Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk 10 1488 1973448 1967915 2026-07-26T18:09:36Z 2600 etc 101259 1973448 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%;" cellspacing="4" class="hp-kop" | style="text-align:center;"| {{Systurverkefni/Efni|mynd=Commons-logo.svg|lýsing=Samnýtt margmiðlunarsafn|nafn=[[c:Forsíða/is|Commons]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Incubator-logo.svg|lýsing=Ræktun nýrra verkefna|nafn=[[incubator:Incubator:Main Page/is|Incubator]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikimedia Community Logo.svg|lýsing=Samvinna milli allra verkefna|nafn=[[m:Forsíða|Meta-Wiki]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wiktionary-logo.svg|lýsing=Orðabók og samheitaorðabók|nafn=[[is:wikt:Forsíða|Wikiorðabók]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikidata-logo.svg|lýsing=Samnýttur þekkingargrunnur|nafn=[[d:Wikidata:Forsíða/is|Wikidata]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikibooks-logo.svg|lýsing=Frjálsar kennslu- og handbækur|nafn=[[is:b:Wikibækur:Forsíða|Wikibækur]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikinews-logo.svg|lýsing=Frjáls blaðamennska|nafn=[[n:en:Main Page|Wikifréttir]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikiquote-logo.svg|lýsing=Safn tilvitnana|nafn=[[q:is:Forsíða|Wikivitnun]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikisource-logo.svg|lýsing=Forntextar og frjálst efni|nafn=[[s:is:Wikiheimild:Forsíða|Wikiheimild]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikispecies-logo.svg|lýsing=Safn tegunda lífvera|nafn=[[species:Forsíða (íslenska)|Wikilífverur]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikiversity logo 2017.svg|lýsing=Frjálst kennsluefni og verkefni|nafn=[[v:en:Wikiversity:Main_Page|Wikiháskóli]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|lýsing=Ferðaleiðarvísar|nafn=[[voy:Forsíða|Wikivoyage]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikifunctions-logo.svg|lýsing=Notkun gagna með kóða|nafn=[[wikifunctions:|Wikifunctions]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikimedia_Phabricator_logo_unpadded.svg|lýsing=Hugbúnaðarvillur|nafn=[[phabricator:|Phabricator]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=MediaWiki-2020-icon-spinning.svg|lýsing=Þróun hugbúnaðarins|nafn=[[mw:Template:Main_page/pt|MediaWiki]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikitech-2021-blue-icon.svg|lýsing=Upplýsingar um hugbúnaðinn|nafn=[[wikitech:|WikiTech]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikispore logo without text.svg|lýsing=Verkefni í tilraunaskyni|nafn=[[wikispore:|Wikispore]]}} |}<noinclude>{{Documentation}}</noinclude> 8nwx54k4lrex35fxhp7rw3s1bog5ot9 1973449 1973448 2026-07-26T18:09:48Z 2600 etc 101259 1973449 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%;" cellspacing="4" class="hp-kop" | style="text-align:center;"| {{Systurverkefni/Efni|mynd=Commons-logo.svg|lýsing=Samnýtt margmiðlunarsafn|nafn=[[c:Forsíða/is|Commons]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Incubator-logo.svg|lýsing=Ræktun nýrra verkefna|nafn=[[incubator:Incubator:Main Page/is|Incubator]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikimedia Community Logo.svg|lýsing=Samvinna milli allra verkefna|nafn=[[m:Forsíða|Meta-Wiki]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wiktionary-logo.svg|lýsing=Orðabók og samheitaorðabók|nafn=[[is:wikt:Forsíða|Wikiorðabók]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikidata-logo.svg|lýsing=Samnýttur þekkingargrunnur|nafn=[[d:Wikidata:Forsíða/is|Wikidata]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikibooks-logo.svg|lýsing=Frjálsar kennslu- og handbækur|nafn=[[is:b:Wikibækur:Forsíða|Wikibækur]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikinews-logo.svg|lýsing=Frjáls blaðamennska|nafn=[[n:en:Main Page|Wikifréttir]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikiquote-logo.svg|lýsing=Safn tilvitnana|nafn=[[q:is:Forsíða|Wikivitnun]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikisource-logo.svg|lýsing=Forntextar og frjálst efni|nafn=[[s:is:Wikiheimild:Forsíða|Wikiheimild]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikispecies-logo.svg|lýsing=Safn tegunda lífvera|nafn=[[species:Forsíða (íslenska)|Wikilífverur]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikiversity logo 2017.svg|lýsing=Frjálst kennsluefni og verkefni|nafn=[[v:en:Wikiversity:Main_Page|Wikiháskóli]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|lýsing=Ferðaleiðarvísar|nafn=[[voy:Forsíða|Wikivoyage]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikifunctions-logo.svg|lýsing=Notkun gagna með kóða|nafn=[[wikifunctions:|Wikifunctions]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikimedia_Phabricator_logo_unpadded.svg|lýsing=Hugbúnaðarvillur|nafn=[[phabricator:|Phabricator]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=MediaWiki-2020-icon-spinning.svg|lýsing=Þróun hugbúnaðarins|nafn=[[mw:Template:Main_page/pt|MediaWiki]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikitech-2021-blue-icon.svg|lýsing=Upplýsingar um hugbúnaðinn|nafn=[[wikitech:|Wikitech]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikispore logo without text.svg|lýsing=Verkefni í tilraunaskyni|nafn=[[wikispore:|Wikispore]]}} |}<noinclude>{{Documentation}}</noinclude> bm28gd8pax3dq06agzt111migrlhzvr 1973450 1973449 2026-07-26T18:28:12Z 2600 etc 101259 CLOSED 1973450 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%;" cellspacing="4" class="hp-kop" | style="text-align:center;"| {{Systurverkefni/Efni|mynd=Commons-logo.svg|lýsing=Samnýtt margmiðlunarsafn|nafn=[[c:Forsíða/is|Commons]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Incubator-logo.svg|lýsing=Ræktun nýrra verkefna|nafn=[[incubator:Incubator:Main Page/is|Incubator]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikimedia Community Logo.svg|lýsing=Samvinna milli allra verkefna|nafn=[[m:Forsíða|Meta-Wiki]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wiktionary-logo.svg|lýsing=Orðabók og samheitaorðabók|nafn=[[is:wikt:Forsíða|Wikiorðabók]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikidata-logo.svg|lýsing=Samnýttur þekkingargrunnur|nafn=[[d:Wikidata:Forsíða/is|Wikidata]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikibooks-logo.svg|lýsing=Frjálsar kennslu- og handbækur|nafn=[[is:b:Wikibækur:Forsíða|Wikibækur]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikiquote-logo.svg|lýsing=Safn tilvitnana|nafn=[[q:is:Forsíða|Wikivitnun]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikisource-logo.svg|lýsing=Forntextar og frjálst efni|nafn=[[s:is:Wikiheimild:Forsíða|Wikiheimild]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikispecies-logo.svg|lýsing=Safn tegunda lífvera|nafn=[[species:Forsíða (íslenska)|Wikilífverur]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikiversity logo 2017.svg|lýsing=Frjálst kennsluefni og verkefni|nafn=[[v:en:Wikiversity:Main_Page|Wikiháskóli]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|lýsing=Ferðaleiðarvísar|nafn=[[voy:Forsíða|Wikivoyage]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikifunctions-logo.svg|lýsing=Notkun gagna með kóða|nafn=[[wikifunctions:|Wikifunctions]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikimedia_Phabricator_logo_unpadded.svg|lýsing=Hugbúnaðarvillur|nafn=[[phabricator:|Phabricator]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=MediaWiki-2020-icon-spinning.svg|lýsing=Þróun hugbúnaðarins|nafn=[[mw:Template:Main_page/pt|MediaWiki]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikitech-2021-blue-icon.svg|lýsing=Upplýsingar um hugbúnaðinn|nafn=[[wikitech:|Wikitech]]}} {{Systurverkefni/Efni|mynd=Wikispore logo without text.svg|lýsing=Verkefni í tilraunaskyni|nafn=[[wikispore:|Wikispore]]}} |}<noinclude>{{Documentation}}</noinclude> dqte8bgvtjzpo7fqzw09yjtl338s07y 0 1694 1973456 1972328 2026-07-26T19:50:37Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973456 wikitext text/x-wiki {{reikistjarna | bakgrunnur = LightsteelBlue | nafn = Jörðin | tákn = [[Mynd:Earth symbol (bold).svg|24px|🜨]] | mynd = The Blue Marble (remastered).jpg | alt = Jörðin séð úr geimnum. Disklaga form með bláum höfum, brúnleitum meginlöndum og hvítum skýjaslæðum. | myndatexti = Fræg mynd af jörðinni „[[Bláa perlan]]“ ([[enska|e]]. ''Blue Marble'') tekin frá ''[[Apollo 17]]''. | kyn = kvk | viðmiðunartími = J2000 | forskeyti_nándogfirrð = Sól | nánd = 152.098.232 km<br />0,98329134 [[Stjarnfræðieining|AU]] | firrð = 152.098.232 km<br />1,01671388 AU | hálfur_langás = 149.598.261 km<br />1,00000261 AU | miðskekkja = 0,01671123 | umferðartími = 365,256363004 [[sólarhringur|s]]<br />1,000017421 [[ár|á]] | meðalhraði = 29,78 km/s | meðalbrautarhorn = 357,51716° | brautarhalli = 7,155° (miðað við miðbaug sólar)<br />1.579° (miðað við [[fastaslétta|fastasléttu]]) | rishnútslengd = 348,73936° | stöðuhorn_nándar = 114,20783° | tungl = 1 ([[tunglið]]) | meðalgeisli = 6.371,0 ± 1,0 km | miðbaugsgeisli = 6.378,1 km | heimskautageisli = 6.356,8 km | pólfletja = 0,0033528 | ummál = 40.075,017 km ([[miðbaugur]]) | flatarmál_yfirborðs = 5,10072×10⁸km2</sup> | rúmmál = 1,08321×10¹² km³ | massi = 5,9736×10²⁴ kg | þéttleiki = 5,515 g/cm³ | þyngdarafl = 9,78 m/s² (0,997 [[þyngdarhröðun|g]]) | lausnarhraði = 11,186 km/s | stjarnbundinn dagur = 0.99726968 [[s]]ólarhringur<br />23k 56m 4,100s | snúningshraði = 1.674,4 km/klst (465,1 m/s) | möndulhalli = 23°26'21" | endurskinshlutfall = 0,367 | hitanafn1 = [[Kelvin]] | lægsti1 = 184 K | meðal1 = 287,2 K | hæsti1 = 331 K | hitanafn2 = [[Selsíus]] | lægsti2 = −89,2&nbsp;°C | meðal2 = 14&nbsp;°C | hæsti2 = 57,8&nbsp;°C | loftþrýstingur = 101,325 [[Paskal|kPa]] | samsetning_lofthjúps = {{einfaldur_listi|* ~78,8 [[nitur]] * 20,95% [[súrefni]] * 0,93% [[argon]] * 0,039% [[koltvísýringur]] * ~1% [[vatn]]sgufa (fer eftir loftslagi)}} }} '''Jörðin''' er þriðja [[reikistjarna]]n frá [[sólin|sólu]], sú stærsta af [[innri reikistjarna|innri reikistjörnum]] og sú fimmta stærsta af þeim öllum. Jörðin, sem talin er hafa myndast fyrir um 4,55 milljörðum ára, er sá eini hnöttur sem vitað er til að líf þrífist á. [[Tunglið]] er eini [[fylgihnöttur]] jarðar og hefur fylgt henni í að minnsta kosti 4,5 milljarða ára. Ef jörðin er skoðuð utan úr [[geimur|geimnum]] lítur hún út ekki ósvipað og djúpblá marmarakúla með hvítri slikju sem þekur hana hér og þar. Blái liturinn kemur til vegna úthafanna, en sá hvíti vegna skýja, sem að öllu jöfnu þekja talsverðan hluta hennar. Jörðin er talsvert björt, og af innri reikistjörnunum er það einvörðungu [[Venus]] sem endurkastar stærri hluta af því ljósi sem á hana fellur. Síðan [[jarðfræði|jörðin]] myndaðist hefur hún þróast stöðugt, og standa nú eftir litlar sem engar leifar af upphaflegri ásýnd hennar. Ysta lag jarðarinnar, [[jarðskorpa]]n, samanstendur af nokkrum [[flekakenningin|jarðflekum]] sem fljóta ofan á möttlinum. Þessir flekar eru á hreyfingu hver gagnvart öðrum og breytir þessi hreyfing ásýnd jarðarinnar smátt og smátt. Aflið sem knýr þetta ferli kemur úr iðrum jarðar, en bráðinn [[möttull]] hennar er á stöðugri hreyfingu. Möttullinn hvílir á [[kjarni jarðar|kjarna jarðar]], sem er að meginhluta til úr járni, og er uppspretta [[segulsvið]]s jarðarinnar. [[Úthaf|Úthöf]] jarðarinnar þekja um 70% af [[yfirborð]]i hennar, en hin 30% yfirborðsins samanstanda af [[eyja|eyjum]] og stærri [[meginland|meginlöndum]]. Umhverfis jörðina liggur þunnt lag lofttegunda, svokallaður [[lofthjúpur]], sem samanstendur að mestu leyti af [[nitur|köfnunarefni]] og [[súrefni]]. Lofthjúpurinn verndar jörðina fyrir áhrifum geislunar, temprar hitastig hennar, og [[dýr]] og [[planta|plöntur]] nýta ýmis efni úr lofthjúpnum. Jarðhræringar eru ekki eini áhrifavaldurinn á ásýnd jarðarinnar, ýmsir kraftar utan úr [[geimur|geimnum]] verka á jörðina. Tunglið veldur með snúningi sínum [[sjávarföll]]unum og hefur með því hægt á snúningshraða jarðarinnar síðan það myndaðist. Jörðin verður einnig fyrir stöðugum ágangi [[loftsteinn|loftsteina]]. Þá hefur sólin að sjálfsögðu mjög mikil áhrif, en hún hitar yfirborð reikistjörnunnar og knýr að auki [[veðrakerfi]]ð. == Heiti == Íslenska heitið „jörð“ er oftast ritað með litlum staf, nema þegar reikistjörnur sólkerfisins eru taldar upp.<ref>{{vísindavefurinn|67184|Á að skrifa Jörð eða jörð?|höfundur=Ari Páll Kristinsson|dags=19.5.2014}}</ref> Svipað heiti er að finna í öðrum germönskum málum, dregin af [[frumgermanska|frumgermönsku]] ''*erþō''.<ref>{{cite book|title=Íslensk orðsifjabók|author=Ásgeir Blöndal Magnússon|year=1989|publisher=Mál og menning}}</ref> Orðið merkir líka þurrlendi, landareign, mold, og yfirborð jarðar (höf og lönd). Til er eldra afbrigði af þágufallsmynd orðsins; „jörðu“ í stað „jörð“, eins og í ljóðlínunni „svo á jörðu sem á himni“.<ref>{{cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/66225|title=Jörð|website=Málfarsbankinn|publisher=Árnastofnun}}</ref> Í [[norræn goðafræði|norrænni goðafræði]] er [[Jörð (norræn goðafræði)|Jörð]] (líka [[Fjörgyn]] eða Hlóðyn) gyðja og móðir [[Þór (norræn goðafræði)|Þórs]].<ref>{{Cite book |last=Lindow |first=John |url=https://books.google.com/books?id=KlT7tv3eMSwC |title=Norse Mythology: A Guide to Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs |date=2002 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-983969-8 |language=en |author-link=John Lindow }}</ref> Í erlendum fræðiritum og samsettum hugtökum er oft notast við latneska heitið ''Terra'' eða skáldaheitið ''[[Tellus]]'', eða gríska heitið Γῆ ''Ge'' eða skáldaheitið Γαῖα ''[[Gaia]]''. Frumefnið [[tellúr]] er til dæmis nefnt eftir jörðinni, og hundategundin [[terrier]] merkir „jarðarhundur“ á frönsku. Ge- er forskeytið í alþjóðlegu hugtökunum ''geologia'' ([[jarðfræði]]) og ''geographia'' ([[landfræði]]) og Gaia hefur orðið þekkt síðustu ár vegna [[Gajukenningin|Gajukenningarinnar]].<ref>{{vísindavefurinn|3877|Um hvað fjallar Gaiakenningin?|höfundur=Þorsteinn G. Berghreinsson|dags=29.11.2003}}</ref> Ýmis [[myndtákn]] hafa verið notuð fyrir jörðina og núverandi [[stjörnutákn]] jarðarinnar er hringur með krossi, [[file:Earth symbol (fixed width).svg|20px|🜨|alt=An equilateral cross enclosed in a circle]],<ref name=NASA>{{cite web|url=https://solarsystem.nasa.gov/resources/680/solar-system-symbols/ | title= Solar System Symbols | publisher = [[NASA]] | date = 18 March 2019 | accessdate= 8 December 2019}}</ref> eða [[ríkisepli]], [[file:Globus cruciger (fixed width).svg|20px|♁]]. Ýmis önnur tákn eru notuð fyrir [[frumefnin fimm|frumefnið]] jörð. == Saga == {{aðalgrein|Jarðsaga}} Saga jarðarinnar hefur verið ítarlega rannsökuð og er þekkt með nokkurri vissu. Talið er að jörðin hafi myndast í árdaga [[sólkerfið|sólkerfisins]] fyrir um 4,55 milljörðum ára, á svipuðum tíma og sólin og hinar reikistjörnurnar. Tunglið myndaðist skömmu síðar, fyrir um 4,5 milljörðum ára. Þegar jörðin myndaðist fyrst var yfirborð hennar bráðið, en þegar hún kólnaði storknaði yfirborðið. Ýmsar lofttegundir sem losnuðu frá jörðinni, meðal annars í eldgosum, voru upphafið að lofthjúp jarðarinnar. Höfin mynduðust við það að vatnsgufa úr andrúmsloftinu þéttist smám saman og ís sem barst til jarðarinnar með [[halastjarna|halastjörnum]] bráðnaði.<ref>A. Morbidelli ''et al'', 2000, "[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2000M&PS...35.1309M Source Regions and Time Scales for the Delivery of Water to Earth]", ''Meteoritics & Planetary Science'', vol. 35, no. 6, pp. 1309–1320.</ref> Við þessar ólguríku aðstæður er talið að líf á jörðinni hafi kviknað. Fyrsta [[sameind]]in sem var fær um að afrita sjálfa sig er talin hafa orðið til fyrir um fjórum milljörðum ára, og [[síðasti sameiginlegi forfaðir allra núlifandi lífvera]] er talinn hafa lifað um hálfum milljarði ára síðar.<ref>W. Ford Doolitte, "Uprooting the Tree of Life", ''Scientific American'', feb. 2000.</ref> Þegar lífverur þróuðu með sér getu til [[ljóstillífun]]ar gátu þær í fyrsta skipti nýtt orku sólarinnar á beinan hátt, og byrjuðu þá að losa [[súrefni]] úr [[koldíoxíð]]i ([[ildisbyltingin]]). Súrefnið hafði mikil áhrif á lofthjúpinn. Hluti þess breyttist í [[óson]] og myndaði [[ósonlagið]], sem ver lífverur jarðarinnar fyrir skaðlegum útfjólubláum geislum sólarinnar. Þegar ágangur útfjólublárra geisla minnkaði gafst lífverum tækifæri á að stækka, og hópar af [[einfrumungur|einfruma lífverum]] runnu saman í fyrstu [[fjölfrumungur|fjölfrumungana]]. Engar einfruma lífverur frá þeim tíma eru enn núlifandi, aðeins afkomendur þeirra, en elstu fjölfrumungar í jarðsögunni eru [[svampdýr]], og elsta þannig núlifandi talið vera 15.000 ára gamalt. Smám saman breiddust lífverur út um alla jörðina. Hins vegar er 99% af öllum [[tegund (líffræði)|tegundum]] lífvera sem nokkurn tímann hafa lifað á jörðinni þegar [[útdauði|útdauðar]]. Eftir því sem ármilljónirnar liðu urðu til heimsálfur og liðu undir lok. Yfirborð jarðarinnar var á stöðugri hreyfingu, og jarðflekana, sem heimsálfurnar eru á, hefur rekið til og frá, og stundum hafa þeir búið til nokkurs konar risaheimsálfu. Fyrir um 750 milljónum ára byrjaði fyrsta risaheimsálfan, Rodinia, að brotna í sundur. Fyrir um 600 milljónum ára runnu heimsálfurnar aftur saman og myndyðu Pannotiu, sem brotnaði upp 150 milljónum ára síðar. Síðasta risaheimsálfan var [[Pangaea]], sem brotnaði upp fyrir um 180 milljónum ára.<ref>J.B. Murphy, R.D. Nance, "[http://scienceweek.com/2004/sa040730-5.htm How do supercontinents assemble?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713194319/http://scienceweek.com/2004/sa040730-5.htm |date=2007-07-13 }}", ''American Scentist'', vol. 92, pp. 324–333.</ref> Í jarðsögunni hafa orðið margar [[ísöld|ísaldir]], og hefur verið leitt að því líkum að sú sem stóð yfir fyrir milli 750 og 580 milljónum ára síðan hafi jafnvel verið svo köld að úthöf jarðarinnar hafi frosið.<ref> J.L. Kirschvink, 1992, "Late Proterozoic Low-Latitude Global Glaciation: The Snowball Earth", ''The Proterozoic Biosphere'', pp. 51–52.</ref> En óháð því hvort þessi ísöld hafi verið svo afgerandi er vitað að þegar henni lauk fyrir um 535 milljónum ára, spratt upp ótrúlegur fjöldi fjölfruma lífvera, á tímabili sem nefnist kambríatímabilið. Síðan á kambríatímabilinu hefur það gerst fimm sinnum að stór hluti tegunda hefur skyndilega dáið út.<ref>D. Raup & J. Sepkoski, 1982, "Mass extinctions in the marine fossil record", ''Science'', vol. 215, pp. 1501–1503.</ref> Síðast gerðist það fyrir 65 milljónum ára, þegar [[risaeðla|risaeðlurnar]] dóu út, sennilega af völdum stórs loftsteins sem rakst á jörðina. Lítil [[spendýr]] lifðu hins vegar af þær hamfarir sem þá gengu yfir. Á síðustu 65 milljónum ára hafa þróast fjölmargar tegundir spendýra og fyrir nokkrum miljónum ára er talið að afrískur api hafi öðlast þann hæfileika að geta staðið á tveimur fótum. Þeir [[api|apar]] sem gátu staðið á tveimur fótum höfðu þar með tvo útlimi lausa sem þeir gátu notað til ýmissa hluta, meðal annars til að fara að nota verkfæri. Í kjölfarið þróaðist akuryrkja, sem gerði [[maður|mönnunum]], afkomendum apanna, kleift að fjölga sér mikið. Mennirnir settust smám saman að alls staðar á jörðinni, nema á [[Suðurskautslandið|Suðurskautslandinu]], og hafa gjörbreytt allri ásýnd hennar, umhverfi og loftslagi. == Gerð == Jörðin er nánast kúlulaga, en vegna snúnings hennar er hún örlítið aflöguð, og í laginu eins bolti sem einhver hefur sest á. Meðalþvermál jarðarinnar er um það bil 12.742,6&nbsp;km (~ 40.000&nbsp;km / [[pí|π]]).<ref>"Geodetic Reference System 1980 (GRS80)", ''XVII General Assembly'', International Association of Geodesy.</ref> Jörðin sjálf samanstendur af jarðskorpunni, möttli og kjarna, en fyrir ofan yfirborð jarðarinnar liggur lofthjúpurinn. Lofthjúpur jarðar samanstendur aðallega af [[köfnunarefni]] (78%) og [[súrefni]] (21%), en afgangurinn (1%) samanstendur af öðrum lofttegundum, svo sem [[koldíoxíð]]i og [[vatnsgufa|vatnsgufu]]. Miðað við stærð jarðarinnar er hann örþunnur, og er oft miðað við 80–400&nbsp;km, þótt hjúpurinn hafi í raun engin föst endimörk, heldur þynnist hann smám saman. Lofthjúpurinn styður við líf á jörðinni með því að draga úr útfjólublárri geislun frá sólinni, tempra hitastig jarðar, stuðla að flutningi vatnsgufu af rakari stöðum á þurrari. Auk þess eru ýmsar lofttegundir í lofthjúpnum lífsnauðsynlegar fyrir dýr, plöntur og aðrar lífverur. Lofthjúpurinn er einn af aðaláhrifavöldunum á [[veður]] og [[loftslag]] jarðar. [[Mynd:Earth-crust-cutaway-icelandic.png|vinstri|thumbnail|upright=1.25|Myndin sýnir innri gerð jarðarinnar (í réttum hlutföllum) og hvolf lofthjúpsins (ekki í réttum hlutföllum)]] Undir lofthjúpnum liggur jarðkúlan sjálf, og er jarðskorpan efsta lag hennar. Jarðskorpan er á bilinu 5–70&nbsp;km þykk, og er hún þynnst í úthöfunum en þykkust undir heimsálfunum. Jarðskorpan skiptist í allnokkra [[flekakenningin|fleka]]. Flekarnir fljóta ofan á möttlinum og eru á hreyfingu hver gagnvart öðrum. Á flekamótum myndast núningur og spenna í jarðskorpunni, sem veldur [[jarðskjálfti|jarðskjálftum]]. Þar sem flekana rekur í sundur verður gliðnun og eru þar tíðari eldgos en annars staðar. Möttullinn liggur undir jarðskorpunni. Möttullinn er miklum mun þykkari en skorpan, og nær niður á 2890&nbsp;km dýpi. Honum er oft skipt í ytri og innri möttul, vegna mismunandi eiginleika hans eftir dýpi. Þótt möttullinn sé að mestu leyti úr föstu efni veldur hitastigið því að efnið getur hreyfst til yfir lengri tímabil. Hitastig möttulsins er breytilegt; eftir því sem farið er dýpra í möttulinn eykst hitastigið en einning rís heitt berg ofar í honum þar sem eru heitir reitir. Slíkur heitur reitur er við Ísland. Í efri hluta möttulsins er hitastigið um 500-900 °C en neðst er hitinn nær 4000 °C. Hreyfingar möttulsins tengjast reki jarðflekanna sem á honum fljóta, og er það varmaflutningur frá neðri hluta hans til þess efri sem knýr jarðsögulega virkni á yfirborðinu.<ref>{{cite book|author=Guðlaugsdóttir, H. L., & Snæbjörnsdóttir, R. A.|year=2023|title=Náttúrulega 3: Nemendabók (rafbók)|publisher=Menntamálastofnun|url=https://mms.is/namsefni/natturulega-3-nemendabok-rafbok}}</ref> Í miðju jarðar er kjarninn. Kjarninn samanstendur af föstum innri kjarna, sem er tæplega 2500&nbsp;km í þvermál, og fljótandi ytri kjarna, en kjarninn allur er um 7000&nbsp;km í þvermál. Meginuppistaða innri kjarnans er talinn vera [[járn]], auk einhvers [[nikkel]]s, en ytri kjarninn er talinn samanstanda af bæði járni og nikkeli, og ögn af léttari frumefnum. Talið er að [[segulsvið]] jarðarinnar sé myndað í kjarnanum, sennilega af völdum iðustrauma í ytri kjarnanum. Þær fræðigreinar sem fjalla um jörðina sérstaklega, myndun hennar, gerð og eðli, nefnast [[jarðfræði]], [[jarðefnafræði]] og [[jarðeðlisfræði]]. == Jörðin og sólkerfið == {{aðalgrein|Snúningur jarðar}} [[Mynd:Rotating earth (large).gif|thumbnail|vinstri|upright|Hreyfimynd sem sýnir snúning jarðar]] Jörðin er á stöðugum snúningi um [[möndull|möndul]] sinn, og liggur möndullinn á línu sem liggur gegnum [[norðurpóll|norðurpól]] og [[suðurpóll|suðurpól]] jarðarinnar. Hver snúningur miðað við fastastjörnur tekur tæplega einn [[sólarhringur|sólarhring]], eða 23 klukkustundir, 56 mínútur og 4,091 sekúndur, en sólarhringur miðast við einn snúning samanborið við sól og er nákvæmlega 24&nbsp;klst. Samhliða [[möndulsnúningur|möndulsnúningnum]] gengur jörðin umhverfis [[sólin]]a, eftir [[sporaskja|sporöskjulaga]] [[sporbaugur|sporbaug]]. Auk þess hefur jörðin einn [[fylgihnöttur|fylgihnött]], [[tunglið]], sem gengur í kringum jörðina um það bil einu sinni á hverjum mánuði. Sólin, jörðin og tunglið eru öll hluti af [[sólkerfið|sólkerfinu]], sem samanstendur af sólinni og öllum þeim hnöttum og hnullungum sem eru föst í [[þyngdarsvið]]i hennar. Aðrir fylgihnettir sólarinnar eru [[reikistjarna|reikistörnurnar]] [[Merkúríus (reikistjarna)|Merkúríus]], [[Venus (reikistjarna)|Venus]], [[Mars (reikistjarna)|Mars]], [[Júpíter (reikistjarna)|Júpíter]], [[Satúrnus (reikistjarna)|Satúrnus]], [[Úranus (reikistjarna)|Úranus]], [[Neptúnus (reikistjarna)|Neptúnus]]; og [[Plútó (dvergreikistjarna)|Plútó]] og aðrar [[dvergreikistjarna|dvergreikistjörnur]], og hafa flestir fylgihnettirnir einnig eigin fylgihnetti, eða tungl. Einnig eru t.d. [[smástirni]] á leið um sólina, á svipuðum sporbaugum og líka [[halastjarna|halastjörnur]], en þá á mun teygðari sporbaugum. Sú fræðigrein sem fjallar um sólina, aðrar fastastjörnur, reikistjörnur þeirra og hugsanlega fylgihnetti reikistjarnanna nefnist [[stjörnufræði]]. == Vatnshvolfið == {{aðalgrein|Vatnshvolf}} [[File:Ocean world Earth.jpg|thumb|Mynd af jörðinni sem sýnir [[heimshöfin]] og [[skýjahula|skýjahuluna]] sem þekja yfirborð jarðar.]] Vatnshvolf jarðar er allt vatn á jörðinni og sá hluti yfirborðsins sem það þekur. Megnið af vatnshvolfi jarðarinnar er í heimshöfunum, en vatnshvolfið nær líka til vatns í andrúmsloftinu og á landi. Þar á meðal eru ský, innhöf, vötn, ár, og grunnvatn. Massi úthafanna er um það bil 1,35{{e|18}} [[tonn]], eða um 1/4400 af heildarmassa jarðar. Úthöfin þekja 361,8 milljón km² og meðaldýpt þeirra er 3682 metrar, þannig að útreiknað ummál úthafanna er 1,332 milljarðar km³.<ref name="ocean23_2_112">{{Cite journal |last1=Charette |first1=Matthew A. |last2=Smith |first2=Walter H. F. |author-link2=Walter H. F. Smith|title=The Volume of Earth's Ocean |url=https://archive.org/details/oceanography_2010-06_23_2/page/112 |journal=Oceanography |volume=23 |issue=2 |pages=112–114 |date=June 2010 |doi=10.5670/oceanog.2010.51 |doi-access=free|bibcode=2010Ocgpy..23b.112C |hdl=1912/3862 |hdl-access=free }}</ref> Ef öll jarðskorpan væri í sömu hæð og jörðin þannig slétt, væri dýpt hafsins 2,7 til 2,8 km.<ref>{{cite web|title=Third rock from the Sun&nbsp;– restless Earth|url=https://ase.tufts.edu/cosmos/print_chapter.asp?id=4|access-date=12 April 2015|work=NASA's Cosmos|archive-date=6 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151106230149/http://ase.tufts.edu/cosmos/print_chapter.asp?id=4|url-status=live}}</ref> Um 97,5% af vatninu á jörðinni eru [[saltvatn]], en 2,5% eru [[ferskvatn]].<ref>{{Cite book|title=On Water|url=https://www.eib.org/en/publications/eib-big-ideas-on-water|access-date=7 December 2020|year=2019|doi=10.2867/509830|language=en|author1=European Investment Bank|publisher=Publications Office|isbn=9789286143199|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129051604/https://www.eib.org/en/publications/eib-big-ideas-on-water|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Chart: Globally, 70% of Freshwater is Used for Agriculture|url=https://blogs.worldbank.org/opendata/chart-globally-70-freshwater-used-agriculture|access-date=7 December 2020|website=World Bank Blogs|date=22 March 2017|last1=Khokhar|first1=Tariq|language=en|archive-date=6 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201206080843/https://blogs.worldbank.org/opendata/chart-globally-70-freshwater-used-agriculture|url-status=live}}</ref> Mest af ferskvatninu, um 68,7%, er bundið í [[heimskaut]]aísnum og [[jökull|jöklum]].<ref>{{cite web|last=Perlman|first=Howard|date=17 March 2014|title=The World's Water|url=https://water.usgs.gov/edu/earthwherewater.html|access-date=12 April 2015|work=USGS Water-Science School|archive-date=22 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150422113320/http://water.usgs.gov/edu/earthwherewater.html|url-status=live}}</ref> Af því sem eftir er af ferskvatni eru 30% [[grunnvatn]], 1% [[yfirborðsvatn]] (sem þekur aðeins um 2,8% af þurrlendi)<ref name="Lake Scientist 2016">{{cite web | title=Where Are Lakes? | website=Lake Scientist | date=28 February 2016 | url=https://www.lakescientist.com/where-are-lakes/ | access-date=28 February 2023 | archive-date=28 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230228013824/https://www.lakescientist.com/where-are-lakes/ | url-status=live }}</ref> og aðrir ferskvatnsgeymar, eins og [[sífreri]], [[vatnsgufa]] í andrúmsloftinu, vatn í lífverum, o.s.frv.