Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 591 1967279 1951558 2026-06-11T12:11:42Z ~2026-34357-07 117560 Is! 1967279 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Konungsríkið Danmörk | nafn_á_frummáli = Kongeriget Danmark | nafn_í_eignarfalli = Danmerkur | fáni = Flag of the Nationalist Party (Iceland).svg | skjaldarmerki = National coat of arms of Denmark.svg | kjörorð = Forbundne, forpligtet, for Kongeriget Danmark (kjörorð konungsins) | staðsetningarkort = EU-Denmark.svg | tungumál = [[Danska]] | höfuðborg = [[Kaupmannahöfn]] | stjórnarfar = [[Þingbundin konungsstjórn]] | titill_leiðtoga1 = [[Þjóðhöfðingjar Danmerkur|Konungur]] | nafn_leiðtoga1 = [[Friðrik 10. Danakonungur|Friðrik 10.]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Danmerkur|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga2 = [[Mette Frederiksen]] | staða = Stofnun | staða_athugasemd = forsöguleg | atburður1 = Sameining | dagsetning1 = [[10. öld]] | atburður2 = [[Stjórnarskrá Danmerkur|Stjórnarskrá]] | dagsetning2 = 5. júní 1849 | atburður3 = [[Konungsríkið Danmörk]] | dagsetning3 = 24. mars 1948 | ESBaðild = [[1. janúar]] [[1973]] | stærðarsæti = 134 | flatarmál = 42.915,7 | hlutfall_vatns = 1,6 | mannfjöldaár = 2023 | mannfjöldasæti = 114 | fólksfjöldi = 5.935.619 | VLF_ár = 2022 | VLF = 416,568 | VLF_sæti = 53 | VLF_á_mann = 70.924 | VLF_á_mann_sæti = 11 | VÞL_ár = 2021 | VÞL = {{hækkun}} 0.948 | VÞL_sæti = 6 | íbúar_á_ferkílómetra = 131 | gjaldmiðill = [[Dönsk króna|Dönsk króna (kr)]] (DKK) | tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | umferð = hægri | þjóðsöngur = [[Der er et yndigt land]] | tld = dk | símakóði = 45| }} '''Danmörk''' ([[danska]]: ''Danmark''; {{framburður|DA-Danmark.ogg}}) er [[ríki|land]] í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]] sem ásamt [[Grænland]]i og [[Færeyjar|Færeyjum]] myndar [[Konungsríkið Danmörk]]. Danmörk er langfjölmennasti hluti konungsríkisins sem er [[einingarríki]], en Grænland og Færeyjar hafa [[heimastjórn]]. Algengt er að undanskilja þau lönd þegar rætt er um Danmörku (til dæmis stærð og íbúafjölda). Danmörk er syðst [[Norðurlöndin|Norðurlandanna]] og er suðvestan við [[Svíþjóð]], sunnan við [[Noregur|Noreg]] og norðan við [[Þýskaland]] þar sem einu landamæri Danmerkur eru. Árið 2013 náði Danmörk, að Grænlandi og Færeyjum meðtöldum, yfir 1419 eyjar sem eru stærri en 100 m². 443 af þeim hafa nöfn og 78 eru byggðar.<ref>[https://irland.um.dk/en/about-denmark About Denmark]</ref> Danmörk sjálf samanstendur af [[Jótlandsskagi|Jótlandsskaga]], sem gengur til norðurs út úr meginlandi Evrópu, og 406 eyjum. Stærsta eyjan er [[Sjáland]] þar sem höfuðborgin, [[Kaupmannahöfn]], er. Á eftir koma [[Fjón]], [[Vendsyssel-Thy]] og [[Amager]]. Landslag í Danmörku einkennist af tiltölulega flötu [[ræktarland]]i, sandströndum og [[temprað loftslag|tempruðu loftslagi]]. Landið liggur að sjó að vestan, norðan og austan. Vestan megin eru [[Norðursjór]] og [[Vaðhafið]], norðan megin er [[Skagerrak]], en austan megin eru [[Kattegat]], [[Eyrarsund]] og [[Eystrasalt]]. Sunnan megin á Danmörk 68 km löng landamæri að Þýskalandi við suðurenda Jótlands. Íbúar Danmerkur eru tæplega 6 milljónir, og af þeim búa 800.000 í höfuðborginni, Kaupmannahöfn (um 2 milljónir á höfuðborgarsvæðinu). Aðrar stórar borgir í Danmörku eru [[Óðinsvé]] á Fjóni, [[Árósar]], [[Álaborg]], [[Esbjerg]], [[Randers]], [[Kolding]], [[Horsens]] og [[Vejle]] á Jótlandi. Danmörk var áður mun víðáttumeira ríki en það er í dag. Konungsríkið er talið stofnað á 8. öld og varð brátt öflugt sjóveldi sem tókst á um yfirráð yfir Eystrasalti við nágrannaríki. Árið 1397 mynduðu konungsríkin Noregur, Danmörk og Svíþjóð [[Kalmarsambandið]] sem stóð þar til Svíþjóð klauf sig úr því árið 1523. Eftir það var talað um Dansk-norska ríkið eða [[Danaveldi]], sem náði líka yfir [[Ísland]], [[Noregur|Noreg]], [[Dönsku Vestur-Indíur]] og [[Dönsku Austur-Indíur]]. Danaveldi átti miklar lendur austan Eyrarsunds ([[Skánn|Skán]], [[Halland]] og [[Blekinge]]) og bæði héruðin [[Slésvík]] og [[Holtsetaland]], auk þess sem landamærin náðu suður fyrir [[Hamborg]] þegar veldið var sem mest. Eftir röð ósigra á 17. öld gengu löndin austan Eyrarsunds til Svíþjóðar. Á nítjándu öld gekk Noregur úr konungssambandi við Danmörku og var þá um tíma undir sænska konunginum, og við uppgang Þýskalands á 19. öld missti Danmörk Holtsetaland og hluta Slésvíkur. Árið 1849 var [[einveldi]]ð lagt niður og [[þingbundin konungsstjórn]] tók við. Útflutningur á landbúnaðarafurðum efldist á síðari hluta 19. aldar. Árið 1933 lagði [[Kanslergade-samþykktin]] grunninn að því að gera Danmörk að [[velferðarríki]] með [[blandað hagkerfi]]. Danmörk var hlutlaus í [[fyrri heimsstyrjöld]] en Þjóðverjar hernámu landið í [[síðari heimsstyrjöld]]. Árið 1944 sagði [[Ísland]] sig úr konungssambandi við Danmörku sem hafði verið í gildi frá 1918. Árið 1973 varð Danmörk hluti af því sem í dag er [[Evrópusambandið]]. Færeyjar kusu hins vegar að standa utan þess og Grænland kaus að segja sig úr sambandinu árið 1982. Danmörk er með tvær undanþágur frá [[Evrópulög]]um, meðal annars hvað varðar gjaldmiðilinn, [[Dönsk króna|dönsku krónuna]]. Danmörk er [[þróað ríki]] þar sem [[lífskjör]] eru með því besta sem gerist í heiminum. Landið er stofnaðili að [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalaginu]], [[Norðurlandaráð]]i, [[Efnahags- og framfarastofnunin]]ni, [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] og [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]]. Danmörk er hluti af [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðinu]]. Danmörk á í nánu samstarfi við hin Norðurlöndin. == Heiti == [[Mynd:Jelling gr kl Stein.JPG|thumb|left|200px|Jalangurssteinarnir]] Mikið er deilt um orðsifjar „Danmerkur“, sambandið milli Dana og Danmerkur og sameiningu Danmerkur í eina þjóð. Deilurnar snúast um forskeytið „Dan“ og hvort það eigi við ættflokkinn [[Danir (ættflokkur)|Danir]] eða konunginn [[Dan konungur|Dan]], og merkingu viðskeytisins „-mörk“. Oftast er forskeytið talið eiga rætur að rekja til orðs sem þýðir „flatt land“, tengt [[þýska]] orðinu ''Tenne'' „þreskigólf“, [[enska]] ''den'' „ hellir“ og [[sanskrít]] ''dhánuṣ-'' (धनुस्; „ eyðimörk“). Viðskeytið „-mörk“ er talið eiga við skóga í Suður-[[Slésvík]], kannski svipað nöfnunum [[Finnmörk]], [[Heiðmörk (fylki í Noregi)|Heiðmörk]], [[Þelamörk]] og [[Þéttmerski]]. Í [[fornnorræna|fornnorrænu]] var nafnið stafað ''Danmǫrk''. Fyrsta þekkta notkun orðins „Danmörk“ í Danmörku sjálfri er á [[Jalangurssteinninn|Jalangurssteininum]], sem eru [[rúnasteinn|rúnasteinar]] taldir hafa verið settir upp af [[Gormur gamli|Gormi gamla]] (um árið 955) og [[Haraldur blátönn|Haraldi blátönn]] (um árið 965). Orðið „Danmörk“ er notað á báðum steinunum, í [[þolfall]]i „tanmaurk“ ([danmɒrk]) á stóra steininum og í [[eignarfall]]i „tanmarkar“ ([danmarkaɽ]) á litla steininum. Íbúar Danmerkur eru kallaðir „tani“ ([danɪ]) eða „Danir“ á steinunum. Vegna þessa eru steinarnir stundum kallaðir „skírnarvottorð Danmerkur“.<ref>{{vefheimild|url=https://natmus.dk/nyhed/danmarks-daabsattest-er-farverig/|titill=Danmarks dåbsattest er farverig|dags=12.10.2020|vefsíða=Nationalmuseet}}</ref> == Saga == === Fornsaga === Í Danmörku hafa fundist steinar sem getgátur eru um að menn hafi mótað, frá [[Eem-hlýskeiðið|Eem-hlýskeiðinu]] fyrir allt að 120.000 árum síðan, en það er mjög umdeilt.<ref>{{vefheimild|dags=20. október 2020|titill=Var der neandertalere i Danmark? Nyt forskningsprojekt skal løse mysteriet|url=https://videnskab.dk/kultur-samfund/var-der-neandertalere-i-danmark-nyt-forskningsprojekt-skal-loese-mysteriet/|vefsíða=Videnskab.dk}}</ref> Elstu fornleifar sem öruggt er að tilheyri mannabyggð eru um 15.000 ára gamlar. Með [[mannerfðarannsókn]]um hafa vísindamenn getið sér til um þrjár „bylgjur“ fólksflutninga til Danmerkur: Fyrir 10-8.000 árum, á [[fornsteinöld]], komu veiðimenn sem voru smávaxnir, dökkir á hörund og með blá eða grá augu; Fyrir 6.000 árum kom svo fólk sem hóf [[landbúnaður|landbúnað]] við upphaf [[nýsteinöld|nýsteinaldar]]; Síðustu stóru fólksflutningarnir voru [[hirðingjar]] sem komu fyrir um 5.000 árum ([[Jamna-menningin]]) frá Austur-Evrópu með það [[indóevrópsk mál|indóevrópska mál]] sem [[danska]] þróaðist frá.<ref>{{vefheimild|url=https://videnskab.dk/kultur-samfund/overrasket-topforsker-det-siger-genetik-om-danskhed/|dags=11. október 2016|titill=Overrasket topforsker: Det siger genetik om danskhed|höfundur=Rasmus Kragh Jakobsen|vefsíða=Videnskab.dk}}</ref> [[Bronsöld]]in í Danmörku hófst um 1700 f.Kr. Frá þeim tíma er [[Sólvagninn]] sem fannst í [[Trundholm-mýri]]. Um 500 f.Kr. hófst [[járnöld]] með verslun við [[Keltar|Kelta]], [[Rómaveldi|Rómverja]] og síðast [[Germanar|Germana]]. [[Gundestrup-ketillinn]] ber vitni um menningaráhrif frá Keltum í Danmörku. Frá þeim tíma eru líka [[Gullhornin]]. Sagnaritarinn [[Jordanes]] nefnir ættbálkinn Dani í ''[[Gotasaga|Gotasögu]]'' sinni, sem er talið vísa til elstu Dana. [[Jótar]] frá [[Jótland]]i ferðuðust til [[Bretlandseyjar|Bretlandseyja]] þegar [[Engilsaxar]] lögðu [[England]] undir sig undir forystu [[Vortigern]]s á 5. öld. Stór mannvirki, eins og [[Kanalhave-skurðurinn]] og [[Danavirki]] vitna um sterkt konungsvald í Danmörku frá þessum tíma. Styrking og stækkun virkisins árið 737 hefur verið tengd við stofnun konungsríkis í Danmörku. [[Gormur gamli]] sem er nefndur á [[Jalangurssteinarnir|Jalangurssteinunum]] frá 10. öld er venjulega talinn fyrsti sögulegi konungur Danmerkur og rakning Danakonunga hefst með honum. Á þeim tíma hófst sögulegur tími í Danmörku með [[víkingaöld]]. === Víkingaöld og miðaldir === Frá [[8. öldin|8. öld]] til [[11. öldin|11. aldar]] voru Danir meðal þeirra norrænu þjóða sem voru þekktar sem [[víkingar]], og versluðu og herjuðu um alla Evrópu. Í mörgum heimildum eru allir víkingar nefndir „Danir“, þótt gera megi ráð fyrir að þeir hafi líka komið frá núverandi Noregi og Svíþjóð, og jafnvel Norðaustur-Þýskalandi. Víkingar stofnuðu [[Danalög]] á Englandi og stofnuðu smákóngadæmi eða lénsveldi á [[Írland]]i, [[Skotland]]i og [[Frakkland]]i ([[Normandí]]). Undirstaða þessarar velgengni voru flotar hraðskreiðra og sjófærra [[víkingaskip]]a sem gerðu þeim kleyft að sigla alla leið til [[Grænland]]s og [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]]. Allt frá 8. öld tala frankverskar heimildir um konunga í Danmörku, þótt óljóst sé hverjir þeir voru eða yfir hvaða löndum þeir ríktu. Um 965 innleiddi [[Haraldur blátönn]] [[kristni]] í Danmörku. Hugsanlega gerði hann það til að forða innrás frá [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]] sem efldist á sama tíma. Hann reisti [[Jalangurssteinarnir|Jalangurssteinana]] tvo yfir foreldra sína, [[Gormur gamli|Gorm gamla]] og [[Þyri Danabót]]. Hann lét líka reisa minnst fimm [[hringborg]]ir víðs vegar um Danmörku.<ref>{{vefheimild|url=https://videnskab.dk/kultur-samfund/harald-blaatands-ringborge-skulle-modstaa-vikingeangreb-og-sikre-kongen-en-mobil-haer/|titill=Harald Blåtands ringborge skulle modstå vikingeangreb og sikre kongen en mobil hær|höfundur=Søren M. Sindbæk|dags=19.7.2019|vefsíða=Videnskab.dk}}</ref> Danakonungar lögðu allt [[England]] undir sig tvisvar, 1013 og 1016, en eftir lát [[Knútur mikli|Knúts mikla]] leystist [[Norðursjávarveldið|Norðursjávarveldi]] þeirra upp.<ref>{{cite book|author=Heebøll-Holm, T. K.|year=2019|chapter=Medieval Denmark as a Maritime Empire|title=Empires of the Sea|pages=194-218|publisher=Brill}}</ref><ref>{{vefheimild|url=https://historychronicles.org/cnut-the-great-and-the-north-sea-empire/|titill=Cnut the Great and the North Sea Empire|vefsíða=HistoryChronicles|dags=24.12.2024}}</ref> Þegar [[Sveinn Ástríðarson]] varð konungur árið 1047 lauk víkingaöld í Danmörku. Á þessum tíma náði Danmörk yfir Jótland og eyjarnar, auk [[Halland]]s, [[Blekinge]] og [[Skánn|Skánar]], austan Eyrarsunds. Auk þess voru Danakonungar jafnframt hertogar af [[Slésvík]] og [[Holtsetaland]]i. Danmörk var því mun stærri en hún er í dag. Danir ríktu líka yfir [[Eistland]]i um tíma og lögðu oft undir sig [[Víkin (Noregi)|Víkina]] í Noregi. Á [[hámiðaldir|hámiðöldum]] áttu Danakonungar iðulega í átökum við [[Hansasambandið]] og keisara Heilaga rómverska ríkisins. Árið 1397 gekk Danmörk í [[konungssamband]] við Noreg og Svíþjóð undir stjórn [[Margrét mikla|Margrétar miklu]]. [[Kalmarsambandið]] stóð til ársins 1523 þegar Svíar sögðu sig frá því og kusu sér eigin konung. [[Siðaskiptin]] voru innleidd í Danmörku 1536 eftir sigur [[Kristján 3.|Kristjáns 3.]] í [[Greifastríðið|Greifastríðinu]]. === Endurreisn og einveldi === [[Mynd:Copenhagen_on_fire_1807_by_CW_Eckersberg.jpg|thumb|right|Frúarkirkjan í ljósum logum 1807, á málverki eftir C.W. Eckersberg.]] Eftir siðaskiptin gengu eigur kirkjunnar í öllu Danaveldi (þar á meðal á Íslandi, Færeyjum og Noregi) til konungs. Konungsvaldið efldist í kjölfarið og varð sjálfstæðara gagnvart landeigendaaðlinum. Auk þess gaf [[Eyrarsundstollurinn]] konungi sjálfstæðar tekjur sem hann gat nýtt til hallarbygginga og stríðsreksturs. Þegar [[þrjátíu ára stríðið]] braust út í Evrópu 1618 ákvað [[Kristján 4.]] að veita mótmælendum í Þýskalandi lið. Það fór illa og konungur samdi frið við keisarann. Í stað Dana urðu Svíar áhrifamiklir í stríðinu og í nokkur skipti [[Stríð Danmerkur og Svíþjóðar|herjuðu þeir á Danmörku]]. Afleiðingin var að Danir misstu lönd sín í núverandi Suður- og Suðvestur-Svíþjóð með [[Hróarskeldusáttmálinn|Hróarskeldusáttmálanum]] [[1658]]. Þrátt fyrir þessa ósigra er litið á valdatíð Kristjáns 4. sem stórveldistíma. Hann reisti hallir í endurreisnarstíl á borð við [[Rósenborgarhöll]], [[Friðriksborgarhöll]] og [[Krónborgarhöll]], stofnaði danskar nýlendur á [[Indland]]i ([[Tranquebar]]) og þar sem nú er [[Gana]] ([[Kristjánsborgarvirki]]). Danir tóku virkan þátt í [[Atlantshafsverslunin]]ni með þræla frá Afríku til Nýja heimsins og í tíð [[Friðrik 3.|Friðriks 3.]] stofnuðu Danir nýlendu í Vestur-Indíum ([[Dönsku Vestur-Indíur]]). Ósigrarnir gegn Svíum leiddu til átaka milli borgarastéttarinnar og aðalsins sem Friðrik nýtti til að koma á [[einveldi]] árið 1660. Með einveldinu varð til nútímalegt ríkisvald með ráðuneytum og ráðherrum skipuðum úr borgarastétt. Við dönsku hirðina varð til embættisaðall, undir menningarlegum áhrifum frá Frakklandi og Þýskalandi. [[Bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|Mikill bruni varð í Kaupmannahöfn]] árið 1728. [[Vistarband]] var innleitt 1730 til að hjálpa aðlinum að halda í bændur og bændasyni. Það var afnumið 1788 til 1800. Á síðari hluta 18. aldar blómstraði landbúnaður í Danmörku með verslun við bæði Frakkland og Bretland sem áttu oft í stríði. Í [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjöldunum]] 1807 gerðu Bretar [[stórskotaliðsárásin á Kaupmannahöfn|stórskotaliðsárás á Kaupmannahöfn]] sem olli mikilli eyðileggingu. Í friðarsamningunum í kjölfarið misstu Danir yfirráð yfir Noregi, sem gekk í konungssamband við Svíþjóð. Færeyjar, Ísland og Grænland heyrðu þó áfram undir Danaveldi. === Gullöldin og endalok einveldis === Eftir þessi áföll hófst blómaskeið í listum og vísindum sem er kallað [[danska gullöldin]].<ref>{{cite book|authors=Grand, K. L., Pennington, L., & Thomsen, A. M.|year=2013|chapter=Introduktion til dansk guldalder/Introduction to the Danish Golden Age|title=Guld: skatte fra den danske guldalder/Gold: treasures from the Danish Golden Age|pages=68-93|publisher=Systime Academic|url=https://pure.kb.dk/files/27860012/1_KLG_Introduktion_til_den_danske_guldalder_GULD_publiceret.pdf}}</ref> Arkitektinn [[C.F. Hansen]] tókst á við endurreisn Kaupmannahafnar með byggingum í [[klassískur stíll|klassískum stíl]], í anda lærimeistara síns, [[C.F. Harsdorff]]. Listmálararnir [[Christen Købke]], [[Constantin Hansen]] og [[Wilhelm Marstrand]] fengust við stór málverk byggð á sögulegum og goðsögulegum viðfangsefnum. Myndhöggvarinn [[Bertel Thorvaldsen]] hélt sig lengst af í Róm, en hafði mikil áhrif á danska myndlistarmenn sem fóru þangað í námsferðir, eins og [[C.W. Eckersberg]]. Tónskáldin [[C.E.F. Weyse]] og [[J.P.E. Hartmann]] sömdu sálmalög og ættjarðarlög. Á þessum tíma voru uppi eðlisfræðingurinn [[H.C. Ørsted]], heimspekingurinn [[Søren Kierkegaard]] og kirkjuumbótamaðurinn [[N.F.S. Grundtvig]]. [[J.M. Thiele]] safnaði dönskum þjóðsögum í anda Grimmbræðra og [[H.C. Andersen]] samdi ævintýri byggð á þeim. Í kjölfar styrjaldanna var [[Þýska ríkjasambandið]] stofnað. Danakonungar voru lénsherrar í þýskumælandi ríkjunum Slésvík, Holtsetalandi og [[Lauenburg]]. Þegar kom að samningu [[stjórnarskrá]]r fyrir Danmörku, líkt og gerð var krafa um í flestum ríkjum Evrópu, var spurning um stöðu þessara svæða. Frjálslyndir vildu halda Slésvík, en aðskilja Holtsetaland, sem yrði hluti af þýska sambandinu ([[Egðustefnan]]).<ref>{{vefheimild|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/orla-lehmanns-tale-danmark-til-ejderen-28-maj-1842|titill=Orla Lehmanns tale 'Danmark til Ejderen', 28. maj 1842|höfundur=Carl Ploug|vefsíða=danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet|skoðað=16.5.2024}}</ref> Í kjölfarið gerðu íbúar Slésvíkur og Holtsetalands uppreisn og [[Fyrra Slésvíkurstríðið]] braust út. Danir unnu sigur, þrátt fyrir að [[Prússland]] sendi uppreisnarmönnum liðsauka, og niðurstaðan varð óbreytt landamæri, með Slésvík og Holtsetaland sem hertogadæmi innan Danmerkur. Einveldið var formlega afnumið með fyrstu [[stjórnarskrá Danmerkur]] 1849, en staða hertogadæmanna og hjálendanna í Atlantshafi var óviss. Þegar stjórnvöld hugðust gera Ísland að amti innan Danmerkur 1851 [[Þjóðfundurinn 1851|mótmæltu fulltrúar Íslendinga á Alþingi]].<ref>{{cite thesis|author=Magnús Kjartan Hannesson|title=Konungsríkið Ísland. Aðdragandi þess og þjóðhöfðingi|degree=PhD|pages=12-14|publisher=Háskóli Íslands|url=https://skemman.is/bitstream/1946/17135/1/Magn%C3%BAs%20Hannesson.pdf}}</ref> === Iðnvæðing og missir greifadæmanna === [[Mynd:Burmeister_og_Wain_(1885_painting).jpg|thumb|right|Málmsteypa Burmeister og Wain á málverki [[P.S. Krøyer]] frá 1885.]] Eftir miðja 19. öld iðnvæddist Danmörk hratt. Undirstaða iðnvæðingar voru meðal annars [[járnbraut]]arkerfið sem komið var á og útflutningur landbúnaðarafurða til Bretlands, auk breytinga á búsetulögum sem juku frjálsræði. Þessu fylgdi hröð þéttbýlisvæðing þar sem eldri kaupstaðir uxu og nýir bæir urðu til í kringum járnbrautarstöðvar (járnbrautarbæir). Í bæjunum þróuðust iðnfyrirtæki eins og málmsteypur, tígulsteinsverksmiðjur, vélsmiðjur, sögunarmyllur, bakarí og brugghús. Tekið var að rífa gömlu borgarmúrana í Kaupmannahöfn eftir 1850 þannig að borgin gat vaxið að umfangi. Íbúafjöldi borgarinnar fimmfaldaðist á milli 1850 og 1900, fór úr um 100.000 íbúum í um 500.000. Með nýju stjórnarskránni varð [[danska þingið]] til með tveimur deildum: fulltrúadeild (''Folketinget'') og öldungadeild (''Landstinget''). Í byrjun fór embættismannastéttin í Kaupmannahöfn, sem var höll undir frjálslynda þjóðernisstefnu, með völdin í öldungadeildinni, en átti í átökum við íhaldssama stórjarðeigendur sem oft nutu stuðnings konungsins. Konungur fór með mikil völd samkvæmt stjórnarskránni og ríkisstjórnin bar ábyrgð gagnvart honum, fremur en þinginu. Ríkisstjórn frjálslyndra reyndi að leysa Slésvíkurmálið með því að koma á sambandsþingi með [[Nóvemberstjórnarskráin|Nóvemberstjórnarskránni]]. Þegar [[Kristján 9.]] tók við völdum eftir óvænt andlát frænda hans, [[Friðrik 7.|Friðriks 7.]], var hans fyrsta verk að undirrita nýju stjórnarskrána. Það gaf [[Otto von Bismarck]] átyllu til að ráðast inn í [[Slésvík-Holtsetaland]]. [[Seinna Slésvíkurstríðið]] fór þannig að Danir biðu algjöran ósigur og bæði greifadæmin voru innlimuð í þýska ríkjasambandið. Eftir ósigurinn var gerð breyting á stjórnarskránni þannig að íhaldsmenn (hægrimenn) náðu yfirhöndinni í efri deild þingsins. Þegar ýmsir vinstriflokkar (aðallega bændaflokkurinn [[Bondevennerne]]) sameinuðust um stofnun [[Venstre]] 1872 og náðu meirihluta í fulltrúadeildinni, ákvað íhaldsstjórn [[J.B.S. Estrup]] að stjórna með tilskipunum og bráðabirgðafjárlögum án stuðnings þingsins, en með stuðningi konungs. [[Tilskipanastjórnin]] stóð í nær 20 ár. Eftir að hægrimenn biðu afhroð í þingkosningum 1901 neyddist Kristján 9. til að samþykkja stjórn Venstre og [[Kerfisbreytingin|Kerfisbreytinguna]] þar sem ríkisstjórnin varð í reynd að hafa meirihluta þings á bak við sig.<ref>{{vefheimild|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/systemskiftet-1901|titill=Systemskiftet 1901|höfundur=Jens Wendel-Hansen|dags=25.8.2011|vefsíða=Danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet}}</ref> === Heimskreppa og heimsstyrjaldir === [[Mynd:Christian_X.jpg|thumb|right|Kristján 10. ríður um götur Kaupmannahafnar á afmælisdegi sínum árið 1940.]] Eftir kerfisbreytinguna tók við þingræði í Danmörku. Árið 1906 missti Venstre meirihluta sinn og eftir það hefur enginn flokkur náð hreinum meirihluta á danska þinginu. Danmörk var hlutlaus í [[fyrri heimsstyrjöld]]. Árið 1915 var stjórnarskránni breytt þannig að [[almennur kosningaréttur]] náði í fyrsta sinn til kvenna og vinnuhjúa. Eftir ósigur Þjóðverja í styrjöldinni var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla í Slésvík og Holtsetalandi um sameiningu við Danmörku. Aðeins var meirihluti fyrir því í Norður-Slésvík. Mið- og Suður-Slésvík með [[Flensborg]] kusu að vera áfram hluti Þýskalands. Í [[Heimskreppan|heimskreppunni]] 1929 varð efnahagslíf Danmerkur fyrir áfalli og atvinnuleysi jókst. [[Sósíaldemókratar (Danmörku)|Sósíaldemókratar]] og [[Radikale Venstre]] komust til valda undir forsæti [[Thorvald Stauning]] 1929. Með [[Kanslergade-samþykktin]]ni 1933 gerði stjórnin samkomulag við Venstre um röð félagslegra umbóta sem lögðu grunn að [[norrænt velferðarkerfi|norrænu velferðarkerfi]]. Þrátt fyrir samkomulag við [[Þriðja ríkið]] í aðdraganda [[síðari heimsstyrjöld|síðari heimsstyrjaldar]] gerðu Þjóðverjar innrás í Danmörku 9. apríl 1940. Danska þingið og ríkisstjórnin fengu þó áfram að stjórna landinu að mestu án afskipta. Þannig tókst að [[björgun danskra gyðinga|bjarga nær öllum dönskum gyðingum]] til Svíþjóðar haustið 1943. Þá tók hernámsstjórn Þjóðverja við völdum, en [[danska andspyrnuhreyfingin|dönsk andspyrnuhreyfing]] barðist gegn henni. [[Kristján 10.]] varð mikilvægt tákn andstöðu Dana við hernámið þegar hann reið daglega á hesti um götur Kaupmannahafnar. Árið 1944 sagði Ísland upp konungssambandi við Danmörku og gerðist lýðveldi. Danmörk var frelsuð þegar Þjóðverjar undirrituðu uppgjöf fyrir bresku herliði undir stjórn [[Bernard Montgomery]] 5. maí 1945. === Eftirstríðsárin === Eftir stríðið var ákveðið að leggja af hlutleysisstefnu Danmerkur og taka þátt í stofnun [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]]. Danmörk fékk [[Marshall-aðstoðin|Marshall-aðstoð]] frá Bandaríkjunum í kjölfarið. Staða Grænlands og Færeyja var óviss eftir stríð. Færeyingar höfðu samþykkt sjálfstæði í þjóðaratkvæðagreiðslu 1946 með naumum meirihluta, en þegar Lögþingið lýsti yfir sjálfstæði leysti [[Kristján 10.]] þingið upp og boðaði kosningar þar sem flokkar andsnúnir sjálfstæði fengu meirihluta. Í kjölfarið fengu Færeyjar heimastjórn. Grænland, sem hafði sagt sig úr lögum við Danmörku í stríðinu til að forðast hernám Bandaríkjamanna, var gert að dönsku amti með stjórnarskrárbreytingu árið 1953. Við sama tækifæri var danska þingið sameinað í eina deild og kveðið á um formlegt [[þingræði]]. Grænland fékk heimastjórn, líkt og Færeyjar, árið 1979. Á eftirstríðsárunum var nokkur uppgangur í dönsku efnahagslífi, sem fór saman við uppbyggingu velferðarkerfis. [[Jafnréttisbarátta]] setti svip sinn á 8. áratuginn og konur fóru í stórum stíl út á vinnumarkaðinn. Danmörk var stofnaðili að [[Fríverslunarsamtök Evrópu|Fríverslunarsamtökum Evrópu]] árið 1960. Árið 1973 gekk Danmörk í [[Evrópubandalagið]]. Færeyjar kusu hins vegar að standa utan þess. Það sama gerði Grænland árið 1985. Á 8. áratugnum hófst efnahagskreppa í kjölfar [[olíukreppan 1973|olíukreppunnar 1973]]. Danmörk var árum saman með neikvæðan viðskiptajöfnuð og atvinnuleysi var landlægt. Hinar ýmsu stjórnir íhaldsmannsins [[Poul Schlüter]] á 9. áratugnum beittu ströngu aðhaldi í efnahagsmálum sem var kallað „[[kartöflukúrinn]]“ og áratugurinn var nefndur „fattig-firserne“.<ref>{{vefheimild|url=https://faktalink.dk/1980erne|titill=1980'erne|höfundur=Anne Anthon Andersen|vefsíða=faktalink|dags=2019}}</ref> Afleiðingin varð að á 10. áratugnum nutu Danir þess að vera með jákvæðan viðskiptajöfnuð og atvinnuleysið hvarf nánast alveg. Danskir kjósendur höfnuðu [[Maastricht-sáttmálinn|Maastricht-sáttmálanum]] 1992, en samþykktu hann með fjórum undanþágum árið eftir. Danir hafa ekki tekið upp [[evra|evruna]]. [[Hrun Sovétríkjanna]] og sjálfstæði [[Eystrasaltsríkin|Eystrasaltsríkjanna]] gerði að verkum að Danir tóku að sér virkara hlutverk í utanríkismálum.<ref>{{vefheimild|url=https://um.dk/danida/60-aars-udviklingssamarbejde/1990erne|titill=1990'erne - Det lange seje træk: miljø, erhvervssamarbejde og demokrati |vefsíða=Udenrigsministeriet|skoðað=16.5.2024}}</ref> Danir voru meðal [[viljugar þjóðir|viljugra þjóða]] sem tóku þátt í [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|innrás NATO í Afganistan]] 2001 og [[Íraksstríðið|Íraksstríðinu]] 2003.<ref>{{vefheimild|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/danmark-i-krig-1991-2011|titill=Danmark i krig 1991-2011|höfundur=Bo Lidegaard|dags=7.2.2018|vefsíða=danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet}}</ref> Hægristjórn [[Anders Fogh Rasmussen]] innleiddi „skattastopp“ sem kjarna í efnahagsstefnu þar sem bannað var að hækka skatta eða gjöld.<ref>{{vefheimild|titill=Statsminister Anders Fogh Rasmussen og den ideologiske værdikamp i 2000’erne|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/statsminister-anders-fogh-rasmussen-og-den-ideologiske-vaerdikamp-i-2000erne|höfundur=Jesper Vestermark Køber|dags=10.8.2022|vefsíða=danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet}}</ref> [[Lars Løkke Rasmussen]] tók við sem forsætisráðherra þegar [[alþjóðlega fjármálakreppan]] stóð sem hæst og atvinnuleysi fór vaxandi í Danmörku. Sósíaldemókratinn [[Helle Thorning-Schmidt]] leiddi vinstristjórn eftir kosningar 2011. Árið 2015 tók Rasmussen aftur við með hægristjórn, en 2019 komust sósíaldemókratar aftur til valda undir forystu [[Mette Frederiksen]]. ==Landfræði== [[Mynd:Sandy_cliff_beach_at_North_Sea,_Denmark_2004_ubt.jpeg|thumb|Sandströnd í Vendsyssel á Norður-Jótlandi.]] Flatarmál Danmerkur (fyrir utan [[Grænland]] og [[Færeyjar]]) er 42.952 km². Talan er breytileg vegna sjávarrofs og manngerðra landfyllinga. Landið er því eilítið minna en [[Eistland]] og eilítið stærra en [[Holland]]. Danmörk sjálf á ekki verulegt hafsvæði og bætast innan við þúsund ferkílómetrar við heildaryfirráðasvæði Danmerkur sé það tekið með í 43.094 km². Stöðuvötn þekja 43 km². Landið hækkar í norðri og austri um rétt undir 1 cm á ári sem stækkar ströndina út. Danmörk er í [[Skandinavía|Skandinavíu]] í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]] og á aðeins 68 km landamæri að [[Þýskaland]]i í suðri. Landið er umlukið hafi á þrjá vegu. Í vestri er [[Norðursjór]], í norðri er [[Skagerrak]], og í austri eru [[Kattegat]], [[Eyrarsund]] og [[Eystrasalt]].<ref>{{cite web | title=Danmark| website=Den Store Danske | date=2023-10-24 | url=https://denstoredanske.lex.dk/Danmark | access-date=2023-12-09}}</ref> Milli hafsvæðanna eru mörg [[sund (landslagsþáttur)|sund]]. [[Limafjörður]] liggur milli Kattegat og Norðursjávar í norðri, [[Litlabelti]], [[Stórabelti]] og Eyrarsund tengja Kattegat við Eystrasalt í austri, auk fjölda minni farvatna milli dönsku eyjanna. Stærsti hluti Danmerkur, eða 23.872 km², er á [[Jótland]]sskaga. Afgangurinn deilist á 1419 eyjar, þar sem þær stærstu eru [[Sjáland]], [[Vendsyssel-Thy]] og [[Fjón]].<ref>{{vefheimild|útgefandi=Politikens oplysning|url=http://politiken.dk/pol_oplys/article469073.ece|titill=Hvilke øer er de 10 største i Danmark efter areal og befolkning?|vefsíða=politiken.dk|dags=8. febrúar 2008|sótt=7. febrúar 2010}}</ref> Í Danmörku eru fjórar borgir með yfir 100.000 íbúa: [[Kaupmannahöfn]] á Sjálandi, [[Árósar]] og [[Álaborg]] á Jótlandi, og [[Óðinsvé]] á Fjóni. Vegna hins mikla fjölda eyja á Danmörk eina lengstu strandlengju allra Evrópulanda, eða 8.750 km.<ref name="Nature and Environment">{{cite web |url=http://denmark.dk/portal/page?_pageid=374,520337&_dad=portal&_schema=PORTAL |archive-url=https://web.archive.org/web/20070403235436/http://denmark.dk/portal/page?_pageid=374,520337&_dad=portal&_schema=PORTAL |archive-date=3 April 2007 |title=Nature & Environment |access-date=3 February 2007 |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Denmark)|Ministry of Foreign Affairs of Denmark]] |url-status=dead }}</ref> Það eru 368 km frá nyrsta odda Danmerkur á [[Norðurströnd Skagen]], að þeim syðsta, [[Gedser Odde]]; og 452 km frá austasta oddanum, [[Østerskær]] í [[Ertholmene]], að þeim vestasta, [[Blåvands Huk]]. Alls eru 1008 [[stöðuvatn|stöðuvötn]] í Danmörku, þar af 16 sem eru yfir 500 [[hektari|hektarar]] að stærð. Stærsta stöðuvatn Danmerkur er [[Arresø]], norðvestan við Kaupmannahöfn.<ref>{{cite book|last=Jensen|first=Lene|chapter=Current status and trends in inland fisheries in Denmark|editor-first=Gunnar|editor-last=Lundqvist|title=Current Status and Trends in Inland Fisheries|location=Copenhagen|publisher=Nordic Council of Ministers|year=1999|isbn=978-9-28930-402-3|pages=10–18}}</ref> Danmörk er að mestu flatlendi með [[slétta|sléttum]], [[klettur|klettum]] og [[sandalda|sandöldum]]. Lægsti punktur Danmerkur er þurrkaði fjörðurinn [[Lammefjord]] á Sjálandi sem liggur 7,5 metra undir sjávarmáli.<ref>{{cite web | last=Ramskov | first=Jens | title=Eksperter strides: Er Lammefjorden eller stenbrud Danmarks laveste punkt? | website=Ingeniøren | date=2013-02-28 | url=https://ing.dk/artikel/eksperter-strides-er-lammefjorden-eller-stenbrud-danmarks-laveste-punkt | language=da | access-date=2023-12-09}}</ref> Hæsti náttúrulegi punktur Danmerkur er [[Møllehøj]] við [[Skanderborg]] á Jótlandi (170,86 metrar á hæð). Næstur kemur [[Yding Skovhøj]] (170,77 m) og [[Ejer Bavnehøj]] (170,35). Allar þessar hæðir eru hluti af [[Ejer-fjöll]]um suðvestan við Skanderborg.<ref>[http://www.danskebjerge.dk/dansktop.htm Kort þar sem hæstu fjöllin eru merkt]</ref> Landslag er ólíkt í ólíkum landshlutum Danmerkur. Á [[Borgundarhólmur|Borgundarhólmi]] er að finna [[berggrunnur|berggrunn]]. [[Vestur-Jótland]] einkennist af [[akur|ökrum]], [[plantekra|plantekrum]] og litlum [[engi|engjum]]. Á [[Norður-Jótland]]i eru sandstrendur við stóra kletta, og votlendissléttur. ==Stjórnmál== [[Mynd:Frederik, Crown Prince of Denmark in 2018.jpg|thumb|Friðrik 10. hefur verið Danakonungur frá 2024]] Í Danmörku er formlega [[þingbundin konungsstjórn]]. [[Danakonungur|Konungur Danmerkur]], [[Friðrik 10. Danakonungur|Friðrik 10.]], er [[þjóðhöfðingi]] sem fer formlega með [[framkvæmdavald]] og er forseti [[ríkisráð Danmerkur|ríkisráðs Danmerkur]]. Eftir upptöku [[þingræði]]s í Danmörku er hlutverk þjóðhöfðingjans aðallega táknrænt eins og formleg skipun og uppsögn [[forsætisráðherra Danmerkur]] og annarra ráðherra í [[ríkisstjórn Danmerkur]]. Konungurinn ber ekki sjálfur ábyrgð á stjórnarathöfnum og persóna hans er friðhelg. Danmörk er í fimmta sæti í [[lýðræðisvísitalan|lýðræðisvísitölu]] ''[[Economist]]'' og í fyrsta sæti [[spillingarvísitalan|spillingarvísitölu]] [[Transparency International]]. ===Stjórnvöld=== [[Mynd:Det_danske_parlament.jpg|thumb|left|Fundarsalur danska þingsins í Kristjánsborgarhöll sem hýsir auk þess hæstarétt og skrifstofu forsætisráðherra]] Stjórnskipan í Danmörku byggist á [[stjórnarskrá Danmerkur]] sem var samin árið [[1849]]. Til að breyta stjórnarskránni þarf hreinan meirihluta á tveimur þingum og síðan einfaldan meirihluta í þjóðaratkvæðagreiðslu með minnst 40% þátttöku. Henni hefur verið breytt fjórum sinnum, síðast árið 1953. [[Þjóðþing Danmerkur]] (''Folketinget'') fer með [[löggjafarvald]] og situr í einni deild. Það er æðsti löggjafi landsins, getur sett lög um alla hluti og er óbundið af fyrri þingum. Til að lög öðlist gildi þarf að leggja þau fyrir ríkisráðið og þjóðhöfðingjann sem staðfestir þau með undirskrift sinni innan 30 daga. Í Danmörku er [[þingbundin konungsstjórn]] og [[fulltrúalýðræði]] með [[almennur kosningaréttur|almennum kosningarétti]]. Þingkosningar eru [[hlutfallskosning]]ar milli [[stjórnmálaflokkur|stjórnmálaflokka]] þar sem flokkar þurfa minnst 2% atkvæða til að koma að manni. Á þinginu eru 175 þingmenn auk fjögurra frá Grænlandi og Færeyjum. Þingkosningar eru haldnar á fjögurra ára fresti hið minnsta en forsætisráðherra getur óskað eftir því að þjóðhöfðingi boði til kosninga áður en kjörtímabili lýkur. Þingið getur neytt forsætisráðherra til að segja af sér með því að samþykkja [[vantraust]] á hann. Framkvæmdavaldið er formlega í höndum konungs, en forsætisráðherra og aðrir ráðherrar fara með það fyrir hennar hönd. Forsætisráðherra er skipaður sá sem getur aflað meirihluta í þinginu og er venjulega formaður stærsta stjórnmálaflokksins eða leiðtogi stærsta flokkabandalagsins. Oftast er ríkisstjórn Danmerkur [[samsteypustjórn]] og oft líka [[minnihlutastjórn]] sem reiðir sig á stuðning minni flokka utan ríkisstjórnar til að ná meirihluta í einstökum málum. Frá [[þingkosningar í Danmörku 2022|þingkosningum 2022]] hefur [[Mette Frederiksen]] verið forsætisráðherra í samsteypustjórn [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokksins]], [[Venstre]] og [[Moderaterne]]. ===Dómsvald=== Í Danmörku gildir [[rómverskur réttur]] sem skiptist milli dómstóla á sviði [[einkaréttur|einkaréttar]] og [[stjórnsýsluréttur|stjórnsýsluréttar]]. Dómskerfi landanna sem mynda konungsríkið er aðskilið en hægt er að skjóta málum frá Færeyjum og Grænlandi til [[hæstiréttur Danmerkur|hæstaréttar Danmerkur]] sem er æðsta dómsvald í Danmörku. Greinar 62 og 64 í stjórnarskránni kveða á um sjálfstæði dómstóla frá ríkisstjórn og þingi. ===Alþjóðatengsl og her=== [[Mynd:Danish_Military_Police.JPG|thumb|right|Danskir hermenn í þjálfun í Þýskalandi]] Alþjóðatengsl Danmerkur mótast að miklu leyti af aðild landsins að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] sem Danmörk gekk í árið 1973. Danmörk hefur sjö sinnum farið með formennsku í [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]], síðast árið 2012. Danmörk batt enda á [[hlutleysi]] landsins sem hafði verið hornsteinn utanríkisstefnunnar í tvær aldir eftir [[Síðari heimsstyrjöld]] þegar landið var hernumið af [[Þýskaland|Þjóðverjum]]. Danmörk varð þannig stofnaðili að [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalaginu]] 1949. Danmörk rekur virka utanríkisstefnu með áherslu á [[mannréttindi]] og [[lýðræði]]. Á síðari árum hafa Grænland og Færeyjar í auknum mæli tekið sjálfstæðar ákvarðanir í utanríkismálum, meðal annars í tengslum við [[fiskveiðar]], [[hvalveiðar]] og Evrópumál. Færeyjar og Grænland eru hvorki aðilar að Evrópusambandinu né [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðinu]]. [[Her Danmerkur]] (''Forsvaret'') hefur á að skipa um 33.000 manna liði á friðartímum sem skiptast milli [[landher Danmerkur|landhers]], [[floti Danmerkur|flota]] og [[flugher Danmerkur|flughers]]. Konungurinn er yfirmaður heraflans. [[Danska neyðarþjónustan]] hefur á að skipa um 2.000 manns og um 4.000 starfa í sérhæfðum deildum eins og [[danska landvarnasveitin|dönsku landvarnasveitinni]], [[rannsóknarþjónusta danska hersins|rannsóknarþjónustunni]] og [[danska leyniþjónustan|leyniþjónustunni]]. Að auki eru um 55.000 sjálfboðaliðar í [[danska heimavarnaliðið|danska heimavarnaliðinu]]. Danmörk hefur verið virkur þátttakandi í alþjóðlegum [[friðargæsla|friðargæslusveitum]], þar á meðal í [[Kosóvó]], [[Líbanon]] og [[Afganistan]]. Um 450 danskir hermenn voru í [[Írak]] frá 2003 til 2007. Danmörk hefur haft umsjón með aðstoð Atlantshafsbandalagsins við [[Eystrasaltslöndin]]. ===Stjórnsýslueiningar=== {{Image label begin|image=Denmark regions.svg|width=250|float=right}} {{Image label small|x=0.20|y=0.56|scale=250|text=[[Midtjylland]]}} {{Image label small|x=0.34|y=0.23|scale=250|text=[[Nordjylland]]}} {{Image label small|x=0.09|y=0.75|scale=250|text=[[Syddanmark]]}} {{Image label small|x=0.80|y=0.61|scale=250|text=[[Hovedstaden]]}} {{Image label small|x=0.68|y=0.84|scale=250|text=[[Sjælland]]}} {{Image label end}} Danmörk skiptist í fimm héruð. Héruðin skiptast enn fremur í tíu landshluta (kjördæmi) í þingkosningum. [[Norður-Jótland]] er eina héraðið sem er óskipt. Tölfræðistofnun Danmerkur skiptir landinu í ellefu landshluta. Höfuðborgarsvæðið, [[Hovedstaden]], skiptist í fjóra landshluta og þar af er eyjan [[Borgundarhólmur]] einn en hinir þrír á Stór-Kaupmannahafnarsvæðinu. Í Danmörku eru [[Listi yfir sveitarfélög í Danmörku|98 sveitarfélög]]. Austasta land Danmerkur, eyjan [[Ertholmene]], tilheyrir hvorki héraði né sveitarfélagi og heyrir undir [[danska varnarmálaráðuneytið]]. Héruðin voru stofnuð við sveitarstjórnarumbæturnar árið 2007 og tóku við af sextán [[amt|ömtum]]. Á sama tíma var sveitarfélögum fækkað úr 270. Nú er íbúafjöldi sveitarfélaga að jafnaði meiri en 20.000 með nokkrum undantekningum. Sveitarstjórnir og héraðsráð eru kosin í beinum kosningum á fjögurra ára fresti. Sveitarfélögin eru grunnstjórnsýslueining í héraði og jafngilda löggæsluumdæmum, héraðsdómsumdæmum og kjördæmum í sveitarstjórnarkosningum. Í héraðsráðum sitja 41 fulltrúi kjörnir til fjögurra ára í senn. Yfir héraðsráðinu er héraðsráðsformaður sem ráðið kýs sér. Héraðsráðin fara með [[heilbrigðisþjónusta|heilbrigðisþjónustu]], [[félagsþjónusta|félagsþjónustu]] og [[atvinnuþróun]], en ólíkt ömtunum innheimta þau ekki [[skattur|skatta]]. Heilsugæslan er að mestu fjármögnuð með sérstöku 8% heilbrigðisframlagi og fjármunum frá ríkinu og sveitarfélögum. Önnur mál sem ömtin báru ábyrgð á voru flutt til hinna stækkuðu sveitarfélaga. Héruðin eru mjög misfjölmenn. Höfuðborgarsvæðið er þannig meira en þrisvar sinnum fjölmennara en Norður-Jótland. Meðan ömtin voru við lýði höfðu sum sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu, eins og [[Kaupmannahöfn]] og [[Frederiksberg]], fengið sömu stöðu og ömtin. {|class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- style="background:#ccc;" ! colspan="2"| Danskt heiti !! Íslenskt heiti !! Stjórnarsetur !! Fjölmennasta borg || Íbúar<br><small>(janúar 2015)</small> !! Flatarmál<br/><small>(km²)</small> |- |style="background-color:#ff8080;"| || [[Hovedstaden]] || [[Höfuðborgarsvæði Danmerkur]] || [[Hillerød]] || [[Kaupmannahöfn]] || style="text-align:right;"| 1.768.125 || style="text-align:right;"| 2.568,29 |- |style="background-color:#cdde87;"| || [[Midtjylland]] || [[Mið-Jótland]] || [[Viborg (Danmörku)|Viborg]] || [[Árósar]] || style="text-align:right;"| 1.282.750 || style="text-align:right;"| 13.095,80 |- |style="background-color:#aaeeff;"| || [[Nordjylland]] || [[Norður-Jótland]] || [[Álaborg]] || [[Álaborg]] || style="text-align:right;"| 582.632 || style="text-align:right;"| 7.907,09 |- |style="background-color:#afe9af;"| || [[Region Sjælland|Sjælland]] || [[Sjálandshérað|Sjáland]] || [[Sórey]] || [[Hróarskelda]] || style="text-align:right;"| 820.480 || style="text-align:right;"| 7.268,75 |- |style="background-color:#e9c6af;"| || [[Syddanmark]] || [[Suður-Danmörk]] || [[Vejle]] || [[Óðinsvé]] || style="text-align:right;"| 1.205.728 || style="text-align:right;"| 12.132,21 |- | colspan=7 |'''Heimild:''' [http://www.noegletal.dk Lykiltölur] |} ===Grænland og Færeyjar=== [[Konungsríkið Danmörk]] er eitt óskipt ríki sem nær yfir [[Færeyjar]] og [[Grænland]], auk Danmerkur. Þetta eru tvö lönd í [[Norður-Atlantshaf]]i með [[heimastjórn]] í eigin málum þótt danska ríkið fari að mestu leyti með utanríkis- og varnarmál. Þau hafa því eigin þing og ríkisstjórn, en auk þess tvo fulltrúa hvort á danska þinginu. [[Ríkisumboðsmaður|Ríkisumboðsmenn]] eru fulltrúar danska ríkisins á [[lögþing Færeyja|lögþingi Færeyja]] og [[Grænlenska þingið|grænlenska þinginu]]. [[Grænlendingar]] eru auk þess skilgreindir sem sérstök [[frumbyggjar|frumbyggjaþjóð]] með aukinn [[sjálfsákvörðunarréttur|sjálfsákvörðunarrétt]]. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! Land ! [[Listi yfir lönd eftir mannfjölda|Íbúafjöldi]] <small>(2013)</small> ! Flatarmál <small>(km²)</small> ! [[Höfuðborg]] ! Þing ! Forsætisráðherra |- | {{GRL}} [[Grænland]] <small>(''Kalaallit Nunaat'')</small> | 56.370 | 2.166.086 | [[Nuuk]] | ''[[Inatsisartut]]'' | [[Jens-Frederik Nielsen]] |- | {{FRO}} [[Færeyjar]] <small>(''Føroyar'')</small> | 49.709 | 1.399 | [[Tórshavn]] | ''[[Løgting]]'' | [[Aksel V. Johannesen]] |- |} == Efnahagslíf == [[File:Lego Color Bricks.jpg|thumb|right|[[Lego]]-kubbar eru framleiddir af [[The Lego Group]] með höfuðstöðvar í [[Billund]].]] Danmörk býr við [[þróað hagkerfi|þróað]] [[blandað hagkerfi]] og telst vera [[hátekjuland]] samkvæmt [[Heimsbankinn|Heimsbankanum]].<ref>[http://data.worldbank.org/about/country-and-lending-groups#High_income Country and Lending Groups.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140702131322/http://data.worldbank.org/about/country-and-lending-groups#High_income |date=2 July 2014 }} Heimsbankinn. Skoðað 14. mars 2016.</ref> Árið 2017 var Danmörk í 16. sæti á lista yfir lönd eftir þjóðartekjum á mann kaupmáttarjafnað og í 10. sæti að nafnvirði.<ref name=wb>{{Cite web |url=http://databank.worldbank.org/data/download/GNIPC.pdf |title=Gross national income per capita 2017, Atlas method and PPP. World Development Indicators database, World Bank, 21 September 2018. Retrieved 6 December 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140912071238/http://databank.worldbank.org/data/download/GNIpc.pdf |archive-date=12 September 2014 |url-status=live }}</ref> Danmörk er með hæstu löndum á [[Vísitala um viðskiptafrelsi|vísitölu um viðskiptafrelsi]].<ref>[http://www.heritage.org/index/Ranking "Country Ratings"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170916153902/http://www.heritage.org/index/ranking |date=16 September 2017 }}, 2012 Index of Economic Freedom. Sótt 12. janúar 2012.</ref><ref name="2011-09-20_fraserinstitute">{{cite web | url = http://www.freetheworld.com/2011/reports/world/EFW2011_complete.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20110926213117/http://www.freetheworld.com/2011/reports/world/EFW2011_complete.pdf | url-status=dead | archive-date = 26 September 2011 | title = Economic Freedom of the World: 2011 Annual Report Complete Publication (2.7 MB) | website = [[freetheworld.com]] | publisher = [[Fraser Institute]] | year = 2011 | access-date =20 September 2011 }}</ref> Hagkerfi Danmerkur er það 10. samkeppnishæfasta í heimi og það 6. samkeppnishæfasta í Evrópu, samkvæmt [[World Economic Forum]] árið 2018.<ref name="wefcomp">{{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/competitiveness-rankings/ |title=Global Competitiveness Report 2018 |publisher=World Economic Forum |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181208123549/http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/competitiveness-rankings/ |archive-date=8 December 2018 |url-status=dead }}</ref> Danmörk er með fjórða hæsta hlutfall háskólamenntaðra í heimi.<ref>[http://www.uis.unesco.org/Library/Documents/ged09-en.pdf UNESCO 2009 Global Education Digest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111128145810/http://www.uis.unesco.org/Library/Documents/ged09-en.pdf |date=28 November 2011 }}, deilir 4. sæti með Finnlandi með hlutfallið 30,3%. Graf á s 28, tafla á s 194.</ref> Landið situr í efsta sæti hvað varðar [[réttindi verkafólks]].<ref>Kevin Short (28 May 2014). [https://www.huffingtonpost.com/2014/05/28/worst-countries-workers_n_5389679.html The Worst Places On The Planet To Be A Worker] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140528214143/http://www.huffingtonpost.com/2014/05/28/worst-countries-workers_n_5389679.html|date=28 May 2014}}. ''[[The Huffington Post]].'' Sótt 28. maí 2014.</ref> Landsframleiðsla á vinnustund var sú 13. hæsta í heimi árið 2009. Tekjuójöfnuður í Danmörku er nálægt meðaltali [[OECD]]-ríkja,<ref>{{cite web |url=http://www.oecd.org/eco/public-finance/TacklingincomeinequalityTheroleoftaxesandtransfers.pdf |title=Tackling income inequality. The role of taxes and transfers. |first1=Isabelle|last1=Joumard|first2=Mauro|last2=Pisu|first3=Debbie|last3=Bloch |publisher=OECD |date=2012 |access-date=10 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228060612/http://www.oecd.org/eco/public-finance/TacklingincomeinequalityTheroleoftaxesandtransfers.pdf |archive-date=28 December 2014 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cbs.dk/files/cbs.dk/new_papers_4.pdf |title=Sources and impact of rising inequality in Denmark |first1=Ioana|last1=Neamtu|first2=Niels|last2=Westergaard-Nielsen|date=March 2013 |access-date=10 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150211011217/http://www.cbs.dk/files/cbs.dk/new_papers_4.pdf |archive-date=11 February 2015 |url-status=live }}</ref> en eftir skatta og opinbera styrki er hann umtalsvert lægri. Samkvæmt [[Eurostat]] er [[Gini-stuðull]] Danmerkur sá 7. lægsti í Evrópu árið 2017.<ref name=eurostat>{{Cite web |url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey. Eurostat, last data update 20 November 2018, retrieved 6 December 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006122431/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do |archive-date=6 October 2014 |url-status=dead }}</ref> Samkvæmt [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðnum]] eru lágmarkslaun í Danmörku þau hæstu í heimi.<ref>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/index.aspx |title=World Economic Outlook Database, October 2010 Edition |publisher=IMF |date=6 October 2010 |access-date=5 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110222101150/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/index.aspx |archive-date=22 February 2011 |url-status=live }}</ref> Í Danmörku eru engin lög um lágmarkslaun, þannig að þetta stafar af öflugum [[verkalýðsfélag|verkalýðsfélögum]]. Sem dæmi má nefna að vegna samninga verkalýðsfélagsins [[Fagligt Fælles Forbund]] og atvinnurekendasamtakanna [[Horesta]], hefur starfsfólk hjá [[McDonald's]] og öðrum skyndibitakeðjum í Danmörku 20 dollara á tímann, yfir helmingi meira en starfsfélagar þeirra fá í Bandaríkjunum, auk þess að fá greidd sumarfrí, [[foreldraorlof]] og lífeyri.<ref>Liz Alderman and Steven Greenhouse (27 October 2014). [https://www.nytimes.com/2014/10/28/business/international/living-wages-served-in-denmark-fast-food-restaurants.html Living Wages, Rarity for U.S. Fast-Food Workers, Served Up in Denmark] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141028002802/http://www.nytimes.com/2014/10/28/business/international/living-wages-served-in-denmark-fast-food-restaurants.html |date=28 October 2014 }}. ''[[The New York Times]].'' Retrieved 28 October 2014.</ref> Aðild að verkalýðsfélögum í Danmörku var 68% árið 2015.<ref>Sjá Anders Kjellberg og Christian Lyhne Ibsen [https://lup.lub.lu.se/search/ws/files/21682547/Kjellberg_og_Ibsen_2016_ur_Due_og_Madsen.pdf "Attacks on union organizing: Reversible and irreversible changes to the Ghent-systems in Sweden and Denmark"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170309062312/https://lup.lub.lu.se/search/ws/files/21682547/Kjellberg_og_Ibsen_2016_ur_Due_og_Madsen.pdf |date=9 March 2017 }} in Trine Pernille Larsen and Anna Ilsøe (eds.)(2016) ''Den Danske Model set udefra (The Danish Model Inside Out) – komparative perspektiver på dansk arbejdsmarkedsregulering'', Copenhagen: Jurist- og Økonomforbundets Forlag (pp.292)</ref> Danmörk á hlutfallslega mikið ræktanlegt land og efnahagur landsins byggðist áður fyrr aðallega á [[landbúnaður|landbúnaði]]. Frá 1945 hafa [[iðnaður]] og [[þjónusta]] vaxið hratt. Árið 2017 stóð þjónustugeirinn undir 75% af vergri landsframleiðslu, framleiðsluiðnaður var um 15% og landbúnaður innan við 2%.<ref>{{Cite web |url=http://statistikbanken.dk/nabp10 |title=StatBank Denmark, Table NABP10: 1-2.1.1 Production and generation of income (10a3-grouping) by transaction, industry and price unit. Retrieved on December 6, 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181117022122/http://statistikbanken.dk/NABP10 |archive-date=17 November 2018 |url-status=dead }}</ref> Helstu iðngreinar eru framleiðsla á [[vindhverfill|vindhverflum]], [[lyfjaiðnaðurinn|lyfjaframleiðsla]], framleiðsla á [[lækningatæki|lækningatækjum]], [[vél]]ar og flutningstæki, [[matvælavinnsla]] og [[byggingariðnaður]].<ref name="factbook2">{{cite web|date=3 December 2018|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|title=Denmark|work=The World Factbook|publisher=CIA|access-date=18 December 2018|archive-date=18 janúar 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260118191623/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|url-status=dead}}</ref> Um 60% af útflutningsverðmæti er vegna útflutningsvara, en 40% er vegna þjónustuútflutnings, aðallega skipaflutninga. Helstu útflutningsvörur Danmerkur eru vindhverflar, lyf, vélar og tæki, kjöt og kjötvörur, mjólkurvörur, fiskur, húsgögn og aðrar hönnunarvörur.<ref name="factbook2" /> Danmörk flytur meira út en inn af mat og orku og hefur í mörg ár búið við jákvæðan [[greiðslujöfnuður|greiðslujöfnuð]] þannig að landið á meira útistandandi en það skuldar. Þann 1. júlí 2018 jafngilti staða erlendra eigna 64,6% af vergri landsframleiðslu.<ref>{{Cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-datasets/-/TIPSII40 |title=Eurostat: Net international investment position – quarterly data, % of GDP. Last update 24 October 2018, retrieved December 6 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181126221506/https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-datasets/-/TIPSII40 |archive-date=26 November 2018 |url-status=live }}</ref> [[File:Svin ved Tarm, Jylland aug 2015 (20871345365).jpg|thumb|Danmörk er stór framleiðandi og útflytjandi svínakjöts.]] Danmörk er hluti af [[innri markaður Evrópusambandsins|innri markaði Evrópusambandsins]] með 508 milljón neytendur. Viðskiptalöggjöfin er að hluta bundin samningum milli aðila sambandsins og löggjöf þess. Danskur almenningur styður almennt [[frjáls viðskipti]]; í könnun frá 2016 sögðust 57% svarenda telja að hnattvæðing væri tækifæri, meðan 18% litu á hana sem ógnun.<ref>[https://finans.dk/finans/okonomi/ECE9155832/danskerne-og-lo-elsker-globalisering/?ctxref=ext Danskerne og LO elsker globalisering. Newspaper article 17 November 2016 on finans.dk. Retrieved 6 December 2018.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181206192549/https://finans.dk/finans/okonomi/ECE9155832/danskerne-og-lo-elsker-globalisering/?ctxref=ext |date=6 December 2018 }}</ref> 70% af viðskiptum landsins eru innan Evrópusambandsins. Stærstu viðskiptalönd Danmerkur árið 2017 voru Þýskaland, Svíþjóð, Bretland og Bandaríkin.<ref name="factbook">{{cite web|date=19 January 2012|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|title=Denmark|work=The World Factbook|publisher=CIA|access-date=4 February 2012|archive-date=18 janúar 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260118191623/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|url-status=dead}}</ref> [[Dönsk króna]] (DKK) er gjaldmiðill í Danmörku. Hún er [[fastgengi|fest]] við [[evra|evru]] á genginu 7,46 krónur á evru, í gegnum [[gengissamstarf Evrópu]]. Þrátt fyrir að Danir hafi hafnað upptöku evrunnar í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 2000<ref name=denmarkandtheeuro>{{cite web|url=http://www.nationalbanken.dk/DNUK/Euro.nsf/side/Denmark_and_the_euro!OpenDocument |title=Denmark and the euro |access-date=3 February 2007 |date=17 November 2006 |publisher=[[Danmarks Nationalbank]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061116210231/http://nationalbanken.dk/DNUK/Euro.nsf/side/Denmark_and_the_euro!OpenDocument |archive-date=16 November 2006 }}</ref> fylgir Danmörk stefnu [[Efnahags- og myntbandalag Evrópu|Efnahags- og myntbandalags Evrópu]] og uppfyllir kröfur fyrir upptöku evrunnar. Í maí 2018 sögðust 29% svarenda í Danmörku í könnun frá [[Eurobarometer]] vera hlynnt myntbandalaginu og evrunni, meðan 65% voru á móti því.<ref>{{Cite web |url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/index.cfm/Survey/getSurveyDetail/instruments/STANDARD/yearFrom/1999/yearTo/2018/surveyKy/2180 |title=Standard Eurobarometer 89, Spring 2018. The key indicators. Publication date June 2018. Retrieved 18 December 2018. |access-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226232843/http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/index.cfm/Survey/getSurveyDetail/instruments/STANDARD/yearFrom/1999/yearTo/2018/surveyKy/2180 |archive-date=26 December 2018 |url-status=live }}</ref> Stærstu fyrirtæki Danmerkur miðað við veltu árið 2024 eru: [[A.P. Møller-Mærsk]] (skipaflutningar), [[Novo Nordisk]] (lyfjaframleiðandi), [[DSV (fyrirtæki)|DSV]] (flutningar), [[Andel]] (orkufyrirtæki), [[United Shipping & Trading Company]] (vöruflutningar), [[Vestas]] (vindmyllur), [[Arla Foods]] (mjólkurvörur), [[Nitor Energy]] (orkusala), [[Danfoss]] (tæknifyrirtæki), og [[ISS A/S]] (eignaumsýsla).<ref>{{cite web|url=https://lex.dk/Danmarks_10_st%C3%B8rste_virksomheder_2024_-_oms%C3%A6tning|title=Danmarks 10 største virksomheder 2024|author=Jørgen Andresen|access-date=3. nóvember 2025}}</ref> == Íbúar == [[Mynd:Vor Frelsers Kirke-view10.jpg|thumb|Kaupmannahöfn er stærsta borg Danmerkur með yfir milljón íbúa.]] Samkvæmt hagstofu Danmerkur ([[Danmarks Statistik]]) voru íbúar Danmerkur rúmar 5,9 milljónir 1. janúar 2023. Þar af voru íbúar af dönskum uppruna (þar sem annað foreldri er fætt í Danmörku, Færeyjum eða Grænlandi) 84,6%, en fólk af erlendum uppruna 11,8% og afkomendur þeirra 3,6%.<ref name=folk2>{{Cite web |url=http://www.statistikbanken.dk/folk2 |title=Statistikbanken, tabel FOLK2: Folketal 1. januar efter køn, alder, herkomst, oprindelsesland og statsborgerskab. Danmarks Statistik. Hentet 6. april 2023. |access-date=2024-12-19 |archive-date=2015-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721032418/http://www.statistikbanken.dk/folk2 |url-status=dead }}</ref> Af rúmlega 900.000 innflytjendum er um þriðjungur af vestrænum uppruna. Aðflutningur fólks veldur því að fólksfjölgun er um 0,5% á ári þrátt fyrir mjög lága [[fæðingartíðni]].<ref name="befolkning">{{cite report|title=Befolkningens udvikling|date=9. október 2024|publisher=Danmarks Statistik|url=https://www.dst.dk/da/Statistik/Publikationer/VisPub?pid=548}}</ref>{{rp|15}} Danmörk er ein elsta þjóð heims þar sem meðalaldur er yfir 40 ár og 27% landsmanna eru eldri en 60 ára.<ref name="befolkning" />{{rp|9}} Samkvæmt [[World Happiness Report]] eru Danir með hamingjusömustu þjóðum heims.<ref>{{cite web|url=https://worldhappiness.report/ed/2024/happiness-of-the-younger-the-older-and-those-in-between/|title=Happiness of the younger, the older, and those in between|website=World Happiness Report|access-date=19.12.2024}}</ref> Rúmlega 17.000 íbúa eru fædd á Grænlandi og tæplega 11.000 í Færeyjum.<ref name=BEF5G>[https://www.statbank.dk/BEF5G BEF5G: Personer født i Grønland og bosat i Danmark 1. januar efter køn, alder og forældrenes fødested, Hentet 6. april 2023.]</ref><ref name=BEF5F>{{cite web|url=https://www.statbank.dk/BEF5F|title=BEF5F: Personer født på Færøerne og bosat i Danmark 1. januar efter køn, alder og forældrenes fødested|access-date=6. apríl 2023|website=statbank.dk}}</ref> Þar fyrir utan er ekki til tölfræði yfir fjölda Grænlendinga og Færeyinga sem búa í Danmörku. Samkvæmt könnun frá 2006 voru Færeyingar um 22.000<ref>[https://politiken.dk/indland/art5432888/Færøske-unge-flygter-til-Danmark Færøske unge flygter til Danmark]. 30. august 2006.</ref> og samkvæmt könnun árið eftir var fjöldi Grænlendinga áætlaður 19.000.<ref>{{cite web | url = http://www.udsattegroenlaendere.dk/wp-content/uploads/dnag-groenlaendere-20i-20danmark-201-1.pdf | title = Grønlændere bosiddende i Danmark | dato = 6. juni 2007 | access-date = 2024-12-19 | archive-date = 2020-10-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201030034658/http://www.udsattegroenlaendere.dk/wp-content/uploads/dnag-groenlaendere-20i-20danmark-201-1.pdf | url-status = dead }}</ref> Dreifing íbúa í Danmörku er ójöfn milli landshluta. Í [[Austur-Danmörk]]u búa um 250 manns á ferkílómetra, en vestan við [[Stórabelti]] eru aðeins um 100 íbúar á ferkílómetra á [[Jótland]]i og 150 á [[Fjón]]i.<ref>[http://www.statistikbanken.dk/BEF1A07 Statistikbanken BEF1A07] Sótt 2. febrúar 2010.</ref> Rétt yfir milljón býr í höfuðborginni, Kaupmannahöfn, eða um fimmtungur íbúa landsins.<ref>[http://www.dst.dk/pukora/epub/Nyt/2009/NR160.pdf Nyt fra Danmarks Statistik – tabel 2]</ref> 85% íbúa Danmerkur búa í þéttbýli.<ref>[http://www.nyidanmark.dk/da-dk/Medborgerskab/Medborger_i_danmark/1+geografi+og+befolkning.htm 1 Geografi og befolkning] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100206153028/http://www.nyidanmark.dk/da-dk/Medborgerskab/Medborger_i_danmark/1+geografi+og+befolkning.htm |date= 6. februar 2010 }}. 1. februar 2010.</ref> Á [[Suður-Jótland]]i er minnihlutahópur sem er [[þýska|þýskumælandi]]. ===Trúarbrögð=== [[Mynd:Roskilde_mpazdziora.JPG|thumb|right|[[Dómkirkjan í Hróarskeldu]] hefur verið grafkirkja dönsku konungsfjölskyldunnar frá því á 15. öld.]] Yfir 72% íbúa Danmerkur eru skráðir í [[danska kirkjan|dönsku þjóðkirkjuna]] sem er [[lúterstrú|lútersk-evangelísk]] [[þjóðkirkja]]. Þrátt fyrir þennan mikla fjölda eru aðeins um 3% sem mæta reglulega í messur. Í stjórnarskrá Danmerkur er kveðið á um [[trúfrelsi]] en einn meðlimur dönsku konungsfjölskyldunnar verður að vera meðlimur þjóðkirkjunnar. Árið 1682 fengu þrjú trúfélög leyfi til að starfa utan þjóðkirkjunnar: [[kaþólsk trú|kaþólska kirkjan]], [[danska fríkirkjan]] og [[gyðingdómur|gyðingar]]. Upphaflega var samt ólöglegt að snúast til þessara trúarbragða. Fram á 8. áratug 20. aldar fengu trúfélög opinbera viðurkenningu en síðan þá er engin þörf á slíku og hægt er að fá leyfi til að framkvæma giftingar og aðrar athafnir án formlegrar viðurkenningar. [[Íslam|Múslimar]] eru rétt um 3% íbúa Danmerkur og eru fjölmennasti minnihlutatrúarhópur landsins. Árið 2009 voru nítján trúfélög múslima skráð í Danmörku. Samkvæmt tölum danska utanríkisráðuneytisins eru íbúar sem hafa önnur trúarbrögð um 2% íbúa landsins. == Menning == [[Mynd:Kim Larsen.jpg|thumb|right|[[Kim Larsen]] (1945-2018) var lengi einn ástsælasti tónlistarmaður Danmerkur.]] [[Frjálslyndi|Frjálslynd]] viðhorf eru oft sögð einkenna danska menningu. Danmörk var eitt af fyrstu löndum heims sem bannaði [[klám]] árið 1799, og líka það fyrsta sem aflétti slíku banni árið 1969.<ref>{{cite web|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/lovgivning-om-pornografi-1799-1969|title=Lovgivning om pornografi, 1799-1969|author=Niels Nyegaard|date=5. júlí 2017|website=danmarkshistorien.dk}}</ref> Danmörk var eitt fyrsta landið til að heimila skráða [[Hjónabönd samkynhneigðra|sambúð samkynja para]] og árið 2012 voru orðin „karl“ og „kona“ tekin út úr lögum um [[hjónaband]] þannig að þau urðu [[kynhlutleysi|kynhlutlaus]].<ref>{{cite web|url=https://www.kristeligt-dagblad.dk/kirke-tro/historisk-dag-folkekirken-i-dag-vedtages-det-k%C3%B8nsneutrale-%C3%A6gteskab|title=Historisk dag for folkekirken: I dag vedtages det kønsneutrale ægteskab|author=Claus Vincents og Tobias Stern Johansen|date=7.6.2012|website=Kristeligt Dagblad}}</ref> Um leið gátu samkynja pör gengið í hjónaband innan dönsku þjóðkirkjunnar. Í könnun sem gerð var árið 2016 nefndu svarendur frjálslyndi (''frisind'') sem mikilvægasta danska gildið. Þar á eftir komu [[kynjajafnrétti]], [[velferðarsamfélag]]ið, [[traust]] á stofnunum samfélagsins og [[danska]] tungumálið.<ref>{{cite web|url=https://www.dr.dk/nyheder/kultur/befolkningen-har-talt-her-er-den-nye-danmarkskanon|title=Befolkningen har talt: Her er den nye Danmarkskanon|author=Silas Bay Nielsen|date=12. desember 2016|website=DR}}</ref> Í rannsókn frá 2016 lenti Danmörk í 4. sæti í samanburði 63 landa eftir [[hluttekning]]u.<ref>{{Cite journal |last1=Chopik |first1=William J. |last2=O'Brien |first2=Ed |last3=Konrath |first3=Sara H. |date=2017 |title=Differences in Empathic Concern and Perspective Taking Across 63 Countries |journal=Journal of Cross-Cultural Psychology |language=en |volume=48 |issue=1 |at=Supplementary Table 1 |doi=10.1177/0022022116673910 |issn=0022-0221 |hdl=1805/14139|s2cid=149314942 |hdl-access=free}}</ref> Árið 2024 voru Danir í öðru sæti á eftir Finnum í röð landa eftir [[hamingja|hamingju]].<ref>{{cite web|url=https://worldhappiness.report/ed/2024/happiness-of-the-younger-the-older-and-those-in-between/#ranking-of-happiness-2021-2023|title=Happiness of the younger, the older, and those in between|website=World Happiness Report|accessed-date=4.2.2025}}</ref> Stundum er vísað í hugtakið ''ligeglad'' í tengslum við viðmót Dana, í þeirri merkingu að þeir kippi sér ekki upp við smámuni og kunni að njóta lífsins. Sú ímynd breyttist eftir kosningasigur [[Danski þjóðarflokkurinn|Danska þjóðarflokksins]] í [[Þingkosningar í Danmörku 2001|þingkosningunum 2001]].<ref>{{tímarit.is|6804936|Frá frjálslyndi til forpokunar|höfundur=Eiríkur Bergmann|útgáfudagsetning=10. janúar 2016|blað=Fréttatíminn}}</ref> Á sama tíma jókst gagnrýni á frjálslynd viðhorf til [[vændi]]s, [[fíkniefni|fíkniefna]] og [[áfengi]]sneyslu í Danmörku.<ref>{{cite web|url=https://www.information.dk/moti/2009/07/dansk-frisind-paa-retur?page=1|title=Dansk frisind på retur?|author=Rasmus Bo Sørensen og Kristian Villesen|date=3. júlí 2009|website=Information}}</ref> Síðustu ár hefur annað hugtak, ''hygge'', vísað til þess að Danir leggja mikið upp úr því að njóta samveru í þægilegu umhverfi.<ref>{{cite web|url=https://www.afar.com/magazine/what-is-hygge-everything-to-know-about-denmarks-cozy-lifestyle|title=Hygge: The Danish Concept of Comfort We Need Now More Than Ever|author=Sarah Buder|date=20. janúar 2025|website=AFAR}}</ref> [[Jól]]in eru ein mikilvægasta hátíðin í Danmörku og danskar [[jólahefð]]ir og [[jólaskraut]] njóta vinsælda um allan heim. Danir flytja árlega út um 10 milljón [[jólatré]].<ref>{{cite web|url=https://foodnationdenmark.com/news/around-the-world-people-are-hanging-their-decorations-on-danish-christmas-trees/|title=Around the world people are hanging their decorations on Danish christmas trees|website=Food Nation Denmark|access-date=4.2.2025}}</ref> Meðal þekktra danskra vísindamanna eru stjörnufræðingurinn [[Tycho Brahe]], verkfræðingurinn [[Ludwig A. Colding]] og eðlisfræðingurinn [[Niels Bohr]]. Ævintýri [[H.C. Andersen]] hafa lengi notið vinsælda um allan heim. Þekktasti heimspekingur Danmerkur er [[Søren Kierkegaard]]. Aðrir frægir danskir höfundar eru meðal annars smásagnahöfundurinn [[Karen Blixen]], leikskáldið [[Ludvig Holberg]] og ljóðskáldið [[Piet Hein]]. Kirkjuleiðtoginn [[N. F. S. Grundtvig]] var í fararbroddi hreyfingar á 19. öld sem studdi stofnun [[fríkirkja]] og [[lýðháskóli|lýðháskóla]]. Hugmyndin um mikilvægi frjálslyndra viðhorfa er að hluta til frá honum komin.<ref>{{cite web|url=https://www.information.dk/kultur/2008/03/kampen-grundtvig|title=Kampen om Grundtvig |date=22. mars 2008|author=Anders Rou Jensen |website=Information}}</ref> Danskar kvikmyndir og sjónvarpsþættir hafa notið vinsælda um allan heim frá lokum 20. aldar og danskir leikarar á borð við [[Mads Mikkelsen]] og [[Sofie Gråbøl]] hafa náð alþjóðlegum frama. Dönsku leikstjórarnir [[Lars von Trier]] og [[Thomas Vinterberg]] stofnuðu [[Dogme 95]]-hreyfinguna í kvikmyndagerð árið 1995. Vinsældir danskra spennuþátta eins og ''[[Glæpurinn]]'' (2007-2012) og ''[[Brúin]]'' (2011-2018) ruddu brautina fyrir fleiri norræna sjónvarpsþætti undir merkjum ''[[nordic noir]]''.<ref>{{cite web|url=https://nordics.info/themes/nordic-noir|title=Nordic Noir|date=11.7.2024|author=Nicola Anne Witcombe|website=nordics.info}}</ref> Átta staðir í Danmörku eru á [[Heimsminjaskrá UNESCO]]: Bærinn [[Christiansfeld]], [[Jalangurssteinarnir]] (rúnasteinar, grafhaugar og kirkja), [[Krúnuborgarhöll]], [[Hróarskeldudómkirkja]], [[Parforce-veiðilönd á Norður-Sjálandi]], [[Hringborg]]ir frá víkingaöld, kalksteinskletturinn [[Stevns Klint]] og [[Vaðhafið]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/dk|title=Denmark|website=UNESCO World Heritage Convention|access-date=4.2.2025}}</ref> ===Íþróttir=== [[Mynd:Niels_Kristian_Iversen02.JPG|thumb|left|[[Niels Kristian Iversen]] keppir í speedway]] Danir hafa náð langt á alþjóðavísu í fjölda íþróttagreina. [[Knattspyrna]] er langvinsælasta íþróttin í Danmörku og er [[danska úrvalsdeildin]] efsta deildin.<ref>[http://www.netpub.dk/netpub/client_projects/udenrigsministeriet/project/8911/8911/pdf/Body_Culture_and_Sport.pdf Body, culture and sport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111116215753/http://www.netpub.dk/netpub/client_projects/udenrigsministeriet/project/8911/8911/pdf/Body_Culture_and_Sport.pdf |date=2011-11-16 }} (2003) Utanríkisráðuneyti Danmerkur</ref> Þekktustu knattspyrnumenn Danmerkur eru [[Allan Simonsen]], [[Peter Schmeichel]] og [[Michael Laudrup]]. [[Handbolti]] hefur vaxið að vinsældum síðustu áratugi og [[danska karlalandsliðið í handknattleik]] hefur unnið flest verðlaun allra liða í [[Evrópumót karla í handbolta|Evrópumóti karla í handbolta]]. [[Danska kvennalandsliðið í handknattleik]] hefur sigrað [[Evrópumót kvenna í handbolta]] þrisvar og unnið alls til fimm verðlauna. [[Vatnaíþrótt]]ir eins og [[kappsigling]]ar, [[kappróður]], [[kanó]]- og [[kajakróður]], [[sund]] og [[stangveiði]] eru vinsælar íþróttagreinar í Danmörku. [[Paul Elvstrøm]] vann gullverðlaun í siglingum á fjórum [[Ólympíuleikarnir|Ólympíuleikum]] í röð. Danmörk er mikið [[hjólreiðar|hjólreiðaland]]: Danski hjólreiðamaðurinn [[Bjarne Riis]] sigraði [[Tour de France]] árið 1996 og [[Jonas Vingegaard]] sigraði tvö ár í röð 2022 og 2023. [[Golf]], [[tennis]], [[badminton]] og [[íshokkí]] eru líka vinsælar greinar. [[Lene Køppen]] og [[Camilla Martin]] urðu heimsmeistarar í badminton 1977 og 1999. Danir hafa náð langt í [[speedway]]-[[mótorhjól]]akappakstri og unnið [[Speedway-heimsbikarinn]] nokkrum sinnum. Á [[sumarólympíuleikarnir 2012|ólympíuleikunum í London]] 2012 unnu Danir til gullverðlauna í kappróðri og hjólreiðum karla og silfurverðlaun í siglingum, [[skotfimi]] karla, kappróðri kvenna og [[badminton]] karla. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.norden.org/is/information/stadreyndir-um-danmorku Staðreyndir um Danmörku á Norden.org] * [https://www.dst.dk/da/ Danmarks Statistik] * [https://www.regeringen.dk/ Ríkisstjórn Danmerkur] * [https://www.ft.dk/ Danska þingið] * [https://denmark.dk/ Upplýsingavefur utanríkisráðuneytis Danmerkur] {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Norðurlandaráð}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} [[Flokkur:Danmörk| ]] [[Flokkur:Norðurlönd]] ir2xw5sdf1yl9l8b083vxihh37x89g4 1967281 1967279 2026-06-11T12:29:11Z Akigka 183 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-34357-07|~2026-34357-07]] ([[User talk:~2026-34357-07|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 1951558 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Konungsríkið Danmörk | nafn_á_frummáli = Kongeriget Danmark | nafn_í_eignarfalli = Danmerkur | fáni = Flag of Denmark.svg | skjaldarmerki = National coat of arms of Denmark.svg | kjörorð = Forbundne, forpligtet, for Kongeriget Danmark (kjörorð konungsins) | staðsetningarkort = EU-Denmark.svg | tungumál = [[Danska]] | höfuðborg = [[Kaupmannahöfn]] | stjórnarfar = [[Þingbundin konungsstjórn]] | titill_leiðtoga1 = [[Þjóðhöfðingjar Danmerkur|Konungur]] | nafn_leiðtoga1 = [[Friðrik 10. Danakonungur|Friðrik 10.]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Danmerkur|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga2 = [[Mette Frederiksen]] | staða = Stofnun | staða_athugasemd = forsöguleg | atburður1 = Sameining | dagsetning1 = [[10. öld]] | atburður2 = [[Stjórnarskrá Danmerkur|Stjórnarskrá]] | dagsetning2 = 5. júní 1849 | atburður3 = [[Konungsríkið Danmörk]] | dagsetning3 = 24. mars 1948 | ESBaðild = [[1. janúar]] [[1973]] | stærðarsæti = 134 | flatarmál = 42.915,7 | hlutfall_vatns = 1,6 | mannfjöldaár = 2023 | mannfjöldasæti = 114 | fólksfjöldi = 5.935.619 | VLF_ár = 2022 | VLF = 416,568 | VLF_sæti = 53 | VLF_á_mann = 70.924 | VLF_á_mann_sæti = 11 | VÞL_ár = 2021 | VÞL = {{hækkun}} 0.948 | VÞL_sæti = 6 | íbúar_á_ferkílómetra = 131 | gjaldmiðill = [[Dönsk króna|Dönsk króna (kr)]] (DKK) | tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | umferð = hægri | þjóðsöngur = [[Der er et yndigt land]] | tld = dk | símakóði = 45| }} '''Danmörk''' ([[danska]]: ''Danmark''; {{framburður|DA-Danmark.ogg}}) er [[ríki|land]] í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]] sem ásamt [[Grænland]]i og [[Færeyjar|Færeyjum]] myndar [[Konungsríkið Danmörk]]. Danmörk er langfjölmennasti hluti konungsríkisins sem er [[einingarríki]], en Grænland og Færeyjar hafa [[heimastjórn]]. Algengt er að undanskilja þau lönd þegar rætt er um Danmörku (til dæmis stærð og íbúafjölda). Danmörk er syðst [[Norðurlöndin|Norðurlandanna]] og er suðvestan við [[Svíþjóð]], sunnan við [[Noregur|Noreg]] og norðan við [[Þýskaland]] þar sem einu landamæri Danmerkur eru. Árið 2013 náði Danmörk, að Grænlandi og Færeyjum meðtöldum, yfir 1419 eyjar sem eru stærri en 100 m². 443 af þeim hafa nöfn og 78 eru byggðar.<ref>[https://irland.um.dk/en/about-denmark About Denmark]</ref> Danmörk sjálf samanstendur af [[Jótlandsskagi|Jótlandsskaga]], sem gengur til norðurs út úr meginlandi Evrópu, og 406 eyjum. Stærsta eyjan er [[Sjáland]] þar sem höfuðborgin, [[Kaupmannahöfn]], er. Á eftir koma [[Fjón]], [[Vendsyssel-Thy]] og [[Amager]]. Landslag í Danmörku einkennist af tiltölulega flötu [[ræktarland]]i, sandströndum og [[temprað loftslag|tempruðu loftslagi]]. Landið liggur að sjó að vestan, norðan og austan. Vestan megin eru [[Norðursjór]] og [[Vaðhafið]], norðan megin er [[Skagerrak]], en austan megin eru [[Kattegat]], [[Eyrarsund]] og [[Eystrasalt]]. Sunnan megin á Danmörk 68 km löng landamæri að Þýskalandi við suðurenda Jótlands. Íbúar Danmerkur eru tæplega 6 milljónir, og af þeim búa 800.000 í höfuðborginni, Kaupmannahöfn (um 2 milljónir á höfuðborgarsvæðinu). Aðrar stórar borgir í Danmörku eru [[Óðinsvé]] á Fjóni, [[Árósar]], [[Álaborg]], [[Esbjerg]], [[Randers]], [[Kolding]], [[Horsens]] og [[Vejle]] á Jótlandi. Danmörk var áður mun víðáttumeira ríki en það er í dag. Konungsríkið er talið stofnað á 8. öld og varð brátt öflugt sjóveldi sem tókst á um yfirráð yfir Eystrasalti við nágrannaríki. Árið 1397 mynduðu konungsríkin Noregur, Danmörk og Svíþjóð [[Kalmarsambandið]] sem stóð þar til Svíþjóð klauf sig úr því árið 1523. Eftir það var talað um Dansk-norska ríkið eða [[Danaveldi]], sem náði líka yfir [[Ísland]], [[Noregur|Noreg]], [[Dönsku Vestur-Indíur]] og [[Dönsku Austur-Indíur]]. Danaveldi átti miklar lendur austan Eyrarsunds ([[Skánn|Skán]], [[Halland]] og [[Blekinge]]) og bæði héruðin [[Slésvík]] og [[Holtsetaland]], auk þess sem landamærin náðu suður fyrir [[Hamborg]] þegar veldið var sem mest. Eftir röð ósigra á 17. öld gengu löndin austan Eyrarsunds til Svíþjóðar. Á nítjándu öld gekk Noregur úr konungssambandi við Danmörku og var þá um tíma undir sænska konunginum, og við uppgang Þýskalands á 19. öld missti Danmörk Holtsetaland og hluta Slésvíkur. Árið 1849 var [[einveldi]]ð lagt niður og [[þingbundin konungsstjórn]] tók við. Útflutningur á landbúnaðarafurðum efldist á síðari hluta 19. aldar. Árið 1933 lagði [[Kanslergade-samþykktin]] grunninn að því að gera Danmörk að [[velferðarríki]] með [[blandað hagkerfi]]. Danmörk var hlutlaus í [[fyrri heimsstyrjöld]] en Þjóðverjar hernámu landið í [[síðari heimsstyrjöld]]. Árið 1944 sagði [[Ísland]] sig úr konungssambandi við Danmörku sem hafði verið í gildi frá 1918. Árið 1973 varð Danmörk hluti af því sem í dag er [[Evrópusambandið]]. Færeyjar kusu hins vegar að standa utan þess og Grænland kaus að segja sig úr sambandinu árið 1982. Danmörk er með tvær undanþágur frá [[Evrópulög]]um, meðal annars hvað varðar gjaldmiðilinn, [[Dönsk króna|dönsku krónuna]]. Danmörk er [[þróað ríki]] þar sem [[lífskjör]] eru með því besta sem gerist í heiminum. Landið er stofnaðili að [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalaginu]], [[Norðurlandaráð]]i, [[Efnahags- og framfarastofnunin]]ni, [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] og [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]]. Danmörk er hluti af [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðinu]]. Danmörk á í nánu samstarfi við hin Norðurlöndin. == Heiti == [[Mynd:Jelling gr kl Stein.JPG|thumb|left|200px|Jalangurssteinarnir]] Mikið er deilt um orðsifjar „Danmerkur“, sambandið milli Dana og Danmerkur og sameiningu Danmerkur í eina þjóð. Deilurnar snúast um forskeytið „Dan“ og hvort það eigi við ættflokkinn [[Danir (ættflokkur)|Danir]] eða konunginn [[Dan konungur|Dan]], og merkingu viðskeytisins „-mörk“. Oftast er forskeytið talið eiga rætur að rekja til orðs sem þýðir „flatt land“, tengt [[þýska]] orðinu ''Tenne'' „þreskigólf“, [[enska]] ''den'' „ hellir“ og [[sanskrít]] ''dhánuṣ-'' (धनुस्; „ eyðimörk“). Viðskeytið „-mörk“ er talið eiga við skóga í Suður-[[Slésvík]], kannski svipað nöfnunum [[Finnmörk]], [[Heiðmörk (fylki í Noregi)|Heiðmörk]], [[Þelamörk]] og [[Þéttmerski]]. Í [[fornnorræna|fornnorrænu]] var nafnið stafað ''Danmǫrk''. Fyrsta þekkta notkun orðins „Danmörk“ í Danmörku sjálfri er á [[Jalangurssteinninn|Jalangurssteininum]], sem eru [[rúnasteinn|rúnasteinar]] taldir hafa verið settir upp af [[Gormur gamli|Gormi gamla]] (um árið 955) og [[Haraldur blátönn|Haraldi blátönn]] (um árið 965). Orðið „Danmörk“ er notað á báðum steinunum, í [[þolfall]]i „tanmaurk“ ([danmɒrk]) á stóra steininum og í [[eignarfall]]i „tanmarkar“ ([danmarkaɽ]) á litla steininum. Íbúar Danmerkur eru kallaðir „tani“ ([danɪ]) eða „Danir“ á steinunum. Vegna þessa eru steinarnir stundum kallaðir „skírnarvottorð Danmerkur“.<ref>{{vefheimild|url=https://natmus.dk/nyhed/danmarks-daabsattest-er-farverig/|titill=Danmarks dåbsattest er farverig|dags=12.10.2020|vefsíða=Nationalmuseet}}</ref> == Saga == === Fornsaga === Í Danmörku hafa fundist steinar sem getgátur eru um að menn hafi mótað, frá [[Eem-hlýskeiðið|Eem-hlýskeiðinu]] fyrir allt að 120.000 árum síðan, en það er mjög umdeilt.<ref>{{vefheimild|dags=20. október 2020|titill=Var der neandertalere i Danmark? Nyt forskningsprojekt skal løse mysteriet|url=https://videnskab.dk/kultur-samfund/var-der-neandertalere-i-danmark-nyt-forskningsprojekt-skal-loese-mysteriet/|vefsíða=Videnskab.dk}}</ref> Elstu fornleifar sem öruggt er að tilheyri mannabyggð eru um 15.000 ára gamlar. Með [[mannerfðarannsókn]]um hafa vísindamenn getið sér til um þrjár „bylgjur“ fólksflutninga til Danmerkur: Fyrir 10-8.000 árum, á [[fornsteinöld]], komu veiðimenn sem voru smávaxnir, dökkir á hörund og með blá eða grá augu; Fyrir 6.000 árum kom svo fólk sem hóf [[landbúnaður|landbúnað]] við upphaf [[nýsteinöld|nýsteinaldar]]; Síðustu stóru fólksflutningarnir voru [[hirðingjar]] sem komu fyrir um 5.000 árum ([[Jamna-menningin]]) frá Austur-Evrópu með það [[indóevrópsk mál|indóevrópska mál]] sem [[danska]] þróaðist frá.<ref>{{vefheimild|url=https://videnskab.dk/kultur-samfund/overrasket-topforsker-det-siger-genetik-om-danskhed/|dags=11. október 2016|titill=Overrasket topforsker: Det siger genetik om danskhed|höfundur=Rasmus Kragh Jakobsen|vefsíða=Videnskab.dk}}</ref> [[Bronsöld]]in í Danmörku hófst um 1700 f.Kr. Frá þeim tíma er [[Sólvagninn]] sem fannst í [[Trundholm-mýri]]. Um 500 f.Kr. hófst [[járnöld]] með verslun við [[Keltar|Kelta]], [[Rómaveldi|Rómverja]] og síðast [[Germanar|Germana]]. [[Gundestrup-ketillinn]] ber vitni um menningaráhrif frá Keltum í Danmörku. Frá þeim tíma eru líka [[Gullhornin]]. Sagnaritarinn [[Jordanes]] nefnir ættbálkinn Dani í ''[[Gotasaga|Gotasögu]]'' sinni, sem er talið vísa til elstu Dana. [[Jótar]] frá [[Jótland]]i ferðuðust til [[Bretlandseyjar|Bretlandseyja]] þegar [[Engilsaxar]] lögðu [[England]] undir sig undir forystu [[Vortigern]]s á 5. öld. Stór mannvirki, eins og [[Kanalhave-skurðurinn]] og [[Danavirki]] vitna um sterkt konungsvald í Danmörku frá þessum tíma. Styrking og stækkun virkisins árið 737 hefur verið tengd við stofnun konungsríkis í Danmörku. [[Gormur gamli]] sem er nefndur á [[Jalangurssteinarnir|Jalangurssteinunum]] frá 10. öld er venjulega talinn fyrsti sögulegi konungur Danmerkur og rakning Danakonunga hefst með honum. Á þeim tíma hófst sögulegur tími í Danmörku með [[víkingaöld]]. === Víkingaöld og miðaldir === Frá [[8. öldin|8. öld]] til [[11. öldin|11. aldar]] voru Danir meðal þeirra norrænu þjóða sem voru þekktar sem [[víkingar]], og versluðu og herjuðu um alla Evrópu. Í mörgum heimildum eru allir víkingar nefndir „Danir“, þótt gera megi ráð fyrir að þeir hafi líka komið frá núverandi Noregi og Svíþjóð, og jafnvel Norðaustur-Þýskalandi. Víkingar stofnuðu [[Danalög]] á Englandi og stofnuðu smákóngadæmi eða lénsveldi á [[Írland]]i, [[Skotland]]i og [[Frakkland]]i ([[Normandí]]). Undirstaða þessarar velgengni voru flotar hraðskreiðra og sjófærra [[víkingaskip]]a sem gerðu þeim kleyft að sigla alla leið til [[Grænland]]s og [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]]. Allt frá 8. öld tala frankverskar heimildir um konunga í Danmörku, þótt óljóst sé hverjir þeir voru eða yfir hvaða löndum þeir ríktu. Um 965 innleiddi [[Haraldur blátönn]] [[kristni]] í Danmörku. Hugsanlega gerði hann það til að forða innrás frá [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]] sem efldist á sama tíma. Hann reisti [[Jalangurssteinarnir|Jalangurssteinana]] tvo yfir foreldra sína, [[Gormur gamli|Gorm gamla]] og [[Þyri Danabót]]. Hann lét líka reisa minnst fimm [[hringborg]]ir víðs vegar um Danmörku.<ref>{{vefheimild|url=https://videnskab.dk/kultur-samfund/harald-blaatands-ringborge-skulle-modstaa-vikingeangreb-og-sikre-kongen-en-mobil-haer/|titill=Harald Blåtands ringborge skulle modstå vikingeangreb og sikre kongen en mobil hær|höfundur=Søren M. Sindbæk|dags=19.7.2019|vefsíða=Videnskab.dk}}</ref> Danakonungar lögðu allt [[England]] undir sig tvisvar, 1013 og 1016, en eftir lát [[Knútur mikli|Knúts mikla]] leystist [[Norðursjávarveldið|Norðursjávarveldi]] þeirra upp.<ref>{{cite book|author=Heebøll-Holm, T. K.|year=2019|chapter=Medieval Denmark as a Maritime Empire|title=Empires of the Sea|pages=194-218|publisher=Brill}}</ref><ref>{{vefheimild|url=https://historychronicles.org/cnut-the-great-and-the-north-sea-empire/|titill=Cnut the Great and the North Sea Empire|vefsíða=HistoryChronicles|dags=24.12.2024}}</ref> Þegar [[Sveinn Ástríðarson]] varð konungur árið 1047 lauk víkingaöld í Danmörku. Á þessum tíma náði Danmörk yfir Jótland og eyjarnar, auk [[Halland]]s, [[Blekinge]] og [[Skánn|Skánar]], austan Eyrarsunds. Auk þess voru Danakonungar jafnframt hertogar af [[Slésvík]] og [[Holtsetaland]]i. Danmörk var því mun stærri en hún er í dag. Danir ríktu líka yfir [[Eistland]]i um tíma og lögðu oft undir sig [[Víkin (Noregi)|Víkina]] í Noregi. Á [[hámiðaldir|hámiðöldum]] áttu Danakonungar iðulega í átökum við [[Hansasambandið]] og keisara Heilaga rómverska ríkisins. Árið 1397 gekk Danmörk í [[konungssamband]] við Noreg og Svíþjóð undir stjórn [[Margrét mikla|Margrétar miklu]]. [[Kalmarsambandið]] stóð til ársins 1523 þegar Svíar sögðu sig frá því og kusu sér eigin konung. [[Siðaskiptin]] voru innleidd í Danmörku 1536 eftir sigur [[Kristján 3.|Kristjáns 3.]] í [[Greifastríðið|Greifastríðinu]]. === Endurreisn og einveldi === [[Mynd:Copenhagen_on_fire_1807_by_CW_Eckersberg.jpg|thumb|right|Frúarkirkjan í ljósum logum 1807, á málverki eftir C.W. Eckersberg.]] Eftir siðaskiptin gengu eigur kirkjunnar í öllu Danaveldi (þar á meðal á Íslandi, Færeyjum og Noregi) til konungs. Konungsvaldið efldist í kjölfarið og varð sjálfstæðara gagnvart landeigendaaðlinum. Auk þess gaf [[Eyrarsundstollurinn]] konungi sjálfstæðar tekjur sem hann gat nýtt til hallarbygginga og stríðsreksturs. Þegar [[þrjátíu ára stríðið]] braust út í Evrópu 1618 ákvað [[Kristján 4.]] að veita mótmælendum í Þýskalandi lið. Það fór illa og konungur samdi frið við keisarann. Í stað Dana urðu Svíar áhrifamiklir í stríðinu og í nokkur skipti [[Stríð Danmerkur og Svíþjóðar|herjuðu þeir á Danmörku]]. Afleiðingin var að Danir misstu lönd sín í núverandi Suður- og Suðvestur-Svíþjóð með [[Hróarskeldusáttmálinn|Hróarskeldusáttmálanum]] [[1658]]. Þrátt fyrir þessa ósigra er litið á valdatíð Kristjáns 4. sem stórveldistíma. Hann reisti hallir í endurreisnarstíl á borð við [[Rósenborgarhöll]], [[Friðriksborgarhöll]] og [[Krónborgarhöll]], stofnaði danskar nýlendur á [[Indland]]i ([[Tranquebar]]) og þar sem nú er [[Gana]] ([[Kristjánsborgarvirki]]). Danir tóku virkan þátt í [[Atlantshafsverslunin]]ni með þræla frá Afríku til Nýja heimsins og í tíð [[Friðrik 3.|Friðriks 3.]] stofnuðu Danir nýlendu í Vestur-Indíum ([[Dönsku Vestur-Indíur]]). Ósigrarnir gegn Svíum leiddu til átaka milli borgarastéttarinnar og aðalsins sem Friðrik nýtti til að koma á [[einveldi]] árið 1660. Með einveldinu varð til nútímalegt ríkisvald með ráðuneytum og ráðherrum skipuðum úr borgarastétt. Við dönsku hirðina varð til embættisaðall, undir menningarlegum áhrifum frá Frakklandi og Þýskalandi. [[Bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|Mikill bruni varð í Kaupmannahöfn]] árið 1728. [[Vistarband]] var innleitt 1730 til að hjálpa aðlinum að halda í bændur og bændasyni. Það var afnumið 1788 til 1800. Á síðari hluta 18. aldar blómstraði landbúnaður í Danmörku með verslun við bæði Frakkland og Bretland sem áttu oft í stríði. Í [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjöldunum]] 1807 gerðu Bretar [[stórskotaliðsárásin á Kaupmannahöfn|stórskotaliðsárás á Kaupmannahöfn]] sem olli mikilli eyðileggingu. Í friðarsamningunum í kjölfarið misstu Danir yfirráð yfir Noregi, sem gekk í konungssamband við Svíþjóð. Færeyjar, Ísland og Grænland heyrðu þó áfram undir Danaveldi. === Gullöldin og endalok einveldis === Eftir þessi áföll hófst blómaskeið í listum og vísindum sem er kallað [[danska gullöldin]].<ref>{{cite book|authors=Grand, K. L., Pennington, L., & Thomsen, A. M.|year=2013|chapter=Introduktion til dansk guldalder/Introduction to the Danish Golden Age|title=Guld: skatte fra den danske guldalder/Gold: treasures from the Danish Golden Age|pages=68-93|publisher=Systime Academic|url=https://pure.kb.dk/files/27860012/1_KLG_Introduktion_til_den_danske_guldalder_GULD_publiceret.pdf}}</ref> Arkitektinn [[C.F. Hansen]] tókst á við endurreisn Kaupmannahafnar með byggingum í [[klassískur stíll|klassískum stíl]], í anda lærimeistara síns, [[C.F. Harsdorff]]. Listmálararnir [[Christen Købke]], [[Constantin Hansen]] og [[Wilhelm Marstrand]] fengust við stór málverk byggð á sögulegum og goðsögulegum viðfangsefnum. Myndhöggvarinn [[Bertel Thorvaldsen]] hélt sig lengst af í Róm, en hafði mikil áhrif á danska myndlistarmenn sem fóru þangað í námsferðir, eins og [[C.W. Eckersberg]]. Tónskáldin [[C.E.F. Weyse]] og [[J.P.E. Hartmann]] sömdu sálmalög og ættjarðarlög. Á þessum tíma voru uppi eðlisfræðingurinn [[H.C. Ørsted]], heimspekingurinn [[Søren Kierkegaard]] og kirkjuumbótamaðurinn [[N.F.S. Grundtvig]]. [[J.M. Thiele]] safnaði dönskum þjóðsögum í anda Grimmbræðra og [[H.C. Andersen]] samdi ævintýri byggð á þeim. Í kjölfar styrjaldanna var [[Þýska ríkjasambandið]] stofnað. Danakonungar voru lénsherrar í þýskumælandi ríkjunum Slésvík, Holtsetalandi og [[Lauenburg]]. Þegar kom að samningu [[stjórnarskrá]]r fyrir Danmörku, líkt og gerð var krafa um í flestum ríkjum Evrópu, var spurning um stöðu þessara svæða. Frjálslyndir vildu halda Slésvík, en aðskilja Holtsetaland, sem yrði hluti af þýska sambandinu ([[Egðustefnan]]).