaf Tryggvason]] í [[Austurvegur|Austuvegi]] og segir honum frá trúboðsraunum á Íslandi. Ólafur segir þá: „''Það gefur mér að skilja að þessir Íslendingar er þú hefir nú frá sagt muni vera harðir menn og hraustir og torvelt mun verða að koma þeim til kristni. En þó er það mitt hugarboð að þeim verði þess auðið. Og síðan er þeir trúa á sannan guð hygg eg að þeir haldi allir vel sína trú hver sem til verður um síðir að koma þeim á réttan veg''.“ ==Sjá einnig== • [[Þorvaldur víðförli]] • [[Þangbrandur]] • [[Kristni saga]] • [[Kristnitakan á Íslandi]] ==Tilvísanir== {{Reflist}} ==Ítarefni== [https://www.snerpa.is/net/isl/th-vidfo.htm Þorvaldsþáttur víðförla] [https://heimskringla.no/wiki/Kristni_saga Kristni saga] [[Flokkur:Saga Íslands]] [[Flokkur:Kristni á Íslandi]] [[Flokkur:Trúboðar á Íslandi]] hay2balre5uhnio0nqvtv8k8k6kodk4 1965204 1965202 2026-06-02T14:32:25Z Masae 538 /* Heimildir */ 1965204 wikitext text/x-wiki '''Friðrekur biskup''' (eldri stafsetning ''Friðrekr byskup'', [[Þýska|þýska]]: ''Friedrich Bischof''; [[Latína|latína]]: ''Fridericus Episcopus'') er nefndur í ýmsum íslenskum ritum frá miðöldum og er sagður vera frá [[Saxland|Saxlandi]]. Saxland náði áður fyrr yfir víðáttumikið svæði í norðvesturhluta núverandi [[Þýskaland|Þýskalands]], um það bil þar sem nú eru sambandslöndin [[Neðra-Saxland]] og [[Saxland-Anhalt]] og [[Norðurrín-Vestfalía]]. Friðrekur kom á heiðnum tíma til landsins, væntanlega að frumkvæði [[Erkibiskupsdæmið í Bremen|erkibiskupsdæmisins í Brimum]].<ref> Orri Vésteinsson (2000), The Christianization of Iceland: Priests, Power, and Social Change 1000-1300. Útg. OUP Oxford, bls. 17. ISBN: ‎ 0198207999</ref> Sagt er að [[Þorvaldur víðförli]] hafi hitt Friðrek biskup í Saxlandi og tekið hjá honum [[Kristni|kristna trú]] og var skýrður af [[Biskup|biskupnum]] og fengið hann síðar til að koma með sér til [[Ísland|Íslands]]. Friðrekur hefur eflaust verið [[Trúboðsbiskup|trúboðsbiskup]] enda var fullgilt trúboð í raun ómögulegt á kristnitökutímanum án þess að biskupsvígður maður væri með í för til að sjá um helgihald. ==Heimildir== [[Kristni saga]]<ref>Bernhard Kahle (2012). Kristnisaga: Þáttr Þorvalds ens víðfǫrla. Þáttr Ísleifs Biskups Gizurarsonar, Hungrvaka. Bls. i–xv, 1–57. Ulan Press. ISBN-13 978-1177430784</ref> og [[Þorvaldur víðförli|Þorvalds þáttur víðförla]] <ref>Kahle (2012). Bls. xv–xxii, 59–81a</ref> eru meginsögur um komu Friðreks til Íslands og þær eru mjög líkar. Þorvalds þáttur er hluti af [[Ólafs saga Tryggvasonar hin mesta|Ólafs sögu Tryggvasonar hin mesta]] en styttri gerð af honum er í [[Flateyjarbók]], AM 62 fol. Kristnisaga er í [[Hauksbók]], handritinu AM 371 4to.<ref>Góssið hans Árna. Minningar heimsins í íslenskum handritum. Ritstjóri Jóhanna Katrín Friðriksdóttir. Reykjavík 2014. útg. Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. ISBN: 9789979654308</ref> Í Kristnisögu er sagt að þeir Friðrekur og Þorvaldur hafi komið „''til íslands er landið hafði verið byggt tíu tigu vetra og sjö vetur''“, það er ár 981. Friðrekur biskup er nefndur í nokkrum öðrum íslenskum miðaldaritum en hvergi í erlendum heimildum. [[Íslendingabók]] (8. kafli) er hann einungis sagt frá honum svo: „''Friðrekr kom í heiðni hér'',“ en ekki er minst á Þorvald víðförla.<ref> McDougall, Ian (1986–1989). "Foreigners and Foreign Languages in Medieval Iceland". Saga-Book of the Viking Society for Northern Research. 22: 18. JSTOR 48612783.</ref> Í [[Hungurvaka|Hungurvöku]], sögu fimm fyrstu biskupanna í [[Skálholt|Skálholti]], er Friðrekur nefndur í formála.<ref>Kahle (2012). Bls. 87-126</ref> Í [[Vatnsdæla saga|Vatnsdæla sögu]] - 46. kafla <ref>[ https://islendingasogur.net/saga/vatnsdaela-saga/kafli/46]</ref> er sagt frá trúboðskomu Friðriks biskups og Þorvalds víðförla í styttri útgáfu: „''Nærri þessum tíma kom út Friðrekur biskup og Þorvaldur Koðránsson er kallaður var hinn víðförli''.“ Í 1.kafla [[Grænlendinga saga|Grænlendingasögu]] segir að sama sumar sem [[Eiríkur rauði Þorvaldsson|Eiríkur rauði]] fór að byggja [[Grænland]], ... „''fimmtán vetrum fyrr en kristni var lögtekin á Íslandi. Á því sama sumri fór utan Friðrekur biskup og Þorvaldur Koðránsson.''“ ==Trúboðið== Þegar þeir Þorvaldur víðförli og Friðrekur biskup komu til Íslands fóru þeir norður til Giljá í [[Vatnsdalur|Vatnsdal]] í [[Húnafjörður|Húnafirði]] þar sem Koðrán faðir Þorvalds bjó og voru þeir „''við þrettánda mann''“. Þeir fóru víða um [[Norðlendingafjórðungur|Norðlendingafjórðung]], „''og talaði Þorvaldur trú fyrir mönnum, því að biskup var ókunnur tunga landsmanna og snerust nokkurir menn til réttrar trúar fyrir orð Þorvalds.''“ Þeir fluttu með lið sitt síðan að Lækjamóti í Víðidal „o''g bjuggu þar fjóra vetur og fóru á þeim árum víða um Ísland að predika guðs orð''.“ En að gekk erfiðlega að fá menn til að taka trú. „''Ekki er þess getið að nokkurir menn í [[Vestfirðingafjórðungur|Vestfirðingafjórðungi]] kristnuðust af þeirra orðum''“ er sagt í Kristnisögu. Trúboðið vakti mikla andstöðu, og „''illviljafull ofsókn og hatur heiðingja við þá biskup og Þorvald''”. Meðal annars gaf Héðinn Þorbjarnarson frá Svalbarði, „''kynstór maður og göfugur þó að heiðinn væri og grimmur''“, [[Skáld|skáldum]] fé til að yrkja níð um þá. Var þetta þá kveðið: Hefir börn borið biskup níu. Þeirra er allra Þorvaldr faðir. Þorvaldir reiddist mjög og drap skáldin tvö. Biskup tók því ekki vel og sagði: „''Eigi skyldi kristinn maður sjálfur leita að hefna sín þó að hann væri haturlega smáður heldur þola fyrir guðs sakir brigsli og meingerðir.''“ Þeir héldu áfram að far um sveitir og boða trú „''þó að þeir þyldu mörg vandræði af vondum mönnum''“. Þegar þeir vildu ríða til vorþings í [[Hegranesþing|Hegranes]] sótti að þeim múgur heiðinna manna og „''sumir börðu grjóti, sumir skóku að þeim vopn og skjöldu með harki og háreysti''“ þannig að þeir þurftu frá að hverfa. Sumarið eftir „''söfnuðu nokkurir heiðnir höfðingjar liði svo að þeir höfðu tvö hundruð manna lið og ætluðu til Lækjamóts að brenna biskup inni og allt lið hans.''