<ref name="School 2019">{{cite web | last=School | first=Water Science | title=How Much Water is There on Earth? – U.S. Geological Survey | website=USGS.gov | date=13 November 2019 | url=https://www.usgs.gov/special-topics/water-science-school/science/how-much-water-there-earth#science | access-date=3 March 2023 | archive-date=9 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220609050627/https://www.usgs.gov/special-topics/water-science-school/science/how-much-water-there-earth#science | url-status=live }}</ref><ref name="Education 2022">{{cite web | title=Freshwater Resources | website=Education | date=18 August 2022 | url=https://education.nationalgeographic.org/resource/freshwater-resources/ | access-date=28 February 2023 | archive-date=26 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220526195118/https://education.nationalgeographic.org/resource/freshwater-resources | url-status=live }}</ref> Á köldustu svæðum jarðarinnar helst snjóþekja allt sumarið og [[ísmyndun|breytist í ís]]. Uppsafnaður snjór og ís myndar [[jökull|jökla]], ísbreiður sem hreyfast undan eigin þunga. [[Fjallajökull|Fjallajöklar]] myndast í fjalllendi, en stórar [[ísbreiða|ísbreiður]] myndast á landi á heimskautasvæðunum. Flæði jöklanna sverfur yfirborðið og breytir því með afgerandi hætti, þar sem það myndar [[jökulsorfinn dalur|jökulsorfna dali]] og aðrar jarðmyndanir.<ref name="hendrix">{{Cite book|last=Hendrix|first=Mark|title=Earth Science: An Introduction|publisher=Cengage|year=2019|isbn=978-0-357-11656-2|location=Boston|page=330}}</ref> [[Hafís]] á norðurskautinu þekur svæði sem er um það bil jafn stórt og [[Kína]], þótt hann hopi hratt vegna loftslagsbreytinga.<ref name="hendrix" /> Meðal[[selta]] úthafanna er um það bil 35 grömm af salti í hverju kílói af sjó (3,5%).<ref name=kennish2001>{{cite book |first1=Michael J. |last1=Kennish |author-link1=Michael J. Kennish|date=2001 |title=Practical handbook of marine science |url=https://archive.org/details/practicalhandboo0000unse_f2m3 |page=[https://archive.org/details/practicalhandboo0000unse_f2m3/page/34 35] |edition=3rd |publisher=CRC Press |location=Boca Raton, Florida|series=Marine science series |isbn=978-0-8493-2391-1|doi=10.1201/9781420038484}}</ref> Mest af þessu salti kom til vegna eldgosa eða sem úrfellingar í kólnuðu [[storkuberg]]i.<ref name="mullen2002">{{cite web |last1=Mullen |first1=Leslie |date=11 June 2002 |url=http://www.astrobio.net/news/article223.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070630122335/http://www.astrobio.net/news/article223.html |archive-date=30 June 2007 |title=Salt of the Early Earth |work=NASA Astrobiology Magazine |access-date=14 March 2007}}</ref> Úthöfin geyma líka uppleystar lofttegundir úr andrúmsloftinu sem eru nauðsynlegar fyrir margar sjávarlífverur.<ref name="natsci_oxy4">{{cite web |last1=Morris |first1=Ron M |url=http://seis.natsci.csulb.edu/rmorris/oxy/oxy4.html |title=Oceanic Processes |publisher=NASA Astrobiology Magazine |access-date=14 March 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415082741/http://seis.natsci.csulb.edu/rmorris/oxy/oxy4.html |archive-date=15 April 2009}}</ref> Sjórinn hefur mikil áhrif á loftslag á jörðinni, þar sem hann virkar sem [[hitageymir]].<ref name="michon2006">{{cite web |last1=Scott |first1=Michon |date=24 April 2006 |url=http://earthobservatory.nasa.gov/Study/HeatBucket/ |title=Earth's Big heat Bucket |publisher=NASA Earth Observatory |access-date=14 March 2007 |archive-date=16 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916014057/http://earthobservatory.nasa.gov/Study/HeatBucket/ |url-status=live }}</ref> Breytingar á sjávarhita geta valdið breytingum á veðri, eins og gerist í [[suðursveiflan|suðursveiflunni]] (El Niño) í Suður-Kyrrahafi.<ref name="sample2005">{{cite web |first1=Sharron |last1=Sample |date=21 June 2005 |url=http://science.hq.nasa.gov/oceans/physical/SST.html |title=Sea Surface Temperature |publisher=NASA |access-date=21 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130427045816/http://science.nasa.gov/earth-science/oceanography/ |archive-date=27 April 2013}}</ref> Gnótt vatns, sérstaklega í vökvaformi, á yfirborði jarðar er einstakt fyrir jörðina og greinir hana frá öðrum reikistjörnum sólkerfisins. Sumar aðrar reikistjörnur geyma lítið af vatni í lofthjúp sínum, en þar eru ekki þær aðstæður á yfirborðinu að vatn geti haldist þar.<ref name="Center 2021">{{cite web |last=Center |first=Astrogeology Science |title=Tour of Water in the Solar System – U.S. Geological Survey |website=USGS.gov |date=14 October 2021 |url=https://www.usgs.gov/news/tour-water-solar-system |access-date=19 January 2022 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119211912/https://www.usgs.gov/news/tour-water-solar-system |url-status=live }}</ref> Þótt sumir [[fylgihnöttur|fylgihnettir]] reikistjarnanna sýni ummerki um stóra forðageyma með vatni í vökvaformi, sem hugsanlega er meira en nemur heimshöfunum á jörðinni, eru þeir allir geymdir undir frosnu yfirborðslagi sem er yfir þúsund metrar á þykkt.<ref>{{cite web |title=Are there oceans on other planets? |website=NOAA's National Ocean Service |date=1 June 2013 |url=https://oceanservice.noaa.gov/facts/et-oceans.html |access-date=19 January 2022 |archive-date=19 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170619132905/http://oceanservice.noaa.gov/facts/et-oceans.html |url-status=live }}</ref> == Gufuhvolfið == {{aðalgrein|Gufuhvolf}} [[File:ISS-42 Waning sun.jpg|thumb|Mynd af jörðinni sem sýnir nokkur lög gufuhvolfsins: [[veðrahvolf]]ið þar sem skýin varpa skuggum; blátt [[heiðhvolf]]ið við sjóndeildarhring; og lína af grænum [[loftljómi|loftljóma]] við neðri hluta [[hitahvolf]]sins í um 100 km hæð við mörk geimsins.]] [[Loftþrýstingur]] við sjávarmál jarðar er að meðaltali 1013,25 [[millibar|millibör]],<ref>{{cite web|url=https://www.vedur.is/vedur/frodleikur/greinar/nr/1071|title=Mælingar á loftþrýstingi|author=Trausti Jónsson|date=23.10.2007}}</ref><ref name="Exline2006">{{cite book|last1=Exline|first1=Joseph D.|url=https://www.nasa.gov/pdf/288978main_Meteorology_Guide.pdf|title=Meteorology: An Educator's Resource for Inquiry-Based Learning for Grades 5–9|last2=Levine|first2=Arlene S.|last3=Levine|first3=Joel S.|date=2006|publisher=NASA/Langley Research Center|page=6|id=NP-2006-08-97-LaRC|access-date=28 July 2018|archive-date=28 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528181043/https://www.nasa.gov/pdf/288978main_Meteorology_Guide.pdf|url-status=live}}</ref> með um 8,5 km [[stikhæð]].<ref name="earth_fact_sheet" /> Þurrt loft er um það bil 78,084% [[köfnunarefni]], 20,946% [[súrefni]], 0,934% [[argon]] og snefill af koltvísýringi og öðrum gassameindum.<ref name="Exline2006" /> [[Vatnsgufa]] er milli 0,01% og 4%,<ref name="Exline2006" /> en meðaltalið er í kringum 1%.<ref name="earth_fact_sheet">{{cite web |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html |title=Earth Fact Sheet |work=[[NSSDCA]] |publisher=[[NASA Goddard Space Flight Center]] |first=David R. |last=Williams |date=15 November 2024 |access-date=30 December 2024 |archive-date=8 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508021904/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html |url-status=live }}</ref> [[Skýjahula]] þekur um tvo þriðju hluta yfirborðs jarðar, meira yfir sjó en landi.<ref name="King Platnick Menzel Ackerman 2013 pp. 3826–3852">{{cite journal |last1=King |first1=Michael D. |last2=Platnick |first2=Steven |last3=Menzel |first3=W. Paul |last4=Ackerman |first4=Steven A. |last5=Hubanks |first5=Paul A. |title=Spatial and Temporal Distribution of Clouds Observed by MODIS Onboard the Terra and Aqua Satellites |journal=IEEE Transactions on Geoscience and Remote Sensing |publisher=Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE) |volume=51 |issue=7 |year=2013 |issn=0196-2892 |doi=10.1109/tgrs.2012.2227333 |pages=3826–3852|bibcode=2013ITGRS..51.3826K |s2cid=206691291 |doi-access=free |hdl=2060/20120010368 |hdl-access=free }}</ref> Hæð [[veðrahvolf]]sins er breytileg eftir breiddargráðu, og nær frá 8 km við heimskautin, að 17 km við miðbaug, en getur líka verið breytileg eftir veðri og árstímum.<ref name="geerts_linacre97">{{cite web |last1=Geerts |first1=B. |last2=Linacre |first2=E. |url=http://www-das.uwyo.edu/~geerts/cwx/notes/chap01/tropo.html |title=The height of the tropopause |date=November 1997 |work=Resources in Atmospheric Sciences |publisher=University of Wyoming |access-date=10 August 2006 |archive-date=27 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427090700/http://www-das.uwyo.edu/~geerts/cwx/notes/chap01/tropo.html |url-status=live }}</ref> [[Lífhvolf]] jarðar hefur haft mikil áhrif á samsetningu lofthjúpsins. [[Súrefnisbyltingin]] varð þegar [[ljóstillífun]] þróaðist fyrir 2,7 milljörðum ára og skapaði núverandi gufuhvolf gert úr blöndu köfnunarefnis og súrefnis.<ref name="NYT-20131003">{{cite news |last=Zimmer |first=Carl |author-link=Carl Zimmer |title=Earth's Oxygen: A Mystery Easy to Take for Granted |url=https://www.nytimes.com/2013/10/03/science/earths-oxygen-a-mystery-easy-to-take-for-granted.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20131003121909/http://www.nytimes.com/2013/10/03/science/earths-oxygen-a-mystery-easy-to-take-for-granted.html |archive-date=3 October 2013 |url-access=limited |date=3 October 2013 |work=[[The New York Times]] |access-date=3 October 2013}}</ref> Þessi breyting var undirstaða útbreiðslu [[loftháð lífvera|loftháðra lífvera]] og leiddi óbeint til myndunar ósonlagsins, vegna umbreytingar {{chem2|O2}} úr andrúmsloftinu í {{chem2|O3}}. Ósonlagið hindrar útfjólubláa [[geislun sólar]] sem gerir líf á þurru landi mögulegt.<ref name="Harrison 2002">{{cite book |first1=Roy M. |last1=Harrison |author-link1=Roy M. Harrison |last2=Hester |first2=Ronald E. |date=2002 |title=Causes and Environmental Implications of Increased UV-B Radiation |url=https://archive.org/details/causesenvironmen0000unse |publisher=Royal Society of Chemistry |isbn=978-0-85404-265-4}}</ref> Meðal annarra hlutverka gufuhvolfsins sem eru mikilvæg lífi má nefna flutning vatnsgufu, geymslu á nýtilegum gastegundum, brennslu á litlum loftsteinum áður en þeir skella á yfirborðinu, og temprun hita.<ref name="atmosphere">{{cite web |author=Staff |date=8 October 2003 |url=http://www.nasa.gov/audience/forstudents/9-12/features/912_liftoff_atm.html |title=Earth's Atmosphere |publisher=NASA |access-date=21 March 2007 |archive-date=27 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427090422/https://www.nasa.gov/audience/forstudents/9-12/features/912_liftoff_atm.html |url-status=dead }}</ref> Hið síðastnefnda stafar af [[gróðurhúsaáhrif]]um þar sem snefilefni í lofthjúpnum grípa [[varmaorka|varmaorku]] sem yfirborðið gefur frá sér og hækka þannig meðalhita. Vatnsgufa, koltvísýringur, [[metan]], [[nituroxíð]], og [[óson]] eru helstu gróðurhúsalofttegundirnar í gufuhvolfinu. Ef þau héldu ekki hitanum eftir, yrði meðalhiti á yfirborði jarðar -18°C, en ekki +15°C eins og nú.<ref name="Pidwirny2006_7">{{cite web |last1=Pidwirny |first1=Michael |year=2006 |url=http://www.physicalgeography.net/fundamentals/7h.html |title=Fundamentals of Physical Geography (2nd Edition) |publisher=University of British Columbia, Okanagan |access-date=19 March 2007 |archive-date=15 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815014033/http://www.physicalgeography.net/fundamentals/7h.html |url-status=live }}</ref> Þá myndi líf líklega ekki þrífast í núverandi mynd.<ref name="Narottam2008">{{cite book |url={{GBurl|id=i4kASIoKym8C|p=40}} |title=Climate Change and International Politics |publisher=Kalpaz Publications |first=Narottam |last=Gaan |page=40 |year=2008 |isbn=978-81-7835-641-9}}</ref> == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == {{Wiktionary|Jörðin|Jörðinni}} * [https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/jordin/ Jörðin á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240710163530/https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/jordin/ |date=2024-07-10 }} {{Sólkerfið}} {{Gæðagrein}} [[Flokkur:Jarðvísindi]] [[Flokkur:Jörðin|Jörðin]] [[Flokkur:Reikistjörnurnar]] [[Flokkur:Sólkerfið]] shz1t1u86rfm3sxeuat7rjjt860kfeb 0 6083 1973485 1962400 2026-07-27T05:49:08Z MáneyMánadóttir 103358 1973485 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {{Dökkt þema-almennt}} {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |1.p.|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |2.p.|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |3.p.|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |4to|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |8vo|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |12mo|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |í.þ.t.orð |í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>''n.á.''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |''nf.''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |''nh.''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |''nhm.''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |''nl.''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |''nk.''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |''n.k.''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |''nmgr.''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |''[[no|no.]]''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>''núv.''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |''nr.''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |''n.tt.''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |''nt.''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>''o.áfr.''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |''o.m.fl.''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |''ohf.''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |''o.fl.''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |''o.s.frv.''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>''o.þ.h.''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>''o.þ.u.l.''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>''ófn.''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |''rslm.''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>''Rvík''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |''Rvk''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |''R.''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>''s.á.''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |''samb.''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |''samh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="samhlj." |''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |''samn.''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |''s.b.''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |''s.d.''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |''sbr.''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |''s.e.''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |''sek.''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>''sérn.''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |''sfn.''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |''sh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |''s.hl.''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |''sk.''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skv." |''skv.''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |''sn.''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |''so.''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>''s.ó.''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>''ss. us.''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |''s.s.''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |''s.st.''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>''samþ.''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |''shlj.''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>''skál.''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |''st.''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |''st.s.''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>''sþ.''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |V/ |við | |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |<span id="v/b"></span>'''v/b'''||sjá '''vb.'''|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] 20m9p1fs4o7jud1iivpkog1pj4n68jo 1973489 1973485 2026-07-27T07:51:36Z MyraMidnight 41218 Tek út svartan bakgrunn, hann er of skerandi í hvítu þema. 1973489 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |1.p.|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |2.p.|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |3.p.|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |4to|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |8vo|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |12mo|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |í.þ.t.orð |í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>''n.á.''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |''nf.''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |''nh.''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |''nhm.''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |''nl.''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |''nk.''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |''n.k.''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |''nmgr.''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |''[[no|no.]]''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>''núv.''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |''nr.''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |''n.tt.''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |''nt.''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>''o.áfr.''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |''o.m.fl.''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |''ohf.''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |''o.fl.''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |''o.s.frv.''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>''o.þ.h.''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>''o.þ.u.l.''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>''ófn.''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |''rslm.''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>''Rvík''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |''Rvk''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |''R.''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>''s.á.''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |''samb.''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |''samh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="samhlj." |''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |''samn.''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |''s.b.''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |''s.d.''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |''sbr.''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |''s.e.''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |''sek.''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>''sérn.''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |''sfn.''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |''sh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |''s.hl.''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |''sk.''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skv." |''skv.''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |''sn.''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |''so.''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>''s.ó.''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>''ss. us.''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |''s.s.''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |''s.st.''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>''samþ.''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |''shlj.''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>''skál.''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |''st.''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |''st.s.''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>''sþ.''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |V/ |við | |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |<span id="v/b"></span>'''v/b'''||sjá '''vb.'''|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] 9docoxbh2cky15nzoe4ncafrj62tyox 1973491 1973489 2026-07-27T08:39:45Z MyraMidnight 41218 /* V */ v fyrir vestur, set v/b í athugasemd hjá vb. fyrst það bara vísar í það 1973491 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |1.p.|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |2.p.|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |3.p.|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |4to|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |8vo|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |12mo|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |í.þ.t.orð |í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>''n.á.''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |''nf.''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |''nh.''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |''nhm.''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |''nl.''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |''nk.''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |''n.k.''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |''nmgr.''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |''[[no|no.]]''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>''núv.''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |''nr.''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |''n.tt.''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |''nt.''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>''o.áfr.''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |''o.m.fl.''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |''ohf.''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |''o.fl.''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |''o.s.frv.''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>''o.þ.h.''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>''o.þ.u.l.''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>''ófn.''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |''rslm.''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>''Rvík''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |''Rvk''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |''R.''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>''s.á.''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |''samb.''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |''samh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="samhlj." |''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |''samn.''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |''s.b.''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |''s.d.''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |''sbr.''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |''s.e.''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |''sek.''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>''sérn.''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |''sfn.''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |''sh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |''s.hl.''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |''sk.''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skv." |''skv.''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |''sn.''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |''so.''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>''s.ó.''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>''ss. us.''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |''s.s.''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |''s.st.''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>''samþ.''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |''shlj.''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>''skál.''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |''st.''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |''st.s.''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>''sþ.''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | v || vestur |- |data-sort-value="v/"|v/ ||við | |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] ti5lyj8ety5irxho8qebs0vrzfa2b66 1973504 1973491 2026-07-27T11:40:47Z MyraMidnight 41218 /* V */ við og vegna 1973504 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |1.p.|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |2.p.|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |3.p.|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |4to|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |8vo|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |12mo|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |í.þ.t.orð |í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>''n.á.''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |''nf.''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |''nh.''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |''nhm.''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |''nl.''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |''nk.''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |''n.k.''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |''nmgr.''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |''[[no|no.]]''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>''núv.''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |''nr.''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |''n.tt.''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |''nt.''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>''o.áfr.''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |''o.m.fl.''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |''ohf.''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |''o.fl.''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |''o.s.frv.''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>''o.þ.h.''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>''o.þ.u.l.''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>''ófn.''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |''rslm.''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>''Rvík''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |''Rvk''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |''R.''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>''s.á.''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |''samb.''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |''samh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="samhlj." |''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |''samn.''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |''s.b.''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |''s.d.''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |''sbr.''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |''s.e.''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |''sek.''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>''sérn.''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |''sfn.''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |''sh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |''s.hl.''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |''sk.''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skv." |''skv.''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |''sn.''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |''so.''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>''s.ó.''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>''ss. us.''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |''s.s.''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |''s.st.''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>''samþ.''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |''shlj.''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>''skál.''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |''st.''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |''st.s.''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>''sþ.''