<ref>{{vefheimild|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/orla-lehmanns-tale-danmark-til-ejderen-28-maj-1842|titill=Orla Lehmanns tale 'Danmark til Ejderen', 28. maj 1842|höfundur=Carl Ploug|vefsíða=danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet|skoðað=16.5.2024}}</ref> Í kjölfarið gerðu íbúar Slésvíkur og Holtsetalands uppreisn og [[Fyrra Slésvíkurstríðið]] braust út. Danir unnu sigur, þrátt fyrir að [[Prússland]] sendi uppreisnarmönnum liðsauka, og niðurstaðan varð óbreytt landamæri, með Slésvík og Holtsetaland sem hertogadæmi innan Danmerkur. Einveldið var formlega afnumið með fyrstu [[stjórnarskrá Danmerkur]] 1849, en staða hertogadæmanna og hjálendanna í Atlantshafi var óviss. Þegar stjórnvöld hugðust gera Ísland að amti innan Danmerkur 1851 [[Þjóðfundurinn 1851|mótmæltu fulltrúar Íslendinga á Alþingi]].<ref>{{cite thesis|author=Magnús Kjartan Hannesson|title=Konungsríkið Ísland. Aðdragandi þess og þjóðhöfðingi|degree=PhD|pages=12-14|publisher=Háskóli Íslands|url=https://skemman.is/bitstream/1946/17135/1/Magn%C3%BAs%20Hannesson.pdf}}</ref> === Iðnvæðing og missir greifadæmanna === [[Mynd:Burmeister_og_Wain_(1885_painting).jpg|thumb|right|Málmsteypa Burmeister og Wain á málverki [[P.S. Krøyer]] frá 1885.]] Eftir miðja 19. öld iðnvæddist Danmörk hratt. Undirstaða iðnvæðingar voru meðal annars [[járnbraut]]arkerfið sem komið var á og útflutningur landbúnaðarafurða til Bretlands, auk breytinga á búsetulögum sem juku frjálsræði. Þessu fylgdi hröð þéttbýlisvæðing þar sem eldri kaupstaðir uxu og nýir bæir urðu til í kringum járnbrautarstöðvar (járnbrautarbæir). Í bæjunum þróuðust iðnfyrirtæki eins og málmsteypur, tígulsteinsverksmiðjur, vélsmiðjur, sögunarmyllur, bakarí og brugghús. Tekið var að rífa gömlu borgarmúrana í Kaupmannahöfn eftir 1850 þannig að borgin gat vaxið að umfangi. Íbúafjöldi borgarinnar fimmfaldaðist á milli 1850 og 1900, fór úr um 100.000 íbúum í um 500.000. Með nýju stjórnarskránni varð [[danska þingið]] til með tveimur deildum: fulltrúadeild (''Folketinget'') og öldungadeild (''Landstinget''). Í byrjun fór embættismannastéttin í Kaupmannahöfn, sem var höll undir frjálslynda þjóðernisstefnu, með völdin í öldungadeildinni, en átti í átökum við íhaldssama stórjarðeigendur sem oft nutu stuðnings konungsins. Konungur fór með mikil völd samkvæmt stjórnarskránni og ríkisstjórnin bar ábyrgð gagnvart honum, fremur en þinginu. Ríkisstjórn frjálslyndra reyndi að leysa Slésvíkurmálið með því að koma á sambandsþingi með [[Nóvemberstjórnarskráin|Nóvemberstjórnarskránni]]. Þegar [[Kristján 9.]] tók við völdum eftir óvænt andlát frænda hans, [[Friðrik 7.|Friðriks 7.]], var hans fyrsta verk að undirrita nýju stjórnarskrána. Það gaf [[Otto von Bismarck]] átyllu til að ráðast inn í [[Slésvík-Holtsetaland]]. [[Seinna Slésvíkurstríðið]] fór þannig að Danir biðu algjöran ósigur og bæði greifadæmin voru innlimuð í þýska ríkjasambandið. Eftir ósigurinn var gerð breyting á stjórnarskránni þannig að íhaldsmenn (hægrimenn) náðu yfirhöndinni í efri deild þingsins. Þegar ýmsir vinstriflokkar (aðallega bændaflokkurinn [[Bondevennerne]]) sameinuðust um stofnun [[Venstre]] 1872 og náðu meirihluta í fulltrúadeildinni, ákvað íhaldsstjórn [[J.B.S. Estrup]] að stjórna með tilskipunum og bráðabirgðafjárlögum án stuðnings þingsins, en með stuðningi konungs. [[Tilskipanastjórnin]] stóð í nær 20 ár. Eftir að hægrimenn biðu afhroð í þingkosningum 1901 neyddist Kristján 9. til að samþykkja stjórn Venstre og [[Kerfisbreytingin|Kerfisbreytinguna]] þar sem ríkisstjórnin varð í reynd að hafa meirihluta þings á bak við sig.<ref>{{vefheimild|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/systemskiftet-1901|titill=Systemskiftet 1901|höfundur=Jens Wendel-Hansen|dags=25.8.2011|vefsíða=Danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet}}</ref> === Heimskreppa og heimsstyrjaldir === [[Mynd:Christian_X.jpg|thumb|right|Kristján 10. ríður um götur Kaupmannahafnar á afmælisdegi sínum árið 1940.]] Eftir kerfisbreytinguna tók við þingræði í Danmörku. Árið 1906 missti Venstre meirihluta sinn og eftir það hefur enginn flokkur náð hreinum meirihluta á danska þinginu. Danmörk var hlutlaus í [[fyrri heimsstyrjöld]]. Árið 1915 var stjórnarskránni breytt þannig að [[almennur kosningaréttur]] náði í fyrsta sinn til kvenna og vinnuhjúa. Eftir ósigur Þjóðverja í styrjöldinni var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla í Slésvík og Holtsetalandi um sameiningu við Danmörku. Aðeins var meirihluti fyrir því í Norður-Slésvík. Mið- og Suður-Slésvík með [[Flensborg]] kusu að vera áfram hluti Þýskalands. Í [[Heimskreppan|heimskreppunni]] 1929 varð efnahagslíf Danmerkur fyrir áfalli og atvinnuleysi jókst. [[Sósíaldemókratar (Danmörku)|Sósíaldemókratar]] og [[Radikale Venstre]] komust til valda undir forsæti [[Thorvald Stauning]] 1929. Með [[Kanslergade-samþykktin]]ni 1933 gerði stjórnin samkomulag við Venstre um röð félagslegra umbóta sem lögðu grunn að [[norrænt velferðarkerfi|norrænu velferðarkerfi]]. Þrátt fyrir samkomulag við [[Þriðja ríkið]] í aðdraganda [[síðari heimsstyrjöld|síðari heimsstyrjaldar]] gerðu Þjóðverjar innrás í Danmörku 9. apríl 1940. Danska þingið og ríkisstjórnin fengu þó áfram að stjórna landinu að mestu án afskipta. Þannig tókst að [[björgun danskra gyðinga|bjarga nær öllum dönskum gyðingum]] til Svíþjóðar haustið 1943. Þá tók hernámsstjórn Þjóðverja við völdum, en [[danska andspyrnuhreyfingin|dönsk andspyrnuhreyfing]] barðist gegn henni. [[Kristján 10.]] varð mikilvægt tákn andstöðu Dana við hernámið þegar hann reið daglega á hesti um götur Kaupmannahafnar. Árið 1944 sagði Ísland upp konungssambandi við Danmörku og gerðist lýðveldi. Danmörk var frelsuð þegar Þjóðverjar undirrituðu uppgjöf fyrir bresku herliði undir stjórn [[Bernard Montgomery]] 5. maí 1945. === Eftirstríðsárin === Eftir stríðið var ákveðið að leggja af hlutleysisstefnu Danmerkur og taka þátt í stofnun [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]]. Danmörk fékk [[Marshall-aðstoðin|Marshall-aðstoð]] frá Bandaríkjunum í kjölfarið. Staða Grænlands og Færeyja var óviss eftir stríð. Færeyingar höfðu samþykkt sjálfstæði í þjóðaratkvæðagreiðslu 1946 með naumum meirihluta, en þegar Lögþingið lýsti yfir sjálfstæði leysti [[Kristján 10.]] þingið upp og boðaði kosningar þar sem flokkar andsnúnir sjálfstæði fengu meirihluta. Í kjölfarið fengu Færeyjar heimastjórn. Grænland, sem hafði sagt sig úr lögum við Danmörku í stríðinu til að forðast hernám Bandaríkjamanna, var gert að dönsku amti með stjórnarskrárbreytingu árið 1953. Við sama tækifæri var danska þingið sameinað í eina deild og kveðið á um formlegt [[þingræði]]. Grænland fékk heimastjórn, líkt og Færeyjar, árið 1979. Á eftirstríðsárunum var nokkur uppgangur í dönsku efnahagslífi, sem fór saman við uppbyggingu velferðarkerfis. [[Jafnréttisbarátta]] setti svip sinn á 8. áratuginn og konur fóru í stórum stíl út á vinnumarkaðinn. Danmörk var stofnaðili að [[Fríverslunarsamtök Evrópu|Fríverslunarsamtökum Evrópu]] árið 1960. Árið 1973 gekk Danmörk í [[Evrópubandalagið]]. Færeyjar kusu hins vegar að standa utan þess. Það sama gerði Grænland árið 1985. Á 8. áratugnum hófst efnahagskreppa í kjölfar [[olíukreppan 1973|olíukreppunnar 1973]]. Danmörk var árum saman með neikvæðan viðskiptajöfnuð og atvinnuleysi var landlægt. Hinar ýmsu stjórnir íhaldsmannsins [[Poul Schlüter]] á 9. áratugnum beittu ströngu aðhaldi í efnahagsmálum sem var kallað „[[kartöflukúrinn]]“ og áratugurinn var nefndur „fattig-firserne“.<ref>{{vefheimild|url=https://faktalink.dk/1980erne|titill=1980'erne|höfundur=Anne Anthon Andersen|vefsíða=faktalink|dags=2019}}</ref> Afleiðingin varð að á 10. áratugnum nutu Danir þess að vera með jákvæðan viðskiptajöfnuð og atvinnuleysið hvarf nánast alveg. Danskir kjósendur höfnuðu [[Maastricht-sáttmálinn|Maastricht-sáttmálanum]] 1992, en samþykktu hann með fjórum undanþágum árið eftir. Danir hafa ekki tekið upp [[evra|evruna]]. [[Hrun Sovétríkjanna]] og sjálfstæði [[Eystrasaltsríkin|Eystrasaltsríkjanna]] gerði að verkum að Danir tóku að sér virkara hlutverk í utanríkismálum.<ref>{{vefheimild|url=https://um.dk/danida/60-aars-udviklingssamarbejde/1990erne|titill=1990'erne - Det lange seje træk: miljø, erhvervssamarbejde og demokrati |vefsíða=Udenrigsministeriet|skoðað=16.5.2024}}</ref> Danir voru meðal [[viljugar þjóðir|viljugra þjóða]] sem tóku þátt í [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|innrás NATO í Afganistan]] 2001 og [[Íraksstríðið|Íraksstríðinu]] 2003.<ref>{{vefheimild|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/danmark-i-krig-1991-2011|titill=Danmark i krig 1991-2011|höfundur=Bo Lidegaard|dags=7.2.2018|vefsíða=danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet}}</ref> Hægristjórn [[Anders Fogh Rasmussen]] innleiddi „skattastopp“ sem kjarna í efnahagsstefnu þar sem bannað var að hækka skatta eða gjöld.<ref>{{vefheimild|titill=Statsminister Anders Fogh Rasmussen og den ideologiske værdikamp i 2000’erne|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/statsminister-anders-fogh-rasmussen-og-den-ideologiske-vaerdikamp-i-2000erne|höfundur=Jesper Vestermark Køber|dags=10.8.2022|vefsíða=danmarkshistorien.dk|útgefandi=Aarhus Universitet}}</ref> [[Lars Løkke Rasmussen]] tók við sem forsætisráðherra þegar [[alþjóðlega fjármálakreppan]] stóð sem hæst og atvinnuleysi fór vaxandi í Danmörku. Sósíaldemókratinn [[Helle Thorning-Schmidt]] leiddi vinstristjórn eftir kosningar 2011. Árið 2015 tók Rasmussen aftur við með hægristjórn, en 2019 komust sósíaldemókratar aftur til valda undir forystu [[Mette Frederiksen]]. ==Landfræði== [[Mynd:Sandy_cliff_beach_at_North_Sea,_Denmark_2004_ubt.jpeg|thumb|Sandströnd í Vendsyssel á Norður-Jótlandi.]] Flatarmál Danmerkur (fyrir utan [[Grænland]] og [[Færeyjar]]) er 42.952 km². Talan er breytileg vegna sjávarrofs og manngerðra landfyllinga. Landið er því eilítið minna en [[Eistland]] og eilítið stærra en [[Holland]]. Danmörk sjálf á ekki verulegt hafsvæði og bætast innan við þúsund ferkílómetrar við heildaryfirráðasvæði Danmerkur sé það tekið með í 43.094 km². Stöðuvötn þekja 43 km². Landið hækkar í norðri og austri um rétt undir 1 cm á ári sem stækkar ströndina út. Danmörk er í [[Skandinavía|Skandinavíu]] í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]] og á aðeins 68 km landamæri að [[Þýskaland]]i í suðri. Landið er umlukið hafi á þrjá vegu. Í vestri er [[Norðursjór]], í norðri er [[Skagerrak]], og í austri eru [[Kattegat]], [[Eyrarsund]] og [[Eystrasalt]].<ref>{{cite web | title=Danmark| website=Den Store Danske | date=2023-10-24 | url=https://denstoredanske.lex.dk/Danmark | access-date=2023-12-09}}</ref> Milli hafsvæðanna eru mörg [[sund (landslagsþáttur)|sund]]. [[Limafjörður]] liggur milli Kattegat og Norðursjávar í norðri, [[Litlabelti]], [[Stórabelti]] og Eyrarsund tengja Kattegat við Eystrasalt í austri, auk fjölda minni farvatna milli dönsku eyjanna. Stærsti hluti Danmerkur, eða 23.872 km², er á [[Jótland]]sskaga. Afgangurinn deilist á 1419 eyjar, þar sem þær stærstu eru [[Sjáland]], [[Vendsyssel-Thy]] og [[Fjón]].<ref>{{vefheimild|útgefandi=Politikens oplysning|url=http://politiken.dk/pol_oplys/article469073.ece|titill=Hvilke øer er de 10 største i Danmark efter areal og befolkning?|vefsíða=politiken.dk|dags=8. febrúar 2008|sótt=7. febrúar 2010}}</ref> Í Danmörku eru fjórar borgir með yfir 100.000 íbúa: [[Kaupmannahöfn]] á Sjálandi, [[Árósar]] og [[Álaborg]] á Jótlandi, og [[Óðinsvé]] á Fjóni. Vegna hins mikla fjölda eyja á Danmörk eina lengstu strandlengju allra Evrópulanda, eða 8.750 km.<ref name="Nature and Environment">{{cite web |url=http://denmark.dk/portal/page?_pageid=374,520337&_dad=portal&_schema=PORTAL |archive-url=https://web.archive.org/web/20070403235436/http://denmark.dk/portal/page?_pageid=374,520337&_dad=portal&_schema=PORTAL |archive-date=3 April 2007 |title=Nature & Environment |access-date=3 February 2007 |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Denmark)|Ministry of Foreign Affairs of Denmark]] |url-status=dead }}</ref> Það eru 368 km frá nyrsta odda Danmerkur á [[Norðurströnd Skagen]], að þeim syðsta, [[Gedser Odde]]; og 452 km frá austasta oddanum, [[Østerskær]] í [[Ertholmene]], að þeim vestasta, [[Blåvands Huk]]. Alls eru 1008 [[stöðuvatn|stöðuvötn]] í Danmörku, þar af 16 sem eru yfir 500 [[hektari|hektarar]] að stærð. Stærsta stöðuvatn Danmerkur er [[Arresø]], norðvestan við Kaupmannahöfn.<ref>{{cite book|last=Jensen|first=Lene|chapter=Current status and trends in inland fisheries in Denmark|editor-first=Gunnar|editor-last=Lundqvist|title=Current Status and Trends in Inland Fisheries|location=Copenhagen|publisher=Nordic Council of Ministers|year=1999|isbn=978-9-28930-402-3|pages=10–18}}</ref> Danmörk er að mestu flatlendi með [[slétta|sléttum]], [[klettur|klettum]] og [[sandalda|sandöldum]]. Lægsti punktur Danmerkur er þurrkaði fjörðurinn [[Lammefjord]] á Sjálandi sem liggur 7,5 metra undir sjávarmáli.<ref>{{cite web | last=Ramskov | first=Jens | title=Eksperter strides: Er Lammefjorden eller stenbrud Danmarks laveste punkt? | website=Ingeniøren | date=2013-02-28 | url=https://ing.dk/artikel/eksperter-strides-er-lammefjorden-eller-stenbrud-danmarks-laveste-punkt | language=da | access-date=2023-12-09}}</ref> Hæsti náttúrulegi punktur Danmerkur er [[Møllehøj]] við [[Skanderborg]] á Jótlandi (170,86 metrar á hæð). Næstur kemur [[Yding Skovhøj]] (170,77 m) og [[Ejer Bavnehøj]] (170,35). Allar þessar hæðir eru hluti af [[Ejer-fjöll]]um suðvestan við Skanderborg.<ref>[http://www.danskebjerge.dk/dansktop.htm Kort þar sem hæstu fjöllin eru merkt]</ref> Landslag er ólíkt í ólíkum landshlutum Danmerkur. Á [[Borgundarhólmur|Borgundarhólmi]] er að finna [[berggrunnur|berggrunn]]. [[Vestur-Jótland]] einkennist af [[akur|ökrum]], [[plantekra|plantekrum]] og litlum [[engi|engjum]]. Á [[Norður-Jótland]]i eru sandstrendur við stóra kletta, og votlendissléttur. ==Stjórnmál== [[Mynd:Frederik, Crown Prince of Denmark in 2018.jpg|thumb|Friðrik 10. hefur verið Danakonungur frá 2024]] Í Danmörku er formlega [[þingbundin konungsstjórn]]. [[Danakonungur|Konungur Danmerkur]], [[Friðrik 10. Danakonungur|Friðrik 10.]], er [[þjóðhöfðingi]] sem fer formlega með [[framkvæmdavald]] og er forseti [[ríkisráð Danmerkur|ríkisráðs Danmerkur]]. Eftir upptöku [[þingræði]]s í Danmörku er hlutverk þjóðhöfðingjans aðallega táknrænt eins og formleg skipun og uppsögn [[forsætisráðherra Danmerkur]] og annarra ráðherra í [[ríkisstjórn Danmerkur]]. Konungurinn ber ekki sjálfur ábyrgð á stjórnarathöfnum og persóna hans er friðhelg. Danmörk er í fimmta sæti í [[lýðræðisvísitalan|lýðræðisvísitölu]] ''[[Economist]]'' og í fyrsta sæti [[spillingarvísitalan|spillingarvísitölu]] [[Transparency International]]. ===Stjórnvöld=== [[Mynd:Det_danske_parlament.jpg|thumb|left|Fundarsalur danska þingsins í Kristjánsborgarhöll sem hýsir auk þess hæstarétt og skrifstofu forsætisráðherra]] Stjórnskipan í Danmörku byggist á [[stjórnarskrá Danmerkur]] sem var samin árið [[1849]]. Til að breyta stjórnarskránni þarf hreinan meirihluta á tveimur þingum og síðan einfaldan meirihluta í þjóðaratkvæðagreiðslu með minnst 40% þátttöku. Henni hefur verið breytt fjórum sinnum, síðast árið 1953. [[Þjóðþing Danmerkur]] (''Folketinget'') fer með [[löggjafarvald]] og situr í einni deild. Það er æðsti löggjafi landsins, getur sett lög um alla hluti og er óbundið af fyrri þingum. Til að lög öðlist gildi þarf að leggja þau fyrir ríkisráðið og þjóðhöfðingjann sem staðfestir þau með undirskrift sinni innan 30 daga. Í Danmörku er [[þingbundin konungsstjórn]] og [[fulltrúalýðræði]] með [[almennur kosningaréttur|almennum kosningarétti]]. Þingkosningar eru [[hlutfallskosning]]ar milli [[stjórnmálaflokkur|stjórnmálaflokka]] þar sem flokkar þurfa minnst 2% atkvæða til að koma að manni. Á þinginu eru 175 þingmenn auk fjögurra frá Grænlandi og Færeyjum. Þingkosningar eru haldnar á fjögurra ára fresti hið minnsta en forsætisráðherra getur óskað eftir því að þjóðhöfðingi boði til kosninga áður en kjörtímabili lýkur. Þingið getur neytt forsætisráðherra til að segja af sér með því að samþykkja [[vantraust]] á hann. Framkvæmdavaldið er formlega í höndum konungs, en forsætisráðherra og aðrir ráðherrar fara með það fyrir hennar hönd. Forsætisráðherra er skipaður sá sem getur aflað meirihluta í þinginu og er venjulega formaður stærsta stjórnmálaflokksins eða leiðtogi stærsta flokkabandalagsins. Oftast er ríkisstjórn Danmerkur [[samsteypustjórn]] og oft líka [[minnihlutastjórn]] sem reiðir sig á stuðning minni flokka utan ríkisstjórnar til að ná meirihluta í einstökum málum. Frá [[þingkosningar í Danmörku 2022|þingkosningum 2022]] hefur [[Mette Frederiksen]] verið forsætisráðherra í samsteypustjórn [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokksins]], [[Venstre]] og [[Moderaterne]]. ===Dómsvald=== Í Danmörku gildir [[rómverskur réttur]] sem skiptist milli dómstóla á sviði [[einkaréttur|einkaréttar]] og [[stjórnsýsluréttur|stjórnsýsluréttar]]. Dómskerfi landanna sem mynda konungsríkið er aðskilið en hægt er að skjóta málum frá Færeyjum og Grænlandi til [[hæstiréttur Danmerkur|hæstaréttar Danmerkur]] sem er æðsta dómsvald í Danmörku. Greinar 62 og 64 í stjórnarskránni kveða á um sjálfstæði dómstóla frá ríkisstjórn og þingi. ===Alþjóðatengsl og her=== [[Mynd:Danish_Military_Police.JPG|thumb|right|Danskir hermenn í þjálfun í Þýskalandi]] Alþjóðatengsl Danmerkur mótast að miklu leyti af aðild landsins að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] sem Danmörk gekk í árið 1973. Danmörk hefur sjö sinnum farið með formennsku í [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]], síðast árið 2012. Danmörk batt enda á [[hlutleysi]] landsins sem hafði verið hornsteinn utanríkisstefnunnar í tvær aldir eftir [[Síðari heimsstyrjöld]] þegar landið var hernumið af [[Þýskaland|Þjóðverjum]]. Danmörk varð þannig stofnaðili að [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalaginu]] 1949. Danmörk rekur virka utanríkisstefnu með áherslu á [[mannréttindi]] og [[lýðræði]]. Á síðari árum hafa Grænland og Færeyjar í auknum mæli tekið sjálfstæðar ákvarðanir í utanríkismálum, meðal annars í tengslum við [[fiskveiðar]], [[hvalveiðar]] og Evrópumál. Færeyjar og Grænland eru hvorki aðilar að Evrópusambandinu né [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðinu]]. [[Her Danmerkur]] (''Forsvaret'') hefur á að skipa um 33.000 manna liði á friðartímum sem skiptast milli [[landher Danmerkur|landhers]], [[floti Danmerkur|flota]] og [[flugher Danmerkur|flughers]]. Konungurinn er yfirmaður heraflans. [[Danska neyðarþjónustan]] hefur á að skipa um 2.000 manns og um 4.000 starfa í sérhæfðum deildum eins og [[danska landvarnasveitin|dönsku landvarnasveitinni]], [[rannsóknarþjónusta danska hersins|rannsóknarþjónustunni]] og [[danska leyniþjónustan|leyniþjónustunni]]. Að auki eru um 55.000 sjálfboðaliðar í [[danska heimavarnaliðið|danska heimavarnaliðinu]]. Danmörk hefur verið virkur þátttakandi í alþjóðlegum [[friðargæsla|friðargæslusveitum]], þar á meðal í [[Kosóvó]], [[Líbanon]] og [[Afganistan]]. Um 450 danskir hermenn voru í [[Írak]] frá 2003 til 2007. Danmörk hefur haft umsjón með aðstoð Atlantshafsbandalagsins við [[Eystrasaltslöndin]]. ===Stjórnsýslueiningar=== {{Image label begin|image=Denmark regions.svg|width=250|float=right}} {{Image label small|x=0.20|y=0.56|scale=250|text=[[Midtjylland]]}} {{Image label small|x=0.34|y=0.23|scale=250|text=[[Nordjylland]]}} {{Image label small|x=0.09|y=0.75|scale=250|text=[[Syddanmark]]}} {{Image label small|x=0.80|y=0.61|scale=250|text=[[Hovedstaden]]}} {{Image label small|x=0.68|y=0.84|scale=250|text=[[Sjælland]]}} {{Image label end}} Danmörk skiptist í fimm héruð. Héruðin skiptast enn fremur í tíu landshluta (kjördæmi) í þingkosningum. [[Norður-Jótland]] er eina héraðið sem er óskipt. Tölfræðistofnun Danmerkur skiptir landinu í ellefu landshluta. Höfuðborgarsvæðið, [[Hovedstaden]], skiptist í fjóra landshluta og þar af er eyjan [[Borgundarhólmur]] einn en hinir þrír á Stór-Kaupmannahafnarsvæðinu. Í Danmörku eru [[Listi yfir sveitarfélög í Danmörku|98 sveitarfélög]]. Austasta land Danmerkur, eyjan [[Ertholmene]], tilheyrir hvorki héraði né sveitarfélagi og heyrir undir [[danska varnarmálaráðuneytið]]. Héruðin voru stofnuð við sveitarstjórnarumbæturnar árið 2007 og tóku við af sextán [[amt|ömtum]]. Á sama tíma var sveitarfélögum fækkað úr 270. Nú er íbúafjöldi sveitarfélaga að jafnaði meiri en 20.000 með nokkrum undantekningum. Sveitarstjórnir og héraðsráð eru kosin í beinum kosningum á fjögurra ára fresti. Sveitarfélögin eru grunnstjórnsýslueining í héraði og jafngilda löggæsluumdæmum, héraðsdómsumdæmum og kjördæmum í sveitarstjórnarkosningum. Í héraðsráðum sitja 41 fulltrúi kjörnir til fjögurra ára í senn. Yfir héraðsráðinu er héraðsráðsformaður sem ráðið kýs sér. Héraðsráðin fara með [[heilbrigðisþjónusta|heilbrigðisþjónustu]], [[félagsþjónusta|félagsþjónustu]] og [[atvinnuþróun]], en ólíkt ömtunum innheimta þau ekki [[skattur|skatta]]. Heilsugæslan er að mestu fjármögnuð með sérstöku 8% heilbrigðisframlagi og fjármunum frá ríkinu og sveitarfélögum. Önnur mál sem ömtin báru ábyrgð á voru flutt til hinna stækkuðu sveitarfélaga. Héruðin eru mjög misfjölmenn. Höfuðborgarsvæðið er þannig meira en þrisvar sinnum fjölmennara en Norður-Jótland. Meðan ömtin voru við lýði höfðu sum sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu, eins og [[Kaupmannahöfn]] og [[Frederiksberg]], fengið sömu stöðu og ömtin. {|class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- style="background:#ccc;" ! colspan="2"| Danskt heiti !! Íslenskt heiti !! Stjórnarsetur !! Fjölmennasta borg || Íbúar<br><small>(janúar 2015)</small> !! Flatarmál<br/><small>(km²)</small> |- |style="background-color:#ff8080;"| || [[Hovedstaden]] || [[Höfuðborgarsvæði Danmerkur]] || [[Hillerød]] || [[Kaupmannahöfn]] || style="text-align:right;"| 1.768.125 || style="text-align:right;"| 2.568,29 |- |style="background-color:#cdde87;"| || [[Midtjylland]] || [[Mið-Jótland]] || [[Viborg (Danmörku)|Viborg]] || [[Árósar]] || style="text-align:right;"| 1.282.750 || style="text-align:right;"| 13.095,80 |- |style="background-color:#aaeeff;"| || [[Nordjylland]] || [[Norður-Jótland]] || [[Álaborg]] || [[Álaborg]] || style="text-align:right;"| 582.632 || style="text-align:right;"| 7.907,09 |- |style="background-color:#afe9af;"| || [[Region Sjælland|Sjælland]] || [[Sjálandshérað|Sjáland]] || [[Sórey]] || [[Hróarskelda]] || style="text-align:right;"| 820.480 || style="text-align:right;"| 7.268,75 |- |style="background-color:#e9c6af;"| || [[Syddanmark]] || [[Suður-Danmörk]] || [[Vejle]] || [[Óðinsvé]] || style="text-align:right;"| 1.205.728 || style="text-align:right;"| 12.132,21 |- | colspan=7 |'''Heimild:''' [http://www.noegletal.dk Lykiltölur] |} ===Grænland og Færeyjar=== [[Konungsríkið Danmörk]] er eitt óskipt ríki sem nær yfir [[Færeyjar]] og [[Grænland]], auk Danmerkur. Þetta eru tvö lönd í [[Norður-Atlantshaf]]i með [[heimastjórn]] í eigin málum þótt danska ríkið fari að mestu leyti með utanríkis- og varnarmál. Þau hafa því eigin þing og ríkisstjórn, en auk þess tvo fulltrúa hvort á danska þinginu. [[Ríkisumboðsmaður|Ríkisumboðsmenn]] eru fulltrúar danska ríkisins á [[lögþing Færeyja|lögþingi Færeyja]] og [[Grænlenska þingið|grænlenska þinginu]]. [[Grænlendingar]] eru auk þess skilgreindir sem sérstök [[frumbyggjar|frumbyggjaþjóð]] með aukinn [[sjálfsákvörðunarréttur|sjálfsákvörðunarrétt]]. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! Land ! [[Listi yfir lönd eftir mannfjölda|Íbúafjöldi]] <small>(2013)</small> ! Flatarmál <small>(km²)</small> ! [[Höfuðborg]] ! Þing ! Forsætisráðherra |- | {{GRL}} [[Grænland]] <small>(''Kalaallit Nunaat'')</small> | 56.370 | 2.166.086 | [[Nuuk]] | ''[[Inatsisartut]]'' | [[Jens-Frederik Nielsen]] |- | {{FRO}} [[Færeyjar]] <small>(''Føroyar'')</small> | 49.709 | 1.399 | [[Tórshavn]] | ''[[Løgting]]'' | [[Aksel V. Johannesen]] |- |} == Efnahagslíf == [[File:Lego Color Bricks.jpg|thumb|right|[[Lego]]-kubbar eru framleiddir af [[The Lego Group]] með höfuðstöðvar í [[Billund]].]] Danmörk býr við [[þróað hagkerfi|þróað]] [[blandað hagkerfi]] og telst vera [[hátekjuland]] samkvæmt [[Heimsbankinn|Heimsbankanum]].<ref>[http://data.worldbank.org/about/country-and-lending-groups#High_income Country and Lending Groups.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140702131322/http://data.worldbank.org/about/country-and-lending-groups#High_income |date=2 July 2014 }} Heimsbankinn. Skoðað 14. mars 2016.</ref> Árið 2017 var Danmörk í 16. sæti á lista yfir lönd eftir þjóðartekjum á mann kaupmáttarjafnað og í 10. sæti að nafnvirði.<ref name=wb>{{Cite web |url=http://databank.worldbank.org/data/download/GNIPC.pdf |title=Gross national income per capita 2017, Atlas method and PPP. World Development Indicators database, World Bank, 21 September 2018. Retrieved 6 December 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140912071238/http://databank.worldbank.org/data/download/GNIpc.pdf |archive-date=12 September 2014 |url-status=live }}</ref> Danmörk er með hæstu löndum á [[Vísitala um viðskiptafrelsi|vísitölu um viðskiptafrelsi]].<ref>[http://www.heritage.org/index/Ranking "Country Ratings"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170916153902/http://www.heritage.org/index/ranking |date=16 September 2017 }}, 2012 Index of Economic Freedom. Sótt 12. janúar 2012.</ref><ref name="2011-09-20_fraserinstitute">{{cite web | url = http://www.freetheworld.com/2011/reports/world/EFW2011_complete.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20110926213117/http://www.freetheworld.com/2011/reports/world/EFW2011_complete.pdf | url-status=dead | archive-date = 26 September 2011 | title = Economic Freedom of the World: 2011 Annual Report Complete Publication (2.7 MB) | website = [[freetheworld.com]] | publisher = [[Fraser Institute]] | year = 2011 | access-date =20 September 2011 }}</ref> Hagkerfi Danmerkur er það 10. samkeppnishæfasta í heimi og það 6. samkeppnishæfasta í Evrópu, samkvæmt [[World Economic Forum]] árið 2018.<ref name="wefcomp">{{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/competitiveness-rankings/ |title=Global Competitiveness Report 2018 |publisher=World Economic Forum |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181208123549/http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/competitiveness-rankings/ |archive-date=8 December 2018 |url-status=dead }}</ref> Danmörk er með fjórða hæsta hlutfall háskólamenntaðra í heimi.<ref>[http://www.uis.unesco.org/Library/Documents/ged09-en.pdf UNESCO 2009 Global Education Digest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111128145810/http://www.uis.unesco.org/Library/Documents/ged09-en.pdf |date=28 November 2011 }}, deilir 4. sæti með Finnlandi með hlutfallið 30,3%. Graf á s 28, tafla á s 194.</ref> Landið situr í efsta sæti hvað varðar [[réttindi verkafólks]].<ref>Kevin Short (28 May 2014). [https://www.huffingtonpost.com/2014/05/28/worst-countries-workers_n_5389679.html The Worst Places On The Planet To Be A Worker] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140528214143/http://www.huffingtonpost.com/2014/05/28/worst-countries-workers_n_5389679.html|date=28 May 2014}}. ''[[The Huffington Post]].'' Sótt 28. maí 2014.</ref> Landsframleiðsla á vinnustund var sú 13. hæsta í heimi árið 2009. Tekjuójöfnuður í Danmörku er nálægt meðaltali [[OECD]]-ríkja,<ref>{{cite web |url=http://www.oecd.org/eco/public-finance/TacklingincomeinequalityTheroleoftaxesandtransfers.pdf |title=Tackling income inequality. The role of taxes and transfers. |first1=Isabelle|last1=Joumard|first2=Mauro|last2=Pisu|first3=Debbie|last3=Bloch |publisher=OECD |date=2012 |access-date=10 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228060612/http://www.oecd.org/eco/public-finance/TacklingincomeinequalityTheroleoftaxesandtransfers.pdf |archive-date=28 December 2014 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cbs.dk/files/cbs.dk/new_papers_4.pdf |title=Sources and impact of rising inequality in Denmark |first1=Ioana|last1=Neamtu|first2=Niels|last2=Westergaard-Nielsen|date=March 2013 |access-date=10 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150211011217/http://www.cbs.dk/files/cbs.dk/new_papers_4.pdf |archive-date=11 February 2015 |url-status=live }}</ref> en eftir skatta og opinbera styrki er hann umtalsvert lægri. Samkvæmt [[Eurostat]] er [[Gini-stuðull]] Danmerkur sá 7. lægsti í Evrópu árið 2017.<ref name=eurostat>{{Cite web |url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey. Eurostat, last data update 20 November 2018, retrieved 6 December 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006122431/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do |archive-date=6 October 2014 |url-status=dead }}</ref> Samkvæmt [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðnum]] eru lágmarkslaun í Danmörku þau hæstu í heimi.<ref>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/index.aspx |title=World Economic Outlook Database, October 2010 Edition |publisher=IMF |date=6 October 2010 |access-date=5 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110222101150/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/index.aspx |archive-date=22 February 2011 |url-status=live }}</ref> Í Danmörku eru engin lög um lágmarkslaun, þannig að þetta stafar af öflugum [[verkalýðsfélag|verkalýðsfélögum]]. Sem dæmi má nefna að vegna samninga verkalýðsfélagsins [[Fagligt Fælles Forbund]] og atvinnurekendasamtakanna [[Horesta]], hefur starfsfólk hjá [[McDonald's]] og öðrum skyndibitakeðjum í Danmörku 20 dollara á tímann, yfir helmingi meira en starfsfélagar þeirra fá í Bandaríkjunum, auk þess að fá greidd sumarfrí, [[foreldraorlof]] og lífeyri.<ref>Liz Alderman and Steven Greenhouse (27 October 2014). [https://www.nytimes.com/2014/10/28/business/international/living-wages-served-in-denmark-fast-food-restaurants.html Living Wages, Rarity for U.S. Fast-Food Workers, Served Up in Denmark] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141028002802/http://www.nytimes.com/2014/10/28/business/international/living-wages-served-in-denmark-fast-food-restaurants.html |date=28 October 2014 }}. ''[[The New York Times]].'' Retrieved 28 October 2014.</ref> Aðild að verkalýðsfélögum í Danmörku var 68% árið 2015.<ref>Sjá Anders Kjellberg og Christian Lyhne Ibsen [https://lup.lub.lu.se/search/ws/files/21682547/Kjellberg_og_Ibsen_2016_ur_Due_og_Madsen.pdf "Attacks on union organizing: Reversible and irreversible changes to the Ghent-systems in Sweden and Denmark"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170309062312/https://lup.lub.lu.se/search/ws/files/21682547/Kjellberg_og_Ibsen_2016_ur_Due_og_Madsen.pdf |date=9 March 2017 }} in Trine Pernille Larsen and Anna Ilsøe (eds.)(2016) ''Den Danske Model set udefra (The Danish Model Inside Out) – komparative perspektiver på dansk arbejdsmarkedsregulering'', Copenhagen: Jurist- og Økonomforbundets Forlag (pp.292)</ref> Danmörk á hlutfallslega mikið ræktanlegt land og efnahagur landsins byggðist áður fyrr aðallega á [[landbúnaður|landbúnaði]]. Frá 1945 hafa [[iðnaður]] og [[þjónusta]] vaxið hratt. Árið 2017 stóð þjónustugeirinn undir 75% af vergri landsframleiðslu, framleiðsluiðnaður var um 15% og landbúnaður innan við 2%.<ref>{{Cite web |url=http://statistikbanken.dk/nabp10 |title=StatBank Denmark, Table NABP10: 1-2.1.1 Production and generation of income (10a3-grouping) by transaction, industry and price unit. Retrieved on December 6, 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181117022122/http://statistikbanken.dk/NABP10 |archive-date=17 November 2018 |url-status=dead }}</ref> Helstu iðngreinar eru framleiðsla á [[vindhverfill|vindhverflum]], [[lyfjaiðnaðurinn|lyfjaframleiðsla]], framleiðsla á [[lækningatæki|lækningatækjum]], [[vél]]ar og flutningstæki, [[matvælavinnsla]] og [[byggingariðnaður]].<ref name="factbook2">{{cite web|date=3 December 2018|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|title=Denmark|work=The World Factbook|publisher=CIA|access-date=18 December 2018|archive-date=18 janúar 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260118191623/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|url-status=dead}}</ref> Um 60% af útflutningsverðmæti er vegna útflutningsvara, en 40% er vegna þjónustuútflutnings, aðallega skipaflutninga. Helstu útflutningsvörur Danmerkur eru vindhverflar, lyf, vélar og tæki, kjöt og kjötvörur, mjólkurvörur, fiskur, húsgögn og aðrar hönnunarvörur.<ref name="factbook2" /> Danmörk flytur meira út en inn af mat og orku og hefur í mörg ár búið við jákvæðan [[greiðslujöfnuður|greiðslujöfnuð]] þannig að landið á meira útistandandi en það skuldar. Þann 1. júlí 2018 jafngilti staða erlendra eigna 64,6% af vergri landsframleiðslu.<ref>{{Cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-datasets/-/TIPSII40 |title=Eurostat: Net international investment position – quarterly data, % of GDP. Last update 24 October 2018, retrieved December 6 2018. |access-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181126221506/https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-datasets/-/TIPSII40 |archive-date=26 November 2018 |url-status=live }}</ref> [[File:Svin ved Tarm, Jylland aug 2015 (20871345365).jpg|thumb|Danmörk er stór framleiðandi og útflytjandi svínakjöts.]] Danmörk er hluti af [[innri markaður Evrópusambandsins|innri markaði Evrópusambandsins]] með 508 milljón neytendur. Viðskiptalöggjöfin er að hluta bundin samningum milli aðila sambandsins og löggjöf þess. Danskur almenningur styður almennt [[frjáls viðskipti]]; í könnun frá 2016 sögðust 57% svarenda telja að hnattvæðing væri tækifæri, meðan 18% litu á hana sem ógnun.<ref>[https://finans.dk/finans/okonomi/ECE9155832/danskerne-og-lo-elsker-globalisering/?ctxref=ext Danskerne og LO elsker globalisering. Newspaper article 17 November 2016 on finans.dk. Retrieved 6 December 2018.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181206192549/https://finans.dk/finans/okonomi/ECE9155832/danskerne-og-lo-elsker-globalisering/?ctxref=ext |date=6 December 2018 }}</ref> 70% af viðskiptum landsins eru innan Evrópusambandsins. Stærstu viðskiptalönd Danmerkur árið 2017 voru Þýskaland, Svíþjóð, Bretland og Bandaríkin.<ref name="factbook">{{cite web|date=19 January 2012|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|title=Denmark|work=The World Factbook|publisher=CIA|access-date=4 February 2012|archive-date=18 janúar 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260118191623/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/|url-status=dead}}</ref> [[Dönsk króna]] (DKK) er gjaldmiðill í Danmörku. Hún er [[fastgengi|fest]] við [[evra|evru]] á genginu 7,46 krónur á evru, í gegnum [[gengissamstarf Evrópu]]. Þrátt fyrir að Danir hafi hafnað upptöku evrunnar í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 2000<ref name=denmarkandtheeuro>{{cite web|url=http://www.nationalbanken.dk/DNUK/Euro.nsf/side/Denmark_and_the_euro!OpenDocument |title=Denmark and the euro |access-date=3 February 2007 |date=17 November 2006 |publisher=[[Danmarks Nationalbank]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061116210231/http://nationalbanken.dk/DNUK/Euro.nsf/side/Denmark_and_the_euro!OpenDocument |archive-date=16 November 2006 }}</ref> fylgir Danmörk stefnu [[Efnahags- og myntbandalag Evrópu|Efnahags- og myntbandalags Evrópu]] og uppfyllir kröfur fyrir upptöku evrunnar. Í maí 2018 sögðust 29% svarenda í Danmörku í könnun frá [[Eurobarometer]] vera hlynnt myntbandalaginu og evrunni, meðan 65% voru á móti því.<ref>{{Cite web |url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/index.cfm/Survey/getSurveyDetail/instruments/STANDARD/yearFrom/1999/yearTo/2018/surveyKy/2180 |title=Standard Eurobarometer 89, Spring 2018. The key indicators. Publication date June 2018. Retrieved 18 December 2018. |access-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226232843/http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/index.cfm/Survey/getSurveyDetail/instruments/STANDARD/yearFrom/1999/yearTo/2018/surveyKy/2180 |archive-date=26 December 2018 |url-status=live }}</ref> Stærstu fyrirtæki Danmerkur miðað við veltu árið 2024 eru: [[A.P. Møller-Mærsk]] (skipaflutningar), [[Novo Nordisk]] (lyfjaframleiðandi), [[DSV (fyrirtæki)|DSV]] (flutningar), [[Andel]] (orkufyrirtæki), [[United Shipping & Trading Company]] (vöruflutningar), [[Vestas]] (vindmyllur), [[Arla Foods]] (mjólkurvörur), [[Nitor Energy]] (orkusala), [[Danfoss]] (tæknifyrirtæki), og [[ISS A/S]] (eignaumsýsla).<ref>{{cite web|url=https://lex.dk/Danmarks_10_st%C3%B8rste_virksomheder_2024_-_oms%C3%A6tning|title=Danmarks 10 største virksomheder 2024|author=Jørgen Andresen|access-date=3. nóvember 2025}}</ref> == Íbúar == [[Mynd:Vor Frelsers Kirke-view10.jpg|thumb|Kaupmannahöfn er stærsta borg Danmerkur með yfir milljón íbúa.]] Samkvæmt hagstofu Danmerkur ([[Danmarks Statistik]]) voru íbúar Danmerkur rúmar 5,9 milljónir 1. janúar 2023. Þar af voru íbúar af dönskum uppruna (þar sem annað foreldri er fætt í Danmörku, Færeyjum eða Grænlandi) 84,6%, en fólk af erlendum uppruna 11,8% og afkomendur þeirra 3,6%.<ref name=folk2>{{Cite web |url=http://www.statistikbanken.dk/folk2 |title=Statistikbanken, tabel FOLK2: Folketal 1. januar efter køn, alder, herkomst, oprindelsesland og statsborgerskab. Danmarks Statistik. Hentet 6. april 2023. |access-date=2024-12-19 |archive-date=2015-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721032418/http://www.statistikbanken.dk/folk2 |url-status=dead }}</ref> Af rúmlega 900.000 innflytjendum er um þriðjungur af vestrænum uppruna. Aðflutningur fólks veldur því að fólksfjölgun er um 0,5% á ári þrátt fyrir mjög lága [[fæðingartíðni]].<ref name="befolkning">{{cite report|title=Befolkningens udvikling|date=9. október 2024|publisher=Danmarks Statistik|url=https://www.dst.dk/da/Statistik/Publikationer/VisPub?pid=548}}</ref>{{rp|15}} Danmörk er ein elsta þjóð heims þar sem meðalaldur er yfir 40 ár og 27% landsmanna eru eldri en 60 ára.<ref name="befolkning" />{{rp|9}} Samkvæmt [[World Happiness Report]] eru Danir með hamingjusömustu þjóðum heims.<ref>{{cite web|url=https://worldhappiness.report/ed/2024/happiness-of-the-younger-the-older-and-those-in-between/|title=Happiness of the younger, the older, and those in between|website=World Happiness Report|access-date=19.12.2024}}</ref> Rúmlega 17.000 íbúa eru fædd á Grænlandi og tæplega 11.000 í Færeyjum.<ref name=BEF5G>[https://www.statbank.dk/BEF5G BEF5G: Personer født i Grønland og bosat i Danmark 1. januar efter køn, alder og forældrenes fødested, Hentet 6. april 2023.]</ref><ref name=BEF5F>{{cite web|url=https://www.statbank.dk/BEF5F|title=BEF5F: Personer født på Færøerne og bosat i Danmark 1. januar efter køn, alder og forældrenes fødested|access-date=6. apríl 2023|website=statbank.dk}}</ref> Þar fyrir utan er ekki til tölfræði yfir fjölda Grænlendinga og Færeyinga sem búa í Danmörku. Samkvæmt könnun frá 2006 voru Færeyingar um 22.000<ref>[https://politiken.dk/indland/art5432888/Færøske-unge-flygter-til-Danmark Færøske unge flygter til Danmark]. 30. august 2006.</ref> og samkvæmt könnun árið eftir var fjöldi Grænlendinga áætlaður 19.000.<ref>{{cite web | url = http://www.udsattegroenlaendere.dk/wp-content/uploads/dnag-groenlaendere-20i-20danmark-201-1.pdf | title = Grønlændere bosiddende i Danmark | dato = 6. juni 2007 | access-date = 2024-12-19 | archive-date = 2020-10-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201030034658/http://www.udsattegroenlaendere.dk/wp-content/uploads/dnag-groenlaendere-20i-20danmark-201-1.pdf | url-status = dead }}</ref> Dreifing íbúa í Danmörku er ójöfn milli landshluta. Í [[Austur-Danmörk]]u búa um 250 manns á ferkílómetra, en vestan við [[Stórabelti]] eru aðeins um 100 íbúar á ferkílómetra á [[Jótland]]i og 150 á [[Fjón]]i.<ref>[http://www.statistikbanken.dk/BEF1A07 Statistikbanken BEF1A07] Sótt 2. febrúar 2010.</ref> Rétt yfir milljón býr í höfuðborginni, Kaupmannahöfn, eða um fimmtungur íbúa landsins.<ref>[http://www.dst.dk/pukora/epub/Nyt/2009/NR160.pdf Nyt fra Danmarks Statistik – tabel 2]</ref> 85% íbúa Danmerkur búa í þéttbýli.<ref>[http://www.nyidanmark.dk/da-dk/Medborgerskab/Medborger_i_danmark/1+geografi+og+befolkning.htm 1 Geografi og befolkning] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100206153028/http://www.nyidanmark.dk/da-dk/Medborgerskab/Medborger_i_danmark/1+geografi+og+befolkning.htm |date= 6. februar 2010 }}. 1. februar 2010.</ref> Á [[Suður-Jótland]]i er minnihlutahópur sem er [[þýska|þýskumælandi]]. ===Trúarbrögð=== [[Mynd:Roskilde_mpazdziora.JPG|thumb|right|[[Dómkirkjan í Hróarskeldu]] hefur verið grafkirkja dönsku konungsfjölskyldunnar frá því á 15. öld.]] Yfir 72% íbúa Danmerkur eru skráðir í [[danska kirkjan|dönsku þjóðkirkjuna]] sem er [[lúterstrú|lútersk-evangelísk]] [[þjóðkirkja]]. Þrátt fyrir þennan mikla fjölda eru aðeins um 3% sem mæta reglulega í messur. Í stjórnarskrá Danmerkur er kveðið á um [[trúfrelsi]] en einn meðlimur dönsku konungsfjölskyldunnar verður að vera meðlimur þjóðkirkjunnar. Árið 1682 fengu þrjú trúfélög leyfi til að starfa utan þjóðkirkjunnar: [[kaþólsk trú|kaþólska kirkjan]], [[danska fríkirkjan]] og [[gyðingdómur|gyðingar]]. Upphaflega var samt ólöglegt að snúast til þessara trúarbragða. Fram á 8. áratug 20. aldar fengu trúfélög opinbera viðurkenningu en síðan þá er engin þörf á slíku og hægt er að fá leyfi til að framkvæma giftingar og aðrar athafnir án formlegrar viðurkenningar. [[Íslam|Múslimar]] eru rétt um 3% íbúa Danmerkur og eru fjölmennasti minnihlutatrúarhópur landsins. Árið 2009 voru nítján trúfélög múslima skráð í Danmörku. Samkvæmt tölum danska utanríkisráðuneytisins eru íbúar sem hafa önnur trúarbrögð um 2% íbúa landsins. == Menning == [[Mynd:Kim Larsen.jpg|thumb|right|[[Kim Larsen]] (1945-2018) var lengi einn ástsælasti tónlistarmaður Danmerkur.]] [[Frjálslyndi|Frjálslynd]] viðhorf eru oft sögð einkenna danska menningu. Danmörk var eitt af fyrstu löndum heims sem bannaði [[klám]] árið 1799, og líka það fyrsta sem aflétti slíku banni árið 1969.<ref>{{cite web|url=https://danmarkshistorien.dk/vis/materiale/lovgivning-om-pornografi-1799-1969|title=Lovgivning om pornografi, 1799-1969|author=Niels Nyegaard|date=5. júlí 2017|website=danmarkshistorien.dk}}</ref> Danmörk var eitt fyrsta landið til að heimila skráða [[Hjónabönd samkynhneigðra|sambúð samkynja para]] og árið 2012 voru orðin „karl“ og „kona“ tekin út úr lögum um [[hjónaband]] þannig að þau urðu [[kynhlutleysi|kynhlutlaus]].<ref>{{cite web|url=https://www.kristeligt-dagblad.dk/kirke-tro/historisk-dag-folkekirken-i-dag-vedtages-det-k%C3%B8nsneutrale-%C3%A6gteskab|title=Historisk dag for folkekirken: I dag vedtages det kønsneutrale ægteskab|author=Claus Vincents og Tobias Stern Johansen|date=7.6.2012|website=Kristeligt Dagblad}}</ref> Um leið gátu samkynja pör gengið í hjónaband innan dönsku þjóðkirkjunnar. Í könnun sem gerð var árið 2016 nefndu svarendur frjálslyndi (''frisind'') sem mikilvægasta danska gildið. Þar á eftir komu [[kynjajafnrétti]], [[velferðarsamfélag]]ið, [[traust]] á stofnunum samfélagsins og [[danska]] tungumálið.<ref>{{cite web|url=https://www.dr.dk/nyheder/kultur/befolkningen-har-talt-her-er-den-nye-danmarkskanon|title=Befolkningen har talt: Her er den nye Danmarkskanon|author=Silas Bay Nielsen|date=12. desember 2016|website=DR}}</ref> Í rannsókn frá 2016 lenti Danmörk í 4. sæti í samanburði 63 landa eftir [[hluttekning]]u.<ref>{{Cite journal |last1=Chopik |first1=William J. |last2=O'Brien |first2=Ed |last3=Konrath |first3=Sara H. |date=2017 |title=Differences in Empathic Concern and Perspective Taking Across 63 Countries |journal=Journal of Cross-Cultural Psychology |language=en |volume=48 |issue=1 |at=Supplementary Table 1 |doi=10.1177/0022022116673910 |issn=0022-0221 |hdl=1805/14139|s2cid=149314942 |hdl-access=free}}</ref> Árið 2024 voru Danir í öðru sæti á eftir Finnum í röð landa eftir [[hamingja|hamingju]].<ref>{{cite web|url=https://worldhappiness.report/ed/2024/happiness-of-the-younger-the-older-and-those-in-between/#ranking-of-happiness-2021-2023|title=Happiness of the younger, the older, and those in between|website=World Happiness Report|accessed-date=4.2.2025}}</ref> Stundum er vísað í hugtakið ''ligeglad'' í tengslum við viðmót Dana, í þeirri merkingu að þeir kippi sér ekki upp við smámuni og kunni að njóta lífsins. Sú ímynd breyttist eftir kosningasigur [[Danski þjóðarflokkurinn|Danska þjóðarflokksins]] í [[Þingkosningar í Danmörku 2001|þingkosningunum 2001]].<ref>{{tímarit.is|6804936|Frá frjálslyndi til forpokunar|höfundur=Eiríkur Bergmann|útgáfudagsetning=10. janúar 2016|blað=Fréttatíminn}}</ref> Á sama tíma jókst gagnrýni á frjálslynd viðhorf til [[vændi]]s, [[fíkniefni|fíkniefna]] og [[áfengi]]sneyslu í Danmörku.<ref>{{cite web|url=https://www.information.dk/moti/2009/07/dansk-frisind-paa-retur?page=1|title=Dansk frisind på retur?|author=Rasmus Bo Sørensen og Kristian Villesen|date=3. júlí 2009|website=Information}}</ref> Síðustu ár hefur annað hugtak, ''hygge'', vísað til þess að Danir leggja mikið upp úr því að njóta samveru í þægilegu umhverfi.<ref>{{cite web|url=https://www.afar.com/magazine/what-is-hygge-everything-to-know-about-denmarks-cozy-lifestyle|title=Hygge: The Danish Concept of Comfort We Need Now More Than Ever|author=Sarah Buder|date=20. janúar 2025|website=AFAR}}</ref> [[Jól]]in eru ein mikilvægasta hátíðin í Danmörku og danskar [[jólahefð]]ir og [[jólaskraut]] njóta vinsælda um allan heim. Danir flytja árlega út um 10 milljón [[jólatré]].<ref>{{cite web|url=https://foodnationdenmark.com/news/around-the-world-people-are-hanging-their-decorations-on-danish-christmas-trees/|title=Around the world people are hanging their decorations on Danish christmas trees|website=Food Nation Denmark|access-date=4.2.2025}}</ref> Meðal þekktra danskra vísindamanna eru stjörnufræðingurinn [[Tycho Brahe]], verkfræðingurinn [[Ludwig A. Colding]] og eðlisfræðingurinn [[Niels Bohr]]. Ævintýri [[H.C. Andersen]] hafa lengi notið vinsælda um allan heim. Þekktasti heimspekingur Danmerkur er [[Søren Kierkegaard]]. Aðrir frægir danskir höfundar eru meðal annars smásagnahöfundurinn [[Karen Blixen]], leikskáldið [[Ludvig Holberg]] og ljóðskáldið [[Piet Hein]]. Kirkjuleiðtoginn [[N. F. S. Grundtvig]] var í fararbroddi hreyfingar á 19. öld sem studdi stofnun [[fríkirkja]] og [[lýðháskóli|lýðháskóla]]. Hugmyndin um mikilvægi frjálslyndra viðhorfa er að hluta til frá honum komin.<ref>{{cite web|url=https://www.information.dk/kultur/2008/03/kampen-grundtvig|title=Kampen om Grundtvig |date=22. mars 2008|author=Anders Rou Jensen |website=Information}}</ref> Danskar kvikmyndir og sjónvarpsþættir hafa notið vinsælda um allan heim frá lokum 20. aldar og danskir leikarar á borð við [[Mads Mikkelsen]] og [[Sofie Gråbøl]] hafa náð alþjóðlegum frama. Dönsku leikstjórarnir [[Lars von Trier]] og [[Thomas Vinterberg]] stofnuðu [[Dogme 95]]-hreyfinguna í kvikmyndagerð árið 1995. Vinsældir danskra spennuþátta eins og ''[[Glæpurinn]]'' (2007-2012) og ''[[Brúin]]'' (2011-2018) ruddu brautina fyrir fleiri norræna sjónvarpsþætti undir merkjum ''[[nordic noir]]''.<ref>{{cite web|url=https://nordics.info/themes/nordic-noir|title=Nordic Noir|date=11.7.2024|author=Nicola Anne Witcombe|website=nordics.info}}</ref> Átta staðir í Danmörku eru á [[Heimsminjaskrá UNESCO]]: Bærinn [[Christiansfeld]], [[Jalangurssteinarnir]] (rúnasteinar, grafhaugar og kirkja), [[Krúnuborgarhöll]], [[Hróarskeldudómkirkja]], [[Parforce-veiðilönd á Norður-Sjálandi]], [[Hringborg]]ir frá víkingaöld, kalksteinskletturinn [[Stevns Klint]] og [[Vaðhafið]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/dk|title=Denmark|website=UNESCO World Heritage Convention|access-date=4.2.2025}}</ref> ===Íþróttir=== [[Mynd:Niels_Kristian_Iversen02.JPG|thumb|left|[[Niels Kristian Iversen]] keppir í speedway]] Danir hafa náð langt á alþjóðavísu í fjölda íþróttagreina. [[Knattspyrna]] er langvinsælasta íþróttin í Danmörku og er [[danska úrvalsdeildin]] efsta deildin.<ref>[http://www.netpub.dk/netpub/client_projects/udenrigsministeriet/project/8911/8911/pdf/Body_Culture_and_Sport.pdf Body, culture and sport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111116215753/http://www.netpub.dk/netpub/client_projects/udenrigsministeriet/project/8911/8911/pdf/Body_Culture_and_Sport.pdf |date=2011-11-16 }} (2003) Utanríkisráðuneyti Danmerkur</ref> Þekktustu knattspyrnumenn Danmerkur eru [[Allan Simonsen]], [[Peter Schmeichel]] og [[Michael Laudrup]]. [[Handbolti]] hefur vaxið að vinsældum síðustu áratugi og [[danska karlalandsliðið í handknattleik]] hefur unnið flest verðlaun allra liða í [[Evrópumót karla í handbolta|Evrópumóti karla í handbolta]]. [[Danska kvennalandsliðið í handknattleik]] hefur sigrað [[Evrópumót kvenna í handbolta]] þrisvar og unnið alls til fimm verðlauna. [[Vatnaíþrótt]]ir eins og [[kappsigling]]ar, [[kappróður]], [[kanó]]- og [[kajakróður]], [[sund]] og [[stangveiði]] eru vinsælar íþróttagreinar í Danmörku. [[Paul Elvstrøm]] vann gullverðlaun í siglingum á fjórum [[Ólympíuleikarnir|Ólympíuleikum]] í röð. Danmörk er mikið [[hjólreiðar|hjólreiðaland]]: Danski hjólreiðamaðurinn [[Bjarne Riis]] sigraði [[Tour de France]] árið 1996 og [[Jonas Vingegaard]] sigraði tvö ár í röð 2022 og 2023. [[Golf]], [[tennis]], [[badminton]] og [[íshokkí]] eru líka vinsælar greinar. [[Lene Køppen]] og [[Camilla Martin]] urðu heimsmeistarar í badminton 1977 og 1999. Danir hafa náð langt í [[speedway]]-[[mótorhjól]]akappakstri og unnið [[Speedway-heimsbikarinn]] nokkrum sinnum. Á [[sumarólympíuleikarnir 2012|ólympíuleikunum í London]] 2012 unnu Danir til gullverðlauna í kappróðri og hjólreiðum karla og silfurverðlaun í siglingum, [[skotfimi]] karla, kappróðri kvenna og [[badminton]] karla. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.norden.org/is/information/stadreyndir-um-danmorku Staðreyndir um Danmörku á Norden.org] * [https://www.dst.dk/da/ Danmarks Statistik] * [https://www.regeringen.dk/ Ríkisstjórn Danmerkur] * [https://www.ft.dk/ Danska þingið] * [https://denmark.dk/ Upplýsingavefur utanríkisráðuneytis Danmerkur] {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Norðurlandaráð}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} [[Flokkur:Danmörk| ]] [[Flokkur:Norðurlönd]] lzrjm0kt3xawkp8yhfmo2b15cz7rv5s 0 1563 1967289 1965371 2026-06-11T13:24:10Z Berserkur 10188 Ekki nægilega markvert. Litasjónvörpum stolið? 1967289 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1980''' ('''MCMLXXX''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 80. ár 20. aldar og [[hlaupár]] sem hófst á þriðjudegi. == Innlendar Fréttir == === Janúar === * [[7. janúar]] – Jón D. Guðmundsson, vélstjóri um borð í [[Varðskipið Týr (1975)|varðskipinu Tý]], [[Morðið í varðskipinu Tý|myrðir tvo samstarfsfélaga sína]] að því virðist alveg upp úr þurru yfir morgunmatnum. Jón kastar sér því næst frá borði og finnst lík hans aldrei. Varðskipið var að fylgjast með loðnuveiði norðaustan við [[Kolbeinsey]] þegar atburðurinn gerðist.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3090936|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[9. janúar]] – Hlaup hefst í [[Skaftá]] í annað sinn á fimm mánuðum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3090988|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[10. janúar]] – Hópur ungs fólks efnir til [[Mótmæli|mótmælaaðgerða]] gegn [[Stríð Sovétmanna í Afganistan|innrás Sovétríkjanna í Afganistan]]. Mótmælin eru haldin fyrir framan [[sendiráð]] [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í [[Reykjavík]]. * [[14. janúar]] – [[Geir Hallgrímsson]] skilar umboði sínu til [[Stjórnarmyndunarumboð|stjórnarmyndunar]] og fær [[Svavar Gestsson]] það næsta dag. * [[15. janúar]] – ** [[Pétur J. Thorsteinsson (sendiherra)|Pétur Thorsteinsson]], sendiherra, og [[Guðlaugur Þorvaldsson]], fyrrum háskólarektor, lýsa báðir yfir að þeir hyggist gefa kost á sér í [[Forsetakjör á Íslandi 1980|forsetakosningu þessa árs]]. ** [[Réttarhöld]] hefjast í [[Guðmundar- og Geirfinnsmálið|Guðmundar- og Geirfinnsmálinu]] og standa vikum saman. * [[17. janúar]] – [[RARIK]] leggur fram nýja framkvæmdaáætlun til fimm ára þar sem gert er ráð fyrir styrkingu á rafdreifikerfum, framkvæmdum við byggðalínur og við [[Kröflustöð|Kröflu]] fyrir 69 milljarða.* [[18. janúar]] – Hitaveitan á [[Ísafjörður|Ísafirði]] er formlega tekin í notkun.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522498?iabr=on#page/n19/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[19. janúar]] – Röð óhappa herja á skipaflota [[Ísafjörður|Ísafjarðar]]. [[Skuttogari|Skuttogararnir]] Páll Pálsson og Erlingur rekast saman á miðunum, á sama tíma og skuttogarinn Bjartur fær á sig [[Brotsjór|brotsjó]]. Sama dag strandar skuttogarinn Hegranes við [[Skipeyri]], og litlu síðar strandar loðnuskipið Arnarnes á [[Ísafjarðarhöfn|Suðurtanga]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522498?iabr=on#page/n19/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[20. janúar]] – Saltfiskverkunarstöðin Bára á [[Suðureyri]] eyðilegst í eldi sem kemur upp þegar verið er að þíða leiðslu með gastæki.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522399?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[21. janúar]] – Íbúðarhús við Réttarstíg 3b á [[Eskifjörður|Eskifirði]] verður eldi að bráð árla morguns. Eigandi hússins nær naumlega að koma sér undan.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522428?iabr=on#page/n29/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[22. janúar]] – ** [[Reykjavík|Reykjavíkurborg]] kaupir [[Lög um lax- og silungsveiði|veiðiréttinn á laxi og silungi]] við [[Viðey]] á 12 milljón krónur.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522406?iabr=on#page/n7/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> ** [[Svavar Gestsson]] skilar umboði sínu til stjórnarmyndunar og útilokar þar með möguleika á [[Vinstristefna|vinstri stjórn]]. [[Benedikt Gröndal (f. 1924)|Benedikt Gröndal]], formaður [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokksins]], fær umboðið næst í hendur en það endist heldur stutt. * [[23. janúar]] – [[Frakkland|Frönsku]] teiknimyndaþættirnir [[Einu sinni var...|''Einu sinni var...'']] eru frumsýndir í [[Sjónvarpið|sjónvarpi]] á Íslandi. Þættirnir eru í sýningu með íslenskri talsetningu út bæði [[9. áratugurinn|9.]] og [[10. áratugurinn|10. áratug]] [[20. öldin|síðustu aldar]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091270?iabr=on#page/n21/mode/2up|title=Dagblaðið - 19. tölublað (23.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-19}}</ref> ** Fjöldi tilkynninga um [[Fljúgandi furðuhlutur|fljúgandi furðuhluti]] berast fjölmiðlum eftir að skrítið ljós birtist á himni yfir [[Höfuðborgarsvæðið|Reykjavík og nágrenni]] í 2-3 mínútur.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522552?iabr=on#page/n1/mode/2up|title=Morgunblaðið - 21. tölublað (26.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[25. janúar]] – ** Kvikmyndin ''[[Land og synir (kvikmynd)|Land og synir]]'', byggð á samnefndri bók eftir [[Indriði G. Þorsteinsson|Indriða G. Þorsteinsson]], er frumsýnd á Íslandi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091364?iabr=on#page/n11/mode/2up|title=Dagblaðið - 23. tölublað (28.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522530?iabr=on#page/n11/mode/2up|title=Morgunblaðið - 20. tölublað (25.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> ** Ferðaskrifstofa Akureyrar er stofnuð á [[Akureyri]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522680?iabr=on#page/n17/mode/2up|title=Morgunblaðið - 23. tölublað og Íþróttablað (29.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[2. janúar|27. janúar]] – [[Vestmannaeyjaflugvöllur|Ný flugstöð]] í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] er vígð og tekur við af gömlu eldhúsi sem hafði verið gert upp á [[Seinni heimsstyrjöldin|stríðsárunum]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522664?iabr=on#page/n1/mode/2up|title=Morgunblaðið - 23. tölublað og Íþróttablað (29.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[29. janúar]] – Afgreiðslubann er sett á [[Sovétríkin|sovéskar]] flugvélar vegna [[Stríð Sovétmanna í Afganistan|innrásarinnar í Afganistan]] og [[Andrej Sakharov|Sakharov málsins]]. * [[31. janúar]] – [[Fjármálaráðherra]] samþykkir reglugerð sem gerir ferðamönnum á leið til [[Ísland|Íslands]] kleift að [[Fríhöfn|taka með sér áfengi]] inn í landið á leiðinni heim frá útlöndum. [[Bjór#Bjórbannið|Sala á bjór]] er þó enn óheimil á Íslandi þar til 1. mars [[1989]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522782?iabr=on#page/n39/mode/2up|title=Morgunblaðið - 25. tölublað (31.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> === Febrúar === * [[1. febrúar]] – [[Gunnar Thoroddsen|Dr. Gunnar Thoroddsen]] tilkynnir að hann sé reiðubúinn til þess að reyna stjórnarmyndun. [[Sjálfstæðisflokkurinn|Samflokksmenn]] tóku ekki vel í hans tillögur að ríkisstjórnarsamstarfi. * [[2. febrúar]] – ** [[Vigdís Finnbogadóttir]], leikhússtjóri, ákveður að bjóða kost á sér í [[Forsetakjör á Íslandi 1980|forsetakjöri]] sem fara á fram tæplega 5 mánuðum seinna. Hún er fyrsta konan sem býður sig fram.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522858?iabr=on#page/n43/mode/2up|title=Morgunblaðið - 27. tölublað (02.02.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-27}}</ref> ** Tveir drengir, Oddur Ingvar Helgason (4. ára) og Ketill Axelsson (3. ára), drukkna eftir að hafa fallið niður um ís í [[Kópavogur|Kópavogsleirum]].<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523002?iabr=on#page/n31/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 30. tölublað (06.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026|bls=32}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523004?iabr=on#page/n1/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 31. tölublað (07.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026|bls=2}}</ref> ** [[Gunnar Thoroddsen|Dr. Gunnar Thoroddsen]] fær formlega umboð til [[Stjórnarmyndunarumboð|stjórnarmyndunar]]. * [[6. febrúar]] – ** Stórt [[snjóflóð]] fellur á veginn undir [[Ólafsvíkurenni]]. Ríkharður Hjörleifsson, veghefilsstjóri, sleppur naumlega þar sem hann er að ryðja veginn þegar flóðið fellur á hann.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523042?iabr=on#page/n39/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 31. tölublað (07.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026|bls=40}}</ref> *[[7. febrúar]] – [[Listaskáli alþýðu]] er vígður við hátíðlega athöfn að [[Grensásvegur|Grensásvegi]] 16. Listasafnið er í eigu verkalýðsfélaga [[ASÍ]], en það hafði fram að þessu verið til húsa á [[Laugavegur|Laugavegi]].<ref name=":1" /> * [[Mynd:Gunnarthoroddsen.JPG|alt=Andlitsmynd af Gunnari Thoroddsen, fyrrverandi ráðherra og þingmanni.|thumb|Gunnar Thoroddsen, 22. forsætisráðherra Íslands]][[8. febrúar]] – ** Sjálfstæðismaðurinn [[Gunnar Thoroddsen]] tekur við embætti forsætisráðherra af [[Benedikt Sigurðsson Gröndal|Benedikt Gröndal]]. [[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsens|Ríkisstjórn Gunnars]] er skipuð af ráðherrum úr röðum [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknar]], [[Alþýðubandalagið|Alþýðubandalagsins]] og [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]]. Þingflokkur Sjálfstæðisflokksins hafnar þó nýju ríkisstjórninni og skipar sér samhljóða í stjórnarandstöðu.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523122?iabr=on#page/n47/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 33. tölublað (09.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> ** Útvarpsráð samþykkir að beina því til [[Ríkissjónvarpið|sjónvarpsins]] að hefja fréttaþjónustu fyrir [[Heyrnarskerðing|heyrnarskerta]] þar sem helstu fréttir dagsins verða teknar saman í stuttum texta. * [[10. febrúar]] – ** Bæjarþing [[Reykjavík|Reykjavíkur]] kveður upp dóm þess efnis að einstæðir foreldrar skuli halda [[Fæðingar- og foreldraorlof á Íslandi|mæðra- eða feðralaunum]] þrátt fyrir óvígða sambúð, sem fellir úr gildi fyrri venjur [[Tryggingastofnun|Tryggingastofnunar]].<ref name=":3">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523123?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 34. tölublað (10.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> ** Mikil jarðskjálftahrina hefst á [[Krafla|Kröflusvæðinu]] sem fylgt er eftir af kvikuhlaupi í suðurátt og vægu landsigi.<ref name=":4">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523187?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 35. tölublað og Íþróttablað (12.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> * [[11. febrúar]] – ** Skráður er mesti dagsafli í sögu [[Loðna|loðnuveiða]] við landið þegar 33 skip tilkynna um rúmlega 23 þúsund lestir til Loðnunefndar. Þetta met verður ekki slegið næstu 10 árin.<ref name=":4" /> ** Tvær nýjar [[Fokker Friendship]]<nowiki/>-skrúfuþotur, keyptar frá [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]], bætast í flugflota [[Flugleiðir|Flugleiða]].<ref name=":4" /> * [[12. febrúar]] – [[Sjávarútvegsráðuneyti Íslands|Sjávarútvegsráðuneytið]] gefur út reglugerð um stöðvun [[Loðna|loðnuveiða]] til þess að vernda stofninn. * [[15. febrúar]] – Vélbáturinn ''Sævar KR 19'' strandar sunnan við syðri grjótvarnargarðinn í [[Sandgerði]]. Engan sakar en báturinn sekkur seinnipart sama dags. * [[23. febrúar]] – Dómur er kveðinn upp í [[Guðmundar- og Geirfinnsmálið|Guðmundar- og Geirfinnsmálinu]]. Þrátt fyrir að engin sönnunargögn hafi fundist sem bendla sakborningana við hvörfin eru sex einstaklingar dæmdir fyrir að verða mönnunum tveim að bana. [[Sævar Ciesielski]] hlýturi einn harðasta dóm í sögu Íslands er hann er dæmdur í lífstíðarfangelsi, en [[Hæstiréttur Íslands|Hæstiréttur]] mildar hann niður í 17 ára fangelsi. Kristján Viðar hlýtur 16 ára dóm, Tryggvi Rúnar 13 ár, Guðjón Skarphéðinsson 10 ár, Erla Bolladóttir 3 ár, og Albert Klahn 12 mánuði. 38 árum síðar kemur Hæstiréttur til með að [[Uppreist æru|sýkna]] alla sakborninga að undanskilinni Erlu, en þá höfðu bæði Sævar og Tryggvi þegar fallið frá. * [[25. febrúar]] – Mikið [[Óveður|ofsaveður]] gengur á [[Vestfirðir|Vestfirði]] með þeim afleiðingum að þrír rækjubátar farast: tveir frá [[Ísafjörður|Ísafirði]] og einn frá [[Bíldudalur|Bíldudal]]. Sex menn láta lífið. === Mars === * [[1. mars]] – [[Búnaðarfélag Íslands|Búnaðarþingi]] lýkur og [[Halldór Pálsson]], búnaðarmálastjóri, lætur af störfum eftir að hafa setið í því sæti síðan 1952. * [[3. mars]] – ** [[Norðurlandaráðsþing|Þing]] [[Norðurlandaráð|Norðurlandaráðs]] er haldið í [[Reykjavík]]. Þingið, sem haldið er í [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhúsinu]], dregur að m.a. [[ráðherra]] frá yfir 50 löndum. ** [[Sjávarútvegsráðherra Íslands|Sjávarútvegsráðherra]] ákveður að [[Loðna|loðnuskipin]] fái að velja á milli [[Þorskur|þorskveiða]] í net eða 2000 tonna [[Íslenska kvótakerfið|viðbótarloðnukvóta]]. * [[6. mars]] – Hin umdeilda [[Ártúnshöfði|Höfðabakkabrú]] er samþykkt í [[borgarstjórn Reykjavíkur]] á næturfundi. Hún verður þó ekki reist fyrr en [[1994|14 árum síðar]] og loks tekin í notkun haustið [[1995]]. * [[8. mars]] – [[Strætisvagnar Reykjavíkur|SVR]] tilkynnir fyrirhuguð kaup á ódýrum Ikarus [[Strætisvagn|strætisvögnum]] frá [[Ungverjaland|Ungverjalandi]] en dregur síðar í land í kjölfar deilna og skoðanaskipta í [[Fjölmiðill|fjölmiðlum]]. * [[9. mars]] – Nokkrum dögum eftir að fundarbjalla neðri deildar [[Alþingi|Alþingis]] hverfur sporlaust úr fundarsölum finnst hún í [[Hljómskálagarðurinn|Hljómskálagarðinum]]. * [[16. mars]] – Fjórða hrina [[Kröflueldar|Kröfluelda]] hefst með skammvinnu [[eldgos|eldgosi]] í [[Gjástykki]] í [[Mývatnssveit]], en því er að mestu lokið sólarhring síðar. * [[26. mars]] – Forystumenn [[Flugleiðir|Flugleiða]] og íslenskir ráðamenn ræða við yfirvöld í [[Lúxemborg]] og tekst að tryggja áframhaldandi Norður-Atlantshafsflug fram á haust [[1981]]. * [[29. mars]] – Sjávarafurðardeild [[SÍS]] og Samlag [[Skreið|skreiðarframleiðenda]] gera samning um sölu á [[Nígería|Nígeríuskreið]] fyrir 21 milljarð króna. === Apríl === === Maí === === Júní === * [[16. júní]] – [[Gufuneskirkjugarður]] er vígður. * [[17. júní]] – [[Bubbi Morthens]] gefur út sína fyrstu sólóplötu, ''[[Ísbjarnarblús]]''. * [[19. júní]] – Á aldarafmæli [[Jóhann Sigurjónsson|Jóhanns Sigurjónssonar]] er afhjúpaður [[minnisvarði]] um [[skáld]]ið á [[Laxamýri]] í [[Þingeyjarsýsla|Þingeyjarsýslu]]. * [[20. júní]] – Heimssöngvarinn [[Luciano Pavarotti]] kemur fram í [[Laugardalshöll]] á vegum Listahátíðar í Reykjavík og hlýtur góðar viðtökur. * [[21. júní]] – Kvikmyndin ''[[Óðal feðranna]]'' er frumsýnd á Íslandi. * [[29. júní]] – [[Vigdís Finnbogadóttir]] er kjörin forseti Íslands, fyrst allra kvenna í heiminum til að vera þjóðkjörin í embætti þjóðhöfðingja. === Júlí === * [[10. júlí]] – [[Greiðslukort]]aviðskipti hefjast á Íslandi þegar [[Kreditkort hf]] gefa út [[Eurocard|Eurocard-greiðslukort]]. Greiðslukort [[Visa]] koma ári síðar. === Ágúst === * [[1. ágúst]] – [[Vigdís Finnbogadóttir]] tekur formlega við embætti forseta [[Ísland]]s af [[Kristján Eldjárn|Kristjáni Eldjárn]]. * [[3. ágúst]] – [[Vigdís Finnbogadóttir]] opnar [[Safn Jóns Sigurðssonar]] á [[Hrafnseyri]] við Arnarfjörð. * [[17. ágúst]] – [[Hekla|Heklugos]] hefst og stendur aðeins í nokkra daga. Aftur hefst stutt [[eldgos|gos]] þann [[9. apríl]] [[1981]] og er það talið framhald þessa goss. * [[24. ágúst]] – Fyrstu alþjóðlegu [[rallkeppni]] á [[Ísland]]i lýkur eftir fimm daga keppni. * [[31. ágúst]] – Á [[Fljótsdalshérað]]i finnst mikill [[Miðhúsasilfrið|silfursjóður]] sem er talinn vera frá [[landnámsöld]]. Löngu síðar spinna upp miklar deilur um aldur sjóðsins. === September === * [[13. september]] – ** Norðvestur-hlíð [[Skessuhorn]]s er klifin í fyrsta sinn af tveim ungum mönnum. Hlíðin hafði fram til þessa verið talin ókleif. ** [[Samtök herstöðvaandstæðinga]] halda ''[[Rokk gegn her]]'' tónleika í [[Laugardalshöll]]. * [[19. september]] – [[Tónlistarskóli FÍH]] tekur til starfa í [[Reykjavík]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tonlistarskolifih.is/um-sk%C3%B3lann|title=Um skólann|website=Tónlistarskóli FÍH|language=en|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[29. september]] – Flugvél er flogið til Reykjavíkur frá [[Færeyjar|Færeyjum]] með mann standandi á þaki vélarinnar, en hann er að reyna að setja heimsmet. Flugið tekur sex klukkustundir. === Október === * [[6. október]] – Jarðstöðin [[Skyggnir]] er tekin í notkun, sem markar fyrsta skipti á Íslandi sem [[gervihnöttur|gervihnattasamband]] næst við útlönd. * [[18. október]] – Sjötta lota [[Kröflueldar|Kröfluelda]] hefst og stendur í fimm daga og er þetta jafnframt þriðja lotan á þessu ári. === Nóvember === * [[1. nóvember]] – [[Kraftlyftingar|Kraftlyftingarmaðurinn]] [[Skúli Óskarsson]] bætir heimsmetið í [[Réttstöðulyfta|réttstöðulyftu]] þegar hann lyftir 315,5 kg í 72 kg flokki. * [[27. nóvember]] – [[Utangarðsmenn]] gefa út sína fyrstu plötu, ''[[Geislavirkir]]''. === Desember === * [[7. desember]] – [[Golfklúbburinn Kjölur]] er stofnaður í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]]. * [[23. desember]] – [[Þorláksmessuganga|Friðarganga á Þorláksmessu]] er haldin í [[Reykjavík]] í fyrsta sinn. * [[25. desember]] – Fyrsti hluti sjónvarpsmyndarinnar ''[[Paradísarheimt]]ar'' eftir [[Halldór Laxness]] er frumsýndur. * [[30. desember]] – [[Patrick Gervasoni]], frönskum manni sem sagður er á [[flóttamaður|landflótta]], er vísað af landi brott eftir miklar deilur. == Erlendar Fréttir == === Janúar === * [[1. janúar]] – Eftir breytingar á [[Svíþjóð|sænsku]] ríkiserfðalögunum er [[Viktoría Svíaprinsessa|Viktoría]] krýnd krónprinsessa í stað [[Karl Filippus Svíaprins|yngri bróður síns]]. * [[3. janúar]] – Fréttir berast af meintu samsæri um að ráða [[Kurt Waldheim]], aðalritara [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]], af dögum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1521751|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[4. janúar]] – ** Bann á kornsölu til [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] er sett í gildi af [[Jimmy Carter]], forseta [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]], með stuðning [[Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|framkvæmdastjórn Evrópu]] að baki. ** [[Josip Broz Tito|Josip Tito]], forseti [[Júgóslavía|Júgóslavíu]], er lagður inn á sjúkrahús í [[Ljubljana]] vegna [[Blóðtappi|blóðtappa]] í fæti. Þrjóska Tito gagnvart því að láta taka af sér löppina átti eftir að draga á eftir sér dilk og leiða forsetann til dauða í Maí sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1521791|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[9. janúar]] – 63 uppreisnarmenn eru hálshöggnir vegna þátttöku sinnar í nóvember [[Innrásin í stóru moskuna í Mecca|innrásinni]] í [[Stóra moskan (Mekka)|stóru moskuna]] í [[Mekka]] árið áður. * [[10. janúar]] – Aðskilnaðarsinnar á [[Korsíka|Korsíku]] taka 15 manns í gíslingu. [[Mynd:Short_Benjamin_1980_Dortmund.jpg|thumb|right|Nigel Short á skákmóti í Dortmund 1980]] * [[11. janúar]] – [[Nigel Short]] er yngsti [[skák|skákmaðurinn]] til að hljóta titilinn alþjóðlegur skákmeistari (en. [[:en:FIDE_titles#International_Master_(IM)|International Master]]), aðeins 14 ára gamall, eftir sigur sinn á [[Alþjóðlega skákþingið í Hastings|Alþjóðlega skákþinginu í Hastings]]. * [[14. janúar]] – [[Indira Gandhi]], leiðtogi [[Kongressflokkurinn|Kongressflokksins]], snýr aftur til valda sem fimmti [[Forsætisráðherra Indlands|Forsætisráðherra]] [[Indland|Indlands]] eftir að flokkurinn vinnur stórsigur í [[Þingkosningar á Indlandi 1980|þingkosningum]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3090888?iabr=on#page/n7/mode/2up|title=Dagblaðið - 5. tölublað (07.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[15. janúar]] – [[William Heinesen]] er gerður að heiðursborgara í [[Þórshöfn (Færeyjum)|Þórshöfn]]. * [[16. janúar]] – [[Bítlarnir|Bítillinn]] fyrrverandi [[Paul McCartney]] er handtekinn við komu sína til [[Tókýó]] með 220 grömm af [[marijúana]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091122|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> [[File:Tjörnbroraset 1980. 18jan . (43) Star Clipper raserade Almöbron.JPG|thumb|Almö brúin í Svíþjóð eftir að MS Star Clipper sigldi á hana 18. janúar]] * [[18. janúar]] – Norska skipið [[MS Star Clipper|''MS Star Clipper'']] siglir á [[Almö brúin|Almö brúnna]] við eyjuna [[Tjörn (eyja)|Tjörn]] í þykkri þoku með þeim afleiðingum að stór hluti brúarinnar hrynur í sjóinn. Þegar það tekst loks að loka veginum hafa 8 manns látist við að aka fram af brúnni án vitneskju um áreksturinn og afleiðingar hans.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522444?iabr=on#page/n45/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[20. janúar]] – [[Jimmy Carter]] tilkynnir að Bandaríkin muni sniðganga [[Sumarólympíuleikarnir 1980|ólympíuleikana]] í [[Moskva|Moskvu]]. * [[21. janúar]] – ** Sænska skáldið [[Sara Lidman]] hlýtur [[Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs]], fyrst kvenna, fyrir verk sitt ''Vredens Barn''.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091225|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-19}}</ref> ** [[Iran Air flug 291]] með 120 farþega innanborðs hrapar í aðflugi að [[Mehrabad-flugvöllur|Mehrabad-flugvelli]] við [[Teheran]] vegna slæmra veðurskylirða. Allir farþegar farast ásamt öllum 8 áhafnarmeðlimum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522399?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[22. janúar]] – ** Sovéski nóbelsverðlaunahafinn [[Andrei Sakarov]] og kona hans, Yelena Bonner, eru handtekin í [[Moskva|Moskvu]] fyrir mótmæli Andrei gagnvart [[innrás Sovétmanna í Afganistan]]. Hann er í kjölfarið sviftur öllum orðum og viðurkenningum sem hann hefur hlotið vegna andsovésks áróðurs.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522447?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 18. tölublað (23.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> Hjónin eru send í útlegð til borgarinnar [[Gorky]], þar sem þau dvelja næstu 6 árin. ** Minnst 222 týna lífi sínu þegar áhorfendapallar hrynja við [[Nautaat|nautaatshring]] í borginni [[Sincalejo]] í [[Kólumbía|Kólumbíu]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522504?iabr=on#page/n25/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[23. janúar]] – Farþegarúta með 54 manns innanborðs, flest eldri borgarar, rennur til á ísilögðum vegi í [[Vestur-Þýskaland|Vestur-Þýskalandi]] og hafnar á hvolfi. 12 manns láta lífið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522492?iabr=on#page/n13/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[25. janúar]] – Fyrrum forseti [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]], [[Yun Po-Sumn]], er dæmdur í tveggja ára fangelsi fyrir mótmælaaðgerðir sem hann stóð fyrir í desember [[1979]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091306?iabr=on#page/n5/mode/2up|title=Dagblaðið - 21. tölublað (25.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[26. janúar]] – [[Ísrael]] og [[Egyptaland]] taka upp stjórnmálasamband. * [[27. janúar]] – Sex [[Bandaríkin|bandarískum]] [[Sendiherra|diplómötum]] tókst að flýja [[Teheran]] með aðstoð [[Kanada|kanadíska]] sendiráðsins. Þetta tekst þeim með því að þykjast vera hluti af sendiráðinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522711?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 24. tölublað (30.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> Árið [[2012]] framleiðir [[Ben Affleck]] kvikmyndina [[Argo (kvikmynd)|Argo]] um þessa þrekraun ásamt því að leika eitt aðalhlutverkanna. * [[29. janúar]] – Árekstur tveggja skipa í mynni [[Tampaflói|Tampaflóa]] verður 23 manns að bana þegar [[akkeri]] [[Olíuskip|olíuskipsins]] ''Capricorn'' festist í [[Strandgæsluskip|strandgæsluskipinu]] ''Blackthorn'', með þeim afleiðingum að Blackthorn brotnar í tvennt. Þetta er fyrsta af tveimur mannskæðum slysum í flóanum þetta vor.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522724?iabr=on#page/n13/mode/2up|title=Morgunblaðið - 24. tölublað (30.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[31. janúar]] – ** [[Borgarastyrjöldin í Gvatemala]]: Lögregla ræðst inn í [[Spánn|spænska]] sendiráðið í [[Gvatemalaborg]], þar sem mótmælendur hafast við, [[bruni spænska sendiráðsins í Gvatemala|brenna það]] og myrða 36 manns. Spænski sendiherrann sleppur naumlega með því að skríða út um glugga. ** [[Júlíana Hollandsdrottning]] tilkynnir í sjónvarpsávarpi í Soestdijk-höllinni að hún muni leggja niður völd í lok apríl, og fela þau elstu dóttur sinni [[Beatrix Hollandsdrottning|Beatrix krónprinsessu]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522783|title=Tímarit.is|last=Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn|website=timarit.is|language=is|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302172312/https://timarit.is/page/1522783|archive-date=2023-03-02|access-date=2026-03-16|url-status=live}}</ref> ** [[Muhammad Ali]], fyrrverandi heimsmeistari í hnefaleikum, aflýsir Indlandsferð sinni og tilkynnir að [[Jimmy Carter]] Bandaríkjaforseti hafi beðið sig að fara í "viðkvæma sendiför" til Mið-austurlanda og Afríku í staðinn. === Febrúar === * [[1. febrúar]] – ** [[Spánn]] slítur stjórnmálasambandi við [[Gvatemala]] í kjölfar innrásarinnar í sendiráðið daginn áður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522815?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 27. tölublað (02.02.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> ** Landstjórn [[Grænland|Grænlands]] fer fram á við [[Danmörk|dönsku]] ríkisstjórnina að [[Fiskveiðilögsaga|fiskveiðitakmörkin]] verði færð út í 200 sjómílur umhverfis alla eyjuna.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522815?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 27. tölublað (02.02.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> ** Æstur múgur gerir árás á sendiráð [[Frakkland|Frakklands]] í [[Trípólí]], höfuðborg [[Líbía|Líbíu]]. Allir starfsmenn sendiráðsins sleppa ómeiddir, en múgurinn gjöreyðileggur allt sem hönd á festir í byggingunni.<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1522923?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 29. tölublað og Íþróttablað (05.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026}}</ref> *[[2. febrúar]] – [[Joseph Fontanet]], fyrrum ráðherra [[Frakkland|Frakklands]] í ríkisstjórnum [[Charles de Gaulle]] og [[Georges Pompidou]], lætur lífið af sárum sem hann hlaut þegar vopnaðir menn skutu hann tveimur dögum fyrr.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1522859?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 28. tölublað (03.02.1980) - Tímarit.is|útgefandi=tímarit.is|mánuður=|ár=|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026}}</ref> * [[4. febrúar]] – [[Ruhollah Khomeini]], æðstiklerkur [[Íran|Írans]], skipar [[Abolhassan Banisadr]] í stöðu fyrsta forseta landsins eftir að íranska keisaradæmið var leyst upp í [[Íranska byltingin|írönsku byltingunni 1979]].<ref name=":0" /> * [[5. febrúar]] – Hópur vinstri sinna nær [[Spánn|spænska]] sendiráðinu í [[San Salvador]] á sitt vald og tekur 6 gísla, þ.á.m. spænska sendiherrann. Aðeins eru 6 dagar liðnir síðan svipuð innrás í [[Gvatemala]] endaði í hörmung.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1522971?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 30. tölublað (06.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026}}</ref> * [[7. febrúar]] – ** Stjórnvöld í [[Afganistan]] fallast á að leyfa sendinefnd Alþjóðaráðs [[Rauði krossinn|Rauða krossins]] að vitja pólitískra fanga í fangelsum landsins.<ref name=":1">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523043?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 32. tölublað (08.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> ** Norska leikkonan [[Liv Ullmann]] heimsækir flóttamannabúðir [[Kambódía|Kambódíumanna]] við landamæri [[Taíland|Taílands]] á meðan ástandið í landinu versnar, bæði vegna átaka og vatnsskorts.<ref name=":1" /> ** Blaðamaðurinn [[Duncan Campbell]] opinberar umfangsmiklar [[Njósnir|símahleranir]] [[Breska leyniþjónustan|bresku leyniþjónustunnar]] á sendiráðum í [[Lundúnaborg]], þar á meðal bandaríska sendiráðinu, undir dulnefninu „Tinkerbell“. [[Margaret Thatcher]], forsætisráðherra [[Bretland|Bretlands]], neitar því og segir slíkum aðgerðum einungis beint gegn glæpamönnum og hryðjuverkamönnum.<ref name=":1" /> * [[8. febrúar]] – ** Minnst átta manns falla í miklum átökum í [[Líbanon]] í kjölfar ákvörðunar [[Sýrland|Sýrlendinga]] um að draga friðargæslusveitir sínar frá [[Beirút]].<ref name=":2" /> ** Forsetaframbjóðandi [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]], [[Ronald Reagan]], sakar [[Jimmy Carter]] um að leyna frá almenningi upplýsingum um meintan undirbúning [[Kúba|Kúbu]] til að ráðast á [[Óman]] sem stuðning við stríðs [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í [[Persaflói|Persaflóa]].<ref name=":2" /> ** Neyðarástand skapast í mörgum borgum í [[Vestur-Þýskaland|Vestur-Þýskalandi]] þegar fljótin [[Rín]] og [[Mósel]] flæða yfir bakka sína vegna mikilla hlýinda og þíðu.<ref name=":2" /> * [[11. febrúar]] – ** [[Jimmy Carter]] forseti sigrar [[Edward Kennedy]] í forkosningum [[Demókrataflokkurinn|demókrata]] í [[Maine]] með 45% atkvæða gegn 39%.<ref name=":4" /> ** [[Robert Mugabe]], skæruliðaleiðtogi í [[Ródesía|Ródesíu]], sleppur naumlega þegar fjarstýrð sprengja springur við bifreið hans nærri [[Masvingo-borg|Viktoríuvirki]].<ref name=":4" /> ** [[Bretland|Bresk]] yfirvöld loka [[Kjarnorkuver|kjarnorkuveri]] í [[Essex|Essex-sýslu]] vegna sprungna sem fundust í kjarnaofni.<ref name=":4" /> * [[12. febrúar]] – [[Ítalía|Ítalski]] lögfræðingurinn [[Vittorio Bachelet]] er myrtur af meðlimum [[Brigate Rosse]] í [[Róm]]. [[Mynd:Nordic_skiing_at_the_1980_Winter_Olympics.jpg|thumb|right|Keppni í norrænum greinum á Vetrarólympíuleikunum 1980]] * [[13. febrúar]] – [[Vetrarólympíuleikarnir 1980]] hefjast í [[Lake Placid]] í [[New York-fylki]]. * [[23. febrúar]] – Æðstiklerkur Írans, [[Ruhollah Khomeini]], segir að þingið muni ákveða örlög bandarísku gíslanna í Teheran. * [[25. febrúar]] – Herinn í [[Súrínam]] fremur valdarán og steypir stjórn [[Henck Arron]] af stóli. * [[27. febrúar]] – Skæruliðar [[M-19]] hertaka sendiráð [[Dóminíska lýðveldið|Dóminíska lýðveldisins]] í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. === Mars === * [[3. mars]] – [[Pierre Trudeau]] verður forsætisráðherra [[Kanada]]. * [[4. mars]] – [[Robert Mugabe]] er kjörinn forsætisráðherra [[Simbabve]]. * [[6. mars]] – [[Marguerite Yourcenar]] er fyrst kvenna til að fá inngöngu í [[Franska akademían|frönsku akademíuna]]. * [[8. mars]] – Fyrsta rokkhátíðin í [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] hefst í [[Tbilisi]]. * [[14. mars]] – [[LOT flug 7]] ferst á [[Varsjárflugvöllur|Varsjárflugvelli]]. 87 láta lífið, þar á meðal fjórtán manna hnefaleikalið frá Bandaríkjunum. * [[22. mars]] – [[Dýravelferð]]arsamtökin [[PETA]] eru stofnuð í Bandaríkjunum. * [[25. mars]] – Erkibiskupinn [[Óscar Romero]] er skotinn til bana af byssumönnum á meðan hann syngur í messu í [[San Salvador]]. * [[27. mars]] – [[Noregur|Norski]] olíuborpallurinn [[Alexander L. Kielland (olíuborpallur)|Alexander L. Kielland]] brotnar og sekkur í [[Norðursjór|Norðursjó]]. 123 af 212 manna áhöfn borpallsins farast í [[Hamfarir|hamförunum]]. * [[28. mars]] – Grafhvelfing frá fyrstu öld er uppgötvuð í úthverfi [[Jerúsalem]]. Inní hinni svokölluðu [[Talpiot-gröfin|Talpiot-gröf]] finnast gripir sem virðast tengjast [[Jesús|Jesú Krist]]. === Apríl === * [[2. apríl]] – [[St. Pauls-uppþotin]] hefjast í [[Bristol]]. * [[7. apríl]] – [[Bandaríkin]] slíta formlega stjórnmálasambandi við [[Íran]]. * [[12. apríl]] – [[Samuel Kanyon Doe]] fremur valdarán í [[Líbería|Líberíu]]. * [[14. apríl]] – Fyrsta hljómplata [[Iron Maiden]], ''[[Iron Maiden (hljómplata)|Iron Maiden]]'', kemur út í [[Bretland]]i. * [[18. apríl]] – [[Simbabve]] fær sjálfstæði sitt frá [[Bretland|Bretlandi]] viðurkennt að fullu. * [[19. apríl]] – Írski söngvarinn [[Johnny Logan]] sigrar [[25. Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] fyrir hönd [[Írland|Írlands]] með laginu [[What's Another Year|''What's Another Year'']]. Eftir að [[Ísrael]], sigurvegarar [[24. Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva|24. Söngvakeppninnar]], dró sig úr keppni er ákveðið að halda hana í [[Haag]]. * [[24. apríl]] – [[Eagle Claw-aðgerðin]]: Bandaríkjaher reynir að frelsa 52 bandaríska gísla, sem eru í haldi í [[Teheran]], höfuðborg [[Íran]]s. Leiðangurinn mistekst og engum gíslum er bjargað, en átta bandarískir hermenn láta lífið. * [[25. apríl]] – [[Dan-Air flug 1008]] frá [[Manchester]] ferst í hlíðum [[La Esperanza fjall|La Esperanza fjallsins]] á [[Tenerífe]]. Allir um borð, alls 138 farþegar og 8 áhafnarmeðlimir, farast í slysinu. * [[28. apríl]] – Fyrsti leikurinn í [[Game & Watch]] leikjaseríu [[Nintendo]], ''[[Ball (tölvuleikur)|Ball]]'', er gefinn út. * [[30. apríl]] – [[Beatrix Hollandsdrottning|Beatrix Wilhelmina Armgard]] tekur við krúnunni sem [[Listi yfir þjóðhöfðingja Hollands|drottning Hollands]] af móður sinni [[Júlíana Hollandsdrottning|Júlíönu]]. Beatrix ríkir yfir [[Holland|Hollandi]] alls í 33 ár, eða þar til hún eftirlætur [[Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur|syni sínum]] krúnuna árið 2013. === Maí === * [[1. maí]] – Bandaríska [[Körfuknattleikur|körfuknattleiksliðið]] [[Dallas Mavericks]] er stofnað í [[Dallas]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nba.com/news/history-this-date-in-nba-may|title=This Date in the NBA: May {{!