“ Sú aðför mistókst vegna þess að „''fuglar margir voveiflegir''“ réðust á árásarliðið. Sumarið eftir fóru þeir til [[Noregur|Noregs]] og lágu um tíð í höfn þegar Héðinn frá Svalbarði, sem er fyrr nefndur, kom í sömu höfn. Gekk hann upp á land og í skóg að höggva sér húsavið. Þorvaldur fylgdi eftir og hafði með sér [[Þrælahald|þræl]] sinn. Lét Þorvaldur þrælinn drepa Héðin. Þegar biskupinn frétti af þessu sagði hann: „''Fyrir þetta víg skulum við skilja því að þú ert heiftrækur og vilt seint láta af manndrápum''. “ Eftir það fór Friðrekur biskup til Saxlands „''og andaðist þar, og er hann maður sannheilagur''“ segir í Þorvalds þætti víðförla. Og hverfur Friðrekur biskup þar úr sögunni. Í handritinu AM 62 fol. af Flateyarbók er eru viðbót þar sem sagt er frá að Þorvaldur víðförli hittir [[Ólafur Tryggvason|Ólaf Tryggvason]] í [[Austurvegur|Austuvegi]] og segir honum frá trúboðsraunum á Íslandi. Ólafur segir þá: „''Það gefur mér að skilja að þessir Íslendingar er þú hefir nú frá sagt muni vera harðir menn og hraustir og torvelt mun verða að koma þeim til kristni. En þó er það mitt hugarboð að þeim verði þess auðið. Og síðan er þeir trúa á sannan guð hygg eg að þeir haldi allir vel sína trú hver sem til verður um síðir að koma þeim á réttan veg''.“ ==Sjá einnig== • [[Þorvaldur víðförli]] • [[Þangbrandur]] • [[Kristni saga]] • [[Kristnitakan á Íslandi]] ==Tilvísanir== {{Reflist}} ==Ítarefni== [https://www.snerpa.is/net/isl/th-vidfo.htm Þorvaldsþáttur víðförla] [https://heimskringla.no/wiki/Kristni_saga Kristni saga] [[Flokkur:Saga Íslands]] [[Flokkur:Kristni á Íslandi]] [[Flokkur:Trúboðar á Íslandi]] e09840inmdnpeex10cffkd7vewuhs43 1965205 1965204 2026-06-02T14:34:21Z Masae 538 /* Trúboðið */ 1965205 wikitext text/x-wiki '''Friðrekur biskup''' (eldri stafsetning ''Friðrekr byskup'', [[Þýska|þýska]]: ''Friedrich Bischof''; [[Latína|latína]]: ''Fridericus Episcopus'') er nefndur í ýmsum íslenskum ritum frá miðöldum og er sagður vera frá [[Saxland|Saxlandi]]. Saxland náði áður fyrr yfir víðáttumikið svæði í norðvesturhluta núverandi [[Þýskaland|Þýskalands]], um það bil þar sem nú eru sambandslöndin [[Neðra-Saxland]] og [[Saxland-Anhalt]] og [[Norðurrín-Vestfalía]]. Friðrekur kom á heiðnum tíma til landsins, væntanlega að frumkvæði [[Erkibiskupsdæmið í Bremen|erkibiskupsdæmisins í Brimum]].<ref> Orri Vésteinsson (2000), The Christianization of Iceland: Priests, Power, and Social Change 1000-1300. Útg. OUP Oxford, bls. 17. ISBN: ‎ 0198207999</ref> Sagt er að [[Þorvaldur víðförli]] hafi hitt Friðrek biskup í Saxlandi og tekið hjá honum [[Kristni|kristna trú]] og var skýrður af [[Biskup|biskupnum]] og fengið hann síðar til að koma með sér til [[Ísland|Íslands]]. Friðrekur hefur eflaust verið [[Trúboðsbiskup|trúboðsbiskup]] enda var fullgilt trúboð í raun ómögulegt á kristnitökutímanum án þess að biskupsvígður maður væri með í för til að sjá um helgihald. ==Heimildir== [[Kristni saga]]<ref>Bernhard Kahle (2012). Kristnisaga: Þáttr Þorvalds ens víðfǫrla. Þáttr Ísleifs Biskups Gizurarsonar, Hungrvaka. Bls. i–xv, 1–57. Ulan Press. ISBN-13 978-1177430784</ref> og [[Þorvaldur víðförli|Þorvalds þáttur víðförla]] <ref>Kahle (2012). Bls. xv–xxii, 59–81a</ref> eru meginsögur um komu Friðreks til Íslands og þær eru mjög líkar. Þorvalds þáttur er hluti af [[Ólafs saga Tryggvasonar hin mesta|Ólafs sögu Tryggvasonar hin mesta]] en styttri gerð af honum er í [[Flateyjarbók]], AM 62 fol. Kristnisaga er í [[Hauksbók]], handritinu AM 371 4to.<ref>Góssið hans Árna. Minningar heimsins í íslenskum handritum. Ritstjóri Jóhanna Katrín Friðriksdóttir. Reykjavík 2014. útg. Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. ISBN: 9789979654308</ref> Í Kristnisögu er sagt að þeir Friðrekur og Þorvaldur hafi komið „''til íslands er landið hafði verið byggt tíu tigu vetra og sjö vetur''“, það er ár 981. Friðrekur biskup er nefndur í nokkrum öðrum íslenskum miðaldaritum en hvergi í erlendum heimildum. [[Íslendingabók]] (8. kafli) er hann einungis sagt frá honum svo: „''Friðrekr kom í heiðni hér'',“ en ekki er minst á Þorvald víðförla.<ref> McDougall, Ian (1986–1989). "Foreigners and Foreign Languages in Medieval Iceland". Saga-Book of the Viking Society for Northern Research. 22: 18. JSTOR 48612783.</ref> Í [[Hungurvaka|Hungurvöku]], sögu fimm fyrstu biskupanna í [[Skálholt|Skálholti]], er Friðrekur nefndur í formála.<ref>Kahle (2012). Bls. 87-126</ref> Í [[Vatnsdæla saga|Vatnsdæla sögu]] - 46. kafla <ref>[ https://islendingasogur.net/saga/vatnsdaela-saga/kafli/46]</ref> er sagt frá trúboðskomu Friðriks biskups og Þorvalds víðförla í styttri útgáfu: „''Nærri þessum tíma kom út Friðrekur biskup og Þorvaldur Koðránsson er kallaður var hinn víðförli''.“ Í 1.kafla [[Grænlendinga saga|Grænlendingasögu]] segir að sama sumar sem [[Eiríkur rauði Þorvaldsson|Eiríkur rauði]] fór að byggja [[Grænland]], ... „''fimmtán vetrum fyrr en kristni var lögtekin á Íslandi. Á því sama sumri fór utan Friðrekur biskup og Þorvaldur Koðránsson.''“ ==Trúboðið== Þegar þeir Þorvaldur víðförli og Friðrekur biskup komu til Íslands fóru þeir norður til Giljá í [[Vatnsdalur|Vatnsdal]] í [[Húnafjörður|Húnafirði]] þar sem Koðrán faðir Þorvalds bjó og voru þeir „''við þrettánda mann''“. Þeir fóru víða um [[Norðlendingafjórðungur|Norðlendingafjórðung]], „''og talaði Þorvaldur trú fyrir mönnum, því að biskup var ókunnur tunga landsmanna og snerust nokkurir menn til réttrar trúar fyrir orð Þorvalds.''“ Þeir fluttu með lið sitt síðan að Lækjamóti í Víðidal „''og bjuggu þar fjóra vetur og fóru á þeim árum víða um Ísland að predika guðs orð''.“ En að gekk erfiðlega að fá menn til að taka trú. „''Ekki er þess getið að nokkurir menn í [[Vestfirðingafjórðungur|Vestfirðingafjórðungi]] kristnuðust af þeirra orðum''“ er sagt í Kristnisögu. Trúboðið vakti mikla andstöðu, og „''illviljafull ofsókn og hatur heiðingja við þá biskup og Þorvald''”. Meðal annars gaf Héðinn Þorbjarnarson frá Svalbarði, „''kynstór maður og göfugur þó að heiðinn væri og grimmur''“, [[Skáld|skáldum]] fé til að yrkja níð um þá. Var þetta þá kveðið: Hefir börn borið<br> biskup níu.