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ | |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] n0yzs5xp48pep32tkigbwnfq4udfra4 0 6107 1973493 1954416 2026-07-27T08:57:03Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973493 wikitext text/x-wiki '''Listi yfir [[frumefni]]n''' í [[sætistala|sætistöluröð]] og efnin flokkuð með litum eftir gerð frumefna. Nafn hvers efnis, efnatákn þess, lota, flokkur, atómmassi (eða stöðugasta samsætan), eðlismassi, bræðslumark og suðumark eru gefin fyrir hvert efni, einnig hver uppgötvaði það og hvenær. Taflan var afrituð af ensku Wikipediu, þýdd og staðfærð. {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#efefef" |- {{highlight1}} ! [[Sætistala|Nr.]] !! Nafn !! Efnatákn !! Lota, <br /> flokkur !! Atómmassi<br />([[gramm|g]]/[[mól]]) !! [[Eðlismassi]]<br />(g/cm&sup3;)<br />við 20°[[Celsius|C]] !! [[Bræðslumark]]<br /> (°C) !! [[Suðumark]]<br /> (°C) !! Uppgötvað<br /> árið !! Vísindamaður |- style bgcolor="#a0ffa0" | 1 || [[Vetni]] || H || 1, 1 || 1,00794 || 0,084 g/l || -259,1 || -252,9 || 1766 || [[Henry Cavendish|Cavendish]] |- style bgcolor="#c0ffff" | 2 || [[Helín]] || He || 1, 18 || 4,002602 || 0,17 g/l || -272,2 || -268,9|| 1895 || [[William Ramsay|Ramsay]] og [[Per Teodor Cleve|Cleve]] |- style bgcolor="#ff6666" | 3 || [[Litín]] || Li || 2, 1 || 6,941 || 0,53 || 180,5 || 1317 || 1817 || [[Johan August Arfwedson|Arfwedson]] |- style bgcolor="#ffdead" | 4 || [[Beryllín]] || Be || 2, 2 || 9,012182 || 1,85 || 1278 || 2970 || 1797 || [[Louis Nicolas Vauquelin|Vauquelin]] |- style bgcolor="#cccc99" | 5 || [[Bór]] || B || 2, 13 || 10,811 || 2,46 || 2300 || 2550 || 1808 || [[Humphry Davy|Davy]] og [[Joseph Louis Gay-Lussac|Gay-Lussac]] |- style bgcolor="#a0ffa0" | 6 || [[Kolefni]] || C || 2, 14 || 12,0107 || 3,51 || 3550 || 4827 || forsögulegt || óþekktur |- style bgcolor="#a0ffa0" | 7 || [[Köfnunarefni]] || N || 2, 15 || 14,0067 || 1,17 g/l || -209,9 || -195,8 || 1772 || [[Daniel Rutherford|Rutherford]] |- style bgcolor="#a0ffa0" | 8 || [[Súrefni]] || O || 2, 16 || 15,9994 || 1,33 g/l || -218,4 || -182,9 || 1774 || [[Joseph Priestly|Priestly]] og [[Carl Wilhelm Scheele|Scheele]] |- style bgcolor="#ffff99" | 9 || [[Flúor]] || F || 2, 17 || 18,9984032 || 1,58 g/l || -219,6 || -188,1 || 1886 || [[Henri Moissan|Moissan]] |-style bgcolor="#c0ffff" | 10 || [[Neon]] || Ne || 2, 18 || 20,1797 || 0,84 g/l || -248,7 || -246,1 || 1898 || [[William Ramsay|Ramsay]] og [[Morris Travers|Travers]] |- style bgcolor="#ff6666" | 11 || [[Natrín]] || Na || 3, 1 || 22,98976928 || 0,97 || 97,8 || 892 || 1807 || [[Humphry Davy|Davy]] |- style bgcolor="#ffdead" | 12 || [[Magnesín]] || Mg || 3, 2 || 24,3050 || 1,74 || 648,8 || 1107 || 1755 || [[Joseph Black|Black]] |- style bgcolor="#cccccc" | 13 || [[Ál]] || Al || 3, 13 || 26,9815386 || 2,70 || 660,5 || 2467 || 1825 || [[Hans Christian Ørsted|Ørsted]] |- style bgcolor="#cccc99" | 14 || [[Kísill]] || Si || 3, 14 || 28,0855 || 2,33 || 1410 || 2355 || 1824 || [[Jöns Jakob Berzelius|Berzelius]] |- style bgcolor="#a0ffa0" | 15 || [[Fosfór]] || P || 3, 15 || 30,973762 || 1,82 || 44 (P4) || 280&nbsp;(P4) || 1669 || [[Henning Brand|Brand]] |- style bgcolor="#a0ffa0" | 16 || [[Brennisteinn]] || S || 3, 16 || 32,065 || 2,06 || 113 || 444,7 || forsögulegt || óþekktur |- style bgcolor="#ffff99" | 17 || [[Klór]] || Cl || 3, 17 || 35,453 || 2,95 g/l || -34,6 || -101 || 1774 || [[Carl Wilhelm Scheele|Scheele]] |- style bgcolor="#c0ffff" | 18 || [[Argon]] || Ar || 3, 18 || 39,948 || 1,66 g/l || -189,4 || -185,9 || 1894 || [[William Ramsay|Ramsay]] og [[John Strutt, 3rd Baron Rayleigh|Rayleigh]] |- style bgcolor="#ff6666" | 19 || [[Kalín]] || K || 4, 1 || 39,0983 || 0,86 || 63,7 || 774 || 1807 || [[Humphry Davy|Davy]] |- style bgcolor="#ffdead" | 20 || [[Kalsín]] || Ca || 4, 2 || 40,078 || 1,54 || 839 || 1487 || 1808 || [[Humphry Davy|Davy]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 21 || [[Skandín]] || Sc || 4, 3 || 44,955912 || 2,99 || 1539 || 2832 || 1879 || [[Lars Fredrick Nilson|Nilson]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 22 || [[Títan]] || Ti || 4, 4 || 47,867 || 4,51 || 1660 || 3260|| 1791 || [[William Gregor|Gregor]] og [[Martin Heinrich Klaproth|Klaproth]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 23 || [[Vanadín]] || V || 4, 5 || 50,9415 || 6,09 || 1890 || 3380 || 1801 || [[Andrés Manuel del Río|del Río]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 24 || [[Króm]] || Cr || 4, 6 || 51,9961 || 7,14 || 1857 || 2482 || 1797 || [[Louis Nicolas Vauquelin|Vauquelin]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 25 || [[Mangan]] || Mn || 4, 7 || 54,938045 || 7,44 || 1244 || 2097 || 1774 || [[Johan Gottlieb Gahn|Gahn]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 26 || [[Járn]] || Fe || 4, 8 || 55,845 || 7,87 || 1535 || 2750 || forsögulegt || óþekktur |- style bgcolor="#ffc0c0" | 27 || [[Kóbolt]] || Co || 4, 9 || 58,933195 || 8,89 || 1495 || 2870 || 1735 || [[Georg Brandt|Brandt]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 28 || [[Nikkel]] || Ni || 4, 10 || 58,6934 || 8,91 || 1453 || 2732 || 1751 || [[Axel Fredrik Cronstedt|Cronstedt]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 29 || [[Kopar]] || Cu || 4, 11 || 63,546 || 8,92 || 1083,5 || 2595 || forsögulegt || óþekktur |- style bgcolor="#ffc0c0" | 30 || [[Sink]] || Zn || 4, 12 || 65,409 || 7,14 || 419,6 || 907 || forsögulegt || óþekktur |- style bgcolor="#cccccc" | 31 || [[Gallín]] || Ga || 4, 13 || 69,723 || 5,91 || 29,8 || 2403 || 1875 || [[Paul Emile Lecoq de Boisbaudran|Lecoq de Boisbaudran]] |- style bgcolor="#cccc99" | 32 || [[German]] || Ge || 4, 14 || 72,64 || 5,32 || 937,4 || 2830 || 1886 || [[Clemens Winkler|Winkler]] |- style bgcolor="#cccc99" | 33 || [[Arsen]] || As || 4, 15 || 74,92160 || 5,72 || 613 || 613<br />([[sublimation (physics)|subl.]])|| ca. 1250 || [[Albertus Magnus]] |- style bgcolor="#a0ffa0" | 34 || [[Selen]] || Se || 4, 16 || 78,96 || 4,82 || 217 || 685 || 1817 || [[Jöns Jakob Berzelius|Berzelius]] |- style bgcolor="#ffff99" | 35 || [[Bróm]] || Br || 4, 17 || 79,904 || 3,14 || -7,3 || 58,8 || 1826 || [[Antoine Jérôme Balard|Balard]] |- style bgcolor="#c0ffff" | 36 || [[Krypton]] || Kr || 4, 18 || 83,798 || 3,48 g/l || -156,6 || -152,3 || 1898 || [[William Ramsay|Ramsay]] og [[Morris Travers|Travers]] |- style bgcolor="#ff6666" | 37 || [[Rúbidín]] || Rb || 5, 1 || 85,4678 || 1,53 || 39 || 688 || 1861 || [[Robert Bunsen|Bunsen]] og [[Gustav Kirchhoff|Kirchhoff]] |- style bgcolor="#ffdead" | 38 || [[Strontín]] || Sr || 5, 2 || 87,62 || 2,63 || 769 || 1384 || 1790 || [[Adair Crawford|Crawford]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 39 || [[Yttrín]] || Y || 5, 3 || 88,90585 || 4,47 || 1523 || 3337 || 1794 || [[Johan Gadolin|Gadolin]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 40 || [[Sirkon]] || Zr || 5, 4 || 91,224 || 6,51 || 1852 || 4377 || 1789 || [[Martin Heinrich Klaproth|Klaproth]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 41 || [[Níóbín]] || Nb || 5, 5 || 92,906 || 8,58 || 2468 || 4927 || 1801 || [[Charles Hatchett|Hatchett]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 42 || [[Mólýbden]] || Mo || 5, 6 || 95,94 || 10,28 || 2617 || 5560 || 1778 || [[Carl Wilhelm Scheele|Scheele]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 43 || [[Teknetín]] || Tc || 5, 7 || [98,9063] || 11,49 || 2172 || 5030 || 1937 || [[Carlo Perrier|Perrier]] og [[Emilio G. Segrè|Segrè]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 44 || [[Rúþen]] || Ru || 5, 8 || 101,07 || 12,45 || 2310 || 3900 || 1844 || [[Karl Klaus|Klaus]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 45 || [[Ródín]] || Rh || 5, 9 || 102,90550 || 12,41 || 1966 || 3727 || 1803 || [[William Hyde Wollaston|Wollaston]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 46 || [[Palladín]] || Pd || 5, 10 || 106,42 || 12,02 || 1552 || 3140 || 1803 || [[William Hyde Wollaston|Wollaston]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 47 || [[Silfur]] || Ag || 5, 11 || 107,8682 || 10,49 || 961,9 || 2212 || forsögulegt || óþekktur |- style bgcolor="#ffc0c0" | 48 || [[Kadmín]] || Cd || 5, 12 || 112,411 || 8,64 || 321 || 765 || 1817 || [[Friedrich Strohmeyer|Strohmeyer]] og [[Karl Samuel Leberecht Hermann|Hermann]] |- style bgcolor="#cccccc" | 49 || [[Indín]] || In || 5, 13 || 114,818 || 7,31 || 156,2 || 2080 || 1863 || [[Ferdinand Reich|Reich]] og [[Hieronymous Theodor Richter|Richter]] |- style bgcolor="#cccccc" | 50 || [[Tin]] || Sn || 5, 14 || 118,710 || 7,29 || 232 || 2270 || forsögulegt || óþekktur |- style bgcolor="#cccc99" | 51 || [[Antimon]] || Sb || 5, 15 || 121,760 || 6,69 || 630,7 || 1750 || forsögulegt || óþekktur |- style bgcolor="#cccc99" | 52 || [[Tellúr]] || Te || 5, 16 || 127,60 || 6,25 || 449,6 || 990 || 1782 || [[Franz-Joseph Müller von Reichenstein|von Reichenstein]] |- style bgcolor="#ffff99" | 53 || [[Joð]] || I || 5, 17 || 126,90447 || 4,94 || 113,5 || 184,4 || 1811 || [[Bernard Courtois|Courtois]] |- style bgcolor="#c0ffff" | 54 || [[Xenon]] || Xe || 5, 18 || 131,293 || 4,49 g/l || -111,9 || -107 || 1898 || [[William Ramsay|Ramsay]] og [[Morris Travers|Travers]] |- style bgcolor="#ff6666" | 55 || [[Sesín]] || Cs || 6, 1 || 132,9054519 || 1,90 || 28,4 || 690 || 1860 || [[Gustav Kirchhoff|Kirchhoff]] og [[Robert Bunsen|Bunsen]] |- style bgcolor="#ffdead" | 56 || [[Barín]] || Ba || 6, 2 || 137,327 || 3,65 || 725 || 1640 || 1808 || [[Humphry Davy|Davy]] |- style bgcolor="#ffbfff" | 57 || [[Lantan]] || La || 6 || 138,90547 || 6,16 || 920 || 3454 || 1839 || [[Carl Gustaf Mosander|Mosander]] |- style bgcolor="#ffbfff" | 58 || [[Serín (frumefni)|Serín]] || Ce || 6 || 140,116 || 6,77 || 798 || 3257 || 1803 || [[Wilhelm von Hisinger|von Hisinger]] og [[Jöns Jakob Berzelius|Berzelius]] |- style bgcolor="#ffbfff" | 59 || [[Praseódým]] || Pr || 6 || 140,90765 || 6,48 || 931 || 3212 || 1895 || [[Carl Auer von Welsbach|von Welsbach]] |- style bgcolor="#ffbfff" | 60 || [[Neódým]] || Nd || 6 || 144,242 || 7,00 || 1010 || 3127 || 1895 || [[Carl Auer von Welsbach|von Welsbach]] |- style bgcolor="#ffbfff" | 61 || [[Prómetín]] || Pm || 6 || [146,9151] || 7,22 || 1080 || 2730 || 1945 || [[Jacob A. Marinsky|Marinsky]] og [[Lawrence E. Glendenin|Glendenin]] |- style bgcolor="#ffbfff" | 62 || [[Samarín]] || Sm || 6 || 150,36 || 7,54 || 1072 || 1778 || 1879 || [[Paul Emile Lecoq de Boisbaudran|Lecoq de Boisbaudran]] |- style bgcolor="#ffbfff" | 63 || [[Evrópín]] || Eu || 6 || 151,964 || 5,25 || 822 || 1597 || 1901 || [[Eugène-Antole Demarçay|Demarçay]] |- style bgcolor="#ffbfff" | 64 || [[Gadólín]] || Gd || 6 || 157,25 || 7,89 || 1311 || 3233 || 1880 || [[Jean Charles Galissard de Marignac|de Marignac]] |- style bgcolor="#ffbfff" | 65 || [[Terbín]] || Tb || 6 || 158,92535 || 8,25 || 1360 || 3041 || 1843 || [[Carl Gustaf Mosander|Mosander]] |- style bgcolor="#ffbfff" | 66 || [[Dysprósín]] || Dy || 6 || 162,500 || 8,56 || 1409 || 2335 || 1886 || [[Paul Emile Lecoq de Boisbaudran|Lecoq de Boisbaudran]] |- style bgcolor="#ffbfff" | 67 || [[Hólmín]] || Ho || 6 || 164,93032 || 8,78 || 1470 || 2720 || 1878 || [[Jacques Louis Soret|Soret]] |- style bgcolor="#ffbfff" | 68 || [[Erbín]] || Er || 6 || 167,259 || 9,05 || 1522 || 2510 || 1842 || [[Carl Gustaf Mosander|Mosander]] |- style bgcolor="#ffbfff" | 69 || [[Túlín]] || Tm || 6 || 168,93421 || 9,32 || 1545 || 1727 || 1879 || [[Per Teodor Cleve|Cleve]] |- style bgcolor="#ffbfff" | 70 || [[Ytterbín]] || Yb || 6 || 173,04 || 6,97 || 824 || 1193 || 1878 || [[Jean Charles Galissard de Marignac|de Marignac]] |- style bgcolor="#ffbfff" | 71 || [[Lútetín]] || Lu || 6, 3 || 174,967 || 9,84 || 1656 || 3315 || 1907 || [[Georges Urbain|Urbain]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 72 || [[Hafnín]] || Hf || 6, 4 || 178,49 || 13,31 || 2150 || 5400 || 1923 || [[Dirk Coster|Coster]] og [[George de Hevesy|de Hevesy]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 73 || [[Tantal]] || Ta || 6, 5 || 180,9479 || 16,68 || 2996 || 5425 || 1802 || [[Anders Gustaf Ekeberg|Ekeberg]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 74 || [[Volfram]] || W || 6, 6 || 183,84 || 19,26 || 3407 || 5927 || 1783 || [[Fausto Elhuyar|Elhuyar]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 75 || [[Renín]] || Re || 6, 7 || 186,207 || 21,03 || 3180 || 5627 || 1925 || [[Walter Noddack|Noddack]], [[Ida Tacke|Tacke]] og [[Otto Berg|Berg]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 76 || [[Osmín]] || Os || 6, 8 || 190,23 || 22,61 || 3045 || 5027 || 1803 || [[Smithson Tennant|Tennant]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 77 || [[Iridín]] || Ir || 6, 9 || 192,217 || 22,65 || 2410 || 4130 || 1803 || [[Smithson Tennant|Tennant]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 78 || [[Platína]] || Pt || 6, 10 || 195,084 || 21,45 || 1772 || 3827 || 1557 || [[Julius Caesar Scaliger|Scaliger]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 79 || [[Gull]] || Au || 6, 11 || 196,966569 || 19,32 || 1064.4 || 2940 || forsögulegt || óþekktur |- style bgcolor="#ffc0c0" | 80 || [[Kvikasilfur]] || Hg || 6, 12 || 200,59 || 13,55 || -38.9 || 356.6 || forsögulegt || óþekktur |- style bgcolor="#cccccc" | 81 || [[Þallín]] || Tl || 6, 13 || 204,3833 || 11,85 || 303,6 || 1457 || 1861 || [[William Crookes|Crookes]] |- style bgcolor="#cccccc" | 82 || [[Blý]] || Pb || 6, 14 || 207,2 || 11,34 || 327,5 || 1740 || forsögulegt || óþekktur |- style bgcolor="#cccccc" | 83 || [[Bismút]] || Bi || 6, 15 || 208,98040 || 9,80 || 271,4 || 1560 || 1540 || [[Claude Geoffroy|Geoffroy]] |- style bgcolor="#cccc99" | 84 || [[Pólon]] || Po || 6, 16 || [208,9824] || 9,20 || 254 || 962 || 1898 || [[Marie Curie|Marie]] og [[Pierre Curie]] |- style bgcolor="#ffff99" | 85 || [[Astat]] || At || 6, 17 || [209,9871] || || 302 || 337 || 1940 || [[Dale R. Corson|Corson]] og [[K. R. MacKenzie|MacKenzie]] |- style bgcolor="#c0ffff" | 86 || [[Radon]] || Rn || 6, 18 || [222,0176] || 9,23 g/l || -71 || -61.8 || 1900 || [[Friedrich Ernst Dorn|Dorn]] |- style bgcolor="#ff6666" | 87 || [[Fransín]] || Fr || 7, 1 || [223,0197] || || 27 || 677 || 1939 || [[Marguerite Perey|Perey]] |- style bgcolor="#ffdead" | 88 || [[Radín]] || Ra || 7, 2 || [226,0254] || 5,50 || 700 || 1140 || 1898 || [[Marie Curie|Marie]] og [[Pierre Curie]] |- style bgcolor="#ff99cc" | 89 || [[Aktín]] || Ac || 7 || [227,0278] || 10,07 || 1047 || 3197 || 1899 || [[André-Louis Debierne|Debierne]] |- style bgcolor="#ff99cc" | 90 || [[Þórín]] || Th || 7 || 232,03806 || 11,72 || 1750 || 4787 || 1829 || [[Jöns Jakob Berzelius|Berzelius]] |- style bgcolor="#ff99cc" | 91 || [[Protaktín]] || Pa || 7 || 231,03588 || 15,37 || 1554 || 4030 || 1917 || [[Frederick Soddy|Soddy]], [[John Cranston|Cranston]] og [[Otto Hahn|Hahn]] |- style bgcolor="#ff99cc" | 92 || [[Úran]] || U || 7 || 238,02891 || 18,97 || 1132,4 || 3818 || 1789 || [[Martin Heinrich Klaproth|Klaproth]] |- style bgcolor="#ff99cc" | 93 || [[Neptúnín]] || Np || 7 || [237,0482] || 20,48 || 640 || 3902 || 1940 || [[Edwin McMillan|McMillan]] og [[Philip Abelson|Abelson]] |- style bgcolor="#ff99cc" | 94 || [[Plúton]] || Pu || 7 || [244,0642] || 19,74 || 641 || 3327 || 1940 || [[Glenn T. Seaborg|Seaborg]] |- style bgcolor="#ff99cc" | 95 || [[Ameríkín]] || Am || 7 || [243,0614] || 13,67 || 994 || 2607 || 1944 || [[Glenn T. Seaborg|Seaborg]] |- style bgcolor="#ff99cc" | 96 || [[Kúrín]] || Cm || 7 || [247,0703] || 13,51 || 1340 || || 1944 || [[Glenn T. Seaborg|Seaborg]] |- style bgcolor="#ff99cc" | 97 || [[Berkelín]] || Bk || 7 || [247,0703] || 13,25 || 986 || || 1949 || [[Glenn T. Seaborg|Seaborg]] |- style bgcolor="#ff99cc" | 98 || [[Kalifornín]] || Cf || 7 || [251,0796] || 15,1 || 900 || || 1950 || [[Glenn T. Seaborg|Seaborg]] |- style bgcolor="#ff99cc" | 99 || [[Einsteinín]] || Es || 7 || [252,0829] || || 860 || || 1952 || [[Glenn T. Seaborg|Seaborg]] |- style bgcolor="#ff99cc" | 100 || [[Fermín]] || Fm || 7 || [257,0951] || || || || 1952 || [[Glenn T. Seaborg|Seaborg]] |- style bgcolor="#ff99cc" | 101 || [[Mendelevín]] || Md || 7 || [258,0986] || || || || 1955 || [[Glenn T. Seaborg|Seaborg]] |- style bgcolor="#ff99cc" | 102 || [[Nóbelín]] || No || 7 || [259,1009] || || || || 1958 || [[Glenn T. Seaborg|Seaborg]] |- style bgcolor="#ff99cc" | 103 || [[Lawrensín]] || Lr || 7, 3 || [266] || || || || 1961 || [[Albert Ghiorso|Ghiorso]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 104 || [[Rutherfordín]] || Rf || 7, 4 || [267] || || || || 1964/69 || [[Georgii Flerov|Flerov]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 105 || [[Dubnín]] || Db || 7, 5 || [268] || || || || 1967/70 || [[Georgii Flerov|Flerov]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 106 || [[Seborgín]] || Sg || 7, 6 || [269] || || || || 1974 || [[Georgii Flerov|Flerov]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 107 || [[Bohrín]] || Bh || 7, 7 || [270] || || || || 1976 || [[Y. Oganessian|Oganessian]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 108 || [[Hassín]] || Hs || 7, 8 || [277] || || || || 1984 || [[Gesellschaft für Schwerionenforschung|GSI]] (*) |- style bgcolor="#ffc0c0" | 109 || [[Meitnerín]] || Mt || 7, 9 || [278] || || || || 1982 || [[Gesellschaft für Schwerionenforschung|GSI]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 110 || [[Darmstadtín]] || Ds || 7, 10 || [281] || || || || 1994 || [[Gesellschaft für Schwerionenforschung|GSI]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 111 || [[Röntgenín]] || Rg || 7, 11 || [282] || || || || 1994 || [[Gesellschaft für Schwerionenforschung|GSI]] |- style bgcolor="#ffc0c0" | 112 || [[Kópernikín]] || Cn || 7, 12 || [285] || || || || 1996 || [[Gesellschaft für Schwerionenforschung|GSI]] |- style bgcolor="#cccccc" | 113 || [[Níhonín]] || Nh || 7, 13 || [286] || || || || 2004 || [[Joint Institute for Nuclear Research|JINR]] (*), [[Lawrence Livermore National Laboratory|LLNL]] (*) |- style bgcolor="#cccccc" | 114 || [[Fleróvín]] || Fl || 7, 14 || [289] || || || || 1999 || [[Joint Institute for Nuclear Research|JINR]] |- style bgcolor="#cccccc" | 115 || [[Moskóvín]] || Mc || 7, 15 || [288] || || || || 2004 || [[Joint Institute for Nuclear Research|JINR]], [[Lawrence Livermore National Laboratory|LLNL]] |- style bgcolor="#cccccc" | 116 || [[Livermorín]] || Lv || 7, 16 || [293] || || || || 1999 || [[Lawrence Berkeley National Laboratory|LBNL]] (*) |- style bgcolor="#fcfece" | 117 || [[Tennessín]] || Ts || 7, 17 || [294] || || || || 2010 || JINR, LLNL |- style bgcolor="#ecfefc" | 118 || [[Oganesson]] || Og || 7, 18 || [294] || || || || 2002 || JINR, LLNL |- |} {{Lotukerfi}} == Ítarefni, heimildir == * Atomic Weights of the Elements 2001, [http://www.iupac.org/publications/pac/2003/7508/7508x1107.html Pure Appl. Chem. 75(8), 1107-1122, 2003]. Retrieved [[June 30]], [[2005]]. Atómmassar frumefna 1 til 109 eru fengnir héðan. * [http://www.iupac.org/news/archives/2005/atomic-weights_revised05.html IUPAC Standard Atomic Weights Revised] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080305062433/http://www.iupac.org/news/archives/2005/atomic-weights_revised05.html |date=2008-03-05 }} (2005). * [https://www.webelements.com/ WebElements Periodic Table] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230925034324/https://www.webelements.com/ |date=2023-09-25 }}. Retrieved [[June 30]], [[2005]]. Atómmassar frumefna 110 til 116 eru fengnir héðan. [[Flokkur:Lotukerfið]] [[Flokkur:Listar um efnafræði]] auxjupxmmqx83slvmkdet23hnocr0tu 0 8478 1973443 1932935 2026-07-26T18:02:13Z Deltaspace42 116650 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Lepisma saccharina MF.jpg]] → [[File:Lepisma saccharinum MF.jpg]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request) · Correct name 1973443 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Silfurskotta | image = Lepisma saccharinum MF.jpg | image_width = 200px | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'') | classis = [[Skordýr]] (''Insecta'') | ordo = [[Kögurskottur]] (''Thysanura'') | familia = ''[[Lepismatidae]]'' | genus = '''''Lepisma''''' | species = '''''Silfurskotta''''' | binomial = ''Lepisma saccharina'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 }} <onlyinclude> '''Silfurskotta''' ([[fræðiheiti]]: ''Lepisma saccharina'') er [[skordýr]] af [[kögurskottur|kögurskottu]][[ættbálkur (flokkunarfræði)|ættbálki]]. [[Tegund]]in er sú eina í ''Lepisma'' [[ættkvísl (flokkunarfræði)|ættkvíslinni]]. Almennt er litið á silfurskottur sem [[meindýr]] þó þær hafi engin áhrif á [[heilsa|heilsu]] manna og skemmdirnar sem þær valdi á híbýlum þeirra séu hverfandi. Fullvaxnar silfurskottur eru á milli 7–12 [[millimetri|mm]] langar og er nafn þeirra dregið af silfurgráum litnum. </onlyinclude> == Líffærafræði == Silfurskottur eru lítil, ljósfælin, ófleyg skordýr sem eru meðal [[maðurinn|manna]] þekktasta [[tegund (líffræði)|tegund]] [[Kögurskottur|kögurskottna]][[Ættbálkur|ættbálksins]], þau nærast einkum á [[planta|plöntuafurðum]], [[Kolvetni|kolvetnum]], [[Sykur|sykri]] og [[Sterkja|sterkju]] og eru nú algengastar í híbýlum manna, en lifðu áður fyrr í [[lauf]]hrúgum, [[tré|trjáberki]] eða í litlum rifum. {{Heimild vantar}} ==Tenglar== * [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=1926 Af hverju koma silfurskottur í hús... ? - Vísindavefurinn] [[Flokkur:Lepisma| ]] [[Flokkur:Meindýr]] kbusliddo086gx989s34b4ua5f927ap 0 28809 1973501 1943341 2026-07-27T10:28:30Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973501 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Carbonaceous chondrites.jpg|thumb|right|Nokkrir [[kolefnisþéttur|kolefnisþéttir]] loftsteinar. Frá vinstri: [[Allende-loftsteinninn|Allende]], [[Tagishvatns-loftsteinninn|Tagish vatns]] og [[Murchison-loftsteinninn|Murchison]] loftsteinarnir.]] '''Loftsteinn''' er lítið [[himinfyrirbæri]], sem [[þyngdarafl|aðdráttarafl]] [[jörðin|jarðar]] dregur með miklum [[hraði|hraða]] um [[Andrúmsloft Jarðar|lofthjúpinn]]. Við ferð sína hitnar loftsteinninn mikið vegna [[núningur|núnings]] við [[sameind]]ir andrúmsloftsins þannig að hann verður sjálflýsandi. Sést þá [[ljós]]rák á næturhimni og nefnist [[stjörnuhrap]]. Yfirleitt [[bruni|brenna]] loftsteinar til agna í lofthjúpinum en þeir stærstu lenda á yfirborðinu og geta þá myndað [[gígur|gíga]]. Minnstu loftsteinarnir eru á stærð við sandkorn, en þeir geta verið mun stærri. [[Hoba-loftsteinninn]] er stærsti loftsteinn sem fundist hefur á jörðu. == Nánar um loftsteina == Loftsteinar eru efnisagnir utan úr geimnum sem dragst inn í [[gufuhvolf]]ið vegna aðdráttarafls jarðar. Þegar þeir falla í átt til jarðar á leið sinnni gegnum gufuhvolfið, verða þeir glóandi af hitanum sem myndast vegna loftmótstöðunnar sem þeir verða fyrir. Flestir loftsteinar eru taldir mjög litlir, aðeins nokkur grömm. Þar af leiðandi brenna flestir þeirra upp í andrúmsloftinu á leið sinni til jarðar. Einstaka sinnum er loftsteinn það stór að hluti af honum kemst klakklaust gegnum allt gufuhvolfið og fellur á jörðina. Nokkrir slíkir hafa fundist og eru varðveittir á söfnum eða jafnvel þar sem þeir lentu. Loftsteinar eru gerðir úr ýmsum efnasamböndum. Mest ber þó á [[járn]]i. Önnur frumefni sem fyrir koma í þessum efnasamböndum eru (eftir tíðni þeirra) [[kalsíum]], [[mangan]], [[magníum]], [[króm]], [[kísill]], [[nikkel]] og [[natríum]]. Í [[Murchison-loftsteinninn|Murchison]] loftsteininum fundust [[amínósýra|amínósýrur]] sem talið er að hafi myndast í geiminum, og er það undirstaða ýmissa kenninga um tilurð [[líf]]s. Eftir að amínósýrur fundust einnig í [[Orgueil-loftsteinninn|Orgueil]], [[Ivuna-loftsteinninn|Ivuna]] og [[Murray-loftsteinninn|Murray]] loftsteinunum var talið næsta víst að amínósýrur gætu myndast í ískristöllum utan jarðar. == Fjöldi og uppruni loftsteina == Ágiskanir um fjölda þeirra loftsteina sem koma inn í gufuhvolf jarðar á hverjum degi eru mjög mismunandi, allt frá 200.000 upp í 185.000.000. En hver sem hin raunverulega tala er, þá sjást að meðaltali um 10 loftsteinar (stjörnuhröp) á hverri klukkustund á stjörnubjartri nótti frá einum punkti á yfirborði jarðar. Ágiskanir um magn þess massa sem bætist við jörðina á hverjum degi vegna loftsteina er álíka mismunandi og ágiskanir um fjölda þeirra, eða allt frá nokkrum tonnum upp í rúm 100 tonn. Sannast hefur að mikill fjöldi þeirra loftsteina sem koma inn í gufuhvolf jarðar á uppruna sinn að rekja til [[halastjarna]]. Þegar hali þeirra myndast dreifist hann um gifurlega stórt svæði og verða efnisagnir hans þá stundum á vegi jarðarinnar á braut hennar umhverfis [[sólin|sólu]]. Loftsteinar hafa ekki fundist á Íslandi. Það stafar ekki af því að aldrei hafi fallið loftsteinn á landið heldur er ástæðan líklega sú að loftsteinar eru jafnan dökkir að lit og skera sig ekki mikið frá dökkleitu gosbergi Íslands. == Tengt efni == * [[Halastjarna]] * [[Hrapsteinn]] sbr. ''stjörnuhrap''. * [[Reikisteinn]] * [[Smástirni]] * [[Vígahnöttur]] == Tenglar == * [http://www.stjornufraedi.is/solkerfid/loftsteinar ''Loftsteinar''; af Stjörnufræðivefnum]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://timarit.is/page/1736398#page/n15/mode/2up ''Loftsteinninn mikli''; grein í Morgunblaðinu, 13. janúar 1999, bls 16] {{Wiktionary|loftsteinn}} {{Commons|Meteorite}} {{Stubbur|stjörnufræði}} [[Flokkur:Loftsteinar]] [[Flokkur:Sólkerfið]] 028ofw9tsqwus01bfq8kkmetlp7r9r0 0 29172 1973442 1914590 2026-07-26T13:47:42Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973442 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Infrared dog.jpg|thumb|right|Mynd af hundi, tekin með innrauðu ljósi.]] '''Innrautt ljós''' eða '''innrauð geislun''' er [[rafsegulgeislun]] með lengri bylgjur en [[sýnilegt ljós]] en styttri en [[örbylgjur]]. Innrauða [[geislaróf]]ið byrjar á bylgjum sem eru örlítið lengri en [[rauður|rautt]] ljós (lengstu bylgjur sýnilegs ljóss), þannig að innrautt ljós er ekki sýnilegt [[mannsauga]]nu. Almennt séð er innrautt ljós skilgreint sem [[bylgjulengd]]ir á bilinu 780 [[nanómeter|nanómetrar]] til 1 [[millimetri]].<ref name="Vatansever-2012">{{Cite journal |last=Vatansever |first=Fatma |last2=Hamblin |first2=Michael R. |date=2012-01-01 |title=Far infrared radiation (FIR): Its biological effects and medical applications |journal=Photonics & Lasers in Medicine |volume=1 |issue=4 |pages=255–266 |doi=10.1515/plm-2012-0034 |issn=2193-0643 |pmc=3699878 |pmid=23833705}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-18 |title=Definition of INFRARED |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/infrared |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240922080557/https://www.merriam-webster.com/dictionary/infrared |archive-date=2024-09-22 |access-date=2024-09-20 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> Innrauðu ljósi er oft skipt í fjærinnrautt ljós með lengri bylgjulengdir í hitageislun frá uppsprettum á jörðinni, og nærinnrautt ljós með styttri bylgjulengdir sem er hluti af [[geislaróf sólar|geislarófi sólarinnar]].<ref name="vísindavefurinn">{{vísindavefurinn|52594|Hvað er innrautt ljós og til hvers er hægt að nota það?|höfundur=Sævar Helgi Bragason|dags=30.1.2013}}</ref><ref name="IPCC AR4-SYR">{{Cite web |title=IPCC AR4 SYR Appendix Glossary |url=https://ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/syr/ar4_syr_appendix.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181117121314/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/syr/ar4_syr_appendix.pdf |archive-date=2018-11-17 |access-date=2008-12-14}}</ref> Lengri innrauðar bylgjulengdir (30-100 μm) eru stundum taldar með [[terahertz-geislun]].<ref name="Rogalski-2019">{{Cite book |last=Rogalski |first=Antoni |title=Infrared and terahertz detectors |date=2019 |publisher=[[CRC Press]] | isbn=978-1-315-27133-0 |edition=3rd |location=Boca Raton, FL |page=929}}</ref> Nær öll [[svarthlutargeislun]] frá hlutum við [[stofuhiti|stofuhita]] er innrauð geislun.<ref>{{cite web|url=https://www.stjornufraedi.is/alheimurinn/svarthlutargeislun/|title=Svarthlutargeislun|website=Stjörnufræðivefurinn|author=Sævar Helgi Bragason|date=2010|access-date=2025-05-06|archive-date=2025-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20250616031723/https://www.stjornufraedi.is/alheimurinn/svarthlutargeislun/|url-status=dead}}</ref> Líkt og önnur rafsegulgeislun hefur innrauð geislun [[orka|orku]] og [[skriðþungi|skriðþunga]] og hefur tvígildan eiginleika bæði [[bylgja]] og [[öreind|einda]] ([[ljóseind]]a).<ref>{{Cite web |date=2024-09-18 |title=Infrared radiation {{!}} Definition, Wavelengths, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/science/infrared-radiation |access-date=2024-09-20 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Lengi var vitað að eldur gæfi frá sér ósýnilegan [[hiti|hita]]. Árið 1681 gerði franski eðlisfræðingurinn [[Edme Mariotte]] tilraun sem sýndi fram á að þótt gler hleypti sólarljósi í gegnum sig, hindraði það hitageislun.