}} NBA.com|website=NBA|language=en|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[5. maí]] - [[Umsátrið um íranska sendiráðið|Umsátrinu um íranska sendiráðið]] í Lundúnum sem staðið hafði í 6 daga, lauk. Sex vopnaðir menn, [[íran]]skir arabar sem börðust fyrir sjálfstæði Khuzestan-héraðsins í Íran, tóku 26 manns í gíslingu. Breskir sérsveitarmenn drápu alla gíslatökumenn nema einn. Tveir gíslar létust. * [[9. maí]] – [[Líbería|Líberíska]] flutningaskipið ''[[Summit Venture|MV Summit Venture]]'' siglir á [[Sunshine Skyway brúin|Sunshine Skyway brúnna]] með þeim afleiðingum að hluti brúarinnar hrynur. Alls láta 35 manns lífið í slysinu þegar bílar þeirra, þar á meðal [[Greyhound rúta|Greyhound]] rúta, hrapa ofan í [[Tampaflói|Tampaflóa]]. * [[17. maí]] – [[Innanlandsófriðurinn í Perú|Innanlandsófriður]] hefst í [[Perú]] þegar meðlimir [[Skínandi stígur|Skínandi stígs hryðjuverkasamtakanna]] gera árás í kjörklefa í [[Ayacucho]]. [[Mynd:Mount_St._Helens_05-18-1980.jpg|thumb|right|Eldgosið í St Helens]] * [[18. maí]] – [[Mount St. Helens|St. Helens eldfjallið]] gýs í [[Washington (fylki)|Washington fylki]] með þeim afleiðingum að norðurhlíð fjallsins hrynur og hæð fjallsins lækkar um tæplega 500 metra. 57 manns tapa lífi sínu í [[Gusthlaup|gusthlaupinu]] sem fylgir og tjónið er metið á 3 milljarða [[Bandaríkjadalur|bandaríkjadala]]. * [[21. maí]] – Önnur kvikmyndin í fyrsta ''[[Stjörnustríð|Stjörnustríðs]]'' þríleiknum, [[Star Wars: The Empire Strikes Back|''The Empire Strikes Back'']], er frumsýnd. * [[22. maí]] – Tölvuleikurinn um ''[[Pac-Man]]'' er gefinn út í [[Japan]]. * [[23. maí]] – Kvikmyndin ''[[The Shining (kvikmynd)|The Shining]]'', byggð á skáldsögu [[Stephen King]] með [[The Shining (bók)|sama nafni]], er frumsýnd. * [[26. maí]] – Áhangendur [[farmtrú]]ar ráðast á stjórnarsetur á eyjunni [[Tanna]] á [[Vanúatú]]. === Júní === * [[13. júní]] – Ítalski bankamaðurinn [[Michele Sindona]] er handtekinn í [[New York-borg]] vegna gjaldþrots [[Franklin National Bank|Franklin landsbankans]]. * [[23. júní]] – [[Tim Berners-Lee]] hefur vinnu að kerfinu [[ENQUIRE]], sem er fyrirrennari [[Veraldarvefurinn|veraldarvefsins]]. * [[25. júní]] – [[Múslimska bræðralagið]] gerir misheppnaða tilraun til að ráða forseta [[Sýrland|Sýrlands]], [[Hafez al-Assad]], af dögum. * [[27. júní]] – [[Aerolinee Itavia flug 870]] hrapar í [[Tyrrenahaf]] á milli [[Ítalía|ítölsku]] eyjanna [[Ustica|Ústiku]] og [[Ponsa (eyja)|Ponsu]]. Örlög flugvélarinnar, sem var á leiðinni frá [[Bologna|Bolóna]] til [[Palermo|Palermó]], eru enn í dag óskýr og margar samsæriskenningar sprottið upp frá atburðinum. Allir um borð (77 farþegar og 4 áhafnarmeðlimir) létu lífið í slysinu, sem er gjarnan þekkt á Ítalíu sem ''blóðbaðið við Ústiku''. === Júlí === * [[11. júlí]] – [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1980|Evrópukeppnin í knattspyrnu]] hefst á Ítalíu. Keppnin er haldin í fyrsta skipti með nýju móti þar sem átta lið keppa í úrslitum í stað fjögurra. * [[15. júlí]] – [[Dansk Sojakagefabrik]] á [[Íslandsbryggja|Íslandsbryggju]] í [[Kaupmannahöfn]] springur í loft upp. * [[16. júlí]] – [[Ronald Reagan]] er útnefndur [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1980|forsetaefni]] [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. * [[17. júlí]] – [[Saddam Hussein]] er valinn forseti [[Írak]]. [[Mynd:RIAN_archive_487026_Opening_ceremony_of_the_1980_Olympiad.jpg|thumb|right|Frá opnunarhátíð ólympíuleikanna í Moskvu.]] * [[19. júlí]] – [[Sumarólympíuleikarnir 1980|Sumarólympíuleikarnir]] eru settir í [[Moskva|Moskvu]]. * [[25. júlí]] – Hljómplata [[AC/DC]], ''[[Back In Black]]'', er gefin út. * [[30. júlí]] – ** [[Vanúatú]] hlýtur sjálfstæði síðust af [[Franska nýlenduveldið|nýlendum Frakka]]. ** [[Jerúsalemlögin]] eru samþykkt af [[Ísraelska þingið|ísraelska þinginu]]. * [[31. júlí]] – [[Lars Vilks]] hefur að reisa útilistaverkið [[Nimis]] á [[Skánn|Skáni]]. === Ágúst === [[Mynd:Stragedibologna-2.jpg|thumb|right|Lestarstöðin í Bologna eftir sprenginguna.]] * [[2. ágúst]] – [[Blóðbaðið í Bologna]]: Sprengja springur á járnbrautarstöðinni í [[Bologna]] á [[Ítalía|Ítalíu]]. 85 manns farast og yfir 200 særast. * [[7. ágúst]] – [[Pólland|Pólskir]] hafnarverkamenn hefja röð verkfalla í slippnum í [[Gdansk]] undir forystu [[Lech Wałęsa]]. * [[19. ágúst]] – Yfir 300 manns láta lífið eftir að eldur kviknar í [[Saudia flug 163|Saudia flugi 163]] á leið frá [[Karachi|Karatsí]] til [[Jeddah|Jedda]]. Þrátt fyrir að áhöfninni tekst að nauðlenda á flugvellinum í [[Riyadh|Ríad]] deyja allir um borð úr reykeitrun áður en hægt er að rýma flugvélina. Óljóst er hvers vegna vélin er ekki rýmd, en 23 mínútum eftir að vélin lendir blossar skyndilega upp gríðarmikill eldur sem dreifir úr sér um alla vélina á augabragði. * [[25. ágúst]] – [[Microsoft]] kynnir sína útgáfu af [[Unix]] stýrikerfinu, [[Xenix]]. * [[31. ágúst]] – Pólska stjórnin gefur eftir og heimilar stofnun [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstöðu]], fyrstu frjálsu verkalýðssamtakanna í [[Sovétblokkin]]ni. === September === * [[5. september]] – [[Gotthardgöngin]] eru opnuð í Sviss. * [[12. september]] – Herinn tekur völdin í [[Tyrkland]]i undir forystu [[Kenan Evren]]. * [[17. september]] – ** Pólska verkalýðsfélagið [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstaða]] er stofnað í [[Gdańsk]]. ** Fyrrum forseti Níkaragva, [[Anastasio Somoza Debayle]], er myrtur í útlegð í Paragvæ. * [[22. september]] – [[Írak]] ræðst á [[Íran]] og hefur þar með [[Stríð Íraks og Írans|8 ára stríð]]. * [[26. september]] – Þrettán látast og yfir 200 særast í [[Októberfesthryðjuverkaárásin]]ni í München. * [[30. september]] – [[Digital Equipment Corporation]], [[Intel]] og [[Xerox]] gefa út DIX-staðalinn fyrir [[Ethernet|íðnet]]-tengingar. === Október === * [[10. október]] – ** Yfir 2.600 manns láta lífið í [[Alsír]] þegar jarðskjálfti leggur bæinn [[El Asnam]] í rúst. Hann er síðar endurbyggður sem [[Chlef]]. ** [[Margaret Thatcher]] heldur fræga ræðu þar sem hún klykkir út með orðunum „The lady is not for turning“. * [[11. október]] – [[FMLN]] samtökin eru stofnuð í [[El Salvador]]. * [[14. október]] – Þúsundir starfsmanna ítalska bílaframleiðandans [[FIAT]] fara í kröfugöngu gegn mánaðalangri vinnustöðvun verkalýðsfélaganna, sem láta undan og samþykkja samninga sem koma fyrirtækinu vel. * [[23. október]] – Forsætisráðherra Sovétríkjanna, [[Aleksej Kosygin]] segir af sér og [[Nikolaj Tikonov]] tekur við. === Nóvember === [[Mynd:Reagan_1980_campaign.jpg|thumb|right|Ronald og Nancy Reagan í kosningabaráttunni í Bandaríkjunum.]] * [[4. nóvember]] – [[Ronald Reagan]] sigrar [[Jimmy Carter]] í forsetakosningum í Bandaríkjunum. * [[12. nóvember]] – Geimkönnunarfarið [[Voyager 1]] kemst næst [[Satúrnus (pláneta)|Satúrnusi]]. * [[20. nóvember]] – Réttarhöld yfir [[fjórmenningagengið|fjórmenningagenginu]] hefjast í [[Kína]]. * [[21. nóvember]] – 85 látast í eldsvoða í [[MGM Grand Hotel and Casino]] í [[Las Vegas]]. * [[23. nóvember]] – Nær 3.000 manns látast og 300.000 missa heimili sín í [[Irpiníujarðskjálftinn|Irpiníujarðskjálftanum]] á Ítalíu. === Desember === * [[2. desember]] – Bandaríski trúboðinn [[Jean Donovan]] og þrjár nunnur eru myrt af dauðasveitum hersins í [[El Salvador]]. * [[4. desember]] – Hljómsveitin [[Led Zeppelin]] sendir frá sér fréttatilkynningu um upplausn sveitarinnar eftir andlát trommara sveitarinnar, [[John Bonham]]. * [[8. desember]] – [[John Lennon]] er skotinn til bana af [[Mark David Chapman]] fyrir utan heimili sitt í [[New York-borg]]. * [[16. desember]] – [[Samtök olíuútflutningsríkja]] ákveða að hækka olíuverð um 10%. ==Fædd== * [[4. janúar]] - [[Greg Cipes]], bandarískur leikari. * [[8. janúar]] - [[Rachel Nichols]], bandarísk leikkona. * [[9. janúar]] - [[Sergio García]], spænskur kylfingur. * [[18. janúar]] - [[Jason Segel]], bandarískur leikari. * [[25. janúar]] - [[Xavi]], spænskur knattspyrnumaður. * [[28. janúar]] - [[Nick Carter]], bandarískur söngvari ([[Backstreet Boys]]). * [[29. janúar]] **[[Óttar M. Norðfjörð]], íslenskur rithöfundur. **[[Ingimundur Ingimundarson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[12. febrúar]] [[Mynd:Christina_Ricci_by_David_Shankbone.jpg|thumb|right|Christina Ricci]] **[[Christina Ricci]], bandarísk leikkona. **[[Sarah Lancaster]], bandarísk leikkona. **[[Juan Carlos Ferrero]], spænskur tennisleikari. * [[27. febrúar]] - [[Chelsea Clinton]], dóttir Bill Clinton Bandaríkjaforseta. * [[28. febrúar]] - [[Christian Poulsen]], danskur knattspyrnumaður. * [[1. mars]] - [[Djimi Traoré]], knattspyrnumaður frá Malí. * [[7. mars]] **[[Laura Prepon]], bandarísk leikkona. **[[Murat Boz]], tyrkneskur söngvari. * [[9. mars]] - [[Matthew Gray Gubler]], bandarískur leikari. * [[11. mars]] - [[Úlfar Linnet]], íslenskur skemmtikraftur. * [[13. mars]] - [[Sara Bergmark Elfgren]], sænskur rithöfundur. * [[15. mars]] - [[Stefán Gíslason]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[21. mars]] - [[Ronaldinho]], brasilískur knattspyrnumaður. * [[26. mars]] - [[Pascal Hens]], þýskur handknattleiksmaður. * [[24. apríl]] - [[Reagan Gomez-Preston]], bandarísk leikkona. [[Mynd:Channing_Tatum_TIFF,_2011.jpg|thumb|right|Channing Tatum]] * [[26. apríl]] - [[Channing Tatum]], bandarískur leikari. * [[29. apríl]] **[[Nicole Steinwedell]], bandarísk leikkona. **[[Bre Blair]], kanadísk leikkona. * [[11. maí]] - [[Björgólfur Hideaki Takefusa]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[13. maí]] - [[Egill Einarsson]], íslenskur fjölmiðlamaður. * [[19. maí]] - [[Sara Riel]], íslensk myndlistarkona. * [[22. maí]] - [[Róbert Gunnarsson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[30. maí]] - [[Steven Gerrard]], enskur knattspyrnumaður. * [[10. júní]] - [[Gísli Freyr Valdórsson]], íslenskur stjórnmálafræðingur. * [[13. júní]] - [[Darius Vassell]], enskur knattspyrnumaður. * [[15. júní]] - [[Iker Romero]], spænskur handknattleiksmaður. * [[17. júní]] - [[Venus Williams]], bandarískur tennisleikari. * [[19. júní]] - [[Lauren Lee Smith]], kanadísk leikkona. * [[20. júní]] - [[Vignir Svavarsson]], íslenskur handknattleiksmaður. [[Mynd:Alexander_Petersson_03.jpg|thumb|right|Alexander Petersson]] * [[2. júlí]] - [[Alexander Petersson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[3. júlí]] - [[Olivia Munn]], bandarísk leikkona. * [[8. júlí]] **[[Robbie Keane]], írskur knattspyrnumaður. **[[Auðunn Blöndal]], íslenskur dagskrárgerðarmaður. * [[10. júlí]] - [[Jessica Simpson]], bandarísk söngkona. * [[18. júlí]] - [[Kristen Bell]], bandarísk leikkona. * [[20. júlí]] **[[Sturla Ásgeirsson]], íslenskur handknattleiksmaður. **[[Gisele Bündchen]], brasilísk fyrirsæta. * [[29. júlí]] - [[Rachel Miner]], bandarísk leikkona. * [[22. ágúst]] - [[Aya Sumika]], bandarísk leikkona. * [[26. ágúst]] **[[Macaulay Culkin]], bandarískur leikari. **[[Chris Pine]], bandarískur leikari. * [[29. ágúst]] - [[David Desrosiers]], kanadískur bassaleikari ([[Simple Plan]]). * [[5. september]] **[[Marianna Madia]], ítalskur stjórnmálamaður. **[[Stefán Logi Magnússon]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[8. september]] - [[Kristian Kjelling]], norskur handknattleiksmaður. * [[12. september]] - [[Bjarni Fritzson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[15. september]] - [[Katrín Atladóttir]], íslensk badmintonkona. * [[16. september]] - [[Davíð Þorláksson]], íslenskur lögfræðingur. * [[20. september]] - [[Igor Vori]], króatískur handknattleiksmaður. * [[24. september]] - [[John Arne Riise]], norskur knattspyrnumaður. * [[25. september]] - [[Pawel Bartoszek]], íslenskur stærðfræðingur. * [[29. september]] - [[Zachary Levi]], bandarískur leikari. * [[4. október]] - [[Tomas Rosicky]], tékkneskur knattspyrnumaður. * [[11. október]] - [[Julie McNiven]], bandarísk leikkona. * [[17. október]] - [[Alberto Porro Carmona]], spænskur hljómsveitarstjóri. [[Mynd:Kim_Kardashian_6.jpg|thumb|right|Kim Kardashian]] * [[21. október]] - [[Kim Kardashian]], bandarísk athafnakona. * [[22. október]] - [[Helgi Hrafn Gunnarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[26. október]] - [[Cristian Chivu]], rúmenskur knattspyrnumaður. * [[28. október]] - [[Alan Smith]], enskur knattspyrnumaður. * [[12. nóvember]] - [[Ryan Gosling]], kanadískur leikari. * [[13. nóvember]] - [[Sverrir Bergmann Magnússon]] íslenskur söngvari og fjölmiðlamaður. * [[19. nóvember]] - [[Yipsi Moreno]], kúbverskur sleggjukastari. * [[29. nóvember]] - [[Hreiðar Levý Guðmundsson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[3. desember]] - [[Jenna Dewan]], bandarísk leikkona. * [[7. desember]] - [[John Terry]], enskur knattspyrnumaður. * [[13. desember]] - [[Agnieszka Włodarczyk]], pólsk leikkona. * [[18. desember]] - [[Christina Aguilera]], bandarísk söngkona. * [[19. desember]] - [[Jake Gyllenhaal]], bandarískur leikari. * [[28. desember]] - [[Vanessa Ferlito]], bandarísk leikkona. * [[30. desember]] - [[Eliza Dushku]], bandarísk leikkona. ==Dáin== * [[16. janúar]] - [[Jón Gíslason]], íslenskur þýðandi (f. [[1909]]). * [[16. febrúar]] - [[Erich Hückel]], þýskir eðlis- og enfafræðingur (f. [[1895]]). * [[19. febrúar]] - [[Bon Scott]], ástralskur söngvari rokksveitarinnar [[AC/DC]]. (f. [[1946]]). * [[17. mars]] - [[Boun Oum]], síðasti erfðaprins Champasak (f. [[1912]]). * [[31. mars]] - [[Jesse Owens]], bandarískur íþróttamaður (f. [[1913]]). * [[15. apríl]] - [[Jean-Paul Sartre]], franskur heimspekingur, rithöfundur og nóbelsverðlaunahafi (f. [[1905]]). [[Mynd:Alfred_Hitchcock_NYWTS.jpg|thumb|right|Alfred Hitchcock]] * [[29. apríl]] - [[Alfred Hitchcock]], bandarískur leikstjóri (f. [[1899]]). * [[4. maí]] - [[Josip Broz Tito]], forseti Júgóslavíu (f. 1892). * [[15. maí]] - [[Jóhann Hafstein]], íslenskur stjórnmálamaður og stofnandi Vöku, félags lýðræðissinnaðra stúdenta. * [[28. maí]] - [[Ian Curtis]], söngvari Joy Division (f. [[1956]]). * [[4. júní]] - [[Leopold Kielholz]], svissneskur knattspyrnumaður og þjálfari (f. 1911). * [[7. júní]] - [[Henry Miller]], bandarískur rithöfundur (f. [[1891]]). * [[24. júlí]] - [[Peter Sellers]], breskur leikari (f. [[1925]]). * [[25. júlí]] - [[Vladimír Vísotskí]], rússneskur söngvari (f. [[1938]]). * [[27. júlí]] - [[Múhameð Resa Pahlavi]] Íranskeisari (f. [[1919]]). * [[10. ágúst]] - [[Gareth Evans]], breskur heimspekingur (f. [[1946]]). * [[13. ágúst]] - [[Magnús Á. Árnason]], íslenskur listmálari (f. [[1894]]). * [[20. ágúst]] - [[Björgvin Sæmundsson]], íslenskur verkfræðingur (f. [[1930]]). * [[17. september]] - [[Anastasio Somoza Debayle]], forseti Níkaragva (f. [[1925]]). * [[25. september]] - [[John Bonham]], enskur trommuleikari (f. [[1948]]). * [[18. október]] - [[Pétur Hoffmann Salómonsson]], íslenskur sjómaður (f. [[1897]]). * [[20. október]] - [[Stefán Jóhann Stefánsson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1894]]). * [[9. nóvember]] - [[A. Paul Weber]], þýskur grafíklistamaður (f. [[1893]]). * [[8. desember]] - [[John Lennon]], breskur tónlistarmaður (f. [[1940]]). * [[16. desember]] - [[Ólafur Jónsson, ráðunautur]] (f. [[1895]]). * [[25. desember]] - [[Marcel Langiller]], franskur knattspyrnumaður (f. [[1908]]). * [[31. desember]] - [[Marshall McLuhan]], kanadískur bókmenntafræðingur (f. [[1911]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[James Watson Cronin]], [[Val Logsdon Fitch]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Paul Berg]], [[Walter Gilbert]], [[Frederick Sanger]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Baruj Benacerraf]], [[Jean Dausset]], [[George D. Snell]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Czeslaw Milosz]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Adolfo Pérez Esquivel]] * [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[Lawrence Klein]] == Heimildaskrá == {{commonscat}} [[Flokkur:1980]] ghshz6aw5q5e9xpkw5dbvfkgh9zgj3n 1967293 1967289 2026-06-11T14:27:17Z TKSnaevarr 53243 /* Erlendar Fréttir */ 1967293 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1980''' ('''MCMLXXX''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 80. ár 20. aldar og [[hlaupár]] sem hófst á þriðjudegi. == Innlendar Fréttir == === Janúar === * [[7. janúar]] – Jón D. Guðmundsson, vélstjóri um borð í [[Varðskipið Týr (1975)|varðskipinu Tý]], [[Morðið í varðskipinu Tý|myrðir tvo samstarfsfélaga sína]] að því virðist alveg upp úr þurru yfir morgunmatnum. Jón kastar sér því næst frá borði og finnst lík hans aldrei. Varðskipið var að fylgjast með loðnuveiði norðaustan við [[Kolbeinsey]] þegar atburðurinn gerðist.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3090936|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[9. janúar]] – Hlaup hefst í [[Skaftá]] í annað sinn á fimm mánuðum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3090988|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[10. janúar]] – Hópur ungs fólks efnir til [[Mótmæli|mótmælaaðgerða]] gegn [[Stríð Sovétmanna í Afganistan|innrás Sovétríkjanna í Afganistan]]. Mótmælin eru haldin fyrir framan [[sendiráð]] [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í [[Reykjavík]]. * [[14. janúar]] – [[Geir Hallgrímsson]] skilar umboði sínu til [[Stjórnarmyndunarumboð|stjórnarmyndunar]] og fær [[Svavar Gestsson]] það næsta dag. * [[15. janúar]] – ** [[Pétur J. Thorsteinsson (sendiherra)|Pétur Thorsteinsson]], sendiherra, og [[Guðlaugur Þorvaldsson]], fyrrum háskólarektor, lýsa báðir yfir að þeir hyggist gefa kost á sér í [[Forsetakjör á Íslandi 1980|forsetakosningu þessa árs]]. ** [[Réttarhöld]] hefjast í [[Guðmundar- og Geirfinnsmálið|Guðmundar- og Geirfinnsmálinu]] og standa vikum saman. * [[17. janúar]] – [[RARIK]] leggur fram nýja framkvæmdaáætlun til fimm ára þar sem gert er ráð fyrir styrkingu á rafdreifikerfum, framkvæmdum við byggðalínur og við [[Kröflustöð|Kröflu]] fyrir 69 milljarða.* [[18. janúar]] – Hitaveitan á [[Ísafjörður|Ísafirði]] er formlega tekin í notkun.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522498?iabr=on#page/n19/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[19. janúar]] – Röð óhappa herja á skipaflota [[Ísafjörður|Ísafjarðar]]. [[Skuttogari|Skuttogararnir]] Páll Pálsson og Erlingur rekast saman á miðunum, á sama tíma og skuttogarinn Bjartur fær á sig [[Brotsjór|brotsjó]]. Sama dag strandar skuttogarinn Hegranes við [[Skipeyri]], og litlu síðar strandar loðnuskipið Arnarnes á [[Ísafjarðarhöfn|Suðurtanga]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522498?iabr=on#page/n19/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[20. janúar]] – Saltfiskverkunarstöðin Bára á [[Suðureyri]] eyðilegst í eldi sem kemur upp þegar verið er að þíða leiðslu með gastæki.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522399?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[21. janúar]] – Íbúðarhús við Réttarstíg 3b á [[Eskifjörður|Eskifirði]] verður eldi að bráð árla morguns. Eigandi hússins nær naumlega að koma sér undan.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522428?iabr=on#page/n29/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[22. janúar]] – ** [[Reykjavík|Reykjavíkurborg]] kaupir [[Lög um lax- og silungsveiði|veiðiréttinn á laxi og silungi]] við [[Viðey]] á 12 milljón krónur.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522406?iabr=on#page/n7/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> ** [[Svavar Gestsson]] skilar umboði sínu til stjórnarmyndunar og útilokar þar með möguleika á [[Vinstristefna|vinstri stjórn]]. [[Benedikt Gröndal (f. 1924)|Benedikt Gröndal]], formaður [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokksins]], fær umboðið næst í hendur en það endist heldur stutt. * [[23. janúar]] – [[Frakkland|Frönsku]] teiknimyndaþættirnir [[Einu sinni var...|''Einu sinni var...'']] eru frumsýndir í [[Sjónvarpið|sjónvarpi]] á Íslandi. Þættirnir eru í sýningu með íslenskri talsetningu út bæði [[9. áratugurinn|9.]] og [[10. áratugurinn|10. áratug]] [[20. öldin|síðustu aldar]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091270?iabr=on#page/n21/mode/2up|title=Dagblaðið - 19. tölublað (23.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-19}}</ref> ** Fjöldi tilkynninga um [[Fljúgandi furðuhlutur|fljúgandi furðuhluti]] berast fjölmiðlum eftir að skrítið ljós birtist á himni yfir [[Höfuðborgarsvæðið|Reykjavík og nágrenni]] í 2-3 mínútur.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522552?iabr=on#page/n1/mode/2up|title=Morgunblaðið - 21. tölublað (26.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[25. janúar]] – ** Kvikmyndin ''[[Land og synir (kvikmynd)|Land og synir]]'', byggð á samnefndri bók eftir [[Indriði G. Þorsteinsson|Indriða G. Þorsteinsson]], er frumsýnd á Íslandi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091364?iabr=on#page/n11/mode/2up|title=Dagblaðið - 23. tölublað (28.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522530?iabr=on#page/n11/mode/2up|title=Morgunblaðið - 20. tölublað (25.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> ** Ferðaskrifstofa Akureyrar er stofnuð á [[Akureyri]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522680?iabr=on#page/n17/mode/2up|title=Morgunblaðið - 23. tölublað og Íþróttablað (29.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[2. janúar|27. janúar]] – [[Vestmannaeyjaflugvöllur|Ný flugstöð]] í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] er vígð og tekur við af gömlu eldhúsi sem hafði verið gert upp á [[Seinni heimsstyrjöldin|stríðsárunum]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522664?iabr=on#page/n1/mode/2up|title=Morgunblaðið - 23. tölublað og Íþróttablað (29.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[29. janúar]] – Afgreiðslubann er sett á [[Sovétríkin|sovéskar]] flugvélar vegna [[Stríð Sovétmanna í Afganistan|innrásarinnar í Afganistan]] og [[Andrej Sakharov|Sakharov málsins]]. * [[31. janúar]] – [[Fjármálaráðherra]] samþykkir reglugerð sem gerir ferðamönnum á leið til [[Ísland|Íslands]] kleift að [[Fríhöfn|taka með sér áfengi]] inn í landið á leiðinni heim frá útlöndum. [[Bjór#Bjórbannið|Sala á bjór]] er þó enn óheimil á Íslandi þar til 1. mars [[1989]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522782?iabr=on#page/n39/mode/2up|title=Morgunblaðið - 25. tölublað (31.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> === Febrúar === * [[1. febrúar]] – [[Gunnar Thoroddsen|Dr. Gunnar Thoroddsen]] tilkynnir að hann sé reiðubúinn til þess að reyna stjórnarmyndun. [[Sjálfstæðisflokkurinn|Samflokksmenn]] tóku ekki vel í hans tillögur að ríkisstjórnarsamstarfi. * [[2. febrúar]] – ** [[Vigdís Finnbogadóttir]], leikhússtjóri, ákveður að bjóða kost á sér í [[Forsetakjör á Íslandi 1980|forsetakjöri]] sem fara á fram tæplega 5 mánuðum seinna. Hún er fyrsta konan sem býður sig fram.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522858?iabr=on#page/n43/mode/2up|title=Morgunblaðið - 27. tölublað (02.02.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-27}}</ref> ** Tveir drengir, Oddur Ingvar Helgason (4. ára) og Ketill Axelsson (3. ára), drukkna eftir að hafa fallið niður um ís í [[Kópavogur|Kópavogsleirum]].<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523002?iabr=on#page/n31/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 30. tölublað (06.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026|bls=32}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523004?iabr=on#page/n1/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 31. tölublað (07.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026|bls=2}}</ref> ** [[Gunnar Thoroddsen|Dr. Gunnar Thoroddsen]] fær formlega umboð til [[Stjórnarmyndunarumboð|stjórnarmyndunar]]. * [[6. febrúar]] – ** Stórt [[snjóflóð]] fellur á veginn undir [[Ólafsvíkurenni]]. Ríkharður Hjörleifsson, veghefilsstjóri, sleppur naumlega þar sem hann er að ryðja veginn þegar flóðið fellur á hann.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523042?iabr=on#page/n39/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 31. tölublað (07.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026|bls=40}}</ref> *[[7. febrúar]] – [[Listaskáli alþýðu]] er vígður við hátíðlega athöfn að [[Grensásvegur|Grensásvegi]] 16. Listasafnið er í eigu verkalýðsfélaga [[ASÍ]], en það hafði fram að þessu verið til húsa á [[Laugavegur|Laugavegi]].<ref name=":1" /> * [[Mynd:Gunnarthoroddsen.JPG|alt=Andlitsmynd af Gunnari Thoroddsen, fyrrverandi ráðherra og þingmanni.|thumb|Gunnar Thoroddsen, 22. forsætisráðherra Íslands]][[8. febrúar]] – ** Sjálfstæðismaðurinn [[Gunnar Thoroddsen]] tekur við embætti forsætisráðherra af [[Benedikt Sigurðsson Gröndal|Benedikt Gröndal]]. [[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsens|Ríkisstjórn Gunnars]] er skipuð af ráðherrum úr röðum [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknar]], [[Alþýðubandalagið|Alþýðubandalagsins]] og [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]]. Þingflokkur Sjálfstæðisflokksins hafnar þó nýju ríkisstjórninni og skipar sér samhljóða í stjórnarandstöðu.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523122?iabr=on#page/n47/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 33. tölublað (09.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> ** Útvarpsráð samþykkir að beina því til [[Ríkissjónvarpið|sjónvarpsins]] að hefja fréttaþjónustu fyrir [[Heyrnarskerðing|heyrnarskerta]] þar sem helstu fréttir dagsins verða teknar saman í stuttum texta. * [[10. febrúar]] – ** Bæjarþing [[Reykjavík|Reykjavíkur]] kveður upp dóm þess efnis að einstæðir foreldrar skuli halda [[Fæðingar- og foreldraorlof á Íslandi|mæðra- eða feðralaunum]] þrátt fyrir óvígða sambúð, sem fellir úr gildi fyrri venjur [[Tryggingastofnun|Tryggingastofnunar]].<ref name=":3">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523123?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 34. tölublað (10.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> ** Mikil jarðskjálftahrina hefst á [[Krafla|Kröflusvæðinu]] sem fylgt er eftir af kvikuhlaupi í suðurátt og vægu landsigi.<ref name=":4">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523187?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 35. tölublað og Íþróttablað (12.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> * [[11. febrúar]] – ** Skráður er mesti dagsafli í sögu [[Loðna|loðnuveiða]] við landið þegar 33 skip tilkynna um rúmlega 23 þúsund lestir til Loðnunefndar. Þetta met verður ekki slegið næstu 10 árin.<ref name=":4" /> ** Tvær nýjar [[Fokker Friendship]]<nowiki/>-skrúfuþotur, keyptar frá [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]], bætast í flugflota [[Flugleiðir|Flugleiða]].<ref name=":4" /> * [[12. febrúar]] – [[Sjávarútvegsráðuneyti Íslands|Sjávarútvegsráðuneytið]] gefur út reglugerð um stöðvun [[Loðna|loðnuveiða]] til þess að vernda stofninn. * [[15. febrúar]] – Vélbáturinn ''Sævar KR 19'' strandar sunnan við syðri grjótvarnargarðinn í [[Sandgerði]]. Engan sakar en báturinn sekkur seinnipart sama dags. * [[23. febrúar]] – Dómur er kveðinn upp í [[Guðmundar- og Geirfinnsmálið|Guðmundar- og Geirfinnsmálinu]]. Þrátt fyrir að engin sönnunargögn hafi fundist sem bendla sakborningana við hvörfin eru sex einstaklingar dæmdir fyrir að verða mönnunum tveim að bana. [[Sævar Ciesielski]] hlýturi einn harðasta dóm í sögu Íslands er hann er dæmdur í lífstíðarfangelsi, en [[Hæstiréttur Íslands|Hæstiréttur]] mildar hann niður í 17 ára fangelsi. Kristján Viðar hlýtur 16 ára dóm, Tryggvi Rúnar 13 ár, Guðjón Skarphéðinsson 10 ár, Erla Bolladóttir 3 ár, og Albert Klahn 12 mánuði. 38 árum síðar kemur Hæstiréttur til með að [[Uppreist æru|sýkna]] alla sakborninga að undanskilinni Erlu, en þá höfðu bæði Sævar og Tryggvi þegar fallið frá. * [[25. febrúar]] – Mikið [[Óveður|ofsaveður]] gengur á [[Vestfirðir|Vestfirði]] með þeim afleiðingum að þrír rækjubátar farast: tveir frá [[Ísafjörður|Ísafirði]] og einn frá [[Bíldudalur|Bíldudal]]. Sex menn láta lífið. === Mars === * [[1. mars]] – [[Búnaðarfélag Íslands|Búnaðarþingi]] lýkur og [[Halldór Pálsson]], búnaðarmálastjóri, lætur af störfum eftir að hafa setið í því sæti síðan 1952. * [[3. mars]] – ** [[Norðurlandaráðsþing|Þing]] [[Norðurlandaráð|Norðurlandaráðs]] er haldið í [[Reykjavík]]. Þingið, sem haldið er í [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhúsinu]], dregur að m.a. [[ráðherra]] frá yfir 50 löndum. ** [[Sjávarútvegsráðherra Íslands|Sjávarútvegsráðherra]] ákveður að [[Loðna|loðnuskipin]] fái að velja á milli [[Þorskur|þorskveiða]] í net eða 2000 tonna [[Íslenska kvótakerfið|viðbótarloðnukvóta]]. * [[6. mars]] – Hin umdeilda [[Ártúnshöfði|Höfðabakkabrú]] er samþykkt í [[borgarstjórn Reykjavíkur]] á næturfundi. Hún verður þó ekki reist fyrr en [[1994|14 árum síðar]] og loks tekin í notkun haustið [[1995]]. * [[8. mars]] – [[Strætisvagnar Reykjavíkur|SVR]] tilkynnir fyrirhuguð kaup á ódýrum Ikarus [[Strætisvagn|strætisvögnum]] frá [[Ungverjaland|Ungverjalandi]] en dregur síðar í land í kjölfar deilna og skoðanaskipta í [[Fjölmiðill|fjölmiðlum]]. * [[9. mars]] – Nokkrum dögum eftir að fundarbjalla neðri deildar [[Alþingi|Alþingis]] hverfur sporlaust úr fundarsölum finnst hún í [[Hljómskálagarðurinn|Hljómskálagarðinum]]. * [[16. mars]] – Fjórða hrina [[Kröflueldar|Kröfluelda]] hefst með skammvinnu [[eldgos|eldgosi]] í [[Gjástykki]] í [[Mývatnssveit]], en því er að mestu lokið sólarhring síðar. * [[26. mars]] – Forystumenn [[Flugleiðir|Flugleiða]] og íslenskir ráðamenn ræða við yfirvöld í [[Lúxemborg]] og tekst að tryggja áframhaldandi Norður-Atlantshafsflug fram á haust [[1981]]. * [[29. mars]] – Sjávarafurðardeild [[SÍS]] og Samlag [[Skreið|skreiðarframleiðenda]] gera samning um sölu á [[Nígería|Nígeríuskreið]] fyrir 21 milljarð króna. === Apríl === === Maí === === Júní === * [[16. júní]] – [[Gufuneskirkjugarður]] er vígður. * [[17. júní]] – [[Bubbi Morthens]] gefur út sína fyrstu sólóplötu, ''[[Ísbjarnarblús]]''. * [[19. júní]] – Á aldarafmæli [[Jóhann Sigurjónsson|Jóhanns Sigurjónssonar]] er afhjúpaður [[minnisvarði]] um [[skáld]]ið á [[Laxamýri]] í [[Þingeyjarsýsla|Þingeyjarsýslu]]. * [[20. júní]] – Heimssöngvarinn [[Luciano Pavarotti]] kemur fram í [[Laugardalshöll]] á vegum Listahátíðar í Reykjavík og hlýtur góðar viðtökur. * [[21. júní]] – Kvikmyndin ''[[Óðal feðranna]]'' er frumsýnd á Íslandi. * [[29. júní]] – [[Vigdís Finnbogadóttir]] er kjörin forseti Íslands, fyrst allra kvenna í heiminum til að vera þjóðkjörin í embætti þjóðhöfðingja. === Júlí === * [[10. júlí]] – [[Greiðslukort]]aviðskipti hefjast á Íslandi þegar [[Kreditkort hf]] gefa út [[Eurocard|Eurocard-greiðslukort]]. Greiðslukort [[Visa]] koma ári síðar. === Ágúst === * [[1. ágúst]] – [[Vigdís Finnbogadóttir]] tekur formlega við embætti forseta [[Ísland]]s af [[Kristján Eldjárn|Kristjáni Eldjárn]]. * [[3. ágúst]] – [[Vigdís Finnbogadóttir]] opnar [[Safn Jóns Sigurðssonar]] á [[Hrafnseyri]] við Arnarfjörð. * [[17. ágúst]] – [[Hekla|Heklugos]] hefst og stendur aðeins í nokkra daga. Aftur hefst stutt [[eldgos|gos]] þann [[9. apríl]] [[1981]] og er það talið framhald þessa goss. * [[24. ágúst]] – Fyrstu alþjóðlegu [[rallkeppni]] á [[Ísland]]i lýkur eftir fimm daga keppni. * [[31. ágúst]] – Á [[Fljótsdalshérað]]i finnst mikill [[Miðhúsasilfrið|silfursjóður]] sem er talinn vera frá [[landnámsöld]]. Löngu síðar spinna upp miklar deilur um aldur sjóðsins. === September === * [[13. september]] – ** Norðvestur-hlíð [[Skessuhorn]]s er klifin í fyrsta sinn af tveim ungum mönnum. Hlíðin hafði fram til þessa verið talin ókleif. ** [[Samtök herstöðvaandstæðinga]] halda ''[[Rokk gegn her]]'' tónleika í [[Laugardalshöll]]. * [[19. september]] – [[Tónlistarskóli FÍH]] tekur til starfa í [[Reykjavík]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tonlistarskolifih.is/um-sk%C3%B3lann|title=Um skólann|website=Tónlistarskóli FÍH|language=en|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[29. september]] – Flugvél er flogið til Reykjavíkur frá [[Færeyjar|Færeyjum]] með mann standandi á þaki vélarinnar, en hann er að reyna að setja heimsmet. Flugið tekur sex klukkustundir. === Október === * [[6. október]] – Jarðstöðin [[Skyggnir]] er tekin í notkun, sem markar fyrsta skipti á Íslandi sem [[gervihnöttur|gervihnattasamband]] næst við útlönd. * [[18. október]] – Sjötta lota [[Kröflueldar|Kröfluelda]] hefst og stendur í fimm daga og er þetta jafnframt þriðja lotan á þessu ári. === Nóvember === * [[1. nóvember]] – [[Kraftlyftingar|Kraftlyftingarmaðurinn]] [[Skúli Óskarsson]] bætir heimsmetið í [[Réttstöðulyfta|réttstöðulyftu]] þegar hann lyftir 315,5 kg í 72 kg flokki. * [[27. nóvember]] – [[Utangarðsmenn]] gefa út sína fyrstu plötu, ''[[Geislavirkir]]''. === Desember === * [[7. desember]] – [[Golfklúbburinn Kjölur]] er stofnaður í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]]. * [[23. desember]] – [[Þorláksmessuganga|Friðarganga á Þorláksmessu]] er haldin í [[Reykjavík]] í fyrsta sinn. * [[25. desember]] – Fyrsti hluti sjónvarpsmyndarinnar ''[[Paradísarheimt]]ar'' eftir [[Halldór Laxness]] er frumsýndur. * [[30. desember]] – [[Patrick Gervasoni]], frönskum manni sem sagður er á [[flóttamaður|landflótta]], er vísað af landi brott eftir miklar deilur. == Erlendar Fréttir == === Janúar === * [[1. janúar]] – Eftir breytingar á [[Svíþjóð|sænsku]] ríkiserfðalögunum er [[Viktoría Svíaprinsessa|Viktoría]] krýnd krónprinsessa í stað [[Karl Filippus Svíaprins|yngri bróður síns]]. * [[3. janúar]] – Fréttir berast af meintu samsæri um að ráða [[Kurt Waldheim]], aðalritara [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]], af dögum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1521751|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[4. janúar]] – ** Bann á kornsölu til [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] er sett í gildi af [[Jimmy Carter]], forseta [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]], með stuðning [[Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|framkvæmdastjórn Evrópu]] að baki. ** [[Josip Broz Tito|Josip Tito]], forseti [[Júgóslavía|Júgóslavíu]], er lagður inn á sjúkrahús í [[Ljubljana]] vegna [[Blóðtappi|blóðtappa]] í fæti. Þrjóska Tito gagnvart því að láta taka af sér löppina átti eftir að draga á eftir sér dilk og leiða forsetann til dauða í Maí sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1521791|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[9. janúar]] – 63 uppreisnarmenn eru hálshöggnir vegna þátttöku sinnar í nóvember [[Innrásin í stóru moskuna í Mecca|innrásinni]] í [[Stóra moskan (Mekka)|stóru moskuna]] í [[Mekka]] árið áður. * [[10. janúar]] – Aðskilnaðarsinnar á [[Korsíka|Korsíku]] taka 15 manns í gíslingu. [[Mynd:Short_Benjamin_1980_Dortmund.jpg|thumb|right|Nigel Short á skákmóti í Dortmund 1980]] * [[11. janúar]] – [[Nigel Short]] er yngsti [[skák|skákmaðurinn]] til að hljóta titilinn alþjóðlegur skákmeistari (en. [[:en:FIDE_titles#International_Master_(IM)|International Master]]), aðeins 14 ára gamall, eftir sigur sinn á [[Alþjóðlega skákþingið í Hastings|Alþjóðlega skákþinginu í Hastings]]. * [[14. janúar]] – [[Indira Gandhi]], leiðtogi [[Kongressflokkurinn|Kongressflokksins]], snýr aftur til valda sem fimmti [[Forsætisráðherra Indlands|Forsætisráðherra]] [[Indland|Indlands]] eftir að flokkurinn vinnur stórsigur í [[Þingkosningar á Indlandi 1980|þingkosningum]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3090888?iabr=on#page/n7/mode/2up|title=Dagblaðið - 5. tölublað (07.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[15. janúar]] – [[William Heinesen]] er gerður að heiðursborgara í [[Þórshöfn (Færeyjum)|Þórshöfn]]. * [[16. janúar]] – [[Bítlarnir|Bítillinn]] fyrrverandi [[Paul McCartney]] er handtekinn við komu sína til [[Tókýó]] með 220 grömm af [[marijúana]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091122|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> [[File:Tjörnbroraset 1980. 18jan . (43) Star Clipper raserade Almöbron.JPG|thumb|Almö brúin í Svíþjóð eftir að MS Star Clipper sigldi á hana 18. janúar]] * [[18. janúar]] – Norska skipið [[MS Star Clipper|''MS Star Clipper'']] siglir á [[Almö brúin|Almö brúnna]] við eyjuna [[Tjörn (eyja)|Tjörn]] í þykkri þoku með þeim afleiðingum að stór hluti brúarinnar hrynur í sjóinn. Þegar það tekst loks að loka veginum hafa 8 manns látist við að aka fram af brúnni án vitneskju um áreksturinn og afleiðingar hans.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522444?iabr=on#page/n45/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[20. janúar]] – [[Jimmy Carter]] tilkynnir að Bandaríkin muni sniðganga [[Sumarólympíuleikarnir 1980|ólympíuleikana]] í [[Moskva|Moskvu]]. * [[21. janúar]] – ** Sænska skáldið [[Sara Lidman]] hlýtur [[Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs]], fyrst kvenna, fyrir verk sitt ''Vredens Barn''.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091225|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-19}}</ref> ** [[Iran Air flug 291]] með 120 farþega innanborðs hrapar í aðflugi að [[Mehrabad-flugvöllur|Mehrabad-flugvelli]] við [[Teheran]] vegna slæmra veðurskylirða. Allir farþegar farast ásamt öllum 8 áhafnarmeðlimum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522399?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[22. janúar]] – ** Sovéski nóbelsverðlaunahafinn [[Andrei Sakarov]] og kona hans, Yelena Bonner, eru handtekin í [[Moskva|Moskvu]] fyrir mótmæli Andrei gagnvart [[innrás Sovétmanna í Afganistan]]. Hann er í kjölfarið sviftur öllum orðum og viðurkenningum sem hann hefur hlotið vegna andsovésks áróðurs.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522447?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 18. tölublað (23.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> Hjónin eru send í útlegð til borgarinnar [[Gorky]], þar sem þau dvelja næstu 6 árin. ** Minnst 222 týna lífi sínu þegar áhorfendapallar hrynja við [[Nautaat|nautaatshring]] í borginni [[Sincalejo]] í [[Kólumbía|Kólumbíu]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522504?iabr=on#page/n25/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[23. janúar]] – Farþegarúta með 54 manns innanborðs, flest eldri borgarar, rennur til á ísilögðum vegi í [[Vestur-Þýskaland|Vestur-Þýskalandi]] og hafnar á hvolfi. 12 manns láta lífið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522492?iabr=on#page/n13/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[25. janúar]] – Fyrrum forseti [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]], [[Yun Po-Sun]], er dæmdur í tveggja ára fangelsi fyrir mótmælaaðgerðir sem hann stóð fyrir í desember [[1979]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091306?iabr=on#page/n5/mode/2up|title=Dagblaðið - 21. tölublað (25.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[26. janúar]] – [[Ísrael]] og [[Egyptaland]] taka upp stjórnmálasamband. * [[27. janúar]] – Sex [[Bandaríkin|bandarískum]] [[Sendiherra|diplómötum]] tókst að flýja [[Teheran]] með aðstoð [[Kanada|kanadíska]] sendiráðsins. Þetta tekst þeim með því að þykjast vera hluti af sendiráðinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522711?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 24. tölublað (30.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> Árið [[2012]] framleiðir [[Ben Affleck]] kvikmyndina [[Argo (kvikmynd)|Argo]] um þessa þrekraun ásamt því að leika eitt aðalhlutverkanna. * [[29. janúar]] – Árekstur tveggja skipa í mynni [[Tampaflói|Tampaflóa]] verður 23 manns að bana þegar [[akkeri]] [[Olíuskip|olíuskipsins]] ''Capricorn'' festist í [[Strandgæsluskip|strandgæsluskipinu]] ''Blackthorn'', með þeim afleiðingum að Blackthorn brotnar í tvennt. Þetta er fyrsta af tveimur mannskæðum slysum í flóanum þetta vor.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522724?iabr=on#page/n13/mode/2up|title=Morgunblaðið - 24. tölublað (30.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[31. janúar]] – ** [[Borgarastyrjöldin í Gvatemala]]: Lögregla ræðst inn í [[Spánn|spænska]] sendiráðið í [[Gvatemalaborg]], þar sem mótmælendur hafast við, [[bruni spænska sendiráðsins í Gvatemala|brenna það]] og myrða 36 manns. Spænski sendiherrann sleppur naumlega með því að skríða út um glugga. ** [[Júlíana Hollandsdrottning]] tilkynnir í sjónvarpsávarpi í Soestdijk-höllinni að hún muni leggja niður völd í lok apríl, og fela þau elstu dóttur sinni [[Beatrix Hollandsdrottning|Beatrix krónprinsessu]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522783|title=Tímarit.is|last=Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn|website=timarit.is|language=is|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302172312/https://timarit.is/page/1522783|archive-date=2023-03-02|access-date=2026-03-16|url-status=live}}</ref> ** [[Muhammad Ali]], fyrrverandi heimsmeistari í hnefaleikum, aflýsir Indlandsferð sinni og tilkynnir að [[Jimmy Carter]] Bandaríkjaforseti hafi beðið sig að fara í "viðkvæma sendiför" til Mið-austurlanda og Afríku í staðinn. === Febrúar === * [[1. febrúar]] – ** [[Spánn]] slítur stjórnmálasambandi við [[Gvatemala]] í kjölfar innrásarinnar í sendiráðið daginn áður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522815?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 27. tölublað (02.02.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> ** Landstjórn [[Grænland|Grænlands]] fer fram á við [[Danmörk|dönsku]] ríkisstjórnina að [[Fiskveiðilögsaga|fiskveiðitakmörkin]] verði færð út í 200 sjómílur umhverfis alla eyjuna.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522815?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 27. tölublað (02.02.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> ** Æstur múgur gerir árás á sendiráð [[Frakkland|Frakklands]] í [[Trípólí]], höfuðborg [[Líbía|Líbíu]]. Allir starfsmenn sendiráðsins sleppa ómeiddir, en múgurinn gjöreyðileggur allt sem hönd á festir í byggingunni.<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1522923?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 29. tölublað og Íþróttablað (05.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026}}</ref> *[[2. febrúar]] – [[Joseph Fontanet]], fyrrum ráðherra [[Frakkland|Frakklands]] í ríkisstjórnum [[Charles de Gaulle]] og [[Georges Pompidou]], lætur lífið af sárum sem hann hlaut þegar vopnaðir menn skutu hann tveimur dögum fyrr.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1522859?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 28. tölublað (03.02.1980) - Tímarit.is|útgefandi=tímarit.is|mánuður=|ár=|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026}}</ref> * [[4. febrúar]] – [[Ruhollah Khomeini]], æðstiklerkur [[Íran|Írans]], skipar [[Abolhassan Banisadr]] í stöðu fyrsta forseta landsins eftir að íranska keisaradæmið var leyst upp í [[Íranska byltingin|írönsku byltingunni 1979]].<ref name=":0" /> * [[5. febrúar]] – Hópur vinstri sinna nær [[Spánn|spænska]] sendiráðinu í [[San Salvador]] á sitt vald og tekur 6 gísla, þ.á.m. spænska sendiherrann. Aðeins eru 6 dagar liðnir síðan svipuð innrás í [[Gvatemala]] endaði í hörmung.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1522971?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 30. tölublað (06.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026}}</ref> * [[7. febrúar]] – ** Stjórnvöld í [[Afganistan]] fallast á að leyfa sendinefnd Alþjóðaráðs [[Rauði krossinn|Rauða krossins]] að vitja pólitískra fanga í fangelsum landsins.<ref name=":1">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523043?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 32. tölublað (08.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> ** Norska leikkonan [[Liv Ullmann]] heimsækir flóttamannabúðir [[Kambódía|Kambódíumanna]] við landamæri [[Taíland|Taílands]] á meðan ástandið í landinu versnar, bæði vegna átaka og vatnsskorts.<ref name=":1" /> ** Blaðamaðurinn [[Duncan Campbell]] opinberar umfangsmiklar [[Njósnir|símahleranir]] [[Breska leyniþjónustan|bresku leyniþjónustunnar]] á sendiráðum í [[Lundúnaborg]], þar á meðal bandaríska sendiráðinu, undir dulnefninu „Tinkerbell“. [[Margaret Thatcher]], forsætisráðherra [[Bretland|Bretlands]], neitar því og segir slíkum aðgerðum einungis beint gegn glæpamönnum og hryðjuverkamönnum.<ref name=":1" /> * [[8. febrúar]] – ** Minnst átta manns falla í miklum átökum í [[Líbanon]] í kjölfar ákvörðunar [[Sýrland|Sýrlendinga]] um að draga friðargæslusveitir sínar frá [[Beirút]].<ref name=":2" /> ** Forsetaframbjóðandi [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]], [[Ronald Reagan]], sakar [[Jimmy Carter]] um að leyna frá almenningi upplýsingum um meintan undirbúning [[Kúba|Kúbu]] til að ráðast á [[Óman]] sem stuðning við stríðs [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í [[Persaflói|Persaflóa]].<ref name=":2" /> ** Neyðarástand skapast í mörgum borgum í [[Vestur-Þýskaland|Vestur-Þýskalandi]] þegar fljótin [[Rín]] og [[Mósel]] flæða yfir bakka sína vegna mikilla hlýinda og þíðu.<ref name=":2" /> * [[11. febrúar]] – ** [[Jimmy Carter]] forseti sigrar [[Edward Kennedy]] í forkosningum [[Demókrataflokkurinn|demókrata]] í [[Maine]] með 45% atkvæða gegn 39%.<ref name=":4" /> ** [[Robert Mugabe]], skæruliðaleiðtogi í [[Ródesía|Ródesíu]], sleppur naumlega þegar fjarstýrð sprengja springur við bifreið hans nærri [[Masvingo-borg|Viktoríuvirki]].<ref name=":4" /> ** [[Bretland|Bresk]] yfirvöld loka [[Kjarnorkuver|kjarnorkuveri]] í [[Essex|Essex-sýslu]] vegna sprungna sem fundust í kjarnaofni.<ref name=":4" /> * [[12. febrúar]] – [[Ítalía|Ítalski]] lögfræðingurinn [[Vittorio Bachelet]] er myrtur af meðlimum [[Brigate Rosse]] í [[Róm]]. [[Mynd:Nordic_skiing_at_the_1980_Winter_Olympics.jpg|thumb|right|Keppni í norrænum greinum á Vetrarólympíuleikunum 1980]] * [[13. febrúar]] – [[Vetrarólympíuleikarnir 1980]] hefjast í [[Lake Placid]] í [[New York-fylki]]. * [[23. febrúar]] – Æðstiklerkur Írans, [[Ruhollah Khomeini]], segir að þingið muni ákveða örlög bandarísku gíslanna í Teheran. * [[25. febrúar]] – Herinn í [[Súrínam]] fremur valdarán og steypir stjórn [[Henck Arron]] af stóli. * [[27. febrúar]] – Skæruliðar [[M-19]] hertaka sendiráð [[Dóminíska lýðveldið|Dóminíska lýðveldisins]] í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. === Mars === * [[3. mars]] – [[Pierre Trudeau]] verður forsætisráðherra [[Kanada]]. * [[4. mars]] – [[Robert Mugabe]] er kjörinn forsætisráðherra [[Simbabve]]. * [[6. mars]] – [[Marguerite Yourcenar]] er fyrst kvenna til að fá inngöngu í [[Franska akademían|frönsku akademíuna]]. * [[8. mars]] – Fyrsta rokkhátíðin í [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] hefst í [[Tbilisi]]. * [[14. mars]] – [[LOT flug 7]] ferst á [[Varsjárflugvöllur|Varsjárflugvelli]]. 87 láta lífið, þar á meðal fjórtán manna hnefaleikalið frá Bandaríkjunum. * [[22. mars]] – [[Dýravelferð]]arsamtökin [[PETA]] eru stofnuð í Bandaríkjunum. * [[25. mars]] – Erkibiskupinn [[Óscar Romero]] er skotinn til bana af byssumönnum á meðan hann syngur í messu í [[San Salvador]]. * [[27. mars]] – [[Noregur|Norski]] olíuborpallurinn [[Alexander L. Kielland (olíuborpallur)|Alexander L. Kielland]] brotnar og sekkur í [[Norðursjór|Norðursjó]]. 123 af 212 manna áhöfn borpallsins farast í [[Hamfarir|hamförunum]]. * [[28. mars]] – Grafhvelfing frá fyrstu öld er uppgötvuð í úthverfi [[Jerúsalem]]. Inní hinni svokölluðu [[Talpiot-gröfin|Talpiot-gröf]] finnast gripir sem virðast tengjast [[Jesús|Jesú Krist]]. === Apríl === * [[2. apríl]] – [[St. Pauls-uppþotin]] hefjast í [[Bristol]]. * [[7. apríl]] – [[Bandaríkin]] slíta formlega stjórnmálasambandi við [[Íran]]. * [[12. apríl]] – [[Samuel Kanyon Doe]] fremur valdarán í [[Líbería|Líberíu]]. * [[14. apríl]] – Fyrsta hljómplata [[Iron Maiden]], ''[[Iron Maiden (hljómplata)|Iron Maiden]]'', kemur út í [[Bretland]]i. * [[18. apríl]] – [[Simbabve]] fær sjálfstæði sitt frá [[Bretland|Bretlandi]] viðurkennt að fullu. * [[19. apríl]] – Írski söngvarinn [[Johnny Logan]] sigrar [[25. Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] fyrir hönd [[Írland|Írlands]] með laginu [[What's Another Year|''What's Another Year'']]. Eftir að [[Ísrael]], sigurvegarar [[24. Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva|24. Söngvakeppninnar]], dró sig úr keppni er ákveðið að halda hana í [[Haag]]. * [[24. apríl]] – [[Eagle Claw-aðgerðin]]: Bandaríkjaher reynir að frelsa 52 bandaríska gísla, sem eru í haldi í [[Teheran]], höfuðborg [[Íran]]s. Leiðangurinn mistekst og engum gíslum er bjargað, en átta bandarískir hermenn láta lífið. * [[25. apríl]] – [[Dan-Air flug 1008]] frá [[Manchester]] ferst í hlíðum [[La Esperanza fjall|La Esperanza fjallsins]] á [[Tenerífe]]. Allir um borð, alls 138 farþegar og 8 áhafnarmeðlimir, farast í slysinu. * [[28. apríl]] – Fyrsti leikurinn í [[Game & Watch]] leikjaseríu [[Nintendo]], ''[[Ball (tölvuleikur)|Ball]]'', er gefinn út. * [[30. apríl]] – [[Beatrix Hollandsdrottning|Beatrix Wilhelmina Armgard]] tekur við krúnunni sem [[Listi yfir þjóðhöfðingja Hollands|drottning Hollands]] af móður sinni [[Júlíana Hollandsdrottning|Júlíönu]]. Beatrix ríkir yfir [[Holland|Hollandi]] alls í 33 ár, eða þar til hún eftirlætur [[Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur|syni sínum]] krúnuna árið 2013. === Maí === * [[1. maí]] – Bandaríska [[Körfuknattleikur|körfuknattleiksliðið]] [[Dallas Mavericks]] er stofnað í [[Dallas]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nba.com/news/history-this-date-in-nba-may|title=This Date in the NBA: May {{!}} NBA.com|website=NBA|language=en|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[5. maí]] - [[Umsátrið um íranska sendiráðið|Umsátrinu um íranska sendiráðið]] í Lundúnum sem staðið hafði í 6 daga, lauk. Sex vopnaðir menn, [[íran]]skir arabar sem börðust fyrir sjálfstæði Khuzestan-héraðsins í Íran, tóku 26 manns í gíslingu. Breskir sérsveitarmenn drápu alla gíslatökumenn nema einn. Tveir gíslar létust. * [[9. maí]] – [[Líbería|Líberíska]] flutningaskipið ''[[Summit Venture|MV Summit Venture]]'' siglir á [[Sunshine Skyway brúin|Sunshine Skyway brúnna]] með þeim afleiðingum að hluti brúarinnar hrynur. Alls láta 35 manns lífið í slysinu þegar bílar þeirra, þar á meðal [[Greyhound rúta|Greyhound]] rúta, hrapa ofan í [[Tampaflói|Tampaflóa]]. * [[17. maí]] – [[Innanlandsófriðurinn í Perú|Innanlandsófriður]] hefst í [[Perú]] þegar meðlimir [[Skínandi stígur|Skínandi stígs hryðjuverkasamtakanna]] gera árás í kjörklefa í [[Ayacucho]]. [[Mynd:Mount_St._Helens_05-18-1980.jpg|thumb|right|Eldgosið í St Helens]] * [[18. maí]] – [[Mount St. Helens|St. Helens eldfjallið]] gýs í [[Washington (fylki)|Washington fylki]] með þeim afleiðingum að norðurhlíð fjallsins hrynur og hæð fjallsins lækkar um tæplega 500 metra. 57 manns tapa lífi sínu í [[Gusthlaup|gusthlaupinu]] sem fylgir og tjónið er metið á 3 milljarða [[Bandaríkjadalur|bandaríkjadala]]. * [[21. maí]] – Önnur kvikmyndin í fyrsta ''[[Stjörnustríð|Stjörnustríðs]]'' þríleiknum, [[Star Wars: The Empire Strikes Back|''The Empire Strikes Back'']], er frumsýnd. * [[22. maí]] – Tölvuleikurinn um ''[[Pac-Man]]'' er gefinn út í [[Japan]]. * [[23. maí]] – Kvikmyndin ''[[The Shining (kvikmynd)|The Shining]]'', byggð á skáldsögu [[Stephen King]] með [[The Shining (bók)|sama nafni]], er frumsýnd. * [[26. maí]] – Áhangendur [[farmtrú]]ar ráðast á stjórnarsetur á eyjunni [[Tanna]] á [[Vanúatú]]. === Júní === * [[13. júní]] – Ítalski bankamaðurinn [[Michele Sindona]] er handtekinn í [[New York-borg]] vegna gjaldþrots [[Franklin National Bank|Franklin landsbankans]]. * [[23. júní]] – [[Tim Berners-Lee]] hefur vinnu að kerfinu [[ENQUIRE]], sem er fyrirrennari [[Veraldarvefurinn|veraldarvefsins]]. * [[25. júní]] – [[Múslimska bræðralagið]] gerir misheppnaða tilraun til að ráða forseta [[Sýrland|Sýrlands]], [[Hafez al-Assad]], af dögum. * [[27. júní]] – [[Aerolinee Itavia flug 870]] hrapar í [[Tyrrenahaf]] á milli [[Ítalía|ítölsku]] eyjanna [[Ustica|Ústiku]] og [[Ponsa (eyja)|Ponsu]]. Örlög flugvélarinnar, sem var á leiðinni frá [[Bologna|Bolóna]] til [[Palermo|Palermó]], eru enn í dag óskýr og margar samsæriskenningar sprottið upp frá atburðinum. Allir um borð (77 farþegar og 4 áhafnarmeðlimir) létu lífið í slysinu, sem er gjarnan þekkt á Ítalíu sem ''blóðbaðið við Ústiku''. === Júlí === * [[11. júlí]] – [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1980|Evrópukeppnin í knattspyrnu]] hefst á Ítalíu. Keppnin er haldin í fyrsta skipti með nýju móti þar sem átta lið keppa í úrslitum í stað fjögurra. * [[15. júlí]] – [[Dansk Sojakagefabrik]] á [[Íslandsbryggja|Íslandsbryggju]] í [[Kaupmannahöfn]] springur í loft upp. * [[16. júlí]] – [[Ronald Reagan]] er útnefndur [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1980|forsetaefni]] [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. * [[17. júlí]] – [[Saddam Hussein]] er valinn forseti [[Írak]]. [[Mynd:RIAN_archive_487026_Opening_ceremony_of_the_1980_Olympiad.jpg|thumb|right|Frá opnunarhátíð ólympíuleikanna í Moskvu.]] * [[19. júlí]] – [[Sumarólympíuleikarnir 1980|Sumarólympíuleikarnir]] eru settir í [[Moskva|Moskvu]]. * [[25. júlí]] – Hljómplata [[AC/DC]], ''[[Back In Black]]'', er gefin út. * [[30. júlí]] – ** [[Vanúatú]] hlýtur sjálfstæði síðust af [[Franska nýlenduveldið|nýlendum Frakka]]. ** [[Jerúsalemlögin]] eru samþykkt af [[Ísraelska þingið|ísraelska þinginu]]. * [[31. júlí]] – [[Lars Vilks]] hefur að reisa útilistaverkið [[Nimis]] á [[Skánn|Skáni]]. === Ágúst === [[Mynd:Stragedibologna-2.jpg|thumb|right|Lestarstöðin í Bologna eftir sprenginguna.]] * [[2. ágúst]] – [[Blóðbaðið í Bologna]]: Sprengja springur á járnbrautarstöðinni í [[Bologna]] á [[Ítalía|Ítalíu]]. 85 manns farast og yfir 200 særast. * [[7. ágúst]] – [[Pólland|Pólskir]] hafnarverkamenn hefja röð verkfalla í slippnum í [[Gdansk]] undir forystu [[Lech Wałęsa]]. * [[19. ágúst]] – Yfir 300 manns láta lífið eftir að eldur kviknar í [[Saudia flug 163|Saudia flugi 163]] á leið frá [[Karachi|Karatsí]] til [[Jeddah|Jedda]]. Þrátt fyrir að áhöfninni tekst að nauðlenda á flugvellinum í [[Riyadh|Ríad]] deyja allir um borð úr reykeitrun áður en hægt er að rýma flugvélina. Óljóst er hvers vegna vélin er ekki rýmd, en 23 mínútum eftir að vélin lendir blossar skyndilega upp gríðarmikill eldur sem dreifir úr sér um alla vélina á augabragði. * [[25. ágúst]] – [[Microsoft]] kynnir sína útgáfu af [[Unix]] stýrikerfinu, [[Xenix]]. * [[31. ágúst]] – Pólska stjórnin gefur eftir og heimilar stofnun [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstöðu]], fyrstu frjálsu verkalýðssamtakanna í [[Sovétblokkin]]ni. === September === * [[5. september]] – [[Gotthardgöngin]] eru opnuð í Sviss. * [[12. september]] – Herinn tekur völdin í [[Tyrkland]]i undir forystu [[Kenan Evren]]. * [[17. september]] – ** Pólska verkalýðsfélagið [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstaða]] er stofnað í [[Gdańsk]]. ** Fyrrum forseti Níkaragva, [[Anastasio Somoza Debayle]], er myrtur í útlegð í Paragvæ. * [[22. september]] – [[Írak]] ræðst á [[Íran]] og hefur þar með [[Stríð Íraks og Írans|8 ára stríð]]. * [[26. september]] – Þrettán látast og yfir 200 særast í [[Októberfesthryðjuverkaárásin]]ni í München. * [[30. september]] – [[Digital Equipment Corporation]], [[Intel]] og [[Xerox]] gefa út DIX-staðalinn fyrir [[Ethernet|íðnet]]-tengingar. === Október === * [[10. október]] – ** Yfir 2.600 manns láta lífið í [[Alsír]] þegar jarðskjálfti leggur bæinn [[El Asnam]] í rúst. Hann er síðar endurbyggður sem [[Chlef]]. ** [[Margaret Thatcher]] heldur fræga ræðu þar sem hún klykkir út með orðunum „The lady is not for turning“. * [[11. október]] – [[FMLN]] samtökin eru stofnuð í [[El Salvador]]. * [[14. október]] – Þúsundir starfsmanna ítalska bílaframleiðandans [[FIAT]] fara í kröfugöngu gegn mánaðalangri vinnustöðvun verkalýðsfélaganna, sem láta undan og samþykkja samninga sem koma fyrirtækinu vel. * [[23. október]] – Forsætisráðherra Sovétríkjanna, [[Aleksej Kosygin]] segir af sér og [[Nikolaj Tikonov]] tekur við. === Nóvember === [[Mynd:Reagan_1980_campaign.jpg|thumb|right|Ronald og Nancy Reagan í kosningabaráttunni í Bandaríkjunum.]] * [[4. nóvember]] – [[Ronald Reagan]] sigrar [[Jimmy Carter]] í forsetakosningum í Bandaríkjunum. * [[12. nóvember]] – Geimkönnunarfarið [[Voyager 1]] kemst næst [[Satúrnus (pláneta)|Satúrnusi]]. * [[20. nóvember]] – Réttarhöld yfir [[fjórmenningagengið|fjórmenningagenginu]] hefjast í [[Kína]]. * [[21. nóvember]] – 85 látast í eldsvoða í [[MGM Grand Hotel and Casino]] í [[Las Vegas]]. * [[23. nóvember]] – Nær 3.000 manns látast og 300.000 missa heimili sín í [[Irpiníujarðskjálftinn|Irpiníujarðskjálftanum]] á Ítalíu. === Desember === * [[2. desember]] – Bandaríski trúboðinn [[Jean Donovan]] og þrjár nunnur eru myrt af dauðasveitum hersins í [[El Salvador]]. * [[4. desember]] – Hljómsveitin [[Led Zeppelin]] sendir frá sér fréttatilkynningu um upplausn sveitarinnar eftir andlát trommara sveitarinnar, [[John Bonham]]. * [[8. desember]] – [[John Lennon]] er skotinn til bana af [[Mark David Chapman]] fyrir utan heimili sitt í [[New York-borg]]. * [[16. desember]] – [[Samtök olíuútflutningsríkja]] ákveða að hækka olíuverð um 10%. ==Fædd== * [[4. janúar]] - [[Greg Cipes]], bandarískur leikari. * [[8. janúar]] - [[Rachel Nichols]], bandarísk leikkona. * [[9. janúar]] - [[Sergio García]], spænskur kylfingur. * [[18. janúar]] - [[Jason Segel]], bandarískur leikari. * [[25. janúar]] - [[Xavi]], spænskur knattspyrnumaður. * [[28. janúar]] - [[Nick Carter]], bandarískur söngvari ([[Backstreet Boys]]). * [[29. janúar]] **[[Óttar M. Norðfjörð]], íslenskur rithöfundur. **[[Ingimundur Ingimundarson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[12. febrúar]] [[Mynd:Christina_Ricci_by_David_Shankbone.jpg|thumb|right|Christina Ricci]] **[[Christina Ricci]], bandarísk leikkona. **[[Sarah Lancaster]], bandarísk leikkona. **[[Juan Carlos Ferrero]], spænskur tennisleikari. * [[27. febrúar]] - [[Chelsea Clinton]], dóttir Bill Clinton Bandaríkjaforseta. * [[28. febrúar]] - [[Christian Poulsen]], danskur knattspyrnumaður. * [[1. mars]] - [[Djimi Traoré]], knattspyrnumaður frá Malí. * [[7. mars]] **[[Laura Prepon]], bandarísk leikkona. **[[Murat Boz]], tyrkneskur söngvari. * [[9. mars]] - [[Matthew Gray Gubler]], bandarískur leikari. * [[11. mars]] - [[Úlfar Linnet]], íslenskur skemmtikraftur. * [[13. mars]] - [[Sara Bergmark Elfgren]], sænskur rithöfundur. * [[15. mars]] - [[Stefán Gíslason]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[21. mars]] - [[Ronaldinho]], brasilískur knattspyrnumaður. * [[26. mars]] - [[Pascal Hens]], þýskur handknattleiksmaður. * [[24. apríl]] - [[Reagan Gomez-Preston]], bandarísk leikkona. [[Mynd:Channing_Tatum_TIFF,_2011.jpg|thumb|right|Channing Tatum]] * [[26. apríl]] - [[Channing Tatum]], bandarískur leikari. * [[29. apríl]] **[[Nicole Steinwedell]], bandarísk leikkona. **[[Bre Blair]], kanadísk leikkona. * [[11. maí]] - [[Björgólfur Hideaki Takefusa]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[13. maí]] - [[Egill Einarsson]], íslenskur fjölmiðlamaður. * [[19. maí]] - [[Sara Riel]], íslensk myndlistarkona. * [[22. maí]] - [[Róbert Gunnarsson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[30. maí]] - [[Steven Gerrard]], enskur knattspyrnumaður. * [[10. júní]] - [[Gísli Freyr Valdórsson]], íslenskur stjórnmálafræðingur. * [[13. júní]] - [[Darius Vassell]], enskur knattspyrnumaður. * [[15. júní]] - [[Iker Romero]], spænskur handknattleiksmaður. * [[17. júní]] - [[Venus Williams]], bandarískur tennisleikari. * [[19. júní]] - [[Lauren Lee Smith]], kanadísk leikkona. * [[20. júní]] - [[Vignir Svavarsson]], íslenskur handknattleiksmaður. [[Mynd:Alexander_Petersson_03.jpg|thumb|right|Alexander Petersson]] * [[2. júlí]] - [[Alexander Petersson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[3. júlí]] - [[Olivia Munn]], bandarísk leikkona. * [[8. júlí]] **[[Robbie Keane]], írskur knattspyrnumaður. **[[Auðunn Blöndal]], íslenskur dagskrárgerðarmaður. * [[10. júlí]] - [[Jessica Simpson]], bandarísk söngkona. * [[18. júlí]] - [[Kristen Bell]], bandarísk leikkona. * [[20. júlí]] **[[Sturla Ásgeirsson]], íslenskur handknattleiksmaður. **[[Gisele Bündchen]], brasilísk fyrirsæta. * [[29. júlí]] - [[Rachel Miner]], bandarísk leikkona. * [[22. ágúst]] - [[Aya Sumika]], bandarísk leikkona. * [[26. ágúst]] **[[Macaulay Culkin]], bandarískur leikari. **[[Chris Pine]], bandarískur leikari. * [[29. ágúst]] - [[David Desrosiers]], kanadískur bassaleikari ([[Simple Plan]]). * [[5. september]] **[[Marianna Madia]], ítalskur stjórnmálamaður. **[[Stefán Logi Magnússon]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[8. september]] - [[Kristian Kjelling]], norskur handknattleiksmaður. * [[12. september]] - [[Bjarni Fritzson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[15. september]] - [[Katrín Atladóttir]], íslensk badmintonkona. * [[16. september]] - [[Davíð Þorláksson]], íslenskur lögfræðingur. * [[20. september]] - [[Igor Vori]], króatískur handknattleiksmaður. * [[24. september]] - [[John Arne Riise]], norskur knattspyrnumaður. * [[25. september]] - [[Pawel Bartoszek]], íslenskur stærðfræðingur. * [[29. september]] - [[Zachary Levi]], bandarískur leikari. * [[4. október]] - [[Tomas Rosicky]], tékkneskur knattspyrnumaður. * [[11. október]] - [[Julie McNiven]], bandarísk leikkona. * [[17. október]] - [[Alberto Porro Carmona]], spænskur hljómsveitarstjóri. [[Mynd:Kim_Kardashian_6.jpg|thumb|right|Kim Kardashian]] * [[21. október]] - [[Kim Kardashian]], bandarísk athafnakona. * [[22. október]] - [[Helgi Hrafn Gunnarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[26. október]] - [[Cristian Chivu]], rúmenskur knattspyrnumaður. * [[28. október]] - [[Alan Smith]], enskur knattspyrnumaður. * [[12. nóvember]] - [[Ryan Gosling]], kanadískur leikari. * [[13. nóvember]] - [[Sverrir Bergmann Magnússon]] íslenskur söngvari og fjölmiðlamaður. * [[19. nóvember]] - [[Yipsi Moreno]], kúbverskur sleggjukastari. * [[29. nóvember]] - [[Hreiðar Levý Guðmundsson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[3. desember]] - [[Jenna Dewan]], bandarísk leikkona. * [[7. desember]] - [[John Terry]], enskur knattspyrnumaður. * [[13. desember]] - [[Agnieszka Włodarczyk]], pólsk leikkona. * [[18. desember]] - [[Christina Aguilera]], bandarísk söngkona. * [[19. desember]] - [[Jake Gyllenhaal]], bandarískur leikari. * [[28. desember]] - [[Vanessa Ferlito]], bandarísk leikkona. * [[30. desember]] - [[Eliza Dushku]], bandarísk leikkona. ==Dáin== * [[16. janúar]] - [[Jón Gíslason]], íslenskur þýðandi (f. [[1909]]). * [[16. febrúar]] - [[Erich Hückel]], þýskir eðlis- og enfafræðingur (f. [[1895]]). * [[19. febrúar]] - [[Bon Scott]], ástralskur söngvari rokksveitarinnar [[AC/DC]]. (f. [[1946]]). * [[17. mars]] - [[Boun Oum]], síðasti erfðaprins Champasak (f. [[1912]]). * [[31. mars]] - [[Jesse Owens]], bandarískur íþróttamaður (f. [[1913]]). * [[15. apríl]] - [[Jean-Paul Sartre]], franskur heimspekingur, rithöfundur og nóbelsverðlaunahafi (f. [[1905]]). [[Mynd:Alfred_Hitchcock_NYWTS.jpg|thumb|right|Alfred Hitchcock]] * [[29. apríl]] - [[Alfred Hitchcock]], bandarískur leikstjóri (f. [[1899]]). * [[4. maí]] - [[Josip Broz Tito]], forseti Júgóslavíu (f. 1892). * [[15. maí]] - [[Jóhann Hafstein]], íslenskur stjórnmálamaður og stofnandi Vöku, félags lýðræðissinnaðra stúdenta. * [[28. maí]] - [[Ian Curtis]], söngvari Joy Division (f. [[1956]]). * [[4. júní]] - [[Leopold Kielholz]], svissneskur knattspyrnumaður og þjálfari (f. 1911). * [[7. júní]] - [[Henry Miller]], bandarískur rithöfundur (f. [[1891]]). * [[24. júlí]] - [[Peter Sellers]], breskur leikari (f. [[1925]]). * [[25. júlí]] - [[Vladimír Vísotskí]], rússneskur söngvari (f. [[1938]]). * [[27. júlí]] - [[Múhameð Resa Pahlavi]] Íranskeisari (f. [[1919]]). * [[10. ágúst]] - [[Gareth Evans]], breskur heimspekingur (f. [[1946]]). * [[13. ágúst]] - [[Magnús Á. Árnason]], íslenskur listmálari (f. [[1894]]). * [[20. ágúst]] - [[Björgvin Sæmundsson]], íslenskur verkfræðingur (f. [[1930]]). * [[17. september]] - [[Anastasio Somoza Debayle]], forseti Níkaragva (f. [[1925]]). * [[25. september]] - [[John Bonham]], enskur trommuleikari (f. [[1948]]). * [[18. október]] - [[Pétur Hoffmann Salómonsson]], íslenskur sjómaður (f. [[1897]]). * [[20. október]] - [[Stefán Jóhann Stefánsson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1894]]). * [[9. nóvember]] - [[A. Paul Weber]], þýskur grafíklistamaður (f. [[1893]]). * [[8. desember]] - [[John Lennon]], breskur tónlistarmaður (f. [[1940]]). * [[16. desember]] - [[Ólafur Jónsson, ráðunautur]] (f. [[1895]]). * [[25. desember]] - [[Marcel Langiller]], franskur knattspyrnumaður (f. [[1908]]). * [[31. desember]] - [[Marshall McLuhan]], kanadískur bókmenntafræðingur (f. [[1911]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[James Watson Cronin]], [[Val Logsdon Fitch]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Paul Berg]], [[Walter Gilbert]], [[Frederick Sanger]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Baruj Benacerraf]], [[Jean Dausset]], [[George D. Snell]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Czeslaw Milosz]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Adolfo Pérez Esquivel]] * [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[Lawrence Klein]] == Heimildaskrá == {{commonscat}} [[Flokkur:1980]] ekdgq51f9kjwdojl7plujqmniciav66 0 1596 1967285 1963187 2026-06-11T13:03:25Z Akigka 183 /* Október */ 1967285 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1962''' (MCMLXII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 62. [[ár]] 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[mánudagur|mánudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. == Atburðir == === Janúar === [[Mynd:Overzicht_van_de_ravage,_Bestanddeelnr_913-3801.jpg|thumb|right|Lestarslysið í Harmelen.]] * [[1. janúar]] - [[Samóa|Vestur-Samóa]] fékk sjálfstæði frá [[Nýja-Sjáland]]i. * [[3. janúar]] ** Tilkynnt var opinberlega um bandarísku [[Gemini-geimferðaáætlunin]]a. ** [[Jóhannes 23.]] páfi bannfærði [[Fidel Castro]] leiðtoga Kúbu. * [[4. janúar]] - [[New York-borg]] kynnti fyrstu sjálfvirku [[neðanjarðarlest]]ina án lestarstjóra. * [[5. janúar]] - Breiðskífan ''[[My Bonnie]]'' þar sem [[Bítlarnir]] (undir nafninu The Beat Brothers) léku með [[Tony Sheridan]] kom út í Bretlandi. * [[8. janúar]] - [[Lestarslysið í Harmelen]]: 93 létust í lestarslysi í [[Holland]]i. * [[10. janúar]] - Yfir 4000 fórust þegar snjóflóð féll í hlíðum [[Huascarán-fjall]]s í [[Perú]] á bæinn [[Ranrahirca]] og nærliggjandi þorp. * [[11. janúar]] - Bandaríska sprengjuflugvélin [[B-52H Stratofortress]] sló met í langflugi þegar hún flaug í 21 tíma, yfir 20.000 km leið, án þess að taka eldsneyti. * [[12. janúar]] - [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Vestur-Irian]]. * [[15. janúar]] ** [[Breska veðurstofan]] tók að notast við [[Celsíus]] meðfram hitatölum í [[Fahrenheit]] eftir umsókn Bretlands um aðild að Evrópubandalaginu. ** Franski tískuhönnuðurinn [[Yves Saint Laurent (hönnuður)|Yves Saint Laurent]] stofnaði sitt eigið tískuhús. * [[21. janúar]] - [[Samtök Ameríkuríkja]] ráku Kúbu úr samtökunum. Því var aflétt árið 2009. * [[22. janúar]] ** [[Scotice]]-sæstrengurinn milli Skotlands, Færeyja og Íslands var fulllagður. ** Frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation Armée Secrète]], sem voru andsnúin sjálfstæði [[Alsír]], sprengdu tímasprengju í franska utanríkisráðuneytinu þar sem einn lét lífið og þrír særðust. * [[24. janúar]] ** [[Trípólíbíó]] hætti starfsemi. ** [[Bítlarnir]] gerðu fimm ára umboðssamning við [[Brian Epstein]] þar sem hann fékk 25% af tekjum hljómsveitarinnar. * [[30. janúar]] ** Tveir meðlimir loftfimleikahópsins [[Wallenda-fjölskyldan fljúgandi]] létust þegar sjö manna mennskur píramídi féll í Detroit. ** [[Hláturfaraldurinn í Tanganjika]] hófst þegar skólastúlkur í heimavistarskóla í [[Kashasha]] hófu að hlæja stjórnlaust. === Febrúar === [[Mynd:Sturmflut-Hamburg.jpg|thumb|right|Norðursjávarflóðið 1962.]] * [[Febrúar]] - Sviðslistahópurinn [[Mouvement panique]] var stofnaður í París. * [[4. febrúar|4.]]-[[5. febrúar]] - Allar sjö [[klassísku pláneturnar]] mynduðu [[samstaða (stjörnufræði)|samstöðu]] á [[sólbaugur|sólbaug]] þar sem þær voru allar innan við 16˚ frá hver annarri séðar frá jörðu. * [[7. febrúar]] ** Bandaríkin settu [[Viðskiptabann Bandaríkjanna gegn Kúbu|viðskiptabann á Kúbu]]. ** [[Námuslysið í Luisenthal]]: 299 létust í sprengingu í kolanámu í [[Saarland]]i. * [[10. febrúar]] ** [[Elliðaslysið]]: Togarinn ''Elliði'' SI 1 fórst undan Snæfellsnesi með 28 manns í áhöfn. Tveir létust. ** Bandaríkin og Sovétríkin skiptu á bandaríska njósnaflugmanninum [[Francis Gary Powers]] og sovéska njósnaranum [[Rudolf Abel]] í Berlín. * [[11. febrúar]] ** Þriggja tíma [[kappakstur]] var haldinn á [[Daytona Beach]] í Flórída. Þetta var undanfari kappakstursins [[24 Hours of Daytona]]. ** [[Alsírstríðið]]: Samningaviðræður hófust milli franskra stjórnvalda og sjálfstæðisleiðtoga Alsírs í [[Les Rousses]]. * [[13. febrúar]] - Yfir 150.000 manns tóku þátt í mótmælagöngu í París vegna Alsírdeilunnar. * [[14. febrúar]] - [[Jacqueline Kennedy]] leiddi sjónvarpsáhorfendur stöðvarinnar [[CBS]] í gegnum [[Hvíta húsið]]. * [[16. febrúar]] ** Vasakvíin, undanfari [[Vasasafnið|Vasasafnsins]] í Stokkhólmi, var vígð. ** [[Indverski kongressflokkurinn]] og [[Jawaharlal Nehru]] unnu stórsigur í þingkosningum á Indlandi. ** Kveikt var í húsum í [[Georgetown (Gvæjana)|Georgetown]] í [[Breska Gvæjana|Bresku Gvæjana]] í öldu uppþota. * [[17. febrúar]] - [[Norðursjávarflóðið 1962]]: Flóð og stormur kringum [[Hamborg]] urðu til þess að um 300 létust og þúsundir misstu heimili sín. * 17.-[[18. febrúar]] - [[Stuðlabergsslysið]]: Ellefu fórust á síldarbát frá Seyðisfirði við [[Stafnes]] við Reykjanesskaga. * [[20. febrúar]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[John Glenn]] fór fyrstur Bandaríkjamanna á braut um jörðu í geimfarinu ''[[Friendship 7]]''. * [[21. febrúar]] - [[Margot Fonteyn]] og [[Rúdolf Núrejev]] dönsuðu í fyrsta skipti saman í ballettinum ''[[Giselle (ballet)|Giselle]]'' í London. * [[26. febrúar]] - [[Írski lýðveldisherinn (1922-1969)|Írski lýðveldisherinn]] boðaði endalok [[landamærahernaður Írska lýðveldishersins|landamærahernaðar]] við landamæri [[Norður-Írland]]s sem staðið hafði í fimm ár. === Mars === [[Mynd:Nordic-Treaty-1962.jpg|thumb|Undirritun Helsingforssamningsins.]] * [[1. mars]] ** [[Benedicto Kiwanuka]] varð fyrsti forsætisráðherra heimastjórnarinnar í [[Úganda]]. ** Ofurhetjan [[Hulk]] birtist í fyrsta sinn í myndasögutímariti frá [[Marvel Comics]]. ** [[American Airlines flug 1]] fórst eftir flugtak frá [[Kennedy-flugvöllur|New York-flugvelli]] með 95 um borð. * [[2. mars]] - [[Valdaránið í Búrma 1962]]: Herforingjaklíka undir stjórn [[Ne Win]] rændi völdum í Búrma. * [[7. mars]] ** [[Öskudagsstormurinn 1962]] gekk yfir norðausturströnd Bandaríkjanna. ** [[Royal College of Physicians]] í Bretlandi gaf út skýrslu um [[reykingar]] sem ástæðu [[lungnakrabbamein]]s. * [[10. mars]] - Fyrsta [[Stjórnarskrá Marokkó]] var samþykkt. * [[15. mars]] ** Forsætisráðherra [[Katanga]], [[Moise Tshombe]], hóf viðræður um sameiningu við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]. ** [[John F. Kennedy]] mælti fyrir [[Réttindaskrá neytenda]] í ræðu á [[Bandaríkjaþing]]i. * [[16. mars]] - [[Flying Tiger Line flug 739]] með bandaríska hermennn um borð á leið til [[Suður-Víetnam]], fórst í Kyrrahafi með 107 manns. * [[18. mars]] ** [[Alsírstríðið]]: [[Frakkland]] og [[Alsír]] skrifuðu undir friðarsamning sem batt enda á stríð landanna í Alsír. ** [[Isabelle Aubret]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1962]] fyrir Frakkland með laginu „Un premier amour“. * [[19. mars]] ** Fyrsta breiðskífa [[Bob Dylan]], ''[[Bob Dylan (breiðskífa)|Bob Dylan]]'', kom út. ** Vopnahlé tók gildi í [[Alsír]], en frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation armée secrète]] héldu áfram baráttu sinni. * [[23. mars]] - [[Helsingforssamningurinn]] um norrænt samstarf var undirritaður. * [[24. mars]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]] var handtekinn í [[Oran]] í Alsír. * [[26. mars]] - [[Herskylda]] í Frakklandi var stytt úr 26 í 18 mánuði. * [[29. mars]] - [[European Launcher Development Organisation]] var stofnuð. === Apríl === [[Mynd:Seattle_World%27s_Fair_grounds,_1962_(51690241892).jpg|thumb|right|Heimssýningin í Seattle.]] * [[1. apríl]] - Flugvöllurinn [[Arlanda]] við Stokkhólm var vígður. * [[6. apríl]] - [[Belgía]] tók aftur upp stjórnmálasamband við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]. * [[8. apríl]] - [[Évian-friðarsamningarnir]] um sjálfstæði [[Alsír]]s voru samþykktir með 90% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu í Frakklandi. * [[9. apríl]] ** Lögreglan í [[Marseille]] endurheimti 8 málverk eftir [[Paul Cézanne]] sem hafði verið stolið í ágúst árið áður. ** [[Bandaríska landgönguliðið]] hóf formlega þátttöku í [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] þegar þyrlusveitin [[HMM-362]] kom til [[Sóc Trăng]] sunnan við [[Sægon]]. * [[11. apríl]] - [[Alþjóðasamningur um að fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu]] var uppfærður af [[Alþjóðasiglingamálastofnunin]]ni eftir langa ráðstefnu um olíumengun í sjó. * [[13. apríl]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]], næstráðandi í hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]], var dæmdur til dauða í Frakklandi. * [[14. apríl]] - [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum|Handritastofnun Íslands]] var stofnuð með lögum frá Alþingi. * [[16. apríl]] ** [[Ríkisábyrgðasjóður]] var stofnaður á Íslandi. ** [[Walter Cronkite]] tók við sem fréttamaður ''[[CBS Evening News]]''. * [[18. apríl]] - [[Lög um innflytjendur frá samveldislöndum 1962]] tóku gildi í [[Bretland]]i. Lögin settu ströng skilyrði fyrir fólksflutningum til Bretlands frá [[Breska samveldið|samveldislöndum]]. * [[20. apríl]] - Leiðtogi frönsku hryðjuverkasamtakanna [[Organisation armée secrète]], [[Raoul Salan]], var handtekinn í Alsír. * [[21. apríl]] - [[Sýning 21. aldarinnar]] var opnuð í [[Seattle]]. * [[23. apríl]] - [[Tónabíó]], nýtt kvikmyndahús, hóf sýningar í Reykjavík. * [[24. apríl]] - [[Kosmos 4]] varð fyrsti [[njósnahnöttur]] Sovétríkjanna sem komst á lágbraut um jörðu. * [[25. apríl]] - Bandaríkin hófu að nýju [[kjarnorkutilraun]]ir nærri [[Jólaeyja|Jólaeyju]]. * [[26. apríl]] - Ómannaða bandaríska geimfarið ''[[Ranger 4]]'' hrapaði á yfirborð tunglsins og eyðilagðist í fallinu. === Maí === [[Mynd:Adolf_Eichman_in_Ramle_Prison1961.jpg|thumb|right|Eichmann bíður aftökunnar í Ramle-fangelsinu í Tel Avív.]] * [[2. maí]] ** Sænska matvælafyrirtækið [[Findus]] var keypt af [[Nestlé]]. ** [[S.L. Benfica]] sigraði [[Evrópubikarinn 1961-1962]] með 5-3 sigri á [[Real Madrid]]. * [[3. maí]] - [[Lestarslysið í Mikawashima]]: 160 létust þegar þrjár lestar rákust saman í Tókýó. * [[6. maí]] ** [[Antonio Segni]] var kjörinn forseti Ítalíu. ** Við [[Palmyraeyja|Palmyraeyju]] var í fyrsta og eina skiptið gerð tilraun með sprengingu [[kjarnaoddur|kjarnaodds]] sem skotið var með eldflaug. * [[14. maí]] - [[Jóhann Karl 1.|Juan Carlos]], krónprins Spánar, gekk að eiga [[Soffía Spánardrottning|Sófíu Grikklandsprinsessu]]. * [[19. maí]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta á fjáröflunarviðburði í [[Madison Square Garden]]. * [[23. maí]] - Mexíkóski bændaforinginn [[Ruben Jaramillo]] var skotinn til bana ásamt fjölskyldu sinni af her og lögreglu í Xochitepec, [[Morelos]]. * [[24. maí]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Scott Carpenter]] fór þrisvar umhverfis jörðina í geimfarinu ''[[Aurora 7]]''. * [[25. maí]] - Ný [[Dómkirkjan í Coventry|Dómkirkja í Coventry]] var vígð. * [[27. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|Sveitarstjórnarkosningar]] fóru fram á Íslandi. [[Óháðir bindindismenn]] var nýtt framboð í Reykjavík sem ekki hlaut hljómgrunn. * [[30. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962|HM í knattspyrnu]] hófst í [[Síle]]. * [[31. maí]] ** [[Sambandsríki Vestur-Indía]] var lagt niður. ** 63 létust þegar vöruflutningalest rakst á farþegalest við [[Voghera]] á Ítalíu. ** [[Adolf Eichmann]] var tekinn af lífi í fangelsi í [[Tel Avív]]. === Júní === [[Mynd:Novocherkassk_demonstrators,_2_June_1962.jpg|thumb|right|Mótmælendur í Novotsjerkassk.]] * [[Júní]] - [[Hestamannafélagið Hringur]] var stofnað á Dalvík. * [[2. júní]] - [[Blóðbaðið í Novotsjerkassk]]: Sovétherinn skaut á óvopnaða mótmælendur í bænum [[Novotsjerkassk]]. * [[3. júní]] - 130 fórust þegar [[Air France flug 007]] fórst í flugtakið frá [[Orly-flugvöllur|Orly-flugvelli]] í París. * [[5. júní]] - [[Köngulóarmaðurinn]] kom fyrst fram í myndasögu. * [[9. júní]] - Stjórn [[Francisco Franco]] á Spáni afnam tímabundið rétt Spánverja til að flytja milli héraða. * [[11. júní]] - Þrír fangar sluppu frá [[Alcatraz-fangelsið|Alcatraz-fangelsinu]], en talið er að þeir hafi drukknað við að synda yfir San Francisco-flóa. * [[16. júní]] - Tímaritið ''[[The New Yorker]]'' birti útdrátt úr bók [[Rachel Carson]], ''[[Raddir vorsins þagna]]'', sem vakti mikil viðbrögð. * [[17. júní]] - Brasilía sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962]] með 3-1 sigri á Tékkóslóvakíu. * [[22. júní]] - 113 fórust þegar [[Air France flug 117]] hrapaði á [[Gvadelúp]]. * [[23. júní]] - [[Hvalfjarðargangan|Hvalfjarðarganga]] [[Samtök hernámsandstæðinga|Samtaka hernámsandstæðinga]] lagði af stað frá Hvítanesi. * [[25. júní]]: ** [[Engel gegn Vitale]]: Hæstiréttur Bandaríkjanna komst að þeirri niðurstöðu að bænaskylda í grunnskólum bryti gegn stjórnarskrá. ** Mósambísku skæruliðasamtökin [[FRELIMO]] voru stofnuð í [[Tanganjika]]. * [[26. júní]] - [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti með 93 atkvæðum gegn engu að skipta belgísku nýlendunni [[Rúanda-Úrúndí]] í tvö ríki. * [[30. júní]]: ** Síðustu liðsmenn [[franska útlendingaherdeildin|frönsku útlendingaherdeildarinnar]] hurfu frá Alsír. ** Sjóræningjastöðin [[Radio Nord]] hætti útsendingum frá sænska skerjagarðinum eftir að ný lög gegn ólöglegum útvarpsstöðvum tóku gildi. ** [[Lög um innflytjendur frá Breska samveldinu]] tóku gildi. === Júlí === [[Mynd:Relay_1_antenna_USA.jpg|thumb|Hornloftnet í Andover, Maine, til að eiga samskipti við Telstar-gervihnöttinn.]] * [[1. júlí]] - [[Rúanda]] og [[Búrúndí]] urðu sjálfstæð. * [[2. júlí]] - [[Sam Walton]] opnaði fyrstu [[Walmart]]-verslunina í [[Rogers (Arkansas)|Rogers]] í Arkansas. * [[5. júlí]]: ** [[Alsír]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi. ** [[Blóðbaðið í Oran 1962]]: Tugir Alsírbúa og franskra landnema voru myrtir í [[Oran]] og [[Algeirsborg]]. * [[7. júlí]] - 94 fórust þegar [[Alitalia flug 771]] fórst við [[Mumbai]] á Indlandi. * [[12. júlí]] - [[The Rolling Stones]] spiluðu sína fyrstu tónleika í Marquee Club í London. * [[14. júlí]] - [[Hótel Saga]] var tekin í notkun. * [[18. júlí]] - [[Valdaránið í Perú 1962]]: Herinn gerði byltingu í Perú og [[Ricardo Pérez Godoy]] tók við völdum. * [[23. júlí]] - Fyrsta sjónvarpsútsending um gervihnött fór fram um gervihnöttinn [[Telstar]] frá Evrópu til Norður-Ameríku. * [[26. júlí]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu kjarnaoddarnir sem [[Sovétríkin]] fluttu til [[Kúba|Kúbu]] voru settir á land í hafnarborginni [[Mariel (Kúbu)|Mariel]]. * [[30. júlí]] - [[Kanadavegurinn]] var formlega opnaður og tengdi [[St. John's (Nýfundnaland og Labrador)|St. John's]] á Nýfundnalandi við [[Victoria (Bresku Kólumbíu)|Victoriu]] í Bresku Kólumbíu. * [[31. júlí]]: ** Kjarnorkukafbátarnir [[USS Skate (SSN-578)|USS ''Skate'']] og USS ''[[Seadragon (kafbátur)|Seadragon]]'' mættust undir ísnum á [[norðurheimskautið|norðurheimskautinu]]. ** [[Ahmed Ben Bella]] varð fyrsti forseti Alsírs. ** Danska útvarpsstöðin [[Radio Mercur]] sem sendi út frá skipi í [[Eyrarsund]]i hætti útsendingum. ** [[Hringmyrkvi]] á sólu sást frá sunnanverðri Afríku og Karíbahafsströnd Suður-Ameríku. === Ágúst === [[Mynd:New_York_Mirror_Front_Page_of_August_6,_1962.jpeg|thumb|Frétt af andláti Marilyn Monroe á forsíðu ''New York Mirror''.]] * [[1. ágúst]] - Banatilræði gegn forseta Gana, [[Kwame Nkrumah]], mistókst þar sem hann lauk ræðu sinni snemma. * [[5. ágúst]]: ** [[Nelson Mandela]] var handtekinn af suðurafrískum yfirvöldum fyrir að ýta undir óeirðir. ** [[Marilyn Monroe]] fannst látin í íbúð sinni í Los Angeles. * [[6. ágúst]] - [[Jamaíka]] hlaut sjálfstæði. * [[11. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 3]]'' út í geim. * [[12. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 4]]'' út í geim. * [[16. ágúst]]: ** [[Alsír]] gerðist aðili að [[Arababandalagið|Arababandalaginu]]. ** [[Pete Best]] var rekinn úr Bítlunum og [[Ringo Starr]] tók við stöðu trommuleikara. ** Stjórn fjögurra héraða [[Franska Indland]]s ([[Pondicherry]], [[Karaikal]], [[Yanam]] og [[Mahé]]) fluttist til Indlands. * [[17. ágúst]] - Austurþýskir landamæraverðir skutu [[Peter Fechter]] til bana þegar hann reyndi að komast yfir Berlínarmúrinn. * [[24. ágúst]] - Fyrsta sjónvarpsstöð Indónesíu, [[TVRI]], hóf útsendingar. * [[27. ágúst]] - NASA sendi könnunarfarið ''[[Mariner 2]]'' út í geim. * [[31. ágúst]] - [[Trínidad og Tóbagó]] varð sjálfstætt frá Bretlandi. === September === [[Mynd:John_F._Kennedy_speaks_at_Rice_University.jpg|thumb|John F. Kennedy segir frá áætluðu mönnuðu geimflugi til tunglsins.]] * [[1. september]] - Yfir 12.000 manns létust þegar jarðskjálfti reið yfir norðvesturhluta [[Íran]]s. * [[3. september]] - [[Jens Otto Krag]] tók við embætti forsætisráðherra Danmerkur eftir veikindi [[Viggo Kampmann]]. * [[7. september]] - [[Robert Sténuit]] varð fyrstur til að eyða sólarhring á botni sjávar í sérstöku þrýstihylki. * [[8. september]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu sovésku [[R-12]]-eldflaugarnar komu til Kúbu. * [[10. september]] - Ástralski tennisleikarinn [[Rod Laver]] varð annar til að ná [[Grand Slam]] með sigri á [[U.S. Open]], [[Australian Open]], [[French Open]] og [[Wimbledon]]. * [[12. september]] - [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseti lýsti því yfir í ræðu við [[Rice University]] að Bandaríkin hygðust senda mannað geimfar til tunglsins fyrir lok áratugarins. * [[15. september]] - [[Kúbudeilan]]: Sovéskar miðdrægar eldflaugar voru settar upp á Kúbu. * [[20. september]] - British Motor Company setti sportbílinn [[MG MGB|MGB]] á markað. Þetta varð mest seldi sportbíll sögunnar. * [[23. september]] - [[Lincoln-sviðslistamiðstöðin]] var opnuð í New York-borg. * [[25. september]] - [[Sonny Liston]] sigraði [[Floyd Patterson]] í hnefaleikum og varð nýr þungavigtarmeistari. * [[26. september]]: ** [[Borgarstyrjöldin í Norður-Jemen]] braust út. ** Bandaríski veitingamaðurinn [[Harland Sanders]] skráði einkaleyfi á aðferð til að steikja kjúkling undir þrýstingi. ** [[Flóðbylgja]] gekk yfir [[Barselóna]] á Spáni með þeim afleiðingum að 440 létust. * [[27. september]] - Bókin ''[[Raddir vorsins þagna]]'' eftir [[Rachel Carson]] kom út. === Október === [[Mynd:Konzilseroeffnung_1.jpg|thumb|Biskupar flykkjast inn í Péturskirkjuna við upphaf Annars Vatíkansráðsins.]] * [[1. október]] - [[Johnny Carson]] varð kynnir sjónvarpsþáttarins ''[[The Tonight Show]]''. * [[2. október]] - Kennsla hófst í [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] í nýju húsnæði við Stakkahlíð. * [[3. október]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Walter Schirra]] fór sex hringi umhverfis jörðina í geimfarinu ''Sigma 7''. * [[5. október]]: ** Fyrsta smáskífa [[The Beatles|Bítlanna]], „Love Me Do“/„P.S. I Love You“, kom út. ** ''[[Dr. No (kvikmynd)|Dr. No]]'', fyrsta James Bond-myndin, var frumsýnd í London. * [[8. október]]: ** [[Nikita Krústsjov]], leiðtogi Sovétríkjanna, fékk leyfi til að koma fyrir kjarnorkuflaugum á Kúbu. ** [[Alsír]] gerðist aðili að Sameinuðu þjóðunum. * [[9. október]] - [[Úganda]] fékk sjálfstæði frá Bretlandi. * [[11. október]] - [[Jóhannes 23.]] páfi setti [[Annað Vatíkansráðið]] með messu í Péturskirkjunni. * [[12. október]] - Kvikmyndin ''[[79 af stöðinni]]'' var frumsýnd á Íslandi. * [[13. október]] - Leikritið ''[[Hver er hræddur við Virginiu Woolf?]]'' eftir [[Edward Albee]] var frumsýnd á Broadway. * [[15. nóvember]] - Norska leikritið ''[[Dýrin í Hálsaskógi]]'' var frumsýnt á Íslandi í fyrsta skipti. * [[16. október]]–[[28. október]]: [[Kúbudeilan]]. Flugvél Bandaríkjanna náði myndum af sovésku eldflaugum á Kúbu sem jók spennu milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. * [[20. október]] - [[Stríð Kína og Indlands]] braust út vegna landamæradeilna. * [[21. október]] - Norska [[Hurtigruten]]-farþegaskipið ''[[Sanct Svithun (ferja)|Sanct Svithun]]'' fór langt af leið og strandaði við [[Nordøyen]] með þeim afleiðingum að 41 fórst. * [[24. október]] - [[Kúbudeilan]]: Bandarísk herskip neyddu sovéskt flutningaskip af leið. * [[27. október]] - [[Kúbudeilan]]: Kafbátaskipstjórinn [[Vasilíj Arkhipov]] neitaði að skjóta kjarnorkuflaugum að skipum bandaríska sjóhersins. * [[28. október]]: ** [[Kúbudeilan]]: Níkíta Krústsjov tilkynnti að hann hefði fyrirskipað niðurrif eldflaugaskotpalla á Kúbu. ** Frakkar samþykktu beint kjör forseta í þjóðaratkvæðagreiðslu. === Nóvember === * [[8. nóvember]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Uppreisnin á Bounty (kvikmynd frá 1962)|Uppreisnin á Bounty]]'' var frumsýnd. === Desember === * [[11. desember]] - Síðasta [[aftaka]]n var framkvæmd í [[Kanada]] með hengingu. * [[28. desember]] - [[Hvalbæjargöngin]] voru opnuð í Færeyjum. === Ódagsett === * Fyrst var talað um [[Tíu helstu iðnríki heims]]. * [[Þrælahald]] í Sádi-Arabíu og Jemen var lagt af. * [[Ungmennafélag Reykjavíkur]] var lagt af. * Byggingarvöruverslun Kópavogs eða [[BYKO]] var stofnuð. * Hljómsveitin [[Savanna-tríóið]] var stofnuð. * Knattspyrnuliðið [[FK Nevėžis]] var stofnað í Litáen. * Enska hljómsveitin [[The Animals]] var stofnuð. * [[Íhaldsflokkur New York]] var stofnaður. * Hljómsveitin [[Facon]] var stofnuð á Bíldudal. == Fædd == * [[5. janúar]] - [[Shinobu Ikeda]], japanskur knattspyrnumaður. * [[7. janúar]] - [[Aleksandr Dúgín]], rússneskur stjórnmálaskýrandi. * [[10. janúar]] - [[Egill Ingibergsson]], íslenskur leikmyndahönnuður. * [[17. janúar]] - [[Jim Carrey]], bandarískur leikari. * [[25. janúar]] - [[Steinunn Ólafsdóttir]], íslensk leikkona. * [[28. janúar]] - [[Guðmundur Haraldsson]], íslenskur leikari. * [[29. janúar]] - [[Olga Tokarczuk]], pólskur rithöfundur. * [[30. janúar]] - [[Abdúlla 2. Jórdaníukonungur]]. * [[7. febrúar]] - [[Eddie Izzard]], bresk leikkona. * [[10. febrúar]] - [[Cliff Burton]], bandarískur bassaleikari ([[Metallica]]). (d. [[1986]]). * [[15. febrúar]] - [[Milo Đukanović]], svartfellskur stjórnmálamaður. * [[17. febrúar]] - [[Henny Meijer]], hollenskur knattspyrnumaður. * [[20. febrúar]] - [[Valur Ingimundarson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[21. febrúar]] - [[Chuck Palahniuk]], bandarískur rithöfundur. * [[22. febrúar]] - [[Steve Irwin]], ástralskur náttúruverndarsinni (d. [[2006]]). * [[23. febrúar]] - [[Ivica Barbarić]], króatískur knattspyrnumaður. * [[27. febrúar]] - [[Grant Show]], bandarískur leikari. * [[27. febrúar]] - [[Adam Baldwin]], bandarískur leikari. * [[6. febrúar]] - [[Axl Rose]], bandarískur tónlistarmaður. * [[2. mars]] - [[Jon Bon Jovi]], bandarískur tónlistarmaður. * [[8. mars]] - [[Július Bielik]], slóvakískur knattspyrnumaður. * [[8. mars]] - [[Mitsunori Yoshida]], japanskur knattspyrnumaður. * [[12. mars]] - [[Jón Bjarni Guðmundsson]], íslenskur leikari. * [[17. mars]] - [[Kalpana Chawla]], bandarískur geimfari (d. [[2003]]). * [[21. mars]] - [[Matthew Broderick]], bandarískur leikari. * [[25. mars]] - [[Marcia Cross]], bandarísk leikkona. * [[25. mars]] - [[Sigrún Gylfadóttir]], íslensk leikkona. * [[26. mars]] - [[John Stockton]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[6. apríl]] - [[Tomoyasu Asaoka]], japanskur knattspyrnumaður (d. [[2021]]). * [[8. apríl]] - [[Izzy Stradlin]], bandarískur tónlistarmaður. * [[12. apríl]] - [[Katsuhiro Kusaki]], japanskur knattspyrnumaður. * [[13. apríl]] - [[Edivaldo Martins Fonseca]], brasilískur knattspyrnumaður (d. [[1993]]). * [[16. apríl]] - [[Antony Blinken]], bandarískur embættismaður. * [[16. apríl]] - [[Elínborg Halldórsdóttir]], íslensk myndlistarkona. * [[19. apríl]] - [[Dorian Yates]], breskur vaxtarræktarmaður. * [[20. apríl]] - [[Sigurður Ingi Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[26. apríl]] - [[Matteo Messina Denaro]], ítalskur mafíuforingi (d. [[2023]]). * [[12. maí]] - [[Emilio Estevez]], bandarískur leikari. * [[14. maí]] - [[C.C. Deville]], bandarískur tónlistarmaður ([[Poison (hljómsveit)|Poison]]). * [[17. maí]] - [[Craig Ferguson]], skoskur þáttastjórnandi. * [[21. maí]] - [[Uwe Rahn]], þýskur knattspyrnumaður. * [[31. maí]] - [[Dina Boluarte]], perúsk stjórnmálakona. * [[4. júní]] - [[Peter Maté]], slóvakískur píanóleikari. * [[5. júní]] - [[Jeff Garlin]], bandarískur leikari. * [[6. júní]] - [[Hirokazu Kore-eda]], japanskur kvikmyndagerðarmaður. * [[19. júní]] - [[Masanao Sasaki]], japanskur knattspyrnumaður. * [[22. júní]] - [[Clyde Drexler]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[24. júní]] - [[Claudia Sheinbaum]], forseti Mexíkó. * [[25. júní]] - [[Kristinn Hrafnsson]], íslenskur blaðamaður. * [[3. júlí]] - [[Tom Cruise]], bandarískur leikari. * [[3. júlí]] - [[Thomas Gibson]], bandarískur leikari. * [[9. júlí]] - [[Páll Valur Björnsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[13. júlí]] - [[Tom Kenny]], bandarískur leikari. * [[20. júlí]] - [[Carlos Alazraqui]], bandarískur leikari. * [[26. júlí]] - [[Sigríður Beinteinsdóttir]], íslensk söngkona. * [[4. ágúst]] - [[Lori Lightfoot]], bandarísk stjórnmálakona. * [[5. ágúst]] - [[Patrick Ewing]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[7. ágúst]] - [[Stefanía Óskarsdóttir]], íslenskur stjórnmálafræðingur. * [[9. ágúst]] - [[Annegret Kramp-Karrenbauer]], þýskur stjórnmálamaður. * [[10. ágúst]] - [[Suzanne Collins]], bandarísk leikkona. * [[10. ágúst]] - [[Ragna Sigurðardóttir (f. 1962)|Ragna Sigurðardóttir]], íslensk myndlistarkona. * [[10. ágúst]] - [[Siv Friðleifsdóttir]], íslensk stjórnmálakona. * [[10. ágúst]] - [[Halldór Björnsson]], íslenskur leikari. * [[11. ágúst]] - [[Bragi Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og skáld. * [[12. ágúst]] - [[Shigetatsu Matsunaga]], japanskur knattspyrnumaður. * [[13. ágúst]] - [[Manuel Valls]], spænsk-franskur stjórnmálamaður. * [[16. ágúst]] - [[Steve Carell]], bandarískur leikari. * [[17. ágúst]] - [[Björn Ingi Hilmarsson]], íslenskur leikari. * [[20. ágúst]] - [[Geoffrey Blake]], bandarískur leikari. * [[27. ágúst]] - [[Sigurjón Birgir Sigurðsson]] (Sjón), íslenskt skáld. * [[28. ágúst]] - [[David Fincher]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri. * [[30. ágúst]] - [[Aleksandr Lítvínenko]], rússneskur leyniþjónustumaður (d. [[2006]]). * [[2. september]] - [[Keir Starmer]], breskur stjórnmálamaður. * [[2. september]] - [[Katt Williams]], bandarískur leikari. * [[3. september]] - [[Jónína Kristín Berg]], goði Ásatrúarfélagsins á Íslandi. * [[11. september]] - [[Julio Salinas]], spænskur knattspyrnumaður. * [[13. september]] - [[Andrea Gylfadóttir]], íslensk söngkona. * [[21. september]] - [[Rob Morrow]], bandarískur leikari. * [[25. september]] - [[Ales Bjaljatskí]], hvítrússneskur aðgerðasinni. * [[26. september]] - [[Ólafur Jóhann Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og forstjóri. * [[26. september]] - [[Gunnar Svavarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[28. september]] - [[Rannveig Þorkelsdóttir]], íslensk leikkona. * [[2. október]] - [[Jeff Bennett]], bandarískur leikari. * [[2. október]] - [[Sigtryggur Baldursson]], íslenskur trommuleikari. * [[3. október]] - [[Tommy Lee]], grísk-amerískur tónlistarmaður. * [[11. október]] - [[Pavel Černý]], tékkneskur knattspyrnumaður. * [[11. október]] - [[Joan Cusack]], bandarísk leikkona. * [[14. október]] - [[Böðvar Bjarki Pétursson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður. * [[17. október]] - [[Mike Judge]], bandarískur kvikari. * [[19. október]] - [[Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir]], íslensk fréttakona. * [[29. október]] - [[Einar Örn Benediktsson]], íslenskur tónlistarmaður. * [[1. nóvember]] - [[Sigurþór Albert Heimisson]], íslenskur leikari. * [[3. nóvember]] - [[Gabe Newell]], bandarískur kaupsýslumaður. * [[3. nóvember]] - [[Antti Rinne]], finnskur stjórnmálamaður. * [[11. nóvember]] - [[Demi Moore]], bandarísk leikkona. * [[13. nóvember]] - [[Guðmundur B. Ólafsson]], íslenskur lögfræðingur. * [[16. nóvember]] - [[Ásbjörn Óttarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[18. nóvember]] - [[Kirk Hammett]], bandarískur gítarleikari ([[Metallica]]). * [[19. nóvember]] - [[Jodie Foster]], bandarísk leikkona. * [[19. nóvember]] - [[Ágúst Borgþór Sverrisson]], íslenskur rithöfundur. * [[21. nóvember]] - [[Salvör Nordal]], íslenskur heimspekingur. * [[23. nóvember]] - [[Nicolás Maduro]], forseti Venesúela. * [[28. nóvember]] - [[Jon Stewart]], bandarískur þáttastjórnandi. * [[29. nóvember]] - [[Catherine Chabaud]], frönsk siglingakona. * [[7. desember]] - [[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]], íslensk leikkona. * [[9. desember]] - [[Þóra Steffensen]], íslenskur réttarmeinafræðingur. * [[9. desember]] - [[Felicity Huffman]], bandarísk leikkona. * [[9. desember]] - [[Juan Atkins]], bandarískur tónlistarmaður. * [[19. desember]] - [[Frosti Sigurjónsson]], íslenskur viðskiptafræðingur. * [[23. desember]] - [[Tran Anh Hung]], fransk-víetnamskur kvikmyndagerðarmaður. * [[29. desember]] - [[Carles Puigdemont]], katalónskur stjórnmálamaður. * [[29. desember]] - [[Wynton Rufer]], nýsjálenskur knattspyrnumaður. * [[31. desember]] - [[Nélson Luís Kerchner]], brasilískur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[11. febrúar]] - [[Dóri Jónsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1901]]). * [[10. apríl]] - [[Stuart Sutcliffe]], skoskur myndlistarmaður (f. [[1940]]). * [[11. apríl]] - [[Axel Revold]], norskur myndlistarmaður (f. [[1887]]). * [[11. maí]] - [[Hans Luther]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1879]]). * [[26. maí]] - [[Ásta Magnúsdóttir]], íslensk embættiskona (f. [[1888]]). * [[31. maí]] - [[Adolf Eichmann]], þýskur SS-foringi (f. [[1906]]). * [[2. júní]] - [[Gunnar Halldórsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1894]]). * [[6. júlí]] - [[William Faulkner]], bandarískur rithöfundur (f. [[1897]]). * [[28. júlí]] - [[Gunnlaugur Blöndal]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1893]]). * [[5. ágúst]] - [[Marilyn Monroe]], bandarísk leikkona (f. [[1926]]). * [[6. ágúst]] - [[Þórður Jónsson (smiður)|Þórður Jónsson]], íslenskur smiður (f. [[1874]]). * [[9. ágúst]] - [[Hermann Hesse]], þýskur rithöfundur (f. [[1877]]). * [[9. ágúst]] - [[Poul Nielsen]], danskur knattspyrnumaður (f. [[1891]]). * [[26. ágúst]] - [[Helga Sigurðardóttir]], skólastjóri Húsmæðrakennaraskóla Íslands og matreiðslubókahöfundur (f. [[1904]]). * [[26. ágúst]] - [[Vilhjálmur Stefánsson]], vesturíslenskur landkönnuður (f. [[1879]]). * [[7. september]] - [[Karen Blixen]], danskur rithöfundur (f. [[1885]]). * [[19. september]] - [[Jóninna Sigurðardóttir]], íslenskur matreiðslukennari (f. [[1879]]). * [[6. október]] - [[Jón Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1893]]). * [[10. október]] - [[Trygve Gulbranssen]], norskur rithöfundur (f. [[1894]]). * [[16. október]] - [[Árni Thorsteinson (tónskáld)|Árni Thorsteinson]], íslenskt tónskáld (f. [[1870]]). * [[7. nóvember]] - [[Eleanor Roosevelt]], bandarísk stjórnmálakona (f. [[1884]]). * [[18. nóvember]] - [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur (f. [[1885]]). * [[19. nóvember]] - [[Jón Stefánsson (listmálari)|Jón Stefánsson]], íslenskur listmálari (f. [[1881]]). * [[22. nóvember]] - [[René Coty]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1882]]). * [[28. nóvember]] - [[Vilhelmína Hollandsdrottning]] (f. [[1880]]). * [[29. nóvember]] - [[Erik Scavenius]], danskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1877]]). * [[27. desember]] - [[Inge Krokann]], norskur rithöfundur (f. [[1893]]). * [[29. desember]] - [[Eggert Stefánsson]], íslenskur söngvari (f. [[1890]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Lev Davidovich Landau]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Max Ferdinand Perutz]], [[John Cowdery Kendrew]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Francis Harry Compton Crick]], [[James Dewey Watson]], [[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[John Steinbeck|John Ernest Steinbeck]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Linus Carl Pauling]] [[Flokkur:1962]] hbv7gfendo6dns0p10kmk6vpnszpa0v 1967286 1967285 2026-06-11T13:08:06Z Akigka 183 /* Ódagsett */ 1967286 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1962''' (MCMLXII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 62. [[ár]] 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[mánudagur|mánudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. == Atburðir == === Janúar === [[Mynd:Overzicht_van_de_ravage,_Bestanddeelnr_913-3801.jpg|thumb|right|Lestarslysið í Harmelen.]] * [[1. janúar]] - [[Samóa|Vestur-Samóa]] fékk sjálfstæði frá [[Nýja-Sjáland]]i. * [[3. janúar]] ** Tilkynnt var opinberlega um bandarísku [[Gemini-geimferðaáætlunin]]a. ** [[Jóhannes 23.]] páfi bannfærði [[Fidel Castro]] leiðtoga Kúbu. * [[4. janúar]] - [[New York-borg]] kynnti fyrstu sjálfvirku [[neðanjarðarlest]]ina án lestarstjóra. * [[5. janúar]] - Breiðskífan ''[[My Bonnie]]'' þar sem [[Bítlarnir]] (undir nafninu The Beat Brothers) léku með [[Tony Sheridan]] kom út í Bretlandi. * [[8. janúar]] - [[Lestarslysið í Harmelen]]: 93 létust í lestarslysi í [[Holland]]i. * [[10. janúar]] - Yfir 4000 fórust þegar snjóflóð féll í hlíðum [[Huascarán-fjall]]s í [[Perú]] á bæinn [[Ranrahirca]] og nærliggjandi þorp. * [[11. janúar]] - Bandaríska sprengjuflugvélin [[B-52H Stratofortress]] sló met í langflugi þegar hún flaug í 21 tíma, yfir 20.000 km leið, án þess að taka eldsneyti. * [[12. janúar]] - [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Vestur-Irian]]. * [[15. janúar]] ** [[Breska veðurstofan]] tók að notast við [[Celsíus]] meðfram hitatölum í [[Fahrenheit]] eftir umsókn Bretlands um aðild að Evrópubandalaginu. ** Franski tískuhönnuðurinn [[Yves Saint Laurent (hönnuður)|Yves Saint Laurent]] stofnaði sitt eigið tískuhús. * [[21. janúar]] - [[Samtök Ameríkuríkja]] ráku Kúbu úr samtökunum. Því var aflétt árið 2009. * [[22. janúar]] ** [[Scotice]]-sæstrengurinn milli Skotlands, Færeyja og Íslands var fulllagður. ** Frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation Armée Secrète]], sem voru andsnúin sjálfstæði [[Alsír]], sprengdu tímasprengju í franska utanríkisráðuneytinu þar sem einn lét lífið og þrír særðust. * [[24. janúar]] ** [[Trípólíbíó]] hætti starfsemi. ** [[Bítlarnir]] gerðu fimm ára umboðssamning við [[Brian Epstein]] þar sem hann fékk 25% af tekjum hljómsveitarinnar. * [[30. janúar]] ** Tveir meðlimir loftfimleikahópsins [[Wallenda-fjölskyldan fljúgandi]] létust þegar sjö manna mennskur píramídi féll í Detroit. ** [[Hláturfaraldurinn í Tanganjika]] hófst þegar skólastúlkur í heimavistarskóla í [[Kashasha]] hófu að hlæja stjórnlaust. === Febrúar === [[Mynd:Sturmflut-Hamburg.jpg|thumb|right|Norðursjávarflóðið 1962.]] * [[Febrúar]] - Sviðslistahópurinn [[Mouvement panique]] var stofnaður í París. * [[4. febrúar|4.]]-[[5. febrúar]] - Allar sjö [[klassísku pláneturnar]] mynduðu [[samstaða (stjörnufræði)|samstöðu]] á [[sólbaugur|sólbaug]] þar sem þær voru allar innan við 16˚ frá hver annarri séðar frá jörðu. * [[7. febrúar]] ** Bandaríkin settu [[Viðskiptabann Bandaríkjanna gegn Kúbu|viðskiptabann á Kúbu]]. ** [[Námuslysið í Luisenthal]]: 299 létust í sprengingu í kolanámu í [[Saarland]]i. * [[10. febrúar]] ** [[Elliðaslysið]]: Togarinn ''Elliði'' SI 1 fórst undan Snæfellsnesi með 28 manns í áhöfn. Tveir létust. ** Bandaríkin og Sovétríkin skiptu á bandaríska njósnaflugmanninum [[Francis Gary Powers]] og sovéska njósnaranum [[Rudolf Abel]] í Berlín. * [[11. febrúar]] ** Þriggja tíma [[kappakstur]] var haldinn á [[Daytona Beach]] í Flórída. Þetta var undanfari kappakstursins [[24 Hours of Daytona]]. ** [[Alsírstríðið]]: Samningaviðræður hófust milli franskra stjórnvalda og sjálfstæðisleiðtoga Alsírs í [[Les Rousses]]. * [[13. febrúar]] - Yfir 150.000 manns tóku þátt í mótmælagöngu í París vegna Alsírdeilunnar. * [[14. febrúar]] - [[Jacqueline Kennedy]] leiddi sjónvarpsáhorfendur stöðvarinnar [[CBS]] í gegnum [[Hvíta húsið]]. * [[16. febrúar]] ** Vasakvíin, undanfari [[Vasasafnið|Vasasafnsins]] í Stokkhólmi, var vígð. ** [[Indverski kongressflokkurinn]] og [[Jawaharlal Nehru]] unnu stórsigur í þingkosningum á Indlandi. ** Kveikt var í húsum í [[Georgetown (Gvæjana)|Georgetown]] í [[Breska Gvæjana|Bresku Gvæjana]] í öldu uppþota. * [[17. febrúar]] - [[Norðursjávarflóðið 1962]]: Flóð og stormur kringum [[Hamborg]] urðu til þess að um 300 létust og þúsundir misstu heimili sín. * 17.-[[18. febrúar]] - [[Stuðlabergsslysið]]: Ellefu fórust á síldarbát frá Seyðisfirði við [[Stafnes]] við Reykjanesskaga. * [[20. febrúar]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[John Glenn]] fór fyrstur Bandaríkjamanna á braut um jörðu í geimfarinu ''[[Friendship 7]]''. * [[21. febrúar]] - [[Margot Fonteyn]] og [[Rúdolf Núrejev]] dönsuðu í fyrsta skipti saman í ballettinum ''[[Giselle (ballet)|Giselle]]'' í London. * [[26. febrúar]] - [[Írski lýðveldisherinn (1922-1969)|Írski lýðveldisherinn]] boðaði endalok [[landamærahernaður Írska lýðveldishersins|landamærahernaðar]] við landamæri [[Norður-Írland]]s sem staðið hafði í fimm ár. === Mars === [[Mynd:Nordic-Treaty-1962.jpg|thumb|Undirritun Helsingforssamningsins.]] * [[1. mars]] ** [[Benedicto Kiwanuka]] varð fyrsti forsætisráðherra heimastjórnarinnar í [[Úganda]]. ** Ofurhetjan [[Hulk]] birtist í fyrsta sinn í myndasögutímariti frá [[Marvel Comics]]. ** [[American Airlines flug 1]] fórst eftir flugtak frá [[Kennedy-flugvöllur|New York-flugvelli]] með 95 um borð. * [[2. mars]] - [[Valdaránið í Búrma 1962]]: Herforingjaklíka undir stjórn [[Ne Win]] rændi völdum í Búrma. * [[7. mars]] ** [[Öskudagsstormurinn 1962]] gekk yfir norðausturströnd Bandaríkjanna. ** [[Royal College of Physicians]] í Bretlandi gaf út skýrslu um [[reykingar]] sem ástæðu [[lungnakrabbamein]]s. * [[10. mars]] - Fyrsta [[Stjórnarskrá Marokkó]] var samþykkt. * [[15. mars]] ** Forsætisráðherra [[Katanga]], [[Moise Tshombe]], hóf viðræður um sameiningu við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]. ** [[John F. Kennedy]] mælti fyrir [[Réttindaskrá neytenda]] í ræðu á [[Bandaríkjaþing]]i. * [[16. mars]] - [[Flying Tiger Line flug 739]] með bandaríska hermennn um borð á leið til [[Suður-Víetnam]], fórst í Kyrrahafi með 107 manns. * [[18. mars]] ** [[Alsírstríðið]]: [[Frakkland]] og [[Alsír]] skrifuðu undir friðarsamning sem batt enda á stríð landanna í Alsír. ** [[Isabelle Aubret]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1962]] fyrir Frakkland með laginu „Un premier amour“. * [[19. mars]] ** Fyrsta breiðskífa [[Bob Dylan]], ''[[Bob Dylan (breiðskífa)|Bob Dylan]]'', kom út. ** Vopnahlé tók gildi í [[Alsír]], en frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation armée secrète]] héldu áfram baráttu sinni. * [[23. mars]] - [[Helsingforssamningurinn]] um norrænt samstarf var undirritaður. * [[24. mars]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]] var handtekinn í [[Oran]] í Alsír. * [[26. mars]] - [[Herskylda]] í Frakklandi var stytt úr 26 í 18 mánuði. * [[29. mars]] - [[European Launcher Development Organisation]] var stofnuð. === Apríl === [[Mynd:Seattle_World%27s_Fair_grounds,_1962_(51690241892).jpg|thumb|right|Heimssýningin í Seattle.]] * [[1. apríl]] - Flugvöllurinn [[Arlanda]] við Stokkhólm var vígður. * [[6. apríl]] - [[Belgía]] tók aftur upp stjórnmálasamband við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]. * [[8. apríl]] - [[Évian-friðarsamningarnir]] um sjálfstæði [[Alsír]]s voru samþykktir með 90% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu í Frakklandi. * [[9. apríl]] ** Lögreglan í [[Marseille]] endurheimti 8 málverk eftir [[Paul Cézanne]] sem hafði verið stolið í ágúst árið áður. ** [[Bandaríska landgönguliðið]] hóf formlega þátttöku í [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] þegar þyrlusveitin [[HMM-362]] kom til [[Sóc Trăng]] sunnan við [[Sægon]]. * [[11. apríl]] - [[Alþjóðasamningur um að fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu]] var uppfærður af [[Alþjóðasiglingamálastofnunin]]ni eftir langa ráðstefnu um olíumengun í sjó. * [[13. apríl]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]], næstráðandi í hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]], var dæmdur til dauða í Frakklandi. * [[14. apríl]] - [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum|Handritastofnun Íslands]] var stofnuð með lögum frá Alþingi. * [[16. apríl]] ** [[Ríkisábyrgðasjóður]] var stofnaður á Íslandi. ** [[Walter Cronkite]] tók við sem fréttamaður ''[[CBS Evening News]]''. * [[18. apríl]] - [[Lög um innflytjendur frá samveldislöndum 1962]] tóku gildi í [[Bretland]]i. Lögin settu ströng skilyrði fyrir fólksflutningum til Bretlands frá [[Breska samveldið|samveldislöndum]]. * [[20. apríl]] - Leiðtogi frönsku hryðjuverkasamtakanna [[Organisation armée secrète]], [[Raoul Salan]], var handtekinn í Alsír. * [[21. apríl]] - [[Sýning 21. aldarinnar]] var opnuð í [[Seattle]]. * [[23. apríl]] - [[Tónabíó]], nýtt kvikmyndahús, hóf sýningar í Reykjavík. * [[24. apríl]] - [[Kosmos 4]] varð fyrsti [[njósnahnöttur]] Sovétríkjanna sem komst á lágbraut um jörðu. * [[25. apríl]] - Bandaríkin hófu að nýju [[kjarnorkutilraun]]ir nærri [[Jólaeyja|Jólaeyju]]. * [[26. apríl]] - Ómannaða bandaríska geimfarið ''[[Ranger 4]]'' hrapaði á yfirborð tunglsins og eyðilagðist í fallinu. === Maí === [[Mynd:Adolf_Eichman_in_Ramle_Prison1961.jpg|thumb|right|Eichmann bíður aftökunnar í Ramle-fangelsinu í Tel Avív.]] * [[2. maí]] ** Sænska matvælafyrirtækið [[Findus]] var keypt af [[Nestlé]]. ** [[S.L. Benfica]] sigraði [[Evrópubikarinn 1961-1962]] með 5-3 sigri á [[Real Madrid]]. * [[3. maí]] - [[Lestarslysið í Mikawashima]]: 160 létust þegar þrjár lestar rákust saman í Tókýó. * [[6. maí]] ** [[Antonio Segni]] var kjörinn forseti Ítalíu. ** Við [[Palmyraeyja|Palmyraeyju]] var í fyrsta og eina skiptið gerð tilraun með sprengingu [[kjarnaoddur|kjarnaodds]] sem skotið var með eldflaug. * [[14. maí]] - [[Jóhann Karl 1.|Juan Carlos]], krónprins Spánar, gekk að eiga [[Soffía Spánardrottning|Sófíu Grikklandsprinsessu]]. * [[19. maí]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta á fjáröflunarviðburði í [[Madison Square Garden]]. * [[23. maí]] - Mexíkóski bændaforinginn [[Ruben Jaramillo]] var skotinn til bana ásamt fjölskyldu sinni af her og lögreglu í Xochitepec, [[Morelos]]. * [[24. maí]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Scott Carpenter]] fór þrisvar umhverfis jörðina í geimfarinu ''[[Aurora 7]]''. * [[25. maí]] - Ný [[Dómkirkjan í Coventry|Dómkirkja í Coventry]] var vígð. * [[27. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|Sveitarstjórnarkosningar]] fóru fram á Íslandi. [[Óháðir bindindismenn]] var nýtt framboð í Reykjavík sem ekki hlaut hljómgrunn. * [[30. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962|HM í knattspyrnu]] hófst í [[Síle]]. * [[31. maí]] ** [[Sambandsríki Vestur-Indía]] var lagt niður. ** 63 létust þegar vöruflutningalest rakst á farþegalest við [[Voghera]] á Ítalíu. ** [[Adolf Eichmann]] var tekinn af lífi í fangelsi í [[Tel Avív]]. === Júní === [[Mynd:Novocherkassk_demonstrators,_2_June_1962.jpg|thumb|right|Mótmælendur í Novotsjerkassk.]] * [[Júní]] - [[Hestamannafélagið Hringur]] var stofnað á Dalvík. * [[2. júní]] - [[Blóðbaðið í Novotsjerkassk]]: Sovétherinn skaut á óvopnaða mótmælendur í bænum [[Novotsjerkassk]]. * [[3. júní]] - 130 fórust þegar [[Air France flug 007]] fórst í flugtakið frá [[Orly-flugvöllur|Orly-flugvelli]] í París. * [[5. júní]] - [[Köngulóarmaðurinn]] kom fyrst fram í myndasögu. * [[9. júní]] - Stjórn [[Francisco Franco]] á Spáni afnam tímabundið rétt Spánverja til að flytja milli héraða. * [[11. júní]] - Þrír fangar sluppu frá [[Alcatraz-fangelsið|Alcatraz-fangelsinu]], en talið er að þeir hafi drukknað við að synda yfir San Francisco-flóa. * [[16. júní]] - Tímaritið ''[[The New Yorker]]'' birti útdrátt úr bók [[Rachel Carson]], ''[[Raddir vorsins þagna]]'', sem vakti mikil viðbrögð. * [[17. júní]] - Brasilía sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962]] með 3-1 sigri á Tékkóslóvakíu. * [[22. júní]] - 113 fórust þegar [[Air France flug 117]] hrapaði á [[Gvadelúp]]. * [[23. júní]] - [[Hvalfjarðargangan|Hvalfjarðarganga]] [[Samtök hernámsandstæðinga|Samtaka hernámsandstæðinga]] lagði af stað frá Hvítanesi. * [[25. júní]]: ** [[Engel gegn Vitale]]: Hæstiréttur Bandaríkjanna komst að þeirri niðurstöðu að bænaskylda í grunnskólum bryti gegn stjórnarskrá. ** Mósambísku skæruliðasamtökin [[FRELIMO]] voru stofnuð í [[Tanganjika]]. * [[26. júní]] - [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti með 93 atkvæðum gegn engu að skipta belgísku nýlendunni [[Rúanda-Úrúndí]] í tvö ríki. * [[30. júní]]: ** Síðustu liðsmenn [[franska útlendingaherdeildin|frönsku útlendingaherdeildarinnar]] hurfu frá Alsír. ** Sjóræningjastöðin [[Radio Nord]] hætti útsendingum frá sænska skerjagarðinum eftir að ný lög gegn ólöglegum útvarpsstöðvum tóku gildi. ** [[Lög um innflytjendur frá Breska samveldinu]] tóku gildi. === Júlí === [[Mynd:Relay_1_antenna_USA.jpg|thumb|Hornloftnet í Andover, Maine, til að eiga samskipti við Telstar-gervihnöttinn.]] * [[1. júlí]] - [[Rúanda]] og [[Búrúndí]] urðu sjálfstæð. * [[2. júlí]] - [[Sam Walton]] opnaði fyrstu [[Walmart]]-verslunina í [[Rogers (Arkansas)|Rogers]] í Arkansas. * [[5. júlí]]: ** [[Alsír]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi. ** [[Blóðbaðið í Oran 1962]]: Tugir Alsírbúa og franskra landnema voru myrtir í [[Oran]] og [[Algeirsborg]]. * [[7. júlí]] - 94 fórust þegar [[Alitalia flug 771]] fórst við [[Mumbai]] á Indlandi. * [[12. júlí]] - [[The Rolling Stones]] spiluðu sína fyrstu tónleika í Marquee Club í London. * [[14. júlí]] - [[Hótel Saga]] var tekin í notkun. * [[18. júlí]] - [[Valdaránið í Perú 1962]]: Herinn gerði byltingu í Perú og [[Ricardo Pérez Godoy]] tók við völdum. * [[23. júlí]] - Fyrsta sjónvarpsútsending um gervihnött fór fram um gervihnöttinn [[Telstar]] frá Evrópu til Norður-Ameríku. * [[26. júlí]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu kjarnaoddarnir sem [[Sovétríkin]] fluttu til [[Kúba|Kúbu]] voru settir á land í hafnarborginni [[Mariel (Kúbu)|Mariel]]. * [[30. júlí]] - [[Kanadavegurinn]] var formlega opnaður og tengdi [[St. John's (Nýfundnaland og Labrador)|St. John's]] á Nýfundnalandi við [[Victoria (Bresku Kólumbíu)|Victoriu]] í Bresku Kólumbíu. * [[31. júlí]]: ** Kjarnorkukafbátarnir [[USS Skate (SSN-578)|USS ''Skate'']] og USS ''[[Seadragon (kafbátur)|Seadragon]]'' mættust undir ísnum á [[norðurheimskautið|norðurheimskautinu]]. ** [[Ahmed Ben Bella]] varð fyrsti forseti Alsírs. ** Danska útvarpsstöðin [[Radio Mercur]] sem sendi út frá skipi í [[Eyrarsund]]i hætti útsendingum. ** [[Hringmyrkvi]] á sólu sást frá sunnanverðri Afríku og Karíbahafsströnd Suður-Ameríku. === Ágúst === [[Mynd:New_York_Mirror_Front_Page_of_August_6,_1962.jpeg|thumb|Frétt af andláti Marilyn Monroe á forsíðu ''New York Mirror''.]] * [[1. ágúst]] - Banatilræði gegn forseta Gana, [[Kwame Nkrumah]], mistókst þar sem hann lauk ræðu sinni snemma. * [[5. ágúst]]: ** [[Nelson Mandela]] var handtekinn af suðurafrískum yfirvöldum fyrir að ýta undir óeirðir. ** [[Marilyn Monroe]] fannst látin í íbúð sinni í Los Angeles. * [[6. ágúst]] - [[Jamaíka]] hlaut sjálfstæði. * [[11. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 3]]'' út í geim. * [[12. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 4]]'' út í geim. * [[16. ágúst]]: ** [[Alsír]] gerðist aðili að [[Arababandalagið|Arababandalaginu]]. ** [[Pete Best]] var rekinn úr Bítlunum og [[Ringo Starr]] tók við stöðu trommuleikara. ** Stjórn fjögurra héraða [[Franska Indland]]s ([[Pondicherry]], [[Karaikal]], [[Yanam]] og [[Mahé]]) fluttist til Indlands. * [[17. ágúst]] - Austurþýskir landamæraverðir skutu [[Peter Fechter]] til bana þegar hann reyndi að komast yfir Berlínarmúrinn. * [[24. ágúst]] - Fyrsta sjónvarpsstöð Indónesíu, [[TVRI]], hóf útsendingar. * [[27. ágúst]] - NASA sendi könnunarfarið ''[[Mariner 2]]'' út í geim. * [[31. ágúst]] - [[Trínidad og Tóbagó]] varð sjálfstætt frá Bretlandi. === September === [[Mynd:John_F._Kennedy_speaks_at_Rice_University.jpg|thumb|John F. Kennedy segir frá áætluðu mönnuðu geimflugi til tunglsins.]] * [[1. september]] - Yfir 12.000 manns létust þegar jarðskjálfti reið yfir norðvesturhluta [[Íran]]s. * [[3. september]] - [[Jens Otto Krag]] tók við embætti forsætisráðherra Danmerkur eftir veikindi [[Viggo Kampmann]]. * [[7. september]] - [[Robert Sténuit]] varð fyrstur til að eyða sólarhring á botni sjávar í sérstöku þrýstihylki. * [[8. september]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu sovésku [[R-12]]-eldflaugarnar komu til Kúbu. * [[10. september]] - Ástralski tennisleikarinn [[Rod Laver]] varð annar til að ná [[Grand Slam]] með sigri á [[U.S. Open]], [[Australian Open]], [[French Open]] og [[Wimbledon]]. * [[12. september]] - [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseti lýsti því yfir í ræðu við [[Rice University]] að Bandaríkin hygðust senda mannað geimfar til tunglsins fyrir lok áratugarins. * [[15. september]] - [[Kúbudeilan]]: Sovéskar miðdrægar eldflaugar voru settar upp á Kúbu. * [[20. september]] - British Motor Company setti sportbílinn [[MG MGB|MGB]] á markað. Þetta varð mest seldi sportbíll sögunnar. * [[23. september]] - [[Lincoln-sviðslistamiðstöðin]] var opnuð í New York-borg. * [[25. september]] - [[Sonny Liston]] sigraði [[Floyd Patterson]] í hnefaleikum og varð nýr þungavigtarmeistari. * [[26. september]]: ** [[Borgarstyrjöldin í Norður-Jemen]] braust út. ** Bandaríski veitingamaðurinn [[Harland Sanders]] skráði einkaleyfi á aðferð til að steikja kjúkling undir þrýstingi. ** [[Flóðbylgja]] gekk yfir [[Barselóna]] á Spáni með þeim afleiðingum að 440 létust. * [[27. september]] - Bókin ''[[Raddir vorsins þagna]]'' eftir [[Rachel Carson]] kom út. === Október === [[Mynd:Konzilseroeffnung_1.jpg|thumb|Biskupar flykkjast inn í Péturskirkjuna við upphaf Annars Vatíkansráðsins.]] * [[1. október]] - [[Johnny Carson]] varð kynnir sjónvarpsþáttarins ''[[The Tonight Show]]''. * [[2. október]] - Kennsla hófst í [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] í nýju húsnæði við Stakkahlíð. * [[3. október]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Walter Schirra]] fór sex hringi umhverfis jörðina í geimfarinu ''Sigma 7''. * [[5. október]]: ** Fyrsta smáskífa [[The Beatles|Bítlanna]], „Love Me Do“/„P.S. I Love You“, kom út. ** ''[[Dr. No (kvikmynd)|Dr. No]]'', fyrsta James Bond-myndin, var frumsýnd í London. * [[8. október]]: ** [[Nikita Krústsjov]], leiðtogi Sovétríkjanna, fékk leyfi til að koma fyrir kjarnorkuflaugum á Kúbu. ** [[Alsír]] gerðist aðili að Sameinuðu þjóðunum. * [[9. október]] - [[Úganda]] fékk sjálfstæði frá Bretlandi. * [[11. október]] - [[Jóhannes 23.]] páfi setti [[Annað Vatíkansráðið]] með messu í Péturskirkjunni. * [[12. október]] - Kvikmyndin ''[[79 af stöðinni]]'' var frumsýnd á Íslandi. * [[13. október]] - Leikritið ''[[Hver er hræddur við Virginiu Woolf?]]'' eftir [[Edward Albee]] var frumsýnd á Broadway. * [[15. nóvember]] - Norska leikritið ''[[Dýrin í Hálsaskógi]]'' var frumsýnt á Íslandi í fyrsta skipti. * [[16. október]]–[[28. október]]: [[Kúbudeilan]]. Flugvél Bandaríkjanna náði myndum af sovésku eldflaugum á Kúbu sem jók spennu milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. * [[20. október]] - [[Stríð Kína og Indlands]] braust út vegna landamæradeilna. * [[21. október]] - Norska [[Hurtigruten]]-farþegaskipið ''[[Sanct Svithun (ferja)|Sanct Svithun]]'' fór langt af leið og strandaði við [[Nordøyen]] með þeim afleiðingum að 41 fórst. * [[24. október]] - [[Kúbudeilan]]: Bandarísk herskip neyddu sovéskt flutningaskip af leið. * [[27. október]] - [[Kúbudeilan]]: Kafbátaskipstjórinn [[Vasilíj Arkhipov]] neitaði að skjóta kjarnorkuflaugum að skipum bandaríska sjóhersins. * [[28. október]]: ** [[Kúbudeilan]]: Níkíta Krústsjov tilkynnti að hann hefði fyrirskipað niðurrif eldflaugaskotpalla á Kúbu. ** Frakkar samþykktu beint kjör forseta í þjóðaratkvæðagreiðslu. === Nóvember === * [[8. nóvember]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Uppreisnin á Bounty (kvikmynd frá 1962)|Uppreisnin á Bounty]]'' var frumsýnd. === Desember === * [[11. desember]] - Síðasta [[aftaka]]n var framkvæmd í [[Kanada]] með hengingu. * [[28. desember]] - [[Hvalbæjargöngin]] voru opnuð í Færeyjum. === Ódagsett === * Fyrst var talað um [[Tíu helstu iðnríki heims]]. * [[Þrælahald]] var lagt af í Sádi-Arabíu og Jemen. * [[Ungmennafélag Reykjavíkur]] var lagt niður. * Byggingarvöruverslun Kópavogs eða [[BYKO]] var stofnuð. * Hljómsveitin [[Savanna-tríóið]] var stofnuð. * Knattspyrnuliðið [[FK Nevėžis]] var stofnað í Litáen. * Enska hljómsveitin [[The Animals]] var stofnuð. * [[Íhaldsflokkur New York]] var stofnaður. * Hljómsveitin [[Facon]] var stofnuð á Bíldudal. == Fædd == * [[5. janúar]] - [[Shinobu Ikeda]], japanskur knattspyrnumaður. * [[7. janúar]] - [[Aleksandr Dúgín]], rússneskur stjórnmálaskýrandi. * [[10. janúar]] - [[Egill Ingibergsson]], íslenskur leikmyndahönnuður. * [[17. janúar]] - [[Jim Carrey]], bandarískur leikari. * [[25. janúar]] - [[Steinunn Ólafsdóttir]], íslensk leikkona. * [[28. janúar]] - [[Guðmundur Haraldsson]], íslenskur leikari. * [[29. janúar]] - [[Olga Tokarczuk]], pólskur rithöfundur. * [[30. janúar]] - [[Abdúlla 2. Jórdaníukonungur]]. * [[7. febrúar]] - [[Eddie Izzard]], bresk leikkona. * [[10. febrúar]] - [[Cliff Burton]], bandarískur bassaleikari ([[Metallica]]). (d. [[1986]]). * [[15. febrúar]] - [[Milo Đukanović]], svartfellskur stjórnmálamaður. * [[17. febrúar]] - [[Henny Meijer]], hollenskur knattspyrnumaður. * [[20. febrúar]] - [[Valur Ingimundarson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[21. febrúar]] - [[Chuck Palahniuk]], bandarískur rithöfundur. * [[22. febrúar]] - [[Steve Irwin]], ástralskur náttúruverndarsinni (d. [[2006]]). * [[23. febrúar]] - [[Ivica Barbarić]], króatískur knattspyrnumaður. * [[27. febrúar]] - [[Grant Show]], bandarískur leikari. * [[27. febrúar]] - [[Adam Baldwin]], bandarískur leikari. * [[6. febrúar]] - [[Axl Rose]], bandarískur tónlistarmaður. * [[2. mars]] - [[Jon Bon Jovi]], bandarískur tónlistarmaður. * [[8. mars]] - [[Július Bielik]], slóvakískur knattspyrnumaður. * [[8. mars]] - [[Mitsunori Yoshida]], japanskur knattspyrnumaður. * [[12. mars]] - [[Jón Bjarni Guðmundsson]], íslenskur leikari. * [[17. mars]] - [[Kalpana Chawla]], bandarískur geimfari (d. [[2003]]). * [[21. mars]] - [[Matthew Broderick]], bandarískur leikari. * [[25. mars]] - [[Marcia Cross]], bandarísk leikkona. * [[25. mars]] - [[Sigrún Gylfadóttir]], íslensk leikkona. * [[26. mars]] - [[John Stockton]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[6. apríl]] - [[Tomoyasu Asaoka]], japanskur knattspyrnumaður (d. [[2021]]). * [[8. apríl]] - [[Izzy Stradlin]], bandarískur tónlistarmaður. * [[12. apríl]] - [[Katsuhiro Kusaki]], japanskur knattspyrnumaður. * [[13. apríl]] - [[Edivaldo Martins Fonseca]], brasilískur knattspyrnumaður (d. [[1993]]). * [[16. apríl]] - [[Antony Blinken]], bandarískur embættismaður. * [[16. apríl]] - [[Elínborg Halldórsdóttir]], íslensk myndlistarkona. * [[19. apríl]] - [[Dorian Yates]], breskur vaxtarræktarmaður. * [[20. apríl]] - [[Sigurður Ingi Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[26. apríl]] - [[Matteo Messina Denaro]], ítalskur mafíuforingi (d. [[2023]]). * [[12. maí]] - [[Emilio Estevez]], bandarískur leikari. * [[14. maí]] - [[C.C. Deville]], bandarískur tónlistarmaður ([[Poison (hljómsveit)|Poison]]). * [[17. maí]] - [[Craig Ferguson]], skoskur þáttastjórnandi. * [[21. maí]] - [[Uwe Rahn]], þýskur knattspyrnumaður. * [[31. maí]] - [[Dina Boluarte]], perúsk stjórnmálakona. * [[4. júní]] - [[Peter Maté]], slóvakískur píanóleikari. * [[5. júní]] - [[Jeff Garlin]], bandarískur leikari. * [[6. júní]] - [[Hirokazu Kore-eda]], japanskur kvikmyndagerðarmaður. * [[19. júní]] - [[Masanao Sasaki]], japanskur knattspyrnumaður. * [[22. júní]] - [[Clyde Drexler]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[24. júní]] - [[Claudia Sheinbaum]], forseti Mexíkó. * [[25. júní]] - [[Kristinn Hrafnsson]], íslenskur blaðamaður. * [[3. júlí]] - [[Tom Cruise]], bandarískur leikari. * [[3. júlí]] - [[Thomas Gibson]], bandarískur leikari. * [[9. júlí]] - [[Páll Valur Björnsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[13. júlí]] - [[Tom Kenny]], bandarískur leikari. * [[20. júlí]] - [[Carlos Alazraqui]], bandarískur leikari. * [[26. júlí]] - [[Sigríður Beinteinsdóttir]], íslensk söngkona. * [[4. ágúst]] - [[Lori Lightfoot]], bandarísk stjórnmálakona. * [[5. ágúst]] - [[Patrick Ewing]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[7. ágúst]] - [[Stefanía Óskarsdóttir]], íslenskur stjórnmálafræðingur. * [[9. ágúst]] - [[Annegret Kramp-Karrenbauer]], þýskur stjórnmálamaður. * [[10. ágúst]] - [[Suzanne Collins]], bandarísk leikkona. * [[10. ágúst]] - [[Ragna Sigurðardóttir (f. 1962)|Ragna Sigurðardóttir]], íslensk myndlistarkona. * [[10. ágúst]] - [[Siv Friðleifsdóttir]], íslensk stjórnmálakona. * [[10. ágúst]] - [[Halldór Björnsson]], íslenskur leikari. * [[11. ágúst]] - [[Bragi Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og skáld. * [[12. ágúst]] - [[Shigetatsu Matsunaga]], japanskur knattspyrnumaður. * [[13. ágúst]] - [[Manuel Valls]], spænsk-franskur stjórnmálamaður. * [[16. ágúst]] - [[Steve Carell]], bandarískur leikari. * [[17. ágúst]] - [[Björn Ingi Hilmarsson]], íslenskur leikari. * [[20. ágúst]] - [[Geoffrey Blake]], bandarískur leikari. * [[27. ágúst]] - [[Sigurjón Birgir Sigurðsson]] (Sjón), íslenskt skáld. * [[28. ágúst]] - [[David Fincher]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri. * [[30. ágúst]] - [[Aleksandr Lítvínenko]], rússneskur leyniþjónustumaður (d. [[2006]]). * [[2. september]] - [[Keir Starmer]], breskur stjórnmálamaður. * [[2. september]] - [[Katt Williams]], bandarískur leikari. * [[3. september]] - [[Jónína Kristín Berg]], goði Ásatrúarfélagsins á Íslandi. * [[11. september]] - [[Julio Salinas]], spænskur knattspyrnumaður. * [[13. september]] - [[Andrea Gylfadóttir]], íslensk söngkona. * [[21. september]] - [[Rob Morrow]], bandarískur leikari. * [[25. september]] - [[Ales Bjaljatskí]], hvítrússneskur aðgerðasinni. * [[26. september]] - [[Ólafur Jóhann Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og forstjóri. * [[26. september]] - [[Gunnar Svavarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[28. september]] - [[Rannveig Þorkelsdóttir]], íslensk leikkona. * [[2. október]] - [[Jeff Bennett]], bandarískur leikari. * [[2. október]] - [[Sigtryggur Baldursson]], íslenskur trommuleikari. * [[3. október]] - [[Tommy Lee]], grísk-amerískur tónlistarmaður. * [[11. október]] - [[Pavel Černý]], tékkneskur knattspyrnumaður. * [[11. október]] - [[Joan Cusack]], bandarísk leikkona. * [[14. október]] - [[Böðvar Bjarki Pétursson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður. * [[17. október]] - [[Mike Judge]], bandarískur kvikari. * [[19. október]] - [[Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir]], íslensk fréttakona. * [[29. október]] - [[Einar Örn Benediktsson]], íslenskur tónlistarmaður. * [[1. nóvember]] - [[Sigurþór Albert Heimisson]], íslenskur leikari. * [[3. nóvember]] - [[Gabe Newell]], bandarískur kaupsýslumaður. * [[3. nóvember]] - [[Antti Rinne]], finnskur stjórnmálamaður. * [[11. nóvember]] - [[Demi Moore]], bandarísk leikkona. * [[13. nóvember]] - [[Guðmundur B. Ólafsson]], íslenskur lögfræðingur. * [[16. nóvember]] - [[Ásbjörn Óttarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[18. nóvember]] - [[Kirk Hammett]], bandarískur gítarleikari ([[Metallica]]). * [[19. nóvember]] - [[Jodie Foster]], bandarísk leikkona. * [[19. nóvember]] - [[Ágúst Borgþór Sverrisson]], íslenskur rithöfundur. * [[21. nóvember]] - [[Salvör Nordal]], íslenskur heimspekingur. * [[23. nóvember]] - [[Nicolás Maduro]], forseti Venesúela. * [[28. nóvember]] - [[Jon Stewart]], bandarískur þáttastjórnandi. * [[29. nóvember]] - [[Catherine Chabaud]], frönsk siglingakona. * [[7. desember]] - [[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]], íslensk leikkona. * [[9. desember]] - [[Þóra Steffensen]], íslenskur réttarmeinafræðingur. * [[9. desember]] - [[Felicity Huffman]], bandarísk leikkona. * [[9. desember]] - [[Juan Atkins]], bandarískur tónlistarmaður. * [[19. desember]] - [[Frosti Sigurjónsson]], íslenskur viðskiptafræðingur. * [[23. desember]] - [[Tran Anh Hung]], fransk-víetnamskur kvikmyndagerðarmaður. * [[29. desember]] - [[Carles Puigdemont]], katalónskur stjórnmálamaður. * [[29. desember]] - [[Wynton Rufer]], nýsjálenskur knattspyrnumaður. * [[31. desember]] - [[Nélson Luís Kerchner]], brasilískur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[11. febrúar]] - [[Dóri Jónsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1901]]). * [[10. apríl]] - [[Stuart Sutcliffe]], skoskur myndlistarmaður (f. [[1940]]). * [[11. apríl]] - [[Axel Revold]], norskur myndlistarmaður (f. [[1887]]). * [[11. maí]] - [[Hans Luther]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1879]]). * [[26. maí]] - [[Ásta Magnúsdóttir]], íslensk embættiskona (f. [[1888]]). * [[31. maí]] - [[Adolf Eichmann]], þýskur SS-foringi (f. [[1906]]). * [[2. júní]] - [[Gunnar Halldórsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1894]]). * [[6. júlí]] - [[William Faulkner]], bandarískur rithöfundur (f. [[1897]]). * [[28. júlí]] - [[Gunnlaugur Blöndal]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1893]]). * [[5. ágúst]] - [[Marilyn Monroe]], bandarísk leikkona (f. [[1926]]). * [[6. ágúst]] - [[Þórður Jónsson (smiður)|Þórður Jónsson]], íslenskur smiður (f. [[1874]]). * [[9. ágúst]] - [[Hermann Hesse]], þýskur rithöfundur (f. [[1877]]). * [[9. ágúst]] - [[Poul Nielsen]], danskur knattspyrnumaður (f. [[1891]]). * [[26. ágúst]] - [[Helga Sigurðardóttir]], skólastjóri Húsmæðrakennaraskóla Íslands og matreiðslubókahöfundur (f. [[1904]]). * [[26. ágúst]] - [[Vilhjálmur Stefánsson]], vesturíslenskur landkönnuður (f. [[1879]]). * [[7. september]] - [[Karen Blixen]], danskur rithöfundur (f. [[1885]]). * [[19. september]] - [[Jóninna Sigurðardóttir]], íslenskur matreiðslukennari (f. [[1879]]). * [[6. október]] - [[Jón Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1893]]). * [[10. október]] - [[Trygve Gulbranssen]], norskur rithöfundur (f. [[1894]]). * [[16. október]] - [[Árni Thorsteinson (tónskáld)|Árni Thorsteinson]], íslenskt tónskáld (f. [[1870]]). * [[7. nóvember]] - [[Eleanor Roosevelt]], bandarísk stjórnmálakona (f. [[1884]]). * [[18. nóvember]] - [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur (f. [[1885]]). * [[19. nóvember]] - [[Jón Stefánsson (listmálari)|Jón Stefánsson]], íslenskur listmálari (f. [[1881]]). * [[22. nóvember]] - [[René Coty]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1882]]). * [[28. nóvember]] - [[Vilhelmína Hollandsdrottning]] (f. [[1880]]). * [[29. nóvember]] - [[Erik Scavenius]], danskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1877]]). * [[27. desember]] - [[Inge Krokann]], norskur rithöfundur (f. [[1893]]). * [[29. desember]] - [[Eggert Stefánsson]], íslenskur söngvari (f. [[1890]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Lev Davidovich Landau]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Max Ferdinand Perutz]], [[John Cowdery Kendrew]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Francis Harry Compton Crick]], [[James Dewey Watson]], [[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[John Steinbeck|John Ernest Steinbeck]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Linus Carl Pauling]] [[Flokkur:1962]] 2qro0yagk0xi8ta3m83y2k20qabwrh1 1967291 1967286 2026-06-11T13:50:55Z Akigka 183 /* Nóvember */ 1967291 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1962''' (MCMLXII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 62. [[ár]] 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[mánudagur|mánudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. == Atburðir == === Janúar === [[Mynd:Overzicht_van_de_ravage,_Bestanddeelnr_913-3801.jpg|thumb|right|Lestarslysið í Harmelen.]] * [[1. janúar]] - [[Samóa|Vestur-Samóa]] fékk sjálfstæði frá [[Nýja-Sjáland]]i. * [[3. janúar]] ** Tilkynnt var opinberlega um bandarísku [[Gemini-geimferðaáætlunin]]a. ** [[Jóhannes 23.]] páfi bannfærði [[Fidel Castro]] leiðtoga Kúbu. * [[4. janúar]] - [[New York-borg]] kynnti fyrstu sjálfvirku [[neðanjarðarlest]]ina án lestarstjóra. * [[5. janúar]] - Breiðskífan ''[[My Bonnie]]'' þar sem [[Bítlarnir]] (undir nafninu The Beat Brothers) léku með [[Tony Sheridan]] kom út í Bretlandi. * [[8. janúar]] - [[Lestarslysið í Harmelen]]: 93 létust í lestarslysi í [[Holland]]i. * [[10. janúar]] - Yfir 4000 fórust þegar snjóflóð féll í hlíðum [[Huascarán-fjall]]s í [[Perú]] á bæinn [[Ranrahirca]] og nærliggjandi þorp. * [[11. janúar]] - Bandaríska sprengjuflugvélin [[B-52H Stratofortress]] sló met í langflugi þegar hún flaug í 21 tíma, yfir 20.000 km leið, án þess að taka eldsneyti. * [[12. janúar]] - [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Vestur-Irian]]. * [[15. janúar]] ** [[Breska veðurstofan]] tók að notast við [[Celsíus]] meðfram hitatölum í [[Fahrenheit]] eftir umsókn Bretlands um aðild að Evrópubandalaginu. ** Franski tískuhönnuðurinn [[Yves Saint Laurent (hönnuður)|Yves Saint Laurent]] stofnaði sitt eigið tískuhús. * [[21. janúar]] - [[Samtök Ameríkuríkja]] ráku Kúbu úr samtökunum. Því var aflétt árið 2009. * [[22. janúar]] ** [[Scotice]]-sæstrengurinn milli Skotlands, Færeyja og Íslands var fulllagður. ** Frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation Armée Secrète]], sem voru andsnúin sjálfstæði [[Alsír]], sprengdu tímasprengju í franska utanríkisráðuneytinu þar sem einn lét lífið og þrír særðust. * [[24. janúar]] ** [[Trípólíbíó]] hætti starfsemi. ** [[Bítlarnir]] gerðu fimm ára umboðssamning við [[Brian Epstein]] þar sem hann fékk 25% af tekjum hljómsveitarinnar. * [[30. janúar]] ** Tveir meðlimir loftfimleikahópsins [[Wallenda-fjölskyldan fljúgandi]] létust þegar sjö manna mennskur píramídi féll í Detroit. ** [[Hláturfaraldurinn í Tanganjika]] hófst þegar skólastúlkur í heimavistarskóla í [[Kashasha]] hófu að hlæja stjórnlaust. === Febrúar === [[Mynd:Sturmflut-Hamburg.jpg|thumb|right|Norðursjávarflóðið 1962.]] * [[Febrúar]] - Sviðslistahópurinn [[Mouvement panique]] var stofnaður í París. * [[4. febrúar|4.]]-[[5. febrúar]] - Allar sjö [[klassísku pláneturnar]] mynduðu [[samstaða (stjörnufræði)|samstöðu]] á [[sólbaugur|sólbaug]] þar sem þær voru allar innan við 16˚ frá hver annarri séðar frá jörðu. * [[7. febrúar]] ** Bandaríkin settu [[Viðskiptabann Bandaríkjanna gegn Kúbu|viðskiptabann á Kúbu]]. ** [[Námuslysið í Luisenthal]]: 299 létust í sprengingu í kolanámu í [[Saarland]]i. * [[10. febrúar]] ** [[Elliðaslysið]]: Togarinn ''Elliði'' SI 1 fórst undan Snæfellsnesi með 28 manns í áhöfn. Tveir létust. ** Bandaríkin og Sovétríkin skiptu á bandaríska njósnaflugmanninum [[Francis Gary Powers]] og sovéska njósnaranum [[Rudolf Abel]] í Berlín. * [[11. febrúar]] ** Þriggja tíma [[kappakstur]] var haldinn á [[Daytona Beach]] í Flórída. Þetta var undanfari kappakstursins [[24 Hours of Daytona]]. ** [[Alsírstríðið]]: Samningaviðræður hófust milli franskra stjórnvalda og sjálfstæðisleiðtoga Alsírs í [[Les Rousses]]. * [[13. febrúar]] - Yfir 150.000 manns tóku þátt í mótmælagöngu í París vegna Alsírdeilunnar. * [[14. febrúar]] - [[Jacqueline Kennedy]] leiddi sjónvarpsáhorfendur stöðvarinnar [[CBS]] í gegnum [[Hvíta húsið]]. * [[16. febrúar]] ** Vasakvíin, undanfari [[Vasasafnið|Vasasafnsins]] í Stokkhólmi, var vígð. ** [[Indverski kongressflokkurinn]] og [[Jawaharlal Nehru]] unnu stórsigur í þingkosningum á Indlandi. ** Kveikt var í húsum í [[Georgetown (Gvæjana)|Georgetown]] í [[Breska Gvæjana|Bresku Gvæjana]] í öldu uppþota. * [[17. febrúar]] - [[Norðursjávarflóðið 1962]]: Flóð og stormur kringum [[Hamborg]] urðu til þess að um 300 létust og þúsundir misstu heimili sín. * 17.-[[18. febrúar]] - [[Stuðlabergsslysið]]: Ellefu fórust á síldarbát frá Seyðisfirði við [[Stafnes]] við Reykjanesskaga. * [[20. febrúar]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[John Glenn]] fór fyrstur Bandaríkjamanna á braut um jörðu í geimfarinu ''[[Friendship 7]]''. * [[21. febrúar]] - [[Margot Fonteyn]] og [[Rúdolf Núrejev]] dönsuðu í fyrsta skipti saman í ballettinum ''[[Giselle (ballet)|Giselle]]'' í London. * [[26. febrúar]] - [[Írski lýðveldisherinn (1922-1969)|Írski lýðveldisherinn]] boðaði endalok [[landamærahernaður Írska lýðveldishersins|landamærahernaðar]] við landamæri [[Norður-Írland]]s sem staðið hafði í fimm ár. === Mars === [[Mynd:Nordic-Treaty-1962.jpg|thumb|Undirritun Helsingforssamningsins.]] * [[1. mars]] ** [[Benedicto Kiwanuka]] varð fyrsti forsætisráðherra heimastjórnarinnar í [[Úganda]]. ** Ofurhetjan [[Hulk]] birtist í fyrsta sinn í myndasögutímariti frá [[Marvel Comics]]. ** [[American Airlines flug 1]] fórst eftir flugtak frá [[Kennedy-flugvöllur|New York-flugvelli]] með 95 um borð. * [[2. mars]] - [[Valdaránið í Búrma 1962]]: Herforingjaklíka undir stjórn [[Ne Win]] rændi völdum í Búrma. * [[7. mars]] ** [[Öskudagsstormurinn 1962]] gekk yfir norðausturströnd Bandaríkjanna. ** [[Royal College of Physicians]] í Bretlandi gaf út skýrslu um [[reykingar]] sem ástæðu [[lungnakrabbamein]]s. * [[10. mars]] - Fyrsta [[Stjórnarskrá Marokkó]] var samþykkt. * [[15. mars]] ** Forsætisráðherra [[Katanga]], [[Moise Tshombe]], hóf viðræður um sameiningu við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]. ** [[John F. Kennedy]] mælti fyrir [[Réttindaskrá neytenda]] í ræðu á [[Bandaríkjaþing]]i. * [[16. mars]] - [[Flying Tiger Line flug 739]] með bandaríska hermennn um borð á leið til [[Suður-Víetnam]], fórst í Kyrrahafi með 107 manns. * [[18. mars]] ** [[Alsírstríðið]]: [[Frakkland]] og [[Alsír]] skrifuðu undir friðarsamning sem batt enda á stríð landanna í Alsír. ** [[Isabelle Aubret]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1962]] fyrir Frakkland með laginu „Un premier amour“. * [[19. mars]] ** Fyrsta breiðskífa [[Bob Dylan]], ''[[Bob Dylan (breiðskífa)|Bob Dylan]]'', kom út. ** Vopnahlé tók gildi í [[Alsír]], en frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation armée secrète]] héldu áfram baráttu sinni. * [[23. mars]] - [[Helsingforssamningurinn]] um norrænt samstarf var undirritaður. * [[24. mars]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]] var handtekinn í [[Oran]] í Alsír. * [[26. mars]] - [[Herskylda]] í Frakklandi var stytt úr 26 í 18 mánuði. * [[29. mars]] - [[European Launcher Development Organisation]] var stofnuð. === Apríl === [[Mynd:Seattle_World%27s_Fair_grounds,_1962_(51690241892).jpg|thumb|right|Heimssýningin í Seattle.]] * [[1. apríl]] - Flugvöllurinn [[Arlanda]] við Stokkhólm var vígður. * [[6. apríl]] - [[Belgía]] tók aftur upp stjórnmálasamband við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]. * [[8. apríl]] - [[Évian-friðarsamningarnir]] um sjálfstæði [[Alsír]]s voru samþykktir með 90% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu í Frakklandi. * [[9. apríl]] ** Lögreglan í [[Marseille]] endurheimti 8 málverk eftir [[Paul Cézanne]] sem hafði verið stolið í ágúst árið áður. ** [[Bandaríska landgönguliðið]] hóf formlega þátttöku í [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] þegar þyrlusveitin [[HMM-362]] kom til [[Sóc Trăng]] sunnan við [[Sægon]]. * [[11. apríl]] - [[Alþjóðasamningur um að fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu]] var uppfærður af [[Alþjóðasiglingamálastofnunin]]ni eftir langa ráðstefnu um olíumengun í sjó. * [[13. apríl]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]], næstráðandi í hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]], var dæmdur til dauða í Frakklandi. * [[14. apríl]] - [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum|Handritastofnun Íslands]] var stofnuð með lögum frá Alþingi. * [[16. apríl]] ** [[Ríkisábyrgðasjóður]] var stofnaður á Íslandi. ** [[Walter Cronkite]] tók við sem fréttamaður ''[[CBS Evening News]]''. * [[18. apríl]] - [[Lög um innflytjendur frá samveldislöndum 1962]] tóku gildi í [[Bretland]]i. Lögin settu ströng skilyrði fyrir fólksflutningum til Bretlands frá [[Breska samveldið|samveldislöndum]]. * [[20. apríl]] - Leiðtogi frönsku hryðjuverkasamtakanna [[Organisation armée secrète]], [[Raoul Salan]], var handtekinn í Alsír. * [[21. apríl]] - [[Sýning 21. aldarinnar]] var opnuð í [[Seattle]]. * [[23. apríl]] - [[Tónabíó]], nýtt kvikmyndahús, hóf sýningar í Reykjavík. * [[24. apríl]] - [[Kosmos 4]] varð fyrsti [[njósnahnöttur]] Sovétríkjanna sem komst á lágbraut um jörðu. * [[25. apríl]] - Bandaríkin hófu að nýju [[kjarnorkutilraun]]ir nærri [[Jólaeyja|Jólaeyju]]. * [[26. apríl]] - Ómannaða bandaríska geimfarið ''[[Ranger 4]]'' hrapaði á yfirborð tunglsins og eyðilagðist í fallinu. === Maí === [[Mynd:Adolf_Eichman_in_Ramle_Prison1961.jpg|thumb|right|Eichmann bíður aftökunnar í Ramle-fangelsinu í Tel Avív.]] * [[2. maí]] ** Sænska matvælafyrirtækið [[Findus]] var keypt af [[Nestlé]]. ** [[S.L. Benfica]] sigraði [[Evrópubikarinn 1961-1962]] með 5-3 sigri á [[Real Madrid]]. * [[3. maí]] - [[Lestarslysið í Mikawashima]]: 160 létust þegar þrjár lestar rákust saman í Tókýó. * [[6. maí]] ** [[Antonio Segni]] var kjörinn forseti Ítalíu. ** Við [[Palmyraeyja|Palmyraeyju]] var í fyrsta og eina skiptið gerð tilraun með sprengingu [[kjarnaoddur|kjarnaodds]] sem skotið var með eldflaug. * [[14. maí]] - [[Jóhann Karl 1.|Juan Carlos]], krónprins Spánar, gekk að eiga [[Soffía Spánardrottning|Sófíu Grikklandsprinsessu]]. * [[19. maí]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta á fjáröflunarviðburði í [[Madison Square Garden]]. * [[23. maí]] - Mexíkóski bændaforinginn [[Ruben Jaramillo]] var skotinn til bana ásamt fjölskyldu sinni af her og lögreglu í Xochitepec, [[Morelos]]. * [[24. maí]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Scott Carpenter]] fór þrisvar umhverfis jörðina í geimfarinu ''[[Aurora 7]]''. * [[25. maí]] - Ný [[Dómkirkjan í Coventry|Dómkirkja í Coventry]] var vígð. * [[27. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|Sveitarstjórnarkosningar]] fóru fram á Íslandi. [[Óháðir bindindismenn]] var nýtt framboð í Reykjavík sem ekki hlaut hljómgrunn. * [[30. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962|HM í knattspyrnu]] hófst í [[Síle]]. * [[31. maí]] ** [[Sambandsríki Vestur-Indía]] var lagt niður. ** 63 létust þegar vöruflutningalest rakst á farþegalest við [[Voghera]] á Ítalíu. ** [[Adolf Eichmann]] var tekinn af lífi í fangelsi í [[Tel Avív]]. === Júní === [[Mynd:Novocherkassk_demonstrators,_2_June_1962.jpg|thumb|right|Mótmælendur í Novotsjerkassk.]] * [[Júní]] - [[Hestamannafélagið Hringur]] var stofnað á Dalvík. * [[2. júní]] - [[Blóðbaðið í Novotsjerkassk]]: Sovétherinn skaut á óvopnaða mótmælendur í bænum [[Novotsjerkassk]]. * [[3. júní]] - 130 fórust þegar [[Air France flug 007]] fórst í flugtakið frá [[Orly-flugvöllur|Orly-flugvelli]] í París. * [[5. júní]] - [[Köngulóarmaðurinn]] kom fyrst fram í myndasögu. * [[9. júní]] - Stjórn [[Francisco Franco]] á Spáni afnam tímabundið rétt Spánverja til að flytja milli héraða. * [[11. júní]] - Þrír fangar sluppu frá [[Alcatraz-fangelsið|Alcatraz-fangelsinu]], en talið er að þeir hafi drukknað við að synda yfir San Francisco-flóa. * [[16. júní]] - Tímaritið ''[[The New Yorker]]'' birti útdrátt úr bók [[Rachel Carson]], ''[[Raddir vorsins þagna]]'', sem vakti mikil viðbrögð. * [[17. júní]] - Brasilía sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962]] með 3-1 sigri á Tékkóslóvakíu. * [[22. júní]] - 113 fórust þegar [[Air France flug 117]] hrapaði á [[Gvadelúp]]. * [[23. júní]] - [[Hvalfjarðargangan|Hvalfjarðarganga]] [[Samtök hernámsandstæðinga|Samtaka hernámsandstæðinga]] lagði af stað frá Hvítanesi. * [[25. júní]]: ** [[Engel gegn Vitale]]: Hæstiréttur Bandaríkjanna komst að þeirri niðurstöðu að bænaskylda í grunnskólum bryti gegn stjórnarskrá. ** Mósambísku skæruliðasamtökin [[FRELIMO]] voru stofnuð í [[Tanganjika]]. * [[26. júní]] - [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti með 93 atkvæðum gegn engu að skipta belgísku nýlendunni [[Rúanda-Úrúndí]] í tvö ríki. * [[30. júní]]: ** Síðustu liðsmenn [[franska útlendingaherdeildin|frönsku útlendingaherdeildarinnar]] hurfu frá Alsír. ** Sjóræningjastöðin [[Radio Nord]] hætti útsendingum frá sænska skerjagarðinum eftir að ný lög gegn ólöglegum útvarpsstöðvum tóku gildi. ** [[Lög um innflytjendur frá Breska samveldinu]] tóku gildi. === Júlí === [[Mynd:Relay_1_antenna_USA.jpg|thumb|Hornloftnet í Andover, Maine, til að eiga samskipti við Telstar-gervihnöttinn.]] * [[1. júlí]] - [[Rúanda]] og [[Búrúndí]] urðu sjálfstæð. * [[2. júlí]] - [[Sam Walton]] opnaði fyrstu [[Walmart]]-verslunina í [[Rogers (Arkansas)|Rogers]] í Arkansas. * [[5. júlí]]: ** [[Alsír]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi. ** [[Blóðbaðið í Oran 1962]]: Tugir Alsírbúa og franskra landnema voru myrtir í [[Oran]] og [[Algeirsborg]]. * [[7. júlí]] - 94 fórust þegar [[Alitalia flug 771]] fórst við [[Mumbai]] á Indlandi. * [[12. júlí]] - [[The Rolling Stones]] spiluðu sína fyrstu tónleika í Marquee Club í London. * [[14. júlí]] - [[Hótel Saga]] var tekin í notkun. * [[18. júlí]] - [[Valdaránið í Perú 1962]]: Herinn gerði byltingu í Perú og [[Ricardo Pérez Godoy]] tók við völdum. * [[23. júlí]] - Fyrsta sjónvarpsútsending um gervihnött fór fram um gervihnöttinn [[Telstar]] frá Evrópu til Norður-Ameríku. * [[26. júlí]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu kjarnaoddarnir sem [[Sovétríkin]] fluttu til [[Kúba|Kúbu]] voru settir á land í hafnarborginni [[Mariel (Kúbu)|Mariel]]. * [[30. júlí]] - [[Kanadavegurinn]] var formlega opnaður og tengdi [[St. John's (Nýfundnaland og Labrador)|St. John's]] á Nýfundnalandi við [[Victoria (Bresku Kólumbíu)|Victoriu]] í Bresku Kólumbíu. * [[31. júlí]]: ** Kjarnorkukafbátarnir [[USS Skate (SSN-578)|USS ''Skate'']] og USS ''[[Seadragon (kafbátur)|Seadragon]]'' mættust undir ísnum á [[norðurheimskautið|norðurheimskautinu]]. ** [[Ahmed Ben Bella]] varð fyrsti forseti Alsírs. ** Danska útvarpsstöðin [[Radio Mercur]] sem sendi út frá skipi í [[Eyrarsund]]i hætti útsendingum. ** [[Hringmyrkvi]] á sólu sást frá sunnanverðri Afríku og Karíbahafsströnd Suður-Ameríku. === Ágúst === [[Mynd:New_York_Mirror_Front_Page_of_August_6,_1962.jpeg|thumb|Frétt af andláti Marilyn Monroe á forsíðu ''New York Mirror''.]] * [[1. ágúst]] - Banatilræði gegn forseta Gana, [[Kwame Nkrumah]], mistókst þar sem hann lauk ræðu sinni snemma. * [[5. ágúst]]: ** [[Nelson Mandela]] var handtekinn af suðurafrískum yfirvöldum fyrir að ýta undir óeirðir. ** [[Marilyn Monroe]] fannst látin í íbúð sinni í Los Angeles. * [[6. ágúst]] - [[Jamaíka]] hlaut sjálfstæði. * [[11. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 3]]'' út í geim. * [[12. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 4]]'' út í geim. * [[16. ágúst]]: ** [[Alsír]] gerðist aðili að [[Arababandalagið|Arababandalaginu]]. ** [[Pete Best]] var rekinn úr Bítlunum og [[Ringo Starr]] tók við stöðu trommuleikara. ** Stjórn fjögurra héraða [[Franska Indland]]s ([[Pondicherry]], [[Karaikal]], [[Yanam]] og [[Mahé]]) fluttist til Indlands. * [[17. ágúst]] - Austurþýskir landamæraverðir skutu [[Peter Fechter]] til bana þegar hann reyndi að komast yfir Berlínarmúrinn. * [[24. ágúst]] - Fyrsta sjónvarpsstöð Indónesíu, [[TVRI]], hóf útsendingar. * [[27. ágúst]] - NASA sendi könnunarfarið ''[[Mariner 2]]'' út í geim. * [[31. ágúst]] - [[Trínidad og Tóbagó]] varð sjálfstætt frá Bretlandi. === September === [[Mynd:John_F._Kennedy_speaks_at_Rice_University.jpg|thumb|John F. Kennedy segir frá áætluðu mönnuðu geimflugi til tunglsins.]] * [[1. september]] - Yfir 12.000 manns létust þegar jarðskjálfti reið yfir norðvesturhluta [[Íran]]s. * [[3. september]] - [[Jens Otto Krag]] tók við embætti forsætisráðherra Danmerkur eftir veikindi [[Viggo Kampmann]]. * [[7. september]] - [[Robert Sténuit]] varð fyrstur til að eyða sólarhring á botni sjávar í sérstöku þrýstihylki. * [[8. september]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu sovésku [[R-12]]-eldflaugarnar komu til Kúbu. * [[10. september]] - Ástralski tennisleikarinn [[Rod Laver]] varð annar til að ná [[Grand Slam]] með sigri á [[U.S. Open]], [[Australian Open]], [[French Open]] og [[Wimbledon]]. * [[12. september]] - [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseti lýsti því yfir í ræðu við [[Rice University]] að Bandaríkin hygðust senda mannað geimfar til tunglsins fyrir lok áratugarins. * [[15. september]] - [[Kúbudeilan]]: Sovéskar miðdrægar eldflaugar voru settar upp á Kúbu. * [[20. september]] - British Motor Company setti sportbílinn [[MG MGB|MGB]] á markað. Þetta varð mest seldi sportbíll sögunnar. * [[23. september]] - [[Lincoln-sviðslistamiðstöðin]] var opnuð í New York-borg. * [[25. september]] - [[Sonny Liston]] sigraði [[Floyd Patterson]] í hnefaleikum og varð nýr þungavigtarmeistari. * [[26. september]]: ** [[Borgarstyrjöldin í Norður-Jemen]] braust út. ** Bandaríski veitingamaðurinn [[Harland Sanders]] skráði einkaleyfi á aðferð til að steikja kjúkling undir þrýstingi. ** [[Flóðbylgja]] gekk yfir [[Barselóna]] á Spáni með þeim afleiðingum að 440 létust. * [[27. september]] - Bókin ''[[Raddir vorsins þagna]]'' eftir [[Rachel Carson]] kom út. === Október === [[Mynd:Konzilseroeffnung_1.jpg|thumb|Biskupar flykkjast inn í Péturskirkjuna við upphaf Annars Vatíkansráðsins.]] * [[1. október]] - [[Johnny Carson]] varð kynnir sjónvarpsþáttarins ''[[The Tonight Show]]''. * [[2. október]] - Kennsla hófst í [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] í nýju húsnæði við Stakkahlíð. * [[3. október]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Walter Schirra]] fór sex hringi umhverfis jörðina í geimfarinu ''Sigma 7''. * [[5. október]]: ** Fyrsta smáskífa [[The Beatles|Bítlanna]], „Love Me Do“/„P.S. I Love You“, kom út. ** ''[[Dr. No (kvikmynd)|Dr. No]]'', fyrsta James Bond-myndin, var frumsýnd í London. * [[8. október]]: ** [[Nikita Krústsjov]], leiðtogi Sovétríkjanna, fékk leyfi til að koma fyrir kjarnorkuflaugum á Kúbu. ** [[Alsír]] gerðist aðili að Sameinuðu þjóðunum. * [[9. október]] - [[Úganda]] fékk sjálfstæði frá Bretlandi. * [[11. október]] - [[Jóhannes 23.]] páfi setti [[Annað Vatíkansráðið]] með messu í Péturskirkjunni. * [[12. október]] - Kvikmyndin ''[[79 af stöðinni]]'' var frumsýnd á Íslandi. * [[13. október]] - Leikritið ''[[Hver er hræddur við Virginiu Woolf?]]'' eftir [[Edward Albee]] var frumsýnd á Broadway. * [[15. nóvember]] - Norska leikritið ''[[Dýrin í Hálsaskógi]]'' var frumsýnt á Íslandi í fyrsta skipti. * [[16. október]]–[[28. október]]: [[Kúbudeilan]]. Flugvél Bandaríkjanna náði myndum af sovésku eldflaugum á Kúbu sem jók spennu milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. * [[20. október]] - [[Stríð Kína og Indlands]] braust út vegna landamæradeilna. * [[21. október]] - Norska [[Hurtigruten]]-farþegaskipið ''[[Sanct Svithun (ferja)|Sanct Svithun]]'' fór langt af leið og strandaði við [[Nordøyen]] með þeim afleiðingum að 41 fórst. * [[24. október]] - [[Kúbudeilan]]: Bandarísk herskip neyddu sovéskt flutningaskip af leið. * [[27. október]] - [[Kúbudeilan]]: Kafbátaskipstjórinn [[Vasilíj Arkhipov]] neitaði að skjóta kjarnorkuflaugum að skipum bandaríska sjóhersins. * [[28. október]]: ** [[Kúbudeilan]]: Níkíta Krústsjov tilkynnti að hann hefði fyrirskipað niðurrif eldflaugaskotpalla á Kúbu. ** Frakkar samþykktu beint kjör forseta í þjóðaratkvæðagreiðslu. === Nóvember === * [[1. nóvember]] ** [[Kúbudeilan]]: Sovétmenn hófu niðurrif skotpalla á Kúbu. ** Fyrsta ítalska myndasagan um [[Diabolik]] kom út. * [[5. nóvember]] - [[Kings Bay-námaslysið]]: 21 námuverkamaður lét lífið í kolanámu í [[Ny-Ålesund]] á Svalbarða. * [[6. nóvember]]: ** [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] fordæmdi [[apartheid]]-stefnu suðurafrískra stjórnvalda og kallaði eftir viðskiptaþvingunum. ** Sádiarabíski krónprinsinn [[Faisal bin Abdulaziz Al Saud]] tilkynnti tafarlaust afnám þrælahalds í Sádi-Arabíu. * [[7. nóvember]] - [[Nelson Mandela]] hóf fimm ára fangavist sína. * [[8. nóvember]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Uppreisnin á Bounty (kvikmynd frá 1962)|Uppreisnin á Bounty]]'' var frumsýnd. * [[14. nóvember]] - [[Eþiópía]] innlimaði [[Eritrea|Eritreu]] sem áður var sjálfstætt fylki innan sambandsríkisins. * [[17. nóvember]]: ** [[Dulles International Airport]] í Washington DC var vígður af John F. Kennedy. ** [[Strikið]] í Kaupmannahöfn var gert að göngugötu í tilraunaskyni. * [[20. nóvember]] - [[Kúbudeilan]]: Þegar Sovétríkin samþykktu að fjarlægja eldflaugar þaðan afléttu Bandaríkjamenn hafnbanni á Kúbu. * [[21. nóvember]] - [[Stríð Kína og Indlands|Stríði Kína og Indlands]] lauk með því að Indland samþykkti yfirráð Kína yfir [[Aksai Chin]]. * [[29. nóvember]] - Bretar og Frakkar undirrituðu samning um þróun [[Concorde]]-þotunnar. * [[30. nóvember]]: ** Búrmíski erindrekinn [[U Thant]] var kjörinn aðalritari Sameinuðu þjóðanna. ** Ítölsku [[Campiello-verðlaunin]] hófu göngu sína. === Desember === * [[11. desember]] - Síðasta [[aftaka]]n var framkvæmd í [[Kanada]] með hengingu. * [[28. desember]] - [[Hvalbæjargöngin]] voru opnuð í Færeyjum. === Ódagsett === * Fyrst var talað um [[Tíu helstu iðnríki heims]]. * [[Þrælahald]] var lagt af í Sádi-Arabíu og Jemen. * [[Ungmennafélag Reykjavíkur]] var lagt niður. * Byggingarvöruverslun Kópavogs eða [[BYKO]] var stofnuð. * Hljómsveitin [[Savanna-tríóið]] var stofnuð. * Knattspyrnuliðið [[FK Nevėžis]] var stofnað í Litáen. * Enska hljómsveitin [[The Animals]] var stofnuð. * [[Íhaldsflokkur New York]] var stofnaður. * Hljómsveitin [[Facon]] var stofnuð á Bíldudal. == Fædd == * [[5. janúar]] - [[Shinobu Ikeda]], japanskur knattspyrnumaður. * [[7. janúar]] - [[Aleksandr Dúgín]], rússneskur stjórnmálaskýrandi. * [[10. janúar]] - [[Egill Ingibergsson]], íslenskur leikmyndahönnuður. * [[17. janúar]] - [[Jim Carrey]], bandarískur leikari. * [[25. janúar]] - [[Steinunn Ólafsdóttir]], íslensk leikkona. * [[28. janúar]] - [[Guðmundur Haraldsson]], íslenskur leikari. * [[29. janúar]] - [[Olga Tokarczuk]], pólskur rithöfundur. * [[30. janúar]] - [[Abdúlla 2. Jórdaníukonungur]]. * [[7. febrúar]] - [[Eddie Izzard]], bresk leikkona. * [[10. febrúar]] - [[Cliff Burton]], bandarískur bassaleikari ([[Metallica]]). (d. [[1986]]). * [[15. febrúar]] - [[Milo Đukanović]], svartfellskur stjórnmálamaður. * [[17. febrúar]] - [[Henny Meijer]], hollenskur knattspyrnumaður. * [[20. febrúar]] - [[Valur Ingimundarson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[21. febrúar]] - [[Chuck Palahniuk]], bandarískur rithöfundur. * [[22. febrúar]] - [[Steve Irwin]], ástralskur náttúruverndarsinni (d. [[2006]]). * [[23. febrúar]] - [[Ivica Barbarić]], króatískur knattspyrnumaður. * [[27. febrúar]] - [[Grant Show]], bandarískur leikari. * [[27. febrúar]] - [[Adam Baldwin]], bandarískur leikari. * [[6. febrúar]] - [[Axl Rose]], bandarískur tónlistarmaður. * [[2. mars]] - [[Jon Bon Jovi]], bandarískur tónlistarmaður. * [[8. mars]] - [[Július Bielik]], slóvakískur knattspyrnumaður. * [[8. mars]] - [[Mitsunori Yoshida]], japanskur knattspyrnumaður. * [[12. mars]] - [[Jón Bjarni Guðmundsson]], íslenskur leikari. * [[17. mars]] - [[Kalpana Chawla]], bandarískur geimfari (d. [[2003]]). * [[21. mars]] - [[Matthew Broderick]], bandarískur leikari. * [[25. mars]] - [[Marcia Cross]], bandarísk leikkona. * [[25. mars]] - [[Sigrún Gylfadóttir]], íslensk leikkona. * [[26. mars]] - [[John Stockton]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[6. apríl]] - [[Tomoyasu Asaoka]], japanskur knattspyrnumaður (d. [[2021]]). * [[8. apríl]] - [[Izzy Stradlin]], bandarískur tónlistarmaður. * [[12. apríl]] - [[Katsuhiro Kusaki]], japanskur knattspyrnumaður. * [[13. apríl]] - [[Edivaldo Martins Fonseca]], brasilískur knattspyrnumaður (d. [[1993]]). * [[16. apríl]] - [[Antony Blinken]], bandarískur embættismaður. * [[16. apríl]] - [[Elínborg Halldórsdóttir]], íslensk myndlistarkona. * [[19. apríl]] - [[Dorian Yates]], breskur vaxtarræktarmaður. * [[20. apríl]] - [[Sigurður Ingi Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[26. apríl]] - [[Matteo Messina Denaro]], ítalskur mafíuforingi (d. [[2023]]). * [[12. maí]] - [[Emilio Estevez]], bandarískur leikari. * [[14. maí]] - [[C.C. Deville]], bandarískur tónlistarmaður ([[Poison (hljómsveit)|Poison]]). * [[17. maí]] - [[Craig Ferguson]], skoskur þáttastjórnandi. * [[21. maí]] - [[Uwe Rahn]], þýskur knattspyrnumaður. * [[31. maí]] - [[Dina Boluarte]], perúsk stjórnmálakona. * [[4. júní]] - [[Peter Maté]], slóvakískur píanóleikari. * [[5. júní]] - [[Jeff Garlin]], bandarískur leikari. * [[6. júní]] - [[Hirokazu Kore-eda]], japanskur kvikmyndagerðarmaður. * [[19. júní]] - [[Masanao Sasaki]], japanskur knattspyrnumaður. * [[22. júní]] - [[Clyde Drexler]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[24. júní]] - [[Claudia Sheinbaum]], forseti Mexíkó. * [[25. júní]] - [[Kristinn Hrafnsson]], íslenskur blaðamaður. * [[3. júlí]] - [[Tom Cruise]], bandarískur leikari. * [[3. júlí]] - [[Thomas Gibson]], bandarískur leikari. * [[9. júlí]] - [[Páll Valur Björnsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[13. júlí]] - [[Tom Kenny]], bandarískur leikari. * [[20. júlí]] - [[Carlos Alazraqui]], bandarískur leikari. * [[26. júlí]] - [[Sigríður Beinteinsdóttir]], íslensk söngkona. * [[4. ágúst]] - [[Lori Lightfoot]], bandarísk stjórnmálakona. * [[5. ágúst]] - [[Patrick Ewing]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[7. ágúst]] - [[Stefanía Óskarsdóttir]], íslenskur stjórnmálafræðingur. * [[9. ágúst]] - [[Annegret Kramp-Karrenbauer]], þýskur stjórnmálamaður. * [[10. ágúst]] - [[Suzanne Collins]], bandarísk leikkona. * [[10. ágúst]] - [[Ragna Sigurðardóttir (f. 1962)|Ragna Sigurðardóttir]], íslensk myndlistarkona. * [[10. ágúst]] - [[Siv Friðleifsdóttir]], íslensk stjórnmálakona. * [[10. ágúst]] - [[Halldór Björnsson]], íslenskur leikari. * [[11. ágúst]] - [[Bragi Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og skáld. * [[12. ágúst]] - [[Shigetatsu Matsunaga]], japanskur knattspyrnumaður. * [[13. ágúst]] - [[Manuel Valls]], spænsk-franskur stjórnmálamaður. * [[16. ágúst]] - [[Steve Carell]], bandarískur leikari. * [[17. ágúst]] - [[Björn Ingi Hilmarsson]], íslenskur leikari. * [[20. ágúst]] - [[Geoffrey Blake]], bandarískur leikari. * [[27. ágúst]] - [[Sigurjón Birgir Sigurðsson]] (Sjón), íslenskt skáld. * [[28. ágúst]] - [[David Fincher]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri. * [[30. ágúst]] - [[Aleksandr Lítvínenko]], rússneskur leyniþjónustumaður (d. [[2006]]). * [[2. september]] - [[Keir Starmer]], breskur stjórnmálamaður. * [[2. september]] - [[Katt Williams]], bandarískur leikari. * [[3. september]] - [[Jónína Kristín Berg]], goði Ásatrúarfélagsins á Íslandi. * [[11. september]] - [[Julio Salinas]], spænskur knattspyrnumaður. * [[13. september]] - [[Andrea Gylfadóttir]], íslensk söngkona. * [[21. september]] - [[Rob Morrow]], bandarískur leikari. * [[25. september]] - [[Ales Bjaljatskí]], hvítrússneskur aðgerðasinni. * [[26. september]] - [[Ólafur Jóhann Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og forstjóri. * [[26. september]] - [[Gunnar Svavarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[28. september]] - [[Rannveig Þorkelsdóttir]], íslensk leikkona. * [[2. október]] - [[Jeff Bennett]], bandarískur leikari. * [[2. október]] - [[Sigtryggur Baldursson]], íslenskur trommuleikari. * [[3. október]] - [[Tommy Lee]], grísk-amerískur tónlistarmaður. * [[11. október]] - [[Pavel Černý]], tékkneskur knattspyrnumaður. * [[11. október]] - [[Joan Cusack]], bandarísk leikkona. * [[14. október]] - [[Böðvar Bjarki Pétursson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður. * [[17. október]] - [[Mike Judge]], bandarískur kvikari. * [[19. október]] - [[Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir]], íslensk fréttakona. * [[29. október]] - [[Einar Örn Benediktsson]], íslenskur tónlistarmaður. * [[1. nóvember]] - [[Sigurþór Albert Heimisson]], íslenskur leikari. * [[3. nóvember]] - [[Gabe Newell]], bandarískur kaupsýslumaður. * [[3. nóvember]] - [[Antti Rinne]], finnskur stjórnmálamaður. * [[11. nóvember]] - [[Demi Moore]], bandarísk leikkona. * [[13. nóvember]] - [[Guðmundur B. Ólafsson]], íslenskur lögfræðingur. * [[16. nóvember]] - [[Ásbjörn Óttarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[18. nóvember]] - [[Kirk Hammett]], bandarískur gítarleikari ([[Metallica]]). * [[19. nóvember]] - [[Jodie Foster]], bandarísk leikkona. * [[19. nóvember]] - [[Ágúst Borgþór Sverrisson]], íslenskur rithöfundur. * [[21. nóvember]] - [[Salvör Nordal]], íslenskur heimspekingur. * [[23. nóvember]] - [[Nicolás Maduro]], forseti Venesúela. * [[28. nóvember]] - [[Jon Stewart]], bandarískur þáttastjórnandi. * [[29. nóvember]] - [[Catherine Chabaud]], frönsk siglingakona. * [[7. desember]] - [[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]], íslensk leikkona. * [[9. desember]] - [[Þóra Steffensen]], íslenskur réttarmeinafræðingur. * [[9. desember]] - [[Felicity Huffman]], bandarísk leikkona. * [[9. desember]] - [[Juan Atkins]], bandarískur tónlistarmaður. * [[19. desember]] - [[Frosti Sigurjónsson]], íslenskur viðskiptafræðingur. * [[23. desember]] - [[Tran Anh Hung]], fransk-víetnamskur kvikmyndagerðarmaður. * [[29. desember]] - [[Carles Puigdemont]], katalónskur stjórnmálamaður. * [[29. desember]] - [[Wynton Rufer]], nýsjálenskur knattspyrnumaður. * [[31. desember]] - [[Nélson Luís Kerchner]], brasilískur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[11. febrúar]] - [[Dóri Jónsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1901]]). * [[10. apríl]] - [[Stuart Sutcliffe]], skoskur myndlistarmaður (f. [[1940]]). * [[11. apríl]] - [[Axel Revold]], norskur myndlistarmaður (f. [[1887]]). * [[11. maí]] - [[Hans Luther]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1879]]). * [[26. maí]] - [[Ásta Magnúsdóttir]], íslensk embættiskona (f. [[1888]]). * [[31. maí]] - [[Adolf Eichmann]], þýskur SS-foringi (f. [[1906]]). * [[2. júní]] - [[Gunnar Halldórsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1894]]). * [[6. júlí]] - [[William Faulkner]], bandarískur rithöfundur (f. [[1897]]). * [[28. júlí]] - [[Gunnlaugur Blöndal]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1893]]). * [[5. ágúst]] - [[Marilyn Monroe]], bandarísk leikkona (f. [[1926]]). * [[6. ágúst]] - [[Þórður Jónsson (smiður)|Þórður Jónsson]], íslenskur smiður (f. [[1874]]). * [[9. ágúst]] - [[Hermann Hesse]], þýskur rithöfundur (f. [[1877]]). * [[9. ágúst]] - [[Poul Nielsen]], danskur knattspyrnumaður (f. [[1891]]). * [[26. ágúst]] - [[Helga Sigurðardóttir]], skólastjóri Húsmæðrakennaraskóla Íslands og matreiðslubókahöfundur (f. [[1904]]). * [[26. ágúst]] - [[Vilhjálmur Stefánsson]], vesturíslenskur landkönnuður (f. [[1879]]). * [[7. september]] - [[Karen Blixen]], danskur rithöfundur (f. [[1885]]). * [[19. september]] - [[Jóninna Sigurðardóttir]], íslenskur matreiðslukennari (f. [[1879]]). * [[6. október]] - [[Jón Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1893]]). * [[10. október]] - [[Trygve Gulbranssen]], norskur rithöfundur (f. [[1894]]). * [[16. október]] - [[Árni Thorsteinson (tónskáld)|Árni Thorsteinson]], íslenskt tónskáld (f. [[1870]]). * [[7. nóvember]] - [[Eleanor Roosevelt]], bandarísk stjórnmálakona (f. [[1884]]). * [[18. nóvember]] - [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur (f. [[1885]]). * [[19. nóvember]] - [[Jón Stefánsson (listmálari)|Jón Stefánsson]], íslenskur listmálari (f. [[1881]]). * [[22. nóvember]] - [[René Coty]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1882]]). * [[28. nóvember]] - [[Vilhelmína Hollandsdrottning]] (f. [[1880]]). * [[29. nóvember]] - [[Erik Scavenius]], danskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1877]]). * [[27. desember]] - [[Inge Krokann]], norskur rithöfundur (f. [[1893]]). * [[29. desember]] - [[Eggert Stefánsson]], íslenskur söngvari (f. [[1890]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Lev Davidovich Landau]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Max Ferdinand Perutz]], [[John Cowdery Kendrew]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Francis Harry Compton Crick]], [[James Dewey Watson]], [[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[John Steinbeck|John Ernest Steinbeck]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Linus Carl Pauling]] [[Flokkur:1962]] kcg970330omy1aftqbqj33ycom0nydl 1967292 1967291 2026-06-11T13:53:54Z Akigka 183 /* Nóvember */ 1967292 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1962''' (MCMLXII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 62. [[ár]] 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[mánudagur|mánudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. == Atburðir == === Janúar === [[Mynd:Overzicht_van_de_ravage,_Bestanddeelnr_913-3801.jpg|thumb|right|Lestarslysið í Harmelen.]] * [[1. janúar]] - [[Samóa|Vestur-Samóa]] fékk sjálfstæði frá [[Nýja-Sjáland]]i. * [[3. janúar]] ** Tilkynnt var opinberlega um bandarísku [[Gemini-geimferðaáætlunin]]a. ** [[Jóhannes 23.]] páfi bannfærði [[Fidel Castro]] leiðtoga Kúbu. * [[4. janúar]] - [[New York-borg]] kynnti fyrstu sjálfvirku [[neðanjarðarlest]]ina án lestarstjóra. * [[5. janúar]] - Breiðskífan ''[[My Bonnie]]'' þar sem [[Bítlarnir]] (undir nafninu The Beat Brothers) léku með [[Tony Sheridan]] kom út í Bretlandi. * [[8. janúar]] - [[Lestarslysið í Harmelen]]: 93 létust í lestarslysi í [[Holland]]i. * [[10. janúar]] - Yfir 4000 fórust þegar snjóflóð féll í hlíðum [[Huascarán-fjall]]s í [[Perú]] á bæinn [[Ranrahirca]] og nærliggjandi þorp. * [[11. janúar]] - Bandaríska sprengjuflugvélin [[B-52H Stratofortress]] sló met í langflugi þegar hún flaug í 21 tíma, yfir 20.000 km leið, án þess að taka eldsneyti. * [[12. janúar]] - [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Vestur-Irian]]. * [[15. janúar]] ** [[Breska veðurstofan]] tók að notast við [[Celsíus]] meðfram hitatölum í [[Fahrenheit]] eftir umsókn Bretlands um aðild að Evrópubandalaginu. ** Franski tískuhönnuðurinn [[Yves Saint Laurent (hönnuður)|Yves Saint Laurent]] stofnaði sitt eigið tískuhús. * [[21. janúar]] - [[Samtök Ameríkuríkja]] ráku Kúbu úr samtökunum. Því var aflétt árið 2009. * [[22. janúar]] ** [[Scotice]]-sæstrengurinn milli Skotlands, Færeyja og Íslands var fulllagður. ** Frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation Armée Secrète]], sem voru andsnúin sjálfstæði [[Alsír]], sprengdu tímasprengju í franska utanríkisráðuneytinu þar sem einn lét lífið og þrír særðust. * [[24. janúar]] ** [[Trípólíbíó]] hætti starfsemi. ** [[Bítlarnir]] gerðu fimm ára umboðssamning við [[Brian Epstein]] þar sem hann fékk 25% af tekjum hljómsveitarinnar. * [[30. janúar]] ** Tveir meðlimir loftfimleikahópsins [[Wallenda-fjölskyldan fljúgandi]] létust þegar sjö manna mennskur píramídi féll í Detroit. ** [[Hláturfaraldurinn í Tanganjika]] hófst þegar skólastúlkur í heimavistarskóla í [[Kashasha]] hófu að hlæja stjórnlaust. === Febrúar === [[Mynd:Sturmflut-Hamburg.jpg|thumb|right|Norðursjávarflóðið 1962.]] * [[Febrúar]] - Sviðslistahópurinn [[Mouvement panique]] var stofnaður í París. * [[4. febrúar|4.]]-[[5. febrúar]] - Allar sjö [[klassísku pláneturnar]] mynduðu [[samstaða (stjörnufræði)|samstöðu]] á [[sólbaugur|sólbaug]] þar sem þær voru allar innan við 16˚ frá hver annarri séðar frá jörðu. * [[7. febrúar]] ** Bandaríkin settu [[Viðskiptabann Bandaríkjanna gegn Kúbu|viðskiptabann á Kúbu]]. ** [[Námuslysið í Luisenthal]]: 299 létust í sprengingu í kolanámu í [[Saarland]]i. * [[10. febrúar]] ** [[Elliðaslysið]]: Togarinn ''Elliði'' SI 1 fórst undan Snæfellsnesi með 28 manns í áhöfn. Tveir létust. ** Bandaríkin og Sovétríkin skiptu á bandaríska njósnaflugmanninum [[Francis Gary Powers]] og sovéska njósnaranum [[Rudolf Abel]] í Berlín. * [[11. febrúar]] ** Þriggja tíma [[kappakstur]] var haldinn á [[Daytona Beach]] í Flórída. Þetta var undanfari kappakstursins [[24 Hours of Daytona]]. ** [[Alsírstríðið]]: Samningaviðræður hófust milli franskra stjórnvalda og sjálfstæðisleiðtoga Alsírs í [[Les Rousses]]. * [[13. febrúar]] - Yfir 150.000 manns tóku þátt í mótmælagöngu í París vegna Alsírdeilunnar. * [[14. febrúar]] - [[Jacqueline Kennedy]] leiddi sjónvarpsáhorfendur stöðvarinnar [[CBS]] í gegnum [[Hvíta húsið]]. * [[16. febrúar]] ** Vasakvíin, undanfari [[Vasasafnið|Vasasafnsins]] í Stokkhólmi, var vígð. ** [[Indverski kongressflokkurinn]] og [[Jawaharlal Nehru]] unnu stórsigur í þingkosningum á Indlandi. ** Kveikt var í húsum í [[Georgetown (Gvæjana)|Georgetown]] í [[Breska Gvæjana|Bresku Gvæjana]] í öldu uppþota. * [[17. febrúar]] - [[Norðursjávarflóðið 1962]]: Flóð og stormur kringum [[Hamborg]] urðu til þess að um 300 létust og þúsundir misstu heimili sín. * 17.-[[18. febrúar]] - [[Stuðlabergsslysið]]: Ellefu fórust á síldarbát frá Seyðisfirði við [[Stafnes]] við Reykjanesskaga. * [[20. febrúar]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[John Glenn]] fór fyrstur Bandaríkjamanna á braut um jörðu í geimfarinu ''[[Friendship 7]]''. * [[21. febrúar]] - [[Margot Fonteyn]] og [[Rúdolf Núrejev]] dönsuðu í fyrsta skipti saman í ballettinum ''[[Giselle (ballet)|Giselle]]'' í London. * [[26. febrúar]] - [[Írski lýðveldisherinn (1922-1969)|Írski lýðveldisherinn]] boðaði endalok [[landamærahernaður Írska lýðveldishersins|landamærahernaðar]] við landamæri [[Norður-Írland]]s sem staðið hafði í fimm ár. === Mars === [[Mynd:Nordic-Treaty-1962.jpg|thumb|Undirritun Helsingforssamningsins.]] * [[1. mars]] ** [[Benedicto Kiwanuka]] varð fyrsti forsætisráðherra heimastjórnarinnar í [[Úganda]]. ** Ofurhetjan [[Hulk]] birtist í fyrsta sinn í myndasögutímariti frá [[Marvel Comics]]. ** [[American Airlines flug 1]] fórst eftir flugtak frá [[Kennedy-flugvöllur|New York-flugvelli]] með 95 um borð. * [[2. mars]] - [[Valdaránið í Búrma 1962]]: Herforingjaklíka undir stjórn [[Ne Win]] rændi völdum í Búrma. * [[7. mars]] ** [[Öskudagsstormurinn 1962]] gekk yfir norðausturströnd Bandaríkjanna. ** [[Royal College of Physicians]] í Bretlandi gaf út skýrslu um [[reykingar]] sem ástæðu [[lungnakrabbamein]]s. * [[10. mars]] - Fyrsta [[Stjórnarskrá Marokkó]] var samþykkt. * [[15. mars]] ** Forsætisráðherra [[Katanga]], [[Moise Tshombe]], hóf viðræður um sameiningu við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]. ** [[John F. Kennedy]] mælti fyrir [[Réttindaskrá neytenda]] í ræðu á [[Bandaríkjaþing]]i. * [[16. mars]] - [[Flying Tiger Line flug 739]] með bandaríska hermennn um borð á leið til [[Suður-Víetnam]], fórst í Kyrrahafi með 107 manns. * [[18. mars]] ** [[Alsírstríðið]]: [[Frakkland]] og [[Alsír]] skrifuðu undir friðarsamning sem batt enda á stríð landanna í Alsír. ** [[Isabelle Aubret]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1962]] fyrir Frakkland með laginu „Un premier amour“. * [[19. mars]] ** Fyrsta breiðskífa [[Bob Dylan]], ''[[Bob Dylan (breiðskífa)|Bob Dylan]]'', kom út. ** Vopnahlé tók gildi í [[Alsír]], en frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation armée secrète]] héldu áfram baráttu sinni. * [[23. mars]] - [[Helsingforssamningurinn]] um norrænt samstarf var undirritaður. * [[24. mars]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]] var handtekinn í [[Oran]] í Alsír. * [[26. mars]] - [[Herskylda]] í Frakklandi var stytt úr 26 í 18 mánuði. * [[29. mars]] - [[European Launcher Development Organisation]] var stofnuð. === Apríl === [[Mynd:Seattle_World%27s_Fair_grounds,_1962_(51690241892).jpg|thumb|right|Heimssýningin í Seattle.]] * [[1. apríl]] - Flugvöllurinn [[Arlanda]] við Stokkhólm var vígður. * [[6. apríl]] - [[Belgía]] tók aftur upp stjórnmálasamband við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]. * [[8. apríl]] - [[Évian-friðarsamningarnir]] um sjálfstæði [[Alsír]]s voru samþykktir með 90% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu í Frakklandi. * [[9. apríl]] ** Lögreglan í [[Marseille]] endurheimti 8 málverk eftir [[Paul Cézanne]] sem hafði verið stolið í ágúst árið áður. ** [[Bandaríska landgönguliðið]] hóf formlega þátttöku í [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] þegar þyrlusveitin [[HMM-362]] kom til [[Sóc Trăng]] sunnan við [[Sægon]]. * [[11. apríl]] - [[Alþjóðasamningur um að fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu]] var uppfærður af [[Alþjóðasiglingamálastofnunin]]ni eftir langa ráðstefnu um olíumengun í sjó. * [[13. apríl]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]], næstráðandi í hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]], var dæmdur til dauða í Frakklandi. * [[14. apríl]] - [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum|Handritastofnun Íslands]] var stofnuð með lögum frá Alþingi. * [[16. apríl]] ** [[Ríkisábyrgðasjóður]] var stofnaður á Íslandi. ** [[Walter Cronkite]] tók við sem fréttamaður ''[[CBS Evening News]]''. * [[18. apríl]] - [[Lög um innflytjendur frá samveldislöndum 1962]] tóku gildi í [[Bretland]]i. Lögin settu ströng skilyrði fyrir fólksflutningum til Bretlands frá [[Breska samveldið|samveldislöndum]]. * [[20. apríl]] - Leiðtogi frönsku hryðjuverkasamtakanna [[Organisation armée secrète]], [[Raoul Salan]], var handtekinn í Alsír. * [[21. apríl]] - [[Sýning 21. aldarinnar]] var opnuð í [[Seattle]]. * [[23. apríl]] - [[Tónabíó]], nýtt kvikmyndahús, hóf sýningar í Reykjavík. * [[24. apríl]] - [[Kosmos 4]] varð fyrsti [[njósnahnöttur]] Sovétríkjanna sem komst á lágbraut um jörðu. * [[25. apríl]] - Bandaríkin hófu að nýju [[kjarnorkutilraun]]ir nærri [[Jólaeyja|Jólaeyju]]. * [[26. apríl]] - Ómannaða bandaríska geimfarið ''[[Ranger 4]]'' hrapaði á yfirborð tunglsins og eyðilagðist í fallinu. === Maí === [[Mynd:Adolf_Eichman_in_Ramle_Prison1961.jpg|thumb|right|Eichmann bíður aftökunnar í Ramle-fangelsinu í Tel Avív.]] * [[2. maí]] ** Sænska matvælafyrirtækið [[Findus]] var keypt af [[Nestlé]]. ** [[S.L. Benfica]] sigraði [[Evrópubikarinn 1961-1962]] með 5-3 sigri á [[Real Madrid]]. * [[3. maí]] - [[Lestarslysið í Mikawashima]]: 160 létust þegar þrjár lestar rákust saman í Tókýó. * [[6. maí]] ** [[Antonio Segni]] var kjörinn forseti Ítalíu. ** Við [[Palmyraeyja|Palmyraeyju]] var í fyrsta og eina skiptið gerð tilraun með sprengingu [[kjarnaoddur|kjarnaodds]] sem skotið var með eldflaug. * [[14. maí]] - [[Jóhann Karl 1.