<br> Þeirra er allra<br> Þorvaldr faðir. Þorvaldir reiddist mjög og drap skáldin tvö. Biskup tók því ekki vel og sagði: „''Eigi skyldi kristinn maður sjálfur leita að hefna sín þó að hann væri haturlega smáður heldur þola fyrir guðs sakir brigsli og meingerðir.''“ Þeir héldu áfram að far um sveitir og boða trú „''þó að þeir þyldu mörg vandræði af vondum mönnum''“. Þegar þeir vildu ríða til vorþings í [[Hegranesþing|Hegranes]] sótti að þeim múgur heiðinna manna og „''sumir börðu grjóti, sumir skóku að þeim vopn og skjöldu með harki og háreysti''“ þannig að þeir þurftu frá að hverfa. Sumarið eftir „''söfnuðu nokkurir heiðnir höfðingjar liði svo að þeir höfðu tvö hundruð manna lið og ætluðu til Lækjamóts að brenna biskup inni og allt lið hans.''“ Sú aðför mistókst vegna þess að „''fuglar margir voveiflegir''“ réðust á árásarliðið. Sumarið eftir fóru þeir til [[Noregur|Noregs]] og lágu um tíð í höfn þegar Héðinn frá Svalbarði, sem er fyrr nefndur, kom í sömu höfn. Gekk hann upp á land og í skóg að höggva sér húsavið. Þorvaldur fylgdi eftir og hafði með sér [[Þrælahald|þræl]] sinn. Lét Þorvaldur þrælinn drepa Héðin. Þegar biskupinn frétti af þessu sagði hann: „''Fyrir þetta víg skulum við skilja því að þú ert heiftrækur og vilt seint láta af manndrápum''. “ Eftir það fór Friðrekur biskup til Saxlands „''og andaðist þar, og er hann maður sannheilagur''“ segir í Þorvalds þætti víðförla. Og hverfur Friðrekur biskup þar úr sögunni. Í handritinu AM 62 fol. af Flateyarbók er eru viðbót þar sem sagt er frá að Þorvaldur víðförli hittir [[Ólafur Tryggvason|Ólaf Tryggvason]] í [[Austurvegur|Austuvegi]] og segir honum frá trúboðsraunum á Íslandi. Ólafur segir þá: „''Það gefur mér að skilja að þessir Íslendingar er þú hefir nú frá sagt muni vera harðir menn og hraustir og torvelt mun verða að koma þeim til kristni. En þó er það mitt hugarboð að þeim verði þess auðið. Og síðan er þeir trúa á sannan guð hygg eg að þeir haldi allir vel sína trú hver sem til verður um síðir að koma þeim á réttan veg''.“ ==Sjá einnig== • [[Þorvaldur víðförli]] • [[Þangbrandur]] • [[Kristni saga]] • [[Kristnitakan á Íslandi]] ==Tilvísanir== {{Reflist}} ==Ítarefni== [https://www.snerpa.is/net/isl/th-vidfo.htm Þorvaldsþáttur víðförla] [https://heimskringla.no/wiki/Kristni_saga Kristni saga] [[Flokkur:Saga Íslands]] [[Flokkur:Kristni á Íslandi]] [[Flokkur:Trúboðar á Íslandi]] mppih7hc80nxixsnliwkorfgvvlwfex 1965206 1965205 2026-06-02T14:35:08Z Masae 538 /* Sjá einnig */ 1965206 wikitext text/x-wiki '''Friðrekur biskup''' (eldri stafsetning ''Friðrekr byskup'', [[Þýska|þýska]]: ''Friedrich Bischof''; [[Latína|latína]]: ''Fridericus Episcopus'') er nefndur í ýmsum íslenskum ritum frá miðöldum og er sagður vera frá [[Saxland|Saxlandi]]. Saxland náði áður fyrr yfir víðáttumikið svæði í norðvesturhluta núverandi [[Þýskaland|Þýskalands]], um það bil þar sem nú eru sambandslöndin [[Neðra-Saxland]] og [[Saxland-Anhalt]] og [[Norðurrín-Vestfalía]]. Friðrekur kom á heiðnum tíma til landsins, væntanlega að frumkvæði [[Erkibiskupsdæmið í Bremen|erkibiskupsdæmisins í Brimum]].<ref> Orri Vésteinsson (2000), The Christianization of Iceland: Priests, Power, and Social Change 1000-1300. Útg. OUP Oxford, bls. 17. ISBN: ‎ 0198207999</ref> Sagt er að [[Þorvaldur víðförli]] hafi hitt Friðrek biskup í Saxlandi og tekið hjá honum [[Kristni|kristna trú]] og var skýrður af [[Biskup|biskupnum]] og fengið hann síðar til að koma með sér til [[Ísland|Íslands]]. Friðrekur hefur eflaust verið [[Trúboðsbiskup|trúboðsbiskup]] enda var fullgilt trúboð í raun ómögulegt á kristnitökutímanum án þess að biskupsvígður maður væri með í för til að sjá um helgihald. ==Heimildir== [[Kristni saga]]<ref>Bernhard Kahle (2012). Kristnisaga: Þáttr Þorvalds ens víðfǫrla. Þáttr Ísleifs Biskups Gizurarsonar, Hungrvaka. Bls. i–xv, 1–57. Ulan Press. ISBN-13 978-1177430784</ref> og [[Þorvaldur víðförli|Þorvalds þáttur víðförla]] <ref>Kahle (2012). Bls. xv–xxii, 59–81a</ref> eru meginsögur um komu Friðreks til Íslands og þær eru mjög líkar. Þorvalds þáttur er hluti af [[Ólafs saga Tryggvasonar hin mesta|Ólafs sögu Tryggvasonar hin mesta]] en styttri gerð af honum er í [[Flateyjarbók]], AM 62 fol. Kristnisaga er í [[Hauksbók]], handritinu AM 371 4to.<ref>Góssið hans Árna. Minningar heimsins í íslenskum handritum. Ritstjóri Jóhanna Katrín Friðriksdóttir. Reykjavík 2014. útg. Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. ISBN: 9789979654308</ref> Í Kristnisögu er sagt að þeir Friðrekur og Þorvaldur hafi komið „''til íslands er landið hafði verið byggt tíu tigu vetra og sjö vetur''“, það er ár 981. Friðrekur biskup er nefndur í nokkrum öðrum íslenskum miðaldaritum en hvergi í erlendum heimildum. [[Íslendingabók]] (8. kafli) er hann einungis sagt frá honum svo: „''Friðrekr kom í heiðni hér'',“ en ekki er minst á Þorvald víðförla.<ref> McDougall, Ian (1986–1989). "Foreigners and Foreign Languages in Medieval Iceland". Saga-Book of the Viking Society for Northern Research. 22: 18. JSTOR 48612783.</ref> Í [[Hungurvaka|Hungurvöku]], sögu fimm fyrstu biskupanna í [[Skálholt|Skálholti]], er Friðrekur nefndur í formála.<ref>Kahle (2012). Bls. 87-126</ref> Í [[Vatnsdæla saga|Vatnsdæla sögu]] - 46. kafla <ref>[ https://islendingasogur.net/saga/vatnsdaela-saga/kafli/46]</ref> er sagt frá trúboðskomu Friðriks biskups og Þorvalds víðförla í styttri útgáfu: „''Nærri þessum tíma kom út Friðrekur biskup og Þorvaldur Koðránsson er kallaður var hinn víðförli''.“ Í 1.kafla [[Grænlendinga saga|Grænlendingasögu]] segir að sama sumar sem [[Eiríkur rauði Þorvaldsson|Eiríkur rauði]] fór að byggja [[Grænland]], ... „''fimmtán vetrum fyrr en kristni var lögtekin á Íslandi. Á því sama sumri fór utan Friðrekur biskup og Þorvaldur Koðránsson.''“ ==Trúboðið== Þegar þeir Þorvaldur víðförli og Friðrekur biskup komu til Íslands fóru þeir norður til Giljá í [[Vatnsdalur|Vatnsdal]] í [[Húnafjörður|Húnafirði]] þar sem Koðrán faðir Þorvalds bjó og voru þeir „''við þrettánda mann''“. Þeir fóru víða um [[Norðlendingafjórðungur|Norðlendingafjórðung]], „''og talaði Þorvaldur trú fyrir mönnum, því að biskup var ókunnur tunga landsmanna og snerust nokkurir menn til réttrar trúar fyrir orð Þorvalds.''