|Juan Carlos]], krónprins Spánar, gekk að eiga [[Soffía Spánardrottning|Sófíu Grikklandsprinsessu]]. * [[19. maí]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta á fjáröflunarviðburði í [[Madison Square Garden]]. * [[23. maí]] - Mexíkóski bændaforinginn [[Ruben Jaramillo]] var skotinn til bana ásamt fjölskyldu sinni af her og lögreglu í Xochitepec, [[Morelos]]. * [[24. maí]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Scott Carpenter]] fór þrisvar umhverfis jörðina í geimfarinu ''[[Aurora 7]]''. * [[25. maí]] - Ný [[Dómkirkjan í Coventry|Dómkirkja í Coventry]] var vígð. * [[27. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|Sveitarstjórnarkosningar]] fóru fram á Íslandi. [[Óháðir bindindismenn]] var nýtt framboð í Reykjavík sem ekki hlaut hljómgrunn. * [[30. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962|HM í knattspyrnu]] hófst í [[Síle]]. * [[31. maí]] ** [[Sambandsríki Vestur-Indía]] var lagt niður. ** 63 létust þegar vöruflutningalest rakst á farþegalest við [[Voghera]] á Ítalíu. ** [[Adolf Eichmann]] var tekinn af lífi í fangelsi í [[Tel Avív]]. === Júní === [[Mynd:Novocherkassk_demonstrators,_2_June_1962.jpg|thumb|right|Mótmælendur í Novotsjerkassk.]] * [[Júní]] - [[Hestamannafélagið Hringur]] var stofnað á Dalvík. * [[2. júní]] - [[Blóðbaðið í Novotsjerkassk]]: Sovétherinn skaut á óvopnaða mótmælendur í bænum [[Novotsjerkassk]]. * [[3. júní]] - 130 fórust þegar [[Air France flug 007]] fórst í flugtakið frá [[Orly-flugvöllur|Orly-flugvelli]] í París. * [[5. júní]] - [[Köngulóarmaðurinn]] kom fyrst fram í myndasögu. * [[9. júní]] - Stjórn [[Francisco Franco]] á Spáni afnam tímabundið rétt Spánverja til að flytja milli héraða. * [[11. júní]] - Þrír fangar sluppu frá [[Alcatraz-fangelsið|Alcatraz-fangelsinu]], en talið er að þeir hafi drukknað við að synda yfir San Francisco-flóa. * [[16. júní]] - Tímaritið ''[[The New Yorker]]'' birti útdrátt úr bók [[Rachel Carson]], ''[[Raddir vorsins þagna]]'', sem vakti mikil viðbrögð. * [[17. júní]] - Brasilía sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962]] með 3-1 sigri á Tékkóslóvakíu. * [[22. júní]] - 113 fórust þegar [[Air France flug 117]] hrapaði á [[Gvadelúp]]. * [[23. júní]] - [[Hvalfjarðargangan|Hvalfjarðarganga]] [[Samtök hernámsandstæðinga|Samtaka hernámsandstæðinga]] lagði af stað frá Hvítanesi. * [[25. júní]]: ** [[Engel gegn Vitale]]: Hæstiréttur Bandaríkjanna komst að þeirri niðurstöðu að bænaskylda í grunnskólum bryti gegn stjórnarskrá. ** Mósambísku skæruliðasamtökin [[FRELIMO]] voru stofnuð í [[Tanganjika]]. * [[26. júní]] - [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti með 93 atkvæðum gegn engu að skipta belgísku nýlendunni [[Rúanda-Úrúndí]] í tvö ríki. * [[30. júní]]: ** Síðustu liðsmenn [[franska útlendingaherdeildin|frönsku útlendingaherdeildarinnar]] hurfu frá Alsír. ** Sjóræningjastöðin [[Radio Nord]] hætti útsendingum frá sænska skerjagarðinum eftir að ný lög gegn ólöglegum útvarpsstöðvum tóku gildi. ** [[Lög um innflytjendur frá Breska samveldinu]] tóku gildi. === Júlí === [[Mynd:Relay_1_antenna_USA.jpg|thumb|Hornloftnet í Andover, Maine, til að eiga samskipti við Telstar-gervihnöttinn.]] * [[1. júlí]] - [[Rúanda]] og [[Búrúndí]] urðu sjálfstæð. * [[2. júlí]] - [[Sam Walton]] opnaði fyrstu [[Walmart]]-verslunina í [[Rogers (Arkansas)|Rogers]] í Arkansas. * [[5. júlí]]: ** [[Alsír]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi. ** [[Blóðbaðið í Oran 1962]]: Tugir Alsírbúa og franskra landnema voru myrtir í [[Oran]] og [[Algeirsborg]]. * [[7. júlí]] - 94 fórust þegar [[Alitalia flug 771]] fórst við [[Mumbai]] á Indlandi. * [[12. júlí]] - [[The Rolling Stones]] spiluðu sína fyrstu tónleika í Marquee Club í London. * [[14. júlí]] - [[Hótel Saga]] var tekin í notkun. * [[18. júlí]] - [[Valdaránið í Perú 1962]]: Herinn gerði byltingu í Perú og [[Ricardo Pérez Godoy]] tók við völdum. * [[23. júlí]] - Fyrsta sjónvarpsútsending um gervihnött fór fram um gervihnöttinn [[Telstar]] frá Evrópu til Norður-Ameríku. * [[26. júlí]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu kjarnaoddarnir sem [[Sovétríkin]] fluttu til [[Kúba|Kúbu]] voru settir á land í hafnarborginni [[Mariel (Kúbu)|Mariel]]. * [[30. júlí]] - [[Kanadavegurinn]] var formlega opnaður og tengdi [[St. John's (Nýfundnaland og Labrador)|St. John's]] á Nýfundnalandi við [[Victoria (Bresku Kólumbíu)|Victoriu]] í Bresku Kólumbíu. * [[31. júlí]]: ** Kjarnorkukafbátarnir [[USS Skate (SSN-578)|USS ''Skate'']] og USS ''[[Seadragon (kafbátur)|Seadragon]]'' mættust undir ísnum á [[norðurheimskautið|norðurheimskautinu]]. ** [[Ahmed Ben Bella]] varð fyrsti forseti Alsírs. ** Danska útvarpsstöðin [[Radio Mercur]] sem sendi út frá skipi í [[Eyrarsund]]i hætti útsendingum. ** [[Hringmyrkvi]] á sólu sást frá sunnanverðri Afríku og Karíbahafsströnd Suður-Ameríku. === Ágúst === [[Mynd:New_York_Mirror_Front_Page_of_August_6,_1962.jpeg|thumb|Frétt af andláti Marilyn Monroe á forsíðu ''New York Mirror''.]] * [[1. ágúst]] - Banatilræði gegn forseta Gana, [[Kwame Nkrumah]], mistókst þar sem hann lauk ræðu sinni snemma. * [[5. ágúst]]: ** [[Nelson Mandela]] var handtekinn af suðurafrískum yfirvöldum fyrir að ýta undir óeirðir. ** [[Marilyn Monroe]] fannst látin í íbúð sinni í Los Angeles. * [[6. ágúst]] - [[Jamaíka]] hlaut sjálfstæði. * [[11. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 3]]'' út í geim. * [[12. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 4]]'' út í geim. * [[16. ágúst]]: ** [[Alsír]] gerðist aðili að [[Arababandalagið|Arababandalaginu]]. ** [[Pete Best]] var rekinn úr Bítlunum og [[Ringo Starr]] tók við stöðu trommuleikara. ** Stjórn fjögurra héraða [[Franska Indland]]s ([[Pondicherry]], [[Karaikal]], [[Yanam]] og [[Mahé]]) fluttist til Indlands. * [[17. ágúst]] - Austurþýskir landamæraverðir skutu [[Peter Fechter]] til bana þegar hann reyndi að komast yfir Berlínarmúrinn. * [[24. ágúst]] - Fyrsta sjónvarpsstöð Indónesíu, [[TVRI]], hóf útsendingar. * [[27. ágúst]] - NASA sendi könnunarfarið ''[[Mariner 2]]'' út í geim. * [[31. ágúst]] - [[Trínidad og Tóbagó]] varð sjálfstætt frá Bretlandi. === September === [[Mynd:John_F._Kennedy_speaks_at_Rice_University.jpg|thumb|John F. Kennedy segir frá áætluðu mönnuðu geimflugi til tunglsins.]] * [[1. september]] - Yfir 12.000 manns létust þegar jarðskjálfti reið yfir norðvesturhluta [[Íran]]s. * [[3. september]] - [[Jens Otto Krag]] tók við embætti forsætisráðherra Danmerkur eftir veikindi [[Viggo Kampmann]]. * [[7. september]] - [[Robert Sténuit]] varð fyrstur til að eyða sólarhring á botni sjávar í sérstöku þrýstihylki. * [[8. september]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu sovésku [[R-12]]-eldflaugarnar komu til Kúbu. * [[10. september]] - Ástralski tennisleikarinn [[Rod Laver]] varð annar til að ná [[Grand Slam]] með sigri á [[U.S. Open]], [[Australian Open]], [[French Open]] og [[Wimbledon]]. * [[12. september]] - [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseti lýsti því yfir í ræðu við [[Rice University]] að Bandaríkin hygðust senda mannað geimfar til tunglsins fyrir lok áratugarins. * [[15. september]] - [[Kúbudeilan]]: Sovéskar miðdrægar eldflaugar voru settar upp á Kúbu. * [[20. september]] - British Motor Company setti sportbílinn [[MG MGB|MGB]] á markað. Þetta varð mest seldi sportbíll sögunnar. * [[23. september]] - [[Lincoln-sviðslistamiðstöðin]] var opnuð í New York-borg. * [[25. september]] - [[Sonny Liston]] sigraði [[Floyd Patterson]] í hnefaleikum og varð nýr þungavigtarmeistari. * [[26. september]]: ** [[Borgarstyrjöldin í Norður-Jemen]] braust út. ** Bandaríski veitingamaðurinn [[Harland Sanders]] skráði einkaleyfi á aðferð til að steikja kjúkling undir þrýstingi. ** [[Flóðbylgja]] gekk yfir [[Barselóna]] á Spáni með þeim afleiðingum að 440 létust. * [[27. september]] - Bókin ''[[Raddir vorsins þagna]]'' eftir [[Rachel Carson]] kom út. === Október === [[Mynd:Konzilseroeffnung_1.jpg|thumb|Biskupar flykkjast inn í Péturskirkjuna við upphaf Annars Vatíkansráðsins.]] * [[1. október]] - [[Johnny Carson]] varð kynnir sjónvarpsþáttarins ''[[The Tonight Show]]''. * [[2. október]] - Kennsla hófst í [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] í nýju húsnæði við Stakkahlíð. * [[3. október]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Walter Schirra]] fór sex hringi umhverfis jörðina í geimfarinu ''Sigma 7''. * [[5. október]]: ** Fyrsta smáskífa [[The Beatles|Bítlanna]], „Love Me Do“/„P.S. I Love You“, kom út. ** ''[[Dr. No (kvikmynd)|Dr. No]]'', fyrsta James Bond-myndin, var frumsýnd í London. * [[8. október]]: ** [[Nikita Krústsjov]], leiðtogi Sovétríkjanna, fékk leyfi til að koma fyrir kjarnorkuflaugum á Kúbu. ** [[Alsír]] gerðist aðili að Sameinuðu þjóðunum. * [[9. október]] - [[Úganda]] fékk sjálfstæði frá Bretlandi. * [[11. október]] - [[Jóhannes 23.]] páfi setti [[Annað Vatíkansráðið]] með messu í Péturskirkjunni. * [[12. október]] - Kvikmyndin ''[[79 af stöðinni]]'' var frumsýnd á Íslandi. * [[13. október]] - Leikritið ''[[Hver er hræddur við Virginiu Woolf?]]'' eftir [[Edward Albee]] var frumsýnd á Broadway. * [[15. nóvember]] - Norska leikritið ''[[Dýrin í Hálsaskógi]]'' var frumsýnt á Íslandi í fyrsta skipti. * [[16. október]]–[[28. október]]: [[Kúbudeilan]]. Flugvél Bandaríkjanna náði myndum af sovésku eldflaugum á Kúbu sem jók spennu milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. * [[20. október]] - [[Stríð Kína og Indlands]] braust út vegna landamæradeilna. * [[21. október]] - Norska [[Hurtigruten]]-farþegaskipið ''[[Sanct Svithun (ferja)|Sanct Svithun]]'' fór langt af leið og strandaði við [[Nordøyen]] með þeim afleiðingum að 41 fórst. * [[24. október]] - [[Kúbudeilan]]: Bandarísk herskip neyddu sovéskt flutningaskip af leið. * [[27. október]] - [[Kúbudeilan]]: Kafbátaskipstjórinn [[Vasilíj Arkhipov]] neitaði að skjóta kjarnorkuflaugum að skipum bandaríska sjóhersins. * [[28. október]]: ** [[Kúbudeilan]]: Níkíta Krústsjov tilkynnti að hann hefði fyrirskipað niðurrif eldflaugaskotpalla á Kúbu. ** Frakkar samþykktu beint kjör forseta í þjóðaratkvæðagreiðslu. === Nóvember === * [[1. nóvember]] ** [[Kúbudeilan]]: Sovétmenn hófu niðurrif skotpalla á Kúbu. ** Fyrsta ítalska myndasagan um [[Diabolik]] kom út. * [[5. nóvember]] - [[Kings Bay-námaslysið]]: 21 námuverkamaður lét lífið í kolanámu í [[Ny-Ålesund]] á Svalbarða. * [[6. nóvember]]: ** [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] fordæmdi [[apartheid]]-stefnu suðurafrískra stjórnvalda og kallaði eftir viðskiptaþvingunum. ** Sádiarabíski krónprinsinn [[Faisal bin Abdulaziz Al Saud]] tilkynnti tafarlaust afnám þrælahalds í Sádi-Arabíu. * [[7. nóvember]] - [[Nelson Mandela]] hóf fimm ára fangavist sína. * [[8. nóvember]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Uppreisnin á Bounty (kvikmynd frá 1962)|Uppreisnin á Bounty]]'' var frumsýnd. * [[14. nóvember]] - [[Eþíópía]] innlimaði [[Eritrea|Eritreu]] sem áður var sjálfstætt fylki innan sambandsríkisins. * [[17. nóvember]]: ** [[Dulles International Airport]] í Washington DC var vígður af John F. Kennedy. ** [[Strikið]] í Kaupmannahöfn var gert að göngugötu í tilraunaskyni. * [[20. nóvember]] - [[Kúbudeilan]]: Þegar Sovétríkin samþykktu að fjarlægja eldflaugar þaðan afléttu Bandaríkjamenn hafnbanni á Kúbu. * [[21. nóvember]] - [[Stríð Kína og Indlands|Stríði Kína og Indlands]] lauk með því að Indland samþykkti yfirráð Kína yfir [[Aksai Chin]]. * [[29. nóvember]] - Bretar og Frakkar undirrituðu samning um þróun [[Concorde]]-þotunnar. * [[30. nóvember]]: ** Búrmíski erindrekinn [[U Thant]] var kjörinn aðalritari Sameinuðu þjóðanna. ** Ítölsku [[Campiello-verðlaunin]] hófu göngu sína. === Desember === * [[11. desember]] - Síðasta [[aftaka]]n var framkvæmd í [[Kanada]] með hengingu. * [[28. desember]] - [[Hvalbæjargöngin]] voru opnuð í Færeyjum. === Ódagsett === * Fyrst var talað um [[Tíu helstu iðnríki heims]]. * [[Þrælahald]] var lagt af í Sádi-Arabíu og Jemen. * [[Ungmennafélag Reykjavíkur]] var lagt niður. * Byggingarvöruverslun Kópavogs eða [[BYKO]] var stofnuð. * Hljómsveitin [[Savanna-tríóið]] var stofnuð. * Knattspyrnuliðið [[FK Nevėžis]] var stofnað í Litáen. * Enska hljómsveitin [[The Animals]] var stofnuð. * [[Íhaldsflokkur New York]] var stofnaður. * Hljómsveitin [[Facon]] var stofnuð á Bíldudal. == Fædd == * [[5. janúar]] - [[Shinobu Ikeda]], japanskur knattspyrnumaður. * [[7. janúar]] - [[Aleksandr Dúgín]], rússneskur stjórnmálaskýrandi. * [[10. janúar]] - [[Egill Ingibergsson]], íslenskur leikmyndahönnuður. * [[17. janúar]] - [[Jim Carrey]], bandarískur leikari. * [[25. janúar]] - [[Steinunn Ólafsdóttir]], íslensk leikkona. * [[28. janúar]] - [[Guðmundur Haraldsson]], íslenskur leikari. * [[29. janúar]] - [[Olga Tokarczuk]], pólskur rithöfundur. * [[30. janúar]] - [[Abdúlla 2. Jórdaníukonungur]]. * [[7. febrúar]] - [[Eddie Izzard]], bresk leikkona. * [[10. febrúar]] - [[Cliff Burton]], bandarískur bassaleikari ([[Metallica]]). (d. [[1986]]). * [[15. febrúar]] - [[Milo Đukanović]], svartfellskur stjórnmálamaður. * [[17. febrúar]] - [[Henny Meijer]], hollenskur knattspyrnumaður. * [[20. febrúar]] - [[Valur Ingimundarson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[21. febrúar]] - [[Chuck Palahniuk]], bandarískur rithöfundur. * [[22. febrúar]] - [[Steve Irwin]], ástralskur náttúruverndarsinni (d. [[2006]]). * [[23. febrúar]] - [[Ivica Barbarić]], króatískur knattspyrnumaður. * [[27. febrúar]] - [[Grant Show]], bandarískur leikari. * [[27. febrúar]] - [[Adam Baldwin]], bandarískur leikari. * [[6. febrúar]] - [[Axl Rose]], bandarískur tónlistarmaður. * [[2. mars]] - [[Jon Bon Jovi]], bandarískur tónlistarmaður. * [[8. mars]] - [[Július Bielik]], slóvakískur knattspyrnumaður. * [[8. mars]] - [[Mitsunori Yoshida]], japanskur knattspyrnumaður. * [[12. mars]] - [[Jón Bjarni Guðmundsson]], íslenskur leikari. * [[17. mars]] - [[Kalpana Chawla]], bandarískur geimfari (d. [[2003]]). * [[21. mars]] - [[Matthew Broderick]], bandarískur leikari. * [[25. mars]] - [[Marcia Cross]], bandarísk leikkona. * [[25. mars]] - [[Sigrún Gylfadóttir]], íslensk leikkona. * [[26. mars]] - [[John Stockton]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[6. apríl]] - [[Tomoyasu Asaoka]], japanskur knattspyrnumaður (d. [[2021]]). * [[8. apríl]] - [[Izzy Stradlin]], bandarískur tónlistarmaður. * [[12. apríl]] - [[Katsuhiro Kusaki]], japanskur knattspyrnumaður. * [[13. apríl]] - [[Edivaldo Martins Fonseca]], brasilískur knattspyrnumaður (d. [[1993]]). * [[16. apríl]] - [[Antony Blinken]], bandarískur embættismaður. * [[16. apríl]] - [[Elínborg Halldórsdóttir]], íslensk myndlistarkona. * [[19. apríl]] - [[Dorian Yates]], breskur vaxtarræktarmaður. * [[20. apríl]] - [[Sigurður Ingi Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[26. apríl]] - [[Matteo Messina Denaro]], ítalskur mafíuforingi (d. [[2023]]). * [[12. maí]] - [[Emilio Estevez]], bandarískur leikari. * [[14. maí]] - [[C.C. Deville]], bandarískur tónlistarmaður ([[Poison (hljómsveit)|Poison]]). * [[17. maí]] - [[Craig Ferguson]], skoskur þáttastjórnandi. * [[21. maí]] - [[Uwe Rahn]], þýskur knattspyrnumaður. * [[31. maí]] - [[Dina Boluarte]], perúsk stjórnmálakona. * [[4. júní]] - [[Peter Maté]], slóvakískur píanóleikari. * [[5. júní]] - [[Jeff Garlin]], bandarískur leikari. * [[6. júní]] - [[Hirokazu Kore-eda]], japanskur kvikmyndagerðarmaður. * [[19. júní]] - [[Masanao Sasaki]], japanskur knattspyrnumaður. * [[22. júní]] - [[Clyde Drexler]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[24. júní]] - [[Claudia Sheinbaum]], forseti Mexíkó. * [[25. júní]] - [[Kristinn Hrafnsson]], íslenskur blaðamaður. * [[3. júlí]] - [[Tom Cruise]], bandarískur leikari. * [[3. júlí]] - [[Thomas Gibson]], bandarískur leikari. * [[9. júlí]] - [[Páll Valur Björnsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[13. júlí]] - [[Tom Kenny]], bandarískur leikari. * [[20. júlí]] - [[Carlos Alazraqui]], bandarískur leikari. * [[26. júlí]] - [[Sigríður Beinteinsdóttir]], íslensk söngkona. * [[4. ágúst]] - [[Lori Lightfoot]], bandarísk stjórnmálakona. * [[5. ágúst]] - [[Patrick Ewing]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[7. ágúst]] - [[Stefanía Óskarsdóttir]], íslenskur stjórnmálafræðingur. * [[9. ágúst]] - [[Annegret Kramp-Karrenbauer]], þýskur stjórnmálamaður. * [[10. ágúst]] - [[Suzanne Collins]], bandarísk leikkona. * [[10. ágúst]] - [[Ragna Sigurðardóttir (f. 1962)|Ragna Sigurðardóttir]], íslensk myndlistarkona. * [[10. ágúst]] - [[Siv Friðleifsdóttir]], íslensk stjórnmálakona. * [[10. ágúst]] - [[Halldór Björnsson]], íslenskur leikari. * [[11. ágúst]] - [[Bragi Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og skáld. * [[12. ágúst]] - [[Shigetatsu Matsunaga]], japanskur knattspyrnumaður. * [[13. ágúst]] - [[Manuel Valls]], spænsk-franskur stjórnmálamaður. * [[16. ágúst]] - [[Steve Carell]], bandarískur leikari. * [[17. ágúst]] - [[Björn Ingi Hilmarsson]], íslenskur leikari. * [[20. ágúst]] - [[Geoffrey Blake]], bandarískur leikari. * [[27. ágúst]] - [[Sigurjón Birgir Sigurðsson]] (Sjón), íslenskt skáld. * [[28. ágúst]] - [[David Fincher]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri. * [[30. ágúst]] - [[Aleksandr Lítvínenko]], rússneskur leyniþjónustumaður (d. [[2006]]). * [[2. september]] - [[Keir Starmer]], breskur stjórnmálamaður. * [[2. september]] - [[Katt Williams]], bandarískur leikari. * [[3. september]] - [[Jónína Kristín Berg]], goði Ásatrúarfélagsins á Íslandi. * [[11. september]] - [[Julio Salinas]], spænskur knattspyrnumaður. * [[13. september]] - [[Andrea Gylfadóttir]], íslensk söngkona. * [[21. september]] - [[Rob Morrow]], bandarískur leikari. * [[25. september]] - [[Ales Bjaljatskí]], hvítrússneskur aðgerðasinni. * [[26. september]] - [[Ólafur Jóhann Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og forstjóri. * [[26. september]] - [[Gunnar Svavarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[28. september]] - [[Rannveig Þorkelsdóttir]], íslensk leikkona. * [[2. október]] - [[Jeff Bennett]], bandarískur leikari. * [[2. október]] - [[Sigtryggur Baldursson]], íslenskur trommuleikari. * [[3. október]] - [[Tommy Lee]], grísk-amerískur tónlistarmaður. * [[11. október]] - [[Pavel Černý]], tékkneskur knattspyrnumaður. * [[11. október]] - [[Joan Cusack]], bandarísk leikkona. * [[14. október]] - [[Böðvar Bjarki Pétursson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður. * [[17. október]] - [[Mike Judge]], bandarískur kvikari. * [[19. október]] - [[Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir]], íslensk fréttakona. * [[29. október]] - [[Einar Örn Benediktsson]], íslenskur tónlistarmaður. * [[1. nóvember]] - [[Sigurþór Albert Heimisson]], íslenskur leikari. * [[3. nóvember]] - [[Gabe Newell]], bandarískur kaupsýslumaður. * [[3. nóvember]] - [[Antti Rinne]], finnskur stjórnmálamaður. * [[11. nóvember]] - [[Demi Moore]], bandarísk leikkona. * [[13. nóvember]] - [[Guðmundur B. Ólafsson]], íslenskur lögfræðingur. * [[16. nóvember]] - [[Ásbjörn Óttarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[18. nóvember]] - [[Kirk Hammett]], bandarískur gítarleikari ([[Metallica]]). * [[19. nóvember]] - [[Jodie Foster]], bandarísk leikkona. * [[19. nóvember]] - [[Ágúst Borgþór Sverrisson]], íslenskur rithöfundur. * [[21. nóvember]] - [[Salvör Nordal]], íslenskur heimspekingur. * [[23. nóvember]] - [[Nicolás Maduro]], forseti Venesúela. * [[28. nóvember]] - [[Jon Stewart]], bandarískur þáttastjórnandi. * [[29. nóvember]] - [[Catherine Chabaud]], frönsk siglingakona. * [[7. desember]] - [[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]], íslensk leikkona. * [[9. desember]] - [[Þóra Steffensen]], íslenskur réttarmeinafræðingur. * [[9. desember]] - [[Felicity Huffman]], bandarísk leikkona. * [[9. desember]] - [[Juan Atkins]], bandarískur tónlistarmaður. * [[19. desember]] - [[Frosti Sigurjónsson]], íslenskur viðskiptafræðingur. * [[23. desember]] - [[Tran Anh Hung]], fransk-víetnamskur kvikmyndagerðarmaður. * [[29. desember]] - [[Carles Puigdemont]], katalónskur stjórnmálamaður. * [[29. desember]] - [[Wynton Rufer]], nýsjálenskur knattspyrnumaður. * [[31. desember]] - [[Nélson Luís Kerchner]], brasilískur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[11. febrúar]] - [[Dóri Jónsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1901]]). * [[10. apríl]] - [[Stuart Sutcliffe]], skoskur myndlistarmaður (f. [[1940]]). * [[11. apríl]] - [[Axel Revold]], norskur myndlistarmaður (f. [[1887]]). * [[11. maí]] - [[Hans Luther]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1879]]). * [[26. maí]] - [[Ásta Magnúsdóttir]], íslensk embættiskona (f. [[1888]]). * [[31. maí]] - [[Adolf Eichmann]], þýskur SS-foringi (f. [[1906]]). * [[2. júní]] - [[Gunnar Halldórsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1894]]). * [[6. júlí]] - [[William Faulkner]], bandarískur rithöfundur (f. [[1897]]). * [[28. júlí]] - [[Gunnlaugur Blöndal]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1893]]). * [[5. ágúst]] - [[Marilyn Monroe]], bandarísk leikkona (f. [[1926]]). * [[6. ágúst]] - [[Þórður Jónsson (smiður)|Þórður Jónsson]], íslenskur smiður (f. [[1874]]). * [[9. ágúst]] - [[Hermann Hesse]], þýskur rithöfundur (f. [[1877]]). * [[9. ágúst]] - [[Poul Nielsen]], danskur knattspyrnumaður (f. [[1891]]). * [[26. ágúst]] - [[Helga Sigurðardóttir]], skólastjóri Húsmæðrakennaraskóla Íslands og matreiðslubókahöfundur (f. [[1904]]). * [[26. ágúst]] - [[Vilhjálmur Stefánsson]], vesturíslenskur landkönnuður (f. [[1879]]). * [[7. september]] - [[Karen Blixen]], danskur rithöfundur (f. [[1885]]). * [[19. september]] - [[Jóninna Sigurðardóttir]], íslenskur matreiðslukennari (f. [[1879]]). * [[6. október]] - [[Jón Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1893]]). * [[10. október]] - [[Trygve Gulbranssen]], norskur rithöfundur (f. [[1894]]). * [[16. október]] - [[Árni Thorsteinson (tónskáld)|Árni Thorsteinson]], íslenskt tónskáld (f. [[1870]]). * [[7. nóvember]] - [[Eleanor Roosevelt]], bandarísk stjórnmálakona (f. [[1884]]). * [[18. nóvember]] - [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur (f. [[1885]]). * [[19. nóvember]] - [[Jón Stefánsson (listmálari)|Jón Stefánsson]], íslenskur listmálari (f. [[1881]]). * [[22. nóvember]] - [[René Coty]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1882]]). * [[28. nóvember]] - [[Vilhelmína Hollandsdrottning]] (f. [[1880]]). * [[29. nóvember]] - [[Erik Scavenius]], danskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1877]]). * [[27. desember]] - [[Inge Krokann]], norskur rithöfundur (f. [[1893]]). * [[29. desember]] - [[Eggert Stefánsson]], íslenskur söngvari (f. [[1890]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Lev Davidovich Landau]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Max Ferdinand Perutz]], [[John Cowdery Kendrew]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Francis Harry Compton Crick]], [[James Dewey Watson]], [[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[John Steinbeck|John Ernest Steinbeck]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Linus Carl Pauling]] [[Flokkur:1962]] c7zpl8kll4apvl5g1lbug2sjsx01pc0 1967296 1967292 2026-06-11T14:58:21Z Akigka 183 /* Desember */ 1967296 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1962''' (MCMLXII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 62. [[ár]] 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[mánudagur|mánudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. == Atburðir == === Janúar === [[Mynd:Overzicht_van_de_ravage,_Bestanddeelnr_913-3801.jpg|thumb|right|Lestarslysið í Harmelen.]] * [[1. janúar]] - [[Samóa|Vestur-Samóa]] fékk sjálfstæði frá [[Nýja-Sjáland]]i. * [[3. janúar]] ** Tilkynnt var opinberlega um bandarísku [[Gemini-geimferðaáætlunin]]a. ** [[Jóhannes 23.]] páfi bannfærði [[Fidel Castro]] leiðtoga Kúbu. * [[4. janúar]] - [[New York-borg]] kynnti fyrstu sjálfvirku [[neðanjarðarlest]]ina án lestarstjóra. * [[5. janúar]] - Breiðskífan ''[[My Bonnie]]'' þar sem [[Bítlarnir]] (undir nafninu The Beat Brothers) léku með [[Tony Sheridan]] kom út í Bretlandi. * [[8. janúar]] - [[Lestarslysið í Harmelen]]: 93 létust í lestarslysi í [[Holland]]i. * [[10. janúar]] - Yfir 4000 fórust þegar snjóflóð féll í hlíðum [[Huascarán-fjall]]s í [[Perú]] á bæinn [[Ranrahirca]] og nærliggjandi þorp. * [[11. janúar]] - Bandaríska sprengjuflugvélin [[B-52H Stratofortress]] sló met í langflugi þegar hún flaug í 21 tíma, yfir 20.000 km leið, án þess að taka eldsneyti. * [[12. janúar]] - [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Vestur-Irian]]. * [[15. janúar]] ** [[Breska veðurstofan]] tók að notast við [[Celsíus]] meðfram hitatölum í [[Fahrenheit]] eftir umsókn Bretlands um aðild að Evrópubandalaginu. ** Franski tískuhönnuðurinn [[Yves Saint Laurent (hönnuður)|Yves Saint Laurent]] stofnaði sitt eigið tískuhús. * [[21. janúar]] - [[Samtök Ameríkuríkja]] ráku Kúbu úr samtökunum. Því var aflétt árið 2009. * [[22. janúar]] ** [[Scotice]]-sæstrengurinn milli Skotlands, Færeyja og Íslands var fulllagður. ** Frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation Armée Secrète]], sem voru andsnúin sjálfstæði [[Alsír]], sprengdu tímasprengju í franska utanríkisráðuneytinu þar sem einn lét lífið og þrír særðust. * [[24. janúar]] ** [[Trípólíbíó]] hætti starfsemi. ** [[Bítlarnir]] gerðu fimm ára umboðssamning við [[Brian Epstein]] þar sem hann fékk 25% af tekjum hljómsveitarinnar. * [[30. janúar]] ** Tveir meðlimir loftfimleikahópsins [[Wallenda-fjölskyldan fljúgandi]] létust þegar sjö manna mennskur píramídi féll í Detroit. ** [[Hláturfaraldurinn í Tanganjika]] hófst þegar skólastúlkur í heimavistarskóla í [[Kashasha]] hófu að hlæja stjórnlaust. === Febrúar === [[Mynd:Sturmflut-Hamburg.jpg|thumb|right|Norðursjávarflóðið 1962.]] * [[Febrúar]] - Sviðslistahópurinn [[Mouvement panique]] var stofnaður í París. * [[4. febrúar|4.]]-[[5. febrúar]] - Allar sjö [[klassísku pláneturnar]] mynduðu [[samstaða (stjörnufræði)|samstöðu]] á [[sólbaugur|sólbaug]] þar sem þær voru allar innan við 16˚ frá hver annarri séðar frá jörðu. * [[7. febrúar]] ** Bandaríkin settu [[Viðskiptabann Bandaríkjanna gegn Kúbu|viðskiptabann á Kúbu]]. ** [[Námuslysið í Luisenthal]]: 299 létust í sprengingu í kolanámu í [[Saarland]]i. * [[10. febrúar]] ** [[Elliðaslysið]]: Togarinn ''Elliði'' SI 1 fórst undan Snæfellsnesi með 28 manns í áhöfn. Tveir létust. ** Bandaríkin og Sovétríkin skiptu á bandaríska njósnaflugmanninum [[Francis Gary Powers]] og sovéska njósnaranum [[Rudolf Abel]] í Berlín. * [[11. febrúar]] ** Þriggja tíma [[kappakstur]] var haldinn á [[Daytona Beach]] í Flórída. Þetta var undanfari kappakstursins [[24 Hours of Daytona]]. ** [[Alsírstríðið]]: Samningaviðræður hófust milli franskra stjórnvalda og sjálfstæðisleiðtoga Alsírs í [[Les Rousses]]. * [[13. febrúar]] - Yfir 150.000 manns tóku þátt í mótmælagöngu í París vegna Alsírdeilunnar. * [[14. febrúar]] - [[Jacqueline Kennedy]] leiddi sjónvarpsáhorfendur stöðvarinnar [[CBS]] í gegnum [[Hvíta húsið]]. * [[16. febrúar]] ** Vasakvíin, undanfari [[Vasasafnið|Vasasafnsins]] í Stokkhólmi, var vígð. ** [[Indverski kongressflokkurinn]] og [[Jawaharlal Nehru]] unnu stórsigur í þingkosningum á Indlandi. ** Kveikt var í húsum í [[Georgetown (Gvæjana)|Georgetown]] í [[Breska Gvæjana|Bresku Gvæjana]] í öldu uppþota. * [[17. febrúar]] - [[Norðursjávarflóðið 1962]]: Flóð og stormur kringum [[Hamborg]] urðu til þess að um 300 létust og þúsundir misstu heimili sín. * 17.-[[18. febrúar]] - [[Stuðlabergsslysið]]: Ellefu fórust á síldarbát frá Seyðisfirði við [[Stafnes]] við Reykjanesskaga. * [[20. febrúar]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[John Glenn]] fór fyrstur Bandaríkjamanna á braut um jörðu í geimfarinu ''[[Friendship 7]]''. * [[21. febrúar]] - [[Margot Fonteyn]] og [[Rúdolf Núrejev]] dönsuðu í fyrsta skipti saman í ballettinum ''[[Giselle (ballet)|Giselle]]'' í London. * [[26. febrúar]] - [[Írski lýðveldisherinn (1922-1969)|Írski lýðveldisherinn]] boðaði endalok [[landamærahernaður Írska lýðveldishersins|landamærahernaðar]] við landamæri [[Norður-Írland]]s sem staðið hafði í fimm ár. === Mars === [[Mynd:Nordic-Treaty-1962.jpg|thumb|Undirritun Helsingforssamningsins.]] * [[1. mars]] ** [[Benedicto Kiwanuka]] varð fyrsti forsætisráðherra heimastjórnarinnar í [[Úganda]]. ** Ofurhetjan [[Hulk]] birtist í fyrsta sinn í myndasögutímariti frá [[Marvel Comics]]. ** [[American Airlines flug 1]] fórst eftir flugtak frá [[Kennedy-flugvöllur|New York-flugvelli]] með 95 um borð. * [[2. mars]] - [[Valdaránið í Búrma 1962]]: Herforingjaklíka undir stjórn [[Ne Win]] rændi völdum í Búrma. * [[7. mars]] ** [[Öskudagsstormurinn 1962]] gekk yfir norðausturströnd Bandaríkjanna. ** [[Royal College of Physicians]] í Bretlandi gaf út skýrslu um [[reykingar]] sem ástæðu [[lungnakrabbamein]]s. * [[10. mars]] - Fyrsta [[Stjórnarskrá Marokkó]] var samþykkt. * [[15. mars]] ** Forsætisráðherra [[Katanga]], [[Moise Tshombe]], hóf viðræður um sameiningu við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]. ** [[John F. Kennedy]] mælti fyrir [[Réttindaskrá neytenda]] í ræðu á [[Bandaríkjaþing]]i. * [[16. mars]] - [[Flying Tiger Line flug 739]] með bandaríska hermennn um borð á leið til [[Suður-Víetnam]], fórst í Kyrrahafi með 107 manns. * [[18. mars]] ** [[Alsírstríðið]]: [[Frakkland]] og [[Alsír]] skrifuðu undir friðarsamning sem batt enda á stríð landanna í Alsír. ** [[Isabelle Aubret]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1962]] fyrir Frakkland með laginu „Un premier amour“. * [[19. mars]] ** Fyrsta breiðskífa [[Bob Dylan]], ''[[Bob Dylan (breiðskífa)|Bob Dylan]]'', kom út. ** Vopnahlé tók gildi í [[Alsír]], en frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation armée secrète]] héldu áfram baráttu sinni. * [[23. mars]] - [[Helsingforssamningurinn]] um norrænt samstarf var undirritaður. * [[24. mars]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]] var handtekinn í [[Oran]] í Alsír. * [[26. mars]] - [[Herskylda]] í Frakklandi var stytt úr 26 í 18 mánuði. * [[29. mars]] - [[European Launcher Development Organisation]] var stofnuð. === Apríl === [[Mynd:Seattle_World%27s_Fair_grounds,_1962_(51690241892).jpg|thumb|right|Heimssýningin í Seattle.]] * [[1. apríl]] - Flugvöllurinn [[Arlanda]] við Stokkhólm var vígður. * [[6. apríl]] - [[Belgía]] tók aftur upp stjórnmálasamband við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]. * [[8. apríl]] - [[Évian-friðarsamningarnir]] um sjálfstæði [[Alsír]]s voru samþykktir með 90% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu í Frakklandi. * [[9. apríl]] ** Lögreglan í [[Marseille]] endurheimti 8 málverk eftir [[Paul Cézanne]] sem hafði verið stolið í ágúst árið áður. ** [[Bandaríska landgönguliðið]] hóf formlega þátttöku í [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] þegar þyrlusveitin [[HMM-362]] kom til [[Sóc Trăng]] sunnan við [[Sægon]]. * [[11. apríl]] - [[Alþjóðasamningur um að fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu]] var uppfærður af [[Alþjóðasiglingamálastofnunin]]ni eftir langa ráðstefnu um olíumengun í sjó. * [[13. apríl]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]], næstráðandi í hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]], var dæmdur til dauða í Frakklandi. * [[14. apríl]] - [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum|Handritastofnun Íslands]] var stofnuð með lögum frá Alþingi. * [[16. apríl]] ** [[Ríkisábyrgðasjóður]] var stofnaður á Íslandi. ** [[Walter Cronkite]] tók við sem fréttamaður ''[[CBS Evening News]]''. * [[18. apríl]] - [[Lög um innflytjendur frá samveldislöndum 1962]] tóku gildi í [[Bretland]]i. Lögin settu ströng skilyrði fyrir fólksflutningum til Bretlands frá [[Breska samveldið|samveldislöndum]]. * [[20. apríl]] - Leiðtogi frönsku hryðjuverkasamtakanna [[Organisation armée secrète]], [[Raoul Salan]], var handtekinn í Alsír. * [[21. apríl]] - [[Sýning 21. aldarinnar]] var opnuð í [[Seattle]]. * [[23. apríl]] - [[Tónabíó]], nýtt kvikmyndahús, hóf sýningar í Reykjavík. * [[24. apríl]] - [[Kosmos 4]] varð fyrsti [[njósnahnöttur]] Sovétríkjanna sem komst á lágbraut um jörðu. * [[25. apríl]] - Bandaríkin hófu að nýju [[kjarnorkutilraun]]ir nærri [[Jólaeyja|Jólaeyju]]. * [[26. apríl]] - Ómannaða bandaríska geimfarið ''[[Ranger 4]]'' hrapaði á yfirborð tunglsins og eyðilagðist í fallinu. === Maí === [[Mynd:Adolf_Eichman_in_Ramle_Prison1961.jpg|thumb|right|Eichmann bíður aftökunnar í Ramle-fangelsinu í Tel Avív.]] * [[2. maí]] ** Sænska matvælafyrirtækið [[Findus]] var keypt af [[Nestlé]]. ** [[S.L. Benfica]] sigraði [[Evrópubikarinn 1961-1962]] með 5-3 sigri á [[Real Madrid]]. * [[3. maí]] - [[Lestarslysið í Mikawashima]]: 160 létust þegar þrjár lestar rákust saman í Tókýó. * [[6. maí]] ** [[Antonio Segni]] var kjörinn forseti Ítalíu. ** Við [[Palmyraeyja|Palmyraeyju]] var í fyrsta og eina skiptið gerð tilraun með sprengingu [[kjarnaoddur|kjarnaodds]] sem skotið var með eldflaug. * [[14. maí]] - [[Jóhann Karl 1.|Juan Carlos]], krónprins Spánar, gekk að eiga [[Soffía Spánardrottning|Sófíu Grikklandsprinsessu]]. * [[19. maí]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta á fjáröflunarviðburði í [[Madison Square Garden]]. * [[23. maí]] - Mexíkóski bændaforinginn [[Ruben Jaramillo]] var skotinn til bana ásamt fjölskyldu sinni af her og lögreglu í Xochitepec, [[Morelos]]. * [[24. maí]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Scott Carpenter]] fór þrisvar umhverfis jörðina í geimfarinu ''[[Aurora 7]]''. * [[25. maí]] - Ný [[Dómkirkjan í Coventry|Dómkirkja í Coventry]] var vígð. * [[27. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|Sveitarstjórnarkosningar]] fóru fram á Íslandi. [[Óháðir bindindismenn]] var nýtt framboð í Reykjavík sem ekki hlaut hljómgrunn. * [[30. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962|HM í knattspyrnu]] hófst í [[Síle]]. * [[31. maí]] ** [[Sambandsríki Vestur-Indía]] var lagt niður. ** 63 létust þegar vöruflutningalest rakst á farþegalest við [[Voghera]] á Ítalíu. ** [[Adolf Eichmann]] var tekinn af lífi í fangelsi í [[Tel Avív]]. === Júní === [[Mynd:Novocherkassk_demonstrators,_2_June_1962.jpg|thumb|right|Mótmælendur í Novotsjerkassk.]] * [[Júní]] - [[Hestamannafélagið Hringur]] var stofnað á Dalvík. * [[2. júní]] - [[Blóðbaðið í Novotsjerkassk]]: Sovétherinn skaut á óvopnaða mótmælendur í bænum [[Novotsjerkassk]]. * [[3. júní]] - 130 fórust þegar [[Air France flug 007]] fórst í flugtakið frá [[Orly-flugvöllur|Orly-flugvelli]] í París. * [[5. júní]] - [[Köngulóarmaðurinn]] kom fyrst fram í myndasögu. * [[9. júní]] - Stjórn [[Francisco Franco]] á Spáni afnam tímabundið rétt Spánverja til að flytja milli héraða. * [[11. júní]] - Þrír fangar sluppu frá [[Alcatraz-fangelsið|Alcatraz-fangelsinu]], en talið er að þeir hafi drukknað við að synda yfir San Francisco-flóa. * [[16. júní]] - Tímaritið ''[[The New Yorker]]'' birti útdrátt úr bók [[Rachel Carson]], ''[[Raddir vorsins þagna]]'', sem vakti mikil viðbrögð. * [[17. júní]] - Brasilía sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962]] með 3-1 sigri á Tékkóslóvakíu. * [[22. júní]] - 113 fórust þegar [[Air France flug 117]] hrapaði á [[Gvadelúp]]. * [[23. júní]] - [[Hvalfjarðargangan|Hvalfjarðarganga]] [[Samtök hernámsandstæðinga|Samtaka hernámsandstæðinga]] lagði af stað frá Hvítanesi. * [[25. júní]]: ** [[Engel gegn Vitale]]: Hæstiréttur Bandaríkjanna komst að þeirri niðurstöðu að bænaskylda í grunnskólum bryti gegn stjórnarskrá. ** Mósambísku skæruliðasamtökin [[FRELIMO]] voru stofnuð í [[Tanganjika]]. * [[26. júní]] - [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti með 93 atkvæðum gegn engu að skipta belgísku nýlendunni [[Rúanda-Úrúndí]] í tvö ríki. * [[30. júní]]: ** Síðustu liðsmenn [[franska útlendingaherdeildin|frönsku útlendingaherdeildarinnar]] hurfu frá Alsír. ** Sjóræningjastöðin [[Radio Nord]] hætti útsendingum frá sænska skerjagarðinum eftir að ný lög gegn ólöglegum útvarpsstöðvum tóku gildi. ** [[Lög um innflytjendur frá Breska samveldinu]] tóku gildi. === Júlí === [[Mynd:Relay_1_antenna_USA.jpg|thumb|Hornloftnet í Andover, Maine, til að eiga samskipti við Telstar-gervihnöttinn.]] * [[1. júlí]] - [[Rúanda]] og [[Búrúndí]] urðu sjálfstæð. * [[2. júlí]] - [[Sam Walton]] opnaði fyrstu [[Walmart]]-verslunina í [[Rogers (Arkansas)|Rogers]] í Arkansas. * [[5. júlí]]: ** [[Alsír]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi. ** [[Blóðbaðið í Oran 1962]]: Tugir Alsírbúa og franskra landnema voru myrtir í [[Oran]] og [[Algeirsborg]]. * [[7. júlí]] - 94 fórust þegar [[Alitalia flug 771]] fórst við [[Mumbai]] á Indlandi. * [[12. júlí]] - [[The Rolling Stones]] spiluðu sína fyrstu tónleika í Marquee Club í London. * [[14. júlí]] - [[Hótel Saga]] var tekin í notkun. * [[18. júlí]] - [[Valdaránið í Perú 1962]]: Herinn gerði byltingu í Perú og [[Ricardo Pérez Godoy]] tók við völdum. * [[23. júlí]] - Fyrsta sjónvarpsútsending um gervihnött fór fram um gervihnöttinn [[Telstar]] frá Evrópu til Norður-Ameríku. * [[26. júlí]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu kjarnaoddarnir sem [[Sovétríkin]] fluttu til [[Kúba|Kúbu]] voru settir á land í hafnarborginni [[Mariel (Kúbu)|Mariel]]. * [[30. júlí]] - [[Kanadavegurinn]] var formlega opnaður og tengdi [[St. John's (Nýfundnaland og Labrador)|St. John's]] á Nýfundnalandi við [[Victoria (Bresku Kólumbíu)|Victoriu]] í Bresku Kólumbíu. * [[31. júlí]]: ** Kjarnorkukafbátarnir [[USS Skate (SSN-578)|USS ''Skate'']] og USS ''[[Seadragon (kafbátur)|Seadragon]]'' mættust undir ísnum á [[norðurheimskautið|norðurheimskautinu]]. ** [[Ahmed Ben Bella]] varð fyrsti forseti Alsírs. ** Danska útvarpsstöðin [[Radio Mercur]] sem sendi út frá skipi í [[Eyrarsund]]i hætti útsendingum. ** [[Hringmyrkvi]] á sólu sást frá sunnanverðri Afríku og Karíbahafsströnd Suður-Ameríku. === Ágúst === [[Mynd:New_York_Mirror_Front_Page_of_August_6,_1962.jpeg|thumb|Frétt af andláti Marilyn Monroe á forsíðu ''New York Mirror''.]] * [[1. ágúst]] - Banatilræði gegn forseta Gana, [[Kwame Nkrumah]], mistókst þar sem hann lauk ræðu sinni snemma. * [[5. ágúst]]: ** [[Nelson Mandela]] var handtekinn af suðurafrískum yfirvöldum fyrir að ýta undir óeirðir. ** [[Marilyn Monroe]] fannst látin í íbúð sinni í Los Angeles. * [[6. ágúst]] - [[Jamaíka]] hlaut sjálfstæði. * [[11. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 3]]'' út í geim. * [[12. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 4]]'' út í geim. * [[16. ágúst]]: ** [[Alsír]] gerðist aðili að [[Arababandalagið|Arababandalaginu]]. ** [[Pete Best]] var rekinn úr Bítlunum og [[Ringo Starr]] tók við stöðu trommuleikara. ** Stjórn fjögurra héraða [[Franska Indland]]s ([[Pondicherry]], [[Karaikal]], [[Yanam]] og [[Mahé]]) fluttist til Indlands. * [[17. ágúst]] - Austurþýskir landamæraverðir skutu [[Peter Fechter]] til bana þegar hann reyndi að komast yfir Berlínarmúrinn. * [[24. ágúst]] - Fyrsta sjónvarpsstöð Indónesíu, [[TVRI]], hóf útsendingar. * [[27. ágúst]] - NASA sendi könnunarfarið ''[[Mariner 2]]'' út í geim. * [[31. ágúst]] - [[Trínidad og Tóbagó]] varð sjálfstætt frá Bretlandi. === September === [[Mynd:John_F._Kennedy_speaks_at_Rice_University.jpg|thumb|John F. Kennedy segir frá áætluðu mönnuðu geimflugi til tunglsins.]] * [[1. september]] - Yfir 12.000 manns létust þegar jarðskjálfti reið yfir norðvesturhluta [[Íran]]s. * [[3. september]] - [[Jens Otto Krag]] tók við embætti forsætisráðherra Danmerkur eftir veikindi [[Viggo Kampmann]]. * [[7. september]] - [[Robert Sténuit]] varð fyrstur til að eyða sólarhring á botni sjávar í sérstöku þrýstihylki. * [[8. september]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu sovésku [[R-12]]-eldflaugarnar komu til Kúbu. * [[10. september]] - Ástralski tennisleikarinn [[Rod Laver]] varð annar til að ná [[Grand Slam]] með sigri á [[U.S. Open]], [[Australian Open]], [[French Open]] og [[Wimbledon]]. * [[12. september]] - [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseti lýsti því yfir í ræðu við [[Rice University]] að Bandaríkin hygðust senda mannað geimfar til tunglsins fyrir lok áratugarins. * [[15. september]] - [[Kúbudeilan]]: Sovéskar miðdrægar eldflaugar voru settar upp á Kúbu. * [[20. september]] - British Motor Company setti sportbílinn [[MG MGB|MGB]] á markað. Þetta varð mest seldi sportbíll sögunnar. * [[23. september]] - [[Lincoln-sviðslistamiðstöðin]] var opnuð í New York-borg. * [[25. september]] - [[Sonny Liston]] sigraði [[Floyd Patterson]] í hnefaleikum og varð nýr þungavigtarmeistari. * [[26. september]]: ** [[Borgarstyrjöldin í Norður-Jemen]] braust út. ** Bandaríski veitingamaðurinn [[Harland Sanders]] skráði einkaleyfi á aðferð til að steikja kjúkling undir þrýstingi. ** [[Flóðbylgja]] gekk yfir [[Barselóna]] á Spáni með þeim afleiðingum að 440 létust. * [[27. september]] - Bókin ''[[Raddir vorsins þagna]]'' eftir [[Rachel Carson]] kom út. === Október === [[Mynd:Konzilseroeffnung_1.jpg|thumb|Biskupar flykkjast inn í Péturskirkjuna við upphaf Annars Vatíkansráðsins.]] * [[1. október]] - [[Johnny Carson]] varð kynnir sjónvarpsþáttarins ''[[The Tonight Show]]''. * [[2. október]] - Kennsla hófst í [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] í nýju húsnæði við Stakkahlíð. * [[3. október]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Walter Schirra]] fór sex hringi umhverfis jörðina í geimfarinu ''Sigma 7''. * [[5. október]]: ** Fyrsta smáskífa [[The Beatles|Bítlanna]], „Love Me Do“/„P.S. I Love You“, kom út. ** ''[[Dr. No (kvikmynd)|Dr. No]]'', fyrsta James Bond-myndin, var frumsýnd í London. * [[8. október]]: ** [[Nikita Krústsjov]], leiðtogi Sovétríkjanna, fékk leyfi til að koma fyrir kjarnorkuflaugum á Kúbu. ** [[Alsír]] gerðist aðili að Sameinuðu þjóðunum. * [[9. október]] - [[Úganda]] fékk sjálfstæði frá Bretlandi. * [[11. október]] - [[Jóhannes 23.]] páfi setti [[Annað Vatíkansráðið]] með messu í Péturskirkjunni. * [[12. október]] - Kvikmyndin ''[[79 af stöðinni]]'' var frumsýnd á Íslandi. * [[13. október]] - Leikritið ''[[Hver er hræddur við Virginiu Woolf?]]'' eftir [[Edward Albee]] var frumsýnd á Broadway. * [[15. nóvember]] - Norska leikritið ''[[Dýrin í Hálsaskógi]]'' var frumsýnt á Íslandi í fyrsta skipti. * [[16. október]]–[[28. október]]: [[Kúbudeilan]]. Flugvél Bandaríkjanna náði myndum af sovésku eldflaugum á Kúbu sem jók spennu milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. * [[20. október]] - [[Stríð Kína og Indlands]] braust út vegna landamæradeilna. * [[21. október]] - Norska [[Hurtigruten]]-farþegaskipið ''[[Sanct Svithun (ferja)|Sanct Svithun]]'' fór langt af leið og strandaði við [[Nordøyen]] með þeim afleiðingum að 41 fórst. * [[24. október]] - [[Kúbudeilan]]: Bandarísk herskip neyddu sovéskt flutningaskip af leið. * [[27. október]] - [[Kúbudeilan]]: Kafbátaskipstjórinn [[Vasilíj Arkhipov]] neitaði að skjóta kjarnorkuflaugum að skipum bandaríska sjóhersins. * [[28. október]]: ** [[Kúbudeilan]]: Níkíta Krústsjov tilkynnti að hann hefði fyrirskipað niðurrif eldflaugaskotpalla á Kúbu. ** Frakkar samþykktu beint kjör forseta í þjóðaratkvæðagreiðslu. === Nóvember === * [[1. nóvember]] ** [[Kúbudeilan]]: Sovétmenn hófu niðurrif skotpalla á Kúbu. ** Fyrsta ítalska myndasagan um [[Diabolik]] kom út. * [[5. nóvember]] - [[Kings Bay-námaslysið]]: 21 námuverkamaður lét lífið í kolanámu í [[Ny-Ålesund]] á Svalbarða. * [[6. nóvember]]: ** [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] fordæmdi [[apartheid]]-stefnu suðurafrískra stjórnvalda og kallaði eftir viðskiptaþvingunum. ** Sádiarabíski krónprinsinn [[Faisal bin Abdulaziz Al Saud]] tilkynnti tafarlaust afnám þrælahalds í Sádi-Arabíu. * [[7. nóvember]] - [[Nelson Mandela]] hóf fimm ára fangavist sína. * [[8. nóvember]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Uppreisnin á Bounty (kvikmynd frá 1962)|Uppreisnin á Bounty]]'' var frumsýnd. * [[14. nóvember]] - [[Eþíópía]] innlimaði [[Eritrea|Eritreu]] sem áður var sjálfstætt fylki innan sambandsríkisins. * [[17. nóvember]]: ** [[Dulles International Airport]] í Washington DC var vígður af John F. Kennedy. ** [[Strikið]] í Kaupmannahöfn var gert að göngugötu í tilraunaskyni. * [[20. nóvember]] - [[Kúbudeilan]]: Þegar Sovétríkin samþykktu að fjarlægja eldflaugar þaðan afléttu Bandaríkjamenn hafnbanni á Kúbu. * [[21. nóvember]] - [[Stríð Kína og Indlands|Stríði Kína og Indlands]] lauk með því að Indland samþykkti yfirráð Kína yfir [[Aksai Chin]]. * [[29. nóvember]] - Bretar og Frakkar undirrituðu samning um þróun [[Concorde]]-þotunnar. * [[30. nóvember]]: ** Búrmíski erindrekinn [[U Thant]] var kjörinn aðalritari Sameinuðu þjóðanna. ** Ítölsku [[Campiello-verðlaunin]] hófu göngu sína. === Desember === [[Mynd:University_of_Manchester_Atlas,_January_1963.JPG|thumb|Ofurtölvan Atlas í Manchester-háskóla.]] * [[4. desember|4.]]–[[7. desember]] - [[Lundúnamóðan 1962]]: Talið er að allt að 700 manns hafi látist þegar þykkt mengunarský lagðist yfir London. * [[6. desember]] - Ítalska ríkisrekna orkufyrirtækið [[Enel]] var stofnað með lögum nr. 1643. * [[7. desember]]: ** [[Rainier 3.]] Mónakófursti breytti stjórnarskrá Mónakó og lét hluta af völdum sínum í hendur ýmissa ráðgjafarráða. ** Ofurtölvan [[Atlas (ofurtölva)|Atlas]] með 576 KB geymsluminni var tekin í notkun við [[Manchester-háskóli|Manchester-háskóla]]. ** [[Bill Wyman]] var ráðinn sem bassaleikari [[Rolling Stones]]. * [[8. desember]] - [[Dagblaðaverkfallið í New York 1962-1963]] hófst og lamaði blaðaútgáfu í borginni í 114 daga. * [[9. desember]] - [[Tanganjika]] gerðist lýðveldi með [[Julius Nyerere]] sem fyrsta forseta landsins. * [[10. desember]] - Breska stórmyndin ''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|Arabíu-Lawrence]]'' var frumsýnd í London. * [[11. desember]] - Síðasta [[aftaka]]n var framkvæmd í [[Kanada]] þegar tveir menn sem höfðu verið dæmdir fyrir morð voru hengdir. * [[14. desember]] - Bandaríska geimkönnunarfarið ''[[Mariner 2]]'' fór framhjá Venus og sendi fyrstu nærmyndirnar frá annarri reikistjörnu. * [[15. desember]] - Stærsta fjallaskíðasvæði Bandaríkjanna, [[Vail Ski Resort]], var opnað í Colorado. * [[21. desember]]: ** Forsætisráðherra Bretlands samþykkti kaup á bandarískum [[UGM-27 Polaris|Polaris-flaugum]] eftir fund með Bandaríkjaforseta á Bahamaeyjum. ** Fyrsti þjóðgarður Noregs, [[Rondane-þjóðgarðurinn]], var stofnaður í [[Innlandet]]. * [[28. desember]] - [[Hvalbæjargöngin]] voru opnuð í Færeyjum. * [[30. desember]] - Friðargæslulið Sameinuðu þjóðanna lagði undir sig síðustu bækistöðvar uppreisnarmanna í [[Katanga]]. === Ódagsett === * Fyrst var talað um [[Tíu helstu iðnríki heims]]. * [[Þrælahald]] var lagt af í Sádi-Arabíu og Jemen. * [[Ungmennafélag Reykjavíkur]] var lagt niður. * Byggingarvöruverslun Kópavogs eða [[BYKO]] var stofnuð. * Hljómsveitin [[Savanna-tríóið]] var stofnuð. * Knattspyrnuliðið [[FK Nevėžis]] var stofnað í Litáen. * Enska hljómsveitin [[The Animals]] var stofnuð. * [[Íhaldsflokkur New York]] var stofnaður. * Hljómsveitin [[Facon]] var stofnuð á Bíldudal. == Fædd == * [[5. janúar]] - [[Shinobu Ikeda]], japanskur knattspyrnumaður. * [[7. janúar]] - [[Aleksandr Dúgín]], rússneskur stjórnmálaskýrandi. * [[10. janúar]] - [[Egill Ingibergsson]], íslenskur leikmyndahönnuður. * [[17. janúar]] - [[Jim Carrey]], bandarískur leikari. * [[25. janúar]] - [[Steinunn Ólafsdóttir]], íslensk leikkona. * [[28. janúar]] - [[Guðmundur Haraldsson]], íslenskur leikari. * [[29. janúar]] - [[Olga Tokarczuk]], pólskur rithöfundur. * [[30. janúar]] - [[Abdúlla 2. Jórdaníukonungur]]. * [[7. febrúar]] - [[Eddie Izzard]], bresk leikkona. * [[10. febrúar]] - [[Cliff Burton]], bandarískur bassaleikari ([[Metallica]]). (d. [[1986]]). * [[15. febrúar]] - [[Milo Đukanović]], svartfellskur stjórnmálamaður. * [[17. febrúar]] - [[Henny Meijer]], hollenskur knattspyrnumaður. * [[20. febrúar]] - [[Valur Ingimundarson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[21. febrúar]] - [[Chuck Palahniuk]], bandarískur rithöfundur. * [[22. febrúar]] - [[Steve Irwin]], ástralskur náttúruverndarsinni (d. [[2006]]). * [[23. febrúar]] - [[Ivica Barbarić]], króatískur knattspyrnumaður. * [[27. febrúar]] - [[Grant Show]], bandarískur leikari. * [[27. febrúar]] - [[Adam Baldwin]], bandarískur leikari. * [[6. febrúar]] - [[Axl Rose]], bandarískur tónlistarmaður. * [[2. mars]] - [[Jon Bon Jovi]], bandarískur tónlistarmaður. * [[8. mars]] - [[Július Bielik]], slóvakískur knattspyrnumaður. * [[8. mars]] - [[Mitsunori Yoshida]], japanskur knattspyrnumaður. * [[12. mars]] - [[Jón Bjarni Guðmundsson]], íslenskur leikari. * [[17. mars]] - [[Kalpana Chawla]], bandarískur geimfari (d. [[2003]]). * [[21. mars]] - [[Matthew Broderick]], bandarískur leikari. * [[25. mars]] - [[Marcia Cross]], bandarísk leikkona. * [[25. mars]] - [[Sigrún Gylfadóttir]], íslensk leikkona. * [[26. mars]] - [[John Stockton]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[6. apríl]] - [[Tomoyasu Asaoka]], japanskur knattspyrnumaður (d. [[2021]]). * [[8. apríl]] - [[Izzy Stradlin]], bandarískur tónlistarmaður. * [[12. apríl]] - [[Katsuhiro Kusaki]], japanskur knattspyrnumaður. * [[13. apríl]] - [[Edivaldo Martins Fonseca]], brasilískur knattspyrnumaður (d. [[1993]]). * [[16. apríl]] - [[Antony Blinken]], bandarískur embættismaður. * [[16. apríl]] - [[Elínborg Halldórsdóttir]], íslensk myndlistarkona. * [[19. apríl]] - [[Dorian Yates]], breskur vaxtarræktarmaður. * [[20. apríl]] - [[Sigurður Ingi Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[26. apríl]] - [[Matteo Messina Denaro]], ítalskur mafíuforingi (d. [[2023]]). * [[12. maí]] - [[Emilio Estevez]], bandarískur leikari. * [[14. maí]] - [[C.C. Deville]], bandarískur tónlistarmaður ([[Poison (hljómsveit)|Poison]]). * [[17. maí]] - [[Craig Ferguson]], skoskur þáttastjórnandi. * [[21. maí]] - [[Uwe Rahn]], þýskur knattspyrnumaður. * [[31. maí]] - [[Dina Boluarte]], perúsk stjórnmálakona. * [[4. júní]] - [[Peter Maté]], slóvakískur píanóleikari. * [[5. júní]] - [[Jeff Garlin]], bandarískur leikari. * [[6. júní]] - [[Hirokazu Kore-eda]], japanskur kvikmyndagerðarmaður. * [[19. júní]] - [[Masanao Sasaki]], japanskur knattspyrnumaður. * [[22. júní]] - [[Clyde Drexler]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[24. júní]] - [[Claudia Sheinbaum]], forseti Mexíkó. * [[25. júní]] - [[Kristinn Hrafnsson]], íslenskur blaðamaður. * [[3. júlí]] - [[Tom Cruise]], bandarískur leikari. * [[3. júlí]] - [[Thomas Gibson]], bandarískur leikari. * [[9. júlí]] - [[Páll Valur Björnsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[13. júlí]] - [[Tom Kenny]], bandarískur leikari. * [[20. júlí]] - [[Carlos Alazraqui]], bandarískur leikari. * [[26. júlí]] - [[Sigríður Beinteinsdóttir]], íslensk söngkona. * [[4. ágúst]] - [[Lori Lightfoot]], bandarísk stjórnmálakona. * [[5. ágúst]] - [[Patrick Ewing]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[7. ágúst]] - [[Stefanía Óskarsdóttir]], íslenskur stjórnmálafræðingur. * [[9. ágúst]] - [[Annegret Kramp-Karrenbauer]], þýskur stjórnmálamaður. * [[10. ágúst]] - [[Suzanne Collins]], bandarísk leikkona. * [[10. ágúst]] - [[Ragna Sigurðardóttir (f. 1962)|Ragna Sigurðardóttir]], íslensk myndlistarkona. * [[10. ágúst]] - [[Siv Friðleifsdóttir]], íslensk stjórnmálakona. * [[10. ágúst]] - [[Halldór Björnsson]], íslenskur leikari. * [[11. ágúst]] - [[Bragi Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og skáld. * [[12. ágúst]] - [[Shigetatsu Matsunaga]], japanskur knattspyrnumaður. * [[13. ágúst]] - [[Manuel Valls]], spænsk-franskur stjórnmálamaður. * [[16. ágúst]] - [[Steve Carell]], bandarískur leikari. * [[17. ágúst]] - [[Björn Ingi Hilmarsson]], íslenskur leikari. * [[20. ágúst]] - [[Geoffrey Blake]], bandarískur leikari. * [[27. ágúst]] - [[Sigurjón Birgir Sigurðsson]] (Sjón), íslenskt skáld. * [[28. ágúst]] - [[David Fincher]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri. * [[30. ágúst]] - [[Aleksandr Lítvínenko]], rússneskur leyniþjónustumaður (d. [[2006]]). * [[2. september]] - [[Keir Starmer]], breskur stjórnmálamaður. * [[2. september]] - [[Katt Williams]], bandarískur leikari. * [[3. september]] - [[Jónína Kristín Berg]], goði Ásatrúarfélagsins á Íslandi. * [[11. september]] - [[Julio Salinas]], spænskur knattspyrnumaður. * [[13. september]] - [[Andrea Gylfadóttir]], íslensk söngkona. * [[21. september]] - [[Rob Morrow]], bandarískur leikari. * [[25. september]] - [[Ales Bjaljatskí]], hvítrússneskur aðgerðasinni. * [[26. september]] - [[Ólafur Jóhann Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og forstjóri. * [[26. september]] - [[Gunnar Svavarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[28. september]] - [[Rannveig Þorkelsdóttir]], íslensk leikkona. * [[2. október]] - [[Jeff Bennett]], bandarískur leikari. * [[2. október]] - [[Sigtryggur Baldursson]], íslenskur trommuleikari. * [[3. október]] - [[Tommy Lee]], grísk-amerískur tónlistarmaður. * [[11. október]] - [[Pavel Černý]], tékkneskur knattspyrnumaður. * [[11. október]] - [[Joan Cusack]], bandarísk leikkona. * [[14. október]] - [[Böðvar Bjarki Pétursson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður. * [[17. október]] - [[Mike Judge]], bandarískur kvikari. * [[19. október]] - [[Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir]], íslensk fréttakona. * [[29. október]] - [[Einar Örn Benediktsson]], íslenskur tónlistarmaður. * [[1. nóvember]] - [[Sigurþór Albert Heimisson]], íslenskur leikari. * [[3. nóvember]] - [[Gabe Newell]], bandarískur kaupsýslumaður. * [[3. nóvember]] - [[Antti Rinne]], finnskur stjórnmálamaður. * [[11. nóvember]] - [[Demi Moore]], bandarísk leikkona. * [[13. nóvember]] - [[Guðmundur B. Ólafsson]], íslenskur lögfræðingur. * [[16. nóvember]] - [[Ásbjörn Óttarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[18. nóvember]] - [[Kirk Hammett]], bandarískur gítarleikari ([[Metallica]]). * [[19. nóvember]] - [[Jodie Foster]], bandarísk leikkona. * [[19. nóvember]] - [[Ágúst Borgþór Sverrisson]], íslenskur rithöfundur. * [[21. nóvember]] - [[Salvör Nordal]], íslenskur heimspekingur. * [[23. nóvember]] - [[Nicolás Maduro]], forseti Venesúela. * [[28. nóvember]] - [[Jon Stewart]], bandarískur þáttastjórnandi. * [[29. nóvember]] - [[Catherine Chabaud]], frönsk siglingakona. * [[7. desember]] - [[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]], íslensk leikkona. * [[9. desember]] - [[Þóra Steffensen]], íslenskur réttarmeinafræðingur. * [[9. desember]] - [[Felicity Huffman]], bandarísk leikkona. * [[9. desember]] - [[Juan Atkins]], bandarískur tónlistarmaður. * [[19. desember]] - [[Frosti Sigurjónsson]], íslenskur viðskiptafræðingur. * [[23. desember]] - [[Tran Anh Hung]], fransk-víetnamskur kvikmyndagerðarmaður. * [[29. desember]] - [[Carles Puigdemont]], katalónskur stjórnmálamaður. * [[29. desember]] - [[Wynton Rufer]], nýsjálenskur knattspyrnumaður. * [[31. desember]] - [[Nélson Luís Kerchner]], brasilískur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[11. febrúar]] - [[Dóri Jónsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1901]]). * [[10. apríl]] - [[Stuart Sutcliffe]], skoskur myndlistarmaður (f. [[1940]]). * [[11. apríl]] - [[Axel Revold]], norskur myndlistarmaður (f. [[1887]]). * [[11. maí]] - [[Hans Luther]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1879]]). * [[26. maí]] - [[Ásta Magnúsdóttir]], íslensk embættiskona (f. [[1888]]). * [[31. maí]] - [[Adolf Eichmann]], þýskur SS-foringi (f. [[1906]]). * [[2. júní]] - [[Gunnar Halldórsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1894]]). * [[6. júlí]] - [[William Faulkner]], bandarískur rithöfundur (f. [[1897]]). * [[28. júlí]] - [[Gunnlaugur Blöndal]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1893]]). * [[5. ágúst]] - [[Marilyn Monroe]], bandarísk leikkona (f. [[1926]]). * [[6. ágúst]] - [[Þórður Jónsson (smiður)|Þórður Jónsson]], íslenskur smiður (f. [[1874]]). * [[9. ágúst]] - [[Hermann Hesse]], þýskur rithöfundur (f. [[1877]]). * [[9. ágúst]] - [[Poul Nielsen]], danskur knattspyrnumaður (f. [[1891]]). * [[26. ágúst]] - [[Helga Sigurðardóttir]], skólastjóri Húsmæðrakennaraskóla Íslands og matreiðslubókahöfundur (f. [[1904]]). * [[26. ágúst]] - [[Vilhjálmur Stefánsson]], vesturíslenskur landkönnuður (f. [[1879]]). * [[7. september]] - [[Karen Blixen]], danskur rithöfundur (f. [[1885]]). * [[19. september]] - [[Jóninna Sigurðardóttir]], íslenskur matreiðslukennari (f. [[1879]]). * [[6. október]] - [[Jón Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1893]]). * [[10. október]] - [[Trygve Gulbranssen]], norskur rithöfundur (f. [[1894]]). * [[16. október]] - [[Árni Thorsteinson (tónskáld)|Árni Thorsteinson]], íslenskt tónskáld (f. [[1870]]). * [[7. nóvember]] - [[Eleanor Roosevelt]], bandarísk stjórnmálakona (f. [[1884]]). * [[18. nóvember]] - [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur (f. [[1885]]). * [[19. nóvember]] - [[Jón Stefánsson (listmálari)|Jón Stefánsson]], íslenskur listmálari (f. [[1881]]). * [[22. nóvember]] - [[René Coty]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1882]]). * [[28. nóvember]] - [[Vilhelmína Hollandsdrottning]] (f. [[1880]]). * [[29. nóvember]] - [[Erik Scavenius]], danskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1877]]). * [[27. desember]] - [[Inge Krokann]], norskur rithöfundur (f. [[1893]]). * [[29. desember]] - [[Eggert Stefánsson]], íslenskur söngvari (f. [[1890]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Lev Davidovich Landau]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Max Ferdinand Perutz]], [[John Cowdery Kendrew]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Francis Harry Compton Crick]], [[James Dewey Watson]], [[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[John Steinbeck|John Ernest Steinbeck]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Linus Carl Pauling]] [[Flokkur:1962]] jfbmjck8ic55k6ray8tys0a6ya87ane 12 2048 1967316 1921615 2026-06-12T08:15:30Z MyraMidnight 41218 Bætti við {{tl|Wikipedia samfélag}} því að þetta efnisyfirlit vantaði heilmikið af tenglum og þetta snið er frekar flottur leiðarvísir sem á alveg heima á grunnsíðu fyrir hjálparefni 1967316 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="margin: 1em 0; border-top: 4px #CDE6FE solid; border-left: 1px #CDE6FE solid; border-right: 1px #CDE6FE solid; border-bottom: 1px #CDE6FE solid; font-size: 1.2em; padding: 0.8em;"> <h3 style="padding-top: 0;margin-top:0">Wikipedía</h3> * [[wikipedia:Um_verkefnið|'''Hvað er Wikipedía?''']] </div> <div style="margin: 1em 0; border-top: 4px #efefef solid; border-left: 1px #efefef solid; border-right: 1px #efefef solid; border-bottom: 1px #efefef solid; padding: 0.8em;"> <h3 style="padding-top: 0;margin-top:0">Skrifað fyrir Wikipedíu</h3> * '''[[wikipedia:Kynning|Hvernig skrifa ég grein?]]''' * [[Hjálp:Handbók|'''Handbókin''']] </div> <div style="margin: 1em 0; border-top: 4px #efefef solid; border-left: 1px #efefef solid; border-right: 1px #efefef solid; border-bottom: 1px #efefef solid; padding: 0.8em;"> <h3 style="padding-top: 0;margin-top:0">Notkun Wikipedíu</h3> * Þér er frjálst að afrita efni af Wikipedíu og nota það eins og þér sýnist án þess að biðja sérstaklega um leyfi. Fyrir þessu eru aðeins sett tvö skilyrði: 1) Þú þarft að geta höfundar/höfunda efnisins þegar efni er notað með þeim hætti (vefslóð á greinina sem afrituð var er nægjanleg tilvísun) og 2) þú mátt aðeins dreifa efninu áfram eða breyta því ef þú lætur sömu vægu skilyrðin gilda um afleidd verk. Nánari skýringar er að finna á [[wikipedia:Höfundaréttur|þessari síðu]]. * Wikipedía er ekki [[Hjálp:Áreiðanlegar heimildir|áreiðanleg heimild]]. Þess vegna er heppilegast að vitna ekki beint í greinar á Wikipedíu, heldur fletta upp heimildunum sem þar er vísað til og staðfesta þannig milliliðalaust að upplýsingarnar séu réttar og áreiðanlegar. Ef þú vilt af einherjum öðrum ástæðum vísa í Wikipedíugrein í heimildaskrá er hægt að ýta á takkann „Vitna í þessa síðu“ vinstra megin við greinina. Þá kemur upp síða <span class="plainlinks">[https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Kerfiss%C3%AD%C3%B0a:CiteThisPage&page=Gu%C3%B0ni_Th._J%C3%B3hannesson&id=1620877 eins og þessi hér]</span> sem sýnir hvernig standa ber að heimildaskráningu. </div> <div style="margin: 1em 0; border-top: 4px #efefef solid; border-left: 1px #efefef solid; border-right: 1px #efefef solid; border-bottom: 1px #efefef solid; padding: 0.8em;"> <h3 style="padding-top: 0;margin-top:0">Athugasemdir og spurningar</h3> * Ef þú kemur auga á villu eða að rangt sé farið með er langfljótlegast að '''[[wikipedia:Kynning|breyta greininni sjálf<span style="color:dimgrey">ur</span>]]'''. Ef þú ert efins um eitthvað eða treystir þér ekki til að breyta greininni má skilja eftir athugasemd á [[Hjálp:Spjallsíður|spjallsíðu]] greinarinnar. *Ef þig vantar hjálp með eitthvað geturðu skrifað á <span class="plainlinks">'''[https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Kerfissíða:MyTalk&action=edit&section=new þína eigin notanda-spjallsíðu]'''</span>. Aðrir notendur munu líta við innan skamms og reyna að aðstoða. *Ef málið snýst um eitthvað sem alls ekki á heima á vefnum (svo sem persónuupplýsingar eða ærumeiðingar) geturðu haft samband við þá '''[[wikipedia:Möppudýr#Hafa_samband_við_möppudýr|notendur sem vinna gegn skemmdarverkum]]''' í gegnum tölvupóst og þá verður reynt að eyða efninu út hið snatrasta. * Þú getur bent á greinar sem vantar á [[wikipedia:Tillögur_að_greinum|þessari síðu]]. * Ef þú hefur annars konar athugasemdir eða vangaveltur um vefinn geturðu notað [[wikipedia:Potturinn|almenna umræðuvettvanginn]] til að koma þeim á framfæri. </div> <div style="margin: 1em 0; border-top: 4px #efefef solid; border-left: 1px #efefef solid; border-right: 1px #efefef solid; border-bottom: 1px #efefef solid; padding: 0.8em;"> <h3 style="padding-top: 0;margin-top:0">Ítarefni</h3> * <span class="plainlinks">[http://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Kerfiss%C3%AD%C3%B0a%3AAllar+s%C3%AD%C3%B0ur&from=&to=&namespace=12&hideredirects=1 Listi yfir allar hjálparsíður]</span> * [[Hjálp:Heimildaskráning|Heimildaskráning]] <inputbox> type=fulltext width=30 namespaces=Hjálp**,Wikipedia** searchbuttonlabel=Leita break=no placeholder=Leita í hjálparsíðum Wikipediu </inputbox> {{Wikipedia samfélag}} </div> 9vn8w618kxdy2kgml61z2mwqn0icdco 0 12265 1967312 1915794 2026-06-11T23:06:37Z Berserkur 10188 1967312 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Lýðveldið Paragvæ | nafn_á_frummáli = República del Paraguay<br />Tetã Paraguái | nafn_í_eignarfalli = Paragvæ | fáni = Flag of Paraguay.svg | skjaldarmerki = Coat_of_arms_of_Paraguay.svg | kjörorð = Paz y justicia | kjörorð_tungumál = spænska | kjörorð_þýðing = Friður og réttlæti | staðsetningarkort = PRY_orthographic.svg | tungumál = [[spænska]], [[gvaraní]] | höfuðborg = [[Asúnsjón]] | stjórnarfar = [[Forsetaræði]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Paragvæ|Forseti]] | nafn_leiðtoga1 = [[Santiago Peña]] | stærðarsæti = 59 | flatarmál = 406.752 | hlutfall_vatns = 2,6 | mannfjöldaár = 2022 | mannfjöldasæti = 113 | fólksfjöldi = 6.109.644 | íbúar_á_ferkílómetra = 15 | VLF_ár = 2023 | VLF = 117,35 | VLF_sæti = 94 | VLF_á_mann = 19.040 | VLF_á_mann_sæti = 98 | VÞL_ár = 2021 | VÞL = {{lækkun}} 0.717 | VÞL_sæti = 105 | staða = [[Sjálfstæði]] | staða_athugasemd = frá [[Spánn|Spáni]] | atburður1 = Yfirlýst | dagsetning1 = 15. maí, 1811 | atburður2 = Viðurkennt | dagsetning2 = 1842 | gjaldmiðill = [[gvaraní (gjaldmiðill)|gvaraní]] | tímabelti = [[UTC]]-4 | þjóðsöngur = [[Paraguayos, República o Muerte]] | tld = py | símakóði = 595 }} '''Paragvæ''' er [[landlukt]] [[land]] í [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] með [[landamæri]] að [[Argentína|Argentínu]] í suðri og suðvestri, [[Brasilía|Brasilíu]] í norðaustri og [[Bólivía|Bólivíu]] í norðvestri. Heiti þess er dregið af nafni [[Paragvæfljót]]s sem rennur í gegnum mitt landið frá norðri til suðurs. Landið er stundum kallað „hjarta Ameríku“ vegna legu þess í miðri álfunni. [[Gvaraníar]] höfðu búið í landinu í a.m.k. þúsund ár áður en [[Spánn|Spánverjar]] komu þangað árið [[1516]]. Spænski landkönnuðurinn [[Juan de Salazar de Espinosa]] stofnaði borgina [[Asúnsjón]] árið [[1537]]. Landið varð miðstöð fyrir [[trúboð]] [[Jesúítar|Jesúíta]] meðal [[frumbyggi|frumbyggja]] á svæðinu. Árið [[1811]] lýsti landið yfir sjálfstæði frá Spáni. Árið [[1814]] komst einræðisherrann [[José Gaspar Rodríguez de Francia]] til valda og ríkti til dauðadags [[1840]]. Stjórn hans einkenndist af [[einangrunarstefna|einangrunarstefnu]] og efnahagslegri [[verndarstefna|verndarstefnu]]. Eftir lát hans var Paragvæ undir [[herforingjastjórn]]um. [[Paragvæstríðið]] braust út [[1864]] milli Paragvæ og bandalags [[Úrúgvæ]], Brasilíu og Argentínu. Í stríðinu féllu milli 60 og 70% íbúa Paragvæ og ríkið neyddist til að láta Argentínu og Brasilíu eftir um 140.000 km² landsvæði. Á [[20. öldin|20. öld]] var landið undir herforingjastjórnum, síðast undir forsæti [[Alfredo Stroessner]] sem ríkti frá [[1954]] til [[1989]]. Fyrstu frjálsu þingkosningar í landinu voru haldnar [[1993]]. Eftir aldamótin [[2000]] hefur verið mikill [[hagvöxtur]] í Paragvæ sem náði hámarki, 14,5%, árið [[2010]]. Langflestir íbúa landsins búa í suðausturhlutanum, þar af nærri þriðjungur í eða við höfuðborgina, Asúnsjón. Frumbyggjamálið [[gvaraní]] er útbreiddara en [[spænska]] en bæði málin eru opinber tungumál landsins. Efnahagur Paragvæ byggist aðallega á [[landbúnaður|landbúnaði]], einkum [[soja]]baunaræktun og [[nautgriparækt]]. Paragvæ er fjórði stærsti sojabaunaframleiðandi heims. Þrátt fyrir mikinn hagvöxt undanfarin ár er talið að milli 30 og 50% íbúa landsins búi við [[fátækt]] {{heimild vantar}}. == Heiti == Landið dregur nafn sitt af [[Paragvæfljót]]i (''Ysyry Paraguai'' á [[gvaraní]]). Uppruni heitisins er óviss. Samkvæmt munknum [[Antonio Ruiz de Montoya]] sem skrifaði á 17. öld er nafnið dregið af gvaraníorðunum ''paragua'' („fjaðrakóróna“) og endingunni ''-y'' („vatn“ eða „á“). Spænski fræðimaðurinn [[Feliz de Azara]] stakk upp á því á 18. öld að nafnið væri dregið af heiti indíánaættbálksins [[Payaguá]] sem bjó við ána. Ýmsar aðrar skýringar eru til á nafninu, eins og að það merki „mikið fljót“ eða „hérna megin árinnar“. ==Landfræði== [[Paragvæfljót]] skiptir landinu í tvö landfræðilega aðgreind svæði; austurhéraðið (''Región Oriental''), líka þekkt sem Paraneña, og vesturhéraðið (''Región Occidental''), sem er líka þekkt sem Chaco og er hluti af láglendinu [[Gran Chaco]]. Mörk héraðanna liggja um [[Paragvæfljót]]. Paragvæ liggur milli 19. og 28. gráðu suðlægrar breiddar og 54. og 63. gráðu vestlægrar lengdar og situr á [[Steingeitarbaugur|Steingeitarbaugnum]]. Landið er að mestu grösugar sléttur með skógi vaxnar hæðir í austurhlutanum. Í vestri eru láglendar sléttur. Fimmtán þjóðgarðar eru í Paragvæ. Stærstu náttúruverndarsvæðin eru í Chaco-héraðinu eins og [[Defensores del Chaco]] (720 þúsund hektarar af um milljón hekturum alls í Chaco-héraði). Í austurhéraðinu eru til dæmis [[Cerro Cora-þjóðgarðurinn]] og [[Ñacunday-þjóðgarðurinn]] þar sem [[Ñacunday-fossar]] eru. Paragvæ á landamæri að þremur miklu stærri ríkjum: [[Bólivía|Bólivíu]], [[Argentína|Argentínu]] og [[Brasilía|Brasilíu]]. Á þremur stöðum við landamæri Paragvæ mætast landamæri þriggja ríkja. ===Veðurfar=== Í Paragvæ er ríkjandi [[hitabeltisloftslag]] og [[hlýtemprað loftslag]] með regntíma og þurrkatíma. Vindur hefur mikil áhrif á veður í Paragvæ. Frá október til mars blása hlýir vindar frá Amasón í norðri, en frá maí til ágúst blása kaldir vindar frá Andesfjöllum. Þar sem engin fjöll standa í vegi fyrir vindum geta þeir náð allt að 161 km/klst hraða. Þetta getur leitt af sér snöggar hitabreytingar. Milli apríl og september geta þeir jafnvel fallið niður fyrir frostmark. Janúar er heitasti sumarmánuðurinn með 28,9˚ meðalhita. Úrkoma er mjög breytileg eftir landsvæðum, með mikla úrkomu í austurhlutanum og hálfþurrt loftslag vestast. Skógarbeltið austast fær 170 cm meðalúrkomu árlega meðan Chaco-svæðið í vestri nær einungis 50 cm. Í vestri fellur úrkoman óreglulega og gufar hratt upp, sem eykur enn á þurrka svæðiðsins. == Stjórnmál == === Stjórnsýslueiningar === Paragvæ er skipt í sautján sýslur og eitt höfuðborgarsvæði (''distrito capital''). Landið skiptist líka í tvö héruð: Vesturhéraðið eða Chaco-hérað (Boquerón, Alto Paraguay og Presidente Hayes) og Austurhéraðið (allar hinar sýslurnar og höfuðborgarsvæðið). Sýslurnar skiptast svo aftur í mismörg umdæmi. [[Mynd:Paraguay,_administrative_divisions_-_de_-_colored.svg|thumb|right|Sýslur Paragvæ.]] {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- style="vertical-align: top;" ! style="vertical-align: middle"|[[ISO 3166-2]] ! style="vertical-align: middle"|Sýsla ! style="vertical-align: middle"|Höfuðstaður ! style="vertical-align: middle"|Íbúar (manntal 2022)<ref name=population>{{Cite web|url=https://www.abc.com.py/nacionales/2023/08/31/paraguay-tiene-6109644-de-habitantes-segun-el-ultimo-censo-de-poblacion-y-viviendas/|title=Paraguay has 6,109,644 inhabitants, according to the last Census|date=August 31, 2023|website=ABC Color|language=ES|access-date=31 August 2023|archive-date=5 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230905110622/https://www.abc.com.py/nacionales/2023/08/31/paraguay-tiene-6109644-de-habitantes-segun-el-ultimo-censo-de-poblacion-y-viviendas/|url-status=live}}</ref> ! style="vertical-align: middle"|Stærð (km²) ! style="vertical-align: middle"|Umdæmi |- |style="text-align:right;"|ASU||[[Höfuðborgarsvæðið (Paragvæ)|Distrito Capital]] |style="text-align:left;"|[[Asunción]]||477.346||117||1 |- |style="text-align:right;"|1||[[Concepción-sýsla (Paragvæ)|Concepción]] |style="text-align:left;"|[[Concepción (Paragvæ)|Concepción]]||204.536||18.057||14 |- |style="text-align:right;"|2||[[San Pedro-sýsla (Paragvæ)|San Pedro]] |style="text-align:left;"|[[San Pedro (Paragvæ)|San Pedro]]||341.895||20.007||23 |- |style="text-align:right;"|3||[[Cordillera-sýsla|Cordillera]] |style="text-align:left;"|[[Caacupé]]||271.475||4.953||20 |- |style="text-align:right;"|4 |[[Guairá-sýsla|Guairá]] |style="text-align:left;"|[[Villarrica (Paragvæ)|Villarrica]]||180.121||3.991||18 |- |style="text-align:right;"|5||[[Caaguazú-sýsla|Caaguazú]] |style="text-align:left;"|[[Coronel Oviedo]]||430.142||11.479||22 |- |style="text-align:right;"|6||[[Caazapá-sýsla|Caazapá]] |style="text-align:left;"|[[Caazapá]]||140.060||9.503||11 |- |style="text-align:right;"|7||[[Itapúa]] |style="text-align:left;"|[[Encarnación (Paragvæ)|Encarnación]]||436.966||16.536||30 |- |style="text-align:right;"|8 |[[Misiones-sýsla|Misiones]] |style="text-align:left;"|[[San Juan Bautista (Paragvæ)|San Juan Bautista]]||114.542||9.568||10 |- |style="text-align:right;"|9 |[[Paraguarí-sýsla|Paraguarí]] |style="text-align:left;"|[[Paraguarí]]||199.430||8.710||18 |- |style="text-align:right;"|10||[[Alto Paraná-sýsla|Alto Paraná]] |style="text-align:left;"|[[Ciudad del Este]]||784.839||14.898||22 |- |style="text-align:right;"|11||[[Central-sýsla|Central]] |style="text-align:left;"|[[Areguá]]||1.866.562||2.665||19 |- |style="text-align:right;"|12||[[Ñeembucú]] |style="text-align:left;"|[[Pilar (Paragvæ)|Pilar]]||85.749||12.155||16 |- |style="text-align:right;"|13||[[Amambay]] |style="text-align:left;"|[[Pedro Juan Caballero (Paragvæ)|Pedro Juan Caballero]]||173.770||12.935||6 |- |style="text-align:right;"|14||[[Canindeyú]] |style="text-align:left;"|[[Salto del Guairá]]||189.128||14.677||16 |- |style="text-align:right;"|15||[[Presidente Hayes]]||style="text-align:left;"|[[Villa Hayes]]||126.880||72.917||10 |- |style="text-align:right;"|16||[[Alto Paraguay]] |style="text-align:left;"|[[Fuerte Olimpo]]||17.608||82.394||4 |- |style="text-align:right;"|17||[[Boquerón-sýsla|Boquerón]] |style="text-align:left;"|[[Filadelfia (Paragvæ)|Filadelfia]]||68.595||91.676||4 |- |style="text-align:right;"|Alls||Paragvæ |style="text-align:left;"|[[Asunción]]||6.109.644||406.796||273 |} ==Efnahagslíf== [[Mynd:Paraguay_Export_Treemap.png|thumb|right|Skýringarmynd yfir útflutning Paragvæ árið 2012.]] Paragvæ hefur notið mikils hagvaxtar milli 1970 og 2013, með 7,2% vöxt á ári að meðaltali. Árin 2010 og 2013 var hagvöxtur í Paragvæ meiri en í nokkru öðru Suður-Ameríkulandi, 14,5% og 13,6% hvort árið.<ref>[https://www.bcp.gov.py BCP – Banco Central del Paraguay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200423204032/https://www.bcp.gov.py/ |date=23 April 2020 }}. Bcp.gov.py. Retrieved on 18 June 2016.</ref> Árið 2010 lýsti [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn]] því yfir að innan við 10% af verkafólki í Paragvæ greiddi í lífeyrissjóð. 95% af lífeyriskerfi Paragvæ liggur í tveimur sjóðum, einum fyrir einkageirann og einum fyrir opinbera starfsmenn (og fyrrum hermenn úr [[Chaco-stríðið|Chaco-stríðinu]]). <ref>{{Cite book| last1 = Franks| first1 = Jeffrey R.| last2 = Benelli| first2 = Roberto| last3 = Mercer-Blackman| first3 = Valerie| last4 = Sab| first4 = Randa| title = Paraguay: Corruption, Reform, and the Financial System| url=https://books.google.com/books?id=X5vBZZIeg44C |publisher = [[International Monetary Fund]]| year = 2005| isbn = 9781451980356}}</ref> Öll raforka í Paragvæ er framleidd með [[vatnsaflsvirkjun]]um. Framleiðslugeta Paragvæ er 8.110 MW og framleiðslan er 63 milljarðar KWh á ári, en innanlandsneysla er aðeins 15 milljarðar KWh. Paragvæ selur umframorku til nágrannaríkjanna og er stærsti útflutningsaðili raforku í heimi.<ref>{{Cite web|url=https://www.eia.gov/beta/international/country.php?iso=PRY|title=Paraguay – International – U.S. Energy Information Administration (EIA)|website=www.eia.gov|access-date=6 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190106204323/https://www.eia.gov/beta/international/country.php?iso=PRY|archive-date=6 January 2019|url-status=live}}</ref> Tvær stórar virkjanir sjá landinu fyrir allri raforkuframleiðslu þess. Þar af er [[Itaipu-virkjun]]in langstærst, en hún er önnur stærsta vatnsaflsvirkjun heims. Auk raforkunnar er Paragvæ sjötti mesti [[sojabaun]]aútflytjandi heims, annar mesti [[stevia|steviuútflytjandi]] heims, annar mesti [[tungolía|tungolíuútflytjandi]] heims, sjötti mesti [[maís]]útflytjandi heims, 10. mesti [[hveiti]]útflytjandi heims og 8. mesti [[nautakjöt]]sútflytjandi heims. Óformlegi geirinn myndar stóran hluta hagkerfisins, sem felst í endursölu innfluttra neysluvara til nágrannalanda, auk mikils fjölda örfyrirtækja og götusala. Efnahagslífið hefur orðið fjölbreyttara síðustu áratugi, þar sem raforkuframleiðsla, framleiðsla á varahlutum og fataiðnaður hafa rutt brautina.<ref>{{cite web|title=Paraguay un milagro americano|url=http://paraguay-un-milagro-americano.blogspot.com|accessdate=15 January 2015|language=Spanish|archive-url=https://web.archive.org/web/20150526011128/http://paraguay-un-milagro-americano.blogspot.com/|archive-date=26 May 2015|url-status=live}}</ref> Paragvæ státar af einu stærsta fríverslunarsvæði heims, [[Ciudad del Este]], á eftir [[Miami]] og [[Hong Kong]].<ref>{{Cite web|url=http://www.exportimportstatistics.com/country-profile/Paraguay-profile.aspx|title=Paraguay|website=www.exportimportstatistics.com|access-date=30 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204636/http://www.exportimportstatistics.com/country-profile/Paraguay-profile.aspx|archive-date=30 January 2018|url-status=live}}</ref> Stór hluti íbúanna í sveitum landsins lifir að mestu af [[sjálfsþurftarbúskapur|sjálfsþurftarbúskap]]. Vegna þess hve óformlegi geirinn er stór er erfitt að gera sér nákvæma mynd af umfangi hagkerfisins. Hagkerfið óx hratt milli 2003 og 2013 vegna hækkandi heimsmarkaðsverðs á neysluvörum sem, ásamt hagfelldu veðurfari, efldi útflutning landsins. Hagvöxturinn dró þó ekki úr fátækt, sem er talin hrjá 26% landsmanna, heldur jók bilið á milli ríkra og fátækra hratt. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Stubbur|landafræði}} {{Suður-Ameríka}} [[Flokkur:Paragvæ| ]] [[Flokkur:Landlukt lönd]] [[Flokkur:Spænskumælandi lönd]] gttxwgwtq90zrw36lo5322h15f1cc5n 0 12556 1967306 1905310 2026-06-11T17:27:53Z Berserkur 10188 1967306 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1534]]|[[1535]]|[[1536]]|[[1537]]|[[1538]]|[[1539]]|[[1540]]| [[1521–1530]]|[[1531–1540]]|[[1541–1550]]| [[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]| }} [[Mynd:Hans Holbein d. J. 032b.jpg|thumb|right|[[Jane Seymour]]. Málverk eftir [[Hans Holbein]].]] Árið '''1537''' ('''MDXXXVII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Sigmundur Eyjólfsson]] var vígður Skálholtsbiskup af erkibiskupinum í [[Niðarós]]i. Hann lést þar nítján dögum síðar. * [[Ríkisráð]] [[Noregur|Noregs]] var lagt niður og stjórn Íslandsmála færðist að fullu til [[Danmörk|Danmerkur]]. * [[Kláus von Marwitzen]] hirðstjóri og [[Diðrik frá Minden]] komu til landsins. ===Fædd=== ===Dáin=== * [[Sigmundur Eyjólfsson]], nývígður Skálholtsbiskup. * [[Teitur Þorleifsson]] ríki, lögmaður. == Erlendis == * [[10. febrúar]] - Francis Bigod, leiðtogi uppreisnar kaþólikka í Englandi var handsamaður. Hann var tekinn af lífi 4 mánuðum síðar. * [[8. mars]] - Fyrsta landnám Spánverja í [[Nýja-Granada]] (þar sem nú er Kóumbía og Venesúela). * [[12. mars]] - Borgin [[Recife]] var stofnuð í Brasilíu. * [[23. júní]] - Einn síðasti norski kaþólski biskupinn gafst upp í umsátri við [[Hamar (Noregi|)Hamar]]. * [[23. júlí]] - [[Súleiman mikli]] leiddi árás Ottómana á [[Lýðveldið Feneyjar]]. * [[12. ágúst]] - [[Kristján 3.]] og [[Dóróthea Danadrottning|Dóróthea]] drottning krýnd í Kaupmannahöfn. * [[15. ágúst]] - Borgin [[Asúnsjón]] var stofnuð í Paragvæ. * [[Kristján 3.]] gerði [[lútherstrú]] að opinberri trú í [[Danmörk]]u með nýrri [[kirkjuskipan]]. * [[Siðaskipti]] í [[Noregur|Noregi]]. [[Erkibiskup]]sdæmið í [[Niðarós]]i lagt af. * [[17. desember]] - [[Páll III]] páfi [[bannfæring|bannfærði]] [[Hinrik 8.]] Englandskonung. * Spánverjar uppgötvuðu [[kartafla|kartöflurnar]] í Perú og fluttu til Evrópu 30 árum síðar. * Borgin [[Bangalore]] var fyrst nefnd í riti. ===Fædd=== * [[17. mars]] - [[Toyotomi Hideyoshi]], japanskur stríðsherra (d. [[1598]]) * [[13. október]] - [[Játvarður 6.]] Englandskonungur (d. [[1553]]). * [[5. desember]] - [[Ashikaga Yoshiaki]], japanskur sjógún (d. [[1597]]). * [[20. desember]] - [[Jóhann 3. Svíakonungur]] (d. [[1592]]). * [[Lafði Jane Grey]] (þó hugsanlega fædd [[1536]]), Englandsdrottning í níu daga (d. 1554). ===Dáin=== * [[6. janúar]] [[Alessandro de'Medici]] [[hertogi]] af [[Flórens]] myrtur (f. [[1510]]). * [[24. október]] - [[Jane Seymour]], Englandsdrottning (f. um [[1508]]). [[Flokkur:1537]] [[Flokkur:1531-1540]] bs18v3p47z215x06uh3tqypudfpeaa0 0 12558 1967307 1966583 2026-06-11T17:28:46Z Berserkur 10188 1967307 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1535]]|[[1536]]|[[1537]]|[[1538]]|[[1539]]|[[1540]]|[[1541]]| [[1521–1530]]|[[1531–1540]]|[[1541–1550]]| [[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]| }} [[Mynd:Tizian - Venus von Urbino.jpg|thumb|right|[[Venus frá Urbino]] eftir [[Titian]].]] Árið '''1538''' ('''MDXXXVIII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * Kirkjuskipan [[Kristján 3.|Kristjáns 3.]] var lögð fyrir [[Alþingi]]. * [[Gísli Jónsson]], síðar [[Skálholtsbiskupar|Skálholtsbiskup]], varð prestur í Skálholti. * [[Gissur Einarsson]] kom heim frá námi og settist að í [[Skálholt]]i. * [[Oddur Gottskálksson]] sigldi til [[Danmörk|Danmerkur]] með haustskipi og er talinn hafa lokið þar við þýðingu [[Nýja testamenti Odds Gottskálkssonar|Nýja testamentisins]] um veturinn. * Þrír létust í [[Snjóflóð á Íslandi|snjóflóði á Vestfjörðum]]. ===Fædd=== * [[Jón Björnsson (sýslumaður)|Jón Björnsson]], sýslumaður á [[Holtastaðir|Holtastöðum]] (d. [[1613]]). * [[Helga Aradóttir]], hefðarkona (d. [[1614]]). ===Dáin=== * [[Einar Snorrason Ölduhryggjarskáld]], prestur og skáld á [[Staðarstaður|Staðarstað]]. == Erlendis == * [[24. febrúar]] - [[Heilaga rómverska ríkið]] og [[Ottómanveldið]] sömdu um frið. * [[26. apríl]] - Spænski landvinningamaðurinn [[Francisco Pizarro]] sigraði andstæðing sinn [[Diego de Almagro]] í [[Perú]], Pizarro tók svo yfir borgina [[Cusco]]. * [[18. júní]] - Friðarsamningar í Nice milli [[Karl 5. keisari|Karls 5.]] keisara og [[Frans 1. Frakkakonungur|Frans 1.]] Frakkakonungs. * [[25. júlí]] - Borgin [[Guayaquil]] var stofnuð (Ekvador). * [[6. ágúst]] - Borgin [[Bogotá]] var stofnuð (Kólumbíu). * [[28. september]] - Floti Ottómana sigraði lota heilaga rómverska ríkisins við [[Jónahaf]]. * [[28. október]] - Háskólinn í [[Santo Domingo]], fyrsti háskóli í Vesturheimi, var stofnaður. * [[17. desember]] - [[Páll III]] páfi bannfærði [[Hinrik 8.]] Englandskonung. * Listmálarinn [[Titian]] lauk við málverk sitt af [[Venus frá Urbino]]. * [[Hungursneyð]] var í [[Kína]]. ===Fædd=== * [[Christopher Clavius]], þýskur stjörnufræðingur (d. [[1612]]). ===Dáin=== * [[8. júlí]] - [[Diego de Almagro]], spænskur landvinningamaður. * [[Ólafur Engilbertsson (erkibiskup)|Ólafur Engilbertsson]], erkibiskup í [[Niðarós]]i (f. um [[1480]]). [[Flokkur:1538]] [[Flokkur:1531-1540]] 6z7f6xjoqrgu5q707xnjitt6do25kkt 0 12568 1967304 1966538 2026-06-11T17:02:16Z Berserkur 10188 1967304 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1537]]|[[1538]]|[[1539]]|[[1540]]|[[1541]]|[[1542]]|[[1543]]| [[1521–1530]]|[[1531–1540]]|[[1541–1550]]| [[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]| }} [[Mynd:Nyja testamenti titilblad.jpg|thumb|right|Titilblað [[Nýja testamenti Odds Gottskálkssonar|Nýja testamentis]] Odds Gottskálkssonar sem prentað var í [[Hróarskelda|Hróarskeldu]] 1540.]] Árið '''1540''' ('''MDXL''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Gissur Einarsson]] var vígður [[biskup]] í [[Skálholt]]i. * [[12. apríl]] - Prentun lauk í [[Danmörk]]u á [[Nýja testamentisþýðing Odds|Nýja testamentisþýðingu]] [[Oddur Gottskálksson|Odds Gottskálkssonar]]. * [[Ari Jónsson lögmaður|Ari Jónsson]] lét af embætti lögmanns norðan og vestan. * Íslenskt skip kom til [[Grænland]]s og fundu skipverjar enga norræna menn á lífi þar. ===Fædd=== ===Dáin=== == Erlendis == * [[6. janúar]] - [[Hinrik 8.]] Englandskonungur gekk að eiga fjórðu eiginkonu sína, [[Anna af Cleves|Önnu af Cleves]]. Hjónabandið var dæmt ógilt sex mánuðum síðar. * [[14. febrúar]] - [[Karl 5. keisari]] heilaga rómverksa ríkisins hélt til [[Gent]] og tók af lífi uppreisnarmenn. Uppreisnin í Gent (1539-1540) leið undir lok. * [[3. apríl]] - [[Estêvão da Gama]] varð landsstjóri [[portúgalska Indland]]s. * [[28. júlí]] - [[Thomas Cromwell]], áður einn helsti ráðgjafi og bandamaður [[Hinrik 8.|Hinriks 8.]] Englandskonungs, líflátinn að skipan konungs fyrir landráð. * [[28. júlí]] - [[Hinrik 8.]] gekk að eiga [[Katrín Howard|Katrínu Howard]], fimmtu eiginkonu sína. * [[10. september]] - [[Barbaríið|Barbarí]]-sjóræningjar réðust á [[Gíbraltar]] og tók með sér þræla. * [[27. september]] - [[Jesúítar]]eglan, sem [[Ignatius Loyola]] hafði stofnað [[1534]], fékk viðurkenningu páfa. * [[20. desember]] - Stephen 5., prins af Moldavíu, var myrtur af moldóvskum aðalsmönnum. ===Fædd=== * [[3. júní]] - [[Karl 2. af Austurríki|Karl 2.]], erkihertogi af Austurríki (d. [[1590]]). * [[26. ágúst]] - [[Magnús Líflandskonungur|Magnús]] hertogi af Holtsetalandi og eini konungur [[Lífland]]s, sonur [[Kristján 3.|Kristjáns 3.]] Danakonungs (d. 1583). * Sir [[Francis Drake]], breskur sjóliðsforingi, [[sjóræningi]] og [[landkönnuður]] (d. [[1596]]). * [[William Byrd]], enskt endurreisnartónskáld (d. [[1623]]). ===Dáin=== * [[28. júlí]] - [[Thomas Cromwell]], jarl af Essex, enskur stjórnmálamaður, tekinn af lífi (f. um [[1485]]). * (Sennilega) [[Tristão da Cunha]], portúgalskur landkönnuður (f. um [[1460]]). * (Sennilega) [[Johann Georg Faust]], þýskur alkemisti (f. [[1480]]). [[Flokkur:1540]] [[Flokkur:1531-1540]] fqsvepedxrv8w5fv2y4l6atdsrn8lsi 4 20169 1967320 1837937 2026-06-12T08:51:30Z MyraMidnight 41218 /* Aðrir notendur */ það segjir mér þarna að bæta mér við :V geri það þá 1967320 wikitext text/x-wiki Stundum er óhjákvæmilegt að velta því fyrir sér hverjir standa að baki svona alfræðiriti, og þá getur verið gaman að sjá andlitin og fræðast um fólkið. Þessi grein er tileinkuð þeim sem hafa lagt sig í líma við að gera Wikipediu að því sem hún er í dag. Þetta er hálfgerður inngangur að montsíðunum okkar allra. Þeir sem upplýsingar vantar um eru vinsamlegast beðnir um að fylla þetta út nánar. == Möppudýr == Möppudýr Wikipediu eru nokkurs konar óformlegir ritstjórar, sem sjá um að allt sé með felldu, að engin skemmdarverk séu unnin og að ekkert sem er augljóslega galið fari inn í ritið. Að því frátöldu eru möppudýr bara að skrifa greinar um hvað það sem heillar þá, eins og allir aðrir notendur. Sjá [[Wikipedia:Möppudýr|Möppudýr]]. {| |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Akigka|Akigka||Reykjavík|}} |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Bjarki S|Bjarki Sigursveinsson|[[4. nóvember]] [[1982]]|[[Ísafjörður]]|Lögfræðingur.}} |- |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|BiT|Baldur Pétursson Blöndal|[[29. september]] [[1989]]|[[Reykjavík]]|[[Háskólinn í Reykjavík]]}} |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Cessator|Cessator|[[1978]]|[[New Jersey]]|[[Heimspeki]]ngur og [[fornfræði]]ngur.}} |- |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Gdh1.jpg|Gdh|Guðmundur D. Haraldsson|[[19. nóvember]] [[1982]]|Reykjavík|[[Sálfræði]]nemi við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands.]]|alt=Guðmundur}} |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Heida model hlid.JPG|Heiða María|Heiða María Sigurðardóttir|[[3. nóvember]] [[1982]]|[[Reykjavík]]|B.A. í [[sálfræði]].|alt=Heiða}} |- |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Friðrik Bragi Dýrfjörð.png|Friðrik Bragi Dýrfjörð|Friðrik Bragi Dýrfjörð|4. apríl 1987|[[Akureyri]]|Jack of all trades, master of none.|alt=Friðrik}} |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Jona Thorunn.jpg|Jóna Þórunn|Jóna Þórunn Ragnarsdóttir|[[16. október]] [[1986]]|[[Árborg]]/[[Gnúpverjahreppur]]|Bóndi og búvísindanemi.|alt=Jóna}} |- |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Krun|Kristján Rúnarsson|[[28. nóvember]] [[1987]]|Vesturbær [[Reykjavík]]ur|Nemandi við [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]].}} |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Maxí|Max Naylor|[[21. júlí]] [[1990]]|[[London]], [[England]]|Að læra íslensku í [[UCL]] í London.}} |- |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Moi|Magnús Óskar Ingvarsson|||}} |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson|[[3. nóvember]] [[1989]]|[[Reykjavík]], [[Ísland]]|Nemandi í [[Tækniskóli Íslands|Tækniskóla Íslands]] á tölvubraut.}} |- |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Salvor-gissurardottir-november-2005.jpg|Salvor|Salvör Gissurardóttir|Kennari í Reykjavík|Föndrar fyrir jólin|Trúir á álfa.|alt=Salvör}} |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Spm|Smári P. McCarthy|[[7. febrúar]] [[1984]]|[[Reykjavík]]|Stærðfræðinemi við [[Háskóli Íslands|HÍ]].|alt=Smári}} |- |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Jóhannes Birgir Jensson.jpg|Stalfur|Jóhannes Birgir Jensson|[[1975]]|[[Kópavogur]]|[[Tölvunarfræðingur]].|alt=Jóhannes}} |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Stebbiv|Stefán Vignir Skarphéðinsson|[[12. desember]] [[1985]]|[[Borgarnes]]/[[Reykjavík]]|Nemandi á myndlistarbraut í [[Borgarholtsskóli|Borgarholtsskóla]].}} |- |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Sterio|Sölvi Karlsson|[[1986]]|[[Reykjavík]]|[[Sagnfræði]]nemandi við [[Háskóli Íslands|HÍ]].}} |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Ævar Arnfjörð Bjarmason.jpeg|Ævar Arnfjörð Bjarmason|Ævar Arnfjörð Bjarmason|[[1986]]|[[Reykjavík]]|[[Hippi]].|alt=Ævar}} |- |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Eg-profill-koben.jpg|Bragi_H|Bragi Halldórsson|[[1960]]|[[Ísland]]|Grúskari.|alt=Bragi}} |} == Aðrir notendur == Margar hendur vinna létt verk. Greinar í Wikipedia eru skrifaðar af sjálfboðaliðum, og þeir sem skrifa margar greinar búa sér oftast til notandaaðgang til þess að auðkenna þeirra verk. Hér verður samfélagið til: Endilega bætið ykkur við! {| |- |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Brynjarg|Brynjar Guðnason|[[4. desember]] [[1989]]|Hafnarfjörður, Ísland|Framhaldsskólanemi (MH)}} |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|EinarBP||||}} |- |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Hinrik|Hinrik Örn Sigurðsson|[[21. nóvember]] [[1985]]|Reykjavík|Menntaskóla-dropout.}} |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Hvolpur|Berglind Þorbjörnsdóttir|[[20. mars]] [[1982]]|Mosfellsbær|}} |- |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Marri|Margeir Einar Margeirsson|[[17. mars]] [[1981]]|[[Álaborg]]|[[Sagnfræði]]nemi við [[Álaborgar háskóli|Aalborg Universitet]].}} |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Sennap.png|Sennap|Hannes Pétur Eggertsson|[[24. ágúst]] [[1989]]|Reykjavík|Menntaskólanemi í Verzlunarskóla Íslands.|alt=Hannes}} |- |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Sindri|Sindri Traustason|[[29. september]] [[1976]]|[[London]]| }} |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Svavarl|Svavar Lútersson|[[7. nóvember]] [[1983]]|[[Hafnarfjörður]]| [[Tölvunarfræði|Tölvunarfræðinemi]] við [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólann í Reykjavík]].}} |- |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Alcedo atthis 3 (Marek Szczepanek).jpg|Spacebirdy|Elisabeth Anderl||[[Austurríki]]|Læknir.|alt=Elisabeth}} |valign="top"|{{NotandaUpplýs|Kiwi_aka.jpg|Steinninn|Eysteinn Guðni Guðnason|[[1984]]|Suðurnesjabæ|Kvikmyndagerðamaður|alt=Eysteinn}} |- |valign="top"|{{NotandaUpplýs|MyraMidnight ljósmynd.jpg|MyraMidnight|Stefanía Reynis.|[[13. júlí]] [[1987]]|Reykjavík|Húsmóðir og [[Tölvunarfræði|Tölvunarfræðingur]]}} |} {{Wikipedia samfélag}} [[Flokkur:Wikipedia:Samfélag notenda]] cqhjjdvezccekve4wkyu71vidfor2a0 10 20437 1967317 1720950 2026-06-12T08:19:02Z MyraMidnight 41218 Tengill leiðréttur: Wikipedia:Handbókin > Hjálp:Handbók 1967317 wikitext text/x-wiki <br style="clear:both;"/> {| id="toc" style="margin: auto;" ! align="center" | <big>Wikipedia samfélagið</big> || [[Mynd:Wikipedia-logo.png|none|50px|alt=]] |- | align=center style="font-size: 110%" | [[Wikipedia:Potturinn|Potturinn]] | [[Wikipedia:Samfélagsgátt|Samfélagsgátt]] | [[Snið:Gátlistinn|Gátlistinn]] | [[Hjálp:Handbók|Handbókin]] |- | align=center style="font-size: 90%" | '''Reglur:''' [[Wikipedia:Hlutleysisreglan|Hlutleysisreglan]] | [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|Sannreynanleikareglan]] | [[Wikipedia:Engar frumrannsóknir|Engar frumrannsóknir]] | [[Wikipedia:Æviágrip lifandi fólks|Æviágrip lifandi fólks]] | [[Wikipedia:Máttarstólpar Wikipedia|Máttarstólpar Wikipedia]] | [[Wikipedia:Markvert efni|Markvert efni]] |- | align=center style="font-size: 90%" | '''Önnur stefnumál:''' [[Wikipedia:Nafnavenjur|Nafnavenjur]] | [[Wikipedia:Flokkakerfið|Flokkakerfið]] | [[Wikipedia:Viðhald|Viðhald]] | [[Wikipedia:Deilumál|Deilumál]] | [[Wikipedia:Framkoma á Wikipediu|Framkoma á Wikipediu]] |- | align=center style="font-size: 90%" | '''Notendur:''' [[Wikipedia:Möppudýr|Möppudýr]] | [[Wikipedia:Vélmenni|Vélmenni]] | [[Wikipedia:Hver erum við?|Hver erum við?]] | [[Wikipedia:Notendur eftir breytingafjölda|Notendur eftir breytingafjölda]] | [[:Flokkur:Notendakassar|Notendakassar]] |- | align=center style="font-size: 90%" | '''Annað:''' [[Wikipedia:Samvinna mánaðarins|Samvinna mánaðarins]] | [[Wikipedia:Tillögur að úrvalsgreinum|Tillögur að úrvalsgreinum]] | [[Wikipedia:Tillögur að gæðagreinum|Tillögur að gæðagreinum]] | [[Wikipedia:Merkisáfangar|Merkisáfangar]] | [[Wikipedia:Hugtakaskrá|Hugtakaskrá]] |- |}<noinclude> [[Flokkur:Þemasnið]] </noinclude> e0n7t4nh0yf6ud46r9gq0o2ltxxgn7b 1967319 1967317 2026-06-12T08:37:30Z MyraMidnight 41218 Bætti við tengil á "Hjálp:Efnisyfirlit" til að tengja þetta allt saman. 1967319 wikitext text/x-wiki <br style="clear:both;"/> {| id="toc" style="margin: auto;" ! align="center" | <big>Wikipedia samfélagið</big> || [[Mynd:Wikipedia-logo.png|none|50px|alt=]] |- | align=center style="font-size: 110%" | [[Wikipedia:Potturinn|Potturinn]] | [[Wikipedia:Samfélagsgátt|Samfélagsgátt]] | [[Snið:Gátlistinn|Gátlistinn]] | [[Hjálp:Handbók|Handbókin]] | [[Hjálp:Efnisyfirlit|Hjálp]] |- | align=center style="font-size: 90%" | '''Reglur:''' [[Wikipedia:Hlutleysisreglan|Hlutleysisreglan]] | [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|Sannreynanleikareglan]] | [[Wikipedia:Engar frumrannsóknir|Engar frumrannsóknir]] | [[Wikipedia:Æviágrip lifandi fólks|Æviágrip lifandi fólks]] | [[Wikipedia:Máttarstólpar Wikipedia|Máttarstólpar Wikipedia]] | [[Wikipedia:Markvert efni|Markvert efni]] |- | align=center style="font-size: 90%" | '''Önnur stefnumál:''' [[Wikipedia:Nafnavenjur|Nafnavenjur]] | [[Wikipedia:Flokkakerfið|Flokkakerfið]] | [[Wikipedia:Viðhald|Viðhald]] | [[Wikipedia:Deilumál|Deilumál]] | [[Wikipedia:Framkoma á Wikipediu|Framkoma á Wikipediu]] |- | align=center style="font-size: 90%" | '''Notendur:''' [[Wikipedia:Möppudýr|Möppudýr]] | [[Wikipedia:Vélmenni|Vélmenni]] | [[Wikipedia:Hver erum við?|Hver erum við?]] | [[Wikipedia:Notendur eftir breytingafjölda|Notendur eftir breytingafjölda]] | [[:Flokkur:Notendakassar|Notendakassar]] |- | align=center style="font-size: 90%" | '''Annað:''' [[Wikipedia:Samvinna mánaðarins|Samvinna mánaðarins]] | [[Wikipedia:Tillögur að úrvalsgreinum|Tillögur að úrvalsgreinum]] | [[Wikipedia:Tillögur að gæðagreinum|Tillögur að gæðagreinum]] | [[Wikipedia:Merkisáfangar|Merkisáfangar]] | [[Wikipedia:Hugtakaskrá|Hugtakaskrá]] |- |}<noinclude> [[Flokkur:Þemasnið]] </noinclude> 23ii5kb9jucqzrk0zfjytg8r234kwq2 0 32283 1967305 1932398 2026-06-11T17:20:26Z Berserkur 10188 1967305 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Asúnsjón | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = Asunción | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = Asunción Paraguay.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of Asunción.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Escudo de Asunción (Paraguay).svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Paragvæ | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Paragvæ | teiknibóla_kort_stærð = 200px | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Paragvæ}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 117 | hæð_m = 120 | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{Cite web |url=https://www.ine.gov.py/censo2022/documentos/1%20Resultados%20finales%20poblacion.pdf |title=Paraguay Census 2022 - Final Results |website=INE Paraguay |language=ES |access-date=21 August 2024 |archive-date=21 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240821200237/https://www.ine.gov.py/censo2022/documentos/1%20Resultados%20finales%20poblacion.pdf |url-status=dead }}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2022 | mannfjöldi_heild = 462.241 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = | utc_hliðrun = −03:00 | tímabelti_sumartími = | utc_hliðrun_sumartími = | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Asúnsjón''' ([[spænska]]: ''Asunción'') er stærsta borg og [[höfuðborg]] [[Paragvæ]]. Íbúafjöldi borgarinnar er 462.241 manns ([[2022]]).<ref name="mannfjöldi" /> == Tilvísanir == {{reflist}} {{Höfuðborgir í Suður-Ameríku}} {{Stubbur|landafræði}} {{s|1537}} [[Flokkur:Paragvæ]] [[Flokkur:Höfuðborgir í Suður-Ameríku]] 08oh2h83hf4qfh0hd95x59deslxzv3w 0 49511 1967310 1941526 2026-06-11T22:31:57Z Cinquantecinq 12601 Ný mynd í persónusnið 1967310 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Benedikt Erlingsson | búseta = | mynd = {{CSS image crop|Image=Benedikt_ERLINGSSON_at_Serie_mania_2026.jpg|cWidth=250|cHeight=250|oTop=150|oLeft=180|bSize=550|Location=center}} | myndastærð = | myndatexti = {{}} | mynd_texti = Benedikt árið 2026. | fæðingardagur = {{Fæðingardagur og aldur|1969|5|31}} | fæðingarstaður = | dauðadagur = | dauðastaður = [[]], [[]] | orsök_dauða = | verðlaun = | þekkt_fyrir = | stjórnmálaflokkur = | starf = {{hlist|Leikari|Kvikmyndaleikstjóri|Handritshöfundur|Framleiðandi}} | trú = | maki = | börn = | foreldrar = | undirskrift = }} '''Benedikt Erlingsson''' (f. 31. maí 1969) er [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]] og kvikmyndagerðarmaður. Hann varð líklegast fyrst þjóðþekktur fyrir leik sinn í sjónvarpsþáttunum [[Fóstbræður (sjónvarpsþættir)|Fóstbræður]]. Hann hefur hlotið mikið lof fyrir kvikmyndir sínar ''[[Hross í oss]]'' (2013) og ''[[Kona fer í stríð]]'' (2018) og hlutu þær báðar til að mynda áhorfendaverðlaunin á [[Alþjóðlega kvikmyndahátíðin í Tromsø|Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Tromsø]]. ==Kvikmyndaskrá== === Sem leikari === {| class="wikitable" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur !! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |1995||''[[Tár úr steini]]'' || || |- |1997||''[[Fóstbræður (sjónvarpsþættir)|Fóstbræður]]'' || Mismunandi || Sjónvarpsþættir |- |1998||''[[Dansinn]]'' || Hólófernes || |- |2001||''[[Mávahlátur]]'' || Hilli || |- |2002||''[[Litla lirfan ljóta]]'' || Þulur || |- | rowspan="2" |2004||''[[Njálssaga]]'' || Skammkell || |- |''[[Ørnen: En krimi-odyssé]]'' || Flugstjóri || Einn þáttur |- |2005||''[[Häktet]]'' || Intagen Björgvin Hallmarsson || |- |2006||''[[Direktøren for det hele]]'' || Túlkur || |- | rowspan="3" |2007||''[[Skröltormar]]'' || Hrafn || Stuttmynd |- |''[[Næturvaktin]]'' || Eiginmaður ||Sjónvarpsþættir |- |''[[Áramótaskaup 2007]]'' || [[Guðmundur í Byrginu]] || |- |2008||''[[Stóra planið]]'' || Snati || |- |2009||''[[Circledrawers]]'' || Mozart || |- | rowspan="3" |2011||''[[Kurteist fólk]]'' || Þorgeir || |- |''[[Eldfjall (kvikmynd)|Eldfjall]]'' || Pálmi || |- |[[Heimsendir (sjónvarpsþættir)|''Heimsendir'']] |Búi |Sjónvarpsþættir |- |2014 |''Ævar vísindamaður'' |Charles Darwin og Galileo Galilei |Sjónvarpsþættir |- | rowspan="3" |2016 |''Vor der Morgenröte'' |Halldór Laxness | |- |[[Áramótaskaup 2016|''Áramótaskaup 2016'']] | | |- |''[[Borgarstjórinn]]'' |Innanríkisráðherra |Sjónvarpsþættir |- | rowspan="2" |2021 |''Hver drap Friðrik Dór?'' | |Sjónvarpsþættir |- |''[[Verbúðin]]'' |Steingrímur |Sjónvarpsþættir |- |2022 |[[Áramótaskaup 2022|''Áramótaskaup 2022'']] | | |- | rowspan="3" |2024 |[[Ljósbrot (kvikmynd)|''Ljósbrot'']] |Pabbi Unu | |- |''[[Snerting]]'' |Dr. Stefánsson | |- |[[Ráðherrann (sjónvarpsþáttur)|''Ráðherrann'']] |Áki |Sjónvarpsþættir |- | rowspan="2" |2025 |[[Danska konan|''Danska konan'']] | |Sjónvarpsþættir |- |''[[Áramótaskaup 2025]]'' | | |} === Sem kvikmyndagerðarmaður === {| class="wikitable" |- !Ár !! Titill !! Leikstjóri !! Handritshöfundur !! Framleiðandi !! Athugasemdir og verðlaun |- |2013||''[[Hross í oss]]'' || {{Já}} || {{Já}} || {{Já}}|| |- |2018||''[[Kona fer í stríð]]'' || {{Já}} || {{Já}} ||{{Já}} | |- |2025 |''[[Danska konan]]'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} | |} ==Tenglar== {{imdb|name/nm0259574|Benedikt Erlingsson}} {{stubbur|æviágrip|leikari|Ísland}} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] {{f|1969}} [[Flokkur:Íslenskir kvikmyndaleikstjórar]] nk9j7f4lmu13np6m8wlnji1vfg9bsot 1 70808 1967314 1967276 2026-06-12T07:27:25Z MyraMidnight 41218 /* Flytja yfir á Þjarkur */ Svar 1967314 wikitext text/x-wiki Er orðin venja að nota orðið ''vélmenni'' yfir það sem á ensku heitir [[:en:Android]]? --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 1. nóvember 2008 kl. 22:08 (UTC) Held að íslenska orðið vélmenni nái bæði yfir android og robot. Hefur víðtækari merkingu á íslensku. Svona útskýrir samt Eddu-orðabók orðið vélmenni í íslensk-enskri: '''vél·menni n (-s, -) robot.''' --[[Kerfissíða:Framlög/89.160.136.166|89.160.136.166]] 1. nóvember 2008 kl. 23:33 (UTC) Heitir þetta ekki þjark'''ur'''? --[[Notandi:Vesteinn|Vésteinn]] 13. nóvember 2008 kl. 21:30 (UTC) Nei, þjarki, sbr.: ''Nákvæmni CyberKnife felst í gervigreind hans, en þjarkinn getur brugðist við ósjálfráðum hreyfingum sjúklingsins á meðan á aðgerð stendur, auk þess að geta greint og fylgst með æxlinu sem verið er að fjarlægja'' [http://visindavefur.hi.is/svar.asp?id=6005]. Þjarkur er gamalt orð: '''1''' ''sá sem erfitt er að eiga við, ómeðfærilegur, óþjáll maður; stirður hestur'' '''2''' ''duglegur maður og fylginn sér; vinnuþjarkur''. --[[Kerfissíða:Framlög/89.160.136.166|89.160.136.166]] 13. nóvember 2008 kl. 22:41 (UTC) == Flytja yfir á Þjarkur == Fyrst þjarkur virðist vera rétta íslenska orðið fyrir vinnuvélmenni, ætti þessi síða ekki að vera áframsend á '''Þjarkur'''? Eða kannski '''Þjarkur (tækni)''' ef kemur upp þörf á að tilgreina það frá annari notkun orðsins þjarkur. Var bara að pæla í þessu því að á [[Wikipedia:Grundvallargreinar]] er [[Þjarkur]] á listanum undir tækni og ennþá rauður tengill. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 21:04 (UTC) Færði þetta sjálf fyrst ég uppgötvaði að ég gæti það, en get ekki breytt tungumálatengingunni því hún er læst, giska að til þess þarfnast möppudýr? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 21:24 (UTC) : Eigum við ekki að hafa orð sem notað er mest? Ég hef aldrei heyrt neinn nota orðið þjarkur, nema á Wikipedía. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 21:41 (UTC) ::https://tos.sky.is/faersla/893129 ::https://tos.sky.is/faersla/893132 ::https://www.reykjafell.is/kuka-sjalfvirkni ::https://lvf.is/2023/10/27/ad-laera-a-thjarka/ [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 22:07 (UTC) ::Það gæti svo sem verið fært aftur, og gert tilvísun til baka. Þá er þetta komið heilan hring, en fannst það samt þörf á að bæta þessu við fyrst þetta virðist vera orðið formlega orðið fyrir vélmenni í dag. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 22:11 (UTC) :::Vélmenni er miklu algengara orð. Og hefur líka þann kost að það þarf ekki að hafa aðgreiningu innan sviga í titlinum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 10. júní 2026 kl. 20:11 (UTC) :::: Já, færa tilbaka. Fært í of miklum flýti eða 11 mínútum eftir að stofnað var til fyrstu hugleiðinga um færslu. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 10. júní 2026 kl. 21:03 (UTC) :::::Ég afsaka fljótfærnina í mér. Væri verið að færa þetta yfir á Þjark eða Vélmenni? Ættu [[Wikipedia:Vélmenni|vélmenni (bots)]] þá að vera þá „erindrekar“ eða „yrkjar“ til að aðgreina þetta ef vélmenni er eitthvað sem er ekki eintómur hugbúnaður? [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=5548 Vísindavefurinn]. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 10. júní 2026 kl. 21:59 (UTC) ::::::Vélmenni er yfirleitt þýðing á "android" - þjarki sem líkist manni að einhverju leyti. En þjarkar geta verið t.d. samsetningarvélar í verksmiðju. Svo eru ýmis afleidd orð eins og [[þjarkafræði]]. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 00:55 (UTC) :::::::Og miðað við tímarit.is alla vega er "vélmenni" (um 7000 tilvik) hreint ekkert mikið algengara en "þjarki" (um 5000 tilvik). [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 00:57 (UTC) ::::::::Þarf að leiðrétta þetta. Orðið "þjarki" yfir vélmenni er alls ekki svona algengt (misskilningurinn kemur af því að þjark þýðir það sama og þref). [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 11:36 (UTC) ::::Aðgreiningin kom vegna þess að þjarkur er líka notað yfir tilbúna steypta stöpla/undirstöðu þegar verið byggja. [https://www.islandshus.is/products/thjarkur þjarkur]. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 06:47 (UTC) ::Kannski ætti að hafa bæði, endurgera Vélmenni síðuna með upplýsingum um bæði þjarka, yrkja og notkun á orðinu yfir höfuð, jafnvel í skáldskap. Og að þessi þjarka síða sé nákvæmari síða um þjarka útfrá þjarkafræði? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 06:58 (UTC) :Það ætti kannski að færa þetta á [[Þjarki]] fyrst það er hvernig það er skrifað í íðorðabankanum, ef vilji er að losna við aðgreiningar viðskeytið. Annars held ég að [[Vélmenni]] þurfi að vera aðgreiningarsíða í rauninni. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 09:07 (UTC) :Ef lítið er um efni, þá myndi ég stinga upp á að sameina þjarkur(tækni) við [[þjarkafræði]]. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 09:47 (UTC) ::Ef rétta orðmyndin er [[Þjarki]] þá er ekki þörf á aðgreiningu. [[Vélmenni]] hefur nú til dags þrengri merkingu ([[:en:Humanoid robot]]), og ég sé ekki betur en það sé orðin málvenja (sbr. nýja tölvuorðasafnið). Vélmenni ætti því að vísa á Þjarki, þar til einhver skrifar grein um mannlega þjarka. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 10:08 (UTC) :::Ef þjarki síðan er nú þegar til, hvernig væri farið út í að færa þessa síðu þangað? Þarf möppudýr að eyða [[þjarki]] svo það sé hægt? Þá væri aðgreiningin farin. Eftir allar þessar pælingar þá virðist eins og [[vélmenni]] verður að vera síða um vélmenni almennt, þar sem það er aðgreiningur þarna, notkun fyrir botta, þjarka, og jafnvel í [[vísindaskáldskapur|vísindaskáldskap]]. Er þetta ekki bara niðurstaðan? Blaðagreinarnar sem þú fannst eru æði og gæti notfært okkur þær til að bæta við innihald greina um þetta. Þetta vyrjaði allt útfrá [[Þjarkur]] á listanum [[Wikipedia:Grundvallargreinar]] var rauður. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 12. júní 2026 kl. 07:27 (UTC) ::Ég samþykki þjarkur sem þýðing af robot ef myra samþykkir skjölun sem þýðing á documentation. Bæði orðin eru í íðorðabankanum, sjá https://tos.sky.is/faersla/706761 fyrir skjölun. Ef ekki, þá er líklega hægt að nota einhver af rökum Myru gegn skjölun líka gegn þjark. ::Tölvuorðasafnið er nokkra ára gamalt og hefur lengi verið á tos.sky.is, það sem er nýtt er að árnastofnun hefur byrjað að tengja í það. Sky.is er skýrslutæknifélagið. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 11:03 (UTC) :::Skil ekki hvernig umræðan um documentation hefur áhrif á hvort þú samþykkir þjarki sem vélmenni. Er verið að taka þessu persónulega? Svo er búið að uppfæra það til að birta „Upplýsinga'''skjölun'''“ efst þegar {{tl|Documentation}} er notað, er það að fara gegn „skjölun“? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 11:11 (UTC) ::::[https://timarit.is/page/5704791?iabr=on Hér] og [https://timarit.is/page/2364015?iabr=on hér] er smá umfjöllun um orðið þjarki og af hverju orðið vélmenni er talið óheppilegt. Tölvuorðasafnið stingur upp á "humanoid robot" sem enskri samsvörun við vélmenni í síðustu útgáfu (frá 2013). Það má alveg færa rök fyrir því að "vélmenni" sé algengasta þýðingin á "robot" í almennu máli, en á móti eru rök fyrir því að það sé óheppilegt vegna endingarinnar -menni. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 11:41 (UTC) mqumykcslv22qqwl55bs2cx8ywd674s 0 73722 1967280 1718557 2026-06-11T12:15:38Z ~2026-34357-07 117560 1967280 wikitext text/x-wiki [[Mynd:FraMauroDetailedMapInverted.jpg|thumb|200px|Heimskort eftir [[Fra Mauro]].]] '''Gamli heimurinn''' er sá hluti [[Jörðin|jarðarinnar]] sem [[Evrópa|Evrópubúar]] þekktu á [[15. öld]] fyrir [[Landafundirnir miklu|landafundina miklu]]. Gamli heimurinn telur því [[Evrópa|Evrópu]], [[Asía|Asíu]] og [[Afríka|Afríku]] meðan [[Nýi heimurinn]] nær yfir [[Ameríka|Ameríku]] og (stundum) [[Eyjaálfa|Eyjaálfu]]. ref: HG-K12910 {{stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Landafræði]] [[Flokkur:Kortagerð]] ij5cswm0cr7wnz7awgaowmr6l7apa3r 1967282 1967280 2026-06-11T12:29:24Z Akigka 183 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-34357-07|~2026-34357-07]] ([[User talk:~2026-34357-07|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:82.112.90.106|82.112.90.106]] 1718557 wikitext text/x-wiki [[Mynd:FraMauroDetailedMapInverted.jpg|thumb|200px|Heimskort eftir [[Fra Mauro]].]] '''Gamli heimurinn''' er sá hluti [[Jörðin|jarðarinnar]] sem [[Evrópa|Evrópubúar]] þekktu á [[15. öld]] fyrir [[Landafundirnir miklu|landafundina miklu]]. Gamli heimurinn telur því [[Evrópa|Evrópu]], [[Asía|Asíu]] og [[Afríka|Afríku]] meðan [[Nýi heimurinn]] nær yfir [[Ameríka|Ameríku]] og (stundum) [[Eyjaálfa|Eyjaálfu]]. {{stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Landafræði]] [[Flokkur:Kortagerð]] 2x8cpmvzok0wmo9kpb84lt6bifoafmt 4 95933 1967315 1904873 2026-06-12T07:38:14Z MyraMidnight 41218 /* Tækni */ Þjarkur > Þjarki (það virðist vera rétta orðið samkvæmt rannsóknum um efnið) [[Spjall:Þjarkur (tækni)]] 1967315 wikitext text/x-wiki :''Þetta er listi yfir grundvallargreinar sem þurfa að vera til í almennu alfræðiriti. Fyrir lista yfir greinar sem vantar, sjá [[Wikipedia:Tillögur að greinum]].'' {{Wikipedia:Greinar sem ættu að vera til/Tenglar}} Athugið að þetta er listi yfir greinar sem allar Wikipediur ættu að hafa og endurspeglar samkomulag á [http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_articles_all_languages_should_have Meta]. Ekki ætti að gera breytingar á þessum lista nema til að endurspegla listann á Meta. Þessi listi er lagður til grundvallar [[:m:List of Wikipedias by sample of articles|í röðun Wikipedia eftir árangri]]. Þessi útgáfa listans var sótt 26. júlí 2021. Feitletruðu hugtökin eru „mikilvægari“ en hin; það er að segja, það ætti að leggja meiri áherslu á þau. Greinar merktar [[Mynd:Lasvard.png|14px]] eru núverandi [[Wikipedia:Gæðagreinar|gæðagreinar]]. Greinar merktar [[Mynd:LinkFA-star.png]] eru núverandi [[Wikipedia:Úrvalsgreinar|úrvalsgreinar]]. Þessi listi hefur eitt þúsund greinar en [[Wikipedia:Greinar sem ættu að vera til/Stóri listinn|Stóri listinn]] hefur fleiri viðfangsefni. == Æviágrip == === Listamenn og arkitektar === {{div col|colwidth=15em}} # [[Le Corbusier|Le Corbusier]] # [[Salvador Dalí|Dalí, Salvador]] # [[Albrecht Dürer|Dürer, Albrecht]] # '''[[Vincent van Gogh|Gogh, Vincent van]]''' # [[Francisco Goya|Goya, Francisco]] # [[Hokusai|Hokusai, Katsushika]] [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] # [[Frida Kahlo|Kahlo, Frida]] # '''[[Leonardo da Vinci|Leonardo da Vinci]]''' # [[Henri Matisse|Matisse, Henri]] # '''[[Michelangelo|Michelangelo]]''' # '''[[Pablo Picasso|Picasso, Pablo]]''' # [[Raffaello Sanzio|Rafael]] # '''[[Rembrandt|Rembrandt]]''' # [[Peter Paul Rubens|Rubens, Peter Paul]] # [[Mimar Sinan|Sinan, Mimar]] # [[Diego Velázquez|Velázquez, Diego]] # [[Andy Warhol|Warhol, Andy]] # [[Frank Lloyd Wright|Wright, Frank Lloyd]] {{div col end}} === Rithöfundar og skáld === {{div col|colwidth=15em}} # [[Abu Nuwas|Abu Nuwas]] # [[Hans Christian Andersen|Andersen, Hans Christian]] # [[Jane Austen|Austen, Jane]] # [[Matsuo Bashō|Bashō]] # [[Jorge Luis Borges|Borges, Jorge Luis]] # [[Byron lávarður]] # '''[[Miguel de Cervantes|Cervantes, Miguel de]]''' # [[Geoffrey Chaucer|Chaucer, Geoffrey]] # '''[[Dante Alighieri|Dante Alighieri]]''' # [[Charles Dickens|Dickens, Charles]] # [[Fjodor Dostojevskí|Dostojevskí, Fjodor]] # [[Gabriel García Márquez|García Márquez, Gabriel]] # '''[[Johann Wolfgang von Goethe|von Goethe, Johann Wolfgang]]''' # [[Hafez|Hafez]] # '''[[Hómer|Hómer]]''' # '''[[Victor Hugo|Hugo, Victor]]''' # [[James Joyce|Joyce, James]] # [[Franz Kafka|Kafka, Franz]] # [[Kālidāsa|Kālidāsa]] # [[Li Bai|Li Bai]] # [[Naguib Mahfouz|Mahfouz, Naguib]] # [[Molière|Molière]] # [[Ovidius|Ovidius]] # [[Marcel Proust|Proust, Marcel]] # [[Alexander Púskín|Púskín, Alexander]] # '''[[William Shakespeare|Shakespeare, William]]''' # [[Sófókles]] # [[Rabindranath Tagore|Tagore, Rabindranath]] # '''[[Lev Tolstoj|Tolstoj, Lev]]''' # [[Anton Tsjekov|Tsjekov, Anton]] # [[Mark Twain|Twain, Mark]] # [[Virgill]] {{div col end}} === Tónskáld og tónlistarmenn === {{div col|colwidth=15em}} # [[Louis Armstrong|Armstrong, Louis]] # '''[[Johann Sebastian Bach|Bach, Johann Sebastian]]''' # [[Bítlarnir]] # '''[[Ludwig van Beethoven|Beethoven, Ludwig van]]''' # [[Johannes Brahms|Brahms, Johannes]] # [[Frédéric Chopin|Chopin, Frédéric]] # [[Antonín Dvořák|Dvořák, Antonín]] # [[Georg Friedrich Händel|Händel, Georg Friedrich]] # [[Joseph Haydn|Haydn, Joseph]] # [[Michael Jackson|Jackson, Michael]] # [[Umm Kulthum|Kulthum, Umm]] # [[Gustav Mahler|Mahler, Gustav]] # '''[[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart, Wolfgang Amadeus]]''' # [[Giovanni Pierluigi da Palestrina|Palestrina, Giovanni Pierluigi da]] # [[Giacomo Puccini|Puccini, Giacomo]] # [[Franz Schubert|Schubert, Franz]] # [[Igor Stravinsky|Stravinsky, Igor]] # [[Pyotr Ilyich Tchaikovsky|Tchaikovsky, Petr]] # [[Giuseppe Verdi|Verdi, Giuseppe]] # [[Antonio Vivaldi|Vivaldi, Antonio]] # '''[[Richard Wagner|Wagner, Richard]]''' {{div col end}} === Könnuðir === {{div col|colwidth=15em}} # [[Roald Amundsen|Amundsen, Roald]] # [[Neil Armstrong|Armstrong, Neil]] # [[Jacques Cartier|Cartier, Jacques]] # [[James Cook|Cook, James]] # [[Hernán Cortés|Cortés, Hernán]] # '''[[Yuri Gagarin|Gagarin, Yuri]]''' # [[Vasco da Gama|da Gama, Vasco]] # [[Ibn Battuta|Ibn Battuta]] # '''[[Kristófer Kólumbus|Kólumbus, Kristófer]]''' # '''[[Ferdinand Magellan|Magellan, Ferdinand]]''' # [[Marco Polo|Polo, Marco]] # [[Zheng He|Zheng He]] {{div col end}} === Leikstjórar, leikarar og handritahöfundar === {{div col|colwidth=15em}} # [[Ingmar Bergman|Bergman, Ingmar]] # [[Sarah Bernhardt|Bernhardt, Sarah]] # '''[[Charlie Chaplin|Chaplin, Charlie]]''' # [[Marlene Dietrich|Dietrich, Marlene]] # [[Walt Disney|Disney, Walt]] # [[Sergei Eisenstein|Eisenstein, Sergei]] # [[Federico Fellini|Fellini, Federico]] # [[Alfred Hitchcock|Hitchcock, Alfred]] # [[Stanley Kubrick|Kubrick, Stanley]] # [[Akira Kurosawa|Kurosawa, Akira]] # [[Marilyn Monroe|Monroe, Marilyn]] # [[Satyajit Ray|Ray, Satyajit]] {{div col end}} === Uppfinningamenn, vísindamenn og stærðfræðingar === {{div col|colwidth=15em}} # '''[[Arkímedes]]''' # [[Avicenna]] # [[Tim Berners-Lee|Berners-Lee, Tim]] # '''[[Marie Curie|Curie, Marie]]''' # '''[[Charles Darwin|Darwin, Charles]]''' # '''[[Thomas Edison|Edison, Thomas]]''' # '''[[Albert Einstein|Einstein, Albert]]''' # '''[[Evklíð]]''' # [[Leonhard Euler|Euler, Leonhard]] # [[Michael Faraday|Faraday, Michael]] # [[Enrico Fermi|Fermi, Enrico]] # '''[[Henry Ford|Ford, Henry]]''' # [[Joseph Fourier|Fourier, Joseph]] # [[Galenos]] # '''[[Galileo Galilei|Galileo Galilei]]''' # [[Carl Friedrich Gauss|Gauss, Carl Friedrich]] # '''[[Johann Gutenberg|Gutenberg, Johann]]''' # [[David Hilbert|Hilbert, David]] # [[James Prescott Joule|Joule, James Prescott]] # [[Johannes Kepler|Kepler, Johannes]] # [[Al-Khwarizmi]] # '''[[Nikulás Kópernikus|Kópernikus, Nikulás]]''' # [[Gottfried Leibniz|Leibniz, Gottfried]] # [[Carl Linnaeus|Linnaeus, Carl]] # [[James Clerk Maxwell|Maxwell, James Clerk]] # [[Dmitri Mendelejev|Mendelejev, Dmitri]] # '''[[Isaac Newton|Newton, Sir Isaac]]''' # '''[[Louis Pasteur|Pasteur, Louis]]''' # '''[[Max Planck|Planck, Max]]''' # [[Ernest Rutherford|Rutherford, Ernest]] # '''[[Erwin Schrödinger|Schrödinger, Erwin]]''' # '''[[Nikola Tesla|Tesla, Nikola]]''' # '''[[Alan Turing|Turing, Alan]]''' # '''[[James Watt|Watt, James]]''' {{div col end}} === Heimspekingar og félagsvísindamenn === {{div col|colwidth=15em}} # '''[[Aristóteles]]''' [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] # [[Simone de Beauvoir|Beauvoir, Simone de]] # [[Chanakya|Chanakya]] # '''[[René Descartes|Descartes, René]]''' # '''[[Sigmund Freud|Freud, Sigmund]]''' # [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel, Georg Wilhelm Friedrich]] # [[Martin Heidegger|Heidegger, Martin]] # [[Ibn Khaldun|Ibn Khaldun]] # '''[[Immanuel Kant|Kant, Immanuel]]''' # [[John Maynard Keynes|Keynes, John Maynard]] # '''[[Konfúsíus]]''' # '''[[Laó Tse]]''' # '''[[John Locke|Locke, John]]''' # [[Niccolò Machiavelli|Machiavelli, Niccolò]] # '''[[Karl Marx|Marx, Karl]]''' # '''[[Friedrich Nietzsche|Nietzsche, Friedrich]]''' # '''[[Platon]]''' [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] # [[Jean-Jacques Rousseau|Rousseau, Jean-Jacques]] # [[Jean-Paul Sartre|Sartre, Jean-Paul]] # [[Sima Qian|Sima Qian]] # [[Adam Smith|Smith, Adam]] [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] # '''[[Sókrates]]''' # '''[[Voltaire]]''' # [[Max Weber|Weber, Max]] # [[Ludwig Wittgenstein|Wittgenstein, Ludwig]] # [[Zhu Xi|Zhu Xi]] {{div col end}} === Stjórnmálamenn === {{div col|colwidth=15em}} # [[Akbar]] # '''[[Alexander mikli]]''' # [[Ashoka]] # [[Mustafa Kemal Atatürk|Atatürk, Mustafa Kemal]] # '''[[Augustus]]''' [[Mynd:LinkFA-star.png|13px|]] # [[Otto von Bismarck|von Bismarck, Otto]] # [[Simón Bolívar|Bolívar, Simón]] # '''[[Napóleon Bonaparte|Bonaparte, Napóleon]]''' # [[Julius Caesar|Caesar, Julius]] # [[Winston Churchill|Churchill, Winston]] # [[Charles de Gaulle|de Gaulle, Charles]] [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] # [[Elísabet 1.]] # [[Mohandas Gandhi|Gandhi, Mohandas]] # '''[[Genghis Khan]]''' # [[Che Guevara|Guevara, Che]] # '''[[Adolf Hitler|Hitler, Adolf]]''' # [[Jóhanna af Örk]] # [[Karlamagnús]] # [[Martin Luther King, Jr.|King, Martin Luther, Jr.]] # [[Konstantínus mikli]] # [[Kýros mikli]] # '''[[Vladimír Lenín|Lenín, Vladimír]]''' # [[Abraham Lincoln|Lincoln, Abraham]] # [[Loðvík 14.]] # [[Rosa Luxemburg|Luxemburg, Rosa]] # [[Nelson Mandela|Mandela, Nelson]] # [[Maó Zedong]] # [[Jawaharlal Nehru|Nehru, Jawaharlal]] # [[Kwame Nkrumah|Nkrumah, Kwame]] # [[Ómar mikli]] # [[Pétur mikli]] # '''[[Qin Shi Huang|Qin Shi Huang]]''' # [[Franklin D. Roosevelt|Roosevelt, Franklin D.]] # [[Saladín]] # [[Jósef Stalín|Stalín, Jósef]] # [[Súleiman mikli]] # [[Sun Yat-sen]] # [[Tímúr]] # '''[[George Washington|Washington, George]]''' {{div col end}} === Trúarleiðtogar === {{div col|colwidth=15em}} # [[Abraham]] # [[Tómas Aquinas|Aquinas, Tómas]] # [[Ágústínus frá Hippó]] # '''[[Gátama Búdda|Búdda]]''' # [[al-Ghazali]] # '''[[Jesús]]''' # [[Marteinn Luther|Luther, Marteinn]] # '''[[Móses]]''' # '''[[Múhameð]]''' # [[Nagarjuna]] {{div col end}} == Heimspeki == <div style="column-count:4;-moz-column-count:4;-webkit-column-count:4;-o-column-count:4;"> # [[Efnishyggja]] # [[Fegurð]] # [[Frjáls vilji]] # '''[[Heimspeki]]''' [[Mynd:LinkFA-star.png|13px|]] # [[Raunveruleiki]] # [[Rökfræði]] # [[Sannleikur]] [[Mynd:LinkFA-star.png|13px|]] # [[Siðfræði]] # [[Trúleysi]] # '''[[Þekking]]''' # [[Þekkingarfræði]] # [[Þrætubók]] </div> == Trúarbrögð == <div style="column-count:4;-moz-column-count:4;-webkit-column-count:4;-o-column-count:4;"> # [[Bókstafstrú]] # '''[[Goðafræði]]''' # '''[[Guð]]''' ## [[Eingyðistrú]] ## [[Fjölgyðistrú]] # '''[[Sál]]''' # '''[[Trúarbrögð]]''' # Tiltekin trúarbrögð: ## '''[[Búddismi]]''' [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] ## '''[[Gyðingdómur]]''' ## '''[[Hindúismi]]''' ### [[Trimurti]] ## '''[[Íslam]]''' ### [[Súnní íslam]] ## [[Jaínismi]] ## [[Konfúsíusismi]] ## '''[[Kristni]]''' ### [[Rómversk-kaþólska kirkjan]] ## [[Síkismi]] ## [[Sóróismi]] ## [[Taóismi]] # Andleg viðleitni: ## [[Jóga]] ## [[Sen]] ## [[Súfismi]] </div> == Félagsvísindi == {{div col|colwidth=15em}} # '''[[Menntun]]''' # '''[[Samfélag]]''' # [[Siðmenning]] === Alþjóðlegar stofnanir og samtök === # [[Afríkusambandið]] # [[Alþjóðabankinn]] # [[Alþjóðaviðskiptastofnunin]] # [[Arababandalagið]] # [[ASEAN]] # [[Breska samveldið]] # [[Evrópusambandið]] [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] # [[NATO]] # [[Nóbelsverðlaunin]] # [[OPEC]] # '''[[Rauði krossinn]]''' # '''[[Sameinuðu þjóðirnar]]''' ## [[Alþjóðadómstóllinn]] ## [[Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn]] ## [[Alþjóða heilbrigðisstofnunin]] ## [[Mannréttindayfirlýsing Sameinuðu þjóðanna]] ## [[UNESCO]] === Félagsleg málefni === # '''[[Dauðarefsing]]''' # [[Fátækt]] # [[Femínismi]] # [[Fóstureyðing]] # [[Hnattvæðing]] # [[Kynþáttahyggja]] # '''[[Mannréttindi]]''' # '''[[Þrælahald]]''' === Fjölskylda og fjölskyldutengsl === # '''[[Barn]]''' # '''[[Fjölskylda]]''' # '''[[Hjónaband]]''' # [[Karlmaður]] # [[Kona]] === Lög === # '''[[Lög]]''' # [[Stjórnarskrá]] ===Sálfræði === # '''[[Atferli]]''' # [[Ást]] # '''[[Geðshræring]]''' # [[Hugur]] # '''[[Hugsun]]''' # [[Sálfræði]] [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] === Stjórnmál === # [[Áróður]] # '''[[Fullvalda ríki]]''' # [[Heimsvaldastefna]] # [[Hugmyndafræði]]: ## [[Anarkismi]] ## [[Fasismi]] ## [[Frjálslyndisstefna]] ## [[Íhaldsstefna]] ## [[Jafnaðarstefna]] ## [[Kommúnismi]] [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] ## [[Marxismi]] ## [[Þjóðernishyggja]] # [[Nýlendustefna]] # [[Ríkiserindrekstur]] # '''[[Ríkisstjórn]]''' ## [[Einræði]] ## [[Konungsríki]] ## [[Lýðræði]] ## [[Lýðveldi]] # '''[[Stjórnmál]]''' # [[Stjórnmálaflokkur]] === Stríð og her === # '''[[Friður]]''' # '''[[Her]]''' # [[Hryðjuverk]] # '''[[Stríð]]''' === Viðskipti og hagfræði === # [[Gjaldmiðill]] ## [[Bandaríkjadalur]] ## [[Evra]] ## [[Japanskt jen]] # '''[[Hagfræði]]''' # [[Höfuðstóll]] # [[Iðnaður]] # [[Kapítalismi]] # '''[[Peningur]]''' # [[Skattur]] {{div col end}} == Tungumál og bókmenntir == {{div col|colwidth=15em}} # '''[[Bókmenntir]]''' ## [[Óbundið mál]] ### ''[[Hernaðarlistin]]'' ## [[Skáldsaga]] ### [[Draumurinn um rauða herbergið]] ### [[Sagan um Genji]] ## [[Skáldskapur]] ### ''[[Þúsund og ein nótt]]'' ## '''[[Ljóðlist]]''' ### [[Gilgamesharkviða]] ### [[Ilíonskviða]] ### [[Mahabarata]] ### [[Shahnameh]] # [[Læsi]] # [[Málfræði]] # '''[[Orð]]''' ## [[Hljóðan]] ## [[Atkvæði]] # [[Málvísindi]] # '''[[Stafróf]]''' ## [[Arabískt stafróf]] ## [[Gríska stafrófið]] ## [[Hangúl]] ## [[Kínverskir stafir]] ## [[Kýrillískt stafróf]] ## [[Latneska stafrófið]] # '''[[Tungumál]]''' # Tiltekin tungumál ## [[Arabíska]] ## [[Bengalska]] ## [[Enska]] ## [[Franska]] ## [[Gríska]] ## [[Hebreska]] ## [[Hindí-úrdú]] ## [[Japanska]] ## [[Kínverska]] ## [[Latína]] ## [[Persneska]] ## [[Portúgalska]] ## [[Rússneska]] ## [[Sanskrít]] ## [[Spænska]] ## [[Svahílí]] ## [[Tyrkneska]] ## [[Þýska]] # '''[[Þýðing]]''' {{div col end}} == Mælieiningar == {{div col|colwidth=15em}} # [[Alþjóðlega einingakerfið]] # '''[[Mæling]]''' ===Vigt, rúmmál og fjarlægð=== # [[Kílógramm]] # [[Lítri]] # [[Metri]] ===Tími=== # [[Ár]] # [[Dagur]] # [[Klukka]] # [[Tímabelti]] # [[Tímatal]] ## [[Gregoríska tímatalið]] # [[Sekúnda]] {{div col end}} == Vísindi == {{div col|colwidth=20em}} # '''[[Náttúra]]''' # '''[[Vísindi]]''' === Eðlisfræði === # '''[[Almenna afstæðiskenningin]]''' # '''[[Eðlisfræði]]''' # '''[[Frumeind]]''' # [[Geislavirkni]] # '''[[Hamur (efnafræði)|Hamur]]''' ## [[Fast efni]] ## [[Gas]] ## [[Rafgas]] ## [[Vökvi]] # [[Hálfleiðari]] # '''[[Hljóð]]''' # '''[[Hraði]]''' ## [[Ljóshraði]] # [[Hröðun]] # [[Kjarnaklofnun]] # '''[[Kraftur]]''' ## [[Rafsegulkraftur]] ### [[Segulsvið]] ## [[Sterk víxlverkun]] ## [[Veik víxlverkun]] ## [[Þyngdarafl]] # [[Lengd]] # [[Lofttæmi]] # '''[[Massi]]''' [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] # '''[[Málmur]]''' ## [[Stál]] # '''[[Orka]]''' [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] ## [[Orkuvarðveisla]] # '''[[Rafsegulgeislun]]''' ## [[Innrautt ljós]] ## [[Útfjólublátt ljós]] ## [[Ljós]] ### '''[[Litur]]''' # [[Segull]] # [[Sígild aflfræði]] # [[Skammtafræði]] # [[Takmarkaða afstæðiskenningin]] # '''[[Tími]]''' # [[Varmafræði]] === Efnafræði === # [[Eðlisefnafræði]] # '''[[Efnafræði]]''' # [[Efnagreining]] # [[Efnasamband]] ## [[Basi]] ## [[Salt (efnafræði)|Salt]] ## [[Sýra]] # '''[[Frumefni]]''' ## [[Ál]] [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] ## '''[[Gull]]''' ## '''[[Járn]]''' ## [[Kolefni]] ## [[Kopar]] ## '''[[Lotukerfið]]''' ## [[Nitur]] ## [[Silfur]] ## [[Sink]] ## '''[[Súrefni]]''' ## [[Tin]] ## '''[[Vetni]]''' # [[Lífefnafræði]] ## [[Hormón]] # [[Lífræn efnafræði]] ## [[Alkóhól]] ## [[Fita]] ## [[Sykra]] # [[Ólífræn efnafræði]] # '''[[Sameind]]''' === Jarðvísindi === # [[Eldfjall]] # '''[[Jarðfræði]]''' ## [[Berg]] ## [[Flekakenningin]] ## '''[[Steinefni]]''' ### [[Demantur]] # [[Jarðskjálfti]] # [[Náttúruhamfarir]] ## [[Flóð]] ## [[Flóðbylgja]] # [[Snjóflóð]] # '''[[Veður]]''' ## [[Fellibylur]] ## [[Rigning]] ## [[Ský]] ## [[Skýstrokkur]] ## [[Snjór]] ## [[Vindur]] # '''[[Veðurfar]]''' ## [[El Niño]] ## [[Heimshlýnun]] === Heilsa og læknisfræði === # [[Alsheimer]] # [[Berklar]] # [[Blæðingar]] # [[Bóluefni]] # [[Fíkn]] ## [[Etanól]] ## [[Tóbak]] # [[Flogaveiki]] # [[Fötlun]] ## [[Blinda]] ## [[Heyrnarskerðing]] # [[Geðsjúkdómur]] # [[Heilablóðfall]] # '''[[Heilsa]]''' # [[Heimsfaraldur]] # [[Hjartaáfall]] # [[Höfuðverkur]] # '''[[Krabbamein]]''' # [[Kvef]] # [[Kynsjúkdómur]] ## '''[[Eyðni]]''' # [[Langvinn lungnateppa]] # [[Lungnabólga]] # [[Lyf]] ## [[Sýklalyf]] # '''[[Læknisfræði]]''' # [[Maga- og garnabólga]] # '''[[Mýrarkalda]]''' # [[Mænusótt]] # [[Offita]] # [[Ónæmiskerfi]] # '''[[Sjúkdómur]]''' # [[Sykursýki]] # [[Tannlækningar]] # [[Vannæring]] # '''[[Veira]]''' ## [[Flensa]] ## [[Bólusótt]] === Líffræði === # '''[[Dauði]]''' ## [[Sjálfsmorð]] # [[Grasafræði]] # '''[[Líf]]''' # Lífefni ## [[Hvati]] ## '''[[Kjarnsýra]]''' ## [[Prótein]] # '''[[Líffræði]]''' # [[Tamning]] # [[Vistfræði]] ## [[Tegundir í útrýmingarhættu]] # [[Vísindaleg flokkun]] ## [[Tegund (líffræði)|Tegund]] ==== Líffræðilegir ferlar ==== # '''[[Efnaskipti]]''' ## '''[[Ljóstillífun]]''' ## [[Melting]] ## [[Öndun]] # '''[[Þróun]]''' # '''[[Æxlun]]''' ## [[Meðganga]] ## [[Kyn (líffræði)|Kyn]] ==== Líffærafræði ==== # [[Beinagrind]] # [[Blóðrásarkerfi]] ## [[Blóð]] ## [[Hjarta]] # [[Brjóst]] # '''[[Fruma]]''' # [[Húð]] # [[Innkirtlakerfi]] # '''[[Líffærafræði]]''' # [[Meltingarkerfi]] ## [[Digurgirni]] ## [[Mjógirni]] ## [[Lifur]] # [[Taugakerfi]] ## [[Heili]] ## [[Skynfæri]] ### [[Auga]] ### [[Eyra]] ### [[Nef]] ## [[Taug]] # [[Vöðvi]] # [[Æxlunarfæri]] # [[Öndunarfæri]] ==== Lífverur ==== # '''[[Dýr]]''' ## [[Þráðormar]] ## [[Lindýr]] ## [[Liðdýr]] ### [[Könguló]] ### '''[[Skordýr]]''' #### [[Býfluga]] #### [[Maur]] #### [[Moskítóflugur]] ## Seildýr ### '''[[Fiskur]]''' [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] #### [[Háfiskur]] ### '''[[Froskdýr]]''' ### '''[[Fugl]]''' #### [[Dúfnfuglar]] #### [[Kjúklingur]] ### '''[[Skriðdýr]]''' #### [[Risaeðla]] #### [[Slöngur]] ### '''[[Spendýr]]''' #### [[Fíll]] #### [[Hestur]] #### [[Hundur]] #### [[Köttur]] #### [[Nagdýr]] #### [[Nautgripur]] #### [[Sauðfé]] #### [[Sjávarspendýr]] ##### [[Hvalir]] #### [[Svín (tegund)|Svín]] #### [[Úlfaldar]] #### [[Prímatar]] ##### '''[[Maður]]''' # [[Forngerlar]] # [[Frumdýr]] # '''[[Gerlar]]''' # '''[[Jurt]]''' ## [[Blóm]] ## [[Tré]] # '''[[Lífvera]]''' # '''[[Sveppir]]''' === Stærðfræði === # '''[[Algebra]]''' ## [[Tvinntölur]] ## [[Jafna]] ## [[Línuleg algebra]] # Rökfræði og undirstöður ## [[Fall]] ## [[Mengjafræði]] ## [[Óendanleiki]] ## [[Stærðfræðileg sönnun]] # '''[[Rúmfræði]]''' ## [[Flatarmál]] ## [[Hnitakerfi]] ## [[Horn (rúmfræði)|Horn]] ## [[Hornafræði]] ## [[Pí]] ## [[Regla Pýþagórasar]] ## [[Samhverfa]] # '''[[Stærðfræði]]''' # [[Stærðfræðigreining]] ## [[Diffurjafna]] ## [[Töluleg greining]] # '''[[Talnareikningur]]''' ## [[Lógaritmi]] ## '''[[Tala (stærðfræði)|Tala]]''' ## [[Talnafræði]] # Tölfræði og líkindareikningur ## [[Líkindareikningur]] ## [[Tölfræði]] === Stjörnufræði === # [[Alheimurinn]] # [[Halastjarna]] # [[Ljósár]] # [[Loftsteinn]] # '''[[Miklihvellur]]''' # '''[[Pláneta]]''' ## [[Júpíter (pláneta)|Júpíter]] ## '''[[Jörðin]]''' [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] ## [[Mars (pláneta)|Mars]] ## [[Merkúríus (pláneta)|Merkúríus]] ## [[Neptúnus (pláneta)|Neptúnus]] ## [[Satúrnus (pláneta)|Satúrnus]] ## [[Úranus (pláneta)|Úranus]] ## [[Venus (pláneta)|Venus]] # [[Sólkerfi]] # '''[[Stjarna]]''' ## '''[[Sólin]]''' [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] # '''[[Stjörnufræði]]''' # '''[[Stjörnuþoka]]''' ## [[Vetrarbrautin]] # [[Svarthol]] # '''[[Tunglið]]''' {{div col end}} == Matvæli og landbúnaður == {{div col|colwidth=15em}} === Landbúnaður=== # '''[[Landbúnaður]]''' ## [[Áveita]] ## [[Plógur]] === Matvæli=== # [[Ávöxtur]] ## [[Banani]] ## [[Epli]] ## [[Hneta]] ## [[Sítróna]] ## [[Sojabaun]] ## [[Vínber]] # [[Brauð]] # [[Grænmeti]] ## [[Kartafla]] [[Mynd:LinkFA-star.png|13px|]] # [[Hunang]] # [[Kjöt]] # [[Korn]] ## [[Bygg]] ## [[Dúrra]] ## [[Hafrar]] ## [[Hrísgrjón]] ## [[Hveiti]] ## [[Maís]] ## [[Rúgur]] # '''[[Matur]]''' # [[Ostur]] # [[Súkkulaði]] # [[Sykur]] ==== Drykkir ==== # [[Safi]] # [[Bjór]] # [[Kaffi]] # '''[[Mjólk]]''' # [[Te]] # '''[[Vatn]]''' # [[Vín]] {{div col end}} == Tækni == {{div col|colwidth=15em}} # [[Fatnaður]] ## [[Bómull]] # [[Líftækni]] # [[Málmfræði]] # '''[[Tækni]]''' # [[Verkfræði]] ## [[Hjól]] ## [[Skrúfa]] ## [[Vél]] ## [[Þjarki]] # [[Örtækni]] === Hráefni === # [[Gler]] # [[Pappír]] # [[Plast]] # [[Viður]] === Orka og orkugjafar === # [[Eldur]] # [[Endurnýjanleg orka]] # [[Gufuvél]] # [[Jarðefnaeldsneyti]] # [[Rafmagn]] ## [[Kjarnorka]] # [[Sprengihreyfill]] === Rafeindatækni === # [[Rafeindatækni]] ## [[Rafstraumur]] ## [[Tíðni]] # Íhlutir ## [[Smári (rafeindafræði)|Smári]] ## [[Spanspóla]] ## [[Spennubreytir]] ## [[Tvistur]] ## [[Viðnámstæki]] ## [[Þéttir]] === Samgöngur === # [[Bifreið]] # [[Flugvél]] # [[Járnbrautarlest]] # [[Kafbátur]] # [[Reiðhjól]] # [[Samgöngur]] # [[Skip]] === Samskipti === # [[Blaðamennska]] ## [[Dagblað]] ## [[Fjölmiðill]] # [[Bók]] # [[Prentun]] # '''[[Samskipti]]''' # [[Sími]] # '''[[Upplýsingar]]''' ## [[Alfræðirit]] ==== Tölvur og netið ==== # [[Forritunarmál]] # [[Gervigreind]] # [[Internetið]] ## [[Tölvupóstur]] ## [[Veraldarvefurinn]] # [[Hugbúnaður]] # [[Stýrikerfi]] # '''[[Tölva]]''' ## [[Harður diskur]] ## [[Miðverk]] # [[Upplýsingatækni]] ## [[Reiknirit]] === Vopn === # [[Skriðdreki]] # [[Sprengiefni]] ## [[Byssupúður]] # [[Vopn]] ## [[Kjarnorkuvopn]] ## [[Skotvopn]] ### [[Vélbyssa]] ## [[Sverð]] {{div col end}} == Listir og afþreying == {{div col|colwidth=15em}} # '''[[Dans]]''' # '''[[Leikhús]]''' # '''[[List]]''' ## [[Höggmyndalist]] ## [[Leirkeragerð]] ## [[Ljósmyndun]] ## [[Málverk]] ## [[Teiknimyndasaga]] # '''[[Menning]]''' # [[Skrautskrift]] # [[Tíska]] === Byggingalist og byggingarverkfræði === # '''[[Byggingarlist]]''' # [[Bogi (byggingarlist)|Bogi]] # [[Brú]] # '''[[Hús]]''' # [[Hvolfþak]] # [[Pýramídi]] # [[Skurður]] # [[Stífla]] # Tilteknar byggingar ## [[Angkor Wat]] ## [[Colosseum]] ## [[Eiffelturninn]] ## [[Frelsisstyttan]] ## [[Kínamúrinn]] ## [[Empire State-byggingin]] ## [[Meyjarhofið í Aþenu]] ## [[Péturskirkjan]] ## [[Pýramídarnir í Gísa]] ## [[Taj Mahal]] ## [[Þriggja gljúfra stíflan]] ## [[Ægisif]] # [[Turn]] === Kvikmyndir, útvarp og sjónvarp === # '''[[Kvikmynd]]''' ## [[Teiknimynd]] # '''[[Sjónvarp]]''' # '''[[Útvarp]]''' === Tónlist === # Hljóðfæri ## [[Fiðla]] ## [[Flauta]] ## [[Gítar]] ## [[Píanó]] ## [[Tromma]] ## [[Trompet]] # [[Lag]] # '''[[Tónlist]]''' # Tilteknar tónlistarstefnur ## [[Blús]] ## [[Djass]] ## [[Flamenco]] ## [[Hip hop]] ## [[Klassísk tónlist]] ### [[Ópera]] ### [[Sinfónía]] ## [[Raftónlist]] ## [[Reggí]] ## [[Rokktónlist]] ## [[Samba]] === Afþreying === # [[Bardagalist]] ## [[Karate]] ## [[Júdó]] # [[Fjárhættuspil]] # '''[[Íþrótt]]''' ## [[Frjálsar íþróttir]] ## [[Golf]] ## [[Hafnarbolti]] ## [[Knattspyrna]] ## [[Krikket]] ## [[Körfubolti]] [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] ## [[Ruðningur]] ## [[Tennis]] # '''[[Leikfang]]''' # '''[[Leikur]]''' ## [[Backgammon]] ## [[Gó]] ## [[Skák]] ## [[Tölvuleikur]] # [[Ólympíuleikarnir]] {{div col end}} == Saga == {{div col|colwidth=15em}} # '''[[Saga]]''' ==== Forsögulegur tími og fornöld ==== # [[Bronsöld]] # [[Egyptaland hið forna]] # [[Forsögulegur tími]] # [[Grikkland hið forna]] [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] # [[Gupta-veldið]] # [[Han-veldið]] # [[Járnöld]] # [[Mesópótamía]] # [[Rómaveldi]] [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] # [[Steinöld]] # [[Súmer]] ==== Miðaldir ==== # [[Abbasídaveldið]] # [[Astekar]] # [[Austrómverska keisaradæmið]] # [[Endurreisnin]] # [[Heilaga rómverska ríkið]] # [[Inkar]] # [[Krossferðir]] # [[Majar]] # [[Malíveldið]] # [[Miðaldir]] # [[Mingveldið]] # [[Mongólaveldið]] # [[Siðaskiptin]] # [[Tyrkjaveldi]] # [[Upplýsingin]] # [[Tangveldið]] # [[Víkingar]] ==== Nútími ==== # [[Aðskilnaðarstefnan í Suður-Afríku]] # [[Átök Araba og Ísraela]] # [[Bandaríska borgarastríðið]] # '''[[Breska heimsveldið]]''' # '''[[Franska byltingin]]''' # '''[[Fyrri heimsstyrjöldin]]''' # [[Helförin]] # '''[[Iðnbyltingin]]''' # '''[[Kalda stríðið]]''' # [[Tjingveldið]] # [[Kreppan mikla]] # [[Meiji-endurreisnin]] # [[Menningarbyltingin]] # [[Rússneska byltingin 1917]] # '''[[Seinni heimsstyrjöldin]]''' # [[Víetnamstríðið]] # [[Þriðja ríkið]] {{div col end}} == Landfræði == {{div col|colwidth=15em}} # [[Á (landform)|Á]] # '''[[Borg]]''' # [[Eyðimörk]] # [[Fjall]] # '''[[Heimsálfa]]''' # '''[[Landfræði]]''' # [[Norðurheimskautið]] # [[Skógur]] # '''[[Sjór]]''' # [[Suðurheimskautið]] # '''[[Úthaf]]''' ==== Heimsálfur og landsvæði ==== # '''[[Afríka]]''' # '''[[Asía]]''' # [[Miðausturlönd]] # '''[[Evrópa]]''' # '''[[Eyjaálfa]]''' # '''[[Norður-Ameríka]]''' # '''[[Suður-Ameríka]]''' # '''[[Suðurskautslandið]]''' ==== Lönd ==== Í raun ættu að vera til greinar um [[Listi yfir fullvalda ríki|öll viðurkennd]] ríki — á þriðja hundrað talsins. Á þessum lista eru hins vegar færri lönd en mikilvæg: # [[Afganistan]] # [[Alsír]] # '''[[Alþýðulýðveldið Kína]]''' # [[Argentína]] # [[Austurríki]] # [[Ástralía]] [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] # '''[[Bandaríkin]]''' # [[Bangladess]] # '''[[Brasilía]]''' # '''[[Bretland]]''' # [[Egyptaland]] # [[Eþíópía]] # '''[[Frakkland]]''' [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] # [[Holland]] # '''[[Indland]]''' # [[Indónesía]] # '''[[Íran]]''' # [[Írak]] # [[Ísrael]] # '''[[Ítalía]]''' [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] # '''[[Japan]]''' # [[Kanada]] # [[Kúba]] # [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] # [[Mexíkó]] # [[Nígería]] # [[Nýja-Sjáland]] # [[Pakistan]] # [[Portúgal]] [[Mynd:Lasvard.png|13px|]] # [[Pólland]] # '''[[Rússland]]''' # [[Sádi-Arabía]] # [[Singapúr]] # '''[[Spánn]]''' # [[Suður-Afríka]] # [[Suður-Kórea]] # [[Súdan]] # [[Sviss]] # [[Taíland]] # [[Tansanía]] # [[Tyrkland]] # [[Úkraína]] # [[Vatíkanið]] # [[Venesúela]] # [[Víetnam]] # '''[[Þýskaland]]''' ==== Borgir ==== # [[Amsterdam]] # [[Aþena]] # [[Bagdad]] # [[Bangkok]] # '''[[Beijing]]''' # '''[[Berlín]]''' # [[Bógóta]] # [[Brussel]] # [[Búenos Aíres]] # [[Damaskus]] # [[Delí]] # [[Dakka]] # [[Djakarta]] # [[Dúbæ]] # [[Hong Kong]] # [[Höfðaborg]] # [[Istanbúl]] # '''[[Jerúsalem]]''' # [[Kaíró]] # [[Karachi]] # [[Kinshasa]] # [[Kolkata]] # [[Lagos]] # '''[[London]]''' # [[Los Angeles]] # [[Madríd]] # [[Mekka]] # [[Mexíkóborg]] # '''[[Moskva]]''' # [[Mumbai]] # [[Naíróbí]] # '''[[New York-borg]]''' # '''[[París]]''' # [[Rio de Janeiro]] # '''[[Róm]]''' # '''[[Sankti Pétursborg]]''' # [[São Paulo]] # [[Seúl]] # [[Sjanghæ]] # [[Sydney]] # [[Teheran]] # '''[[Tókýó]]''' # [[Vínarborg]] # [[Washington-borg]] ==== Vötn, fljót og höf ==== # '''[[Amasónfljót]]''' # '''[[Atlantshaf]]''' # [[Baíkalvatn]] # [[Dóná]] # [[Eystrasalt]] # [[Gangesfljót]] # [[Gula fljót]] # '''[[Indlandshaf]]''' # [[Indusfljót]] # [[Jangtse]] # [[Karíbahaf]] # [[Kaspíahaf]] # [[Kongófljót]] # [[Kóralrifið mikla]] # '''[[Kyrrahaf]]''' # [[Miðjarðarhaf]] # [[Mississippifljót]] # [[Nígerfljót]] # '''[[Níl]]''' # [[Norður-Íshaf]] # [[Norðursjór]] # [[Panamaskurðurinn]] # [[Rín]] # [[Stóru vötnin]] # [[Suður-Íshaf]] # [[Súesskurðurinn]] # [[Svartahaf]] # [[Tanganjikavatn]] # [[Viktoríuvatn]] # [[Volga]] ==== Fjöll, dalir og eyðimerkur ==== # [[Alpafjöll]] # [[Andesfjöll]] # '''[[Himalajafjöll]]''' ## [[Everestfjall]] # [[Kilimanjaro]] # [[Klettafjöll]] # '''[[Sahara]]''' {{div col end}} {{Greinar sem ættu að vera til}} [[Flokkur:Wikipedia:Greinar sem ættu að vera til]] gmt6yqlu5dacduknwran4ws470sjg08 0 126044 1967311 1959718 2026-06-11T22:51:51Z Ollin Masa 116021 1967311 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Mango a Sanremo 1985.jpg|thumb|250x250dp|Mango (1985)]] '''Giuseppe Mango''' ([[Lagonegro]], [[6. nóvember]] [[1954]] – [[Policoro]], [[7. desember]] [[2014]]) var [[Ítalía|ítalskur]] [[söngvari]] og [[lagahöfundur]] sem gekk undir listamannsnafninu '''Mango'''. Hann er þekktastur fyrir lög á borð við „Oro“ og „Lei verrà“ (1986), „Bella d'Estate“ (1987), „Come Monna Lisa“ (1990), „Mediterraneo“ (1992) og „La Rondine“ (2002). Mango lést eftir að hafa fengið hjartaáfall á tónleikum.<ref>[https://www.visir.is/fekk-hjartaafall-a-tonleikum-og-lest/article/2014141219617 Fékk hjartaáfall á tónleikum og lést] vísir.is. 12. Desember 2014</ref> == Plötur == * [[1976]]: ''La mia ragazza è un gran caldo'' * [[1979]]: ''Arlecchino'' * [[1982]]: ''È pericoloso sporgersi'' * [[1985]]: ''Australia'' * [[1986]]: ''Odissea'' * [[1987]]: ''Adesso'' * [[1988]]: ''Inseguendo l'aquila'' * [[1990]]: ''Sirtaki'' * [[1992]]: ''Come l'acqua'' * [[1994]]: ''Mango'' * [[1997]]: ''Credo'' * [[1999]]: ''Visto cosi'' * [[2002]]: ''Disincanto'' * [[2004]]: ''Ti porto in Africa'' * [[2005]]: ''Ti amo così'' * [[2007]]: ''L'albero delle fate'' * [[2011]]: ''La terra degli aquiloni'' == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.mango.it Vefsíða] {{commons|category:Giuseppe Mango|Mango}} {{Stubbur|æviágrip}} {{fde|1954|2014|Mango}} [[Flokkur:Ítalskir lagahöfundar]] [[Flokkur:Ítalskir söngvarar]] dfhfqjsahpeag4qrucuemtsvm4904ip 0 151226 1967301 1922519 2026-06-11T15:36:50Z TKSnaevarr 53243 1967301 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Éamon de Valera | mynd = De Valera LCCN2016822004 (headshot).jpg | myndatexti1 = Éamon de Valera u. þ. b. 1918–1921. | titill= Forseti Írlands | stjórnartíð_start = [[25. júní]] [[1959]] | stjórnartíð_end = [[24. júní]] [[1973]] | forsætisráðherra = [[Seán Lemass]]<br>[[Jack Lynch]]<br>[[Liam Cosgrave]] | forveri = [[Seán T. O'Kelly]] | eftirmaður = [[Erskine H. Childers]] | titill2= Forsætisráðherra Írlands | stjórnartíð_start4 = [[9. mars]] [[1932]] | stjórnartíð_end4 = [[18. febrúar]] [[1948]] | forseti4 = [[Douglas Hyde]]<br>[[Seán T. O'Kelly]] | forveri4 = [[W. T. Cosgrave]] | eftirmaður4= [[John A. Costello]] | stjórnartíð_start3 = [[13. júní]] [[1951]] | stjórnartíð_end3 = [[2. júní]] [[1954]] | forseti3 = [[Seán T. O'Kelly]] | forveri3 = [[John A. Costello]] | eftirmaður3 = [[John A. Costello]] | stjórnartíð_start2 = [[20. mars]] [[1957]] | stjórnartíð_end2 = [[23. júní]] [[1959]] | forseti2 = [[Seán T. O'Kelly]] | forveri2 = [[John A. Costello]] | eftirmaður2 = [[Seán Lemass]] | fæddur = [[14. október]] [[1882]] | fæðingarstaður = [[New York (borg)|New York-borg]], [[New York (fylki)|New York]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | fæðingarnafn = | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1975|8|29|1882|10|14}} | dánarstaður = [[Dyflinn]]i, [[Írska lýðveldið|Írlandi]] | þjóderni = [[Írland|Írskur]] | maki = {{gifting|[[Sinéad de Valera]]|1910|1975|orsök=dó}} | stjórnmálaflokkur = [[Fianna Fáil]] | börn = 7 | háskóli = Konunglegi háskólinn á Írlandi | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] |undirskrift = Éamon de Valera Signature 2.svg }} '''Éamon de Valera''' (14. október 1882 – 29. ágúst 1975) var [[Írland|írskur]] stjórnmálamaður sem naut mikilla áhrifa í [[Írska lýðveldið|írska lýðveldinu]] á 20. öld. Hann var þrisvar forsætisráðherra (írska: ''Taoiseach'') landsins á tímabilinu 1937 til 1959 og síðan forseti Írlands frá 1959 til 1973. De Valera er talinn meðal sjálfstæðishetja Írlands og meðal þeirra sem mótuðu Írland sem nútímaríki. ==Æviágrip== Éamon de Valera fæddist til [[Spánn|spænsks]] föður og írskrar móður í [[New York (borg)|New York]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Móðir hans hafði flust til Bandaríkjanna til að flýja [[Hallærið mikla (Írland)|hallærið mikla]] sem tröllreið Írlandi á 19. öld. Faðir hans lést þegar Éamon var aðeins þriggja ára og móðir hans neyddist því til að senda hann í fóstur til fjölskyldu sinnar á Írlandi.<ref name=mikillörn>{{Tímarit.is|1497228|„Mikill örn með ylblíða klóglófa“|höfundur=Gunnar Pálsson|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=23. mars 1978|blaðsíða=70-73; 76}}</ref> Vegna námshæfileika sinna komst de Valera í kaþólska skóla í [[Cork]] og í [[Blackrock]] og síðan í hinn Konunglega háskóla Írlands í [[Dyflin]]ni. Eftir nám vann hann fyrir sér um hríð sem stærðfræðikennari.<ref name=höfundur>{{Tímarit.is|2846503|Eamon de Valera: höfundur Írlands nútímans|blað=[[Þjóðviljinn]]|útgáfudagsetning=10. september 1975|blaðsíða=6}}</ref><ref name=tíminn>{{Tímarit.is|3360535|Þjóðhöfðingi og þjóðhetja Eamon de Valera forseti Írlands|höfundur=Sigríður Thorlacius|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=13. júlí 1968|blaðsíða=7; 12}}</ref><ref name=heimsókn>{{Tímarit.is|1260631|Í heimsókn hjá de Valera|höfundur=Ívar Guðmundsson|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=17. september 1946|blaðsíða=9; 11}}</ref> ===Sjálfstæðisbarátta=== Áhugi de Valera á endurreisn [[Írska|gelískrar tungu]] leiddi til þess að hann komst í kynni við og gekk síðan til liðs við [[Írsku sjálfboðaliðarnir|Írsku sjálfboðaliðana]], sjálfstæðishreyfingu sem barðist gegn breskum yfirráðum á Írlandi. De Valera tók þátt í [[páskauppreisnin]]ni árið 1916 og leiddi hersveit uppreisnarmanna gegn bresku setuliði í Dyflinni. Hann neyddist til að gefast upp eftir að leiðtogi uppreisnarinnar, [[Patrick Pearse]], hafði verið yfirbugaður og bresk herskip hófu skothríð á Dyflina. De Valera var í kjölfarið handtekinn og dæmdur til dauða.<ref name=mikillörn/> Dómurinn yfir de Valera var mildaður og honum sleppt úr fangelsi stuttu síðar, hugsanlega þar sem hann var bandarískur ríkisborgari og Bretar töldu sig þurfa á aðstoð Bandaríkjamanna að halda í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni sem þá stóð yfir.<ref name=höfundur/> De Valera hóf stjórnmálaferil eftir að honum var sleppt og bauð sig fram á breska þingið í kjördæminu Austur-Clare fyrir írska sjálfstæðisflokkinn [[Sinn Féin]]. Sinn Féin var á mikilli uppleið á þessum tíma vegna andstöðu Íra gegn [[herkvaðning]]u Breta á Írlandi á styrjaldarárunum. De Valera vann þingsætið með yfirburðum en var aftur handtekinn árið 1918, sakaður um aðild að „þýsku samsæri“. Með hjálp flokksfélaga sinna tókst de Valera að sleppa úr fangelsi og fór síðan til Bandaríkjanna til að vinna írsku sjálfstæðisbaráttunni stuðning.<ref>{{Tímarit.is|3294050|Sjálfsævisaga forseta: Fyrri hluti|höfundur=Lárus Sigurbjörnsson|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=18. apríl 1971|blaðsíða=8-9; 13}}</ref> Á meðan de Valera sat í fangelsi höfðu 27 af 73 kjörnum þingmönnum Sinn Féin komið saman í Dyflinni og stofnað eigið þing þar sem þeir staðfestu stofnun sjálfstæðs lýðveldis á Írlandi. Eftir að de Valera slapp úr fangelsi og sneri heim til Írlands árið 1920 var hann einróma kjörinn forseti lýðveldisins á þinginu. Bretar höfðu á þessum tíma glatað stjórn á suðurhluta Írlands og [[írska sjálfstæðisstríðið]] var byrjað.<ref name=mikillörn/> Eftir að Írar og Bretar sömdu um vopnahlé árið 1921 hélt de Valera til fundar við [[David Lloyd George]], forsætisráðherra Bretlands, á [[Downingstræti 10]] í London. Viðræður þeirra skiluðu litlum árangri og de Valera dró sig í kjölfarið til hlés frá samningaviðræðunum. Hans í stað sendu Írar fimm manna samninganefnd til fundar við Breta og varð niðurstaðan sú að samið var um stofnun [[Írska fríríkið|írska fríríkisins]]. Í samningnum um stofnun fríríkisins var kveðið á um að [[Norður-Írland]] yrði klofið frá Írlandi, þingmenn þyrftu áfram að sverja konungi Bretlands hollustueið og að áfram yrðu tiltekin stjórnartengsl við [[breska heimsveldið]].<ref name=mikillörn/> De Valera var mjög mótfallinn þessum skilmálum en samningurinn var engu að síður samþykktur á írska þinginu með 64 atkvæðum gegn 57 þann 7. janúar árið 1922.<ref>{{Tímarit.is|3294068|Sjálfsævisaga forseta: Síðari hluti|höfundur=Lárus Sigurbjörnsson|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=25. apríl 1971|blaðsíða=10-11}}</ref> Andstaða de Valera og margra annarra harðra sjálfstæðissinna við samninginn var svo mikil að [[Írska borgarastyrjöldin|borgarastyrjöld braust út]] á milli stuðningsmanna og andstæðinga samningsins sem entist til næsta árs. Andstæðingar samningsins voru sigraðir og de Valera var sviptur völdum og fangelsaður á ný. Honum var sleppt næsta ár og nokkru síðar klauf hann sig úr Sinn Féin með því að stofna nýjan stjórnmálaflokk, [[Fianna Fáil]].<ref name=mikillörn/> ===Stjórnmálaferill=== Flokkur de Valera vann stórsigur í kosningum fríríkisins árið 1932 og de Valera varð þannig leiðtogi ríkisstjórnar Írlands. Sem ríkisstjórnarleiðtogi vann hann að því að fella niður flest þau ákvæði úr samningnum um stofnun fríríkisins sem honum mislíkaði. Hann lét fella úr gildi kröfuna um að þingmenn sværu konungnum hollustueið og þurrkaði á næstu árum úr stjórnarskránni öll ákvæði sem tengdu Írland við bresku krúnuna.<ref name=mikillörn/> Árið 1937 klauf de Valera Írland í reynd alfarið frá Bretlandi og gerði það að sjálfstæðu [[lýðveldi]] með því að kynna til sögunnar nýja stjórnarskrá þar sem forseti kom í stað Bretakonungs sem þjóðhöfðingi ríkisins. Éamon de Valera varð þar með fyrsti forsætisráðherra hins sjálfstæða [[Írska lýðveldið|írska lýðveldis]]. Þegar [[seinni heimsstyrjöldin]] braust út árið 1939 gætti de Valera þess að viðhalda hlutleysisstefnu Írlands.<ref name=höfundur/> [[Winston Churchill]], forsætisráðherra Bretlands, reyndi að fá de Valera til að ganga inn í styrjöldina við hlið [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamanna]] með því að lofa því að samþykkja sameiningu Írlands en de Valera afþakkaði boðið þar sem hann taldi ekki að Churchill myndi standa við loforðið.<ref>{{Tímarit.is|1416103|De Valera hafnaði boði um sameiningu Írlands|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=8. nóvember 1970|blaðsíða=1}}</ref> De Valera leyfði þó um 50.000 Írum að ganga í breska herinn og enn fleiri að vinna í breskum verksmiðjum. Auk þess handtók hann fjölda meðlima [[Írski lýðveldisherinn|Írska lýðveldishersins]] sem vildu að Írland gengi í stríðið með [[Öxulveldin|Öxulveldunum]] til þess að geta endurheimt Norður-Írland frá Bretlandi. Eftir dauða [[Adolf Hitler|Adolfs Hitler]] sendi de Valera samúðarkveðjur til þýska sendiherrans í Dyflinni<ref name=mikillörn/> og uppskar þannig mikla reiði bandamanna, sérstaklega Churchills. Ríkisstjórn de Valera féll árið 1948 en de Valera komst aftur til valda eftir kosningar árið 1951. De Valera var því í stjórnarandstöðu þegar síðustu tengsl Írlands við Bretland voru slitin árið 1949.<ref name=höfundur/> Hann sat aftur sem forsætisráðherra frá 1951 til 1954 og vann sinn stærsta kosningasigur árið 1957, þá kominn á áttræðisaldur og orðinn blindur. Vegna aldurs de Valera töldu flokksmenn Fianna Fáil hann á að láta af forsætisráðherraembættinu árið 1959 og gerast þess í stað frambjóðandi flokksins í embætti forseta Írlands. De Valera var kjörinn forseti lýðveldisins árið 1959 með rúmum meirihluta atkvæða. Sem forseti hætti hann beinum afskiptum af írskum stjórnmálum en hafði áfram mótandi áhrif á stefnu ríkisstjórnarinnar.<ref name=mikillörn/> [[Seán Lemass]], sem hafði lengi verið hægri hönd de Valera, tók við af honum sem forsætisráðherra og leiðtogi Fianna Fáil.<ref>{{Tímarit.is|3453463|Tíminn hefur grætt gömul sár|blað=[[Morgunblaðið]]|höfundur=Davíð Logi Sigurðsson|útgáfudagsetning=22. september 2002|blaðsíða=14-15}}</ref> De Valera sat í tvö kjörtímabil sem forseti og lét af völdum árið 1973. Þá var hann elsti ríkjandi þjóðhöfðingi í heimi.<ref>{{Tímarit.is|1443986|57 ára stjórnmálaferli Eamons de Valera lokið|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=27. júní 1973|blaðsíða=16}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=Forsætisráðherra Írlands<br>{{small|(forsætisráðherra írska fríríkisins til ársins 1937)}} |frá=[[9. mars]] [[1932]] |til=[[18. febrúar]] [[1948]] |fyrir=[[W. T. Cosgrave]]<br>{{small|(forsætisráðherra írska fríríkisins)}} |eftir=[[John A. Costello]] }} {{Erfðatafla |titill=Forsætisráðherra Írlands |frá=[[13. júní]] [[1951]] |til=[[2. júní]] [[1954]] |fyrir=[[John A. Costello]] |eftir=[[John A. Costello]] }} {{Erfðatafla |titill=Forsætisráðherra Írlands |frá=[[20. mars]] [[1957]] |til=[[23. júní]] [[1959]] |fyrir=[[John A. Costello]] |eftir=[[Seán Lemass]] }} {{Erfðatafla |titill=Forseti Írlands |frá=[[25. júní]] [[1959]] |til=[[24. júní]] [[1973]] |fyrir=[[Seán T. O'Kelly]] |eftir=[[Erskine H. Childers]] }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Írlands}} {{Forsetar Írlands}} {{DEFAULTSORT:De Valera, Éamon}} {{fd|1882|1975}} [[Flokkur:Forsetar Írlands]] [[Flokkur:Forsetar Þjóðabandalagsins]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Írlands]] [[Flokkur:Írskir byltingarmenn]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Írlands]] fxh1iecxkd2279kzkfeand1scgio86q 0 156376 1967287 1875083 2026-06-11T13:11:59Z TKSnaevarr 53243 1967287 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Jeanine Áñez | búseta = | mynd =President Jeanine Áñez.jpg | myndatexti1 = Jeanine Áñez árið 2019. | titill= Forseti Bólivíu | stjórnartíð_start = [[12. nóvember]] [[2019]] | stjórnartíð_end = [[8. nóvember]] [[2020]] | vara_forseti = ''Enginn'' | forveri = [[Evo Morales]] | eftirmaður = [[Luis Arce]] | fæðingarnafn = Jeanine Áñez Chávez | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1967|8|13}} | fæðingarstaður = [[Trinidad (Bólivía)|Trinidad]], [[Beni]], [[Bólivía|Bólivíu]] | stjórnmálaflokkur = Movimiento Demócrata Social | starf = Stjórnmálamaður | trú = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Rómversk-kaþólsk]] | maki = Héctor Hernando Hincapié Carvajal |undirskrift = Jeanine Áñez signature.svg }} '''Jeanine Áñez Chávez''' (f. 13. ágúst 1967) er [[Bólivía|bólivísk]] stjórnmálakona sem gegndi embætti forseta Bólivíu frá 12. nóvember 2019 til 8. nóvember 2020. Hún tók við embætti forseta eftir að forveri hennar, [[Evo Morales]], sagði af sér vegna þrýstings frá alþýðu og her landsins í tengslum við grun um kosningamisferli. Hún fór fyrir starfsstjórn fram að forsetakosningum sem haldnar voru í október 2020. ==Æviágrip== Áñez er menntuð í lögfræði og lögvísindum. Hún hlaut lögmannsréttindi árið 1991.<ref name=":2">{{cite web |url=https://www.cronista.com/internacionales/Bolivia-quien-es-Jeanine-Anez-Chavez-la-mujer-que-puede-quedar-al-mando-de-la-transicion-20191110-0019.html |title=Bolivia: quién es Jeanine Añez Chávez, la mujer que puede quedar al mando de la transición |date=11 November 2019 |website=El Cronista | url-status=live |access-date=16. mars 2020}}</ref> Árið 2010 var hún kjörin á öldungadeild bólivíska þingsins fyrir bandalag hægrimanna og íhaldsmanna í stjórnarandstöðu gegn sósíalíska forsetanum [[Evo Morales]]. Árið 2019 var hún orðin annar varaforseti öldungadeildarinnar.<ref name=":0">{{cite web |url=https://web.senado.gob.bo/senadoras-es/jeanine-%C3%A1%C3%B1ez-ch%C3%A1vez |title=Jeanine Áñez Chávez |date=16 October 2015 |website=Cámara de Senadores |language=es |access-date=16. mars 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20191111145518/https://web.senado.gob.bo/senadoras-es/jeanine-%C3%A1%C3%B1ez-ch%C3%A1vez |archive-date=11. nóvember 2019 |url-status=dead }}</ref> Morales sagði af sér þann 10. nóvember 2020 eftir að bólivíski herinn þrýsti á hann að láta af embætti vegna gruns um kosningamisferli í forsetakosningum mánuðinn áður.<ref>{{Vefheimild|titill=Forseti Bólivíu segir af sér|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/11/10/forseti_boliviu_segir_af_ser/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=10. nóvember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=16. mars}}</ref> Bólivíska þingið var kallað saman til að taka á stöðunni en þar sem þingmenn [[Sósíalistahreyfingin|Sósíalistahreyfingarinnar]], flokks Morales, sniðgengu þingfundinn til að sýna forsetanum stuðning var Áñez kjörin forseti öldungadeildarinnar á honum. Varaforseti landsins, [[Álvaro García]], hafði einnig sagt af sér og því var Áñez sem forseti öldungadeildarinnar næst í tignarröðinni að forsetaembættinu. Áñez lýsti sjálfa sig forseta Bólivíu til bráðabirgða þann 12. nóvember og stjórnlagadómstóll landsins féllst á skipan hennar í embættið.<ref>{{Vefheimild|titill=Jeanine Anez lýsti sig forseta Bólivíu|url=https://www.ruv.is/frett/jeanine-anez-lysti-sig-forseta-boliviu|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=13. nóvember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=16. mars|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Lýsti því yfir að hún væri tímabundinn forseti Bólivíu|url=https://www.frettabladid.is/frettir/lysti-thvi-yfir-ad-hun-vaeri-timabundinn-forseti-boliviu/|útgefandi=''Fréttablaðið''|ár=2019|mánuður=13. nóvember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=16. mars|höfundur=Fanndís Birna Logadóttir}}</ref> Ætlun Áñez var að gegna forsetaembættinu til bráðabirgða þar til forsetakosningarnar yrðu endurteknar. Í fyrstu útilokaði Áñez að hún yrði sjálf í framboði til forseta í kosningunum<ref>{{Vefheimild|url=https://rpp.pe/mundo/latinoamerica/bolivia-jeanine-anez-no-postulara-a-la-presidencia-segun-el-gobierno-interino-noticia-1233337|titill=Jeanine Áñez no postulará a la Presidencia de Bolivia, según el Gobierno interino.|útgefandi=Radio Programas del Perú|tungumál=spænska|ár=2019|mánuður=5. desember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=16. mars}}</ref> en þann 21. janúar 2020 gekk hún á bak orða sinna og tilkynnti framboð sitt til forseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.atb.com.bo/política/jeanine-áñez-confirma-candidatura-presidencial-para-las-elecciones-generales|titill=Jeanine Áñez confirma candidatura presidencial para las elecciones generales|mánuður=24. janúar|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=16. mars|útgefandi=ATBDigital|tungumál=spænska}}</ref> Kosningarnar áttu upphaflega að fara fram þann 3. maí 2020 en þeim var frestað til 19. október vegna [[Kórónaveirufaraldur 2019-2020|kórónaveirufaraldursins]].<ref>{{Vefheimild|titill=Fresta forsetakosningum og skipa þjóðinni að fara í sóttkví|url=https://www.visir.is/g/202023925d|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=21. mars|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=12. maí|höfundur=Andri Eysteinsson}}</ref> Áñez dró forsetaframboð sitt til baka þann 18. september, að eigin sögn til að kljúfa ekki atkvæðahóp hægrimanna í kosningunum.<ref>{{Vefheimild|titill=Bolivia's interim leader Jeanine Áñez quits presidential race|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-54200843|útgefandi=''BBC News''|ár=2020|mánuður=18. september|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=19. september|tungumál=enska}}</ref> Þrátt fyrir það vann [[Luis Arce]], frambjóðandi Sósíalistahreyfingarinnar, öruggan sigur á kjördag.<ref>{{Vefheimild|titill=Frambjóðandi Sósíalista kosinn forseti Bólivíu|url=https://www.ruv.is/frett/2020/10/19/frambjodandi-sosialista-kosinn-forseti-boliviu|útgefandi=RÚV|ár=2020|mánuður=19. október|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=21. október|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Áñez viðurkenndi sigur Arce á [[X (samfélagsmiðill)|Twitter]]-síðu sinni stuttu síðar og hvatti hann til að stýra landinu með Bólivíu og lýðræði í huga.<ref>{{Cite tweet|title=Aún no tenemos cómputo oficial, pero por los datos con los que contamos, el Sr. Arce y el Sr. Choquehuanca han ganado la elección. Felicito a los ganadores y les pido gobernar pensando en Bolivia y en la democracia.|number=1318048552191483904|user=jeanineanez|date=2020-10-19|language=es}}</ref> Í mars 2021 gáfu bólivískir saksóknarar út handtökuskipan á hendur Áñez og sökuðu hana um að hafa tekið þátt í valdaráni gegn stjórn Morales.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212084369d/handtokuskipun-gefin-ut-a-hendur-fyrrverandi-forseta|titill=Handtökuskipun gefin út á hendur fyrrverandi forseta|mánuður=13. mars|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=13. mars|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Þann 11. júní næsta ár var Áñez dæmd í tíu ára fangelsi fyrir meint valdarán sitt gegn Morales.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2022/06/11/daemd-i-10-ara-fangelsi-fyrir-meint-valdaran|titill=Dæmd í 10 ára fangelsi fyrir meint valdarán|mánuður=11. júní|ár=2022|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=11. júní|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Þann 5. nóvember 2025 sneri hæstiréttur Bólivíu dómnum gegn Áñez við og skipaði lausn hennar úr fangelsi með þeirri röksemd að stofna hefði átt sérstakan dómstól til að fara með mál hennar.<ref>{{cite news |title=Bolivia Supreme Court orders release of jailed ex-president Jeanine Anez |url=https://www.france24.com/en/live-news/20251105-bolivia-supreme-court-orders-release-of-jailed-ex-president-jeanine-anez |access-date=6 November 2025 |work=France 24 |agency=AFP |date=5 November 2025}}</ref> Áñez var sleppt úr fengelsi daginn eftir.<ref>{{cite news |title=Bolivia's former interim president Jeanine Áñez freed from prison after Supreme Court ruling |url=https://apnews.com/article/jeanine-anez-bolivia-prison-ca6625b53c6ebdab7c44f8809f73035d |access-date=6 November 2025 |work=AP NEWS |date=6 November 2025}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Forseti Bólivíu<br>{{small|(starfandi)}}| frá = [[12. nóvember]] [[2019]]| til = [[8. nóvember]] [[2020]]| fyrir = [[Evo Morales]] | eftir = [[Luis Arce]]| }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Áñez, Jeanine}} {{f|1967}} [[Flokkur:Forsetar Bólivíu]] cpj9w30cjnk3dh7suu5rq6lgy1f6rb7 1967288 1967287 2026-06-11T13:12:19Z TKSnaevarr 53243 /* Æviágrip */ 1967288 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Jeanine Áñez | búseta = | mynd =President Jeanine Áñez.jpg | myndatexti1 = Jeanine Áñez árið 2019. | titill= Forseti Bólivíu | stjórnartíð_start = [[12. nóvember]] [[2019]] | stjórnartíð_end = [[8. nóvember]] [[2020]] | vara_forseti = ''Enginn'' | forveri = [[Evo Morales]] | eftirmaður = [[Luis Arce]] | fæðingarnafn = Jeanine Áñez Chávez | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1967|8|13}} | fæðingarstaður = [[Trinidad (Bólivía)|Trinidad]], [[Beni]], [[Bólivía|Bólivíu]] | stjórnmálaflokkur = Movimiento Demócrata Social | starf = Stjórnmálamaður | trú = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Rómversk-kaþólsk]] | maki = Héctor Hernando Hincapié Carvajal |undirskrift = Jeanine Áñez signature.svg }} '''Jeanine Áñez Chávez''' (f. 13. ágúst 1967) er [[Bólivía|bólivísk]] stjórnmálakona sem gegndi embætti forseta Bólivíu frá 12. nóvember 2019 til 8. nóvember 2020. Hún tók við embætti forseta eftir að forveri hennar, [[Evo Morales]], sagði af sér vegna þrýstings frá alþýðu og her landsins í tengslum við grun um kosningamisferli. Hún fór fyrir starfsstjórn fram að forsetakosningum sem haldnar voru í október 2020. ==Æviágrip== Áñez er menntuð í lögfræði og lögvísindum. Hún hlaut lögmannsréttindi árið 1991.<ref name=":2">{{cite web |url=https://www.cronista.com/internacionales/Bolivia-quien-es-Jeanine-Anez-Chavez-la-mujer-que-puede-quedar-al-mando-de-la-transicion-20191110-0019.html |title=Bolivia: quién es Jeanine Añez Chávez, la mujer que puede quedar al mando de la transición |date=11 November 2019 |website=El Cronista | url-status=live |access-date=16. mars 2020}}</ref> Árið 2010 var hún kjörin á öldungadeild bólivíska þingsins fyrir bandalag hægrimanna og íhaldsmanna í stjórnarandstöðu gegn sósíalíska forsetanum [[Evo Morales]]. Árið 2019 var hún orðin annar varaforseti öldungadeildarinnar.<ref name=":0">{{cite web |url=https://web.senado.gob.bo/senadoras-es/jeanine-%C3%A1%C3%B1ez-ch%C3%A1vez |title=Jeanine Áñez Chávez |date=16 October 2015 |website=Cámara de Senadores |language=es |access-date=16. mars 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20191111145518/https://web.senado.gob.bo/senadoras-es/jeanine-%C3%A1%C3%B1ez-ch%C3%A1vez |archive-date=11. nóvember 2019 |url-status=dead }}</ref> Morales sagði af sér þann 10. nóvember 2020 eftir að bólivíski herinn þrýsti á hann að láta af embætti vegna gruns um kosningamisferli í forsetakosningum mánuðinn áður.<ref>{{Vefheimild|titill=Forseti Bólivíu segir af sér|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/11/10/forseti_boliviu_segir_af_ser/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=10. nóvember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=16. mars}}</ref> Bólivíska þingið var kallað saman til að taka á stöðunni en þar sem þingmenn [[Sósíalistahreyfingin|Sósíalistahreyfingarinnar]], flokks Morales, sniðgengu þingfundinn til að sýna forsetanum stuðning var Áñez kjörin forseti öldungadeildarinnar á honum. Varaforseti landsins, [[Álvaro García]], hafði einnig sagt af sér og því var Áñez sem forseti öldungadeildarinnar næst í tignarröðinni að forsetaembættinu. Áñez lýsti sjálfa sig forseta Bólivíu til bráðabirgða þann 12. nóvember og stjórnlagadómstóll landsins féllst á skipan hennar í embættið.<ref>{{Vefheimild|titill=Jeanine Anez lýsti sig forseta Bólivíu|url=https://www.ruv.is/frett/jeanine-anez-lysti-sig-forseta-boliviu|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=13. nóvember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=16. mars|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Lýsti því yfir að hún væri tímabundinn forseti Bólivíu|url=https://www.frettabladid.is/frettir/lysti-thvi-yfir-ad-hun-vaeri-timabundinn-forseti-boliviu/|útgefandi=''Fréttablaðið''|ár=2019|mánuður=13. nóvember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=16. mars|höfundur=Fanndís Birna Logadóttir}}</ref> Ætlun Áñez var að gegna forsetaembættinu til bráðabirgða þar til forsetakosningarnar yrðu endurteknar. Í fyrstu útilokaði Áñez að hún yrði sjálf í framboði til forseta í kosningunum<ref>{{Vefheimild|url=https://rpp.pe/mundo/latinoamerica/bolivia-jeanine-anez-no-postulara-a-la-presidencia-segun-el-gobierno-interino-noticia-1233337|titill=Jeanine Áñez no postulará a la Presidencia de Bolivia, según el Gobierno interino.|útgefandi=Radio Programas del Perú|tungumál=spænska|ár=2019|mánuður=5. desember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=16. mars}}</ref> en þann 21. janúar 2020 gekk hún á bak orða sinna og tilkynnti framboð sitt til forseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.atb.com.bo/política/jeanine-áñez-confirma-candidatura-presidencial-para-las-elecciones-generales|titill=Jeanine Áñez confirma candidatura presidencial para las elecciones generales|mánuður=24. janúar|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=16. mars|útgefandi=ATBDigital|tungumál=spænska}}</ref> Kosningarnar áttu upphaflega að fara fram þann 3. maí 2020 en þeim var frestað til 19. október vegna [[Kórónaveirufaraldur 2019-2020|kórónaveirufaraldursins]].<ref>{{Vefheimild|titill=Fresta forsetakosningum og skipa þjóðinni að fara í sóttkví|url=https://www.visir.is/g/202023925d|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=21. mars|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=12. maí|höfundur=Andri Eysteinsson}}</ref> Áñez dró forsetaframboð sitt til baka þann 18. september, að eigin sögn til að kljúfa ekki atkvæðahóp hægrimanna í kosningunum.<ref>{{Vefheimild|titill=Bolivia's interim leader Jeanine Áñez quits presidential race|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-54200843|útgefandi=''BBC News''|ár=2020|mánuður=18. september|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=19. september|tungumál=enska}}</ref> Þrátt fyrir það vann [[Luis Arce]], frambjóðandi Sósíalistahreyfingarinnar, öruggan sigur á kjördag.<ref>{{Vefheimild|titill=Frambjóðandi Sósíalista kosinn forseti Bólivíu|url=https://www.ruv.is/frett/2020/10/19/frambjodandi-sosialista-kosinn-forseti-boliviu|útgefandi=RÚV|ár=2020|mánuður=19. október|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=21. október|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Áñez viðurkenndi sigur Arce á [[X (samfélagsmiðill)|Twitter]]-síðu sinni stuttu síðar og hvatti hann til að stýra landinu með Bólivíu og lýðræði í huga.<ref>{{Cite tweet|title=Aún no tenemos cómputo oficial, pero por los datos con los que contamos, el Sr. Arce y el Sr. Choquehuanca han ganado la elección. Felicito a los ganadores y les pido gobernar pensando en Bolivia y en la democracia.|number=1318048552191483904|user=jeanineanez|date=2020-10-19|language=es}}</ref> Í mars 2021 gáfu bólivískir saksóknarar út handtökuskipan á hendur Áñez og sökuðu hana um að hafa tekið þátt í valdaráni gegn stjórn Morales.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212084369d/handtokuskipun-gefin-ut-a-hendur-fyrrverandi-forseta|titill=Handtökuskipun gefin út á hendur fyrrverandi forseta|mánuður=13. mars|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=13. mars|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Þann 11. júní næsta ár var Áñez dæmd í tíu ára fangelsi fyrir meint valdarán sitt gegn Morales.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2022/06/11/daemd-i-10-ara-fangelsi-fyrir-meint-valdaran|titill=Dæmd í 10 ára fangelsi fyrir meint valdarán|mánuður=11. júní|ár=2022|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=11. júní|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Þann 5. nóvember 2025 sneri hæstiréttur Bólivíu dómnum gegn Áñez við og skipaði lausn hennar úr fangelsi með þeirri röksemd að stofna hefði átt sérstakan dómstól til að fara með mál hennar.<ref>{{cite news |title=Bolivia Supreme Court orders release of jailed ex-president Jeanine Anez |url=https://www.france24.com/en/live-news/20251105-bolivia-supreme-court-orders-release-of-jailed-ex-president-jeanine-anez |access-date=6 November 2025 |work=France 24 |agency=AFP |date=5 November 2025}}</ref> Áñez var sleppt úr fangelsi daginn eftir.