“ Þeir fluttu með lið sitt síðan að Lækjamóti í Víðidal „''og bjuggu þar fjóra vetur og fóru á þeim árum víða um Ísland að predika guðs orð''.“ En að gekk erfiðlega að fá menn til að taka trú. „''Ekki er þess getið að nokkurir menn í [[Vestfirðingafjórðungur|Vestfirðingafjórðungi]] kristnuðust af þeirra orðum''“ er sagt í Kristnisögu. Trúboðið vakti mikla andstöðu, og „''illviljafull ofsókn og hatur heiðingja við þá biskup og Þorvald''”. Meðal annars gaf Héðinn Þorbjarnarson frá Svalbarði, „''kynstór maður og göfugur þó að heiðinn væri og grimmur''“, [[Skáld|skáldum]] fé til að yrkja níð um þá. Var þetta þá kveðið: Hefir börn borið<br> biskup níu.<br> Þeirra er allra<br> Þorvaldr faðir. Þorvaldir reiddist mjög og drap skáldin tvö. Biskup tók því ekki vel og sagði: „''Eigi skyldi kristinn maður sjálfur leita að hefna sín þó að hann væri haturlega smáður heldur þola fyrir guðs sakir brigsli og meingerðir.''“ Þeir héldu áfram að far um sveitir og boða trú „''þó að þeir þyldu mörg vandræði af vondum mönnum''“. Þegar þeir vildu ríða til vorþings í [[Hegranesþing|Hegranes]] sótti að þeim múgur heiðinna manna og „''sumir börðu grjóti, sumir skóku að þeim vopn og skjöldu með harki og háreysti''“ þannig að þeir þurftu frá að hverfa. Sumarið eftir „''söfnuðu nokkurir heiðnir höfðingjar liði svo að þeir höfðu tvö hundruð manna lið og ætluðu til Lækjamóts að brenna biskup inni og allt lið hans.''“ Sú aðför mistókst vegna þess að „''fuglar margir voveiflegir''“ réðust á árásarliðið. Sumarið eftir fóru þeir til [[Noregur|Noregs]] og lágu um tíð í höfn þegar Héðinn frá Svalbarði, sem er fyrr nefndur, kom í sömu höfn. Gekk hann upp á land og í skóg að höggva sér húsavið. Þorvaldur fylgdi eftir og hafði með sér [[Þrælahald|þræl]] sinn. Lét Þorvaldur þrælinn drepa Héðin. Þegar biskupinn frétti af þessu sagði hann: „''Fyrir þetta víg skulum við skilja því að þú ert heiftrækur og vilt seint láta af manndrápum''. “ Eftir það fór Friðrekur biskup til Saxlands „''og andaðist þar, og er hann maður sannheilagur''“ segir í Þorvalds þætti víðförla. Og hverfur Friðrekur biskup þar úr sögunni. Í handritinu AM 62 fol. af Flateyarbók er eru viðbót þar sem sagt er frá að Þorvaldur víðförli hittir [[Ólafur Tryggvason|Ólaf Tryggvason]] í [[Austurvegur|Austuvegi]] og segir honum frá trúboðsraunum á Íslandi. Ólafur segir þá: „''Það gefur mér að skilja að þessir Íslendingar er þú hefir nú frá sagt muni vera harðir menn og hraustir og torvelt mun verða að koma þeim til kristni. En þó er það mitt hugarboð að þeim verði þess auðið. Og síðan er þeir trúa á sannan guð hygg eg að þeir haldi allir vel sína trú hver sem til verður um síðir að koma þeim á réttan veg''.“ ==Sjá einnig== * [[Þorvaldur víðförli]] * [[Þangbrandur]] * [[Kristni saga]] * [[Kristnitakan á Íslandi]] ==Tilvísanir== {{Reflist}} ==Ítarefni== [https://www.snerpa.is/net/isl/th-vidfo.htm Þorvaldsþáttur víðförla] [https://heimskringla.no/wiki/Kristni_saga Kristni saga] [[Flokkur:Saga Íslands]] [[Flokkur:Kristni á Íslandi]] [[Flokkur:Trúboðar á Íslandi]] j27j7xxrdxuwx6z676wb38woch1jdj2 1965208 1965206 2026-06-02T14:35:40Z Masae 538 /* Ítarefni */ 1965208 wikitext text/x-wiki '''Friðrekur biskup''' (eldri stafsetning ''Friðrekr byskup'', [[Þýska|þýska]]: ''Friedrich Bischof''; [[Latína|latína]]: ''Fridericus Episcopus'') er nefndur í ýmsum íslenskum ritum frá miðöldum og er sagður vera frá [[Saxland|Saxlandi]]. Saxland náði áður fyrr yfir víðáttumikið svæði í norðvesturhluta núverandi [[Þýskaland|Þýskalands]], um það bil þar sem nú eru sambandslöndin [[Neðra-Saxland]] og [[Saxland-Anhalt]] og [[Norðurrín-Vestfalía]]. Friðrekur kom á heiðnum tíma til landsins, væntanlega að frumkvæði [[Erkibiskupsdæmið í Bremen|erkibiskupsdæmisins í Brimum]].<ref> Orri Vésteinsson (2000), The Christianization of Iceland: Priests, Power, and Social Change 1000-1300. Útg. OUP Oxford, bls. 17. ISBN: ‎ 0198207999</ref> Sagt er að [[Þorvaldur víðförli]] hafi hitt Friðrek biskup í Saxlandi og tekið hjá honum [[Kristni|kristna trú]] og var skýrður af [[Biskup|biskupnum]] og fengið hann síðar til að koma með sér til [[Ísland|Íslands]]. Friðrekur hefur eflaust verið [[Trúboðsbiskup|trúboðsbiskup]] enda var fullgilt trúboð í raun ómögulegt á kristnitökutímanum án þess að biskupsvígður maður væri með í för til að sjá um helgihald. ==Heimildir== [[Kristni saga]]<ref>Bernhard Kahle (2012). Kristnisaga: Þáttr Þorvalds ens víðfǫrla. Þáttr Ísleifs Biskups Gizurarsonar, Hungrvaka. Bls. i–xv, 1–57. Ulan Press. ISBN-13 978-1177430784</ref> og [[Þorvaldur víðförli|Þorvalds þáttur víðförla]] <ref>Kahle (2012). Bls. xv–xxii, 59–81a</ref> eru meginsögur um komu Friðreks til Íslands og þær eru mjög líkar. Þorvalds þáttur er hluti af [[Ólafs saga Tryggvasonar hin mesta|Ólafs sögu Tryggvasonar hin mesta]] en styttri gerð af honum er í [[Flateyjarbók]], AM 62 fol. Kristnisaga er í [[Hauksbók]], handritinu AM 371 4to.<ref>Góssið hans Árna. Minningar heimsins í íslenskum handritum. Ritstjóri Jóhanna Katrín Friðriksdóttir. Reykjavík 2014. útg. Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. ISBN: 9789979654308</ref> Í Kristnisögu er sagt að þeir Friðrekur og Þorvaldur hafi komið „''til íslands er landið hafði verið byggt tíu tigu vetra og sjö vetur''“, það er ár 981. Friðrekur biskup er nefndur í nokkrum öðrum íslenskum miðaldaritum en hvergi í erlendum heimildum. [[Íslendingabók]] (8. kafli) er hann einungis sagt frá honum svo: „''Friðrekr kom í heiðni hér'',“ en ekki er minst á Þorvald víðförla.<ref> McDougall, Ian (1986–1989). "Foreigners and Foreign Languages in Medieval Iceland". Saga-Book of the Viking Society for Northern Research. 22: 18. JSTOR 48612783.</ref> Í [[Hungurvaka|Hungurvöku]], sögu fimm fyrstu biskupanna í [[Skálholt|Skálholti]], er Friðrekur nefndur í formála.<ref>Kahle (2012). Bls. 87-126</ref> Í [[Vatnsdæla saga|Vatnsdæla sögu]] - 46. kafla <ref>[ https://islendingasogur.net/saga/vatnsdaela-saga/kafli/46]</ref> er sagt frá trúboðskomu Friðriks biskups og Þorvalds víðförla í styttri útgáfu: „''Nærri þessum tíma kom út Friðrekur biskup og Þorvaldur Koðránsson er kallaður var hinn víðförli''.“ Í 1.kafla [[Grænlendinga saga|Grænlendingasögu]] segir að sama sumar sem [[Eiríkur rauði Þorvaldsson|Eiríkur rauði]] fór að byggja [[Grænland]], ... „''fimmtán vetrum fyrr en kristni var lögtekin á Íslandi. Á því sama sumri fór utan Friðrekur biskup og Þorvaldur Koðránsson.''“ ==Trúboðið== Þegar þeir Þorvaldur víðförli og Friðrekur biskup komu til Íslands fóru þeir norður til Giljá í [[Vatnsdalur|Vatnsdal]] í [[Húnafjörður|Húnafirði]] þar sem Koðrán faðir Þorvalds bjó og voru þeir „''við þrettánda mann''“. Þeir fóru víða um [[Norðlendingafjórðungur|Norðlendingafjórðung]], „''og talaði Þorvaldur trú fyrir mönnum, því að biskup var ókunnur tunga landsmanna og snerust nokkurir menn til réttrar trúar fyrir orð Þorvalds.''“ Þeir fluttu með lið sitt síðan að Lækjamóti í Víðidal „''og bjuggu þar fjóra vetur og fóru á þeim árum víða um Ísland að predika guðs orð''.“ En að gekk erfiðlega að fá menn til að taka trú. „''Ekki er þess getið að nokkurir menn í [[Vestfirðingafjórðungur|Vestfirðingafjórðungi]] kristnuðust af þeirra orðum''“ er sagt í Kristnisögu. Trúboðið vakti mikla andstöðu, og „''illviljafull ofsókn og hatur heiðingja við þá biskup og Þorvald''”. Meðal annars gaf Héðinn Þorbjarnarson frá Svalbarði, „''kynstór maður og göfugur þó að heiðinn væri og grimmur''“, [[Skáld|skáldum]] fé til að yrkja níð um þá. Var þetta þá kveðið: Hefir börn borið<br> biskup níu.<br> Þeirra er allra<br> Þorvaldr faðir. Þorvaldir reiddist mjög og drap skáldin tvö. Biskup tók því ekki vel og sagði: „''Eigi skyldi kristinn maður sjálfur leita að hefna sín þó að hann væri haturlega smáður heldur þola fyrir guðs sakir brigsli og meingerðir.''“ Þeir héldu áfram að far um sveitir og boða trú „''þó að þeir þyldu mörg vandræði af vondum mönnum''“. Þegar þeir vildu ríða til vorþings í [[Hegranesþing|Hegranes]] sótti að þeim múgur heiðinna manna og „''sumir börðu grjóti, sumir skóku að þeim vopn og skjöldu með harki og háreysti''“ þannig að þeir þurftu frá að hverfa. Sumarið eftir „''söfnuðu nokkurir heiðnir höfðingjar liði svo að þeir höfðu tvö hundruð manna lið og ætluðu til Lækjamóts að brenna biskup inni og allt lið hans.''“ Sú aðför mistókst vegna þess að „''fuglar margir voveiflegir''“ réðust á árásarliðið. Sumarið eftir fóru þeir til [[Noregur|Noregs]] og lágu um tíð í höfn þegar Héðinn frá Svalbarði, sem er fyrr nefndur, kom í sömu höfn. Gekk hann upp á land og í skóg að höggva sér húsavið. Þorvaldur fylgdi eftir og hafði með sér [[Þrælahald|þræl]] sinn. Lét Þorvaldur þrælinn drepa Héðin. Þegar biskupinn frétti af þessu sagði hann: „''Fyrir þetta víg skulum við skilja því að þú ert heiftrækur og vilt seint láta af manndrápum''. “ Eftir það fór Friðrekur biskup til Saxlands „''og andaðist þar, og er hann maður sannheilagur''“ segir í Þorvalds þætti víðförla. Og hverfur Friðrekur biskup þar úr sögunni. Í handritinu AM 62 fol. af Flateyarbók er eru viðbót þar sem sagt er frá að Þorvaldur víðförli hittir [[Ólafur Tryggvason|Ólaf Tryggvason]] í [[Austurvegur|Austuvegi]] og segir honum frá trúboðsraunum á Íslandi. Ólafur segir þá: „''Það gefur mér að skilja að þessir Íslendingar er þú hefir nú frá sagt muni vera harðir menn og hraustir og torvelt mun verða að koma þeim til kristni. En þó er það mitt hugarboð að þeim verði þess auðið. Og síðan er þeir trúa á sannan guð hygg eg að þeir haldi allir vel sína trú hver sem til verður um síðir að koma þeim á réttan veg''.“ ==Sjá einnig== * [[Þorvaldur víðförli]] * [[Þangbrandur]] * [[Kristni saga]] * [[Kristnitakan á Íslandi]] ==Tilvísanir== {{Reflist}} ==Ítarefni== * [https://www.snerpa.is/net/isl/th-vidfo.htm Þorvaldsþáttur víðförla] * [https://heimskringla.no/wiki/Kristni_saga Kristni saga] [[Flokkur:Saga Íslands]] [[Flokkur:Kristni á Íslandi]] [[Flokkur:Trúboðar á Íslandi]] 6lmjc8425b0p268lper6y0tdr8uy65l 14 191228 1965212 2026-06-02T15:29:33Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Kosningabandalög]] [[Flokkur:Ítalskir stjórnmálaflokkar|Kosningabandalög]]“ 1965212 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Kosningabandalög]] [[Flokkur:Ítalskir stjórnmálaflokkar|Kosningabandalög]] i2dnfc3cc6tz0q89si07pkvo6ydi4bm 0 191229 1965237 2026-06-03T00:04:41Z MyraMidnight 41218 Bjó til síðu með „Austulenski veitingastaðurinn '''Asía''' stóð á [[Laugavegur|Laugaveginum]] í 27 ár, eða frá því 1988, en þeir lokuðu staðnum þann 1. janúar 2016.<ref>{{Cite web|url=https://veitingageirinn.is/asia-a-laugaveginum-lokar-eftir-27-ar/|title=Asía á Laugaveginum lokar eftir 27 ár – Uppfært|last=Sæbjörnsson|first=Smári Valtýr|date=2015-12-03|website=Veitingageirinn.is - Fréttir alla daga|language=is|access-date=2026-06-02}}</ref> Það var fj...“ 1965237 wikitext text/x-wiki Austulenski veitingastaðurinn '''Asía''' stóð á [[Laugavegur|Laugaveginum]] í 27 ár, eða frá því 1988, en þeir lokuðu staðnum þann 1. janúar 2016.<ref>{{Cite web|url=https://veitingageirinn.is/asia-a-laugaveginum-lokar-eftir-27-ar/|title=Asía á Laugaveginum lokar eftir 27 ár – Uppfært|last=Sæbjörnsson|first=Smári Valtýr|date=2015-12-03|website=Veitingageirinn.is - Fréttir alla daga|language=is|access-date=2026-06-02}}</ref> Það var fjölskyldufyrirtæki rekið af Kára Tran, en sonur hans, Óli Kárason Tran, tók við starfseminni árið 2004.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3507049#page/n6/mode/2up|titill=Eigum að minnast austulensku áramótanna|útgefandi=Morgunblaðið (Kínversk áramót)|mánuður=25. janúar|ár=2004}}</ref> == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://www.facebook.com/asiaiceland Veitingahúsið Asía á facebook] [[Flokkur:Veitingahús]] {{stubbur}} k4lofj43exy2zd7nu24ig7d77lz82j1 0 191230 1965270 2026-06-03T10:03:25Z Akigka 183 Bjó til síðu með „[[Mynd:JanHuygenVanLinschoten.png|thumb|Jan Huyghen á mynd úr einni útgáfu ''Itinerario''.]] '''Jan Huyghen van Linschoten''' ([[1563]] – [[8. febrúar]] [[1611]]) var [[Holland|hollenskur]] njósnari, kaupmaður og ferðabókahöfundur, sem lék lykilhlutverk við upphaf ferða hollenskra og enskra skipa til [[Austur-Indíur|Austur-Indía]] undir lok 16. aldar. Hann var ritari portúgalska erkibiskupsins í [[Góa]], [[João Vicente da Fonseca]], frá 1583...