<ref>{{cite news |title=Bolivia's former interim president Jeanine Áñez freed from prison after Supreme Court ruling |url=https://apnews.com/article/jeanine-anez-bolivia-prison-ca6625b53c6ebdab7c44f8809f73035d |access-date=6 November 2025 |work=AP NEWS |date=6 November 2025}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Forseti Bólivíu<br>{{small|(starfandi)}}| frá = [[12. nóvember]] [[2019]]| til = [[8. nóvember]] [[2020]]| fyrir = [[Evo Morales]] | eftir = [[Luis Arce]]| }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Áñez, Jeanine}} {{f|1967}} [[Flokkur:Forsetar Bólivíu]] 74tm1jk8vgbrbrggdt11gh1ov929y36 828 167696 1967329 1966677 2026-06-12T09:55:16Z MyraMidnight 41218 dæmasíða > prufudæmi (útfrá testcases, og tilvísun að fólk ætti að nota prufudæmi sniðið á undirsíðunni). og breyti texta í tilvísunum á undirsíðuna til að vera í samræmi 1967329 Scribunto text/plain ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- -- Configuration for Module:Documentation -- -- Here you can set the values of the parameters and messages used in Module:Documentation to -- localise it to your wiki and your language. Unless specified otherwise, values given here -- should be string values. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- local cfg = {} -- Do not edit this line. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Protection template configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['protection-reason-edit'] -- The protection reason for edit-protected templates to pass to -- [[Module:Protection banner]]. cfg['protection-reason-edit'] = 'template' --[[ ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Sandbox notice configuration -- -- On sandbox pages the module can display a template notifying users that the current page is a -- sandbox, and the location of test cases pages, etc. The module decides whether the page is a -- sandbox or not based on the value of cfg['sandbox-subpage']. The following settings configure the -- messages that the notices contains. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- --]] -- cfg['sandbox-notice-image'] -- The image displayed in the sandbox notice. cfg['sandbox-notice-image'] = '[[Mynd:Sandbox.svg|50px|alt=|link=]]' --[[ -- cfg['sandbox-notice-pagetype-template'] -- cfg['sandbox-notice-pagetype-module'] -- cfg['sandbox-notice-pagetype-other'] -- The page type of the sandbox page. The message that is displayed depends on the current subject -- namespace. This message is used in either cfg['sandbox-notice-blurb'] or -- cfg['sandbox-notice-diff-blurb']. --]] cfg['sandbox-notice-pagetype-template'] = 'Sandkassi sniðs' cfg['sandbox-notice-pagetype-module'] = 'Sandkassi skriftu' cfg['sandbox-notice-pagetype-other'] = 'sandkassinn' --[[ -- cfg['sandbox-notice-blurb'] -- cfg['sandbox-notice-diff-blurb'] -- cfg['sandbox-notice-diff-display'] -- Either cfg['sandbox-notice-blurb'] or cfg['sandbox-notice-diff-blurb'] is the opening sentence -- of the sandbox notice. The latter has a diff link, but the former does not. $1 is the page -- type, which is either cfg['sandbox-notice-pagetype-template'], -- cfg['sandbox-notice-pagetype-module'] or cfg['sandbox-notice-pagetype-other'] depending what -- namespace we are in. $2 is a link to the main template page, and $3 is a diff link between -- the sandbox and the main template. The display value of the diff link is set by -- cfg['sandbox-notice-compare-link-display']. --]] cfg['sandbox-notice-blurb'] = 'Þetta er $1 fyrir $2.' cfg['sandbox-notice-diff-blurb'] = 'Þetta er $1 fyrir $2 ($3).' cfg['sandbox-notice-compare-link-display'] = 'samanburður' --[[ -- cfg['sandbox-notice-testcases-blurb'] -- cfg['sandbox-notice-testcases-link-display'] -- cfg['sandbox-notice-testcases-run-blurb'] -- cfg['sandbox-notice-testcases-run-link-display'] -- cfg['sandbox-notice-testcases-blurb'] is a sentence notifying the user that there is a test cases page -- corresponding to this sandbox that they can edit. $1 is a link to the test cases page. -- cfg['sandbox-notice-testcases-link-display'] is the display value for that link. -- cfg['sandbox-notice-testcases-run-blurb'] is a sentence notifying the user that there is a test cases page -- corresponding to this sandbox that they can edit, along with a link to run it. $1 is a link to the test -- cases page, and $2 is a link to the page to run it. -- cfg['sandbox-notice-testcases-run-link-display'] is the display value for the link to run the test -- cases. --]] cfg['sandbox-notice-testcases-blurb'] = 'Sjá einnig fylgisíðuna á $1.' cfg['sandbox-notice-testcases-link-display'] = 'prufudæmi' cfg['sandbox-notice-testcases-run-blurb'] = 'Sjá einnig fylgisíðuna á $1 ($2).' cfg['sandbox-notice-testcases-run-link-display'] = 'keyra' -- cfg['sandbox-category'] -- A category to add to all template sandboxes. cfg['sandbox-category'] = 'Sniða sandkassar' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Start box configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['documentation-icon-wikitext'] -- The wikitext for the icon shown at the top of the template. cfg['documentation-icon-wikitext'] = '[[Mynd:Test Template Info-Icon - Version (2).svg|50px|link=|alt=]]' -- cfg['template-namespace-heading'] -- The heading shown in the template namespace. cfg['template-namespace-heading'] = 'Upplýsingaskjölun sniðs' -- cfg['module-namespace-heading'] -- The heading shown in the module namespace. cfg['module-namespace-heading'] = 'Upplýsingaskjölun skriftu' -- cfg['file-namespace-heading'] -- The heading shown in the file namespace. cfg['file-namespace-heading'] = 'Upplýsingaskjölun' -- cfg['other-namespaces-heading'] -- The heading shown in other namespaces. cfg['other-namespaces-heading'] = 'Upplýsingaskjölun' -- cfg['view-link-display'] -- The text to display for "view" links. cfg['view-link-display'] = 'skoða' -- cfg['edit-link-display'] -- The text to display for "edit" links. cfg['edit-link-display'] = 'breyta' -- cfg['history-link-display'] -- The text to display for "history" links. cfg['history-link-display'] = 'saga' -- cfg['purge-link-display'] -- The text to display for "purge" links. cfg['purge-link-display'] = 'hreinsa' -- cfg['create-link-display'] -- The text to display for "create" links. cfg['create-link-display'] = 'skapa' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Link box (end box) configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['transcluded-from-blurb'] -- Notice displayed when the docs are transcluded from another page. $1 is a wikilink to that page. cfg['transcluded-from-blurb'] = 'Upplýsingarnar fyrir ofan er ítengd frá $1.' --[[ -- cfg['create-module-doc-blurb'] -- Notice displayed in the module namespace when the documentation subpage does not exist. -- $1 is a link to create the documentation page with the preload cfg['module-preload'] and the -- display cfg['create-link-display']. --]] cfg['create-module-doc-blurb'] = 'Þú gætir viljað $1 upplýsingaskjölunarsíðu fyrir þessa Skribunto skriftu.' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Experiment blurb configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- --[[ -- cfg['experiment-blurb-template'] -- cfg['experiment-blurb-module'] -- The experiment blurb is the text inviting editors to experiment in sandbox and test cases pages. -- It is only shown in the template and module namespaces. With the default English settings, it -- might look like this: -- -- Editors can experiment in this template's sandbox (edit | diff) and testcases (edit) pages. -- -- In this example, "sandbox", "edit", "diff", "testcases", and "edit" would all be links. -- -- There are two versions, cfg['experiment-blurb-template'] and cfg['experiment-blurb-module'], depending -- on what namespace we are in. -- -- Parameters: -- -- $1 is a link to the sandbox page. If the sandbox exists, it is in the following format: -- -- cfg['sandbox-link-display'] (cfg['sandbox-edit-link-display'] | cfg['compare-link-display']) -- -- If the sandbox doesn't exist, it is in the format: -- -- cfg['sandbox-link-display'] (cfg['sandbox-create-link-display'] | cfg['mirror-link-display']) -- -- The link for cfg['sandbox-create-link-display'] link preloads the page with cfg['template-sandbox-preload'] -- or cfg['module-sandbox-preload'], depending on the current namespace. The link for cfg['mirror-link-display'] -- loads a default edit summary of cfg['mirror-edit-summary']. -- -- $2 is a link to the test cases page. If the test cases page exists, it is in the following format: -- -- cfg['testcases-link-display'] (cfg['testcases-edit-link-display'] | cfg['testcases-run-link-display']) -- -- If the test cases page doesn't exist, it is in the format: -- -- cfg['testcases-link-display'] (cfg['testcases-create-link-display']) -- -- If the test cases page doesn't exist, the link for cfg['testcases-create-link-display'] preloads the -- page with cfg['template-testcases-preload'] or cfg['module-testcases-preload'], depending on the current -- namespace. --]] cfg['experiment-blurb-template'] = "Notendur geta prófað sig áfram í $1 og $2 sniðsins." cfg['experiment-blurb-module'] = "Notendur geta prófað sig áfram í $1 og $2 skriftunnar." ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Sandbox link configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['sandbox-subpage'] -- The name of the template subpage typically used for sandboxes. cfg['sandbox-subpage'] = 'sandkassi' -- cfg['template-sandbox-preload'] -- Preload file for template sandbox pages. cfg['template-sandbox-preload'] = 'Snið:Documentation/preload-sandbox' -- cfg['module-sandbox-preload'] -- Preload file for Lua module sandbox pages. cfg['module-sandbox-preload'] = 'Snið:Documentation/preload-module-sandbox' -- cfg['sandbox-link-display'] -- The text to display for "sandbox" links. cfg['sandbox-link-display'] = 'sandkassa' -- cfg['sandbox-edit-link-display'] -- The text to display for sandbox "edit" links. cfg['sandbox-edit-link-display'] = 'breyta' -- cfg['sandbox-create-link-display'] -- The text to display for sandbox "create" links. cfg['sandbox-create-link-display'] = 'skapa' -- cfg['compare-link-display'] -- The text to display for "compare" links. cfg['compare-link-display'] = 'samanburður' -- cfg['mirror-edit-summary'] -- The default edit summary to use when a user clicks the "mirror" link. $1 is a wikilink to the -- template page. cfg['mirror-edit-summary'] = 'Bý til sandkassa útgáfu af $1' -- cfg['mirror-link-display'] -- The text to display for "mirror" links. cfg['mirror-link-display'] = 'spegla' -- cfg['mirror-link-preload'] -- The page to preload when a user clicks the "mirror" link. cfg['mirror-link-preload'] = 'Snið:Documentation/spegill' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Test cases link configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['testcases-subpage'] -- The name of the template subpage typically used for test cases. cfg['testcases-subpage'] = 'prufudæmi' -- cfg['template-testcases-preload'] -- Preload file for template test cases pages. cfg['template-testcases-preload'] = 'Snið:Documentation/preload-testcases' -- cfg['module-testcases-preload'] -- Preload file for Lua module test cases pages. cfg['module-testcases-preload'] = 'Snið:Documentation/preload-module-testcases' -- cfg['testcases-link-display'] -- The text to display for "testcases" links. cfg['testcases-link-display'] = 'prufudæmi' -- cfg['testcases-edit-link-display'] -- The text to display for test cases "edit" links. cfg['testcases-edit-link-display'] = 'breyta' -- cfg['testcases-run-link-display'] -- The text to display for test cases "run" links. cfg['testcases-run-link-display'] = 'keyra' -- cfg['testcases-create-link-display'] -- The text to display for test cases "create" links. cfg['testcases-create-link-display'] = 'skapa' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Add categories blurb configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- --[[ -- cfg['add-categories-blurb'] -- Text to direct users to add categories to the /doc subpage. Not used if the "content" or -- "docname fed" arguments are set, as then it is not clear where to add the categories. $1 is a -- link to the /doc subpage with a display value of cfg['doc-link-display']. --]] cfg['add-categories-blurb'] = 'Bættu við flokkum á $1 undirsíðunni.' -- cfg['doc-link-display'] -- The text to display when linking to the /doc subpage. cfg['doc-link-display'] = '/doc' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Subpages link configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- --[[ -- cfg['subpages-blurb'] -- The "Subpages of this template" blurb. $1 is a link to the main template's subpages with a -- display value of cfg['subpages-link-display']. In the English version this blurb is simply -- the link followed by a period, and the link display provides the actual text. --]] cfg['subpages-blurb'] = '$1.' --[[ -- cfg['subpages-link-display'] -- The text to display for the "subpages of this page" link. $1 is cfg['template-pagetype'], -- cfg['module-pagetype'] or cfg['default-pagetype'], depending on whether the current page is in -- the template namespace, the module namespace, or another namespace. --]] cfg['subpages-link-display'] = 'Undirssíður $1' -- cfg['template-pagetype'] -- The pagetype to display for template pages. cfg['template-pagetype'] = 'sniðsins' -- cfg['module-pagetype'] -- The pagetype to display for Lua module pages. cfg['module-pagetype'] = 'skriftunnar' -- cfg['default-pagetype'] -- The pagetype to display for pages other than templates or Lua modules. cfg['default-pagetype'] = 'síðunnar' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Doc link configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['doc-subpage'] -- The name of the subpage typically used for documentation pages. cfg['doc-subpage'] = 'doc' -- cfg['docpage-preload'] -- Preload file for template documentation pages in all namespaces. cfg['docpage-preload'] = 'Snið:Documentation/preload' -- cfg['module-preload'] -- Preload file for Lua module documentation pages. cfg['module-preload'] = 'Snið:Documentation/preload-module-doc' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- HTML and CSS configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['templatestyles'] -- The name of the TemplateStyles page where CSS is kept. -- Sandbox CSS will be at Module:Documentation/sandbox/styles.css when needed. cfg['templatestyles'] = 'Module:Documentation/styles.css' -- cfg['container'] -- Class which can be used to set flex or grid CSS on the -- two child divs documentation and documentation-metadata cfg['container'] = 'documentation-container' -- cfg['main-div-classes'] -- Classes added to the main HTML "div" tag. cfg['main-div-classes'] = 'documentation' -- cfg['main-div-heading-class'] -- Class for the main heading for templates and modules and assoc. talk spaces cfg['main-div-heading-class'] = 'documentation-heading' -- cfg['start-box-class'] -- Class for the start box cfg['start-box-class'] = 'documentation-startbox' -- cfg['start-box-link-classes'] -- Classes used for the [view][edit][history] or [create] links in the start box. -- mw-editsection-like is per [[Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 117]] cfg['start-box-link-classes'] = 'mw-editsection-like plainlinks' -- cfg['end-box-class'] -- Class for the end box. cfg['end-box-class'] = 'documentation-metadata' -- cfg['end-box-plainlinks'] -- Plainlinks cfg['end-box-plainlinks'] = 'plainlinks' -- cfg['toolbar-class'] -- Class added for toolbar links. cfg['toolbar-class'] = 'documentation-toolbar' -- cfg['clear'] -- Just used to clear things. cfg['clear'] = 'documentation-clear' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Tracking category configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['display-strange-usage-category'] -- Set to true to enable output of cfg['strange-usage-category'] if the module is used on a /doc subpage -- or a /testcases subpage. This should be a boolean value (either true or false). cfg['display-strange-usage-category'] = true -- cfg['strange-usage-category'] -- Category to output if cfg['display-strange-usage-category'] is set to true and the module is used on a -- /doc subpage or a /testcases subpage. cfg['strange-usage-category'] = 'Wikipedia síður sem nota ((documentation)) furðulega' --[[ ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- End configuration -- -- Don't edit anything below this line. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- --]] return cfg ny2sncdm5nybt0euhncbnz52kdyf5rg 828 170829 1967331 1966881 2026-06-12T09:58:55Z MyraMidnight 41218 uppfærsla: dæmasíða > prufudæmi 1967331 Scribunto text/plain local p = {} -- _fetch looks at the "demo" argument. local _fetch = require('Module:Transclusion_count').fetch local yesno = require('Module:Yesno') function p.num(frame, count) if count == nil then if yesno(frame.args['fetch']) == false then if (frame.args[1] or '') ~= '' then count = tonumber(frame.args[1]) end else count = _fetch(frame) end end -- Build output string local return_value = "" if count == nil then if frame.args[1] == "risk" then return_value = "mjög mörgum" else return_value = "mörgum" end else -- Use 2 significant figures for smaller numbers and 3 for larger ones local sigfig = 2 if count >= 100000 then sigfig = 3 end -- Prepare to round to appropriate number of sigfigs local f = math.floor(math.log10(count)) - sigfig + 1 -- Round and insert "approximately" or "+" when appropriate if (frame.args[2] == "yes") or (mw.ustring.sub(frame.args[1],-1) == "+") then -- Round down return_value = string.format("%s+", mw.getContentLanguage():formatNum(math.floor( (count / 10^(f)) ) * (10^(f))) ) else -- Round to nearest return_value = string.format("um það bil&#x20;%s", mw.getContentLanguage():formatNum(math.floor( (count / 10^(f)) + 0.5) * (10^(f))) ) end -- Insert percentage of pages if that is likely to be >= 1% and when |no-percent= not set to yes if count and count > 250000 and not yesno (frame:getParent().args['no-percent']) then local percent = math.floor( ( (count/frame:callParserFunction('NUMBEROFPAGES', 'R') ) * 100) + 0.5) if percent >= 1 then return_value = string.format("%s&#x20;síðum, eða gróflega %s%% af öllum", return_value, percent) end end end return return_value end -- Actions if there is a large (greater than or equal to 100,000) transclusion count function p.risk(frame) local return_value = "" if frame.args[1] == "risk" then return_value = "risk" else local count = _fetch(frame) if count and count >= 100000 then return_value = "risk" end end return return_value end function p.text(frame, count) -- Only show the information about how this template gets updated if someone -- is actually editing the page and maybe trying to update the count. local bot_text = (frame:preprocess("{{REVISIONID}}") == "") and "\n\n----\n'''Skilaboð í forskoðun''': Transclusion count updated automatically ([[Template:High-use/doc#Technical details|see documentation]])." or '' if count == nil then if yesno(frame.args['fetch']) == false then if (frame.args[1] or '') ~= '' then count = tonumber(frame.args[1]) end else count = _fetch(frame) end end local title = mw.title.getCurrentTitle() if title.subpageText == "doc" or title.subpageText == "sandbox" then title = title.basePageTitle end local systemMessages = frame.args['system'] if frame.args['system'] == '' then systemMessages = nil end -- This retrieves the project URL automatically to simplify localiation. local templateCount = ('á [https://linkcount.toolforge.org/index.php?project=%s&page=%s %s síðum]'):format( mw.title.getCurrentTitle():fullUrl():gsub('//(.-)/.*', '%1'), mw.uri.encode(title.fullText), p.num(frame, count)) local used_on_text = "'''Þetta " .. (mw.title.getCurrentTitle().namespace == 828 and "Lua module" or "snið") .. ' er notað '; if systemMessages then used_on_text = used_on_text .. systemMessages .. ((count and count > 2000) and ("''', og " .. templateCount) or ("'''")) else used_on_text = used_on_text .. templateCount .. "'''" end local sandbox_text = ("undirsíðunum [[%s/sandkassi|/sandkassi]] eða [[%s/prufudæmi|/prufudæmi]], eða á þinni eigin [[%s]]. "):format( title.fullText, title.fullText, mw.title.getCurrentTitle().namespace == 828 and "Module:Sandbox|module sandbox" or "Wikipedia:Notendur#Notendasíður|notanda undirsíðu" ) local infoArg = frame.args["info"] ~= "" and frame.args["info"] if (systemMessages or frame.args[1] == "risk" or (count and count >= 100000) ) then local info = systemMessages and '.<br/>Að breyta því getur valdið strax breytingum á Wikipedia viðmótinu.' or '.' if infoArg then info = info .. "<br />" .. infoArg end sandbox_text = info .. '<br /> Til að forðast miklar truflanir' .. (count and count >= 100000 and ' og álag á þjóni' or '') .. ', og breytingar ættu að vera prufaðar á ' .. sandbox_text .. 'Prófaðar breytingar er hægt að bæta við þessa síðu í stakri breytingu. ' else sandbox_text = (infoArg and ('.<br />' .. infoArg .. ' B') or ' og b') .. 'reytingar geta valdið truflunum. Prufið breytingar á ' .. sandbox_text end local discussion_text = systemMessages and 'Vinsamlegast ræðið breytingar ' or 'Hægt er að ræða breytingar ' if frame.args["2"] and frame.args["2"] ~= "" and frame.args["2"] ~= "yes" then discussion_text = string.format("%sat [[%s]]", discussion_text, frame.args["2"]) else discussion_text = string.format("%sá [[%s|spjallsíðunni]]", discussion_text, title.talkPageTitle.fullText ) end return used_on_text .. sandbox_text .. discussion_text .. " áður en þær eru útfærðar." .. bot_text end function p.main(frame) local count = nil if yesno(frame.args['fetch']) == false then if (frame.args[1] or '') ~= '' then count = tonumber(frame.args[1]) end else count = _fetch(frame) end local image = "[[Mynd:Ambox warning yellow.svg|40px|alt=Warning|link=]]" local type_param = "style" local epilogue = '' if frame.args['system'] and frame.args['system'] ~= '' then image = "[[Mynd:Ambox important.svg|40px|alt=Warning|link=]]" type_param = "content" local nocat = frame:getParent().args['nocat'] or frame.args['nocat'] local categorise = (nocat == '' or not yesno(nocat)) if categorise then epilogue = frame:preprocess('{{Sandbox other||{{#switch:{{#invoke:Effective protection level|{{#switch:{{NAMESPACE}}|File=upload|#default=edit}}|{{FULLPAGENAME}}}}|sysop|templateeditor|interfaceadmin=|#default=[[Flokkur:Síður notaðar í kerfisskilaboðum sem þarf að vernda]]}}}}') end elseif (frame.args[1] == "risk" or (count and count >= 100000)) then image = "[[Mynd:Ambox warning orange.svg|40px|alt=Warning|link=]]" type_param = "content" end if frame.args["form"] == "editnotice" then return frame:expandTemplate{ title = 'editnotice', args = { ["image"] = image, ["text"] = p.text(frame, count), ["expiry"] = (frame.args["expiry"] or "") } } .. epilogue else return require('Module:Message box').main('ombox', { type = type_param, image = image, text = p.text(frame, count), expiry = (frame.args["expiry"] or "") }) .. epilogue end end return p nlb3dyfeb9xy5woq5fbc45vgkrlkdui 0 171097 1967313 1964637 2026-06-12T00:42:00Z Friðþjófur 104929 /* Riðill A */ 1967313 wikitext text/x-wiki [[File:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[File:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[File:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026''' eða '''HM 2026''' verður haldið í [[Mexíkó|Mexíkó]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Kanada]] í júní og júlí 2026. Þetta verður [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|heimsmeistarakeppni]] númer 23 og sú fyrsta sem haldin verður sameiginlega af fleiri en tveimur löndum. Þátttökuliðum á mótinu verður fjölgað í 48 sem er umtalsverð aukning. ==Val á gestgjöfum== [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandið]] hefur í gegnum tíðina breytt fram og til baka reglum um með hvaða hætti tryggja skyldi að HM dreifðist milli heimsálfa. Snemma árs 2017 var staðfest að þar sem [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|HM 2018]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|2022]] hefðu farið fram í [[Rússland|Rússlandi]] og [[Katar]] kæmu boð frá [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]] ekki til álita fyrir keppnina 2026. Að lokum fór svo að einungis tvö boð bárust. Annað frá Norður-Ameríkulöndunum þremur en hitt frá [[Marokkó]] í [[Afríka|Afríku]]. Kosið var á allsherjarþingi FIFA þann 13. júní 2018. Norður-ameríska tilboðið hlaut 134 atkvæði en Marokkó 65. Þrjú lönd sátu hjá en [[Íran|Íranir]] kusu gegn báðum valkostum. [[Ísland|Íslendingar]] fylgdu öðrum [[Norðurlönd|Norðurlandaþjóðum]] í stuðningi við þriggja ríkja framboðið. ==Staðfest lið== {{col-begin}} {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] * [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] * [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] * [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] * [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] * [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] * [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] * [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] * [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] * [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] * [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] * [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] * [[Mynd:Flag_of_Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] * [[Mynd:Flag_of_Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi Arabía]] * [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] * [[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] * [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] * [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] * [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] * [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] * [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] * [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] * [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] * [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] * [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] * [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] * [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] * [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] * [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] * [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] * [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] * [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]] * [[Mynd:Flag_of Curacao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] * [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] * [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] * [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] * [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] * [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] * [[Mynd:Flag_of Cabo Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] * [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] * [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] * [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] * [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] {{col-end}} == Keppnin == === Riðlakeppnin === Keppt verður í tólf riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fara í 32-liða úrslit sem og átta stigahæstu liðin í þriðja sæti. ==== Riðill A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]]||[[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]]||1||1||0||0||2||0||+2||''3'' |- |2||[[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]]|| [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]]||[[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]]||[[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]]||1||0||0||1||0||2||-2||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= 2 : 0 |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] 9, [[Raúl Jiménez|Jiménez]] 67 |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= 80.824 |dómari= Wilton Sampaio, [[Brasilía|Brasilíu]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= Amin Mohamed Omar, [[Egyptaland|Egyptalandi]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BBVA leikvangurinn, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]]||[[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]]||[[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]]||[[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]]||[[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill C ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]]||[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]]||[[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]]||[[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]]||[[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]]||[[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]]||[[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]]||[[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]]||[[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill E ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]]||[[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]]||[[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]]||[[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]]||[[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]]||[[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]]||[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]]||[[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]]||[[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill G ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]]||[[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]]||[[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]]||[[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]]||[[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFile leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]]||[[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]]||[[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]]||[[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]]||[[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill I ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of France.svg|20px]]||[[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]]||[[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]]||[[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]]||[[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]]||[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]]||[[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]]||[[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]]||[[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]]||[[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]]||[[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]]||[[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]]||[[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of England.svg|20px]]||[[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]]||[[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]]||[[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]]||[[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gilletta leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía]] |áhorfendur= |dómari= |}} [[Flokkur:Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] [[Flokkur:2026]] gomgxnnk3khn55or7ckb3szfyyyka8a 1967321 1967313 2026-06-12T09:18:56Z Friðþjófur 104929 /* Riðill A */ 1967321 wikitext text/x-wiki [[File:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[File:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[File:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026''' eða '''HM 2026''' verður haldið í [[Mexíkó|Mexíkó]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Kanada]] í júní og júlí 2026. Þetta verður [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|heimsmeistarakeppni]] númer 23 og sú fyrsta sem haldin verður sameiginlega af fleiri en tveimur löndum. Þátttökuliðum á mótinu verður fjölgað í 48 sem er umtalsverð aukning. ==Val á gestgjöfum== [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandið]] hefur í gegnum tíðina breytt fram og til baka reglum um með hvaða hætti tryggja skyldi að HM dreifðist milli heimsálfa. Snemma árs 2017 var staðfest að þar sem [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|HM 2018]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|2022]] hefðu farið fram í [[Rússland|Rússlandi]] og [[Katar]] kæmu boð frá [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]] ekki til álita fyrir keppnina 2026. Að lokum fór svo að einungis tvö boð bárust. Annað frá Norður-Ameríkulöndunum þremur en hitt frá [[Marokkó]] í [[Afríka|Afríku]]. Kosið var á allsherjarþingi FIFA þann 13. júní 2018. Norður-ameríska tilboðið hlaut 134 atkvæði en Marokkó 65. Þrjú lönd sátu hjá en [[Íran|Íranir]] kusu gegn báðum valkostum. [[Ísland|Íslendingar]] fylgdu öðrum [[Norðurlönd|Norðurlandaþjóðum]] í stuðningi við þriggja ríkja framboðið. ==Staðfest lið== {{col-begin}} {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] * [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] * [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] * [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] * [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] * [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] * [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] * [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] * [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] * [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] * [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] * [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] * [[Mynd:Flag_of_Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] * [[Mynd:Flag_of_Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi Arabía]] * [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] * [[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] * [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] * [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] * [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] * [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] * [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] * [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] * [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] * [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] * [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] * [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] * [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] * [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] * [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] * [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] * [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] * [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]] * [[Mynd:Flag_of Curacao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] * [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] * [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] * [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] * [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] * [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] * [[Mynd:Flag_of Cabo Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] * [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] * [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] * [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] * [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] {{col-end}} == Keppnin == === Riðlakeppnin === Keppt verður í tólf riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fara í 32-liða úrslit sem og átta stigahæstu liðin í þriðja sæti. ==== Riðill A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]]||[[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]]||1||1||0||0||2||0||+2||''3'' |- |2||[[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]]||[[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]]||1||1||0||0||2||1||+1||''3'' |- |3||[[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]]|| [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]]||1||0||0||1||1||2||-1||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]]||[[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]]||1||0||0||1||0||2||-2||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= 2 : 0 |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] 9, [[Raúl Jiménez|Jiménez]] 67 |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= 80.824 |dómari= Wilton Sampaio, [[Brasilía|Brasilíu]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |úrslit= 2 : 1 |lið2= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |skýrsla= |mörk1= [[Hwang In-beom]] 67, [[Oh Hyeon-gyu]] 80 |mörk2= [[Ladislav Krejčí|Krejčí]] 59 |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= 44.985 |dómari= Amin Mohamed Omar, [[Egyptaland|Egyptalandi]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BBVA leikvangurinn, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]]||[[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]]||[[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]]||[[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]]||[[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill C ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]]||[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]]||[[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]]||[[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]]||[[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]]||[[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]]||[[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]]||[[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]]||[[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill E ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]]||[[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]]||[[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]]||[[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]]||[[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]]||[[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]]||[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]]||[[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]]||[[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill G ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]]||[[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]]||[[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]]||[[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]]||[[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFile leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]]||[[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]]||[[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]]||[[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]]||[[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill I ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of France.svg|20px]]||[[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]]||[[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]]||[[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]]||[[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]]||[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]]||[[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]]||[[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]]||[[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]]||[[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]]||[[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]]||[[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]]||[[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of England.svg|20px]]||[[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]]||[[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]]||[[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]]||[[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gilletta leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía]] |áhorfendur= |dómari= |}} [[Flokkur:Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] [[Flokkur:2026]] 7vn811ki782l1dqnu34iwmrixom8nej 1967332 1967321 2026-06-12T09:58:59Z Friðþjófur 104929 /* Keppnin */ 1967332 wikitext text/x-wiki [[File:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[File:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[File:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026''' eða '''HM 2026''' verður haldið í [[Mexíkó|Mexíkó]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Kanada]] í júní og júlí 2026. Þetta verður [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|heimsmeistarakeppni]] númer 23 og sú fyrsta sem haldin verður sameiginlega af fleiri en tveimur löndum. Þátttökuliðum á mótinu verður fjölgað í 48 sem er umtalsverð aukning. ==Val á gestgjöfum== [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandið]] hefur í gegnum tíðina breytt fram og til baka reglum um með hvaða hætti tryggja skyldi að HM dreifðist milli heimsálfa. Snemma árs 2017 var staðfest að þar sem [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|HM 2018]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|2022]] hefðu farið fram í [[Rússland|Rússlandi]] og [[Katar]] kæmu boð frá [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]] ekki til álita fyrir keppnina 2026. Að lokum fór svo að einungis tvö boð bárust. Annað frá Norður-Ameríkulöndunum þremur en hitt frá [[Marokkó]] í [[Afríka|Afríku]]. Kosið var á allsherjarþingi FIFA þann 13. júní 2018. Norður-ameríska tilboðið hlaut 134 atkvæði en Marokkó 65. Þrjú lönd sátu hjá en [[Íran|Íranir]] kusu gegn báðum valkostum. [[Ísland|Íslendingar]] fylgdu öðrum [[Norðurlönd|Norðurlandaþjóðum]] í stuðningi við þriggja ríkja framboðið. ==Staðfest lið== {{col-begin}} {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] * [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] * [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] * [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] * [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] * [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] * [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] * [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] * [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] * [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] * [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] * [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] * [[Mynd:Flag_of_Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] * [[Mynd:Flag_of_Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi Arabía]] * [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] * [[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] * [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] * [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] * [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] * [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] * [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] * [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] * [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] * [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] * [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] * [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] * [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] * [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] * [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] * [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] * [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] * [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]] * [[Mynd:Flag_of Curacao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] * [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] * [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] * [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] * [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] * [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] * [[Mynd:Flag_of Cabo Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] * [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] * [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] * [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] * [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] {{col-end}} == Keppnin == === Riðlakeppnin === Keppt verður í tólf riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fara í 32-liða úrslit sem og átta stigahæstu liðin í þriðja sæti. ==== Riðill A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]]||[[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]]||1||1||0||0||2||0||+2||''3'' |- |2||[[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]]||[[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]]||1||1||0||0||2||1||+1||''3'' |- |3||[[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]]|| [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]]||1||0||0||1||1||2||-1||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]]||[[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]]||1||0||0||1||0||2||-2||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= 2 : 0 |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] 9, [[Raúl Jiménez|Jiménez]] 67 |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= 80.824 |dómari= Wilton Sampaio, [[Brasilía|Brasilíu]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |úrslit= 2 : 1 |lið2= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |skýrsla= |mörk1= [[Hwang In-beom]] 67, [[Oh Hyeon-gyu]] 80 |mörk2= [[Ladislav Krejčí|Krejčí]] 59 |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= 44.985 |dómari= Amin Mohamed Omar, [[Egyptaland|Egyptalandi]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BBVA leikvangurinn, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]]||[[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]]||[[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]]||[[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]]||[[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= Facundo Tello, [[Argentína|Argentínu]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= Saíd Martínez, [[Hondúras]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill C ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]]||[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]]||[[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]]||[[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]]||[[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= Slavko Vinčić, [[Slóvenía|Slóveníu]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= Mustapha Ghorbal, [[Alsír]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]]||[[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]]||[[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]]||[[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]]||[[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= Danny Makkelie, [[Holland|Hollandi]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= Jesús Valenzuela, [[Venesúela]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill E ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]]||[[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]]||[[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]]||[[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]]||[[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= Jalal Jayed, [[Marokkó]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= Michael Oliver, [[England]]i |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]]||[[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]]||[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]]||[[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]]||[[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= Ismail Elfath, [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= Yael Falcón, [[Argentína|Argentínu]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill G ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]]||[[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]]||[[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]]||[[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]]||[[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFile leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]]||[[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]]||[[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]]||[[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]]||[[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill I ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of France.svg|20px]]||[[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]]||[[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]]||[[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]]||[[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]]||[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]]||[[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]]||[[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]]||[[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]]||[[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]]||[[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]]||[[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]]||[[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of England.svg|20px]]||[[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]]||[[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]]||[[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]]||[[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gilletta leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía]] |áhorfendur= |dómari= |}} [[Flokkur:Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] [[Flokkur:2026]] t0mg2gjd1hc9yi31mdk13706bf20fst 10 171663 1967365 1966870 2026-06-12T10:32:13Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Smáskífur/dæmasíða]] á [[Snið:Smáskífur/prufusíða]]: uppfæra: dæmasíða > prufudæmi 1790920 wikitext text/x-wiki {{Testcases notice}} {{Breiðskífa | misc ={{Smáskífur | name = name | type = type | single1 = single1 | single1date = single1date | single2 = single2 | single2date = single2date | single3 = single3 | single3date = single3date | single4 = single4 | single4date = single4date | single5 = single5 | single5date = single5date | single6 = single6 | single6date = single6date | single7 = single7 | single7date = single7date | single8 = single8 | single8date = single8date | single9 = single9 | single9date = single9date | single10 = single10 | single10date = single10date | single11 = single11 | single11date = single11date | single12 = single12 | single12date = single12date }} }} kwot9x0z3nwc3o3zg3lql3g15m4basu 1967367 1967365 2026-06-12T10:33:27Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Smáskífur/prufusíða]] á [[Snið:Smáskífur/prufudæmi]]: afsakið, það ætti alltaf að nota copy/paste en ekki handskrifa svona uppfærslu... 1790920 wikitext text/x-wiki {{Testcases notice}} {{Breiðskífa | misc ={{Smáskífur | name = name | type = type | single1 = single1 | single1date = single1date | single2 = single2 | single2date = single2date | single3 = single3 | single3date = single3date | single4 = single4 | single4date = single4date | single5 = single5 | single5date = single5date | single6 = single6 | single6date = single6date | single7 = single7 | single7date = single7date | single8 = single8 | single8date = single8date | single9 = single9 | single9date = single9date | single10 = single10 | single10date = single10date | single11 = single11 | single11date = single11date | single12 = single12 | single12date = single12date }} }} kwot9x0z3nwc3o3zg3lql3g15m4basu 828 172155 1967337 1966638 2026-06-12T10:05:37Z MyraMidnight 41218 Uppfærsla: Sýnidæmi > Prufudæmi 1967337 Scribunto text/plain ------------------------------------------------------------------------------- -- Module:Template test case/config -- This module holds configuration data for [[Module:Template test case]]. ------------------------------------------------------------------------------- return { ------------------------------------------------------------------------------- -- Options ------------------------------------------------------------------------------- -- The magic word used in place of the template name when making nowiki -- invocations. templateNameMagicWord = '__TEMPLATENAME__', -- The subpage that sandboxes are typically stored on. Used when loading -- wrapper template config and when guessing the sandbox template name. sandboxSubpage = 'sandkassi', ------------------------------------------------------------------------------- -- Messages ------------------------------------------------------------------------------- msg = { -- The default header for test cases rendered in columns. ['columns-header'] = 'Hlið við hlið samanburður', -- The error message to use if a templaten option is missing. -- $1 - the number of the missing template option. ['missing-template-option-error'] = "einn eða fleirri valkostir enda á '$1' " .. "fundust, en enginn 'template$1' valkostur fannst", -- The error message to use if a nowiki invocation is used but the template -- name magic word is not found. -- $1 - the value of the template name magic word ['nowiki-magic-word-error'] = "sniðskallið þarf að innihala '$1' í " .. "staðinn fyrir nafn sniðsins", }, ------------------------------------------------------------------------------- -- Wrapper template config. -- The wrapper template config is a table with wrapper template names as keys, -- and subtables containing two fields: -- func - the function name to be used with that template. This must be a -- function exported by the main module. This is optional: the default -- value is "table". -- args - a table of default arguments to be used with that template. This is -- is optional. ------------------------------------------------------------------------------- wrappers = { ['Snið:Prufudæmi'] = {}, ['Snið:Prufudæmi tafla'] = { args = {_format = 'columns'} }, ['Snið:Prufudæmi raðir'] = { args = {_format = 'rows'} }, ['Snið:Prufudæmi nowiki'] = { func = 'nowiki' }, ['Snið:Prufudæmi nowiki demo'] = { func = 'nowiki', args = {showheader = false, showtemplate2 = false} }, ['Snið:Prufudæmi samfellanlegt'] = { args = {_collapsible = true} }, ['Snið:Prufudæmi samfellanlegt 2'] = { args = {_collapsible = true, _wantdiff = true} }, ['Snið:Prufudæmi inline'] = { args = {_format = 'inline', _showcode = true} }, }, ------------------------------------------------------------------------------- -- End config ------------------------------------------------------------------------------- } 7ytslko2k55sh7rdcv2f4xfhr8f2wux 10 177224 1967362 1965647 2026-06-12T10:26:22Z MyraMidnight 41218 breyti tilvísun (svo hún sé ekki tvöföld) 1967362 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Snið:Prufudæmi]] m49wgf3wvjidlm06qdufo1nwkxfrf1a 10 177226 1967363 1966855 2026-06-12T10:30:53Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Uppfæra/dæmasíða]] á [[Snið:Uppfæra/prufudæmi]]: uppfærsla: dæmasíða>prufudæmi 1836478 wikitext text/x-wiki {{template test cases notice}} ==Mainspace== ===Vanilla=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Vanilla |demospace=main}} ===Inaccurate=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Inaccurate |demospace=main|inaccurate=yes}} ===Last Update=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Last Update |demospace=main||20 July 2016}} ===Section=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Section |section|demospace=main}} ===Section/Inaccurate=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Section/Inaccurate |section|demospace=main|inaccurate=yes}} ===Section/Last Update=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Section/Last Update |demospace=main|section|20 July 2016}} ===Section/Part param=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Section/Part param |demospace=main|part=section}} ===Content=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Content |documentation|demospace=main}} ===Content/Inaccurate=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Content/Inaccurate |documentation|demospace=main|inaccurate=yes}} ===Content/Last Update=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Content/Last Update |demospace=main|documentation|20 July 2016}} ===Content/Part param=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Content/Part param |demospace=main|part=documentation}} ==Other namespace== ===Vanilla=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Vanilla }} ===Inaccurate=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Inaccurate |inaccurate=yes}} ===Section=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Section |section}} ===Section/Inaccurate=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Section/Inaccurate |section|inaccurate=yes}} ===Content=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Content |documentation}} ===Content/Inaccurate=== {{Test case|_showcode=yes|_title=Content/Inaccurate |documentation|inaccurate=yes}} cd2ktalc4b7n52ae52v07xcb0zr8kc5 1 187302 1967290 1965378 2026-06-11T13:27:03Z Berserkur 10188 /* Slys og skemmdarverk - Markverðugleiki */ 1967290 wikitext text/x-wiki == Nýlegar breytingar == Þetta er talsvert ólíkt [[:en:1980]] og öðrum wp-verkefnum. Er þetta til bóta? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. ágúst 2025 kl. 14:32 (UTC) :Þetta eru eiginlega þrjár breytingar: :* Að aðskilja atburði sem tengjast Íslandi frá atburðum sem gerast annars staðar í heiminum. :* Að setja hvern dag undir sérfyrirsögn. :* Að nota sögulega nútíð. :Svo má líka ræða að hve miklu leyti ætti að vísa í heimildir í þessum greinum (ártöl og dagar), eða hvort tilvísanir í greinum um viðkomandi efni ættu að nægja. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. ágúst 2025 kl. 14:44 (UTC) :: Get ekki sagt að ég sé á móti að hafa innlenda og erlenda kafla og heimildir. Nútíðin er óþarfi.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 24. ágúst 2025 kl. 15:02 (UTC) ::: En það er nokkuð tekið fram fyrir hendurnar á okkur í viðmiðum.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 24. ágúst 2025 kl. 15:37 (UTC) ::::Ætli sé ekki best að ég svari fyrir þessar breytingar sem ég setti inn hérna: ::::* Atburðirnir sem voru fyrir voru mestmegnis bara beinþýðingar af atburðum sem komu fram á en:1980 og ég myndi segja það sé mikilvægara fyrir okkur að varðveita þær fréttir sem eru staðbundnar heldur en þær sem er allt eins hægt að finna á enskum síðum ::::* Get tekið undir að það er líklega óþarfi að hafa hvern dag undir sér fyrirsögn. Var að byggja þetta meira á enskum síðum fyrir hvern mánuð (t.d. [[:en:January_1980|January 1980]]) og þetta var pínu torlæsilegt og í belg og biðu fyrir. ::::* Ástæðan fyrir nútíðar-væðingunni hjá mér er einfaldlega vegna þess að hún er notuð á ensku útgáfunni af þessari síðu. ::::* Heimildaskráning ætti reyndar að vera notuð mun meira hérna. Það var ekki ein einasta heimild gefin inná þessari síðu áður en ég fór að setja þær inn og mér sýnist í fljótu bragði það sama gilda yfir önnur ár. ::::En ef það er ekki áhugi fyrir að ég skipti mér að þessu þá læt ég þetta auðvitað bara eiga sig og biðst afsökunar. Síðan var bara eitthvað svo aumkunarverð og óspennandi að ég hélt í allri hreinskilni að það væri enginn að spá í þessu. [[Notandi:JafetSigfinnsson|JafetSigfinnsson]] ([[Notandaspjall:JafetSigfinnsson|spjall]]) 24. ágúst 2025 kl. 20:01 (UTC) :::::Takk fyrir að sýna þessu áhuga og breyta og bæta. Um að gera og það má alveg leika sér með formið á þessum síðum. Ef þú vilt gera sérsíður fyrir hvern mánuð fyrir 1980 þá er það besta mál. Þetta eru svokallaðar "lykilsíður": innihalda mikið af tenglum á aðrar síður og sýna vel hve mikið á eftir að stofna af nýjum síðum (rauðu tenglarnir). Ef ég mætti segja mína skoðun þá finnst mér síðan verða dálítið löng með hvern dag sem fyrirsögn. Ef þú aðgreinir íslenska og erlenda atburði, þá verða þetta 2x365=730 fyrirsagnir. Ef þú kíkir á efnisyfirlitið sérðu hvernig það kemur út. Varðandi aðskilnað íslenskra og erlendra atburða: við erum auðvitað ekki að varðveita neitt; allar þessar innlendu fréttir eru aðgengilegar á Tímarit.is og verða þar væntanlega löngu eftir að Wikipedia leggur upp laupana. Ég er persónulega ekki hrifinn af því að forgangsraða íslenskum atburðum með þessum hætti. Það kemur í veg fyrir að hægt sé að skoða þá í alþjóðlegu samhengi (sem oft skiptir máli) og gerir líka ráð fyrir að lesandinn hafi meiri áhuga á þeim en erlendu atburðunum (sem er alls ekki víst). Það eru samt alveg dæmi fyrir slíku á öðrum wp-verkefnum og aðrir notendur hafa gert það fyrir fyrri aldir (þar sem er mun minna af atburðum). Ef greint er eftir mánuðum verða fyrirsagnir 2x12, eða 24 í stað 12 ef atburðir eru ekki aðskildir. En það er sjálfsagt að ræða aðrar útfærslur á þessum greinum. Það má alveg hugsa sér aðra framsetningu en við höfum notað hingað til. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. ágúst 2025 kl. 21:12 (UTC) == Slys og skemmdarverk - Markverðugleiki == Einstaka slys og skemmdarverk er líklega ekki nógu markverð í annálum Wikipedía. (Skógarhögg og piltur lætur lífið í bílslysi) [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 3. júní 2026 kl. 18:32 (UTC) :Það þarf allavega að setja textann aftur í þátíð. Hann er í þátíð í öllum öðrum greinum um ár. Það eru ekki nægjanleg rök að þetta sé í nútíð á ensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 3. júní 2026 kl. 22:18 (UTC) :: Já, þyrfti að gera það. En ég tók ýmislegt út, slys, rán, litasjónvörpum stolið... --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 13:27 (UTC) 5bh1jql7nu71bvegytip280mqg1fm1e 0 189088 1967295 1947946 2026-06-11T14:33:31Z TKSnaevarr 53243 /* Forseti (1960–62) */ 1967295 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = Yun Po-sun | nafn_á_frummáli= {{Nobold|윤보선}} | mynd = 윤보선 대통령 존영2 (cropped).jpg | myndatexti1 = Yun Po-sun í kringum 1960. | titill= Forseti Suður-Kóreu | stjórnartíð_start = 13. ágúst 1960 | stjórnartíð_end = 24. mars 1962 | forsætisráðherra= {{plainlist| * [[Ho Chong]] * [[Chang Myon]] * [[Chang Do-yong]] (starfandi) * [[Song Yo-chan]] (starfandi) }} | forveri = [[Syngman Rhee]]<br>[[Baek Nak-jun]] (starfandi) | eftirmaður = [[Park Chung-hee]] | fæddur = {{fæðingardagur|1897|8|26}} | fæðingarstaður = [[Asan]]-sýslu, [[Suður-Chungcheong-hérað]]i, [[Joseon]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1990|7|18|1897|8|26}} | dánarstaður = [[Jongno-hverfi]], [[Seúl]], [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]] | stjórnmálaflokkur = [[Lýðræðisflokkurinn (Suður-Kórea, 1955)|Lýðræðisflokkurinn]]<br>[[Nýi lýðræðisflokkurinn (Suður-Kórea)|Nýi lýðræðisflokkurinn]] | maki = {{gifting|Min Kyung-suk|1915|1937|orsök=dó}}<br>{{gifting|Gong Deok-gwi|1948}} | háskóli = [[Edinborgarháskóli]] ([[Magister Artium|MA]]) |undirskrift = Yoon Po-Seon signature.svg }} '''Yun Po-sun''' ([[kóreska]]: 윤보선; 26. ágúst 1897 – 18. júlí 1990) var [[Suður-Kórea|suðurkóreskur]] stjórnmálamaður og aðgerðasinni sem var annar [[forseti Suður-Kóreu]] frá 1960 til 1962. Hann var eini forseti hins skammlífa [[Annað kóreska lýðveldið|annars lýðveldis Kóreu]]. Þar sem annað lýðveldið var [[þingræði]] fór Yun ekki með veruleg völd sem forseti. Yun hóf þátttöku í stjórnmálum eftir [[seinni heimsstyrjöldin]]a. Hann var ritari starfsmannastjóra Kóreu árið 1947 og borgarstjóri [[Seúl]] árið 1948. Hann var verslunarráðherra hinnar nýfrelsuðu Kóreu frá 1949 til 1950. Árið 1955 tók Yun þátt í stofnun suðurkóreska [[Lýðræðisflokkurinn (Suður-Kórea, 1955)|Lýðræðisflokksins]]. [[Park Chung-hee]] þvingaði Yun til að segja af sér sem forseti í [[Valdaránið 16. maí|valdaráninu 16. maí]] árið 1961. ==Æska og menntun== Yun Po-sun fæddist í Dunpo-myeon í [[Asan]] í [[Suður-Chungcheong-hérað]]i árið 1897. Hann var sonur Yun Chi-so (윤치소, 尹致昭, 1871–1944) og lafði Yi Beom-suk (이범숙, 李範淑, 1876–1969). Yun Chiso var annar sonur [[Yun Yeong-ryeol]] (윤영렬;尹英烈), sem var afkomandi fræðimannsins og embættismannsins [[Yun Tusu]] í áttunda lið. Yun gekk í skóla í [[Bretland]]i og útskrifaðist með mastersgráðu frá [[Edinborgarháskóli|Edinborgarháskóla]] árið 1930. Hann sneri aftur til Kóreu árið 1932. ==Stjórnmálaferill== Yun hóf feril í stjórnmálum árið 1945 eftir að Kóreu var frelsuð undan hernámi Japana í lok seinni heimsstyrjaldarinnar. [[Syngman Rhee]], fyrsti forseti Suður-Kóreu, varð lærifaðir hans. Árið 1947 var Yun orðinn ritari starfsmannastjóra Kóreu. Árið 1948 skipaði Rhee Yun í embætti borgarstjóra Seúl. Ári síðar var hann skipaður verslunar- og iðnaðarráðherra. Yun varð hins vegar fljótt mótfallinn einræðiskenndum stjórnarháttum Rhee. Á meðan Yun var forseti kóreska [[Rauði krossinn|Rauða krossins]] var hann kjörinn á [[Þjóðþing Suður-Kóreu|suðurkóreska þingið]] árið 1954. Ári síðar tók hann þátt í stofnun nýs stjórnarandstöðuflokks, [[Lýðræðisflokkurinn (Suður-Kórea, 1955)|Lýðræðisflokksins]]. Árið 1959 varð hann fulltrúi í æðstaráði Lýðræðisflokksins. ==Forseti (1960–62)== Rhee var steypt af stóli í [[Aprílbyltingin|uppreisn stúdenta]] árið 1960 og Yun var kjörinn forseti af nýju þingi þann 13. ágúst en Chang Myon varð forsætisráðherra. Vegna valdboðshneigðar Rhee var áðveðið að Suður-Kórea yrði [[þingræði]] og því gegndi Yun aðallega táknrænu hlutverki sem forseti. Þegar hershöfðinginn [[Park Chung-hee]] [[Valdaránið 16. maí|framdi valdarán]] árið 1961 sat Yun fyrst áfram sem forseti til þess að ljá nýju stjórninni lögmæti en hann sagði af sér þann 24. mars 1962. Næstu árin hlaut Yun nokkrum sinnum skilorðsbundna fangelsisdóma fyrir andófsaðgerðir. Hann var mótfallinn einræðisstjórn Parks<ref name="Yun Bo-Seon criticizes US policy towards Korea.">{{cite journal|title=The Japan-Korea Normalization Process and Korean Anti-Americanism|journal=Asian Survey|volume=6|issue=4|pages=241–248|year=1966|jstor=2642122|last1=Mobius|first1=J. Mark|doi=10.2307/2642122}}</ref> og bauð sig tvisvar fram til forseta, árin 1963 og 1967, en tapaði í bæði skiptin. ==Andlát og ríkisútför== Yun Po-sun lést í Anguk-dong í [[Jongno-hverfi]] í Seúl árið 1990, þá 92 ára gamall. [[Roh Tae-woo]] forseti veitti honum ríkisútför og hann var jarðsettur í [[Seonsan]] í [[Asan]] í [[Suður-Chungcheong-hérað]]i.<ref>{{cite news|title=Yun Po Sun, 92, Dies; Ex-President of Korea|url=https://www.nytimes.com/1990/07/19/obituaries/yun-po-sun-92-dies-ex-president-of-korea.html|newspaper=The New York Times|date=July 19, 1990}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Baek Nak-jun]]<br>(starfandi) | titill=Forseti Suður-Kóreu | frá=13. ágúst 1960 | til=24. mars 1962 | eftir=[[Park Chung-hee]]}} {{töfluendir}} {{Forsetar Suður-Kóreu}} {{fd|1897|1990}} [[Flokkur:Forsetar Suður-Kóreu]] 1uckdffjv2mc6dmlt43uqzpscmslqva 10 191241 1967375 1966636 2026-06-12T11:18:07Z MyraMidnight 41218 Setti inn upplýsingar um notkun sniðs 1967375 wikitext text/x-wiki __NOEDITSECTION__ Þetta er íslenska útgáfan af [[Snið:Mbox|Mbox]], sem er grunn-snið fyrir skilaboð sem eiga að draga athygli að einhverju á wikipedia. == Notkun == <pre>{{Skilaboð | gerð = | texti = }}</pre> == Sniðmátsgögn == <templatedata> { "params": { "stíll": { "description": "Bæta við stíl (style=\"hér fer stíllinn\")", "example": "float:right", "type": "string" }, "gerð": { "label": "Gerð skilaboða", "description": "Hvernig skilaboðin líta út (breytir bæði stíl og mynd fyrir þig í samræmi við gerð skilaboða sem þú velur)", "type": "string", "suggestedvalues": [ "alvarlegt", "efni", "stíll", "sameina", "athuga", "stærð", "höfundaréttur", "heimildir", "hlutleysi", "alþjóðavæða", "læst", "núna", "uppfæra", "#default" ], "example": "alvarlegt", "default": "#default" }, "mynd": { "label": "Myndtákn", "description": "Setjið inn nafn myndar fyrir sérsniðna mynd á skilaboðin. Einnig er hægt að nota sömu gildin og í gerð skilaboða eða skilgreina \"enga\" (eða hafa breytuna tóma) til að fjarlægja myndina.", "type": "string", "example": "Mynd.png", "suggestedvalues": [ "enga", "alvarlegt", "efni", "stíll", "sameina", "athuga", "stærð", "höfundaréttur", "heimildir", "hlutleysi", "alþjóðavæða", "læst", "núna", "uppfæra", "#default" ], "default": "engin mynd" }, "texti": { "description": "Innihald skilaboðanna", "required": true }, "hægrimynd": { "description": "Viðbótarmynd hægra megin í skilaboðin", "type": "string" } } } </templatedata> == Sjá einnig == * {{tl|Mbox}} === Sérhæfð skilaboðasnið (byggð á Mbox) === * {{tl|Ambox}} er hugsað fyrir skilaboð tengd greinum. * {{tl|Cmbox}} er hugsað fyrir skilaboð tengd flokkum. * {{tl|Imbox}} er hugsað fyrir skilaboð tengd myndum og skrám. {{Uses TemplateStyles|Module:Message box/ambox.css}} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} <includeonly> </includeonly> 8qctukkm4v9lfw94alj7cvd0t4penn9 10 191263 1967344 1965645 2026-06-12T10:10:21Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi nowiki]] á [[Snið:Prufudæmi nowiki]]: uppfæra: sýnidæmi > prufudæmi 1965645 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template test case|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> tqcbtoi20hh04qz7tcyj9c81ibksvas 1967358 1967344 2026-06-12T10:23:10Z MyraMidnight 41218 tenglar í doc 1967358 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template test case|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation|content={{Prufudæmi/tenglar}}}} <!-- Categories go on the /doc subpage and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> i016mlnzrzlhnsal0mcl6h44q9hffj7 10 191264 1967323 1965646 2026-06-12T09:27:56Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi]] á [[Snið:Prufudæmi]]: Þetta er okkar testcase, en uppgötvaði að þetta á frekar við um demos og þarf þess vegna að færa til svo hægt er að hafa bæði. 1965646 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template test case|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} [[Flokkur:Óflokkuð snið]] </noinclude> nclyfi1ga5jvtqyy2tz1vih470yh6p1 10 191278 1967322 1965957 2026-06-12T09:19:01Z MyraMidnight 41218 Tiraun: Tók út seinni og þriðju tilgreiningu stubbs (en það gefur samt viðeigandi stubbaflokk ef notaðar). Nota svo switchcase til að lauma inn nýja stubbinum inn þegar þeir eru tilbúnir. 1967322 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Stubbur/styles.css" /><div class="t-stub">[[Mynd:<!-- -->{{#if:{{{1|}}}|<!-- MYNDTÁKN FYRIR STUBBINN -->{{#switch:{{lc:{{{1}}}}} | afríka = LocationAfrica.png | akranes = Akranes.png | akstursíþrótt = IlmorX3-002.jpg | anime = Wikipe-tan flat.svg | apple = Apple logo black.svg | ástralía = Flag of Australia.svg | bardagaíþrótt = Yin and Yang.svg | belgía = Flag of Belgium.svg | dagblað = Circle-icons-news.svg | danmörk = Flag of Denmark.svg | bíll = Aiga carrental cropped.svg | bókmenntir = Emojione_1F4D6.svg | borðtennis = Tennisball2.png | byggingarlist = Twemoji12_1f3e1.svg | grasafræði = Noto_Emoji_Lollipop_1f33f.svg | dauði = Skull Icon (Noun Project).svg | dægurmenning = Noto_Emoji_Lollipop_1f4fa.svg | efnafræði = Oxygen480-categories-applications-education-science.svg | eðlisfræði = Atom editor logo black.svg | england = Flag of England.svg | félagsfræði = Crystal Project forum.png | finnland = Flag of Finland.svg | fiskur = Noto Emoji v2.034 1f41f.svg | fornfræði = Homeros Caetani Louvre Ma440 n2.jpg | fótbolti = Soccerball.png | frakkland = Flag_of_France.svg | fugl = Emojione_1F54A.svg | fyrirtæki = Factory icon.svg | golf = Golf pictogram.svg | hagfræði = Noto_Emoji_Lollipop_1f4b1.svg | handbolti = Handball pictogram.svg | handknattleikur = Handball pictogram.svg | heilsa = Creative-Tail-People-asistante.svg | heimspeki = Thinking man.png | hið opinbera = Puzzle stub.svg | hugbúnaður = Oxygen480-categories-applications-other.svg | hundur = Noto_Emoji_Lollipop_1f415.svg | japan = Emojione_26E9.svg | jarðfræði = WikiProject Geology.svg | kasakstan = Flag of Kazakhstan.svg | knattspyrna = Soccerball.png | kraftlyftingar = Powerlifting pictogram.svg | kvikmynd = Noto_Emoji_Lollipop_1f3ac.svg | kynlíf = Bisexuality symbol (bold, color).svg | körfubolti = Basketball.png | körfuknattleikur = Basketball.png | landafræði = Noto_Emoji_Lollipop_1f30e.svg | landbúnaður = Noto_Emoji_Lollipop_1f408.svg | leikari = Noto_Emoji_Lollipop_1f3ad.svg | líffræði = Exceptional newcomer.svg | liðdýr = Noto Emoji KitKat 1f41c.svg | lundúnir = Routemaster.JPG | lögfræði = Scale of justice.svg | mannvirki = Twemoji12_1f3e2.svg | matur = Emojione_1F355.svg | menning = Noto_Emoji_Lollipop_1f457.svg | myndlist = Breezeicons-apps-48-kolourpaint.svg | málfræði = Málvísinda Stubbur.svg | málvísindi = Málvísinda Stubbur.svg | náttúruvísindi = Emojione_1F342.svg | noregur = Flag of Norway.svg | nýja-sjáland = Flag of New Zealand.svg | papúa nýja-gínea = Flag of Papua New Guinea.svg | plöntur = Noto Emoji KitKat 1f331.svg | reykjavík = ISL Reykjavik COA.svg | rússland = Flag of Russia.svg | samgöngur = Noto_Emoji_Lollipop_1f6a6.svg | siglingar = Olympic pictogram Sailing.svg | sjónvarp = Emojione_1F4FA.svg | skip = Noto_Emoji_Lollipop_1f6a2.svg | skóli = Breezeicons-categories-32-applications-education.svg | spendýr = Outline-of-Giraffa-camelopardalis.svg | spil = P game.svg | stjórnmál = Society.svg | stjörnufræði = Saturn 01.svg | stærðfræði = Breezeicons-categories-32-applications-education-mathematics.svg | sveppir = Emoji u1f344.svg | sálfræði = Greek uc psi icon.svg | sagnfræði = Emoji_u1f3db.svg | saga = Emoji_u1f3db.svg | samfélag = Noto_Emoji_Lollipop_1f46a.svg | skák = Oxygen480-apps-tagua.svg | sund = Swimming pictogram.svg | svíþjóð = Flag of Sweden.svg | tré = Noto Emoji v2.034 1f333.svg | tímabil = Puzzle stub.svg | trúarbrögð = ReligijneSymbole.svg | tungumál = Noun project 1822.svg | tækni = Noun project 1063 green.svg | tónlist = Noto_Emoji_Lollipop_1f3a7.svg | tölfræði = Noto_Emoji_Lollipop_1f4ca.svg | tölvuleikur = Video-Game-Controller-Icon-IDV-green.svg | tölvunarfræði = Noto_Emoji_Lollipop_1f4bb.svg | tölvur = Noto_Emoji_Lollipop_1f4bb.svg | usa = Flag of the United States.svg | bandaríkin = USA Flag Map.svg | viðskiptafræði = Noto_Emoji_Lollipop_1f3ed.svg | vopn = Vickers machine gun in the Battle of Passchendaele - September 1917.jpg | microsoft = M box.svg | æviágrip = Oxygen480-apps-system-users.svg | ísland = Flag of Iceland.svg | íþrótt = Sports and games.png | þýskaland = Flag of Germany.svg | #default= Puzzle stub.svg }}<!-- TEGUND STUBBS -->|Puzzle stub.svg}}|40px|alt=]]&nbsp;&nbsp;''<!-- -->{{#if:{{{1|}}}|{{#ifeq:{{{1|}}}|æviágrip|Þetta [[æviágrip]]|Þessi&#32;<!-- -->{{#switch:{{lc:{{{1}}}}} | afríka = [[Afríka|Afríku]] | akranes = [[Akranes]] | akstursíþrótt = [[akstursíþróttir|akstursíþrótta]] | anime = [[Anime|anime]]/[[Manga|manga]] | apple = [[Apple Inc.|Apple]] | ástralía = [[Ástralía|Ástralíu]] | bardagaíþrótt = [[Bardagaíþrótt|bardagaíþróttar]] | belgía = [[Belgía|Belgíu]] | byggingarlist = [[byggingarlist]] | dagblað = [[dagblað|dagblaðs]] eða [[tímarit|tímarita]] | danmörk = [[Danmörk|Danmerkur]] | bíll = [[bifreið |bíla]] | bókmenntir = [[bókmenntir|bókmennta]] | borðtennis = [[borðtennis]] | grasafræði = [[grasafræði]] | dauði = [[dauði|dauða]] | dægurmenning = [[dægurmenning|dægurmenninga]] | efnafræði = [[efnafræði]] | eðlisfræði = [[eðlisfræði]] | england = [[England]]s | félagsfræði = [[félagsfræði]] | finnland = [[Finnland]]s | fiskur = [[Fiskur|Fiska]] | fótbolti = [[knattspyrna|knattspyrnu]] | fornfræði = [[fornfræði]] | frakkland = [[Frakkland]]s | fugl = [[fugl|fugla]] | fyrirtæki = [[Fyrirtæki|fyrirtækja]] | golf = [[golf]] | hagfræði = [[hagfræði]] | handbolti = [[handbolti|handknattleiks]] | handknattleikur = [[handbolti|handknattleiks]] | heilsa = [[heilsa|heilsu]] | heimspeki = [[heimspeki]] | hið opinbera = [[hið opinbera|hið opinbera ]] | hugbúnaður = [[hugbúnaður|hugbúnaðar]] | hundur = [[hundur|hunda]] | japan = [[Japan]]s-tengd&#32; | jarðfræði = [[jarðfræði]] | kasakstan = [[Kasakstan]]-tengd&#32; | knattspyrna = [[knattspyrna|knattspyrnu]] | kraftlyftingar = [[kraftlyftingar|kraftlyftinga]] | kvikmynd = [[kvikmynd|kvikmynda]] | kynlíf = [[kynlíf]]s | körfubolti = [[körfuknattleikur|körfuknattleiks]] | körfuknattleikur = [[körfuknattleikur|körfuknattleiks]] | landafræði = [[landafræði]] | landbúnaður = [[landbúnaður|landbúnaðar]] | leikari = [[leikari|leikara]] | líffræði = [[líffræði]] | liðdýr = [[liðdýr|liðdýra]] | lögfræði = [[lögfræði]] | lundúnir = [[Lundúnir|Lundúna]] | mannvirki = [[mannvirki|mannvirkja]] | matur = [[matur|matar]] eða [[drykkur|drykkjar]] | menning = [[menning|menningar]] | myndlist = [[myndlist|myndlista]] | málfræði = [[málfræði]] | málvísindi = [[málvísindi|málvísinda]] | náttúruvísindi = [[náttúruvísindi|náttúruvísinda]] | noregur = [[Noregur|Noregs]] | nýja-sjáland = [[Nýja-Sjáland]]s | plöntur = [[plöntur|plöntu]] | papúa nýja-gínea = [[Papúa Nýja-Gínea|Papúa Nýja-Gíneu]] | reykjavík = [[Reykjavík|Reykjavíkur]] | rússland = [[Rússland|Rússland]]s | samgöngur = [[samgöngur|samgöngu]] | sjónvarp = [[sjónvarp]]s | skip = [[skip]]a | skóli = [[skóli|skóla]] | stjórnmál = [[stjórnmál]]a | stjörnufræði = [[stjörnufræði]] | stærðfræði = [[stærðfræði]] | sveppir = [[sveppir|sveppa]] | sálfræði = [[sálfræði]] | sagnfræði = [[sagnfræði]] | saga = [[saga|sögu]] | samfélag = [[samfélag]]s | siglingar = [[siglingar|siglinga]] | skák = [[skák]] | spendýr = [[spendýr|spendýrs]] | spil = [[spil (leikur)|spila]] | sund = [[sund]] | svíþjóð = [[Svíþjóð]]ar | tímabil = [[tímabil]]s | tré = [[tré|trés]] | trúarbrögð = [[trúarbrögð|trúarbragða]] | tungumál = [[tungumál]]a | tækni = [[tækni]] | tónlist = [[tónlist]]ar | tölfræði = [[tölfræði]] | tölvuleikur = [[tölvuleikur|tölvuleikja]] | tölvunarfræði = [[tölvunarfræði]] | tölvur = [[tölva|tölvu]] | usa = [[Bandaríkin|Bandaríkja]]<nowiki/>-tengda&#32; | bandaríkin = [[Bandaríkin|Bandaríkja]]<nowiki/>-tengda&#32; | viðskiptafræði = [[viðskiptafræði]] | vopn = [[vopn]]a | microsoft = [[Microsoft]] | æviágrip = [[æviágrip]]s | ísland = [[Ísland]]s | íþrótt = [[íþrótt]]a | þýskaland = [[Þýskaland]]s | #default= <span style="color:red;">VILLA, stubbur ekki til</span> [[Flokkur:Wikipedia:Villur í stubbasniði]] }}<!-- ENDIR STUBBASKILABOÐA --><nowiki>grein</nowiki>}} er [[Wikipedia:Stubbur|stubbur]].|Þessi grein er [[Wikipedia:Stubbur|stubbur]].}} Þú getur hjálpað til með því að <span class="plainlinks">[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|veaction=edit}} bæta við greinina]</span>.''</div><!-- STUBBAFLOKKUN HÉR FYRIR NEÐAN --><includeonly>{{#ifeq: {{NAMESPACE}} | Hjálp | | {{#if: {{{1|}}} |<!-- -->{{#switch: afríka | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: æviágrip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Afríku]] | #default= [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku]] }}}}<!-- -->{{#switch: akranes | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Akranesi]] }}<!-- -->{{#switch: akstursíþrótt | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Akstursíþróttastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: anime | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Anime eða Manga]]}}<!-- -->{{#switch: apple | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Applestubbar]] }}<!-- -->{{#switch: ástralía | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Ástralíu]] }}<!-- -->{{#switch: bardagaíþrótt | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Bardagaíþróttastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: belgía | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: æviágrip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Belgíu]] | #default = [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Belgíu]] }}}}<!-- -->{{#switch: grasafræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Grasafræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: dauði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Dauðastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: dagblað | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Blaðastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: danmörk | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: æviágrip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Danmörku]] | #default= [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Danmörku]] }}}}<!-- -->{{#switch: bíll | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Bílastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: bókmenntir | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Bókmenntastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: borðtennis | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Borðtennisstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: dægurmenning | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Dægurmenningarstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: efnafræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Efnafræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: eðlisfræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Eðlisfræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: england | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: æviágrip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Englandi]] | #default= [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Englandi]] }}}}<!-- -->{{#switch: félagsfræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Félagsfræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: finnland | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: æviágrip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Finnlandi]] | #default= [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Finnlandi]] }}}}<!-- -->{{#switch: fiskur | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Fiskastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: fótbolti | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Knattspyrnustubbar]] }}<!-- -->{{#switch: fornfræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Fornfræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: frakkland | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: æviágrip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Frakklandi]] | #default= [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Frakklandi]] }}}}<!-- -->{{#switch: fugl | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Fuglastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: fyrirtæki | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Fyrirtækjastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: golf | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Golfstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: hagfræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Hagfræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: handbolti | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Handknattleiksstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: handknattleikur | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Handknattleiksstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: heilsa | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Heilsustubbar]] }}<!-- -->{{#switch: heimspeki | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Heimspekistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: hið opinbera | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Hið opinbera stubbur]] }}<!-- -->{{#switch: hugbúnaður | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Hugbúnaðarstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: hundur | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Hundastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: japan | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: æviágrip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Japan]] | #default= [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Japan]] }}}}<!-- -->{{#switch: jarðfræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Jarðfræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: kasakstan | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: æviágrip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Kasakstan]] | #default= [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Kasakstan]] }}}}<!