“ 1965270 wikitext text/x-wiki [[Mynd:JanHuygenVanLinschoten.png|thumb|Jan Huyghen á mynd úr einni útgáfu ''Itinerario''.]] '''Jan Huyghen van Linschoten''' ([[1563]] – [[8. febrúar]] [[1611]]) var [[Holland|hollenskur]] njósnari, kaupmaður og ferðabókahöfundur, sem lék lykilhlutverk við upphaf ferða hollenskra og enskra skipa til [[Austur-Indíur|Austur-Indía]] undir lok 16. aldar. Hann var ritari portúgalska erkibiskupsins í [[Góa]], [[João Vicente da Fonseca]], frá 1583 til 1588. Erkibiskupinn lést árið 1587 og Jan Huyghen sigldi því með gögn hans til [[Lissabon]], en tafðist á [[Asóreyjar|Asóreyjum]] í tvö ár vegna hernaðar Englendinga. Hann kom til Lissabon í janúar 1592, og sigldi til Hollands í júlí. Þá hafði hann í fórum sínum afrit af kortum og ýmsum trúnaðargögnum um siglingar og verslun [[Portúgal]]a í Austur-Indíum, auk dagbókar sem hann hélt sjálfur. Þessi gögn urðu grundvöllur fyrir fyrsta leiðangur hollenskra kaupskipa til Austur-Indía undir stjórn [[Cornelis de Houtman]] árið 1595.<ref>{{Cite book|last=Masselman|first=George|title=The Cradle of Colonialism|publisher=Yale University Press|year=1963 |url=https://archive.org/details/cradleofcolonial0000mass}}</ref> Árin 1594 og 1595 tók hann þátt í tveimur leiðöngrum hollenska kortagerðarmannsins [[Willem Barents]] til [[Norðurslóðir|Norðurslóða]] í leit að [[Norðausturleiðin]]ni. Fyrri leiðangurinn náði til [[Novaja Zemlja]] og sá seinni í [[Karahaf]] áður en þeir neyddust til að snúa við vegna [[hafís]]s.<ref>{{Cite book |last=Parr |first=Charles McKew |title=Jan Van Linschoten : The Dutch Marco Polo |publisher=Thomas Y. Crowell Company |year=1964 |location=New York |url=https://archive.org/details/janvanlinschoten0000char}}</ref> Þegar hann sneri aftur giftist hann Reynu Meynertsdochter Seymens og gaf út fyrstu bók sína um ferðir í Austur-Indíum, ''Reys-gheschrift vande navigatien der Portugaloysers in Orienten'', [[leiðsögubók]] með lýsingu á siglingaleiðinni til Austur-Indía og milli [[Indland]]s, [[Kína]] og [[Japan]].<ref>{{cite book|author=Simon Schama|title=The Embarrassment of Riches: An Interpretation of Dutch Culture in the Golden Age|location=New York|publisher=Vintage Books|year=1987|page=438}}</ref> Bókin innihélt upplýsingar sem Portúgalar höfðu haldið vandlega leyndum í nær eina öld.<ref>{{cite journal|last=Koeman|first=C.|year=1985|title=Jan Huygen van Linschoten|journal=Revista da Universidade de Coimbra|volume=32|pages=27–47|url=https://books.google.com/books?id=EVjPRRuwV8AC&pg=PA25}}</ref> Lykilatriðið í bókum Jan Huyghens var sú ráðlegging að sigla frá [[Madagaskar]] um [[Sundasund]] beint til [[Java|Jövu]] í stað þess að fylgja ströndinni og fara um [[Malakkasund]] (sem Portúgalar réðu). Þetta var sú leið sem hollensk og síðar ensk skip fylgdu til að komast að eyjunum (sem nú eru [[Indónesía]]) og þar með að [[kryddverslun]]inni framhjá höfnum sem Portúgalar stýrðu. Árið eftir gaf hann út ''Itinerario: Voyage ofte schipvaert van Jan Huygen van Linschoten naer Oost ofte Portugaels Indien, 1579-1592'' með korti eftir [[Petrus Plancius]]. Bókin var þýdd á ensku og þýsku og gefin út aðeins tveimur árum síðar. Bókin var marggefin út næstu ár. Árið 1601 gaf Jan Huyghen út bók um ferðir sínar til Norðurslóða. == Tilvísanir == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Huyghen, Jan}} [[Flokkur:Hollenskir landkönnuðir]] [[Flokkur:Hollenskir ferðabókahöfundar]] [[Flokkur:Hollenskir njósnarar]] [[Flokkur:Hollenska gullöldin]] {{fd|1563|1611}} gtydfleuhepgkoizhcvqymymg5djswj 1965271 1965270 2026-06-03T10:04:25Z Akigka 183 1965271 wikitext text/x-wiki [[Mynd:JanHuygenVanLinschoten.png|thumb|Jan Huyghen á mynd úr einni útgáfu ''Itinerario''.]] '''Jan Huyghen van Linschoten''' ([[1563]] – [[8. febrúar]] [[1611]]) var [[Holland|hollenskur]] njósnari, kaupmaður og ferðabókahöfundur, sem lék lykilhlutverk við upphaf ferða hollenskra og enskra skipa til [[Austur-Indíur|Austur-Indía]] undir lok 16. aldar. Hann var ritari portúgalska erkibiskupsins í [[Góa]], [[João Vicente da Fonseca]], frá 1583 til 1588. Erkibiskupinn lést árið 1587 og Jan Huyghen sigldi því með gögn hans til [[Lissabon]], en tafðist á [[Asóreyjar|Asóreyjum]] í tvö ár vegna hernaðar Englendinga. Hann kom til Lissabon í janúar 1592, og sigldi til Hollands í júlí. Þá hafði hann í fórum sínum afrit af kortum og ýmsum trúnaðargögnum um siglingar og verslun [[Portúgal]]a í Austur-Indíum, auk dagbókar sem hann hélt sjálfur. Þessi gögn urðu grundvöllur fyrir fyrsta leiðangur hollenskra kaupskipa til Austur-Indía undir stjórn [[Cornelis de Houtman]] árið 1595.<ref>{{Cite book|last=Masselman|first=George|title=The Cradle of Colonialism|publisher=Yale University Press|year=1963 |url=https://archive.org/details/cradleofcolonial0000mass}}</ref> Árin 1594 og 1595 tók hann þátt í tveimur leiðöngrum hollenska kortagerðarmannsins [[Willem Barents]] til [[Norðurslóðir|Norðurslóða]] í leit að [[Norðausturleiðin]]ni. Fyrri leiðangurinn náði til [[Novaja Zemlja]] og sá seinni í [[Karahaf]] áður en þeir neyddust til að snúa við vegna [[hafís]]s.<ref>{{Cite book |last=Parr |first=Charles McKew |title=Jan Van Linschoten : The Dutch Marco Polo |publisher=Thomas Y. Crowell Company |year=1964 |location=New York |url=https://archive.org/details/janvanlinschoten0000char}}</ref> Þegar hann sneri aftur giftist hann Reynu Meynertsdochter Seymens og gaf út fyrstu bók sína um ferðir í Austur-Indíum, ''Reys-gheschrift vande navigatien der Portugaloysers in Orienten''. Þetta var [[leiðsögubók]] með lýsingu á siglingaleiðinni til Austur-Indía og milli [[Indland]]s, [[Kína]] og [[Japan]].<ref>{{cite book|author=Simon Schama|title=The Embarrassment of Riches: An Interpretation of Dutch Culture in the Golden Age|location=New York|publisher=Vintage Books|year=1987|page=438}}</ref> Bókin innihélt upplýsingar sem Portúgalar höfðu haldið vandlega leyndum í nær eina öld.<ref>{{cite journal|last=Koeman|first=C.|year=1985|title=Jan Huygen van Linschoten|journal=Revista da Universidade de Coimbra|volume=32|pages=27–47|url=https://books.google.com/books?id=EVjPRRuwV8AC&pg=PA25}}</ref> Lykilatriðið í bókum Jan Huyghens var sú ráðlegging að sigla frá [[Madagaskar]] um [[Sundasund]] beint til [[Java|Jövu]] í stað þess að fylgja ströndinni og fara um [[Malakkasund]] (sem Portúgalar réðu). Þetta var sú leið sem hollensk og síðar ensk skip fylgdu til að komast að eyjunum (sem nú eru [[Indónesía]]) og þar með að [[kryddverslun]]inni framhjá höfnum sem Portúgalar stýrðu. Árið eftir gaf hann út ''Itinerario: Voyage ofte schipvaert van Jan Huygen van Linschoten naer Oost ofte Portugaels Indien, 1579-1592'' með korti eftir [[Petrus Plancius]]. Bókin var þýdd á ensku og þýsku og gefin út aðeins tveimur árum síðar. Bókin var marggefin út næstu ár. Árið 1601 gaf Jan Huyghen út bók um ferðir sínar til Norðurslóða. == Tilvísanir == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Huyghen, Jan}} [[Flokkur:Hollenskir landkönnuðir]] [[Flokkur:Hollenskir ferðabókahöfundar]] [[Flokkur:Hollenskir njósnarar]] [[Flokkur:Hollenska gullöldin]] {{fd|1563|1611}} mz4a7wu4rtkkoon9xaijwk9z0zzx30u 1965272 1965271 2026-06-03T10:05:41Z Akigka 183 1965272 wikitext text/x-wiki [[Mynd:JanHuygenVanLinschoten.png|thumb|Jan Huyghen á mynd úr einni útgáfu ''Itinerario''.]] '''Jan Huyghen van Linschoten''' ([[1563]] – [[8. febrúar]] [[1611]]) var [[Holland|hollenskur]] njósnari, kaupmaður og ferðabókahöfundur, sem lék lykilhlutverk við upphaf ferða hollenskra og enskra skipa til [[Austur-Indíur|Austur-Indía]] undir lok 16. aldar. Hann var ritari portúgalska erkibiskupsins í [[Góa]], [[João Vicente da Fonseca]], frá 1583 til 1588. Erkibiskupinn lést árið 1587 og Jan Huyghen sigldi því með gögn hans til [[Lissabon]], en tafðist á [[Asóreyjar|Asóreyjum]] í tvö ár vegna hernaðar Englendinga. Hann kom til Lissabon í janúar 1592, og sigldi til Hollands í júlí. Þá hafði hann í fórum sínum afrit af kortum og ýmsum trúnaðargögnum um siglingar og verslun [[Portúgal]]a í Austur-Indíum, auk dagbókar sem hann hélt sjálfur. Þessi gögn urðu grundvöllur fyrir fyrsta leiðangur hollenskra kaupskipa til Austur-Indía undir stjórn [[Cornelis de Houtman]] árið 1595.<ref>{{Cite book|last=Masselman|first=George|title=The Cradle of Colonialism|publisher=Yale University Press|year=1963 |url=https://archive.org/details/cradleofcolonial0000mass}}</ref> Árin 1594 og 1595 tók hann þátt í tveimur leiðöngrum hollenska kortagerðarmannsins [[Willem Barents]] til [[Norðurslóðir|Norðurslóða]] í leit að [[Norðausturleiðin]]ni. Fyrri leiðangurinn náði til [[Novaja Zemlja]] og sá seinni í [[Karahaf]] áður en þeir neyddust til að snúa við vegna [[hafís]]s.<ref>{{Cite book |last=Parr |first=Charles McKew |title=Jan Van Linschoten : The Dutch Marco Polo |publisher=Thomas Y. Crowell Company |year=1964 |location=New York |url=https://archive.org/details/janvanlinschoten0000char}}</ref> Þegar hann sneri aftur giftist hann Reynu Meynertsdochter Seymens og gaf út fyrstu bók sína um ferðir í Austur-Indíum, ''Reys-gheschrift vande navigatien der Portugaloysers in Orienten''. Þetta var [[leiðsögubók]] með lýsingu á siglingaleiðinni til Austur-Indía og milli [[Indland]]s, [[Kína]] og [[Japan]].<ref>{{cite book|author=Simon Schama|title=The Embarrassment of Riches: An Interpretation of Dutch Culture in the Golden Age|location=New York|publisher=Vintage Books|year=1987|page=438}}</ref> Bókin innihélt upplýsingar sem Portúgalar höfðu haldið vandlega leyndum í nær eina öld.<ref>{{cite journal|last=Koeman|first=C.|year=1985|title=Jan Huygen van Linschoten|journal=Revista da Universidade de Coimbra|volume=32|pages=27–47|url=https://books.google.com/books?id=EVjPRRuwV8AC&pg=PA25}}</ref> Lykilatriðið í bókum Jan Huyghens var sú ráðlegging að sigla frá [[Madagaskar]] um [[Sundasund]] beint til [[Java|Jövu]] í stað þess að fylgja ströndinni og fara um [[Malakkasund]] (sem Portúgalar réðu). Þetta var sú leið sem hollensk og síðar ensk skip fylgdu til að komast að eyjunum (sem nú eru [[Indónesía]] og [[Malasía]]) og þar með að [[kryddverslun]]inni framhjá höfnum sem Portúgalar stýrðu. Árið eftir gaf hann út ''Itinerario: Voyage ofte schipvaert van Jan Huygen van Linschoten naer Oost ofte Portugaels Indien, 1579-1592'' með korti eftir [[Petrus Plancius]]. Bókin var þýdd á ensku og þýsku og gefin út aðeins tveimur árum síðar. Bókin var marggefin út næstu ár. Árið 1601 gaf Jan Huyghen út bók um ferðir sínar til Norðurslóða. == Tilvísanir == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Huyghen, Jan}} [[Flokkur:Hollenskir landkönnuðir]] [[Flokkur:Hollenskir ferðabókahöfundar]] [[Flokkur:Hollenskir njósnarar]] [[Flokkur:Hollenska gullöldin]] {{fd|1563|1611}} 1e4f8ugr12blowwblq7q9qhau0gbmnr 1965274 1965272 2026-06-03T10:06:53Z Akigka 183 1965274 wikitext text/x-wiki [[Mynd:JanHuygenVanLinschoten.png|thumb|Jan Huyghen á mynd úr einni útgáfu ''Itinerario''.]] '''Jan Huyghen van Linschoten''' ([[1563]] – [[8. febrúar]] [[1611]]) var [[Holland|hollenskur]] njósnari, kaupmaður og ferðabókahöfundur, sem lék lykilhlutverk við upphaf ferða hollenskra og enskra skipa til [[Austur-Indíur|Austur-Indía]] undir lok 16. aldar. Hann var ritari portúgalska erkibiskupsins í [[Góa]], [[João Vicente da Fonseca]], frá 1583 til 1588. Erkibiskupinn lést árið 1587 og Jan Huyghen sigldi því með gögn hans til [[Lissabon]], en tafðist á [[Asóreyjar|Asóreyjum]] í tvö ár vegna hernaðar Englendinga. Hann kom til Lissabon í janúar 1592, og sigldi til Hollands í júlí. Þá hafði hann í fórum sínum afrit af kortum og ýmsum trúnaðargögnum um siglingar og verslun [[Portúgal]]a í Austur-Indíum, auk dagbókar sem hann hélt sjálfur. Þessi gögn urðu grundvöllur fyrir fyrsta leiðangur hollenskra kaupskipa til Austur-Indía undir stjórn [[Cornelis de Houtman]] árið 1595.<ref>{{Cite book|last=Masselman|first=George|title=The Cradle of Colonialism|publisher=Yale University Press|year=1963 |url=https://archive.org/details/cradleofcolonial0000mass}}</ref> Árin 1594 og 1595 tók hann þátt í tveimur leiðöngrum hollenska kortagerðarmannsins [[Willem Barents]] til [[Norðurslóðir|Norðurslóða]] í leit að [[Norðausturleiðin]]ni. Fyrri leiðangurinn náði til [[Novaja Zemlja]] og sá seinni í [[Karahaf]] áður en þeir neyddust til að snúa við vegna [[hafís]]s.