-- -->{{#switch: knattspyrna | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Knattspyrnustubbar]] }}<!-- -->{{#switch: kraftlyftingar | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Kraftlyftingastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: kvikmynd | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: ísland | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar tengdir íslenskri kvikmyndagerð]] | #default= [[Flokkur:Wikipedia:Kvikmyndastubbar]]}} }}<!-- -->{{#switch: kynlíf | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Kynlífsstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: körfubolti | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Körfuknattleiksstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: körfuknattleikur | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Körfuknattleiksstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: landafræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: ísland | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Íslenskir landafræðistubbar]] | #default= [[Flokkur:Wikipedia:Landafræðistubbar]] }} }}<!-- -->{{#switch: landbúnaður | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Landbúnaðarstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: leikari | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Leikarastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: líffræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Líffræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: liðdýr | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Liðdýrastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: lundúnir | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Lundúnum]] }}<!-- -->{{#switch: lögfræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Lögfræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: mannvirki | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Mannvirkjastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: matur | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Matarstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: menning | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Menningarstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: myndlist | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Myndlistarstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: málfræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Málfræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: málvísindi | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Málvísindastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: náttúruvísindi | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Náttúruvísindastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: noregur | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: æviágrip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Noregi]] | #default= [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Noregi]] }}}}<!-- -->{{#switch: nýja-sjáland | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Nýja-Sjálandi]] }}<!-- -->{{#switch: plöntur | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Plöntustubbar]] }}<!-- -->{{#switch: papúa nýja-gínea | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Papúa Nýja-Gínea]] }}<!-- -->{{#switch: reykjavík | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Reykjavíkurstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: rússland | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: æviágrip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Rússlandi]] | #default= [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Rússlandi]] }}}}<!-- -->{{#switch: samgöngur | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Samgöngustubbar]] }}<!-- -->{{#switch: sjónvarp | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Sjónvarpsstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: skip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Skipastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: skóli | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Skólastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: stjórnmál | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Stjórnmálastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: stjörnufræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Stjörnufræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: stærðfræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Stærðfræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: sveppir | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Sveppastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: sálfræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Sálfræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: sagnfræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Sagnfræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: saga | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Sögustubbar]] }}<!-- -->{{#switch: samfélag | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Samfélagsstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: siglingar | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Siglingastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: skák | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Skákstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: spendýr | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Spendýrastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: spil | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Spilastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: sund | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Sundstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: svíþjóð | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Svíþjóð]] }}<!-- -->{{#switch: tímabil | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Tímabilastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: tré | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Tréstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: trúarbrögð | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Trúarbragðastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: tungumál | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Tungumálastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: tækni | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Tæknistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: tónlist | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Tónlistarstubbar]] }}<!-- -->{{#switch: tölfræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Tölfræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: tölvuleikur | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast tölvuleikjum]] }}<!-- -->{{#switch: tölvunarfræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Tölvunarfræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: tölvur | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Tölvustubbar]] }}<!-- -->{{#switch: usa | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: æviágrip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Bandaríkjunum]] | #default= [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Bandaríkjunum]] }}}}<!-- -->{{#switch: bandaríkin | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: æviágrip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Bandaríkjunum]] | #default= [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Bandaríkjunum]] }}}}<!-- -->{{#switch: viðskiptafræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Viðskiptafræðistubbar]] }}<!-- -->{{#switch: vopn | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Vopnastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: microsoft | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Microsoft-stubbar]] }}<!-- -->{{#switch: æviágrip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: {{lc:{{{1}}}}} | afríka = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Afríku]] | belgía = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Belgíu]] | danmörk = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Danmörku]] | england = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Englandi]] | finnland = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Finnlandi]] | frakkland = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Frakklandi]] | japan = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Japan]] | kasakstan = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Kasakstan]] | noregur = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Noregi]]| rússland = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Rússlandi]] | usa = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Bandaríkjunum]] | bandaríkin = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Bandaríkjunum]] | ísland = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Íslandi]] | þýskaland = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Þýskalandi]] | #default = {{#switch: {{lc:{{{2}}}}} | afríka = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Afríku]] | belgía = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Belgíu]] | danmörk = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Danmörku]] | england = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Englandi]] | finnland = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Finnlandi]] | frakkland = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Frakklandi]] | japan = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Japan]] | kasakstan = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Kasakstan]] | noregur = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Noregi]]| rússland = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Rússlandi]] | usa = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Bandaríkjunum]] | bandaríkin = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Bandaríkjunum]] | ísland = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Íslandi]] | þýskaland = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Þýskalandi]] | #default = {{#switch: {{lc:{{{3}}}}} | afríka = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Afríku]] | belgía = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Belgíu]] | danmörk = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Danmörku]] | england = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Englandi]] | finnland = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Finnlandi]] | frakkland = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Frakklandi]] | japan = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Japan]] | kasakstan = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Kasakstan]] | noregur = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Noregi]]| rússland = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Rússlandi]] | usa = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Bandaríkjunum]] | bandaríkin = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Bandaríkjunum]] | ísland = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Íslandi]] | þýskaland = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Þýskalandi]] | #default = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar]] }}}}}}}}<!-- -->{{#switch: ísland | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: kvikmynd | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar tengdir íslenskri kvikmyndagerð]] | #default= {{#switch: landafræði | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Íslenskir landafræðistubbar]] | #default= {{#switch: æviágrip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Íslandi]] | #default= [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Íslandi]] }} }} }} }}<!-- -->{{#switch: íþrótt | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Íþróttastubbar]] }}<!-- -->{{#switch: þýskaland | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = {{#switch: æviágrip | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar tengdir Þýskalandi]] | #default= [[Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Þýskalandi]] }}}}<!-- -->{{#switch: bygginarlist | {{lc:{{{1}}}}} | {{lc:{{{2}}}}} | {{lc:{{{3}}}}} = [[Flokkur:Wikipedia:Byggingarlistarstubbar]] }}<!-- Bættu flokkun hér fyrir ofan í stafrófsröð -->|[[Flokkur:Wikipedia:Stubbar]]}}}}</includeonly> <noinclude> </noinclude> amu7j9unwtaaoyl2selatj9vyjnj9t3 10 191329 1967325 1966815 2026-06-12T09:29:17Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi/doc]] á [[Snið:Prufudæmi/doc]]: Þetta er okkar testcase, en uppgötvaði að þetta á frekar við um demos og þarf þess vegna að færa til svo hægt er að hafa bæði. 1966815 wikitext text/x-wiki __NOEDITSECTION__ {{Documentation subpage}} {{Lua|Module:Template test case}} :Nánari upplýsingar eru á Ensku síðunni: [[w:Template:Test_case|Template:Test case]] :'''Til að sjá sýnidæmin í notkun, skoðið þá [[Snið:Sýnidæmi/dæmasíða|dæmasíðuna]]''' Þetta sniðmát býr til tvö eða fleirri sýnidæmi fyrir snið (enska: ''template''). Hvert og eitt sýnidæmi nota sömu breyturnar, og hægt er að birta hvert dæmi fyrri sig á mismunandi hátt. Allar breytur sem notaðar eru í þessu sniði fara í gegnum sýnidæmis snið, fyrir utan breytur sem byrja með lágstriki („_“), sem eru frátekin fyrir innri notkun. Ef engin snið eru tiltekin sérstaklega, þá notar skriftan grunnsíðuna á núverandi síðu sem fyrsta sniðið, og sandkassa undirsíðan sem seinna sniðið. Ef einungis eitt snið er tilgreint, þá verður sandkassa undirsíðan notuð sem seinna sniðið. Sandkassar á sniðum eru tilraunarútgáfur af því sniði, en ekki tilraunir að nota sniðið. Svo það er t.d. notað til að þróa nýja útgáfu af tilteknu sniði án þess að brjóta núverandi snið. == Notkun == '''Almenn notkun''' Eftirfarandi valkostir virka allar gerðir af sýnidæmum. <pre> {{Sýnidæmi | _format = | _output = | _collapsible = | _resetRefs = | _code = | _showcode = | _template = | _template1 = | _heading1 = | _template2 = | _heading2 = | _template3 = | _heading3 = ... | [breyta1] = [gildi1] | [breyta2] = [gildi2] | [breyta3] = [gildi3] ... }} </pre> == Samfellanleg sýnidæmi == Ef <code>_collapsible</code> er stillt á „y“ eða „yes“, þá er hægt að fella saman dæmin. Hér er listi af aukalegum breytum fyrir samfellanleg sýnidæmi: {| class="wikitable" |+ Breytur sem virka bara með samfellanlegum sýnidæmum |- ! Breyta !! Lýsing |- | <code>_title</code>|| Notið <code>_title</code> til að birta valkvæman titil fyrir samfellanlegu sýnidæmin |- | <code>_titlecode</code>|| Notið <code>_titlecode=yes</code> til að birta sniðkóðann sem titil samfellanlega sýnidæmisins |- | <code>_notcollapsed</code>|| Ef stillt á <code>y</code> eða <code>yes</code>, þá eru samfellanlegu sýnidæmin opin þegar síðan hleður. Ef stillt á <code>n</code> eða <code>no</code>, þá eru sýnidæmin felld saman þegar síðan hleður. Þetta yfirskrifar sjálfgefna virkni í sýnidæmunum sem eru samanfelldar nema tvö eða fleirri úttök eru ólík. |} == Sniðmátsgögn == <templatedata> { "params": { "_format": { "label": "Uppsetning", "description": "Uppsetningin sem er notuð til að birta sýnidæmin. Þetta geta verið „dálkar“, „raðir“ eða „tablerows“ (dálkar og raðir)", "type": "content", "suggestedvalues": [ "tablerows", "columns", "rows" ] }, "_output": { "label": "Nowiki úttak", "description": "Leyfir breytingar á hvernig úttak sniðmáts birtist. Sjálfgefið úttak er birt þegar _output breytan er ekki tilgreind eða þegar hún er stillt á eitthvað ógilt gildi. Nowiki útgáfa af úttaki sniðsins er birt þegar gildi breytunnar er _output=nowiki; þetta er gagnlegt þegar það er munur á undirlyggjandi wikitexta sem er ekki sýnilegur í venjulegru úttaki. Bæði sjálfgefið úttak og nowiki útgáfur eru birtar þegar _output=nowiki+ er notað.", "type": "content", "suggestedvalues": [ "nowiki", "nowiki+" ] }, "_collapsible": { "label": "Samfellanlegt", "description": "Ef stillt á „y“ eða „yes“, þá er hægt að fella saman sýnidæmið, þ.e.a.s. fela það. Sýnidæmið er felanlegt og fær græna fyrirsögn ef öll úttök sniðsins eru þau sömu. Ef eitthvað af úttökum sniðs eru öðruvísi, þá er sýnilegt með gulri fyrisögn. ", "type": "content", "suggestedvalues": [ "y", "yes" ] }, "_template1": { "aliases": [ "_template" ], "label": "Snið1", "description": "Nöfn sniðanna sem unnið er með. Sjálfgefið gildi _template1 er grunnsíðan á þáverandi síðu. Ef _template1 er tilgreint, þá er sjálfgefið gildi fyrir _template2 verður þá /sandkassi undirsíðan; Ef ekki, þá er sjálfgefið gildi fyrir _template2 undirsíðan /sandkassi grunnsíðu þáverandi síðu. Nöfn á sniðum þurfa að vera tilgreind á sama hátt og þú notar þau þegar kallað er á sniðið í venjulegum aðstæðum, t.d. „3x“, en ekki „Snið:3x“. Ef þú þarft að prófa síðu í aðalnafnrými þá getur þú notað tvípunkt forskeytið, t.d. „:nafn greinar“.", "type": "string", "required": true }, "_template2": { "label": "Snið2", "description": "Sjá lýsingu á Snið1", "type": "string", "default": "Birtir snið frá /sandkassi viðkomandi sniðs" }, "_template3": { "label": "Snið3", "description": "Sjá lýsingu á Snið1", "type": "string" }, "_showtemplate1": { "label": "Úttak1", "description": "Ef þetta er stillt á „no“, þá verður ekkert úttak birt fyrir það snið. Þetta er ganglegt þegar þú vilt sýna aðal sniðið, eða ef þú vilt bara sýna sandkassa sniðið.", "type": "content", "suggestedvalues": [ "no" ] }, "_showtemplate2": { "label": "Úttak2", "description": "Sjá lýsingu á Úttak1", "type": "content" }, "_showtemplate3": { "label": "Úttak3", "description": "Sjá lýsingu á Úttak1", "type": "content" }, "_heading1": { "label": "Fyrirsögn1", "description": "Valkvæm fyrirsögn fyrir sýnidæmið", "type": "string" }, "_heading2": { "label": "Fyrirsögn2", "description": "Valkvæm fyrirsögn fyrir sýnidæmið", "type": "string" }, "_heading3": { "label": "Fyrirsögn3", "description": "Valkvæm fyrirsögn fyrir sýnidæmið", "type": "string" }, "_showheader": { "label": "Birta fyrirsagnir", "description": "Ef þetta er stillt á „n“ eða „no“, þá eru engar fyrirsagnir birtar.", "type": "content", "suggestedvalues": [ "n", "no" ] }, "_before": { "label": "Texti á undan úttaki sýnidæma", "description": "Valkvæmur texti sem birtist á undan úttaki á hverju sniði fyrir sig.", "type": "string" }, "_after": { "label": "Texti á eftir úttaki sýnidæma", "description": "Valkvæmur texti sem birtist á eftir úttaki á hverju sniði fyrir sig." }, "_resetRefs": { "label": "Endurstilla fyrirmyndir", "description": "Ef stillt á „y“ eða „yes“, þá endurstillast allar fyrirmyndir notaðar af sniðinu í hvert sinn sem sniðið er birt (t.d. ef það var falið).", "type": "content", "suggestedvalues": [ "y", "yes" ] }, "_showcode": { "label": "Sýna sniðkóða", "description": "Birta sniðkóðann sem var notaður til að framkalla sýnidæmið. Ef köllunaraðferð er tilgreind með _code breytunni, þá er það notað. Annars er nálgun framkallað útfrá gefnu viðfangi. Þessi nálgun er ekki fullkomin - allir bilstafir í gefnum viðföngum tapast, og afrituð viðföng eru hunsuð - en það ætti að vera í góðu lagi fyrir sniðkóða sem er allur á einni línu án eyðna á milli breytna.", "type": "string" }, "_code": { "label": "Kóði", "description": "Notað til að tilgreina sniðkóða innan nowiki merkja. Þetta er notað með _showcase valkostinum til að birta sniðs tilköllunina með upphaflegu bilstöfunum. Þú verður að nota töfraorðið __TEMPLATENAME__ í staðinn fyrir nafn sniðsins. T.d.: _code = <nowiki>{{__TEMPLATENAME__|first|second|foo=bar}}</nowiki>. Ef þú endar á því að nota þennan valkost oft, þá vilt þú kannski athuga {{sýnidæmi nowiki}} í staðinn, það leyfir þér að framkall heilu sýnidæmin af sniðkóða í nowiki merkjum, sem sparar þér heilmikinn tíma frá því að þurfa skrifa öll viðföngin tvisvar. ATH: vegna þess hvernig nowiki merki virka, þá meðhöndlar sniðin HTML eigindin &lt;, &gt; og &quot; eins og það séu bókstaflega <, > og \" þegar það er notað með þessari breytu.", "type": "string" } }, "paramOrder": [ "_format", "_output", "_collapsible", "_showcode", "_before", "_after", "_showheader", "_resetRefs", "_code", "_template1", "_template2", "_template3", "_showtemplate1", "_showtemplate2", "_showtemplate3", "_heading1", "_heading2", "_heading3" ], "description": "Þetta snið setur upp 2 eða fleirri sýnidæmi, það er hægt að bæta ótal mörgum (ekki bara þau 3 sem eru í sniðmátsgögnunum), bætið bara hærri tölum því fleirri dæmi eru." } </templatedata> == Tæknilegar takmarkanir== * Það mun upp villa ef öll síðan tekur lengur en 10 sekúndur að hlaða. Þetta eru takmörk sem Scribunto viðbótin setur af ásettu ráði. Ef sýnidæmi taka meira en 10 sekúndur að hlaða þá þarftu líklegast að brjóta þau niður í mismunandi síður. * Þegar verið er að nota sniðkallanir inn í <code>nowiki</code> merkjum með <code>_code=</code> breytunni, þá umbreytir það [[HTML]] eigindum eins og &lt;, &gt; and &quot; sjálfkrafa í <, > and ". Þetta er tengt því hvernig nowiki merkingar virka. == Tengt efni == * [[Snið:Sýnidæmi raðir]] - fyrir töflur af sýnidæmum í röðum * [[Snið:Sýnidæmi tafla]] - fyrir töflu af sýnidæmum í dálkum * [[Snið:Sýnidæmi nowiki]] - fyrir sýnidæmi af sniðum þar sem sniðkallið er inn í <code>nowiki</code> merkjum * [[Snið:Sýnidæmi inline]] - fyrir sýnidæmi með litla sniðköllun og lítið úttak * [[Snið:Sýnidæmi samfellanlegt]] - fyrir samfellanleg sýnidæmi ef niðurstöður eru þær sömu * [[Snið:Sýnidæmi samfellanlegt 2]] * [[Snið:Sýnidæmi nowiki demo]] - fyrir notkun í sniðmátsupplýsingum rsy857nn7gxmiotod8szmifwgc1eeny 1967339 1967325 2026-06-12T10:09:20Z MyraMidnight 41218 Endurnýtanlegur listi af tenglum í skyld snið settur inn 1967339 wikitext text/x-wiki __NOEDITSECTION__ {{Documentation subpage}} {{Lua|Module:Template test case}} :Nánari upplýsingar eru á Ensku síðunni: [[w:Template:Test_case|Template:Test case]] :'''Til að sjá sýnidæmin í notkun, skoðið þá [[Snið:Sýnidæmi/dæmasíða|dæmasíðuna]]''' Þetta sniðmát býr til tvö eða fleirri sýnidæmi fyrir snið (enska: ''template''). Hvert og eitt sýnidæmi nota sömu breyturnar, og hægt er að birta hvert dæmi fyrri sig á mismunandi hátt. Allar breytur sem notaðar eru í þessu sniði fara í gegnum sýnidæmis snið, fyrir utan breytur sem byrja með lágstriki („_“), sem eru frátekin fyrir innri notkun. Ef engin snið eru tiltekin sérstaklega, þá notar skriftan grunnsíðuna á núverandi síðu sem fyrsta sniðið, og sandkassa undirsíðan sem seinna sniðið. Ef einungis eitt snið er tilgreint, þá verður sandkassa undirsíðan notuð sem seinna sniðið. Sandkassar á sniðum eru tilraunarútgáfur af því sniði, en ekki tilraunir að nota sniðið. Svo það er t.d. notað til að þróa nýja útgáfu af tilteknu sniði án þess að brjóta núverandi snið. == Notkun == '''Almenn notkun''' Eftirfarandi valkostir virka allar gerðir af sýnidæmum. <pre> {{Sýnidæmi | _format = | _output = | _collapsible = | _resetRefs = | _code = | _showcode = | _template = | _template1 = | _heading1 = | _template2 = | _heading2 = | _template3 = | _heading3 = ... | [breyta1] = [gildi1] | [breyta2] = [gildi2] | [breyta3] = [gildi3] ... }} </pre> == Samfellanleg sýnidæmi == Ef <code>_collapsible</code> er stillt á „y“ eða „yes“, þá er hægt að fella saman dæmin. Hér er listi af aukalegum breytum fyrir samfellanleg sýnidæmi: {| class="wikitable" |+ Breytur sem virka bara með samfellanlegum sýnidæmum |- ! Breyta !! Lýsing |- | <code>_title</code>|| Notið <code>_title</code> til að birta valkvæman titil fyrir samfellanlegu sýnidæmin |- | <code>_titlecode</code>|| Notið <code>_titlecode=yes</code> til að birta sniðkóðann sem titil samfellanlega sýnidæmisins |- | <code>_notcollapsed</code>|| Ef stillt á <code>y</code> eða <code>yes</code>, þá eru samfellanlegu sýnidæmin opin þegar síðan hleður. Ef stillt á <code>n</code> eða <code>no</code>, þá eru sýnidæmin felld saman þegar síðan hleður. Þetta yfirskrifar sjálfgefna virkni í sýnidæmunum sem eru samanfelldar nema tvö eða fleirri úttök eru ólík. |} == Sniðmátsgögn == <templatedata> { "params": { "_format": { "label": "Uppsetning", "description": "Uppsetningin sem er notuð til að birta sýnidæmin. Þetta geta verið „dálkar“, „raðir“ eða „tablerows“ (dálkar og raðir)", "type": "content", "suggestedvalues": [ "tablerows", "columns", "rows" ] }, "_output": { "label": "Nowiki úttak", "description": "Leyfir breytingar á hvernig úttak sniðmáts birtist. Sjálfgefið úttak er birt þegar _output breytan er ekki tilgreind eða þegar hún er stillt á eitthvað ógilt gildi. Nowiki útgáfa af úttaki sniðsins er birt þegar gildi breytunnar er _output=nowiki; þetta er gagnlegt þegar það er munur á undirlyggjandi wikitexta sem er ekki sýnilegur í venjulegru úttaki. Bæði sjálfgefið úttak og nowiki útgáfur eru birtar þegar _output=nowiki+ er notað.", "type": "content", "suggestedvalues": [ "nowiki", "nowiki+" ] }, "_collapsible": { "label": "Samfellanlegt", "description": "Ef stillt á „y“ eða „yes“, þá er hægt að fella saman sýnidæmið, þ.e.a.s. fela það. Sýnidæmið er felanlegt og fær græna fyrirsögn ef öll úttök sniðsins eru þau sömu. Ef eitthvað af úttökum sniðs eru öðruvísi, þá er sýnilegt með gulri fyrisögn. ", "type": "content", "suggestedvalues": [ "y", "yes" ] }, "_template1": { "aliases": [ "_template" ], "label": "Snið1", "description": "Nöfn sniðanna sem unnið er með. Sjálfgefið gildi _template1 er grunnsíðan á þáverandi síðu. Ef _template1 er tilgreint, þá er sjálfgefið gildi fyrir _template2 verður þá /sandkassi undirsíðan; Ef ekki, þá er sjálfgefið gildi fyrir _template2 undirsíðan /sandkassi grunnsíðu þáverandi síðu. Nöfn á sniðum þurfa að vera tilgreind á sama hátt og þú notar þau þegar kallað er á sniðið í venjulegum aðstæðum, t.d. „3x“, en ekki „Snið:3x“. Ef þú þarft að prófa síðu í aðalnafnrými þá getur þú notað tvípunkt forskeytið, t.d. „:nafn greinar“.", "type": "string", "required": true }, "_template2": { "label": "Snið2", "description": "Sjá lýsingu á Snið1", "type": "string", "default": "Birtir snið frá /sandkassi viðkomandi sniðs" }, "_template3": { "label": "Snið3", "description": "Sjá lýsingu á Snið1", "type": "string" }, "_showtemplate1": { "label": "Úttak1", "description": "Ef þetta er stillt á „no“, þá verður ekkert úttak birt fyrir það snið. Þetta er ganglegt þegar þú vilt sýna aðal sniðið, eða ef þú vilt bara sýna sandkassa sniðið.", "type": "content", "suggestedvalues": [ "no" ] }, "_showtemplate2": { "label": "Úttak2", "description": "Sjá lýsingu á Úttak1", "type": "content" }, "_showtemplate3": { "label": "Úttak3", "description": "Sjá lýsingu á Úttak1", "type": "content" }, "_heading1": { "label": "Fyrirsögn1", "description": "Valkvæm fyrirsögn fyrir sýnidæmið", "type": "string" }, "_heading2": { "label": "Fyrirsögn2", "description": "Valkvæm fyrirsögn fyrir sýnidæmið", "type": "string" }, "_heading3": { "label": "Fyrirsögn3", "description": "Valkvæm fyrirsögn fyrir sýnidæmið", "type": "string" }, "_showheader": { "label": "Birta fyrirsagnir", "description": "Ef þetta er stillt á „n“ eða „no“, þá eru engar fyrirsagnir birtar.", "type": "content", "suggestedvalues": [ "n", "no" ] }, "_before": { "label": "Texti á undan úttaki sýnidæma", "description": "Valkvæmur texti sem birtist á undan úttaki á hverju sniði fyrir sig.", "type": "string" }, "_after": { "label": "Texti á eftir úttaki sýnidæma", "description": "Valkvæmur texti sem birtist á eftir úttaki á hverju sniði fyrir sig." }, "_resetRefs": { "label": "Endurstilla fyrirmyndir", "description": "Ef stillt á „y“ eða „yes“, þá endurstillast allar fyrirmyndir notaðar af sniðinu í hvert sinn sem sniðið er birt (t.d. ef það var falið).", "type": "content", "suggestedvalues": [ "y", "yes" ] }, "_showcode": { "label": "Sýna sniðkóða", "description": "Birta sniðkóðann sem var notaður til að framkalla sýnidæmið. Ef köllunaraðferð er tilgreind með _code breytunni, þá er það notað. Annars er nálgun framkallað útfrá gefnu viðfangi. Þessi nálgun er ekki fullkomin - allir bilstafir í gefnum viðföngum tapast, og afrituð viðföng eru hunsuð - en það ætti að vera í góðu lagi fyrir sniðkóða sem er allur á einni línu án eyðna á milli breytna.", "type": "string" }, "_code": { "label": "Kóði", "description": "Notað til að tilgreina sniðkóða innan nowiki merkja. Þetta er notað með _showcase valkostinum til að birta sniðs tilköllunina með upphaflegu bilstöfunum. Þú verður að nota töfraorðið __TEMPLATENAME__ í staðinn fyrir nafn sniðsins. T.d.: _code = <nowiki>{{__TEMPLATENAME__|first|second|foo=bar}}</nowiki>. Ef þú endar á því að nota þennan valkost oft, þá vilt þú kannski athuga {{sýnidæmi nowiki}} í staðinn, það leyfir þér að framkall heilu sýnidæmin af sniðkóða í nowiki merkjum, sem sparar þér heilmikinn tíma frá því að þurfa skrifa öll viðföngin tvisvar. ATH: vegna þess hvernig nowiki merki virka, þá meðhöndlar sniðin HTML eigindin &lt;, &gt; og &quot; eins og það séu bókstaflega <, > og \" þegar það er notað með þessari breytu.", "type": "string" } }, "paramOrder": [ "_format", "_output", "_collapsible", "_showcode", "_before", "_after", "_showheader", "_resetRefs", "_code", "_template1", "_template2", "_template3", "_showtemplate1", "_showtemplate2", "_showtemplate3", "_heading1", "_heading2", "_heading3" ], "description": "Þetta snið setur upp 2 eða fleirri sýnidæmi, það er hægt að bæta ótal mörgum (ekki bara þau 3 sem eru í sniðmátsgögnunum), bætið bara hærri tölum því fleirri dæmi eru." } </templatedata> == Tæknilegar takmarkanir== * Það mun upp villa ef öll síðan tekur lengur en 10 sekúndur að hlaða. Þetta eru takmörk sem Scribunto viðbótin setur af ásettu ráði. Ef sýnidæmi taka meira en 10 sekúndur að hlaða þá þarftu líklegast að brjóta þau niður í mismunandi síður. * Þegar verið er að nota sniðkallanir inn í <code>nowiki</code> merkjum með <code>_code=</code> breytunni, þá umbreytir það [[HTML]] eigindum eins og &lt;, &gt; and &quot; sjálfkrafa í <, > and ". Þetta er tengt því hvernig nowiki merkingar virka. == Tengt efni == {{Prufudæmi/tenglar}} rlt4qo8q3ahs13m5a2bpn283q4k11eu 1967361 1967339 2026-06-12T10:25:07Z MyraMidnight 41218 uppfæri tengil í prufudæmi 1967361 wikitext text/x-wiki __NOEDITSECTION__ {{Documentation subpage}} {{Lua|Module:Template test case}} :Nánari upplýsingar eru á Ensku síðunni: [[w:Template:Test_case|Template:Test case]] :'''Til að sjá sýnidæmin í notkun, skoðið þá [[Snið:Prufudæmi/prufudæmi|prufudæmin]]''' Þetta sniðmát býr til tvö eða fleirri sýnidæmi fyrir snið (enska: ''template''). Hvert og eitt sýnidæmi nota sömu breyturnar, og hægt er að birta hvert dæmi fyrri sig á mismunandi hátt. Allar breytur sem notaðar eru í þessu sniði fara í gegnum sýnidæmis snið, fyrir utan breytur sem byrja með lágstriki („_“), sem eru frátekin fyrir innri notkun. Ef engin snið eru tiltekin sérstaklega, þá notar skriftan grunnsíðuna á núverandi síðu sem fyrsta sniðið, og sandkassa undirsíðan sem seinna sniðið. Ef einungis eitt snið er tilgreint, þá verður sandkassa undirsíðan notuð sem seinna sniðið. Sandkassar á sniðum eru tilraunarútgáfur af því sniði, en ekki tilraunir að nota sniðið. Svo það er t.d. notað til að þróa nýja útgáfu af tilteknu sniði án þess að brjóta núverandi snið. == Notkun == '''Almenn notkun''' Eftirfarandi valkostir virka allar gerðir af sýnidæmum. <pre> {{Sýnidæmi | _format = | _output = | _collapsible = | _resetRefs = | _code = | _showcode = | _template = | _template1 = | _heading1 = | _template2 = | _heading2 = | _template3 = | _heading3 = ... | [breyta1] = [gildi1] | [breyta2] = [gildi2] | [breyta3] = [gildi3] ... }} </pre> == Samfellanleg sýnidæmi == Ef <code>_collapsible</code> er stillt á „y“ eða „yes“, þá er hægt að fella saman dæmin. Hér er listi af aukalegum breytum fyrir samfellanleg sýnidæmi: {| class="wikitable" |+ Breytur sem virka bara með samfellanlegum sýnidæmum |- ! Breyta !! Lýsing |- | <code>_title</code>|| Notið <code>_title</code> til að birta valkvæman titil fyrir samfellanlegu sýnidæmin |- | <code>_titlecode</code>|| Notið <code>_titlecode=yes</code> til að birta sniðkóðann sem titil samfellanlega sýnidæmisins |- | <code>_notcollapsed</code>|| Ef stillt á <code>y</code> eða <code>yes</code>, þá eru samfellanlegu sýnidæmin opin þegar síðan hleður. Ef stillt á <code>n</code> eða <code>no</code>, þá eru sýnidæmin felld saman þegar síðan hleður. Þetta yfirskrifar sjálfgefna virkni í sýnidæmunum sem eru samanfelldar nema tvö eða fleirri úttök eru ólík. |} == Sniðmátsgögn == <templatedata> { "params": { "_format": { "label": "Uppsetning", "description": "Uppsetningin sem er notuð til að birta sýnidæmin. Þetta geta verið „dálkar“, „raðir“ eða „tablerows“ (dálkar og raðir)", "type": "content", "suggestedvalues": [ "tablerows", "columns", "rows" ] }, "_output": { "label": "Nowiki úttak", "description": "Leyfir breytingar á hvernig úttak sniðmáts birtist. Sjálfgefið úttak er birt þegar _output breytan er ekki tilgreind eða þegar hún er stillt á eitthvað ógilt gildi. Nowiki útgáfa af úttaki sniðsins er birt þegar gildi breytunnar er _output=nowiki; þetta er gagnlegt þegar það er munur á undirlyggjandi wikitexta sem er ekki sýnilegur í venjulegru úttaki. Bæði sjálfgefið úttak og nowiki útgáfur eru birtar þegar _output=nowiki+ er notað.", "type": "content", "suggestedvalues": [ "nowiki", "nowiki+" ] }, "_collapsible": { "label": "Samfellanlegt", "description": "Ef stillt á „y“ eða „yes“, þá er hægt að fella saman sýnidæmið, þ.e.a.s. fela það. Sýnidæmið er felanlegt og fær græna fyrirsögn ef öll úttök sniðsins eru þau sömu. Ef eitthvað af úttökum sniðs eru öðruvísi, þá er sýnilegt með gulri fyrisögn. ", "type": "content", "suggestedvalues": [ "y", "yes" ] }, "_template1": { "aliases": [ "_template" ], "label": "Snið1", "description": "Nöfn sniðanna sem unnið er með. Sjálfgefið gildi _template1 er grunnsíðan á þáverandi síðu. Ef _template1 er tilgreint, þá er sjálfgefið gildi fyrir _template2 verður þá /sandkassi undirsíðan; Ef ekki, þá er sjálfgefið gildi fyrir _template2 undirsíðan /sandkassi grunnsíðu þáverandi síðu. Nöfn á sniðum þurfa að vera tilgreind á sama hátt og þú notar þau þegar kallað er á sniðið í venjulegum aðstæðum, t.d. „3x“, en ekki „Snið:3x“. Ef þú þarft að prófa síðu í aðalnafnrými þá getur þú notað tvípunkt forskeytið, t.d. „:nafn greinar“.", "type": "string", "required": true }, "_template2": { "label": "Snið2", "description": "Sjá lýsingu á Snið1", "type": "string", "default": "Birtir snið frá /sandkassi viðkomandi sniðs" }, "_template3": { "label": "Snið3", "description": "Sjá lýsingu á Snið1", "type": "string" }, "_showtemplate1": { "label": "Úttak1", "description": "Ef þetta er stillt á „no“, þá verður ekkert úttak birt fyrir það snið. Þetta er ganglegt þegar þú vilt sýna aðal sniðið, eða ef þú vilt bara sýna sandkassa sniðið.", "type": "content", "suggestedvalues": [ "no" ] }, "_showtemplate2": { "label": "Úttak2", "description": "Sjá lýsingu á Úttak1", "type": "content" }, "_showtemplate3": { "label": "Úttak3", "description": "Sjá lýsingu á Úttak1", "type": "content" }, "_heading1": { "label": "Fyrirsögn1", "description": "Valkvæm fyrirsögn fyrir sýnidæmið", "type": "string" }, "_heading2": { "label": "Fyrirsögn2", "description": "Valkvæm fyrirsögn fyrir sýnidæmið", "type": "string" }, "_heading3": { "label": "Fyrirsögn3", "description": "Valkvæm fyrirsögn fyrir sýnidæmið", "type": "string" }, "_showheader": { "label": "Birta fyrirsagnir", "description": "Ef þetta er stillt á „n“ eða „no“, þá eru engar fyrirsagnir birtar.", "type": "content", "suggestedvalues": [ "n", "no" ] }, "_before": { "label": "Texti á undan úttaki sýnidæma", "description": "Valkvæmur texti sem birtist á undan úttaki á hverju sniði fyrir sig.", "type": "string" }, "_after": { "label": "Texti á eftir úttaki sýnidæma", "description": "Valkvæmur texti sem birtist á eftir úttaki á hverju sniði fyrir sig." }, "_resetRefs": { "label": "Endurstilla fyrirmyndir", "description": "Ef stillt á „y“ eða „yes“, þá endurstillast allar fyrirmyndir notaðar af sniðinu í hvert sinn sem sniðið er birt (t.d. ef það var falið).", "type": "content", "suggestedvalues": [ "y", "yes" ] }, "_showcode": { "label": "Sýna sniðkóða", "description": "Birta sniðkóðann sem var notaður til að framkalla sýnidæmið. Ef köllunaraðferð er tilgreind með _code breytunni, þá er það notað. Annars er nálgun framkallað útfrá gefnu viðfangi. Þessi nálgun er ekki fullkomin - allir bilstafir í gefnum viðföngum tapast, og afrituð viðföng eru hunsuð - en það ætti að vera í góðu lagi fyrir sniðkóða sem er allur á einni línu án eyðna á milli breytna.", "type": "string" }, "_code": { "label": "Kóði", "description": "Notað til að tilgreina sniðkóða innan nowiki merkja. Þetta er notað með _showcase valkostinum til að birta sniðs tilköllunina með upphaflegu bilstöfunum. Þú verður að nota töfraorðið __TEMPLATENAME__ í staðinn fyrir nafn sniðsins. T.d.: _code = <nowiki>{{__TEMPLATENAME__|first|second|foo=bar}}</nowiki>. Ef þú endar á því að nota þennan valkost oft, þá vilt þú kannski athuga {{sýnidæmi nowiki}} í staðinn, það leyfir þér að framkall heilu sýnidæmin af sniðkóða í nowiki merkjum, sem sparar þér heilmikinn tíma frá því að þurfa skrifa öll viðföngin tvisvar. ATH: vegna þess hvernig nowiki merki virka, þá meðhöndlar sniðin HTML eigindin &lt;, &gt; og &quot; eins og það séu bókstaflega <, > og \" þegar það er notað með þessari breytu.", "type": "string" } }, "paramOrder": [ "_format", "_output", "_collapsible", "_showcode", "_before", "_after", "_showheader", "_resetRefs", "_code", "_template1", "_template2", "_template3", "_showtemplate1", "_showtemplate2", "_showtemplate3", "_heading1", "_heading2", "_heading3" ], "description": "Þetta snið setur upp 2 eða fleirri sýnidæmi, það er hægt að bæta ótal mörgum (ekki bara þau 3 sem eru í sniðmátsgögnunum), bætið bara hærri tölum því fleirri dæmi eru." } </templatedata> == Tæknilegar takmarkanir== * Það mun upp villa ef öll síðan tekur lengur en 10 sekúndur að hlaða. Þetta eru takmörk sem Scribunto viðbótin setur af ásettu ráði. Ef sýnidæmi taka meira en 10 sekúndur að hlaða þá þarftu líklegast að brjóta þau niður í mismunandi síður. * Þegar verið er að nota sniðkallanir inn í <code>nowiki</code> merkjum með <code>_code=</code> breytunni, þá umbreytir það [[HTML]] eigindum eins og &lt;, &gt; and &quot; sjálfkrafa í <, > and ". Þetta er tengt því hvernig nowiki merkingar virka. == Tengt efni == {{Prufudæmi/tenglar}} disdi0bj1lz76p2zt447p4ejc9d3vr8 1967376 1967361 2026-06-12T11:25:24Z MyraMidnight 41218 Bæti tengli á sýnidæmi sniðið í tengt efni 1967376 wikitext text/x-wiki __NOEDITSECTION__ {{Documentation subpage}} {{Lua|Module:Template test case}} :Nánari upplýsingar eru á Ensku síðunni: [[w:Template:Test_case|Template:Test case]] :'''Til að sjá sýnidæmin í notkun, skoðið þá [[Snið:Prufudæmi/prufudæmi|prufudæmin]]''' Þetta sniðmát býr til tvö eða fleirri sýnidæmi fyrir snið (enska: ''template''). Hvert og eitt sýnidæmi nota sömu breyturnar, og hægt er að birta hvert dæmi fyrri sig á mismunandi hátt. Allar breytur sem notaðar eru í þessu sniði fara í gegnum sýnidæmis snið, fyrir utan breytur sem byrja með lágstriki („_“), sem eru frátekin fyrir innri notkun. Ef engin snið eru tiltekin sérstaklega, þá notar skriftan grunnsíðuna á núverandi síðu sem fyrsta sniðið, og sandkassa undirsíðan sem seinna sniðið. Ef einungis eitt snið er tilgreint, þá verður sandkassa undirsíðan notuð sem seinna sniðið. Sandkassar á sniðum eru tilraunarútgáfur af því sniði, en ekki tilraunir að nota sniðið. Svo það er t.d. notað til að þróa nýja útgáfu af tilteknu sniði án þess að brjóta núverandi snið. == Notkun == '''Almenn notkun''' Eftirfarandi valkostir virka allar gerðir af sýnidæmum. <pre> {{Sýnidæmi | _format = | _output = | _collapsible = | _resetRefs = | _code = | _showcode = | _template = | _template1 = | _heading1 = | _template2 = | _heading2 = | _template3 = | _heading3 = ... | [breyta1] = [gildi1] | [breyta2] = [gildi2] | [breyta3] = [gildi3] ... }} </pre> == Samfellanleg sýnidæmi == Ef <code>_collapsible</code> er stillt á „y“ eða „yes“, þá er hægt að fella saman dæmin. Hér er listi af aukalegum breytum fyrir samfellanleg sýnidæmi: {| class="wikitable" |+ Breytur sem virka bara með samfellanlegum sýnidæmum |- ! Breyta !! Lýsing |- | <code>_title</code>|| Notið <code>_title</code> til að birta valkvæman titil fyrir samfellanlegu sýnidæmin |- | <code>_titlecode</code>|| Notið <code>_titlecode=yes</code> til að birta sniðkóðann sem titil samfellanlega sýnidæmisins |- | <code>_notcollapsed</code>|| Ef stillt á <code>y</code> eða <code>yes</code>, þá eru samfellanlegu sýnidæmin opin þegar síðan hleður. Ef stillt á <code>n</code> eða <code>no</code>, þá eru sýnidæmin felld saman þegar síðan hleður. Þetta yfirskrifar sjálfgefna virkni í sýnidæmunum sem eru samanfelldar nema tvö eða fleirri úttök eru ólík. |} == Sniðmátsgögn == <templatedata> { "params": { "_format": { "label": "Uppsetning", "description": "Uppsetningin sem er notuð til að birta sýnidæmin. Þetta geta verið „dálkar“, „raðir“ eða „tablerows“ (dálkar og raðir)", "type": "content", "suggestedvalues": [ "tablerows", "columns", "rows" ] }, "_output": { "label": "Nowiki úttak", "description": "Leyfir breytingar á hvernig úttak sniðmáts birtist. Sjálfgefið úttak er birt þegar _output breytan er ekki tilgreind eða þegar hún er stillt á eitthvað ógilt gildi. Nowiki útgáfa af úttaki sniðsins er birt þegar gildi breytunnar er _output=nowiki; þetta er gagnlegt þegar það er munur á undirlyggjandi wikitexta sem er ekki sýnilegur í venjulegru úttaki. Bæði sjálfgefið úttak og nowiki útgáfur eru birtar þegar _output=nowiki+ er notað.", "type": "content", "suggestedvalues": [ "nowiki", "nowiki+" ] }, "_collapsible": { "label": "Samfellanlegt", "description": "Ef stillt á „y“ eða „yes“, þá er hægt að fella saman sýnidæmið, þ.e.a.s. fela það. Sýnidæmið er felanlegt og fær græna fyrirsögn ef öll úttök sniðsins eru þau sömu. Ef eitthvað af úttökum sniðs eru öðruvísi, þá er sýnilegt með gulri fyrisögn. ", "type": "content", "suggestedvalues": [ "y", "yes" ] }, "_template1": { "aliases": [ "_template" ], "label": "Snið1", "description": "Nöfn sniðanna sem unnið er með. Sjálfgefið gildi _template1 er grunnsíðan á þáverandi síðu. Ef _template1 er tilgreint, þá er sjálfgefið gildi fyrir _template2 verður þá /sandkassi undirsíðan; Ef ekki, þá er sjálfgefið gildi fyrir _template2 undirsíðan /sandkassi grunnsíðu þáverandi síðu. Nöfn á sniðum þurfa að vera tilgreind á sama hátt og þú notar þau þegar kallað er á sniðið í venjulegum aðstæðum, t.d. „3x“, en ekki „Snið:3x“. Ef þú þarft að prófa síðu í aðalnafnrými þá getur þú notað tvípunkt forskeytið, t.d. „:nafn greinar“.", "type": "string", "required": true }, "_template2": { "label": "Snið2", "description": "Sjá lýsingu á Snið1", "type": "string", "default": "Birtir snið frá /sandkassi viðkomandi sniðs" }, "_template3": { "label": "Snið3", "description": "Sjá lýsingu á Snið1", "type": "string" }, "_showtemplate1": { "label": "Úttak1", "description": "Ef þetta er stillt á „no“, þá verður ekkert úttak birt fyrir það snið. Þetta er ganglegt þegar þú vilt sýna aðal sniðið, eða ef þú vilt bara sýna sandkassa sniðið.", "type": "content", "suggestedvalues": [ "no" ] }, "_showtemplate2": { "label": "Úttak2", "description": "Sjá lýsingu á Úttak1", "type": "content" }, "_showtemplate3": { "label": "Úttak3", "description": "Sjá lýsingu á Úttak1", "type": "content" }, "_heading1": { "label": "Fyrirsögn1", "description": "Valkvæm fyrirsögn fyrir sýnidæmið", "type": "string" }, "_heading2": { "label": "Fyrirsögn2", "description": "Valkvæm fyrirsögn fyrir sýnidæmið", "type": "string" }, "_heading3": { "label": "Fyrirsögn3", "description": "Valkvæm fyrirsögn fyrir sýnidæmið", "type": "string" }, "_showheader": { "label": "Birta fyrirsagnir", "description": "Ef þetta er stillt á „n“ eða „no“, þá eru engar fyrirsagnir birtar.", "type": "content", "suggestedvalues": [ "n", "no" ] }, "_before": { "label": "Texti á undan úttaki sýnidæma", "description": "Valkvæmur texti sem birtist á undan úttaki á hverju sniði fyrir sig.", "type": "string" }, "_after": { "label": "Texti á eftir úttaki sýnidæma", "description": "Valkvæmur texti sem birtist á eftir úttaki á hverju sniði fyrir sig." }, "_resetRefs": { "label": "Endurstilla fyrirmyndir", "description": "Ef stillt á „y“ eða „yes“, þá endurstillast allar fyrirmyndir notaðar af sniðinu í hvert sinn sem sniðið er birt (t.d. ef það var falið).", "type": "content", "suggestedvalues": [ "y", "yes" ] }, "_showcode": { "label": "Sýna sniðkóða", "description": "Birta sniðkóðann sem var notaður til að framkalla sýnidæmið. Ef köllunaraðferð er tilgreind með _code breytunni, þá er það notað. Annars er nálgun framkallað útfrá gefnu viðfangi. Þessi nálgun er ekki fullkomin - allir bilstafir í gefnum viðföngum tapast, og afrituð viðföng eru hunsuð - en það ætti að vera í góðu lagi fyrir sniðkóða sem er allur á einni línu án eyðna á milli breytna.", "type": "string" }, "_code": { "label": "Kóði", "description": "Notað til að tilgreina sniðkóða innan nowiki merkja. Þetta er notað með _showcase valkostinum til að birta sniðs tilköllunina með upphaflegu bilstöfunum. Þú verður að nota töfraorðið __TEMPLATENAME__ í staðinn fyrir nafn sniðsins. T.d.: _code = <nowiki>{{__TEMPLATENAME__|first|second|foo=bar}}</nowiki>. Ef þú endar á því að nota þennan valkost oft, þá vilt þú kannski athuga {{sýnidæmi nowiki}} í staðinn, það leyfir þér að framkall heilu sýnidæmin af sniðkóða í nowiki merkjum, sem sparar þér heilmikinn tíma frá því að þurfa skrifa öll viðföngin tvisvar. ATH: vegna þess hvernig nowiki merki virka, þá meðhöndlar sniðin HTML eigindin &lt;, &gt; og &quot; eins og það séu bókstaflega <, > og \" þegar það er notað með þessari breytu.", "type": "string" } }, "paramOrder": [ "_format", "_output", "_collapsible", "_showcode", "_before", "_after", "_showheader", "_resetRefs", "_code", "_template1", "_template2", "_template3", "_showtemplate1", "_showtemplate2", "_showtemplate3", "_heading1", "_heading2", "_heading3" ], "description": "Þetta snið setur upp 2 eða fleirri sýnidæmi, það er hægt að bæta ótal mörgum (ekki bara þau 3 sem eru í sniðmátsgögnunum), bætið bara hærri tölum því fleirri dæmi eru." } </templatedata> == Tæknilegar takmarkanir== * Það mun upp villa ef öll síðan tekur lengur en 10 sekúndur að hlaða. Þetta eru takmörk sem Scribunto viðbótin setur af ásettu ráði. Ef sýnidæmi taka meira en 10 sekúndur að hlaða þá þarftu líklegast að brjóta þau niður í mismunandi síður. * Þegar verið er að nota sniðkallanir inn í <code>nowiki</code> merkjum með <code>_code=</code> breytunni, þá umbreytir það [[HTML]] eigindum eins og &lt;, &gt; and &quot; sjálfkrafa í <, > and ". Þetta er tengt því hvernig nowiki merkingar virka. == Tengt efni == * [[Snið:Sýnidæmi]] - sýnir kóðann og sýnidæmi hvað kóðinn framkallar === Fleirri gerðir af prufudæmum === {{Prufudæmi/tenglar}} k2sgmwuyvj8688r17bvsthiu4zaxiah 10 191337 1967327 1966613 2026-06-12T09:30:49Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi/sandkassi]] á [[Snið:Prufudæmi/sandkassi]]: Þetta er okkar testcase, en uppgötvaði að þetta á frekar við um demos og þarf þess vegna að færa til svo hægt er að hafa bæði. 1966613 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template test case|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} [[Flokkur:Óflokkuð snið]] </noinclude> nclyfi1ga5jvtqyy2tz1vih470yh6p1 828 191338 1967351 1966622 2026-06-12T10:17:06Z MyraMidnight 41218 listi af tengdum sniðum 1967351 wikitext text/x-wiki * [[Module:Template test case/config]] * [[Module:Template test case/data]] == Tengd snið == {{Prufudæmi/tenglar}} fd7eei6n3b27ev6p954srq4u0icngob 828 191339 1967350 1966624 2026-06-12T10:14:14Z MyraMidnight 41218 endurnýtanlegur listi af tenglum 1967350 wikitext text/x-wiki * [[Module:Template test case]] * [[Module:Template test case/data]] == Tengt efni == {{Prufudæmi/tenglar}} bd6fqaqjofm4p7sg01c8q6654wpe10v 10 191340 1967340 1966626 2026-06-12T10:09:52Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi raðir]] á [[Snið:Prufudæmi raðir]]: uppfæra: sýnidæmi > prufudæmi 1966626 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template test case|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> irr9qc03niujceohpr6rvkn46wvotik 1967360 1967340 2026-06-12T10:23:37Z MyraMidnight 41218 tenglar í doc 1967360 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template test case|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation|content={{Prufudæmi/tenglar}}}} <!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> i1khwildiysc6ziwz7p3cx3ayrev756 10 191341 1967342 1966627 2026-06-12T10:10:06Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi tafla]] á [[Snið:Prufudæmi tafla]]: uppfæra: sýnidæmi > prufudæmi 1966627 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template test case|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> 0445uyzppdfnu1j4kj9ie42pyliyrbz 1967359 1967342 2026-06-12T10:23:21Z MyraMidnight 41218 tenglar í doc 1967359 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template test case|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation|content={{Prufudæmi/tenglar}}}} </noinclude> qwgbi7tgc9a39c6htqkpw9z5l0dd7gp 10 191342 1967346 1966628 2026-06-12T10:10:44Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi inline]] á [[Snið:Prufudæmi inline]]: uppfæra: sýnidæmi > prufudæmi 1966628 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template test case|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> tqcbtoi20hh04qz7tcyj9c81ibksvas 1967357 1967346 2026-06-12T10:22:58Z MyraMidnight 41218 tenglar í doc 1967357 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template test case|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation|content={{Prufudæmi/tenglar}}}} <!-- Categories go on the /doc subpage and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> i016mlnzrzlhnsal0mcl6h44q9hffj7 10 191343 1967348 1966629 2026-06-12T10:10:59Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi samfellanlegt]] á [[Snið:Prufudæmi samfellanlegt]]: uppfæra: sýnidæmi > prufudæmi 1966629 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template test case|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> tqcbtoi20hh04qz7tcyj9c81ibksvas 1967356 1967348 2026-06-12T10:22:41Z MyraMidnight 41218 tenglar í doc 1967356 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template test case|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation|content={{Prufudæmi/tenglar}}}} <!-- Categories go on the /doc subpage and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> i016mlnzrzlhnsal0mcl6h44q9hffj7 10 191344 1967352 1966630 2026-06-12T10:17:44Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi nowiki demo]] á [[Snið:Prufudæmi nowiki demo]]: Uppfærsla Sýnidæmi> Prufudæmi 1966630 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template test case|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> tqcbtoi20hh04qz7tcyj9c81ibksvas 1967355 1967352 2026-06-12T10:20:25Z MyraMidnight 41218 tenglar í doc 1967355 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template test case|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation|content={{Prufudæmi/tenglar}}}} <!-- Categories go on the /doc subpage and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> i016mlnzrzlhnsal0mcl6h44q9hffj7 10 191345 1967334 1966644 2026-06-12T10:01:01Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi/dæmasíða]] á [[Snið:Prufudæmi/prufudæmi]]: Uppfærsla sýnidæmi > prufudæmi 1966644 wikitext text/x-wiki == Sjálfgefin uppsetning == <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Sýnidæmi|_template1=Skilaboð}}</syntaxhighlight> {{Sýnidæmi|_template1=Skilaboð}} == Uppsett í töflu == === Uppsetning: columns=== <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Sýnidæmi|_format=columns|_template1=Skilaboð}}</syntaxhighlight> {{Sýnidæmi|_format=columns|_template1=Skilaboð}} === Uppsetning: rows=== <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Sýnidæmi|_format=rows|_template1=Skilaboð}}</syntaxhighlight> {{Sýnidæmi|_format=rows|_template1=Skilaboð}} === Uppsetning: tablerows === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Sýnidæmi|_format=tablerows|_template1=Skilaboð}}</syntaxhighlight> {{Sýnidæmi|_format=tablerows|_template1=Skilaboð}} == Notað með <code>_collapsible</code> == === Sjálfgefin notkun === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Sýnidæmi|_format=rows|_collapsible=yes|_template1=Skilaboð}}</syntaxhighlight> {{Sýnidæmi|_collapsible=yes|_format=rows|_template1=Skilaboð}} === Notað með <code>_title</code> === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Sýnidæmi|_format=columns|_collapsible=yes|_title=Uppsetning með <code>columns</code>|_template1=Skilaboð}}</syntaxhighlight> {{Sýnidæmi|_format=columns|_collapsible=yes|_title=Uppsetning með <code>columns</code>|_template1=Skilaboð}} === Notað með <code>_titlecode=yes</code> === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Sýnidæmi|_format=rows|_collapsible=yes|_titlecode=yes|_template1=Skilaboð}}</syntaxhighlight> {{Sýnidæmi|_collapsible=yes|_format=rows|_titlecode=yes|_template1=Skilaboð}} === Notað með <code>_notcollapsed=no</code> === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Sýnidæmi|_format=rows|_collapsible=yes|_notcollapsed=no|_title=Dæmi um mismunandi úttak á sniðum|_template1=Skilaboð|_template2=Hreingera/sandkassi}}</syntaxhighlight> {{Sýnidæmi|_format=rows|_collapsible=yes|_notcollapsed=no|_title=Dæmi um mismunandi úttak á sniðum|_template1=Skilaboð|_template2=Hreingera/sandkassi}} == Notað með <code>_showcode</code> == === Notkun === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;"> {{sýnidæmi|_showcode=yes|_template1=skilaboð|texti=Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.}}</syntaxhighlight> === Úttak === {{sýnidæmi|_showcode=yes|_template1=skilaboð|texti=Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.}} == Notað með <code>_showcode</code> og <code>_collapsible</code> == === Notkun === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;"> {{sýnidæmi|_showcode=yes|_collapsible=yes|_template1=skilaboð|texti=Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.}}</syntaxhighlight> === Úttak === {{sýnidæmi|_showcode=yes|_collapsible=yes|_template1=skilaboð|texti=Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.}} 9k7riyqu6y139cg78mnbzj61569e0zh 1967336 1967334 2026-06-12T10:04:00Z MyraMidnight 41218 Uppfæri sýnidæmi > prufudæmi 1967336 wikitext text/x-wiki == Sjálfgefin uppsetning == <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Prufudæmi|_template1=Skilaboð}}</syntaxhighlight> {{Prufudæmi|_template1=Skilaboð}} == Uppsett í töflu == === Uppsetning: columns=== <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Prufudæmi|_format=columns|_template1=Skilaboð}}</syntaxhighlight> {{Prufudæmi|_format=columns|_template1=Skilaboð}} === Uppsetning: rows=== <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Prufudæmi|_format=rows|_template1=Skilaboð}}</syntaxhighlight> {{Prufudæmi|_format=rows|_template1=Skilaboð}} === Uppsetning: tablerows === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Prufudæmi|_format=tablerows|_template1=Skilaboð}}</syntaxhighlight> {{Prufudæmi|_format=tablerows|_template1=Skilaboð}} == Notað með <code>_collapsible</code> == === Sjálfgefin notkun === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Prufudæmi|_format=rows|_collapsible=yes|_template1=Skilaboð}}</syntaxhighlight> {{Prufudæmi|_collapsible=yes|_format=rows|_template1=Skilaboð}} === Notað með <code>_title</code> === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Prufudæmi|_format=columns|_collapsible=yes|_title=Uppsetning með <code>columns</code>|_template1=Skilaboð}}</syntaxhighlight> {{Prufudæmi|_format=columns|_collapsible=yes|_title=Uppsetning með <code>columns</code>|_template1=Skilaboð}} === Notað með <code>_titlecode=yes</code> === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Prufudæmi|_format=rows|_collapsible=yes|_titlecode=yes|_template1=Skilaboð}}</syntaxhighlight> {{Prufudæmi|_collapsible=yes|_format=rows|_titlecode=yes|_template1=Skilaboð}} === Notað með <code>_notcollapsed=no</code> === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Prufudæmi|_format=rows|_collapsible=yes|_notcollapsed=no|_title=Dæmi um mismunandi úttak á sniðum|_template1=Skilaboð|_template2=Hreingera/sandkassi}}</syntaxhighlight> {{Prufudæmi|_format=rows|_collapsible=yes|_notcollapsed=no|_title=Dæmi um mismunandi úttak á sniðum|_template1=Skilaboð|_template2=Hreingera/sandkassi}} == Notað með <code>_showcode</code> == === Notkun === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;"> {{Prufudæmi|_showcode=yes|_template1=skilaboð|texti=Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.}}</syntaxhighlight> === Úttak === {{Prufudæmi|_showcode=yes|_template1=skilaboð|texti=Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.}} == Notað með <code>_showcode</code> og <code>_collapsible</code> == === Notkun === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;"> {{Prufudæmi|_showcode=yes|_collapsible=yes|_template1=skilaboð|texti=Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.}}</syntaxhighlight> === Úttak === {{Prufudæmi|_showcode=yes|_collapsible=yes|_template1=skilaboð|texti=Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.}} pa3j5g8k0m7svvziork26pzkg6y7fk3 10 191397 1967330 1967226 2026-06-12T09:57:37Z MyraMidnight 41218 Bæti við tilvísun í module sem þetta snið notar 1967330 wikitext text/x-wiki {{Lua|Module:High-use}} Þetta snið er til þess að merkja snið sem eru mikið notuð. Breytingar á slíkum sniðum taka tíma til að birtast á öllum ítengdum síðum. Þau snið sem eru mest notuð fá sjálfkrafa tölu um fjölda ítenginga með því að nota þetta snið. Sjá einnig [[:en:Wikipedia:Don't worry about performance]]. == Notkun == <syntaxhighlight lang="wikitext">{{High-use |2= |info= bættu meiri texta }}</syntaxhighlight> === Allar breyturnar === <syntaxhighlight lang="wikitext">{{High-use |1= |2= |info= |demo= |form= |expiry= }}</syntaxhighlight> <includeonly>[[Flokkur:Snið:Greinamerkingar]]</includeonly> <templatedata> { "params": { "1": { "label": "Fjöldi innleiðinga", "description": "annað hvort föst tala sem segjir fjölda skipta sem þetta snið hefur verið innleitt/kallað, eða orðið „risk“ (án gæsalappa) til að birta „mjög mikill fjöldi“ í staðinn fyrir raunverulegan fjölda.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "risk" ], "deprecated": true }, "2": { "label": "Spjallsíða, eða nota + tákn", "description": "Seinni breytan er ofhlaðin. Það mun birta fjöldatölu innleiðinga sem „#.###+“ í staðinn fyrir „um það bil #.###“ þegar gildið er stillt á „yes“ (án gæsalappa). Þegar það er notað á þennan hátt, þá eru gildin rúnuð niður í næstu töluna. Þegar breytan er stillt á eitthvað annað gildi sem er ekki autt (t.d. 2=WP:VPT mun setja inn tengil á WP:VPT)", "type": "string" }, "info": { "label": "Auka upplýsingar", "description": "Þegar breytan er ekki auð, þá mun það setja innihald breytunnar inn í sniðtextann.", "type": "content" }, "demo": { "label": "Nafn sniðmáts (fyrir dæmi)", "description": "Það mun nota fjöldatölu innleiðinga sniðsins sem [[Snið:<nafn_sniðs>]] í staðinn fyrir að skynja hvaða snið er verið að nota. Há- og lágstafir þurfa að passa alveg við gildið sem er notað í Special:PrefixIndex/Module:Transclusion_count/data/.", "type": "string" }, "form": { "label": "Form fyrir sniðið", "description": "Ef stillt er á „editnotice“, þá birtir það skilaboðin í {{editnotice}} í staðinn fyrir {{ombox}}.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "editnotice" ] }, "expiry": { "label": "Gildistími fyrir editnotice", "description": "ef „form=editnotice“ er notað, þá mun þessi breyta setja inn gildistíma inn í editnotice sniðið.", "type": "date" }, "system": { "label": "Kerfi", "description": "Vinsamlegast notið {{Used in system}} beint í staðinn.", "deprecated": true } } } </templatedata> s9825hps4iptsj75hknei5v2swfjkxa 0 191398 1967309 1967246 2026-06-11T20:03:58Z MyraMidnight 41218 Bætti við bókum um fuglafit á íslensku 1967309 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Cats-cradle.svg|alt=upphafstaða fuglafits|thumb|Upphafstaða fuglafits]]{{Aðgreiningartengill|Fuglafit|fuglafit}} [[Mynd:String Figures and How to Make Them (page 73 fig 87 crop).jpg|alt=annað dæmi um fuglafit|thumb|Annað dæmi um fuglafit]] '''Fuglafit''' (einnig kallað '''fingrafit''') er sígildur [[leikur]] þar sem einn eða tveir leika sér með bandspotta sem hefur verið bundinn í hring. Spottanum er svo fléttað um fingurnar til að skapa mynstur og leikurinn felst í því að nota ýmsar handahreyfingar eða jafnvel aðstoð frá öðrum til að breyta um mynstur. Þessi leikur er mjög góður til að þjálfa fingrafimi. == Bækur á íslensku um fuglafit == * „Fuglafitjar: upp á eigin spýtur eða með öðrum“ eftir [[Camilla Gryski]], þýtt af [[Auður Styrkársdóttir|Auði Styrkársdóttur]] * „Uppáhalds fitjar“ eftir [[Camilla Gryski]], þýtt af [[Auður Styrkársdóttir|Auði Styrkársdóttur]] == Tilvísanir == * [https://timarit.is/page/4603616#page/n39/mode/2up „Skemmtilegar og fræðandi barnabækur“. Heima er bezt]. 1. nóvember 1996 <references/> [[Flokkur:Fingraleikir]] {{Stubbur}} o76011gw7lxt2ujctetelst4w1qg2j8 0 191399 1967303 1967231 2026-06-11T16:53:39Z Ahjartar 2477 Bætti inn mynd 1967303 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Sigrun Gyda 2024.jpg|right|thumb|Sigrún Gyða]] '''Sigrún Gyða Sveinsdóttir ''' (fædd í Reykjavík 14. Júlí 1993) er íslenskur myndlistarmaður, óperusöngkona, tónskáld og sviðshöfundur sem vinnur á mörkum myndlistar, gjörninga og tónlistar. Verk hennar sameina oft klassískan söng og tónsmíðar, uppákomur, myndbandsverk, málverk, textíl og innsetningar. == Nám == Sigrún Gyða innritaðist í [[Listaháskóli Íslands|Listaháskóla Íslands]] og lauk BA-gráðu í myndlist 2017. Samhliða lærði hún hljóðfæraleik og klassískan söng í [[Tónlistarskóli Kópavogs|Tónlistarskóla Kópavogs]] og útskrifaðist þaðan 2019. Eftir það hélt hún til Hollands og tók MA-gráðu í Moving Image frá Sandberg Instituut í [[Amsterdam]] 2021. == Helstu viðfangsefni == Röddin er miðlæg í listsköpun Sigrúnar Gyðu og hún notar hana bæði sem hljóðfæri og miðil til að fjalla um samfélagsleg málefni. Í verkum hennar takast á valdakerfi og [[eftirlitsþjóðfélag]], kynjapólitík og femínísk sjónarhorn, [[náttúruvá]] og [[loftslagskvíði]], íþróttir og keppnisharka, þjóðsögur og raunheimur nútímans. Hún beitir húmor og alvöru jöfnum höndum og vinnur með sjálfsævisögulegar frásagnir þar sem söngræn tjáning mætir hversdagslegum reynsluheimi. == Verk og sýningar == Verk Sigrúnar Gyðu hafa verið sýnd í Reykjavík, Amsterdam og víðar um Evrópu. Hún hefur einnig tekið þátt í sýningum á borð við Art Rotterdam og alþjóðlegum myndlistar- og gjörningahátíðum. * 2019. Plan B. (Samsýning). Borgarnes * 2019. Ég vil að þú teiknir mig eins og eina af frönsku stúlkunum þínum. (Vídeoverk frumsýnt á sýningunni Allt á sama tíma. Hafnarborg, Hafnarfirði. * 2021. Hlaupa, óperetta. Het Hem, Amsterdam * 2024. Mid, time of the foresighted silence, Listasafn Reykjavíkur/Art Rotterdam/IJsselbiennale * 2024. Algleymi, bið að heilsa. (Myndlistarsýning). Köllunarklettsvegur 4 Reykjavík * 2024. Skjóta. Ópera. Ásmundarsalur * 2024. Undanfarið (með Rannveigu Jónsdóttur). Höggmyndagarðurinn, Nýlendugötu 17a * 2025 My life is an opera, Kino Regina, Helsinki (Í boði Íslenska sendiráðsins í Finnandi. Einnig sýnt í Nieuwe vide, Haarlem) * 2026. Grooming, einræða fyrir hestastelpu. (Ásamt Móu Holgersson, gjörningur), Bók um bók, Njálsgötu 11 == Annað == Sigrún Gyða er hlaupari og hefur tekið þátt í víðavangshlaupum og maraþonhlaupum bæði hérlendis og erlendis. == Heimildir og tenglar == * Straumar. Fótbolti sem heimsendir. Straumar, Árni Matthíasson 11.2. 2025: [https://www.ruv.is/utvarp/spila/straumar/34464/a8liiq] * Tique: [https://tique.art/interviews/six-questions/sigrun-gyda-sveinsdottir/] * Fótbolta- og óperuklisjur gegn loftslagsvánni. Heimildin 7.6. 2024: [https://heimildin.is/grein/22008/] * Skjóta. Víðsjá RÚV 13.6. 2024: [https://www.ruv.is/utvarp/spila/vidsja/23618/7hqvdr] * Myndlist á íslandi 2025, tímarit: [https://www.icelandicartcenter.is/articles/%22to-revel-in-the-seemingly-endless-volundarhus%22] * Listasafn Reykjavikur: [https://listasafnreykjavikur.is/listamadur/sigrun.gyda.sveinsdottir] [[Flokkur:Íslenskar myndlistarkonur]] 1p6fxklayl0672ubp0ilpibs8lxt0xr 0 191409 1967283 1967274 2026-06-11T12:52:31Z Berserkur 10188 1967283 wikitext text/x-wiki '''Lífeindafræði''' er grein innan [[Heilbrigðisvísindi|heilbrigðisvísinda]] sem snýst um greiningu [[Sjúkdómur|sjúkdóma]] og meðferðarmöguleika þeirra, oft með notkun [[Lífsýni|lífsýna]]<ref>{{Vefheimild|url=https://hi.is/sites/default/files/bylgja/lifeinda_baeklingur_2017_vefur.pdf|titill=Lífeindafræði Bæklingur HÍ|útgefandi=Háskóli Íslands|ár=2017}}</ref>. == Starsleyfi == Starfsheitið lífeindafræðingur er [[verndaður starfstitill]] og þarf að sækja sérstaklega um titilinn hjá [[Embætti landlæknis|Embætti Landlæknis]]. Til að öðlast réttindi til þess að starfa sem lífeindafræðingur þarf viðkomandi að hafa lokið [[Baccalaureus Scientiarum|BS námi]] í lífeindafræði ásamt diplómu á meistarastigi í lífeindafræði<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.reglugerd.is/reglugerdir/eftir-raduneytum/hrn/nr/18516|title=Reglugerð um menntun, réttindi og skyldur lífeindafræðinga og skilyrði til að hljóta starfsleyfi og sérfræðileyfi.|website=Reglugerðasafn|language=is|access-date=2026-06-11}}</ref>. Til þess að öðlast starfsréttindi sem sérfræðingur í klínískri sérgrein í lífeindafræði þarf viðkomandi að hafa [[starfsleyfi]] sem lífeindafræðingur, hafa lokið [[Magister Scientiarum|meistara]]<nowiki/>- eða [[Doktorsgráða|doktorsprófi]] í sérgreininni og að loknu prófi hafa unnið við sérgreinina sem svarar tvö ár í fullu starfi<ref name=":0" />. == Menntun == Á Íslandi er einungis hægt að stunda nám í lífeindafræði við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. Þar er hægt að stunda BS nám, diplómunám og MS nám í lífeindafræði við [[Læknadeild]]<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/heilbrigdisvisindasvid-laeknadeild/um-namsbraut-i-lifeindafraedi|title=Um Námsbraut í lífeindafræði|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2026-06-11}}</ref>. ==Tilvísanir== <references/> 3l1qttc0g6vtg4gm8pscqw2cb5yabbo 1967284 1967283 2026-06-11T12:53:00Z Berserkur 10188 1967284 wikitext text/x-wiki '''Lífeindafræði''' er grein innan [[Heilbrigðisvísindi|heilbrigðisvísinda]] sem snýst um greiningu [[Sjúkdómur|sjúkdóma]] og meðferðarmöguleika þeirra, oft með notkun [[Lífsýni|lífsýna]]<ref>{{Vefheimild|url=https://hi.is/sites/default/files/bylgja/lifeinda_baeklingur_2017_vefur.pdf|titill=Lífeindafræði Bæklingur HÍ|útgefandi=Háskóli Íslands|ár=2017}}</ref>. == Starsleyfi == Starfsheitið lífeindafræðingur er [[verndaður starfstitill]] og þarf að sækja sérstaklega um titilinn hjá [[embætti landlæknis]]. Til að öðlast réttindi til þess að starfa sem lífeindafræðingur þarf viðkomandi að hafa lokið [[Baccalaureus Scientiarum|BS námi]] í lífeindafræði ásamt diplómu á meistarastigi í lífeindafræði<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.reglugerd.is/reglugerdir/eftir-raduneytum/hrn/nr/18516|title=Reglugerð um menntun, réttindi og skyldur lífeindafræðinga og skilyrði til að hljóta starfsleyfi og sérfræðileyfi.|website=Reglugerðasafn|language=is|access-date=2026-06-11}}</ref>. Til þess að öðlast starfsréttindi sem sérfræðingur í klínískri sérgrein í lífeindafræði þarf viðkomandi að hafa [[starfsleyfi]] sem lífeindafræðingur, hafa lokið [[Magister Scientiarum|meistara]]<nowiki/>- eða [[Doktorsgráða|doktorsprófi]] í sérgreininni og að loknu prófi hafa unnið við sérgreinina sem svarar tvö ár í fullu starfi<ref name=":0" />. == Menntun == Á Íslandi er einungis hægt að stunda nám í lífeindafræði við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. Þar er hægt að stunda BS nám, diplómunám og MS nám í lífeindafræði við [[Læknadeild]]<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/heilbrigdisvisindasvid-laeknadeild/um-namsbraut-i-lifeindafraedi|title=Um Námsbraut í lífeindafræði|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2026-06-11}}</ref>. ==Tilvísanir== <references/> 9wwg699ahopc9iesfr4k7k0tj3ew0nw 0 191410 1967294 2026-06-11T14:27:42Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Yun Po-sun]] 1967294 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Yun Po-sun]] cbryxlis2sj7pnt2z4dca9wi0chz61c 6 191413 1967302 2026-06-11T16:44:16Z Ahjartar 2477 {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Andlitsmynd af Sigrúnu Gyðu Sveinsdóttur | uppruni = Mynd er tekin fyrir leikskrá og kynningarefni óperunnar Hlaupa sem sýnd var í Reykjavík 2024 | höfundaréttshafi = Alda Valentína Rós | útskýring = Myndin er í eigu Sigrúnar Gyðu sem er höfundur ofangreindrar óperu og var tekin í tengslum við gerð kynningarefnis og leikskrár fyrir verkið sumarið 2024 | dagsetning = Maí 2024 | aðrar_útgáfur = Myndin hefur birst í blöðum í tengslum við kynningu á óperunni }} 1967302 wikitext text/x-wiki == Lýsing == {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Andlitsmynd af Sigrúnu Gyðu Sveinsdóttur | uppruni = Mynd er tekin fyrir leikskrá og kynningarefni óperunnar Hlaupa sem sýnd var í Reykjavík 2024 | höfundaréttshafi = Alda Valentína Rós | útskýring = Myndin er í eigu Sigrúnar Gyðu sem er höfundur ofangreindrar óperu og var tekin í tengslum við gerð kynningarefnis og leikskrár fyrir verkið sumarið 2024 | dagsetning = Maí 2024 | aðrar_útgáfur = Myndin hefur birst í blöðum í tengslum við kynningu á óperunni }} == Leyfisupplýsingar: == {{Leikskrá}} cd4s5ygcxsv3c751smje4y6mw6pwpy5 0 191414 1967308 2026-06-11T19:22:22Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[SA-sveitirnar]] 1967308 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[SA-sveitirnar]] a1m6lj6nvi7ueeiixe959xrbbnp2vmm 15 191415 1967318 2026-06-12T08:32:19Z MyraMidnight 41218 Nýr hluti: /* Ekki raunverulegur wikipedia flokkur */ 1967318 wikitext text/x-wiki == Ekki raunverulegur wikipedia flokkur == Þetta virðist ekki vera raunverulegur „wikipedia flokkur“, svo að hafa forskeytið wikipedia þarna gerir ekkert og lætur það flokkast furðulega (undir „W“ í staðinn fyrir „A“). Það virðast vera fleirri svona ‚þykjustunni wikipedia flokkar‘ á kreiki og ég veit ekki hvernig það virkar. Kannski eitthvað sérstaklega fyrir möppudýrin til að skapa. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 12. júní 2026 kl. 08:32 (UTC) g9lw2brk547336an1ewk762g18r6ycp 10 191416 1967324 2026-06-12T09:27:56Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi]] á [[Snið:Prufudæmi]]: Þetta er okkar testcase, en uppgötvaði að þetta á frekar við um demos og þarf þess vegna að færa til svo hægt er að hafa bæði. 1967324 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Snið:Prufudæmi]] m49wgf3wvjidlm06qdufo1nwkxfrf1a 1967373 1967324 2026-06-12T10:43:03Z MyraMidnight 41218 Demo snið 1967373 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Demo|main}}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> qo8uxqtbhlvri8ihi5293by4l1j4soc 10 191417 1967326 2026-06-12T09:29:18Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi/doc]] á [[Snið:Prufudæmi/doc]]: Þetta er okkar testcase, en uppgötvaði að þetta á frekar við um demos og þarf þess vegna að færa til svo hægt er að hafa bæði. 1967326 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Snið:Prufudæmi/doc]] ff5up15tkzzscxvpyurw5a0jwsd0weo 1967377 1967326 2026-06-12T11:53:19Z MyraMidnight 41218 Upplýsingar um sýnidæmi 1967377 wikitext text/x-wiki __NOEDITSECTION__ {{Documentation subpage}}{{Lua|Module:Demo}} :Nánari upplýsingar um notkun á '''Sýnidæmi''' er hægt að finna á [[w:Template:Demo|Template:Demo]] Þetta er snið sem einfaldlega setur sniðkóðann (eða hvaða kóða sem er) inn í <code><nowiki><syntaxhighlight lang="wikitext">...</syntaxhighlight></nowiki></code> merkingar sem litarkóðar sýniskóðann og setur sýnidæmi af því fyrir neðan. == Notkun með sniðum == <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Sýnidæmi|<nowiki>{{Sniðkóðinn þinn}}</nowiki>}} </syntaxhighlight> {{skilaboð|gerð=alvarlegt|texti=Það verður að nota <code><nowiki><nowiki>...</nowiki></nowiki></code> merkingarnar utan um innihald sýnidæmis, annars getur það valdið villum!}} === Dæmi um villur === <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Sýnidæmi|{{skilaboð}}}} </syntaxhighlight> Það framkallar: {{Sýnidæmi|{{skilaboð}}}} == Fleirri valmöguleikar == === Bæta stíl === Stíll bætir CSS útliti á <code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code> kóðakassanum. <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Sýnidæmi|style=margin-left:2em;|<nowiki>{{búið}}</nowiki>}}</syntaxhighlight> Það framkallar: {{Sýnidæmi|style=margin-left:2em;|<nowiki>{{búið}}</nowiki>}} === Bil (e. seperator) === Þú getur breytt hvað er notað á milli sýnikóðans og úttaksins með því að nota <code>sep=</code> breytuna. <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Sýnidæmi|sep=Úttak:|<nowiki>{{Búið}}</nowiki>}}</syntaxhighlight> Það framkallar: {{Sýnidæmi|sep=Úttak:|<nowiki>{{Búið}}</nowiki>}} Þú gætir notað þetta til að koma sýnidæminu inn í töflu með <code><nowiki>sep=<td></nowiki></code> <syntaxhighlight lang="wikitext"> {|border=1 |{{Sýnidæmi|sep=<td>|<nowiki>{{Búið}}</nowiki>}} |}</syntaxhighlight> {|border=1 |{{Sýnidæmi|sep=<td>|<nowiki>{{Búið}}</nowiki>}} |} === Fjarlægja flokka === Fyrir snið sem bæta flokkum þegar það er notað, þá er hægt að fjarlægja flokkana til þess að sýnidæmið sé ekki að flokka neitt. Þá er hægt að nota breyturnar <code>nocat=yes</code> eða <code>demo_kill_categories=yes</code> til að ná fjarlægja flokka. <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Sýnidæmi|nocat=yes|<nowiki>{{Eyða|Sýnidæmi um eyðingu sem flokkar ekki}}</nowiki>}}</syntaxhighlight> Það framkallar: {{Sýnidæmi|nocat=yes|<nowiki>{{Eyða|Sýnidæmi um eyðingu sem flokkar ekki}}</nowiki>}} == Tengt efni == * [[Snið:Prufudæmi]] jztgjgki00ot1t393ct4u7stlb141vz 10 191418 1967328 2026-06-12T09:30:49Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi/sandkassi]] á [[Snið:Prufudæmi/sandkassi]]: Þetta er okkar testcase, en uppgötvaði að þetta á frekar við um demos og þarf þess vegna að færa til svo hægt er að hafa bæði. 1967328 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Snið:Prufudæmi/sandkassi]] alz4x5tgnv1x17owrzss1mwyvgy7o06 828 191419 1967333 2026-06-12T09:59:32Z MyraMidnight 41218 Bjó til síðu með „* Tengt snið: [[Snið:High-use]]“ 1967333 wikitext text/x-wiki * Tengt snið: [[Snið:High-use]] mrmwmab4vtnn9lexwe7gm0nfh41lccu 10 191420 1967335 2026-06-12T10:01:01Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi/dæmasíða]] á [[Snið:Prufudæmi/prufudæmi]]: Uppfærsla sýnidæmi > prufudæmi 1967335 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Snið:Prufudæmi/prufudæmi]] opfdvngmpd7xnzx27j3z46r9o8vkyd6 10 191421 1967338 2026-06-12T10:08:04Z MyraMidnight 41218 Endurnýtanlegur listi fyrir tengla í prufudæmasnið 1967338 wikitext text/x-wiki * [[Snið:Prufudæmi raðir]] - fyrir töflur af sýnidæmum í röðum * [[Snið:Prufudæmi tafla]] - fyrir töflu af sýnidæmum í dálkum * [[Snið:Prufudæmi nowiki]] - fyrir sýnidæmi af sniðum þar sem sniðkallið er inn í <code>nowiki</code> merkjum * [[Snið:Prufudæmi inline]] - fyrir sýnidæmi með litla sniðköllun og lítið úttak * [[Snið:Prufudæmi samfellanlegt]] - fyrir samfellanleg sýnidæmi ef niðurstöður eru þær sömu * [[Snið:Prufudæmi samfellanlegt 2]] * [[Snið:Prufudæmi nowiki demo]] - fyrir notkun í sniðmátsupplýsingum gfrnfh0mvn42gknqkxb3xqayv7qzd8w 1967354 1967338 2026-06-12T10:19:46Z MyraMidnight 41218 Bæti aðal prufudæmi sniðinu á listann 1967354 wikitext text/x-wiki * [[Snið:Prufudæmi]] - prufdæmið sem getur allt hér fyrir neðan * [[Snið:Prufudæmi raðir]] - fyrir töflur af sýnidæmum í röðum * [[Snið:Prufudæmi tafla]] - fyrir töflu af sýnidæmum í dálkum * [[Snið:Prufudæmi nowiki]] - fyrir sýnidæmi af sniðum þar sem sniðkallið er inn í <code>nowiki</code> merkjum * [[Snið:Prufudæmi inline]] - fyrir sýnidæmi með litla sniðköllun og lítið úttak * [[Snið:Prufudæmi samfellanlegt]] - fyrir samfellanleg sýnidæmi ef niðurstöður eru þær sömu * [[Snið:Prufudæmi samfellanlegt 2]] * [[Snið:Prufudæmi nowiki demo]] - fyrir notkun í sniðmátsupplýsingum gf39u2l0m9noynodu4xfaa31cmreb5n 10 191422 1967341 2026-06-12T10:09:52Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi raðir]] á [[Snið:Prufudæmi raðir]]: uppfæra: sýnidæmi > prufudæmi 1967341 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Snið:Prufudæmi raðir]] eygn4obbod2ljuihghm0onm8js824j9 10 191423 1967343 2026-06-12T10:10:06Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi tafla]] á [[Snið:Prufudæmi tafla]]: uppfæra: sýnidæmi > prufudæmi 1967343 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Snið:Prufudæmi tafla]] 3jakt1eonjo8lo4xggfwwvaxk15ixpo 10 191424 1967345 2026-06-12T10:10:21Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi nowiki]] á [[Snið:Prufudæmi nowiki]]: uppfæra: sýnidæmi > prufudæmi 1967345 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Snið:Prufudæmi nowiki]] 6mows3cxdd46a4szlciz3wv4jklrl6l 10 191425 1967347 2026-06-12T10:10:44Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi inline]] á [[Snið:Prufudæmi inline]]: uppfæra: sýnidæmi > prufudæmi 1967347 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Snið:Prufudæmi inline]] naee4wukr89bqappncopxr2wkou0p7h 10 191426 1967349 2026-06-12T10:10:59Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi samfellanlegt]] á [[Snið:Prufudæmi samfellanlegt]]: uppfæra: sýnidæmi > prufudæmi 1967349 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Snið:Prufudæmi samfellanlegt]] 5fylvszqrdz9hq3fkq463sv622iqwea 10 191427 1967353 2026-06-12T10:17:44Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Sýnidæmi nowiki demo]] á [[Snið:Prufudæmi nowiki demo]]: Uppfærsla Sýnidæmi> Prufudæmi 1967353 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Snið:Prufudæmi nowiki demo]] 06hc9jsdvpqlocmlfn9m1ejxyncec8c 10 191428 1967364 2026-06-12T10:30:53Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Uppfæra/dæmasíða]] á [[Snið:Uppfæra/prufudæmi]]: uppfærsla: dæmasíða>prufudæmi 1967364 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Snið:Uppfæra/prufudæmi]] 0nktu970vaqvj50al6qjwuce7qvwjsr 10 191429 1967366 2026-06-12T10:32:14Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Smáskífur/dæmasíða]] á [[Snið:Smáskífur/prufusíða]]: uppfæra: dæmasíða > prufudæmi 1967366 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Snið:Smáskífur/prufusíða]] okhrzxr6h1j95oi2tjd2896uig05cwk 1967369 1967366 2026-06-12T10:35:34Z MyraMidnight 41218 eyða 1967369 wikitext text/x-wiki {{Eyða|Uppfærsla dæmasíða > prufusíða}} 91f1dau5xogmrvgtv1ud0ekxoq5vl9k 10 191430 1967368 2026-06-12T10:33:27Z MyraMidnight 41218 MyraMidnight færði [[Snið:Smáskífur/prufusíða]] á [[Snið:Smáskífur/prufudæmi]]: afsakið, það ætti alltaf að nota copy/paste en ekki handskrifa svona uppfærslu... 1967368 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Snið:Smáskífur/prufudæmi]] otjgmc1p2urbkq3cykfulf9ar63s7rz 1967370 1967368 2026-06-12T10:36:31Z MyraMidnight 41218 Eyða 1967370 wikitext text/x-wiki {{Eyða|Uppfærsla dæmasíða > prufudæmi}} f757jzc8ixeqb8q7ooyl52wxb2476io 1967374 1967370 2026-06-12T10:53:39Z MyraMidnight 41218 1967374 wikitext text/x-wiki {{Eyða|Uppfærsla úr dæmasíða > prufudæmi }} ob9fjkmwyh6xqbnogsj1h2yzwk5c1rc 828 191431 1967371 2026-06-12T10:41:20Z MyraMidnight 41218 Beint frá EN:Wikipedia, þýddi Category og Template. 1967371 Scribunto text/plain local p = {} --creates a frame object that cannot access any of the parent's args --unless a table containing a list keys of not to inherit is provided function disinherit(frame, onlyTheseKeys) local parent = frame:getParent() or frame local orphan = parent:newChild{} orphan.getParent = parent.getParent --returns nil orphan.args = {} if onlyTheseKeys then local family = {parent, frame} for f = 1, 2 do for k, v in pairs(family[f] and family[f].args or {}) do orphan.args[k] = orphan.args[k] or v end end parent.args = mw.clone(orphan.args) setmetatable(orphan.args, nil) for _, k in ipairs(onlyTheseKeys) do rawset(orphan.args, k, nil) end end return orphan, parent end function getSeparator(args, default) local br = tonumber(args.br) and ('<br>'):rep(args.br) or args.br local sep = args.sep or br or default return #sep > 0 and ' ' .. sep .. ' ' or sep end function p.get(frame, arg, passArgs) local orphan, frame = disinherit(frame, passArgs and {arg or 1}) local code = frame.args[arg or 1] or '' if code:match'UNIQ%-%-nowiki' then code = mw.text.unstripNoWiki(code) :gsub('&lt;', '<') :gsub('&gt;', '>') :gsub('&quot;', '"') -- Replace `&#125;%-` with `}-` because of some server quirk leading to -- =mw.text.unstripNoWiki(mw.getCurrentFrame():preprocess('<nowiki>}-</nowiki>')) -- outputting `&#125;-` instead of `}-`, while it's ok with `<nowiki>} -</nowiki>` :gsub('&#125;%-', '}-') -- The same with `-&#123;` :gsub('%-&#123;', '-{') end local kill_categories = frame.args.demo_kill_categories or frame.args.nocat return { source = code, output = orphan:preprocess(code):gsub(kill_categories and '%[%[Flokkur.-%]%]' or '', ''), frame = frame } end function p.main(frame, demoTable) local show = demoTable or p.get(frame) local args = show.frame.args if show[args.result_arg] then return show[args.result_arg] end local yesno = require('Module:Yesno') args.reverse = yesno(args.reverse, false) args.sep = getSeparator(args, '') local source = frame:extensionTag{ name = 'syntaxhighlight', args = { lang = 'wikitext', style = args.style }, content = show.source } return args.reverse and show.output .. args.sep .. source or source .. args.sep .. show.output end -- Alternate function to return an inline result function p.inline(frame, demoTable) local show = demoTable or p.get(frame) local args = show.frame.args if show[args.result_arg] then return show[args.result_arg] end local yesno = require('Module:Yesno') args.reverse = yesno(args.reverse, false) args.sep = getSeparator(args, args.reverse and '←' or '→') local source = frame:extensionTag{ name = 'syntaxhighlight', args = { lang = 'wikitext', inline = true, style = args.style }, content = show.source } return args.reverse and show.output .. args.sep .. source or source .. args.sep .. show.output end --passing of args into other module without preprocessing function p.module(frame) local orphan, frame = disinherit(frame, { 'demo_template', 'demo_module', 'demo_module_func', 'demo_main', 'demo_sep', 'demo_br', 'demo_result_arg', 'demo_kill_categories', 'nocat' }) local template = frame.args.demo_template and 'Snið:'..frame.args.demo_template local demoFunc = frame.args.demo_module_func or 'main\n' local demoModule = require('Module:' .. frame.args.demo_module)[demoFunc:match('^%s*(.-)%s*$')] frame.args.br, frame.args.result_arg = frame.args.demo_sep or frame.args.demo_br, frame.args.demo_result_arg local kill_categories = frame.args.demo_kill_categories or frame.args.nocat if demoModule then local named = {insert = function(self, ...) table.insert(self, ...) return self end} local source = {insert = named.insert, '{{', frame.args.demo_template or frame.args.demo_module, '\n'} if not template then source:insert(2, '#invoke:'):insert(4, '|'):insert(5, demoFunc) end local insertNamed = #source + 1 for k, v in pairs(orphan.args) do local nan, insert = type(k) ~= 'number', {v} local target = nan and named or source target:insert'|' if nan then target:insert(k):insert'=':insert'\n' table.insert(insert, 1, #target) end target:insert(unpack(insert)) local nowiki = v:match('nowiki') if nowiki or v:match('{{.-}}') then orphan.args[k] = frame:preprocess(nowiki and mw.text.unstripNoWiki(v) or v) end end source:insert'}}' table.insert(source, insertNamed, table.concat(named)) return p.main(orphan, { source = table.concat(source), "<>'|=~", output = tostring(demoModule(orphan)):gsub(kill_categories and '%[%[Flokkur.-%]%]' or '', ''), frame = frame }) else return "ERROR: Invalid module function: "..demoFunc end end return p oo4uc4o3xx8wmc45ps409uriftr3b5c 828 191432 1967372 2026-06-12T10:42:15Z MyraMidnight 41218 Bjó til síðu með „* [[Snið:Sýnidæmi]]“ 1967372 wikitext text/x-wiki * [[Snið:Sýnidæmi]] 27jtkjz8du2dovdajrzra819nmawef0