<ref>{{Cite book |last=Parr |first=Charles McKew |title=Jan Van Linschoten : The Dutch Marco Polo |publisher=Thomas Y. Crowell Company |year=1964 |location=New York |url=https://archive.org/details/janvanlinschoten0000char}}</ref> Þegar hann sneri aftur giftist hann Reynu Meynertsdochter Seymens og gaf út fyrstu bók sína um ferðir í Austur-Indíum, ''Reys-gheschrift vande navigatien der Portugaloysers in Orienten''. Þetta var [[leiðsögubók]] með lýsingu á siglingaleiðinni til Austur-Indía og milli [[Indland]]s, [[Kína]] og [[Japan]].<ref>{{cite book|author=Simon Schama|title=The Embarrassment of Riches: An Interpretation of Dutch Culture in the Golden Age|location=New York|publisher=Vintage Books|year=1987|page=438}}</ref> Bókin innihélt upplýsingar sem Portúgalar höfðu haldið vandlega leyndum í nær eina öld.<ref>{{cite journal|last=Koeman|first=C.|year=1985|title=Jan Huygen van Linschoten|journal=Revista da Universidade de Coimbra|volume=32|pages=27–47|url=https://books.google.com/books?id=EVjPRRuwV8AC&pg=PA25}}</ref> Lykilatriðið í bókum Jan Huyghens var sú ráðlegging að sigla frá [[Madagaskar]] um [[Sundasund]] beint til [[Java|Jövu]] í stað þess að fylgja ströndinni og fara um [[Malakkasund]] (sem Portúgalar réðu). Þetta var sú leið sem hollensk og síðar ensk skip fylgdu til að komast að eyjunum (sem nú eru [[Indónesía]] og [[Malasía]]) og þar með að [[kryddverslun]]inni framhjá höfnum sem Portúgalar stýrðu. Árið eftir gaf hann út ''Itinerario: Voyage ofte schipvaert van Jan Huygen van Linschoten naer Oost ofte Portugaels Indien, 1579-1592'' með korti eftir [[Petrus Plancius]]. Bókin var þýdd á ensku og þýsku aðeins tveimur árum síðar og gefin út margsinnis næstu ár. Árið 1601 gaf Jan Huyghen út bók um ferðir sínar til Norðurslóða. == Tilvísanir == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Huyghen, Jan}} [[Flokkur:Hollenskir landkönnuðir]] [[Flokkur:Hollenskir ferðabókahöfundar]] [[Flokkur:Hollenskir njósnarar]] [[Flokkur:Hollenska gullöldin]] {{fd|1563|1611}} 0qv4unt8mjmiximl8yngao57d1ssqgf 1965275 1965274 2026-06-03T10:13:14Z Akigka 183 1965275 wikitext text/x-wiki [[Mynd:JanHuygenVanLinschoten.png|thumb|Jan Huyghen á mynd úr einni útgáfu ''Itinerario''.]] '''Jan Huyghen van Linschoten''' ([[1563]] – [[8. febrúar]] [[1611]]) var [[Holland|hollenskur]] njósnari, kaupmaður og ferðabókahöfundur, sem lék lykilhlutverk við upphaf ferða hollenskra og enskra skipa til [[Austur-Indíur|Austur-Indía]] undir lok 16. aldar. Hann var ritari portúgalska erkibiskupsins í [[Góa]], [[João Vicente da Fonseca]], frá 1583 til 1588. Erkibiskupinn lést árið 1587 og Jan Huyghen sigldi því með gögn hans til [[Lissabon]], en tafðist á [[Asóreyjar|Asóreyjum]] í tvö ár vegna hernaðar Englendinga. Hann kom til Lissabon í janúar 1592, og sigldi til Hollands í júlí. Þá hafði hann í fórum sínum afrit af kortum og ýmsum trúnaðargögnum um siglingar og verslun [[Portúgal]]a í Austur-Indíum, auk dagbókar sem hann hélt sjálfur. Þessi gögn urðu grundvöllur fyrir fyrsta leiðangur hollenskra kaupskipa til Austur-Indía undir stjórn [[Cornelis de Houtman]] árið 1595.<ref>{{Cite book|last=Masselman|first=George|title=The Cradle of Colonialism|publisher=Yale University Press|year=1963 |url=https://archive.org/details/cradleofcolonial0000mass}}</ref> Árin 1594 og 1595 tók hann þátt í tveimur leiðöngrum hollenska kortagerðarmannsins [[Willem Barents]] til [[Norðurslóðir|Norðurslóða]] í leit að [[Norðausturleiðin]]ni. Fyrri leiðangurinn náði til [[Novaja Zemlja]] og sá seinni í [[Karahaf]] áður en þeir neyddust til að snúa við vegna [[hafís]]s.<ref>{{Cite book |last=Parr |first=Charles McKew |title=Jan Van Linschoten : The Dutch Marco Polo |publisher=Thomas Y. Crowell Company |year=1964 |location=New York |url=https://archive.org/details/janvanlinschoten0000char}}</ref> Þegar hann sneri aftur giftist hann Reynu Meynertsdochter Seymens og gaf út fyrstu bók sína um ferðir í Austur-Indíum, ''Reys-gheschrift vande navigatien der Portugaloysers in Orienten''. Þetta var [[leiðsögubók]] með lýsingu á siglingaleiðinni til Austur-Indía og milli [[Indland]]s, [[Kína]] og [[Japan]].<ref>{{cite book|author=Simon Schama|title=The Embarrassment of Riches: An Interpretation of Dutch Culture in the Golden Age|location=New York|publisher=Vintage Books|year=1987|page=438}}</ref> Bókin innihélt upplýsingar sem Portúgalar höfðu haldið vandlega leyndum í nær eina öld.<ref>{{cite journal|last=Koeman|first=C.|year=1985|title=Jan Huygen van Linschoten|journal=Revista da Universidade de Coimbra|volume=32|pages=27–47|url=https://books.google.com/books?id=EVjPRRuwV8AC&pg=PA25}}</ref> Lykilatriðið í bókum Jan Huyghens var sú ráðlegging að sigla langa leið frá [[Madagaskar]] um [[Sundasund]] beint til [[Java|Jövu]] í stað þess að fylgja ströndinni og fara um [[Malakkasund]] (sem Portúgalar réðu). Þetta var sú leið sem hollensk og síðar ensk skip fylgdu til að komast að eyjunum (sem nú eru [[Indónesía]] og [[Malasía]]) og þar með að [[kryddverslun]]inni framhjá höfnum sem Portúgalar stýrðu. Árið eftir gaf hann út ''Itinerario: Voyage ofte schipvaert van Jan Huygen van Linschoten naer Oost ofte Portugaels Indien, 1579-1592'' með korti eftir [[Petrus Plancius]]. Bókin var þýdd á ensku og þýsku aðeins tveimur árum síðar og gefin út margsinnis næstu ár. Árið 1601 gaf Jan Huyghen út bók um ferðir sínar til Norðurslóða. == Tilvísanir == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Huyghen, Jan}} [[Flokkur:Hollenskir landkönnuðir]] [[Flokkur:Hollenskir ferðabókahöfundar]] [[Flokkur:Hollenskir njósnarar]] [[Flokkur:Hollenska gullöldin]] {{fd|1563|1611}} eom0o5mocolk2kniw8g7j2ztrly90tx 0 191231 1965291 2026-06-03T10:54:32Z Makenzis 56151 Makenzis færði [[Sporting Clube de Portugal]] á [[SP Portugal]] 1965291 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[SP Portugal]] jbggy2l9steg5nvaijtmdfw9r962dm2