<ref>{{Cite web |last=Calel |first=Raphael |date=19 February 2014 |title=The Founding Fathers v. The Climate Change Skeptics |url=https://publicdomainreview.org/2014/02/19/the-founding-fathers-v-the-climate-change-skeptics/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011112039/https://publicdomainreview.org/2014/02/19/the-founding-fathers-v-the-climate-change-skeptics/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=16 September 2019 |website=The Public Domain Review}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fleming |first=James R. |date=17 March 2008 |title=Climate Change and Anthropogenic Greenhouse Warming: A Selection of Key Articles, 1824–1995, with Interpretive Essays |url=http://nsdl.library.cornell.edu/websites/wiki/index.php/PALE_ClassicArticles/GlobalWarming.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190929065732/http://nsdl.library.cornell.edu/websites/wiki/index.php/PALE_ClassicArticles/GlobalWarming.html |archive-date=29 September 2019 |access-date=1 February 2022 |website=National Science Digital Library Project Archive PALE:ClassicArticles}} [http://nsdl.library.cornell.edu/websites/wiki/index.php/PALE_ClassicArticles/GlobalWarming/Article1.html Article 1: General remarks on the temperature of the earth and outer space] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230608001830/http://nsdl.library.cornell.edu/websites/wiki/index.php/PALE_ClassicArticles/GlobalWarming/Article1.html |date=2023-06-08 }}.</ref> Árið 1800 uppgötvaði stjörnufræðingurinn [[William Herschel]] að innrauð geislun er tegund af rafsegulgeislun með minni orku en rautt ljós á geislarófinu, með því að mæla áhrif hennar á [[hitamælir|hitamæli]].<ref name="Michael Rowan">Michael Rowan-Robinson (2013). ''Night Vision: Exploring the Infrared Universe''. Cambridge University Press. p. 23. {{ISBN|1107024765}}.</ref> Rannsóknir Herschels leiddu í ljós að aðeins meira en helmingur orku [[sólin|sólarinnar]] næði til jarðar sem innrauð geislun. Munurinn á innrauðri geislun sem sólin gefur frá sér og sem jörðin drekkur í sig hefur mikil áhrif á [[loftslag]] jarðar. [[Sameind]]ir gefa frá sér eða taka upp innrauða geislun þegar snúningur eða titringur þeirra breytist. Hún örvar titring í sameindum með því að breyta [[tvípólsvægi]] þeirra, svo hægt er að nota hana til að mæla orkustig sameinda með rétta samhverfu. [[Innrauð litrófsgreining]] mælir upptöku og útgeislun [[ljóseind]]a á innrauðum bylgjulengdum.<ref>{{Cite web |last=Reusch |first=William |year=1999 |title=Infrared Spectroscopy |url=http://www.cem.msu.edu/~reusch/VirtualText/Spectrpy/InfraRed/infrared.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071027110406/http://www.cem.msu.edu/~reusch/VirtualText/Spectrpy/InfraRed/infrared.htm |archive-date=2007-10-27 |access-date=2006-10-27 |publisher=Michigan State University}}</ref> Innrautt ljós er hagnýtt í iðnaði, vísindum, hernaði, viðskiptum og lækningum. Nætursjóntæki sem nota nærinnrauða lýsingu gera fólki kleift að fylgjast með dýrum án þess að þau verði neins vör. [[Innroðastjörnufræði]] notar [[sjónauki|sjónauka]] með skynjurum til að greina hluti eins og [[reikistjarna|reikistjörnur]] í gegnum [[sameindaský]], og til að skoða [[rauðvik]]shluti frá upphafsdögum [[alheimur|alheimsins]].<ref name="ir_astronomy">{{Cite web |title=IR Astronomy: Overview |url=http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/importance.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061208151300/http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/importance.html |archive-date=2006-12-08 |access-date=2006-10-30 |publisher=NASA Infrared Astronomy and Processing Center}}</ref> Innrauðar hitamyndavélar eru notaðar til að greina hitatap í einangruðum kerfum,<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-10-25-flygildi-koma-auga-a-leka-i-hitaveitum-394991|title=Flygildi koma auga á leka í hitaveitum|author=Gunnhildur Kjerúlf Birgisdóttir|date=25. október 2023|website=RÚV}}</ref> skoða blóðflæði í húðinni, skipuleggja slökkvistörf,<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/05/19/droninn_reyndist_ometanlegur/|title=Dróninn reyndist ómetanlegur|date=19.5.2020|website=Mbl.is}}</ref> og til að greina ofhitnun í rafhlutum.<ref>{{Cite web |last=Chilton |first=Alexander |date=2013-10-07 |title=The Working Principle and Key Applications of Infrared Sensors |url=https://www.azosensors.com/article.aspx?ArticleID=339 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711215350/https://www.azosensors.com/article.aspx?ArticleID=339 |archive-date=2020-07-11 |access-date=2020-07-11 |website=AZoSensors |language=en}}</ref> Í hernaði er innrautt ljós notað við að finna skotmörk, eftirlit, [[nætursjón]], [[miðun]] og rakningu. Myndavélar með innroðaskynjara eru notaðar í [[leit og björgun]] í myrkri og í vatni.<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2021-10-03-leitudu-med-drona-og-hitamyndavel-vid-ellidaa|title=Leituðu með dróna og hitamyndavél við Elliðaá|author=Andri Yrkill Valsson|date=3. október 2021|website=RÚV}}</ref> Fólk með eðlilegan líkamshita gefur frá sér geislun með bylgjulengd í kringum 10 μm. Meðal annarra nota eru greining á [[varmanýting]]u, umhverfiseftirlit, eftirlit í iðnaðarmannvirkjum, leit að ólöglegum [[kannabis]]verksmiðjum, fjarhitagreining, skammdræg [[þráðlaus samskipti]] (til dæmis í [[fjarstýring]]um), [[litrófsgreining]]ar og [[veðurspá]]r. == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur|eðlisfræði}} [[Flokkur:Rafsegulfræði]] rns8szkxyojd2jj4d2o10ecllzawden 1 51530 1973490 1569138 2026-07-27T08:09:05Z MyraMidnight 41218 Nýr hluti: /* Latneskar skamstafanir */ 1973490 wikitext text/x-wiki ==Gn?== Ég held að það sé rétt að ''gn'' sé ekki algeng skammstöfun og eðlilegra sé að líta á hana sem msn-mál. En um það skal ég ekki þræta. Hitt veit ég að [[Wikipedia:Sannreynanleiki|sannreynanleikakrafan]] gildir hér eins og annars staðar. Jafnvel þótt ekki væri dregið í efa að skammstöfnunin sé til þá heitir síðan samt „Listi yfir ''algengar'' skammstafanir í íslensku“ (leturbr. mín) og því jafngildir það að setja hana hér á listann fullyrðingu á borð við „‚Gn‘ er algeng skammstöfun í íslensku“. Nú, ef hér væri til grein um skammstöfunina ''gn'' — og ég er alls ekki að mæla með því að slík grein verði stofnuð — þá fengi slík fullyrðing ekki að standa nema til væru heimildir. Og nú hefur annar notandi einmitt dregið í efa að þetta sé algeng skammstöfun í íslensku og eigi tilkall til þess að vera á listanum og þá vaknar spurningin um heimildir. Er einhvers staðar minnst á þessa skammstöfun í handbókum? Hin geysivinsæla (en ofmetna) ''Handbók um ritun og frágang'' sem allmargir hafa aðgang að hefur t.d. lista yfir skammstafanir — er þessa skammstöfun að finna þar? Einhvers staðar? --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 07:40, 17 júlí 2007 (UTC) :Það væri kannski mál að bæta henni við í grein um algengt vefmál. Ég hef ekki tekið þátt í öllum samtölum en ég sé samt "gn" sjaldan notað í annari merkingu en "good night", þar sem að útlendingar hafa aðalega notað þetta við mig. --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 11:18, 17 júlí 2007 (UTC) ::Mamma mín notar þetta stundum á msn (sem og annað fólk sem nennir ekki að skrifa góða nótt). Kannski er þetta ekki algengt, en þetta er þó til og kannski sem mestu máli skiptir- þetta er íslenskt. Það eru ekki margar íslenskar netskammstafanir (allavegana færri en SMS-) þannig að það væri sniðugt að setja þær inn. Þetta er jú íslenska Wikipedían. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 11:46, 17 júlí 2007 (UTC) :::Það virðast allavega vera komnir fjórir af fjórum sem þekkja skammstöfunina. Ekki þekki ég allt sem kemur á listanum (alg, atr, hdr, m.a.s. svo aðeins nokkur séu talin). Þar sem ekki hefur verið gefin heimild fyrir neinni einustu skammstöfun finnst mér skrítið að ætlast til að ein sé lögð í „einelti“. Ef hún þarf heimild þá legg ég til að allar þurfi heimild. --[[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 16:36, 17 júlí 2007 (UTC) ::::Málið er að þetta er skammstöfun sem er einungis notuð í rauntíma-textaspjalli hvort sem það er á msn, irkinu eða í sms og það breytir litlu þótt allir hér þekki þetta. Ég man líka þann tíma þegar þetta var ekki til í málinu, enda ekki til gemsar, msn, irc o.s.frv. Þetta er ekki spurning um að „leggja eina í einelti“. Stundum er það svo að ákveðin fullyrðing er dregin í efa og þá þarf að finna heimildir fyrir henni. Þá er ekkert svar að segja að þessi tiltekna fullyrðing sé lögð í einelti og að allar fullyrðingar greinarinnar ættu þá að þurfa sérstaka tilvísun í einhverja heimild. Við vitum alveg að það þarf ekki að geta heimildar fyrir hverri einustu fullyrðingu. Það er leyfilegt að draga eina fullyrðingu í efa en ekki aðra, það þarf ekki að vera ómálefnalegt. En eins og ég sagði, þá þarf ekki einu sinni að draga í efa að skammstöfunin þessi sé til og ekki einu sinni að hún sé algeng; það nægir að draga í efa að það sé hægt að finna heimild fyrir henni og þá er sýnt að hún á ekki heima hér; með því á ég ekki við að það þurfi að ''sýna'' heimild fyrir hverri einustu skammstöfun, bara að það ''ætti að vera hægt'' — Er það hægt í þessu tilviki? Er hægt að finna þessa skammstöfun einhvers staðar á prenti yfirleitt? Ef svarið er nei, þá skiptir bara engu máli þótt allir notendur Wikipediu kannist við skammstöfunina eða hvort við notum hana á hverjum degi og mamma okkar líka. Látum eiga sig að finna þurfi heimild fyrir því að skammstafanirnar hér séu beinlínis algengar (þótt vera á listanum jafngildi fullyrðingu um slíkt); við ættum samt að hafa einhverja verklagsreglu til leiðbeiningar; til að ''draga úr'' kröfunum um heimildir í þessu tilviki legg ég til að það verði að vera hægt að finna skammstöfunina á prenti í útbreiddum miðli ef einhver dregur hana í efa, t.d. í einhverju dagblaðanna eða á Tímarit.is, jafnvel bara eitt dæmi. Ef það er ekki hægt, ekki eitt einasta dæmi, þá ætti ekki að þurfa að sannfæra neinn um að taka út skammstöfunina, þá væri undarlegt ef það væri ekki hver einasti notandi á einu máli um þetta, líka þeir sem nota skammstöfunina sem um ræðir á hverjum degi og amma þeirra líka. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 17:42, 17 júlí 2007 (UTC) :::::Á wiktionary væri þetta líklega ekki deilumál en á wikipediu má deila um þetta, enda hugmyndafræðin á bakvið þessi tvö verkefni ólík. --[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] 17:43, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::Ég er ekki reyndur notandi Wiktionary, hvað yrði um svona skammstöfun þar? Þarf ekki að vera hægt að finna orð, orðasambönd og skammstafanir einhvers staðar til að það megi setja það inn á Wiktionary? --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 17:52, 17 júlí 2007 (UTC) :::::::Vanalega ekki, ég man ekki eftir neinu tilviki þar sem þarf að finna dæmi um orðið á íslenska Wiktionary, það er nú reyndar þannig [[Wiktionary:en:Requests for verification|hér]], en þetta eru oftast orð sem eru annaðhvort eitthvað sem viðkomandi notandi bjó til, eða enginn hefur heyrt um. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 19:09, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::::Í það minnsta þarf að setja þetta í sérstaka grein og taka fram að um slangur sé að ræða eða eitthvað sem er ekki orðið að hefð enn. Það er fáránlegt að setja skammstafanir líkt og „r.b.b.“ við hlið „þ.e.a.s.“ eins og þetta séu jafn algengar og eðlilegar skammstafanir. --[[Notandi:Iceman|Friðrik Bragi Dýrfjörð]] 19:24, 17 júlí 2007 (UTC) :::::::Á ekki að vera punktur sem að aðskilur "g" frá "n"? Svona: g.n? ::::::::Jú, skv. íslenskum stafsetningarreglum, rétt hjá þér. En „..að setja skammstafanir líkt og „r.b.b.“ við hlið „þ.e.a.s.““? Jafn algengar og eðlilegar skammstafanir? Hljómar dálítið eins og þú eigir við að nýrri skammstafanir séu ekki nógu góðar að vera við hlið þeirra „góðu gömlu“. Ég vil nú benda á að margar af þessum skammstöfunum hef ég aldrei heyrt (og tel ég mig vera nokkuð bókhneigður og fróður), og sumar eru orð sem ég hef aldrei áður séð skammstöfuð (e.g. ''skál. skáletur''). Hver er svo mælikvarðinn á eðlilegleika skammstafananna hérna Friðrik? --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 19:42, 17 júlí 2007 (UTC) :::::::::Ég kannast ekki við af hafa sett r.b.b hliðin á þ.e.a.s. --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 19:50, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::::::Hann á við þetta myndrænt; þ.e.a.s. (sorry, stóðst ekki mátið) að setja skammst. ''r.b.b.'' á sama "stall" og skammst. ''þ.e.a.s.''. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 19:52, 17 júlí 2007 (UTC) :::::::::::Ég legg það í efa að hægt sé að finna heimild fyrir að skál. sé til. --[[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 19:53, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::::::::Ég hugsa að það sé hægt að finna þetta t.d. þegar orð í beinni tilvitnun er skáletruð til að leggja áherslu á þau en höfundur vill taka fram að skáletrun sé hans; þá gæti hann átt til að skrifa „skál. mín“ í sviga, þótt sennilega sé algengara að fólk skrifi „leturbr. mín“. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 20:04, 17 júlí 2007 (UTC) :::::::::::::Sem minnir mig á það Letingi, væri ekki sniðugt að bæta "leturbr." inn á listann? --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 20:06, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::::::::::Mín vegna mætti það. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 20:20, 17 júlí 2007 (UTC) :::::::::::::::Nei það var ástæðan fyrir að ég spurði þig, ég veit ekki hvað það þýðir. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 20:22, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::::::::::::Komið :) --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 20:28, 17 júlí 2007 (UTC) :::::::::::::::::Takk. =] --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 20:29, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::::::Hann á við að þetta sé á sama lista. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 19:56, 17 júlí 2007 (UTC) :::::::::::En afhverju er það fáránlegt að ein meðalalgeng skammstöfun sé á sama lista og aðrar algengar, meðalalgengar og sjaldgæfar skammstafanir? --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 20:07, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::::::::Sjá rök annars staðar í þessari umræðu. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 20:20, 17 júlí 2007 (UTC) :::::::::Nákvæmlega, hver er mælikvarðinn? Ég setti fram tillögu um hann hér að ofan, það væri gaman að sjá aðrar tillögur líka en ef þær koma ekki fram og ekki heldur mótrök, þá held ég að við ættum bara að notast við hann. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 19:56, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::::::Það er auðvitað svo erfitt að finna heimildir fyrir skammstafanir eins og "gn" þótt margir noti hana, og auðvitað eru margar skammstafanir ekki að finna í ''Handbók um ritun og frágang'' (þó maður minnist nú ekki á netslangur og SMS mál, sem eru nú samt íslenskar skammstafanir). --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 20:10, 17 júlí 2007 (UTC) :::::::::::Einmitt, það er erfitt. Og þess vegna ættirðu einmitt að velta því fyrir þér gn eigi heima hér, þótt þetta sé skammstöfun sem fólk notar í rauntímaspjalli. En af því að það er óvenjuerfitt erfitt að finna heimildir um skammstafanir, þá legg ég til að verði að vera hægt að finna þetta á prenti eða í útbreiddum miðli: ''bara eitt dæmi''. Ef það er ekki hægt, þá ættirðu sjálfur að hafa áhyggjur af þessu og það ætti ekki að þurfa að sannfæra þig. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 20:19, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::::::::Ég skil vel hvað þú átt við, þótt þetta sé reyndar það sem mér líkar illa við við Wikipediu, þ.e.a.s. svona skriffinskurugl. Ég hef án efa rangt fyrir mér, en mér finnst að ef einhver leitar á Wikipediu að "gn" og veit ekki hvað það þýðir, þá ætti hann ekki að fá rauðan link í fésið á sér þegar það er búið að setja þennann upplýsingardropa í hafið og svo taka hann aftur vegna þess að hann fylgir ekki reglugerðum, þótt þetta gæti hjálpað einhverjum. ::::::::::::Fyrir mér mætti alveg fjarlægja þetta, en ég kýki oft á ensku Wikipediu til að finna út hvað skammstafanir þýðir, og það er ergjandi tilfinning þegar maður finnur ekki það sem maður leitar að; sérstaklega þegar maður þarf að finna það innan tímaramma. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 20:27, 17 júlí 2007 (UTC) :::::::::::::Ég er ekki að tala um neinar reglugerðir. En við þurfum að geta metið hvað á að hafa með og hvað ekki með skynsamlegum hætti. M.a.s. þú ert ekki talsmaður þess að gefa upp á bátinn sannreynanleikaregluna eða leyfa frumrannsóknir, eða hvað? En hér er ekki einu sinni verið að skýla sér á bak við þessar grundvallarreglur; hér er engin bókstafstrú; hér er enginn ósveigjanleiki. Og samt þurfum við að geta vegið og metið þetta með einhverjum hætti. Hvað tökum við þá til bragðs? Það er allt í lagi að koma sér saman um þumalfingursreglu, það er ekkert skrifræði fólgið í því. Og þetta eru algerar lágmarkskröfur sem lagðar eru til: að það sé hægt að finna ''eitt einasta dæmi''. Come on, Baldur, þú getur ekki sagt mér að ég sé að þjösnast með skriffinnsku og reglugerðir. Það er frábært að geta fundið alls konar dót á Wikipediu. Það væri líka gott að geta treyst því að það sem hér er að finna sé a.m.k. nokkurn veginn rétt. Þess vegna höfum við nú þessar grundvallarreglur okkar. Ég er ekki að leggja til að við stöndum föst á þeim sama hvað, ég er bara leggja til að við höfum ekki skammstafanir á listanum sem ''hvergi'' er hægt að finna dæmi um. Það er allt í lagi þótt ekki sé fjallað um ''allt''. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 20:45, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::::::::::Mér finnst að eina aðferðin til að geta metið hvort skammstöfun eigi heima á þessum lista sé hvort það sé til heimild fyrir henni. Allar skammstafanir sem ekki finnst heimild fyrir skal eyða. Þetta hefur meðal annars verið gert á [[:en:List of Internet slang phrases]] og ég sé enga ástæðu afhverju við ættum ekki að geta gert slíkt hið sama --[[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 20:50, 17 júlí 2007 (UTC) :::::::::::::::Já, þetta er líklegast rétt hjá ykkur. En eitt sem ég skil ekki alveg; segjum að á Wikipediu sé fullyrðing um að "vatn sé blautt". Allir vita það að vatn sé blautt, en það er kannski ekki minnst á það í alfræðiritum. Myndi það þá flokkast undir frumrannsókn? (vel á minnst, duga bloggsíður? [http://ragnas.blog.is/blog/ragnas/entry/86356/] [http://hross.blog.is/blog/hross/entry/250013/] [http://realityismyescape.blogspot.com/2006/09/gu-slenskrar-tungu-tla-g-taka-hlutverk.html] [http://hlynsi87.bloggar.is/] [http://gurrihar.blog.is/blog/gurrihar/entry/249038/]) --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 21:11, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::::::::::::[http://www.visindavefur.is/svar.asp?id=3528 Vatn er blautt en ekki þurrt]; sjá einnig [http://www.visindavefur.is/svar.asp?id=3513 hér] :D Þetta er samt aðeins öðruvísi. Högum umræðunni eftir því sem er viðeigandi hverju sinni; hér erum við að tala um skammstafanir í rituðu máli og því ekki óeðlilegt að miða við að dæmi þess finnist. Það þarf ekki að finna heimild fyrir öllu (breytum dæminu um vatnið fyrst heimild fannst, t.d. „snjór er hvítur“, „gras er grænt“ eða „himinninn er blár“), það ætti samt að ''vera hægt'' að finna heimild fyrir öllu, en einkum þó þar sem einhver gæti dregið fullyrðinguna í efa. Við myndum ekki líta sömu augum á þann sem dregur í efa fullyrðingar eins og „vatn er blautt“ og þann sem dregur í efa að gn sé íslensk skammstöfun. Það getur jú verið vafamál hvar mörkin liggja milli skammstöfunar og msn-venju eða hvort orð er íslenskt orð eða sletta o.s.frv. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 21:27, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::::::::::::Ég fyrir mitt leyti skal samþykkja þessar bloggsíður sem heimildir. Mér finnst mörkin samt enn þá vera óljós en ég læt þetta í friði. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 21:31, 17 júlí 2007 (UTC) :::::::::::::::::Já satt, mörkin eru óljós- en þú hefur samt útskýrt þetta með heimildirnar nokkuð vel. Það væri auðvitað fáránlegt ef að það væri heimild um þriðja hvert orð. Eigum við þá að hafa þetta sem þumalputtareglu um slangur skammstafanir? Að það sé hægt að finna þær á síðum (og helst fleiri en einni)? --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 21:34, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::::::::::::::Mér finnst það a.m.k. áhyggjuefni ef skammstöfunin finnst ''hvergi''. Bloggsíður eru ekki bestu heimildirnar en nægja kannski í sumum tilfellum. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 21:39, 17 júlí 2007 (UTC) :::::::::::::::::::Þetta fannst þó allavegana. Sannar að ég sé ekki geðsjúklingur sem býr til skammstafanir... nema auðvitað f.í.s. (fíll í sundskýlu). *crazy eyes* --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 21:44, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::::Reyndar ætti líka að vera punktur á eftir n, þ.e. „g.n.“ því punkturinn er notaður til að sýna að verið sé að stytta orðið (það skýrir hvers vegna það er ekki punktur á eftir á í „þ.á m.“, því orðið er skrifað í fullri lengd); frá þessu eru undantekningar en þetta yrði varla undantekning. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 19:56, 17 júlí 2007 (UTC) :::::::::Er p.s íslensk skammstöfun? Notum við ekki e.s (eftir skrift) eða eitthvað. Ekki hef ég séð þetta í bréfum. --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 19:57, 17 júlí 2007 (UTC) ::::::::::Nei. P.s. kemur úr latínu: ''postscriptum'' (það-sem-er-á-eftir-skrifað). E.s. er hin íslenska hliðstæða þess, og því ætti p.s. strangt til tekið ekki að vera á listanum, þótt hægt væri reyndar að minnast á hann í e.s. kaflanum. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 19:59, 17 júlí 2007 (UTC) == RBB == Er RBB viðeigandi hér? --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 14. september 2007 kl. 11:10 (UTC) :Nei. Það finnst mér ekki. En mér finnst raunar g.n. (þrátt fyrir efri umræðu) ekki eiga það heldur, svo ég veit ekki. --[[Notandi:Sterio|Sterio]] 14. september 2007 kl. 11:15 (UTC) ::Já, g.n á ekki heima hérna. Þetta ætti frekar að heita '''Listi yfir algengar bókmenntaskammstafanir í íslensku''' eða eitthvað því flest orðin þarna eru notuð eins og í orðabókum og því um líkt. En svo kemur eitthvað eins og g.n sem er alveg út í belju. --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 14. september 2007 kl. 11:18 (UTC) :::Samkvæmt ykkar rökum þá er það frekar meirihluti orðanna sem er út úr kú. Greinin heitir "Listi yfir algengar skammstafanir í íslensku" og ég veit nú ekki betur en að ''r.b.b.'' og ''g.n.'' séu íslenska skammstafanir, og jafnvel algengari en ''e.k.'', ''ennfr.'' eða ''f.o.t.''. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 14. september 2007 kl. 15:48 (UTC) ::::Nei, meirihluti þessara skamstafanna er alls ekki út úr kú. Ég er bara ósammála því að g.n. og r.b.b. séu algengar íslenskar skammstafanir. Raunar hef ég aldrei séð þá síðarnefndu fyrr. F.o.t. er vissulega óalgeng, enda tölum við ekki oft um annað en fyrir Krist á íslensku, en fyrst við höfum þá skammstöfun þarna er rétt að hafa þennan valkost líka, svona til að vera nú almennilega písí ;) Hinar tvær sem þú nefnir, ennfr. og e.k. hef ég oft séð og finnst mér þær einmitt falla undir lýsinguna *algengar*. En þetta verður sennilega aldrei útkljáð svona, því það er hægt að segja "mér finnst þetta algengt", "nei mér finnst það óalgengt" endalaust. Gaman væri að sjá annaðhvort einhverja tölfræði, eða breyta titli greinarinnar, í til dæmis það´sem Stefán lagði til, eða jafnvel sleppa algengar og hafa þetta bara um bókmenntaskammstafanir. Eða þá að sleppa algengar og hafa bara lista yfir allar skammstafanir. Þá skal ég viðurkenna tilvistarrétt g.n. og r.b.b. Eða allavega g.n. En sá listi yrði ansi langur, svo þá mætti líka hafa lista yfir bókmenntaskammstafanir, lista yfir msn-máls skammstafanir o.s.frv. --[[Notandi:Sterio|Sterio]] 14. september 2007 kl. 16:00 (UTC) :::::Væri það ekki best að kannski breyta titlinum núna í "Listi yfir skammstafanir í íslensku" og svo þegar hann væri orðinn of langur þá væri honum bara skipt upp eftir upphafsstöfum "Listi yfir skammstafanir í íslensku (A-G)". Það væri dálítið varasamt að skipta þessu upp sem "bókmenntaskammstafanir", "netskammstafanir", "náttúrufræðiskammstafanir" eða "bréfritunarskammstafanir" enda væru örugglega einhverjar skammstafanir sem væru á 'mörkunum'. T.d. lægi enginn vafi um það að ''[[b.t.]]'' væri undir "Listi yfir íslenskar skammstafanir (A-G)", en það gæti verið einhver smá vafi um hvort það væri undir "bókmenntaskammstafanir" eða "bréfritunarskammstafanir". Það er örugglega til betra dæmi en það er samt skiljanlegt hvað ég meina? --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 14. september 2007 kl. 16:19 (UTC) == Fv. eða Frv. == Af hverju eru bæði dæmin með skammstöfunininni "fv." tekin með "frv."? [[Notandi:Thvj|Thvj]] 3. október 2007 kl. 16:07 (UTC) == Í sambandi við töflurnar?== Nennir einhver að laga þær? Ég setti þær bara lauslega upp til þess að hægt væri að bæta inn atriðum (skammstöfuninni, fyrir hvað hún stendur fyrir og dæmi), og til þess að sýna fólki hvernig þetta 'ætti' að vera. Þessi notandi er hinsvegar latur og bjóst við að einhver annar notandi eða anon myndi taka við- nennir einhver að demba sér í þetta? --[[User:BiT|Baldur Blöndal]] 29. nóvember 2007 kl. 22:13 (UTC) :Mér finnst persónulega að þegar fólk nenni ekki að klára eitthvað, þá ætti það annað hvort að gleyma það eitthverstaðar annarstaðar þar til að það er tilbúið (sandkassinn) eða ekki gera það, það á þá aðalega við ef að greinin lítur illa út ókláruð, sem þessi grein gerir klárlega. Ef hins vegar eitthver nennir að taka til hérna, þá er það hið besta mál, en ekki gera ráð fyrir að eitthver geri það. --[[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 29. nóvember 2007 kl. 23:51 (UTC) ::Ah en þetta er hinsvegar Wikipedia. Ef maður byrjar á einhverju þá klára aðrir það. :) --[[User:BiT|Baldur Blöndal]] 30. nóvember 2007 kl. 03:28 (UTC) == Óþarfa stílskilgreiningar í töflum? == Koma þessar tvær töflur öðruvísi út fyrir einhvern? Þarna virðast vera óþarfa CSS stílskilgreiningar {| class="wikitable" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''<span id="áfn.">áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |} {| class="wikitable" style="border:1px; border: thin solid gold; background-color:#f7f8ff" align=center cellpadding="7" |-align="center" bgcolor="#e6e9ff" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''<span id="áfn.">áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |} --[[Notandi:Ævar Arnfjörð Bjarmason|Ævar Arnfjörð Bjarmason]] 11. mars 2008 kl. 11:51 (UTC) :Já, grár bakgrunnur í efri töflunni, blár í hinni. --[[Kerfissíða:Framlög notanda/85.220.100.54|85.220.100.54]] 11. mars 2008 kl. 16:23 (UTC) ::Ég sé engan litamun. Önnur er vinstrijöfnuð en hin er á miðjum skjánum. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 11. mars 2008 kl. 18:58 (UTC) :::Ég fæ gulan ramma utan um töfluna. --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 11. mars 2008 kl. 19:24 (UTC) :Eins í FF/2.0.0.12. &mdash; ''[[Notandi:Jóna Þórunn|Jóna Þórunn]]'' 11. mars 2008 kl. 19:27 (UTC) ::Já, þær eru eins í Firefox. Ég er að skoða þetta í Opera og þá er önnur á miðjum skjánum en ekki hin. Guli ramminn utan um neðri töfluna er í internet explorer, ekki satt? --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 11. mars 2008 kl. 19:32 (UTC) :::Jú, ramminn er gulur í Internet Explorer, enda er ''gold'' skilgreint í CSS-inu. Ég opnaði þetta í Firefox og það er enginn munur. --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 12. mars 2008 kl. 00:49 (UTC) :::: Ég fór einmitt á einhverja "proxy" síðu eða hvað sem þetta heitir; þessar síður sem stela greinunum af Wikipedia þannig maður þarf að fara á þeirra síðu til að skoða þær. Allavegana; þar var þetta með gylltum brúnum og blátt. Samt skoðaði ég þetta í Firefox. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 12. mars 2008 kl. 01:20 (UTC) == Fleiri skammstafanir == A * a.k.m - að kalla má * ab.fn - afturbeygt fornafn * Af. - Austfirðir * Ak. - Akureyri * a.n. - að neðan. * ANA - austnorðaustan * andl. - andlag * andr. - andræður * a.n.l. - að nokkru leyti * Al. - Austurland * a.l. - austlæg lengd * Alþt. - Alþingistíðindi * Alþm. - Alþingismaður * ao - atviksorð * apr. apríl * A-Skaft - Austur-Skaftafellssýsla * atv. - atviksorð * au. eða aur. - aurar * auf. - aukafall * aufl. - aukafallsliður * aufo - aukafallsorð * AV eða A.V. - Athugið vel, sbr. Nota bene * avl. atviksliður Á * áb. eða ábm. - ábyrgðarmaður * ág. - ágætis einkunn, ágætlega, ágúst * áls. - áhriflaus sögn * árd. - árdegis * árg. - árgangur * Árn - Árnessýsla * ás. - áhrifssögn * ávl. - ávarpsliður Skrifa niður meira seinna. --[[Kerfissíða:Framlög notanda/85.220.13.183|85.220.13.183]] 22. október 2008 kl. 15:29 (UTC) ::Heil runa um beygjingarmyndir orðanna "einhver" og "eitthvað": :::E :::* e-a - einhverja :::* e-ð - eitthvað :::* e-m - einhverjum :::* e-n - einhvern :::* e-r - einhver, einhverjir :::* e-s - einhvers :::* e-t - eitthvert :::* e-u - einhverju ::Man ekki meira. == Tenglar á wikiorðabók? == Ætti listinn ekki að innihalda tengla inná wikiorðabók þar sem skammstafanirnar eru útskýrðar nánar? Allavegana ásamt tenglum inná aðrar síður Wikipediu, ég hélt að það væri akkúrat tilgangur wikiorðabókarinnar að það væri hægt að vísa í hana með þessum hætti. :Jú, ég held að það sé sniðug hugmynd. Bara spurning hvert væri best að setja tenglana --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 19. desember 2008 kl. 04:02 (UTC) ::Ég held að það væri sniðugt að setja þá í sér dálk á undan athugasemda-dálkinum, það er bara spurning hversu margar skammstafanir [[M:Wikiorðabók|Wikiorðabók]] hefur, mér sýnist að það séu eiginlega of lítið af ýtarlegum skammstafanagreinum á [[M:Wikiorðabók]] til að tengillinn gefi miklar upplýsingar. En það ætti kannski samt að hafa þá upp á þýðingar og beygingu á orðinu (óskammstöfuðu). --[[Notandi:SvartMan|SvartMan]] 19. desember 2008 kl. 21:07 (UTC) == f/ og v/? == Kannast einhver annar við það að nota eftirfarandi skammstafanir: f/ - fyrir, frá v/ - við, vegna Þá einna helst í handrituðum texta eða í minnispunktum/nótum. Dæmi: "Lokað v/ veikinda" ''= vegna''; "Taka til f/ morgundaginn" ''= fyrir'' Eða er þetta einungis e-r sérviska í mér? == Latneskar skamstafanir == ætti það flest ekki heima á eigin lista/grein eða hafa heimildir um notkun í íslensku? má þá annars fara bæta enskum skamstöfunum á borð við yolo og lol? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 27. júlí 2026 kl. 08:09 (UTC) ktmh1idu1mr06lcpsinmtjj9upxvfg3 0 52964 1973466 1952831 2026-07-26T21:45:31Z TKSnaevarr 53243 1973466 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Biblische Figur König.jpg|thumb|150px|Biblíubrúða.]] '''Biblíubrúður''' (stundum kallaðar '''Egli-brúður''') eru handgerðar brúður, ýmist 30, 50 eða 70 cm háar. Þær eru hugsaðar til að gera sögur [[Biblían|Biblíunnar]] sýnilegri. Biblíubrúðurnar eru andlitslausar svo að skilningur á tjáningu þeirra mótist ekki af svipbrigðum brúðanna heldur skilningi áhorfandans. Þær eru úr sveigjanlegri vírgrind sem gerir þær hreyfanlegar. Blýfætur gefa þeim þá hæfileika að standa, krjúpa eða „ganga“. Þannig geta þær sýnt [[tilfinningar]] og aðstæður úr sögum. Hægt er að breyta brúðunum með því að skipta um föt þeirra, en fötin eru gerð úr náttúrulegum efnum. Biblíubrúður opna nýja óvenjulega nálgun á sögur biblíunnar. Senurnar gefa áhorfendum möguleika til að finna sjálfa sig í persónum biblíunnar og boðskap hennar. Yfirleitt eru biblíubrúður notaðar í fræðslu um biblíusögur í sunnudagaskóla eða annars staðar þar sem kristin fræðsla fer fram. Vinsælast er að stilla upp tveimur brúðum sem sýna [[María mey|Maríu]] og [[Jósef frá Nasaret|Jósef]] við jötu [[Jesús|Jesúbarnsins]]. == Biblíubrúður á Íslandi == Nokkrar kirkjur nota biblíubrúður í sunnudagaskólum og öðru starfi á Íslandi og hafa gert það frá árinu 2005 en þá voru fyrstu námskeiðin í gerð Biblíubrúða haldin á Íslandi. == Biblíubrúðurnar framleiddar í Sviss == Grunnbrúðurnar sem biblíubrúðurnar eru föndraðar utan um eru framleiddar hjá [https://www.braendi.ch/ Stiftung Brändi] í Horw í [[Sviss]]. Árið 2007 var eftirspurnin orðin slík að átta fatlaðir einstaklingar vinna við gerð grunnbrúðanna. == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = De | titill = Biblische Erzählfiguren | mánuðurskoðað = 19. ágúst | árskoðað = 2007}} [[Flokkur:Kristni]] my0d0waakmzv2l63d244kiizl6rq8zv 0 54192 1973463 521094 2026-07-26T21:36:11Z TKSnaevarr 53243 1973463 wikitext text/x-wiki {{Breiðskífa |Nafn = Hátíð fer að höndum ein |Gerð = SG - 040 |Tónlistarmaður = Þrjú á palli |Forsíða = SG_-_040-_A-72p.jpg |Bakhlið = SG_-_040-_B-72p.jpg |Bakgrunnur = Gray |Gefin út = 1971 |Tónlistarstefna = Jólalög |Lengd = |Útgáfufyrirtæki = SG - hljómplötur |Upptökustjóri = Þórir Baldursson |Gagnrýni = |Síðasta breiðskífa = |Þessi breiðskífa = |Næsta breiðskífa = |}} '''Hátíð fer að höndum ein''' er 33 snúninga LP [[hljómplata]] gefin út af [[SG - hljómplötur|SG - hljómplötum]] árið 1971. Hljóðritun fór fram í Diekestúdíó í Stokkhólmi undir stjórn (pro-ducer) [[Þórir Baldursson|Þóris Baldurssonar]], en tœknimaður við hljóðritun var [[Lars Wallander]]. Útsetningar sá [[Jón Sigurðsson]] um og hafa ''Þrjú á palli'' fyrir tilstilli Jóns, líklega aldrei gert betur, því að hann nýtir hverja rödd til hins ýtrasta í útsetningum sínum. [[Ríkarður Pálsson]] leikur með á kontrabassa og [[Claes Hellman]] á flautu. [[Björn Björnson]] réði útliti plötuumslags. Styttan á forsíðunni, sem sýnir [[Vitringarnir þrír|vitringana]] hjá þeim [[María|Maríu]], [[Jósef frá Nasaret|Jósef]] og [[Jesús|Jesúbarninu]], er frá 15. öld, skorin í tré og máluð. Í textaopnunni er mynd af altarisklæði frá Reykjum í Tungusveit, gert á 16. öld. Hvortveggja er í Þjóðminjasafni Íslands og myndir birtar með leyfi þess. ==Lagalisti== #Hátíð fer að höndum ein #Það á að gefa börnum brauð #Borinn er sveinn í Betlehem #Gilsbakkaþula #Með gleðiraust og helgum hljóm #Komdu til mín fyrsta kvöldið jóla #Englasveit kom af himnum há #Immanúel oss í nátt #Frábæra-bæra #Grýlukvæði #Frelsarinn er oss fæddur nú #Góða veislu gjöra skal {{Hljóð|SG-040-G%C3%B3%C3%B0a_Veislu_Gj%C3%B6ra_Skal.ogg|Hljóðdæmi}} == Textabrot af bakhlið plötuumslags == {{tilvitnun2|''Þrjú á palli'' eru þau [[Troels Bendtsen]], [[Edda Þórarinsdóttir]] og [[Halldór Kristinsson]]. Þetta er fjórða platan, sem flokkurinn gerir á tuttugu mánuðum og segir það nokkuð um vinsœldir hans. Enda komust ''Þrjú á palli'' í fremstu röð íslenzkra skemmtikrafta á þessu sviði með sinni fyrstu plötu. Þessi plata er ólík hinum fyrri að því leyti, að hér eru aðeins íslenzk þjóðlög og eru öll tengd jólunum. Fœst þeirra hafa áður verið flutt á hljómplötu. Eru þetta lög allt frá fimmtándu öld, sem varðveizt hafa í handritum og síðan yngri lög, sennilega frá síðustu öld, sem hafa verið skrifuð upp eftir gömlu fólki. Má lesa nánar um þetta í skýringum [[Helga Jóhannsdóttir|Helgu Jóhannsdóttur]], sem fylgir textum á öðrum stað á umslaginu. Þá kom þar einnig við sögu [[Grímur M. Helgason]], sem aðstoðaði við lestur texta í gömlum handritum á Landsbókasafni Íslands. Hér á baksíðunni má sjá frumgerðir tveggja laga á þessari plötu eins og þau eru að finna í gömlu handriti og sálmabók. Hér til vinstri er blað úr pappírshandriti, er það úr sálmabók, sem heitir ''Hymnodia Sacra'', samantekin og skrifuð af séra [[Guðmundur Högnason|Guðmundi Högnasyni]] í Vestmannaeyjum 1742. Fyrir neðan er blað úr sálmabók sem var þrykkt á Hólum í Hjaltadal af [[Marteinn Arnoddsson|Marteini Arnoddssyni]] árið 1711 og ber hún heitið ''Graduale'' — ein almennileg messusöngbók. Almennt kölluð ''Grallarinn''. Í þeirri bók er lagið ''Frelsarinn er oss fœddur nú''. En í handritinu er lagið ''Immanúel oss í nátt''. Myndír þessar eru fengnar hjá Landsbókasafni Íslands. Eins og sjá má af framantöldu höfum við hjá SG-hljómplötum gert þessa hljómplötu eins vel úr garði að öllu leyti og framast hefur verið kostur. Er það von okkar, að þessi einstœða hljómplata eigi ekki aðeíns eftir að verða tekín fram á íslenzkum heimilum jól eftir jól, heldur hafi um leið verið markað stórt spor í útgáfu íslenzkra þjóðlaga.|[[Svavar Gests]]}} [[Flokkur:SG-hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1971]] qr9m5lfshnfoxu8anhkxhbvv5tbjfo5 1973464 1973463 2026-07-26T21:36:22Z TKSnaevarr 53243 1973464 wikitext text/x-wiki {{Breiðskífa |Nafn = Hátíð fer að höndum ein |Gerð = SG - 040 |Tónlistarmaður = Þrjú á palli |Forsíða = SG_-_040-_A-72p.jpg |Bakhlið = SG_-_040-_B-72p.jpg |Bakgrunnur = Gray |Gefin út = 1971 |Tónlistarstefna = Jólalög |Lengd = |Útgáfufyrirtæki = SG - hljómplötur |Upptökustjóri = Þórir Baldursson |Gagnrýni = |Síðasta breiðskífa = |Þessi breiðskífa = |Næsta breiðskífa = |}} '''Hátíð fer að höndum ein''' er 33 snúninga LP [[hljómplata]] gefin út af [[SG - hljómplötur|SG - hljómplötum]] árið 1971. Hljóðritun fór fram í Diekestúdíó í Stokkhólmi undir stjórn (pro-ducer) [[Þórir Baldursson|Þóris Baldurssonar]], en tœknimaður við hljóðritun var [[Lars Wallander]]. Útsetningar sá [[Jón Sigurðsson]] um og hafa ''Þrjú á palli'' fyrir tilstilli Jóns, líklega aldrei gert betur, því að hann nýtir hverja rödd til hins ýtrasta í útsetningum sínum. [[Ríkarður Pálsson]] leikur með á kontrabassa og [[Claes Hellman]] á flautu. [[Björn Björnson]] réði útliti plötuumslags. Styttan á forsíðunni, sem sýnir [[Vitringarnir þrír|vitringana]] hjá þeim [[María mey|Maríu]], [[Jósef frá Nasaret|Jósef]] og [[Jesús|Jesúbarninu]], er frá 15. öld, skorin í tré og máluð. Í textaopnunni er mynd af altarisklæði frá Reykjum í Tungusveit, gert á 16. öld. Hvortveggja er í Þjóðminjasafni Íslands og myndir birtar með leyfi þess. ==Lagalisti== #Hátíð fer að höndum ein #Það á að gefa börnum brauð #Borinn er sveinn í Betlehem #Gilsbakkaþula #Með gleðiraust og helgum hljóm #Komdu til mín fyrsta kvöldið jóla #Englasveit kom af himnum há #Immanúel oss í nátt #Frábæra-bæra #Grýlukvæði #Frelsarinn er oss fæddur nú #Góða veislu gjöra skal {{Hljóð|SG-040-G%C3%B3%C3%B0a_Veislu_Gj%C3%B6ra_Skal.ogg|Hljóðdæmi}} == Textabrot af bakhlið plötuumslags == {{tilvitnun2|''Þrjú á palli'' eru þau [[Troels Bendtsen]], [[Edda Þórarinsdóttir]] og [[Halldór Kristinsson]]. Þetta er fjórða platan, sem flokkurinn gerir á tuttugu mánuðum og segir það nokkuð um vinsœldir hans. Enda komust ''Þrjú á palli'' í fremstu röð íslenzkra skemmtikrafta á þessu sviði með sinni fyrstu plötu. Þessi plata er ólík hinum fyrri að því leyti, að hér eru aðeins íslenzk þjóðlög og eru öll tengd jólunum. Fœst þeirra hafa áður verið flutt á hljómplötu. Eru þetta lög allt frá fimmtándu öld, sem varðveizt hafa í handritum og síðan yngri lög, sennilega frá síðustu öld, sem hafa verið skrifuð upp eftir gömlu fólki. Má lesa nánar um þetta í skýringum [[Helga Jóhannsdóttir|Helgu Jóhannsdóttur]], sem fylgir textum á öðrum stað á umslaginu. Þá kom þar einnig við sögu [[Grímur M. Helgason]], sem aðstoðaði við lestur texta í gömlum handritum á Landsbókasafni Íslands. Hér á baksíðunni má sjá frumgerðir tveggja laga á þessari plötu eins og þau eru að finna í gömlu handriti og sálmabók. Hér til vinstri er blað úr pappírshandriti, er það úr sálmabók, sem heitir ''Hymnodia Sacra'', samantekin og skrifuð af séra [[Guðmundur Högnason|Guðmundi Högnasyni]] í Vestmannaeyjum 1742. Fyrir neðan er blað úr sálmabók sem var þrykkt á Hólum í Hjaltadal af [[Marteinn Arnoddsson|Marteini Arnoddssyni]] árið 1711 og ber hún heitið ''Graduale'' — ein almennileg messusöngbók. Almennt kölluð ''Grallarinn''. Í þeirri bók er lagið ''Frelsarinn er oss fœddur nú''. En í handritinu er lagið ''Immanúel oss í nátt''. Myndír þessar eru fengnar hjá Landsbókasafni Íslands. Eins og sjá má af framantöldu höfum við hjá SG-hljómplötum gert þessa hljómplötu eins vel úr garði að öllu leyti og framast hefur verið kostur. Er það von okkar, að þessi einstœða hljómplata eigi ekki aðeíns eftir að verða tekín fram á íslenzkum heimilum jól eftir jól, heldur hafi um leið verið markað stórt spor í útgáfu íslenzkra þjóðlaga.|[[Svavar Gests]]}} [[Flokkur:SG-hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1971]] qoydqlx18d7xpbvt383jr0df2u58rl0 1973465 1973464 2026-07-26T21:36:47Z TKSnaevarr 53243 1973465 wikitext text/x-wiki {{Breiðskífa |Nafn = Hátíð fer að höndum ein |Gerð = SG - 040 |Tónlistarmaður = Þrjú á palli |Forsíða = SG_-_040-_A-72p.jpg |Bakhlið = SG_-_040-_B-72p.jpg |Bakgrunnur = Gray |Gefin út = 1971 |Tónlistarstefna = Jólalög |Lengd = |Útgáfufyrirtæki = SG - hljómplötur |Upptökustjóri = Þórir Baldursson |Gagnrýni = |Síðasta breiðskífa = |Þessi breiðskífa = |Næsta breiðskífa = |}} '''Hátíð fer að höndum ein''' er 33 snúninga LP [[hljómplata]] gefin út af [[SG - hljómplötur|SG - hljómplötum]] árið 1971. Hljóðritun fór fram í Diekestúdíó í Stokkhólmi undir stjórn (pro-ducer) [[Þórir Baldursson|Þóris Baldurssonar]], en tœknimaður við hljóðritun var [[Lars Wallander]]. Útsetningar sá [[Jón Sigurðsson (f. 1932)|Jón Sigurðsson]] um og hafa ''Þrjú á palli'' fyrir tilstilli Jóns, líklega aldrei gert betur, því að hann nýtir hverja rödd til hins ýtrasta í útsetningum sínum. [[Ríkarður Pálsson]] leikur með á kontrabassa og [[Claes Hellman]] á flautu. [[Björn Björnson]] réði útliti plötuumslags. Styttan á forsíðunni, sem sýnir [[Vitringarnir þrír|vitringana]] hjá þeim [[María mey|Maríu]], [[Jósef frá Nasaret|Jósef]] og [[Jesús|Jesúbarninu]], er frá 15. öld, skorin í tré og máluð. Í textaopnunni er mynd af altarisklæði frá Reykjum í Tungusveit, gert á 16. öld. Hvortveggja er í Þjóðminjasafni Íslands og myndir birtar með leyfi þess. ==Lagalisti== #Hátíð fer að höndum ein #Það á að gefa börnum brauð #Borinn er sveinn í Betlehem #Gilsbakkaþula #Með gleðiraust og helgum hljóm #Komdu til mín fyrsta kvöldið jóla #Englasveit kom af himnum há #Immanúel oss í nátt #Frábæra-bæra #Grýlukvæði #Frelsarinn er oss fæddur nú #Góða veislu gjöra skal {{Hljóð|SG-040-G%C3%B3%C3%B0a_Veislu_Gj%C3%B6ra_Skal.ogg|Hljóðdæmi}} == Textabrot af bakhlið plötuumslags == {{tilvitnun2|''Þrjú á palli'' eru þau [[Troels Bendtsen]], [[Edda Þórarinsdóttir]] og [[Halldór Kristinsson]]. Þetta er fjórða platan, sem flokkurinn gerir á tuttugu mánuðum og segir það nokkuð um vinsœldir hans. Enda komust ''Þrjú á palli'' í fremstu röð íslenzkra skemmtikrafta á þessu sviði með sinni fyrstu plötu. Þessi plata er ólík hinum fyrri að því leyti, að hér eru aðeins íslenzk þjóðlög og eru öll tengd jólunum. Fœst þeirra hafa áður verið flutt á hljómplötu. Eru þetta lög allt frá fimmtándu öld, sem varðveizt hafa í handritum og síðan yngri lög, sennilega frá síðustu öld, sem hafa verið skrifuð upp eftir gömlu fólki. Má lesa nánar um þetta í skýringum [[Helga Jóhannsdóttir|Helgu Jóhannsdóttur]], sem fylgir textum á öðrum stað á umslaginu. Þá kom þar einnig við sögu [[Grímur M. Helgason]], sem aðstoðaði við lestur texta í gömlum handritum á Landsbókasafni Íslands. Hér á baksíðunni má sjá frumgerðir tveggja laga á þessari plötu eins og þau eru að finna í gömlu handriti og sálmabók. Hér til vinstri er blað úr pappírshandriti, er það úr sálmabók, sem heitir ''Hymnodia Sacra'', samantekin og skrifuð af séra [[Guðmundur Högnason|Guðmundi Högnasyni]] í Vestmannaeyjum 1742. Fyrir neðan er blað úr sálmabók sem var þrykkt á Hólum í Hjaltadal af [[Marteinn Arnoddsson|Marteini Arnoddssyni]] árið 1711 og ber hún heitið ''Graduale'' — ein almennileg messusöngbók. Almennt kölluð ''Grallarinn''. Í þeirri bók er lagið ''Frelsarinn er oss fœddur nú''. En í handritinu er lagið ''Immanúel oss í nátt''. Myndír þessar eru fengnar hjá Landsbókasafni Íslands. Eins og sjá má af framantöldu höfum við hjá SG-hljómplötum gert þessa hljómplötu eins vel úr garði að öllu leyti og framast hefur verið kostur. Er það von okkar, að þessi einstœða hljómplata eigi ekki aðeíns eftir að verða tekín fram á íslenzkum heimilum jól eftir jól, heldur hafi um leið verið markað stórt spor í útgáfu íslenzkra þjóðlaga.|[[Svavar Gests]]}} [[Flokkur:SG-hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1971]] qewo67xmrysvm11y685btocjiucgjyg 0 58642 1973483 1964407 2026-07-27T04:35:41Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973483 wikitext text/x-wiki [[Mynd:2022-08-27 05 View of L'Anse aux Meadows, NFL CAN.jpg|right|thumb|Þorpið L’Anse-aux-Meadows til vinstri og norrænu búðirnar til hægri]] [[Mynd:L'Anse aux Meadows map.png|right|thumb|Nýfundnaland, rauði depillinn sýnir staðsetningu L'Anse aux Meadows]] '''L'Anse aux Meadows''' er á nyrsta tanga hins mikla norðurskaga [[Nýfundnaland|Nýfundnalands]], í fylkinu [[Nýfundnaland og Labrador]] í [[Kanada]], um einum kílómetra sunnan við samnefnt lítið þorp og um 20 km frá bænum St. Anthony. Árið 1960 fundu norsku fornleifafræðingarnir [[Helge Ingstad]] og [[Anne Stine Ingstad]] fornminjar á L'Anse aux Meadows frá norrænni menningu. [[C-14 aldursgreining|Kolefnisaldursgreiningar]] benda til að minjarnar séu frá tímabilinu 990 til 1050 e.Kr. <ref>Nydal, R. (1989). [https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/652904/1229-1480-1-PB.pdf?sequence=1&isAllowed=y A critical review of radiocarbon dating of a Norse settlement at L'Anse aux Meadows, Newfoundland Canada.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240605105845/https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/652904/1229-1480-1-PB.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=2024-06-05 }} Radiocarbon, 31(3), 976-985.With an assumed total systematic error of 30 ± 20 years, as a mean for various tree rings, the calibrated age range of L'Anse aux Meadows is AD 975–1020. This agrees well with the assumed historical age of ca AD 1000, a result which has also been recently corroborated by high-precision accelerator dating at the University of Toronto.</ref><ref>Cordell, Linda S.; Lightfoot, Kent; McManamon, Francis; Milner, George (2009). "L'Anse aux Meadows National Historic Site". Archaeology in America: An Encyclopedia. ABC-CLIO. bls. 82. ISBN 978-0-313-02189-3.</ref> og aldursgreining árshringja að tré sem notuð voru í byggingarnar var höggvið 1021,<ref> Ledger, Paul M.; Girdland-Flink, Linus; Forbes, Véronique (15 July 2019). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6681721/ "New horizons at L'Anse aux Meadows".] Proceedings of the National Academy of Sciences. 116 (31): 15341–15343. Bibcode:2019PNAS..11615341L. doi:10.1073/PNAS.1907986116. eISSN 1091-6490. ISSN 0027-8424. PMC 6681721. PMID 31308231. Modeling results were remarkably consistent, and model A suggests Norse occupation began Cal AD 910–1030..... A weighted mean of twig dates—notwithstanding issues associated with combination of 14C ages from multiple individuals—provided a result of AD 986–1022 </ref><ref> Kuitems, Margot; Wallace, Birgitta L.; Lindsay, Charles; Scifo, Andrea; Doeve, Petra; Jenkins, Kevin; Lindauer, Susanne; Erdil, Pınar; Ledger, Paul M.; Forbes, Véronique; Vermeeren, Caroline (20 October 2021). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8770119/ "Evidence for European presence in the Americas in AD 1021".] Nature. 601 (7893): 388–391. Bibcode:2022Natur.601..388K. doi:10.1038/s41586-021-03972-8. ISSN 1476-4687. PMC 8770119. PMID 34671168. S2CID 239051036. Our result of AD 1021 for the cutting year constitutes the only secure calendar date for the presence of Europeans across the Atlantic before the voyages of Columbus. Moreover, the fact that our results, on three different trees, converge on the same year is notable and unexpected. This coincidence strongly suggests Norse activity at L'Anse aux Meadows in AD 1021. In addition, our research demonstrates the potential of the AD 993 anomaly in atmospheric 14C concentrations for pinpointing the ages of past migrations and cultural interactions.</ref> og það gerir L'Anse aux Meadows án efa að elsta stað þar sem Evrópubúar komu til landa vestan við [[Grænland]]. Fornleifarnar og tímasettningin koma nokkuð heim og saman við frásögurnar í tveimum [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]]: [[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu rauða]] og [[Grænlendinga saga|Grænlendinga sögu]] sem stundum eru nefndar saman sem Vínlandssögurnar. Í þessum sögum er sagt frá ferðum [[Norrænir Grænlendingar|norrænna manna frá Grænlandi]] til landa sem þeir nefndu [[Helluland]], [[Markland]] og [[Vínland]]. Fornleifarnar benda til þess að byggðin hafi þjónað fremur sem bækistöð fyrir verðmætaöflun sunnar heldur en tilraun til landnáms. <ref>Páll Bergþórsson (1997). [https://baekur.is/bok/010b2d7f-4046-41b2-b72b-a1ad878e4887 Vínlandsgátan]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Mál og menning, ISBN 9979315849</ref> Svæðið nær yfir 31 ferkílómetra, bæði af landi og sjó, þar eru leifar átta bygginga úr [[Torfbær|torfi]] yfir viðargrind. Þar hafa fundist yfir 800 norrænir munir,<ref> Sarolta Anna Takacs; Eric H. Cline (17 July 2015). The Ancient World, Volumes 1–5. Routledge. bls. 272–. ISBN 978-1-317-45839-5.</ref> þar á meðal hlutir úr [[Brons|bronsi]], beinum og steini og [[Gjall|gjallmolar]] og [[Viðarkol|viðarkolaleifar]] benda greinilegar til rauðajárnframleiðslu.<ref> Kirsten Wolf (2004). Daily Life of the Vikings. Greenwood Publishing Group. bls. 139–. ISBN 978-0-313-32269-3. OCLC 253909682.</ref> Staðurinn var útnefndur þjóðminjastaður Kanada árið 1968 og á [[Heimsminjaskrá UNESCO|heimsminjaskrá UNESCO]] árið 1978. ==Saga== ===Frumbyggjar=== Áður en Norðmenn komu til Nýfundnalands eru frumbyggjaþjóða á L'Anse aux Meadows svæðinu fyrir komu norrænna manna þangað, elstu minjarnar eru um 6.000 ára gamlar. Hins vegar virðist en þeirra búið samtímis norrænu byggðinni. Mest áberandi minjar um fyrri byggð eru frá svo nefndu [[Dorset-menning|Dorset-fólki]], sem bjuggu á svæðinu um 300 árum á undan norrænu byggðinni. Samkvæmt kolefnisaldursgreiningum hefur fyrsta þjóðin, sem kölluð er Maritime Archaic á ensku, búið frá 4000 f.Kr, þangað til um 1000 f.Kr. Þetta fólk notaði trébáta og lifðu aðallega á veiðum á [[Sjávarspendýr|sjávarspendýrum]]. <ref>James A. Tuck (1998). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/maritime-archaic.php Maritime Archaic tradition]. Heritage The Newfoundland and Labrador</ref> Frá 1000 f.Kr. þangað til um 800 – 850 mismunandi Dorset-hópar.<ref>Ralph T. Pastore (1998). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/palaeo-eskimo.php Palaeo-Eskimo Peoples]. Heritage The Newfoundland and Labrador</ref> Eftir norrænu byggðina um 1200 og fram til um það bil 1500 e.Kr. bjuggu þar [[Beothuk]] frumbyggjar.<ref>Ralph T. Pastore (1997). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/beothuk.php The Beothuk]. Heritage The Newfoundland and Labrador</ref> ===Norræn byggð=== Fornminjar í L'Anse aux Meadows voru grafnar upp undir stjórn Helge og Anne Stine Ingstad á árunum 1961-1968, meðal annars með þátttöku [[Kristján Eldjárn|Kristjáns Eldjárns]] 1962.<ref> Kristján Eldjárn (2012), Vínlandsdagbók. Útgefandi: Forlagið, ISBN: 9789979535775</ref> [[Mynd:Authentic Viking recreation.jpg|right|thumb|Norrænar tilgátubyggingar á L’Anse-aux-Meadows, á Nýfundnalandi.]] [[mynd:L'Anse aux Meadows National Historic Site - features map with labels - 2025.svg|upright=1.4|thumb|Kort af norræna svæðinu á L'Anse aux Meadows<br/> <br/> Norrænar búðatóftir:<br/> '''A''' - Skáli, '''B''' - Hús, '''C''' - Kofi, '''D''' – Skáli, '''E''' - Kofi, '''F''' – Meginskáli, '''G''' - Kofi, '''J''' - Smiðja<br/> <br/> Nýbyggingar:<br/> '''1''' - Tilgátubyggingar A, B, C, og J]] Nú er svæðið að mestu leyti opið graslendi en fyrir 1000 árum var þar skógur sem hefur verið hentugur til að höggva tré til bátasmíði, húsabyggingar og vinnslu á rauðajárni.<ref> : The Excavation of a Norse Settlement in L'Anse Aux Meadows, Newfoundland. Breakwater Books. ISBN 978-1-55081-158-2.</ref> Tóftir átta bygginga (merktar frá A–J á kortinu) fundust. Fornleifafræðingarnir rannsökuðu leifar átta norrænna húsa og eina kolagröf, fyrir utan ýmiskonar minjar frumbyggja.<ref> Birgitta Wallace (1990): [https://timarit.is/gegnir/991006602489706886 „Norrænar fornminjar í L´anse aux Meadows.“] Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1989. Ólafur Halldórsson þýddi.</ref> Þrjú húsanna voru líklega íveruhús með langeldum á miðju gólfi, hin eru talin vera vöruskemmur eða verkstæði. Öll húsin voru byggð úr [[Torfbær|torfi]] með timburgrind að innan, og var torf bæði í þaki og veggjum. Bæði hafa verið notaðir strengir, hnausar og klömbrur í byggingarnar. Flestir veggir voru tvíhlaðnir með sandi og möl sem fyllingu og styrktir með strengjatorfi sent var lagt þversum, en ytri og innri hleðsla úr hnausum og strengjum. Þetta er sama byggingarlag og tíðkaðist á íslandi og Grænlandi.<ref>Birgitta Wallace, (1990) bls. 134</ref> Stærsti skálinn (F) var 28,8 m × 15,6 m, og var skipt í nokkur rými.<ref> Wallace, Birgitta (2021). [https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/lanse-aux-meadows "L'Anse aux Meadows".] The Canadian Encyclopedia. Historica Canada.</ref> Þrjár minni byggingar (B, C, G) gætu verið vöruskemmur eða verkstæði. Eitt af þeim var smiðja og rauðablásturshús og viðarkolagröf í grennd, samskonar og fundist hafa í Noregi og á Íslandi.<ref>Birgitta Wallace, (1990) bls. 140</ref> (bygging J), annað bygging fyrir smíðar (bygging D), þar fannst meðal annars sundurklipptur hnoðsaumur, tréspónn og aflóga smíðisgripir. Þar fyrir utan voru fjögur lítil naust grafin neðan við fjörukambin. Hins vegar hafa engar vísbendingar um [[Fjós|fjós]] eða önnur gripahús eða búfé fundist í L'Anse aux Meadows. [[Mynd:L'AnseAuxMeadowsModel.jpg|upright=1.4|thumb|Þrívíddarmódel af norrænu byggðinni í L'Anse aux Meadows]]Mikið af minjum hefur fundist en heimilisáhöld og persónulegir munir eru fáir og nær eingöngu smáhlutir sem eigendur gátu auðveldlega glutrað niður. Meðal þess var lítil hringnæla sem var notuð til að næla saman föt, einnig [[Snælda|snældusnúður]] úr tálgusteini og lítið nálabrýni úr kvarsi.<ref>Birgitta Wallace, (1990) bls. 142</ref> Engin leið að vita hversu margt fólk var í búðunum á hverjum tíma, þó að íveruhúsin gætu hýst 30 til 160 manns.<ref> Kolodny, Annette (2012). In Search of First Contact: The Vikings of Vinland, the Peoples of the Dawnland, and the Anglo-American Anxiety of Discovery. Duke University Press. bls. 95. ISBN 978-0-8223-5286-0.</ref> Heildaríbúafjöldi Grænlands á þeim tíma var um 2.500 til 3000, sem þýðir að L'Anse aux Meadows-svæðið var minna en 10 prósent af norrænu byggðunum á Grænlandi.<ref>Richards, J. D. (2005). The Vikings: A Very Short Introduction. Oxford University Press. Bls. 112. doi:10.1093/actrade/9780192806079.003.0011. ISBN 978-0-19-280607-9.</ref> Ekki er hægt að ákveða með neinni nákvæmni hvað þessi hús voru lengi notuð til búsetu en það hefur sennilega verið um fá ár að ræða, eða í mesta lagi fáeina áratugi fremur en aldir. Allar líkur eru á að byggðin hafi ekki staðið lengi því að öskuhaugar eru ekki miklir, í mesta lagi nokkur ár, og engin merki eru um grafreiti.<ref>Páll Bergþórsson (1997). Bls. 169</ref> Árið 2021 sýndu rannsóknir að tré som notað var við byggingarnar hafi verið fellt ár 1021, það sýnir hins vegar ekki hvenær norrænir menn komu þangað eða eða hversu lengi þeir voru þar. Þessi aldursgreiningin byggist á kolefnisaldursgreiningu á viðarstykkjum sem hafa verið skornir með málmverkfærum sem frumbyggjar á svæðinu notuðu ekki. <ref>Kuitems, Margot; Wallace, Birgitta L.; Lindsay, Charles; Scifo, Andrea; Doeve, Petra; Jenkins, Kevin; Lindauer, Susanne; Erdil, Pınar; Ledger, Paul M. (20. oktober 2021).[ https://www.nature.com/articles/s41586-021-03972-8 «Evidence for European presence in the Americas in ad 1021».] Nature: 1–4. ISSN 1476-4687. doi:10.1038/s41586-021-03972-8. «However, it has thus far not been possible to determine when this activity took place. Here we provide evidence that the Vikings were present in Newfoundland in AD 1021. We overcome the imprecision of previous age estimates by making use of the cosmic-ray-induced upsurge in atmospheric radiocarbon concentrations in AD 993 (ref. 6). Our new date lays down a marker for European cognisance of the Americas, and represents the first known point at which humans encircled the globe.»</ref><ref>Brian Handwerk, [https://www.smithsonianmag.com/science-nature/new-dating-method-shows-vikings-occupied-newfoundland-in-1021-ce-180978903/ New Dating Method Shows Vikings Occupied Newfoundland in 1021 C.E.] Smithsonian Magazine, October 20, 2021</ref> Samkvæmt rannsókn frá árinu 2019, sem var birt í vísindatímaritinu PNAS, er mögulegt að norræn umsvif hafi verið í L'Anse aux Meadows í allt að heila öld. <ref>Forbes, Véronique; Girdland-Flink, Linus; Ledger, Paul M. (10 July 2019). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6681721/ "New horizons at L'Anse aux Meadows".] Proceedings of the National Academy of Sciences. 116 (31): 15341 15343. Bibcode:2019PNAS..11615341L. doi:10.1073/pnas.1907986116. ISSN 0027-8424. PMC 6681721. PMID 31308231.</ref> Flestir fræðimenn eru nú á þeirri skoðun að L’Anse aux Meadows hafi ekki verið Vínland. Ekki síst vegna þess að þar er ekkert að finna af þeim gæðum Vínlands sem sögurnar segja frá, svo sem [[Vínber|vínberjum]] eða kjörviði. Hins vegar telja þeir að L’Anse aux Meadows hafi verið bækistöð þegar komið var frá Grænlandi því þar opnaðist leiðin suður á bóginn að suðurströnd St. Lawrenceflóa, til hins eiginlega Vínlands og mögulega enn lengra. Einnig bækistöð þegar aftur var haldið til Grænlands. [[Birgitta Wallace]] taldi að Straumfjörður og Leifsbúðir sem nefndir í Eiríkssögu rauða og Grænlendingasögu væru L‘Anse aux Meadows.<ref> Birgitta Wallace, [https://id.erudit.org/iderudit/nflds19_1art02 The Norse in Newfoundland:L'Anse aux Meadows and Vinland]. Newfoundland and Labrador Studies. Volume 19, Number 1, Spring 2003, bls. 5–43</ref> Í bækistöðunum hafa skipshafnirnar notað búðirnar til hvíldar og til að gera við skipin. Einnig gætu þeir haft þar vetursetu til að geta haldið áfram næsta sumar að sækja vörur frá hinu eiginlega Vínlandi eða bíða þess að ísa leysi við Nýfundnaland og Larbrador. Siglingaleiðin frá Leifsbúðum til Grænlands er mun styttri en frá Vínlandi sjálfu ef það hefur verið langt í suður. Norður og vestur Labradorhaf, allt suður að norðhluta Nýfundnalands er þakið hafís frá október byrjun fram til loka maí eða byrjun júní.<ref>[ https://www.canada.ca/en/environment-climate-change/services/ice-forecasts-observations/latest-conditions/climatology.html Canadian Ice Service Ice Climatology]</ref> [[Mynd:NAS-031 Juglans cinerea.png|thumb|Lauf smjörhnetutrés og hnetur ]] Þótt almennt sé nú talið að L'Anse aux Meadows hafi verið bækistöð norrænna manna í landaleit og í leit að timbri og öðrum verðmætum en ekki tilraun til landnáms, þá er enn umdeilt hversu langt suður þeir fóru. Í Vínlandssögunum er sagt að vínber hafi fundist á Vínlandi og það bendir til þess að þeir hafi að minnsta kosti farið til suðurstrandar [[St. Lawrence-fljót]]s og fundið bæði villtan vínvið og hnetutré. Þrjár smjörhnetur (''Juglans cinerea'') fundust við L'Anse aux Meadows, en þessi hnetutegund vex aðeins sunnan við St. Lawrence-fljót.<ref>[https://publications.gc.ca/pub?id=9.840850&sl=0 COSEWIC assessment and status report on the butternut, Juglans cinerea, in Canada]</ref><ref> Birgitta Wallace, [https://www.researchgate.net/publication/250260771_L'Anse_Aux_Meadows_Leif_Eriksson's_Home_in_Vinland "L’Anse aux Meadows, Leif Eriksson's Home in Vinland"], Norse Greenland: Selected Papers from the Hvalsey Conference 2008 Journal of the North Atlantic, 2009, bls. 114-125. DOI:10.3721/037.002.s212</ref> [[Mynd:Vitis riparia 15-p.bot-vitis.rip-02.jpg|thumb|Lækjavínviðarber]] Vínberin sem sagt er að hafi fundist í Vínlandi gætu verið lækjavínviður (''Vitis riparia''), tegund af villtum þrúgum sem vaxa á trjám en en hafa aldrei vaxið á Nýfundnalandi. Grænlendingarnir hafa fundið tré umvafin lækjavínviði sunnan við L'Anse aux Meadows og kallað þau vínvið.<ref>[https://data.canadensys.net/vascan/name/Vitis%20riparia Vitis riparia - Database of Vascular Plants of Canada (VASCAN)]</ref> L'Anse Aux Meadows hefur að öllum líkindum verið lítil og skammlíf bækistöð, fyrst og fremst notuð við skógarhögg og timburflutninga og einnig skipaviðhalds, frekar en til landnáms eins og á Grænlandi.<ref>Frakes, Jerold C., "Vikings, Vínland and the Discourse of Eurocentrism." The Journal of English and Germanic Philology 100, no. 2 (April, 2001):197</ref> ==Sjá einnig== * [[Helluland]] * [[Markland]] * [[Vínland]] * [[Norrænir Grænlendingar]] ===Tilvitnanir=== <references/> ==Ítarefni== * Birgitta Wallace (1990): [https://timarit.is/gegnir/991006602489706886 „Norrænar fornminjar í L´anse aux Meadows.“] Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1989. Ólafur Halldórsson þýddi. * Gunnar Karlsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=125 „Hvor var á undan að finna Ameríku, Leifur heppni eða Bjarni Herjólfsson?“] Vísindavefurinn, 19. febrúar 2000. * Orri Vésteinsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=82673 „Hafa fundist fornleifar á Grænlandi og Vínlandi eftir norræna víkinga?“] Vísindavefurinn, 22. nóvember 2021. * Orri Vésteinsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=82287 „Hvar voru skip víkinga sem sigldu til Vesturheims smíðuð?“] Vísindavefurinn, 8. september 2021. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3521297 ''Vínland Þorfinns karlsefnis og Guðríðar Þorbjarnardóttur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2001] * [https://timarit.is/page/5680588?iabr=on Halldór Hermannsson, Vínlandsferðirnar,Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 1. tölublað (01.04.1919)] [[Flokkur:Vínland]] [[Flokkur:Saga Íslands]] [[Flokkur:Saga Grænlands]] [[Flokkur:Saga Kanada]] [[Flokkur:Kanada]] [[Flokkur:Nýfundnaland og Labrador]] [[Flokkur:Nýfundnaland]] dw9lmoexgwts5bukn2g4nbx1gacozbh 0 62303 1973495 1923950 2026-07-27T09:49:13Z Berserkur 10188 1973495 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Garðahlynur | image = Acer-pseudoplatanus.JPG | image_width = 240px | image_caption = Lauf Garðahlyns | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Sápuberjabálkur]] (''Sapindales'') | familia = [[Sápuberjaætt]] (''Sapindaceae'') | genus = [[Hlynir]] (''Acer'') | subgenus = Acer sect. Acer | species = '''''A. pseudoplatanus''''' | binomial = ''Acer pseudoplatanus'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] | range_map = Acer pseudoplatanus range.svg | range_map_caption = Útbreiðsla }} '''Garðahlynur''' ([[fræðiheiti]]: ''Acer pseudoplatanus'') er stórvaxið [[lauftré]] af [[ættkvísl (flokkunarfræði)|ættkvísl]] [[Hlynir|Hlyna]] (''Acer''). Hann getur náð 30 til 40 [[meter|metra]] hæð og orðið 500 ára. == Lýsing == Garðahlynur kýs rakan, frjósaman og kalkríkan [[Jarðvegur|jarðveg]] en [[rót]]arkerfi hans er djúpstætt og næringarfrekt. Hann kýs sólríka og skjólgóða staði en getur þó komist á legg í hálfskugga. Hann er viðkvæmur gagnvart haust[[kal]]i og vex best þar sem haust eru löng og mild. Hann verður salt- og vindþolinn með aldrinum auk þess sem hann þolir mengun allvel og því algengt götutré og prýði í stórborgum. [[Laufblað|Laufblöðin]] eru stór, dökkgræn með rauðan blaðstilk. Þau eru fimmsepótt á hjartalaga grunni og alls um 8 til 15 sentímetra á lengd og breidd. Haustlitur trésins er gulur til appelsínugulur þó rauð blöð sjáist inn á milli. Tréð blómstrar fyrir laufgun og eru blómin 8 til 10 sm langir klasar sem hanga niður. Þau eru gulgræn á lit. Garðahlynur setur [[fræ]] um 6 mánuðum eftir frjóvgun. Fræin eru tvö og tvö saman, umlukin hnot. Vængirnir mynda 60 til 90° horn og eru 1 til 3 sm á lengd. == Útbreiðsla == Hann vex víða í fjalllendi í mið- og suður-[[Evrópa|Evrópu]]. == Notkun == Í heimkynnum sínum sáir garðahlynur sér sjálfur og getur sprottið á ótrúlegustu stöðum, t.d. í þakrennum. Honum er fjölgað með fræjum en ræktunarafbrigði eru einnig grædd á önnur tré. Tréð er nýtt sem timburtré t.d. á [[Nýja-Sjáland]]i og [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] og er viðurinn nýttur til [[Hljóðfæri|hljóðfæragerðar]] (sérstaklega í fiðlur), sem parket og í [[Húsgagn|húsgögn]]. Þá er það talið [[illgresi]] í sumum hlutum [[Ástralía|Ástralíu]].<ref>{{Vefheimild|url=http://www.parkweb.vic.gov.au/resources/mresources/publications/03_weeds_pests.pdf|titill=Environmental weeds|mánuðurskoðað=2. mars|árskoðað=2008}}</ref> == Á Íslandi == Garðahlynur hefur vaxið í görðum í Reykjavík síðan 1886-1888 (Laufásvegi 5) og myndar víða krónumikil garðtré. Hann er löngu farinn að sá sér út í görðum. Notkun í skógrækt er takmörkuð. <ref>{{cite web |url=http://www.skogur.is/media/fagradstefna-2012/Nyjar_isl_trjategundir_SA_ATh.pdf |title=Geymd eintak |access-date=2015-08-22 |archive-date=2015-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151001141240/http://www.skogur.is/media/fagradstefna-2012/Nyjar_isl_trjategundir_SA_ATh.pdf |url-status=dead }}</ref>Hann hefur verið valinn [[tré ársins]] af Skógræktarfélagi Íslands á Bíldudal, Borgarfirði og Í Reykjavík.<ref>http://www.skog.is/index.php?option=com_content&view=article&id=45&Itemid=79</ref> Tegundinni hættir við haustkali fyrstu 10-20 árin. <ref>[https://heidmork.is/gardahlynur-acer-psaudoplatanus/ Garðahlynur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220701205359/https://heidmork.is/gardahlynur-acer-psaudoplatanus/ |date=2022-07-01 }} Heiðmörk.is, sótt 23/6</ref> == Ræktunarafbrigði == * ''A. pseudoplantanus f. Purpurescens'' - afbrigði sem hefur rauð blöð * ''A. pseudoplantanus f. Erythrocarpum'' - hefur rauðar hnetur * ''A. pseudoplantanus f. Purpureum'' - neðra borð laufblaða er dökkfjólublátt * ''A. pseudoplantanus f. Brilliantissium'' - ung blöð eru laxableik ==Myndir== <gallery> Mynd:Hlynur við Suðurgötu.jpg|Garðahlynur við Suðurgötu. Gróðursettur 1918 Mynd:Cemetery (4543843090).jpg|Hlynur í [[Hólavallakirkjugarður|Hólavallakirkjugarði]]. Mynd:Acer pseudoplatanus 'Atropurpureum' JPG1.jpg|Hlynur í Þýskalandi. Mynd:Acer pseudoplatanus sl1.jpg|Vaxtabrum. Mynd:Acer pseudoplatanus MHNT.BOT.2004.0.461.jpg|Fræ. Mynd:2018-06-07 Sycamore Gap Tree (Acer pseudoplatanus), next to Hadrian’s Wall UK.jpg|[[Sycamore Gap-tréð]]. </gallery> ==Tenglar== *[https://heidmork.is/tre-januarmanadar-gardahlynur/ Tré janúarmánaðar - Heiðmörk.is] == Neðanmálsgreinar == <references /> == Heimildir == * {{Bókaheimild|titill=Lauftré á Íslandi|höfundur=Auður I. Ottesen (ritstj.)|ár=2006|útgefandi=Sumarhúsið og garðurinn|ISBN=ISBN 9979-70-080-7}} * [http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=18&fl=2 Garðahlynur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027010235/http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=18&fl=2 |date=2021-10-27 }} - Lystigarður Akureyrar {{Commonscat|Acer pseudoplantanus}} {{Wikilífverur|Acer pseudoplantanus}} [[Flokkur:Hlynir]] lg0ovd0f5eh87n0vvuue4hk6yqrha81 0 71780 1973502 1751430 2026-07-27T10:35:50Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973502 wikitext text/x-wiki '''Marie-Jose van der Kolk''' (fædd [[16. september]] [[1974]] í [[IJmuiden]]), betur þekkt undir listamannsnöfnunum '''Loona''' og '''Carisma''', er [[Holland|hollensk]] söngkona og dansari. Hún er þekktust fyrir samstarf sitt við [[DJ Sammy]], sem einnig er eiginmaður hennar. Þau koma fram undir nafninu '''DJ Sammy feat. Carisma'''. == Ferill == Marie kynntist DJ Sammy þegar hún flutti til [[Majorka]]. Þau sömdum saman lagið „Life is just a game“ árið 1996. Næstu smáskífur í röðinni voru „You are my Angel“, „Prince of Love“ og „Golden Child“. Öll þessi lög komu svo fram á breiðskífunni ''Life is just a game'' sem kom út árið 1998. Sumarið 1998 stofnaði Marie nýtt verkefni, ''Loona'', en DJ Sammy kom að því verkefni. Fyrsta smáskífan var með laginu „Bailando“ sem [[Paradisio]] hafði gefið út. Lagið fór í toppsæti [[Þýskaland|þýska]] vinsældalistans sumarið 1998. Um haustið gaf Loona svo út aðra smáskífu sína, „Hijo de la luna“ (ábreiða af lagi [[Mecano]]) en lag þetta komst einnig í efsta sæti þýska vinsældalistans. Þá gaf hún út breiðskífuna ''Lunita'' en öll lögin á henni eru sungin á [[Spænska|spænsku]]. == Útgefið efni == === Breiðskífur === {| class="wikitable" ! rowspan="2"| Ár ! rowspan="2"| Tititll ! colspan="4"| Sæti á vinsældalistum |- ! <small>[[Media Control Charts|DE]]</small> ! <small>[[Ö3 Austria Top 40|AT]]</small> ! <small>[[CH]]</small> |- | 1999 | ''Lunita'' | align="center" | 13 | align="center" | 8 | align="center" | 7 |- | 2000 | ''Entre dos aguas'' | align="center" | 57 | align="center" | - | align="center" | 49 |- | 2000 | ''Greatest Hits'' | align="center" | - | align="center" | - | align="center" | - |- | 2001 | ''Baila Mi Ritmo'' | align="center" | - | align="center" | - | align="center" | - |- | 2002 | ''Colors'' | align="center" | 84 | align="center" | - | align="center" | - |- | 2005 | ''Wind Of Time'' | align="center" | - | align="center" | - | align="center" | - |- | 2008 | ''Moonrise'' | align="center" | - | align="center" | - | align="center" | - |- |} === Smáskífur === {| class="wikitable" ! rowspan="2"| Ár ! width="225" rowspan="2"| Titill ! colspan="2"| Sæti á vinsældalistum ! width="175" rowspan="2"| Breiðskífa |- ! width="80"| <small>[[Austria Top 40|AT]]</small> ! width="80"| <small> [[Germany|DE]]</small> |- |rowspan="1"| 1995 | „[[Life Is Just A Game (lag)|Life Is Just A Game]]“ |align="center"| - |align="center"| - |rowspan="5"| '''''[[Life Is Just A Game]]''''' |- |rowspan="1"| 1996 | „[[You're My Angel]]“ |align="center"| - |align="center"| - |- |rowspan="2"| 1997 | „[[Prince of Love]]“ |align="center"| - |align="center"| - |- | „[[Golden Child (lag)|Golden Child]]“ |align="center"| - |align="center"| - |- |rowspan="3"| 1998 | „[[Magic Moment]]“ |align="center"| - |align="center"| - |- | „[[Bailando]]“ |align="center"| 3 |align="center"| 1 |rowspan="3"| '''''Lunita''''' |- | „[[Hijo de la Luna]]“ |align="center"| 3 |align="center"| 1 |- |rowspan="4"| 1999 | „Donde vas“ |align="center"| - |align="center"| 26 |- | „[[In 2 Eternity]]“ |align="center"| - |align="center"| - |rowspan="1"| '''''[[In 2 Eternity]]''''' |- | „Mamboleo“ |align="center"| 8 |align="center"| 3 |rowspan="4"| '''''[[Entre dos aguas]]''''' |- | „Salvador Dali“ |align="center"| - |align="center"| 63 |- |rowspan="4"| 2000 | „La vida es una flor“ |align="center"| - |align="center"| 55 |- | „[[Navidad]]“ |align="center"| - |align="center"| - |- | „Latino Lover" |align="center"| 9 |align="center"| 6 |rowspan="1"| '''''Greatest Hits''''' |- | „[[The Boys of Summer (DJ Sammy)|The Boys of Summer]]“ |align="center"| - |align="center"| - |rowspan="1"| '''''[[Heaven (breiðskífa)|Heaven]]''''' |- |rowspan="2"| 2001 | „Baila mi ritmo“ |align="center"| 52 |align="center"| 40 |rowspan="3"| '''''Baila Mi Ritmo''''' |- | „Viva el amor“ |align="center"| - |align="center"| 42 |- |rowspan="3"| 2002 | „Rhythm of the Night“ |align="center"| 18 |align="center"| 4 |- | „Colors“ |align="center"| - |align="center"| 79 |rowspan="1"| '''''Colors''''' |- | „[[Sunlight (lag)|Sunlight]]“ |align="center"| - |align="center"| - |rowspan="1"| '''''[[Heaven (breiðskífa)|Heaven]]''''' |- |rowspan="2"| 2004 | „Tears In Heaven“ |align="center"| - |align="center"| 46 |rowspan="1"| '''''Wind Of Time''''' |- | „[[Rise Again (lag)|Rise Again]]“ |align="center"| - |align="center"| 53 |rowspan="1"| '''''[[The Rise]]''''' |- |rowspan="1"| 2005 | „Oye el Boom“ |align="center"| 70 |align="center"| 32 | - |- |rowspan="1"| 2008 | „Por la Noche“ |align="center"| - |align="center"|64 |rowspan="1"| '''''Moonrise''''' |- |} == Tengill == *[http://www.loona.com Vefsíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080503051142/http://www.loona.com/ |date=2008-05-03 }} [[Flokkur:Hollenskir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1973]] h8dyyotspad8bx4tds563tl4p7uy56v 4 81000 1973444 1809041 2026-07-26T18:06:29Z 2600 etc 101259 1973444 wikitext text/x-wiki My first time editing the Icelandic Wikipedia sandbox. First edit in the sandbox since May 2023. e9oq5bfme0pmzg2fdcv7e4okgijs6g5 1973445 1973444 2026-07-26T18:07:11Z 2600 etc 101259 1973445 wikitext text/x-wiki Could someone add a notice welcoming people to this sandbox? 2b4xuohudxo3zqohxsze5wiz5n5kte8 1973446 1973445 2026-07-26T18:07:23Z 2600 etc 101259 Skipti út innihaldi með „Bye.“ 1973446 wikitext text/x-wiki Bye. qc8x0mdjhhrg56mfuywntkvfdlbbf7z 1973447 1973446 2026-07-26T18:07:33Z 2600 etc 101259 Tæmdi síðuna 1973447 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 93269 1973492 1973411 2026-07-27T08:49:40Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973492 wikitext text/x-wiki Þetta er '''listi yfir afskriftir fyrirtækja í kjölfar efnahagshrunsins 2008''': Tekið er fram hvaða fyrirtæki fékk [[afskriftir]]nar (''debt write-off'') - hversu háar þær voru og hvenær þær fóru fram og hvaða banki afskrifaði. Hafa ber í huga að afskriftir skulda fyrirtækja eru á kostnað bankanna og kröfuhafa þeirra. Þær eru ekki greiddar af skattborgurum eða almenningi.<ref>{{cite web |url=http://blog.pressan.is/vthorsteinsson/2013/01/09/afskriftir-og-rettlaeti/ |title=Afskriftir og (ó)réttlæti|website=Eyjan.is|date=9.1.2013|access-date=2013-04-15 |archive-date=2013-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115030851/http://blog.pressan.is/vthorsteinsson/2013/01/09/afskriftir-og-rettlaeti/ |url-status=dead }}</ref> Í svörum efnahags- og viðskiptaráðherra, [[Árni Páll Árnason|Árna Páls Árnasonar]], við fyrirspurn [[Einar K. Guðfinnsson|Einars K. Guðfinnssonar]] á Alþingi 2011 kom fram að afskriftir til fyrirtækja og hlutafélaga námu 480 milljörðum króna af alls 503 milljarða afskriftum lána í bankakerfinu á árunum 2009 og 2010.<ref>{{cite report|url=http://www.althingi.is/altext/139/s/pdf/1839.pdf|title=Svar efnahags- og viðskiptaráðherra við fyrirspurn Einars K. Guðfinnssonar um afskriftir í fjármálakerfinu|publisher=Efnahags- og viðskiptaráðuneyti Íslands|year=2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/05/fyrirtaeki-fengu-440-milljarda-af-503-milljarda-afskriftum-345-milljardar-til-fyrirtaekja-sem-ekki-starfa-i-helstu-atvinnugreinum/ |title=Fyrirtæki fengu 480 af 503 milljarða afskriftum. Afskriftir eignarhaldsfélaga 345 milljarðar?|website=Eyjan|date=5.9.2011|access-date=2013-03-15 |archive-date=2016-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624185500/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/05/fyrirtaeki-fengu-440-milljarda-af-503-milljarda-afskriftum-345-milljardar-til-fyrirtaekja-sem-ekki-starfa-i-helstu-atvinnugreinum/ |url-status=dead }}</ref> == Eitt og annað == * Árið 2011 sagði [[Rúv]] frá því að fimmtíu fyrirtæki höfðu fengið meira en milljarð afskrifaðan frá hruni, samtals 550 milljarða.<ref>{{cite web|url=http://www.ruv.is/frett/afskriftir-fyrirtaekja-fra-hruni|title=Afskriftir fyrirtækja frá hruni|website=Rúv.is|date=2. október 2011}}</ref> * Árið 2011 hafði íslenska ríkið afskrifað 192 milljarða króna skuldir fjármálafyrirtækja.<ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/rikid-hefur-afskrifad-192-milljarda-skuldir-fjarmalafyrirtaekja/article/2011110509465|title=Ríkið hefur afskrifað 192 milljarða skuldir fjármálafyrirtækja|website=Vísir|date=05-11-2011}}</ref> * Árið 2012 höfðu skuldir íslenskra fyrirtækja, auðmanna og heimilanna í landinu verið felldar niður um nærri 750 milljarða króna frá hruni.<ref>{{cite web|url=http://www.ruv.is/frett/750-milljarda-skuldir-felldar-nidur|title=750 milljarða skuldir felldar niður|website=Ruv.is|date=2012}}</ref> * Fram kom í skýrslu [[Ríkisendurskoðun]]ar um fyrirgreiðslu við fjármálafyrirtæki að heildarkostnaður ríkisins vegna [[Sparisjóður Keflavíkur|Sparisjóðsins í Keflavík]] hafi verið um 25 milljarða króna.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |title=Þorvaldur sleppur við 462 milljónir; grein í Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007214010/http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |url-status=dead }}</ref> * Þýskir bankar töpuðu langmestu á Íslendingum miðað við höfðatölu landsmanna í þeim ríkjum sem þeir lánuðu hvað mest til á árunum fyrir hrun. Heildartap þýskra fjármálafyrirtækja vegna lánveitinga til íslenskra banka nemur 21 milljarði dollara eða samtals rúmlega 2.730 milljörðum íslenskra króna.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/ |title=Þjóðverjar töpuðu mest á Íslendingum|website=Dv.is|date=6.6.2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/ |url-status=dead }}</ref> == Afskriftir íslenskra fyrirtækja == {| class="wikitable sortable" !Aðili !Upphæð !Dags !ATH !Tengd Fyrirtæki |- |Bakkabræður ([[Lýður Guðmundsson|Lýður]] og [[Ágúst Guðmundsson|Ágúst Guðmundssynir]]) |170 milljarða |2008-2012 |Ágúst og Lýður Guðmundssynir, gjarnan kenndir við [[Bakkavör]], fengu að minnsta kosti um 170 milljarða króna afskrifaða hjá Kaupþingi og Arion banka eftir hrunið 2008.<ref>[http://www.dv.is/frettir/2012/10/5/braedurnir-hafa-fengid-170-milljarda-afskriftir/ Bræðurnir hafa fengið 170 milljarða afskriftir; grein af Dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |[[Kaupþing]] ([[Arion banki]]) |- |[[BG Holding ehf]] (dótturfélag Baugs Group hf) |130 milljarða |2009-2016 |Félagið var að mestu í eigu Jóns Ásgeirs Jóhannessonar og fjölskyldu. Það átti meðal annars hlut í verslunarkeðjunum Hamleys, Iceland, House of Frazer og Goldsmiths á Bretlandi. <ref>[http://www.visir.is/eignarlaust-baugsfelag-i-130-milljarda-gjaldthroti/article/2016160529917 Eignarlaust Baugsfélag í 130 milljarða gjaldþroti; grein á Vísi.is]</ref> |[[Landsbankinn]] |- |[[Saxhóll (fjárfestingafélag)|Saxhóll]] og [[Bygg (verktakar)|Bygg]] |100 milljarða (Áætlað) |2011 |Verktakafyrirtækið Bygg er í eigu [[Gunnar Þorláksson|Gunnars Þorlákssonar]] og [[Gylfi Héðinsson|Gylfa Héðinssonar]] og Saxhóll fjárfestingarfélagi Nóatúnsfjölskyldunnar. Eigendur Byggs og Saxhóls áttu í samstarfi í hinum ýmsu fyrirtækjum á árunum fyrir íslenska efnahagshrunið. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |title=Eitt stærsta gjaldþrot Íslandssögunnar; grein af DV.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130506160241/http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]], [[Íslandsbanki]] og [[Arion banki]] |- |[[Björgólfur Guðmundsson]] |96 milljarða |2012 |Björgólfur Guðmundsson er sá einstaklingur sem mestar hefur fengið afskriftirnar. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/74392/ |title=Enginn fengið eins mikið afskrifað og Björgólfur; grein af VB.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121006115018/http://www.vb.is/frettir/74392/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |title=Afskriftakóngar Íslands; grein af Dv.is 2012 |access-date=2012-07-22 |archive-date=2012-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120718062207/http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Félög tengd [[Karl Wernersson|Karli Wernerssyni]] |90 milljarða (Áætlað) |2012 |Hér er m.a. um að ræða [[Milestone]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |title=Afskriftakóngar Íslands; grein af Dv.is 2012 |access-date=2012-07-22 |archive-date=2012-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120718062207/http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/10/11/19-milljarda-skuld-vafnings-og-milestone-afskrifud/ |title=19 milljarða skuld Vafnings og Milestone afskrifuð; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120102180433/http://www.dv.is/frettir/2011/10/11/19-milljarda-skuld-vafnings-og-milestone-afskrifud/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Fjárfestingafélagið [[Kjalar (fjárfestingafélag)|Kjalar]] |64 milljarða |2011 |[[Ólafur Ólafsson]], oft kenndur við [[Samskip]] og [[S-hópurinn|S-hópinn]], gerði samning við Arion banka upp á 64 milljarða króna afskriftir af skuldum fjárfestingarfélagsins Kjalars. <ref>{{cite web |url=http://www.pressan.is/Frettir/Lesafrett/64-milljarda-afskrift-olafs-gerir-folk-a-islandi-brjalad-af-reidi---lifir-i-vellystingum-en-folk-skuldar |title=64 milljarða afskrift Ólafs gerir fólk á Íslandi brjálað af reiði - Lifir í vellystingum en fólk skuldar; grein af Pressunni.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215150457/http://www.pressan.is/Frettir/LesaFrett/64-milljarda-afskrift-olafs-gerir-folk-a-islandi-brjalad-af-reidi---lifir-i-vellystingum-en-folk-skuldar |url-status=dead }}</ref> [[Viðskiptablaðið]] talar um 77 miljarða afskriftir. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frett/68258/ |title=Ólafur í Samskipum fagnar skuldasátt með hrossakaupum; grein af Vb.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120226165231/http://www.vb.is/frett/68258/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/4/28/afskrifudu-12-milljarda-hja-noatunssystkinum/ |title=Afskrifuðu 12 milljarða hjá Nóatúnssystkinum; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130415215301/http://www.dv.is/frettir/2012/4/28/afskrifudu-12-milljarda-hja-noatunssystkinum/ |url-status=dead }}</ref> |[[Arion banki]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Nordic Partners]] |60 milljarða |2012 |[[Friðrik Jóhannsson]], fyrrverandi forstjóri Straums-Burðaráss er nú búsettur í Lettlandi. Þar sinnir hann rekstri á eignum sem áður heyrðu undir Nordic Partners, félag sem fjárfestirinn [[Gísli Þór Reynisson]] átti að stærstum hluta en hann lést árið 2009. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/12/16/60-milljarda-afskriftir-hja-nordic-partners/ |title=60 milljarða afskriftir hjá Nordic Partners; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2012-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121220054340/http://www.dv.is/frettir/2012/12/16/60-milljarda-afskriftir-hja-nordic-partners/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |Fjárfestingafélagið [[Gift]] |57 milljarða |2013 |Gift var í eigu Eignarhaldsfélags Samvinnutrygginga. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/29/afskrifudu-ruma-57-milljarda-hja-gift/ |title=Afskrifuðu rúma 57 milljarða hjá Gift; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130403020048/http://www.dv.is/frettir/2013/1/29/afskrifudu-ruma-57-milljarda-hja-gift/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Magnús Kristinsson]] |50 milljarða |2010 |Magnús Kristinsson, útgerðarmaður í Vestmannaeyjum, fékk stóran hluta af tæplega 50 milljarða króna skuld eignarhaldsfélaga hans afskrifaðan eftir að hann samdi við skilanefnd Landsbankans. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |title=Afskriftir auðmanna; grein af Dv.is 2010 |access-date=2011-08-01 |archive-date=2012-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124042222/http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |url-status=dead }}</ref> Afskrifa þurfti einnig rúmlega 778,5 milljóna kröfur á hendur [[Mótormax ehf.]] í eigu Magnúsar. (Sjá [[Mótormax-dómurinn]]) <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/9/778-milljona-krofur-afskrifadar/ |title=778 milljóna kröfur afskrifaðar; grein af dv.is 2010 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130114014954/http://www.dv.is/frettir/2013/1/9/778-milljona-krofur-afskrifadar/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Teymi hf.]] |~50 milljarða |2009 |Vodafone og ýmis tölvufyrirtæki heyrðu undir Teymi. Félagið hafi síðan verið skipt niður í [[Skýrr]] og [[Vodafone]], nú [[Advania]] og [[Vodafone]]. Teymi hét áður Dagsbrún og um tíma Kögun. <ref>[http://www.vb.is/frettir/4907/ Teymi: Horfir í 30 milljarða króna afskrift skulda; grein af Vb.is 2009]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>[http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2013/02/23/ojofn_stada_vegna_afskrifta/ Ójöfn staða vegna afskrifta; grein af Mbl.is 2013]</ref> | |- |[[Actavis]] |43 milljarða |2012 |Þýski bankinn Deutsche Bank þurfti að afskrifa 257 milljónir evra, 43 milljarða króna, vegna Actavis á fyrsta ársfjórðungi 2012. <ref>[http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2012/04/26/afskrifar_43_milljarda_vegna_actavis/ Afskrifar 43 milljarða vegna Actavis; grein af mbl.is 2012]</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/20/afskriftir-ohjakvaemilegar-hja-bjorgolfi-thor/ |title=Afskriftir óhjákvæmilegar hjá Björgólfi Thor; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122072630/http://www.dv.is/frettir/2011/11/20/afskriftir-ohjakvaemilegar-hja-bjorgolfi-thor/ |url-status=dead }}</ref> |[[Deutsche Bank]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Svartháfur (eignarhaldsfélag)|Svartháfur]] |38 milljarða |2011 |Eignarhaldsfélagið Svartháfur afskrifaði rúmlega 38 milljarða króna lán til eignarhaldsfélaganna [[Racon Holding AB]] og [[Földungur|Földungs]], áður [[Vafningur|Vafnings]]. Félagið fékk 200 milljóna evra lán frá Glitni í ársbyrjun 2008 og endurlánaði peningana strax aftur til dótturfélaga Milestone, Racon og Vafnings. [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], formaður Sjálfstæðisflokksins, kom að Vafningsfléttunni í febrúar 2008 þegar hann veðsetti hlutabréf í Vafningi sem voru í eigu skyldmenna hans – faðir Bjarna og föðurbróðir áttu [[Þátt International]] með Wernersbræðrum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/10/9/afskrifa-38-milljarda-af-glitnislani-svarthafs/ |title=Afskrifa 38 milljarða af Glitnisláni Svartháfs; grein af DV.is 2011 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2011-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111219153815/http://www.dv.is/frettir/2011/10/9/afskrifa-38-milljarda-af-glitnislani-svarthafs/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Fjárfestingafélagið [[Unity Investments ehf.]] |37 milljarðar |2013 |Félagið var í eigu [[Baugur Group|Baugs Group]], [[FL Group]] og breska kaupsýslumannsins Kevin Stanford. ­Skráðir stjórnarmenn í félaginu samkvæmt ársreikningnum voru þeir [[­Jón ­Sigurðsson]], fyrrverandi forstjóri FL Group, og [[Stefán Hilmar Hilmarsson]], fyrrverandi fjármálastjóri Baugs. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/ekki-krona-upp-i-krofur-baugsfelag/ |title=Ekki króna upp í kröfur á Baugs­fé­lag. - 37 milljarða gjaldþrot Unity Investments; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130321015607/http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/ekki-krona-upp-i-krofur-baugsfelag/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Verslunarfélagið [[Hagar hf.]] |milli 35 og 40 milljarða |2011 |Heildarupphæð afskrifta Arion banka árið 2011 vegna viðskipta hans við [[Jón Ásgeir Jóhannesson]] og fjölskyldu varðandi verslunarfélagið Haga nam milli 35 og 40 milljörðum króna. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/02/12/ljost-ad-arion-afskrifar-40-milljarda-vegna-vidskipta-vid-jon-asgeir-og-fjolskyldu/ |title=Ljóst að Arion afskrifar um 40 milljarða vegna viðskipta við Jón Ásgeir og fjölskyldu; grein af Eyjunni.pressunni.is 2011 |access-date=2013-03-27 |archive-date=2016-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624183211/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/02/12/ljost-ad-arion-afskrifar-40-milljarda-vegna-vidskipta-vid-jon-asgeir-og-fjolskyldu/ |url-status=dead }}</ref> |[[Arion banki]] |- |[[Umtak|Umtak, fasteignafélag olíufélagsins]] [[N1]] |um 20 milljarða |2012 |Umtak var hluti af fjárhagslegri endurskipulagningu N1 sem var yfirtekið af kröfuhöfum olíufélagsins í fyrra en félagið hélt utan um eignarhald á öllum fasteignum olíufélagsins. Eigandi Umtaks núna er Arion banki. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/folk/2012/10/31/afskrifudu-20-milljarda-hja-dotturfelagi-n1/ |title=Afskrifðu 20 milljarða hjá dótturfélagi N1; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103023832/http://www.dv.is/folk/2012/10/31/afskrifudu-20-milljarda-hja-dotturfelagi-n1/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Guðmundur Kristjánsson]] |20 milljarða |2011 |[[Landsbankinn|Landsbankinn nýi - Ath. Guðmundur er útgerðarmaður, oft kenndur við]] [[Brim (útgerðarfyrirtæki)|Brim]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/7/1/gudmundur-i-brimi-faer-20-milljarda-afskriftir-en-heldur-hlutabrefum/ |title=Guðmundur í Brimi fær 20 milljarða afskriftir en heldur hlutabréfum; grein af Dv.is 2011 |access-date=2011-08-01 |archive-date=2012-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120622045332/http://www.dv.is/frettir/2011/7/1/gudmundur-i-brimi-faer-20-milljarda-afskriftir-en-heldur-hlutabrefum/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Íslenskir aðalverktakar ehf|Íslenskir aðalverktakar ehf/]][[Drög ehf]] |20 miljarða |2011 |Meðal eigenda Draga, móðurfélags ÍAV voru forstjórar þess, þeir [[Karl Þráinsson]] og [[Gunnar Sverrisson]]. Drög var tekið til gjaldþrotaskipta þann 17. nóvember 2011. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/4/20-milljarda-afskriftir-hja-islenskum-adalverktokum/ |title=20 milljarða afskriftir hjá Íslenskum aðalverktökum; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120107002936/http://www.dv.is/frettir/2011/12/4/20-milljarda-afskriftir-hja-islenskum-adalverktokum/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn|Landsbankinn nýi]] |- |[[Stím]] |20 milljarða |2010 |[[Jakob Valgeir Flosason]] er eigandi Stíms. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2010/11/24/fekk-milljards-krona-fyrirgreidslu-til-kvotakaupa-eftir-milljarda-afskriftir/ |title=Fékk milljarðs króna fyrirgreiðslu til kvótakaupa eftir milljarða afskriftir; grein af Eyjunni.pressunni.is 2010 |access-date=2012-07-22 |archive-date=2015-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017042150/http://eyjan.pressan.is/frettir/2010/11/24/fekk-milljards-krona-fyrirgreidslu-til-kvotakaupa-eftir-milljarda-afskriftir/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20120424100604/smugan.is/2012/04/hvad-verdur-nu-um-jakob-valgeir-og-bornin/ Hvað verður nú um Jakob Valgeir og börnin?; grein af Smugunni.is 2012]</ref> <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=MSMLtwYtHN0 Jakob Valgeir í Stím fær milljarð hjá Landsbanka þrátt fyrir milljarðaafskriftir; umfjöllun Kastljóss, af youtube.com 2010]</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/18/afskrifa-meira-en-milljard-hja-jakobi/ |title=Afskrifa meira en milljarð hjá Jakobi; grein í Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019193953/http://www.dv.is/frettir/2012/10/18/afskrifa-meira-en-milljard-hja-jakobi/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn|Landsbankinn nýi]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Salt Investments]] |15, 5 milljarða |2011 |Eignarhaldsfélag [[Robert Wessmann|Róberts Wessmann]]. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2011/8/25/afskrifa-milljarda-skuld-hja-roberti/ Afskrifa milljarða skuld hjá Róbert; grein af DV.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |[[Glitnir]] |- |[[Höfðatorg ehf.|Höfðatorg ehf]] |15 milljarða |2011 |Skuldir Höfðatorgs ehf. voru felldar niður um 15 milljarða við endurskipulagningu félagsins. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/79439/ |title=Skuldir felldar niður um 15 milljarða; grein af Vb.is 2013 |access-date=2013-03-21 |archive-date=2013-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313090724/http://www.vb.is/frettir/79439/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Eignarhaldsfélagið [[EO ehf.]] |11,7 milljarða |2011 |Eignarhaldsfélagið hét áður Oddaflug. Það skuldaði 11,7 milljarða í lok árs 2009 en átti eignir fyrir um 86 þúsund krónur. EO ehf. er dótturfélag [[FI Fjárfestingar|FI Fjárfestinga]] sem er alfarið í eigu [[Hannes Smárason|Hannesar Smárasonar]] og hélt einnig um eign hans í [[FL Group]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/5/4/felag-hannesar-smarasonar-i-bullandi-minus/ |title=Félag Hannesar Smárasonar í bullandi mínus; grein í Dv.is 2011 |access-date=2013-03-27 |archive-date=2011-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110508021200/http://www.dv.is/frettir/2011/5/4/felag-hannesar-smarasonar-i-bullandi-minus/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[k08|k08/]][[Ingvar Vilhjálmsson ehf.]] |8 milljarða |2012 |Ath. þrotabú eignalauss félags [[Ingvar Vilhjálmsson|Ingvars Vilhjálmssonar]], fyrrverandi framkvæmdastjóra markaðsviðskipta Kaupþings. Kröfur í félagið k08 ehf. námu tæplega 8 milljörðum króna. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/8-milljarda-kululanaskuldir-ingvars-afskrifadar/ |title=8 milljarða kúlulánaskuldir Ingvars afskrifaðar; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206032711/http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/8-milljarda-kululanaskuldir-ingvars-afskrifadar/ |url-status=dead }}</ref> |[[Kaupþing]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Sævarhöfði (eignarhaldsfélag)|Sævarhöfði]] og Fasteignafélagið [[Sævarhöfði (fasteignafélag)|Sævarhöfði]]/félög í eigu eigenda fjárfestingarfélagsins [[Sund (fjárfestingafélag)|Sunds]] |7,5 milljarða |2012 |Ath. Félögin voru í eigu Kristins Þórs Geirssonar og Sunds sem aftur var í eigu Gunnþórunnar Jónsdóttur, sonar hennar Jóns Kristjánssonar og Gabríelu Kristjánsdóttur. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/1/3/afskrifa-milljarda-hja-sundurunum/ |title=Afskrifa milljarða hjá Sundurunum; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120109054211/http://www.dv.is/frettir/2012/1/3/afskrifa-milljarda-hja-sundurunum/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Þorgeir Baldursson|Þorgeir Baldursson/]][[Kvos]] |5 milljarða |2015 |Kvos er aðaleigandi prentsmiðjunnar Odda. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/74564/ |title=Fékk milljarða afskrifaða og kaupir Plastprent; grein af Vb.is 2010 |access-date=2012-07-23 |archive-date=2012-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719062137/http://www.vb.is/frettir/74564/ |url-status=dead }}</ref> Gömlu hluthafar Kvosar og Odda (m.a. [[Þorgeir Baldursson]]) eignuðust síðan fyrirtækið aftur eftir skuldaafskriftirnar hjá Arion banka og Landsbankanum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/4/16/eignast-odda-aftur-eftir-fimm-milljarda-afskriftir/ |title=Eignast Odda aftur eftir fimm milljarða afskriftir; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419234243/http://www.dv.is/frettir/2012/4/16/eignast-odda-aftur-eftir-fimm-milljarda-afskriftir/ |url-status=dead }}</ref> |Landsbankinn,[[Arion banki]]. |- |[[EM 13 ehf.]] |4,3 milljarðar |2013 |Félagið EM 13 er kannski betur þekkt sem [[BNT hf.]] fyrrverandi móðurfélag [[N1]]. Talsvert var fjallað um félagið BNT í fjöllmiðlum, sér í lagi vegna aðkomu félagsins að [[Vafningsfléttan|Vafningsfléttunni]] svokölluðu. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/22/milljardaafskriftir-vegna-gjaldthrots-bnt/ |title=Milljarðaafskriftir vegna gjaldþrots BN; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130127112317/http://www.dv.is/frettir/2013/1/22/milljardaafskriftir-vegna-gjaldthrots-bnt/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Runns|Runns ,]] [[Runns 2]] og Sólstafir |4,3 milljarða |2009 |félög í eigu Þorsteins Jónssonar og Magnúsar Ármanns, en rúmlega 4.3 milljarðar af rúmlega 4.7 milljarða skuldum þeirra við Byr voru færðir á afskriftarreikning. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2011/7/21/byr-afskrifadi-milljarda-2009/ Byr afskrifaði milljarða 2009; grein af Dv.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |[[Byr]] |- |[[Árdegi hf.]] |4,1 milljarð |2013 |Árdegi hf. var umsvifamikið í verslanarekstri á árunum fyrir hrun og átti meðal annars á einhverjum tímapunkti, beint og óbeint, verslanir [[BT]], [[Skífan|Skífuna]], Next, [[Noa Noa]], [[Sony Center]] og Merlin verslunarkeðjuna í Danmörku. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/15/milljardagjaldthrot-fyrrverandi-verslanarisa/ |title=Milljarðagjaldþrot fyrrverandi verslana­risa. - Skiptum lokið á þrotabúi Árdegis hf.; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130118223059/http://www.dv.is/frettir/2013/1/15/milljardagjaldthrot-fyrrverandi-verslanarisa/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |Bílaumboðið [[Brimborg]] |4 milljarðar |2010 |Skuldirnar sem afskrifaðar voru námu 58 prósentum af heildarskuldum fyrirtækisins. <ref>[http://www.visir.is/fjorir-milljardar-afskrifadir-hja-brimborg/article/2011111109726?fb_ref=top&fb_source=home_multiline Fjórir milljarðar afskrifaðir hjá Brimborg; grein af Vísi.is 2011]</ref> | |- |Eignarhaldsfélagið [[Fikt ehf]]/[[FS7]] |3,7 til 5 milljarða |2010 |FS7 var einkahlutafélag [[Finnur Ingólfsson|Finns Ingólfssonar]] og hélt meðal annars utan um hlut hans í [[Icelandair]]. Eignarhaldsfélagið Fikt ehf. hélt utan um hlut hans í FS7. Félagið skuldaði meira en 4 milljarða króna sem líklega ekkert fékkst nokkuð upp í. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/15/afskrifad-hja-finni-i-skugga-milljarda-eigna/ |title=Afskrifað hjá Finni í skugga milljarða eign; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112061933/http://www.dv.is/frettir/2011/12/15/afskrifad-hja-finni-i-skugga-milljarda-eigna/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://www.visir.is/article/20100228/VIDSKIPTI06/870707911/1047 Milljarða skuld Finns líklega afskrifuð; af Vísi.is 2010]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/28/afskrifar-milljarda-hja-finni-ingolfssyni/ |title=Afskrifar fimm milljarða hjá félagi Finns; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120331042707/http://www.dv.is/frettir/2012/3/28/afskrifar-milljarda-hja-finni-ingolfssyni/ |url-status=dead }}</ref> | |- | | | | | |} * [[Gráfell ehf.]] - 3,8 milljarða - 2012 - [[Landsbanki Íslands]] - Ath. Gráfell er að fullu í eigu eignarhaldsfélagsins [[Látrar]] sem aftur er í eigu útgerðarfélagsins [[Ingimundur hf.|Ingimundar hf.]] sem útgerðarmaðurinn [[Ármann Ármannsson]] á. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/8/10/risagjaldthrot-hja-felagi-skattakongs/ |title=Risagjaldþrot hjá félagi skattakóngs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120813002945/http://www.dv.is/frettir/2012/8/10/risagjaldthrot-hja-felagi-skattakongs/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Bergið ehf.]] - 3,8 milljarða - 2012 - Ath. Eigendur félagsins voru [[Steinþór Jónsson]], athafnamaður og fyrrverandi bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ, og [[Jónmundur Guðmarsson]], núverandi framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi bæjarstjóri á Seltjarnarnesi. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/13/afskrifa-milljarda-hja-steinthori-og-jonmundi/ |title=Afskrifa milljarða hjá Steinþóri og Jónmundi -Sparisjóðirnir veittu Berginu lán til hlutabréfakaupa; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130802154615/http://www.dv.is/frettir/2012/6/13/afskrifa-milljarda-hja-steinthori-og-jonmundi/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Höfðaborg ehf]] - 3,5 milljarða - [[2012]] - Ath. Höfðaborg, eignarhaldsfélag í eigu [[Pétur Guðmundsson|Péturs Guðmundssonar]], eiganda verktakafyrirtækisins [[Eykt]]ar, skildi eftir sig 3,5 milljarða króna skuldir sem ekkert fékkst upp í. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/1/2/milljarda-afskriftir-peturs/ |title=Milljarða afskriftir Péturs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120110044600/http://www.dv.is/frettir/2012/1/2/milljarda-afskriftir-peturs/ |url-status=dead }}</ref> * Útgerðarfyrirtækið [[Stakkavík]] - 3,3 milljarða - [[2011]] - [[Landsbankinn]] - Ath. Stakkavík er í Grindavík. Afskriftirnar koma fram í ársreikningi félagsins fyrir árið 2011. [http://www.dv.is/frettir/2013/6/9/fengu-3300-milljona-afskrift-og-afslatt-af-veidigjaldinu-4GVWKM/ Fengu 3.300 milljóna afskrift og afslátt af veiðigjaldinu; grein af Dv.is 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130613163305/http://www.dv.is/frettir/2013/6/9/fengu-3300-milljona-afskrift-og-afslatt-af-veidigjaldinu-4GVWKM/ |date=2013-06-13 }} * Fjárfestingafélagið [[Sólmon ehf.]] - 3,3 milljarða - [[2012]] - [[Sparisjóðabankinn]], [[Sparisjóðurinn í Keflavík]] og [[Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis]], nú Drómi - Ath. fjárfestingarfélag [[Magnús Ármann|Magnúsar Ármann]], Sólmon ehf., var tekið var til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur í október 2012. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/thriggja-milljarda-afskriftir-hja-magnusi-armann/ |title=Þriggja milljarða afskriftir hjá Magnúsi Ármann; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206033651/http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/thriggja-milljarda-afskriftir-hja-magnusi-armann/ |url-status=dead }}</ref> * Útgáfufélagið [[Árvakur]] - rúmlega 3 milljarða króna - [[2008]] - [[Landsbankinn]] og [[Íslandsbanki]] - Ath. Árvakur er útgáfufélag [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. <ref>[http://www.visir.is/%C3%8Dslandsbanki-og-Landsbanki-afskrifa-um-3-milljar%C3%B0a-vegna-%C3%81rvakurs-/2009804921707 Íslandsbanki og Landsbanki afskrifa um 3 milljarða vegna Árvakurs; grein af Vísi.is 2008]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þeir fengu síðan afskrifaðan um 1 milljarð árið 2012. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2012/7/17/mogginn-losnar-vid-einn-milljard/ Mogginn losnar við einn milljarð; grein af dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |title=Viðmiðin sveigð vegna Árvakurs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721063733/http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[KÞG Holding]] - um 3 milljarða - [[2013]] - [[Íslandsbanki]] - Ath. Eignarhaldsfélag í eigu [[Kristinn Þór Geirsson|Kristins Þórs Geirssonar]], núverandi stjórnarformanns 66°norður. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/30/stjornarformadur-66nordur-fekk-thrja-milljarda-afskrifada/ |title=Stjórnarformaður 66°norður fékk þrjá milljarða afskrifaða; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-30 |archive-date=2013-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401013907/http://www.dv.is/frettir/2013/3/30/stjornarformadur-66nordur-fekk-thrja-milljarda-afskrifada/ |url-status=dead }}</ref> * [[Fóðurblandan hf.]] - um 3 milljarða - [[2010]] - [[Arion banki]] - Ath. skuldir fyrirtækisins lækkuðu um þrjá milljarða. Voru árið 2011 um tveir milljarðar króna en fyrirtækið skuldaði rúmlega 5,1 milljarð í árslok 2008. Stærsti eigandi Fóðurblöndunnar er [[Kaupfélag Skagfirðinga]] með yfir 70% hlut og [[Auðhumla]] með um 18% hlut. <ref>[http://www.vb.is/frettir/2119/ Fyrirtæki tengd landbúnaði fá skuldir felldar niður; grein af Vb.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Nóna]] - 2,6 milljarða - [[2010]] - [[Landsbankinn]] nýi. - Ath Nóna er að mestu í eigu fyrirtækisins [[Skinney-Þinganes hf.]] * Eignarhaldsfélagið [[VGK Invest]] - 3 milljarða - 2011 - Ath. VGK Invest er að öllu leyti eða að hluta til í eigu [[Finnur Ingólfsson|Finns Ingólfssonar]] og var annað fyrirtækið í eigu hans sem varð gjaldþrota með nokkurra mánaða millibili. Félagið var einn af hluthöfunum í jarðvarmafyrirtækinu [[Geysir Green Energy|Geysi Green Energy]] og síðar [[Reykjavík Energy Invest]] (REI). <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/21/milljardagjaldthrot-hja-finni-ingolfssyni/ |title=Milljarðagjaldþrot hjá Finni Ingólfssyni; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122101953/http://www.dv.is/frettir/2011/11/21/milljardagjaldthrot-hja-finni-ingolfssyni/ |url-status=dead }}</ref> * [[BOM fjárfestingafélag ehf]] - 2,6 milljarða - [[Landsbankinn]] nýi - [[2012]] - Ath. BOM var í eigu [[Magnús Þorsteinsson (athafnamaður)|Magnúsar Þorsteinssonar]] athafnarmanns. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/18/26-milljardar-afskrifadir-hja-magnusi-thorsteinssyni/ |title=2,6 milljarðar afskrifaðir hjá Magnúsi Þorsteinssyni; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120918045418/http://www.dv.is/frettir/2012/6/18/26-milljardar-afskrifadir-hja-magnusi-thorsteinssyni/ |url-status=dead }}</ref> * Einkahlutafélagið [[7 hægri ehf.]] - 2 milljarða - 2012 - Ath. Einkahlutafélagið var í eigu [[Kristján Arason|Kristjáns Arasonar]]. Félagið var tekið til gjaldþrotaskipta í desember árið 2010 og er skiptum nú lokið. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/12/19/tveir-milljardar-afskrifadir-hja-kristjani/ |title=Tveir millj­arð­ar af­skrif­að­ir hjá fé­lag­i Kristj­áns. - Engar eignir fundust í félagi hans 7 hægri ehf.; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121224134622/http://www.dv.is/frettir/2012/12/19/tveir-milljardar-afskrifadir-hja-kristjani/ |url-status=dead }}</ref> * Útgerðarfélagið [[R400 ehf.]] (hét áður [[Rómur ehf.]]) - 1, 9 milljarða - 2013 - [[Landsbankinn]] - Ath. Félagið var í helmingseigu ­útgerðarmannsins [[Jakob Valgeir Flosason|Jakobs Valgeirs Flosasonar]] í gegnum félagið [[Jakob Valgeir ehf.]] [[Hraðfrystihúsið-Gunnvör hf.]] átti hinn helminginn í gegnum ­félagið [[Skollaborg ehf.]] <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/4/5/landsbanki-afskrifar-milljarda-hja-jakobi/ |title=Landsbanki afskrifar milljarða hjá Jakobi; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-04-05 |archive-date=2013-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130408061559/http://www.dv.is/frettir/2013/4/5/landsbanki-afskrifar-milljarda-hja-jakobi/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Votaberg ehf.]] - 1,8 milljarð - [[2013]] - [[Landsbankinn]] - Ath. Votberg ehf. var leigusali Kvikmyndaskóla Íslands. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/4/afskrifa-naerri-1840-milljonir-hja-votabergi/ |title=Af­skrif­a nærr­i 1.840 millj­ón­ir hjá Vot­a­berg­i; grein af dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130108111134/http://www.dv.is/frettir/2013/1/4/afskrifa-naerri-1840-milljonir-hja-votabergi/ |url-status=dead }}</ref> * Rekstrarfélag pítsukeðjunnar [[Domino's]] - 1,5 milljarða - [[2012]] - [[Landsbankinn]] - Ath. Landsbankinn afskrifaði nærri 1.500 milljónir króna af skuldum rekstrarfélags pítsukeðjunnar Domino's á Íslandi í fyrra þegar það var selt til fjárfestisins Birgis Bieltvedts. Domino's var í eigu útgerðarmannsins og fjárfestisins [[Magnús Kristnsson|­Magnúsar Kristinssonar]] fyrir hrunið 2008 og námu skuldir félagsins rúmlega 1.820 milljónum í lok árs 2010. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/21/afskriftir-samsvara-einni-og-halfri-milljon-pitsa/ |title=Domino´s fékk 1500 milljóna afskrift; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-21 |archive-date=2012-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323215046/http://www.dv.is/frettir/2012/3/21/afskriftir-samsvara-einni-og-halfri-milljon-pitsa/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[AB 154 ehf.]] - 1, 3 milljarða - [[2013]] - [[Íslandsbanki]] - Ath. Félagið var í eigu framkvæmdastjóra fyrirtækjasviðs Íslandsbanka, [[Vilhelm Már Þorsteinsson|Vilhelms Más Þorsteinssonar]]. Félag var úrskurðað gjaldþrota í Héraðsdómi Reykjaness þann 8. nóvember 2012. Engar eignir fundust í þrotabúinu. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/14/islandsbanki-afskrifar-kululan-framkvaemdastjora/ |title=Íslandsbanki afskrifar kúlu­lán fram­kvæmda­stjóra; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130318004027/http://www.dv.is/frettir/2013/3/14/islandsbanki-afskrifar-kululan-framkvaemdastjora/ |url-status=dead }}</ref> * [[Axel ehf.]] áður Katla Seafood - 1,3 milljarða - [[2012]] - Ath. Félagið, dótturfyrirtæki [[Samherjar|Samherja]] var upphaflega stofnað til að kaupa Afríkuútgerð Sjólaskipa á vormánuðum 2007. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/11/27/samherji-faer-13-hundrud-milljona-afskrift-hja-glitni/ |title=Samherji fær 13 hundruð milljóna afskrift hjá Glitni; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121130080650/http://www.dv.is/frettir/2012/11/27/samherji-faer-13-hundrud-milljona-afskrift-hja-glitni/ |url-status=dead }}</ref> Samherjar gáfu út tilkynningu nokkru síðar og sögðu fréttina ranga. <ref>[http://www.samherji.is/is/frettir/getAllItems/1/samherji-hefur-engar-afskriftir-fengid; Samherji hefur engar afskriftir fengið; grein af Samherji.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * Hugbúnaðar- og fjarskiptafélagið [[Raflagnir og ráðgjöf.]], sem áður hét [[Industria hf.]] - 1,1 milljarða - 2013 - Ath. Skráður stofnandi og stjórnarformaður félagsins var [[Erlingur Freyr Guðmundsson|Erling Freyr Guðmundsson]] en frændi hans [[Guðjón Már Guðjónsson]], betur þekktur sem Guðjón í Oz, var framkvæmdastjóri fyrirtækisins og kom að stofnun þess að auki. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/6/islensk-fjarskiptautras-endadi-illa/ |title=Íslensk fjarskiptaútrás endaði illa; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130310001506/http://www.dv.is/frettir/2013/3/6/islensk-fjarskiptautras-endadi-illa/ |url-status=dead }}</ref> * Rekstrarfélag [[10-11]] - 1 milljarð - [[2011]] - [[Arion banki]] - Ath. Í skýringum með ársreikningum fyrirtæksins kemur fram að Arion banki hafi breytt kröfu á hendur félaginu upp á nærri 1.300 milljónir króna í hlutafé að nafnverði nærri 130 milljónir króna. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/7/rumur-milljardur-afskrifadur/ |title=Rúmur milljarður afskrifaður; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120109054153/http://www.dv.is/frettir/2011/12/7/rumur-milljardur-afskrifadur/ |url-status=dead }}</ref> * [[GOGS ehf]] - 1 milljarð rúman - [[2011]] - [[Straumur-Burðarás]] - Ath. Félagið Gogs var í eigu [[Guðmundur Arnar Þórðarson|Guðmundar Arnar Þórðarsonar]] sem var starfsmaður Straums, framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs, þar til árið 2007. Straumur var eini kröfuhafi félagsins og fundust engar eignir í búinu. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/11/afskrifa-milljard-hja-gudmundi/ |title=Afskrifa milljarða hjá Guðmundi; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120110041618/http://www.dv.is/frettir/2011/12/11/afskrifa-milljard-hja-gudmundi/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[FI fjárfestingar ehf.]] - 1 milljarð rúman - [[2009]] - [[Byr]] - Ath. Eignarhaldsfélag [[Hannes Smárason|Hannesar Smársonar]]. Félagið var í vanskilum við Byr upp á rúman milljarð króna og var nánast öll skuldin færð á afskriftarreikning. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2011/7/21/byr-afskrifadi-milljarda-2009/ Byr afskrifaði milljarða 2009; grein af Dv.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[B-17]] - 952 milljónir - [[2012]] - Ath. Félagið hélt um eignarhluti [[Brynjólfur Bjarnason|Brynjólfs Bjarnasonar]] í Existu og skuldaði um 1,5 milljarða í árslok 2009. Ekkert fékkst upp í kröfur. Brynjólfur var forstjóri Símans og Skipta á árunum 2002-2010. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/69602/ |title=Nærri milljarðs kröfum lýst í félag Brynjólfs; grein af Vb.is 2012 |access-date=2013-03-21 |archive-date=2013-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217035422/http://www.vb.is/frettir/69602/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://www.dv.is/mobile/frettir/2012/4/5/thetta-er-ekki-beint-glaesilegur-ferill/ „Þetta er ekki beint glæsilegur ferill“; grein af Dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Vesturhöfn ehf.]] - um 900 milljónir - [[201]] - Ath. Félagið var að stærstum hluta í eigu [[Páll Hermann Kolbeinsson|Páls Hermanns Kolbeinssonar]] og [[Benedikt Sigurðsson|Benedikts Sigurðssonar]], samkvæmt síðasta birta ársreikningi þess. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/11/19/skilja-eftir-sig-900-milljona-skuldir/ |title=Skilja eftir sig 900 milljóna skuldir - keyptu Sævar Karl árið 2007; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121128001252/http://www.dv.is/frettir/2012/11/19/skilja-eftir-sig-900-milljona-skuldir/ |url-status=dead }}</ref> * Vídeóleigan [[Bónusvídeó]] í Lágmúla - 844 milljónir - [[2012]] - Ath. Vídeóleigan skuldaði tæplega 850 milljónir króna þegar félagið var tekið til gjaldþrotaskipta. Fundust engar eignir upp í kröfurnar, sem námu nákvæmlega 844.821.872 krónum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/12/27/storskuldug-videoleiga-taeplega-850-milljona-skuld/ |title=Gjaldþrota Bónusvídeó með gríðarlegar skuldir; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-25 |archive-date=2013-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130101054900/http://www.dv.is/frettir/2012/12/27/storskuldug-videoleiga-taeplega-850-milljona-skuld/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Langidalur ehf.]] - 826 miljónir - 2012 - Ath. Langidalur var eignarhaldsfélag Magnús [[Pálmi Örnólfsson|Magnúsar Pálma Örnólfssonar]], fyrrverandi forstöðumanns gjaldeyrismiðlunar Glitnis. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/4/magnus-fekk-826-milljona-afskrift/ |title=Magnús fékk 826 milljóna afskrift; grein af Dv..is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130421035954/http://www.dv.is/frettir/2012/3/4/magnus-fekk-826-milljona-afskrift/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Varnagli (eignarhaldsfélag)|Varnagli]] - um 800 milljónir - 2012 - Ath. Eignarhaldsfélagið Varnagli var í eigu [[Tryggvi Þór Herbertsson|Tryggva Þórs Herbertssonar]] þingmanns. Félagið skuldaði rúmar 800 milljónir króna og átti nánast engar eignir á móti þessum skuldum – tæpar 400 þúsund krónur. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/19/varnagli-tryggva-thors-gjaldthrota/ |title=Já ég er búinn að greiða þetta“; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021212013/http://www.dv.is/frettir/2012/10/19/varnagli-tryggva-thors-gjaldthrota/ |url-status=dead }}</ref> * [[Imagine Investments]] - rúmar 800 milljónir - [[2009]] - [[Glitnir banki hf.]] - Ath. Imagine Investments var eignarhaldsfélag [[Bjarni Ármannsson|Bjarna Ármanssonar]]. <ref>[http://www.visir.is/article/20090909/VIDSKIPTI06/99458173 Bjarni fær 800 milljónir afskrifaðar; af Vísi.is 2009]</ref> * [[Caramba - hugmyndir og orð ehf.]] - 730 milljónir - [[2012]] - [[Kaupþing]], [[Arion banki]], [[KPMG]] og [[Tollstjórinn í Reykjavík]] - Ath. Eignarhaldsfélag [[Björn Ingi Hrafnsson|Björns Inga Hrafnssonar]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/4/11/afskrifa-730-milljona-skuldir-hja-birni-inga/ |title=Afskrifa 730 milljóna skuldir hjá félagi Björns Inga; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414014640/http://www.dv.is/frettir/2012/4/11/afskrifa-730-milljona-skuldir-hja-birni-inga/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Kex ehf.]] - 650 milljónir - [[2012]] - [[Landsbankinn]] nýi - Ath. Eignarhaldfélag var í eigu Eggerts Magnússonar. Eggert var viðskiptafélagi Björgólfs Guðmundssonar þegar þeir keyptu [[West Ham United]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/landsbankinn-afskrifar-650-milljonir-hja-eggerti/ |title=Afskrifa 650 milljónir hjá Eggert; grein af Dv.is 2012 |access-date=2012-07-22 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527175106/http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/landsbankinn-afskrifar-650-milljonir-hja-eggerti/ |url-status=dead }}</ref> * [[C22]] - 600 milljónir - [[2010]] - [[Íslandsbanki]] - [[2010]] - Ath. [[Þorgils Óttar Mathiesen]] tók 600 milljóna kúlulán til hlutabréfakaupa við starfslok sín sem forstjóri [[Sjóvá]]. Lánið var veitt til kaupa á hlutabréfum í fasteignafyrirtækinu [[Klasi ehf.|Klasa ehf.]] sem Þorgils tók við stjórn á í kjölfarið. Hlutabréfin fóru inn í félagið C22 en er skiptameðferð lauk fengust tvær milljónir króna upp í kröfur. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.is/2010/11/11/thorgils-ottar-mathiesen-faer-600-milljonir-krona-afskrifadar/#comment-118340 |title=Þorgils Óttar Mathiesen fær 600 milljónir króna afskrifaðar; af Eyjunni.is 2010 |access-date=2010-11-12 |archive-date=2010-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101114135825/http://eyjan.is/2010/11/11/thorgils-ottar-mathiesen-faer-600-milljonir-krona-afskrifadar/#comment-118340 |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[7 jarðir ehf.]] - 593 milljónir - [[2012]] - Ath. Eignarhaldsfélagið var í eigu [[Guðjón Már Guðjónsson|Guðjóns Más Guðjónssonar]], sem yfirleitt er kenndur við hugbúnaðarfyrirtækið [[OZ]]. Það skildi eftir sig skuldir sem ekkert fékkst upp í. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/29/593-milljona-afskrift-hja-felagi-gudjons-i-oz/ |title=593 milljóna afskrift hjá félagi Guðjóns í OZ; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120625161039/http://www.dv.is/frettir/2012/3/29/593-milljona-afskrift-hja-felagi-gudjons-i-oz/ |url-status=dead }}</ref> * [[Sláturfélag Suðurlands]] - 565 milljónir - [[2010]] - [[Arion banki]] - ATh. Í ársreikningi Sláturfélagsins (SS) árið 2010 kemur fram að verðbætur og gengistap lána að andvirði 565 milljónir króna hafa verið felldar niður. <ref>[http://www.vb.is/frettir/2119/ Fyrirtæki tengd landbúnaði fá skuldir felldar niður; grein af Vb.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson]] - 462 milljónir - [[2012]] - [[Sparisjóður Keflavíkur]] - Ath. Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson, fyrrverandi forstjóri Sögu Capital, var í hópi 20 stærstu skuldara Sparisjóðsins í Keflavík. Skuldir hans voru 514 milljónum króna en um 90 prósent þeirra hafa nú verið afskrifaðar. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |title=Þorvaldur sleppur við 462 milljónir; grein í Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007214010/http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |url-status=dead }}</ref> * [[Næstu aldamót ehf.]] (Rekstrarfélag [[Bang & Olufsen]]) - 373 milljónir - [[2012]] - Ath. Eigendur félagsins voru þeir Óskar Tómasson, sem jafnframt var forstjóri verslunarinnar, en hann átti 40 prósenta eignarhlut, Bjarni Óskarsson, sem einnig átti 40 prósenta eignarhlut, og eignarhaldsfélagið Laugaból sem meðal annars var í eigu Guðmundar Birgissonar, sem kenndur er við bæinn Núpa í Ölfusi. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/fa-373-milljona-afskrift/ |title=Fá 373 milljóna afskrift; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527175333/http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/fa-373-milljona-afskrift/ |url-status=dead }}</ref> * Skartgripaverslunin [[Leonard]] - 312 miljónir - 2010 - ATh. Skartgripa- og úraverslunin Leonard var tekið til gjaldþrotaskipta sumarið 2010. Skuldir félagsins námu 312 milljónum króna og fékkst ekkert upp í þær kröfur. Eigendur eru [[Sævar Jónsson]] og [[Helga Danielsdóttir]]. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/76466/ |title=Eigandi Leonard skuldaði 230 milljónir; grein af Vb.is 2012 |access-date=2013-03-25 |archive-date=2012-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124230406/http://www.vb.is/frettir/76466/ |url-status=dead }}</ref> * [[Geirmundartindur ehf.]] - 281 milljón - [[2013]] - [[Íslandsbanki]] - Ath. núverandi forstöðumaður verðbréfamiðlunar hjá Íslandsbanka, [[Elmar Svavarsson]] fékk 171 milljón króna kúlulán hjá Glitni í gegnum félagið Geirmundartind ehf. til þess að kaupa hlutabréf í bankanum í maí 2008. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/islandsbanki-afskrifar-kululan-elmars/ |title=Íslandsbanki afskrifar kúlulán Elmars; grein í Dv.is 2013 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130323061801/http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/islandsbanki-afskrifar-kululan-elmars/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Blikavöllur 3]] - 280 milljónir - [[2012]] - [[Sparisjóður Keflavíkur]] - Ath. Blikavöllur 3 ehf. var að fullu í eigu [[Fasteignafélag Suðurlands ehf.|Fasteignafélags Suðurnesja ehf.]], það félag er svo aftur í eigu Sparisjóðabanka Íslands (40%), félagsins Heiðarbúar ehf. (40%) og Sparisjóðsins í Keflavík (20%). Félagið Heiðarbúa ehf., áttu þeir [[Steinþór Jónsson]], fyrrverandi bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ og stjórnarmaður í Sparisjóði Keflavíkur, og athafnamaðurinn [[Sverrir Sverrisson]]. Dótturfélag þess, Fasteignafélag Suðurnesja, stofnaði Steinþór og var að auki fyrsti stjórnarmaður félagsins. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/16/enn-afskrfad-hja-felogum-steinthors/ |title=Enn afskrifað hjá félögum Steinþórs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120620072820/http://www.dv.is/frettir/2012/6/16/enn-afskrfad-hja-felogum-steinthors/ |url-status=dead }}</ref> * [[Ferðaskrifstofa Íslands]] - 262 milljónir -[[Landsbankinn]] nýi - Ath. ferðaskrifstofa [[Pálmi Harldsson|Pálma Haraldssonar]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/10/5/felag-palma-fekk-262-milljonir-afskrifadar/ |title=Félag Pálma fékk 262 milljónir afskrifaðar; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120101072457/http://www.dv.is/frettir/2011/10/5/felag-palma-fekk-262-milljonir-afskrifadar/ |url-status=dead }}</ref> * Fasteignafélags [[Suðurnesja ehf.]] - 246 milljónir - [[2013]] - Ath. Félagið var í eigu Sparisjóðabanka Íslands, Steinþórs Jónssonar, Sverris Sverrissonar og ­Sparisjóðsins í Keflavík. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/23/sonur-bankastjora-losnar-vid-risalan/ |title=Afskrifa 246 milljónir hjá félagi í eigu Steinþórs; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126060248/http://www.dv.is/frettir/2013/1/23/sonur-bankastjora-losnar-vid-risalan/ |url-status=dead }}</ref> * [[Sævar Jónsson]] - 232 miljón - [[2012]] - Ath. Engar eignir voru til upp í rúmlega 232 milljóna króna kröfur í persónulegt gjaldþrot Sævars, sem er venjulega kenndur við skartgripa- og úraverslunina Leonard. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/76466/ |title=Eigandi Leonard skuldaði 230 milljónir; grein af Vb.is 2012 |access-date=2013-03-25 |archive-date=2012-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124230406/http://www.vb.is/frettir/76466/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[SJE ehf.]] - 180 milljónir - [[2012]] - Ath. SJE ehf. var eignarhaldsfélag [[Steinþór Jónsson|Steinþórs Jónssonar]], athafnamanns og fyrrverandi bæjarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2012/7/9/180-milljona-afskriftir-baetast-vid-milljarda/ 180 milljóna afskriftir bætast við milljarða; grein af Dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == * {{cite web|url=http://www.althingi.is/altext/139/s/0951.html|title=Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt, með síðari breytingum. (greinargerð varðandi afskriftir)|website=alþingi.is|date=3.3.2011}} * {{cite report|url=https://www.stjornarradid.is/media/atvinnuvegaraduneyti-media/media/Acrobat/Eftirlitsnefnd_.pdf|title=Skýrsla eftirlitsnefndar til efnahags- og viðskiptaráðherra, samkvæmt lögum nr. 107/2009 um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja vegna banka- og gjaldeyrishrunsins|publisher=Efnahags- og viðskiptaráðuneytið|year=2011}} * {{cite report|url=https://rikisendurskodun.is/reskjol/files/Skyrslur/2012-fyrirgreidsla_vid_fjarmalafyrirtaeki.pdf|title=Fyrirgreiðsla ríkisins við fjármálafyrirtæki og stofnanir í kjölfar bankahrunsins|publisher=Ríkisendurskoðun|date=27.6.2012}} * [http://www.youtube.com/watch?v=1RJm5bMlw1U „Þvingaðar afskriftir“; fréttaskýringaþáttur Fréttaaukans á Youtube.com 2009 1. þáttur] * [http://www.youtube.com/watch?v=xRhD_sdKwiw „Þvingaðar afskriftir“; fréttaskýringaþáttur Fréttaaukans á Youtube.com 2009 2. þáttur] ===Fjölmiðlar=== * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/|title=Afskriftir auðmanna|website=Dv.is|date=14. febrúar 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20120124042222/http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |archive-date=2012-01-24 }} * {{cite web|url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/23/77-heildarskulda-afskrifadar-eda-breytt-i-hlutafe-hja-41-fyrirtaeki-336-milljarda-eftirgjof-skulda/|title=77% heildarskulda afskrifaðar eða breytt í hlutafé hjá 41 fyrirtæki. 336 milljarða eftirgjöf skulda|website=Eyjan|date=23.9.2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624184051/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/23/77-heildarskulda-afskrifadar-eda-breytt-i-hlutafe-hja-41-fyrirtaeki-336-milljarda-eftirgjof-skulda/ |archive-date=2016-06-24 }} * {{cite web|url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/10/04/eyglo-vill-birta-upplysingar-um-allar-afskriftir-yfir-100-milljon-krona-skulda/|title=Eygló vill birta upplýsingar um allar afskriftir yfir 100 milljón króna skulda|website=Eyjan|date=4.10..2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624185802/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/10/04/eyglo-vill-birta-upplysingar-um-allar-afskriftir-yfir-100-milljon-krona-skulda/ |archive-date=2016-06-24 }} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/|title=Afskriftakóngar Íslands|author=Aðalsteinn Kjartansson|website=DV.is|date=7.7.2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120718062207/http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |archive-date=2012-07-18 }} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/18/audmenn-islands-halda-eignum-thratt-fyrir-milljardaafskriftir/|title=Auðmenn Íslands halda eignum eftir milljarðaafskriftir|website=Dv.is|date=18. nóvember 2011|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-url=https://web.archive.org/web/20111222022453/http://www.dv.is/frettir/2011/11/18/audmenn-islands-halda-eignum-thratt-fyrir-milljardaafskriftir/ |archive-date=2011-12-22 }} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/|title=Þjóðverjar töpuðu mest á Íslendingum|website=Dv.is|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|date=6. júní 2012|archive--url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/|archive-date=2012-06-16|access-date=2013-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/23/osattur-vid-afskriftir-hvenaer-lykur-vitleysunni/|title=Ósáttur við afskriftir - hvenær lýkur vitleysunni|website=Dv.is|author=Ásta Sigrún Magnúsdóttir|date=23. júlí 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120727175939/http://www.dv.is/frettir/2012/7/23/osattur-vid-afskriftir-hvenaer-lykur-vitleysunni/ |archive-date=2012-07-27 }} * {{cite web|url=http://visir.is/landsbankinn-thyrfti-ad-afskrifa-31-milljard/article/2012120419033|title=Landsbankinn þyrfti að afskrifa 31 milljarð|website=Vísir.is|date=18. apríl 2012}} * {{cite web|url=http://www.spar.is/sparisjodurinn/frettir/nanar/254/afskriftir-vegna-fyrirtaekja-um-270-milljardar-krona |title=Afskriftir vegna fyrirtækja um 270 milljarðar króna|website=Spar.is|date=21.12.2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121112102711/http://www.spar.is/sparisjodurinn/frettir/nanar/254/afskriftir-vegna-fyrirtaekja-um-270-milljardar-krona |archive-date=2012-11-12 }} * {{cite web|url=http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1193343/|title=Hvar sjást 206 ma.kr. afskriftir í bókum Landsbankans? - Staðreyndir um afskriftirnar|author=Marinó G. Njálsson|website=Blog.is|date=24.9.2011}} * {{cite web|url=http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1198889/|title=Sleikjugangur við fjármagnseigendur|author=Marinó G. Njálsson|website=Blog.is|date=18.10.2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160802004320/http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1198889/|archive-date=2.8.2016}} {{Stubbur}} [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi]] [[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] 4u4bk55wlhmbjo5njtbnyyq91hg49g6 0 101570 1973481 1954951 2026-07-27T01:14:59Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973481 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Cancer.svg|30px|left|]] '''Krabbinn''' er [[stjörnumerki]]. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/krabbinn Stjörnufræðivefurinn: Krabbinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260413193540/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/krabbinn |date=2026-04-13 }} {{stjörnumerkin}} {{stubbur}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] l5bqjf6zorfhrk44vlyvxti3tmf7b75 0 104792 1973480 1582645 2026-07-27T01:13:48Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973480 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Crab_Nebula.jpg|thumb|right|Krabbaþokan]] '''Krabbaþokan''' er [[gasþoka]] í [[nautsmerkið|nautsmerkinu]]. Hún er leifar [[sprengistjarna|sprengistjörnu]] sem talin er samsvara fyrirbæri sem arabískar, kínverskar og japanskar heimildir geta um árið [[1054]]. Fyrstur til að lýsa þokunni var [[John Bevis]] árið 1731. Í miðri þokunni er [[Krabbatifstjarnan]], [[nifteindastjarna]] 28-30 km í þvermál, sem gefur frá sér [[geislun|geislabylgur]] sem spanna allt frá [[útvarpsgeisli|útvarpsgeislum]] að [[gammageisli|gammageislum]]. Hún snýst 30,2 sinnum á sekúndu. == Tenglar == {{commonscat|Crab Nebula|Krabbaþokunni}} * [http://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/djupfyrirbaeri/messierskrain/m1-krabbathokan-i-nautinu/ M1 - Krabbaþokan í Nautinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111222151122/http://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/djupfyrirbaeri/messierskrain/m1-krabbathokan-i-nautinu/ |date=2011-12-22 }} á Stjörnufræðivefnum. {{stubbur|stjörnufræði}} [[Flokkur:Nautsmerkið]] [[Flokkur:Messier-hlutir]] [[Flokkur:Leifar sprengistjarna]] k3lmsggax2gsfnne45gyowmeonefmw1 0 125291 1973455 1972750 2026-07-26T19:36:57Z Berserkur 10188 1973455 wikitext text/x-wiki {{Hreingera}} {{Knattspyrnu landslið | Nafn = Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu | Gælunafn = ''La Furia, La Roja, La Furia Roja'' | Merki = | Íþróttasamband = Knattspyrnusamband Spánar (RFEF) | Álfusamband = UEFA | Þjálfari = {{ESP}} [[Luis de la Fuente]] | Aðstoðarþjálfari = | Fyrirliði = | Varafyrirliði = | Flestir leikir = [[Sergio Ramos]] | Flest mörk = [[David Villa]] | Leikvangur = Ýmsir | FIFA sæti = 2 (11. júní 2026)<ref name="Fifa ranking">[http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/associations/association=isl/men/index.html]</ref> | FIFA hæst = 1 | FIFA hæst ár = | FIFA lægst = 19 | FIFA lægst ár = mars 1998 | Fyrsti leikur = {{ESP}} Spánn 1-0 [[Danska karlalandsliðið í knattspyrnu|Danmörk]] {{DNK}}<br />(1920) | Stærsti sigur = {{ESP}} Spánn 13-0 Búlgaría {{BGR}} <br /> (1933) | Mesta tap = {{ESP}} [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] 1-7 [[Ítalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ítalía]] {{ITA}}<br />(1928) {{ENG}} [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]7-1 Spánn {{ESP}}<br />(1931) | HM leikir = | Fyrsti HM leikur = | Fyrsta HM keppni = | Mesti HM árangur = | Álfukeppni = | Álfukeppni leikir = | Fyrsta álfukeppni = | Mesti álfu árangur = }} '''Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu''' er fulltrúi Spánar á alþjóðlegum mótum. Liðið er ríkjandi heimsmeistari. Spænska liðið hefur unnið stórmót, Evrópukeppnina þrisvar og heimsmeistaramótið tvisvar. Frá júlí 2008 til júlí 2014 sátu Spánverjar í 1. sæti [[FIFA-listinn|FIFA-listans]] en það féll úr 1. sæti eftir mikil vonbrigði á [[HM 2014]] og eftir slæmt gengi í undankeppni [[EM 2016]]. Árið 2021 var liðið taplaust í 66 leikjum í röð í undankeppni HM, síðan 1993, en tapaði svo 1:2 fyrir Svíþjóð ==Tölfræði== ===Markahæstu menn=== [[File:David Villa NYCFC vs. Houston Dynamo- 5-30-2015 (18102079848).jpg|thumb|David Villa er markahæsti leikmaðurinn með 59 mörk]] <small>*Uppfært júlí 2026 *Feitletraðir eru enn að spila</small> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=15px|# ! style="width:135px;"|Leikmaður !width=85px|Tímabil !width=25px|Mörk !width=25px|Leikir !width=25px|Meðaltal |- | 1 | style="text-align:left;"|[[David Villa]] | 2005–2017 | 59 | 98 | 0.60 |- | 2 | style="text-align:left;"|[[Raúl]] | 1996–2006 | 44 | 102 | 0.43 |- | 3 | style="text-align:left;"|[[Fernando Torres]] | 2003–2014 | 38 | 110 | 0.35 |- | 4 | style="text-align:left;"|[[David Silva]] | 2006–2018 | 35 | 125 | 0.28 |- | 5 | style="text-align:left;"|[[Álvaro Morata]] | 2014-2025 | 37 | 87 | 0.43 |- | 6 | style="text-align:left;"|'''[[Mikel Oyarzabal]]''' | 2016- | 30 | 61 | 0.49 |- | 7 | style="text-align:left;"|[[Fernando Hierro]] | 1989–2002 | 29 | 89 | 0.33 |- | 8 | style="text-align:left;"|[[Fernando Morientes]] | 1998–2007 | 27 | 47 | 0.57 |- | 9 | style="text-align:left;"|[[Emilio Butragueño]] | 1984–1992 | 26 | 69 | 0.38 |- | 10 | style="text-align:left;"|'''[[Ferran Torres]]''' | 2020– | 25 | 65 | 0.38 |- |} ===Leikjahæstu menn=== [[File:Iker Casillas Euro 2012 vs France.jpg|thumb|Iker Casillas er næstleikjahæstur með 167 leiki]] <small>*Uppfært des. 2022 *Feitletraðir eru enn að spila</small> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=20px|# ! style="width:150px;"|Leikmaður ! style="width:100px;"|Tímabil !width=50px|Leikir !width=50px|Mörk |- | 1 | style="text-align: left;"|[[Sergio Ramos]] | 2005–2026 | 180 | 23 |- | 2 | style="text-align: left;"|[[Iker Casillas]] | 2000–2016 | 165 | 0 |- | 3 | style="text-align: left;"|[[Sergio Busquets]] | 2009–2026 | 143 | 2 |- | 4 | style="text-align: left;"|[[Xavi]] | 2000–2014 | 133 | 13 |- |5 | style="text-align: left;"|[[Andrés Iniesta]] | 2006–2018 | 131 | 13 |- | 6 | style="text-align: left;"|[[Andoni Zubizarreta]] | 1985–1998 | 126 | 0 |- | 7 | style="text-align: left;"|[[David Silva]] | 2006–2018 | 125 | 35 |- | 8 | style="text-align: left;"|[[Xabi Alonso]] | 2003–2014 | 114 | 16 |- | rowspan="2"|9 | style="text-align: left;"|[[Cesc Fàbregas]] | 2006–2016 | 110 | 15 |- | style="text-align: left;"|[[Fernando Torres]] | 2003–2014 | 110 | 38 |- |} ==Titlar== *[[EM 1964]] '''Gull''' *[[EM 1984]] '''Silfur''' *[[EM 2008]] '''Gull''' *[[HM 2010]] '''Gull''' *[[EM 2012]] '''Gull''' *[[Þjóðadeildin]] 2023 '''Gull''' *[[EM 2024]] '''Gull''' *[[HM 2026]] '''Gull''' {{stubbur}} == Heimildir == <references/> [[Flokkur:Evrópsk knattspyrnulandslið]] [[Flokkur:Karlalandslið í knattspyrnu]] [[Flokkur:Knattspyrna á Spáni]] gsd8c1pk68o87iwe24hzq5snfs18oh2 0 127368 1973494 1872179 2026-07-27T09:33:25Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973494 wikitext text/x-wiki [[Mynd:UrsaMajorCC.jpg|thumb|[[Stóribjörn]] eins og hann lítur út séður með berum augum]] '''Listi yfir stjörnumerki''' inniheldur öll 88 [[stjörnumerki]] sem [[Alþjóðasamband stjarnfræðinga]] viðurkennir. Í tímans rás hafði fjöldi stjörnumerkja vaxið mikið en noktun þeirra var handahófskennd og ókerfisbundin. Á fyrsta fundi sambandsins árið 1922 var útbúinn listi yfir 88 staðfest stjörnumerki. Eftir annan fund sambandsins árið 1925 var [[Eugène Delporte]] beðinn um að skilgreina nákvæm mörk þeirra, sem voru síðan samþykkt á þriðja aðalfundinum árið 1928. == Dálkar == * Heiti: Heiti á íslensku. * Latneskt heiti: Heiti á latínu. * Eignarfall á latínu: Heiti á latínu í eignarfalli (notað til að nefna stjörnurnar í því stjörnumerki). * Skst.: Þriggja stafa skammstöfun samkvæmt kerfi sem [[Henry Norris Russell]] bjó til árið 1922. * Hvelfing: Staða á [[himinhvelfing]]unni. „N“ fyrir [[norðurhiminn]] og „S“ fyrir [[suðurhiminn]]. Með „N S“ eða „S N“ er átt við staðsetningu nálægt [[miðbaugur|miðbaug]] himinsins og „Ns“ og „Sn“ merkja að stjörnumerkið liggur að litlum hluta á hvelfingunni sem er táknuð með litlum stafi. * Skrásetjari: Sá sem lýsti stjörnumerkinu fyrst og gaf út kort yfir það. Ákveðin stjörnumerki voru þekkt sem hluti annars stjörnumerkis eða undir öðru heiti. [[Kládíus Ptólmæos]] lýsti 47 stjörnumerkjum í ritinu ''[[Almagest]]'' árið 150. [[Petrus Plancius]] kynnti fjögur í viðbót árið 1600. [[Johann Bayer]] bætti tólf við í ''[[Uranometria]]'' árið 1603 og [[Jóhannes Hevelíus|Jóhannesar Hevelíusar]] bætti síðan við sjö. [[Nicolas Louis de Lacaille]] bætti við 17 stjörnumerkjum á suðurhimni árið 1750. * Ár: Árið sem lýsing á stjörnumerkinu kom út. Talið er að ''Almagest'' hafi verið skrifað af Ptólmæosi um árið 150. * Sýnileiki: Það svæði á jörðinni í [[breiddargráða|breiddargráðum]] þar sem stjörnumerkið má sjá í heild sinni. * Mag_max: Sýnilegt [[birtustig]] (^m) björtustu stjörnu. * 3,0^m: Fjöldi stjarna sem eru bjartari en 3,0^m. * 4,0^m: Fjöldi stjarna sem eru bjartari en 4,0^m. * Kort: Tengill í stjörnukort. == Tafla == {| class="wikitable sortable" style=" width:100%;" |-style="background:#CEDAF2" ! Heiti ! Latneskt heiti ! Eignarfall á latínu ! Skst. ! Hvelfing ! Skrásetjari ! Ár ! Sýnileiki ! Mag_max ! 3,0^m ! 4,0^m ! class="unsortable"| Kort |- | [[Altarið]] || Ara || Arae || Ara || align="center" | S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 25° N til 90° S || align="right" | 2,85 || align="center" | 2 || align="center" | 7 || [[:Mynd:Ara constellation map.png|Kort]] |- | [[Andrómeda (stjörnumerki)|Andrómeda]] || Andromeda || Andromedae || And || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 37° S || align="right" | 2,06 || align="center" | 3 || align="center" | 8 || [[:Mynd:Andromeda constellation map.png|Kort]] |- | [[Áttavitinn]] || Pyxis || Pyxidis || Pyx || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1763 || align="center" | 53° N til 90° S || align="right" | 3,68 || align="center" | 0 || align="center" | 2 || [[:Mynd:Pyxis constellation map.png|Kort]] |- | [[Áttungurinn]] || Octans || Octantis || Oct || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1752 || align="center" | 05° N til 90° S || align="right" | 3,76 || align="center" | 0 || align="center" | 1 || [[:Mynd:Octans constellation map.png|Kort]] |- | [[Bereníkuhaddur]] || Coma Berenices || Comae Berenices || Com || align="center" | N || [[Tycho Brahe|Brahe]] || align="right" | 1590 || align="center" | 90° N til 56° S || align="right" | 4,26 || align="center" | 0 || align="center" | 0 || [[:Mynd:Coma Berenices constellation map.png|Kort]] |- | [[Bikarinn]] || Crater || Crateris || Crt || align="center" | S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 65° N til 90° S || align="right" | 3,56 || align="center" | 0 || align="center" | 1 || [[:Mynd:Crater constellation map.png|Kort]] |- | [[Bogmaðurinn]] || Sagittarius || Sagittarii || Sgr || align="center" | S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 55° N til 90° S || align="right" | 1,79 || align="center" | 7 || align="center" | 16 || [[:Mynd:Sagittarius constellation map.png|Kort]] |- | [[Borðið]] || Mensa || Mensae || Men || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1752 || align="center" | 05° N til 90° S || align="right" | 5,09 || align="center" | 0 || align="center" | 0 || [[:Mynd:Mensa constellation map.png|Kort]] |- | [[Drekinn (stjörnumerki)|Drekinn]] || Draco || Draconis || Dra || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 15° S || align="right" | 2,23 || align="center" | 3 || align="center" | 12 || [[:Mynd:Draco constellation map.png|Kort]] |- | [[Dúfan (stjörnumerki)|Dúfan]] || Columba || Columbae || Col || align="center" | S || [[Petrus Plancius|Plancius]] || align="right" | 1592 || align="center" | 41° N til 90° S || align="right" | 2,65 || align="center" | 1 || align="center" | 5 || [[:Mynd:Columba constellation map.png|Kort]] |- | [[Dælan]] || Antlia || Antliae || Ant || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1752 || align="center" | 50° N til 90° S || align="right" | 4,25 || align="center" | 0 || align="center" | 0 || [[:Mynd:Antlia constellation map.png|Kort]] |- | [[Eðlan]] || Lacerta || Lacertae || Lac || align="center" | N || [[Jóhannes Hevelíus|Hevelíus]] || align="right" | 1687 || align="center" | 90° N til 40° S || align="right" | 3,77 || align="center" | 0 || align="center" | 1 || [[:Mynd:Lacerta constellation map.png|Kort]] |- | [[Einhyrningurinn]] || Monoceros || Monocerotis || Mon || align="center" | S N || [[Petrus Plancius|Plancius]] || align="right" | 1623 || align="center" | 75° N til 85° S || align="right" | 3,76 || align="center" | 0 || align="center" | 3 || [[:Mynd:Monoceros constellation map.png|Kort]] |- | [[Fiskarnir (stjörnumerki)|Fiskarnir]] || Pisces || Piscium || Psc || align="center" | Ns || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 84° N til 56° S || align="right" | 3,62 || align="center" | 0 || align="center" | 3 || [[:Mynd:Pisces constellation map.png|Kort]] |- | [[Fljótið]] || Eridanus || Eridani || Eri || align="center" | Sn || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 32° N til 89° S || align="right" | 0,45 || align="center" | 4 || align="center" | 15 || [[:Mynd:Eridanus constellation map.png|Kort]] |- | [[Flugan (stjörnumerki)|Flugan]] || Musca || Muscae || Mus || align="center" | S || [[Johann Bayer|Bayer]] || align="right" | 1603 || align="center" | 10° N til 90° S || align="right" | 2,69 || align="center" | 1 || align="center" | 5 || [[:Mynd:Musca constellation map.png|Kort]] |- | [[Flugfiskurinn]] || Volans || Volantis || Vol || align="center" | S || [[Johann Bayer|Bayer]] || align="right" | 1603 || align="center" | 14° N til 90° S || align="right" | 3,77 || align="center" | 0 || align="center" | 5 || [[:Mynd:Volans constellation map.png|Kort]] |- | [[Folinn]] || Equuleus || Equulei || Equ || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 77° S || align="right" | 3,92 || align="center" | 0 || align="center" | 1 || [[:Mynd:Equuleus constellation map.png|Kort]] |- | [[Fönix (stjörnumerki)|Fönix]] || Phoenix || Phoenicis || Phe || align="center" | S || [[Johann Bayer|Bayer]] || align="right" | 1603 || align="center" | 32° N til 90° S || align="right" | 2,39 || align="center" | 1 || align="center" | 7 || [[:Mynd:Phoenix constellation map.png|Kort]] |- | [[Gaupan]] || Lynx || Lyncis || Lyn || align="center" | N || [[Jóhannes Hevelíus|Hevelíus]] || align="right" | 1690 || align="center" | 90° N til 35° S || align="right" | 3,13 || align="center" | 0 || align="center" | 3 || [[:Mynd:Lynx constellation map.png|Kort]] |- | [[Gíraffinn]] || Camelopardalis || Camelopardalis || Cam || align="center" | N || [[Petrus Plancius|Plancius]] || align="right" | 1613 || align="center" | 90° N til 37° S || align="right" | 4,03 || align="center" | 0 || align="center" | 0 || [[:Mynd:Camelopardalis constellation map.png|Kort]] |- | [[Harpan (stjörnumerki)|Harpan]] || Lyra || Lyrae || Lyr || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 29° S || align="right" | 0,03 || align="center" | 1 || align="center" | 3 || [[:Mynd:Lyra constellation map.png|Kort]] |- | [[Herkúles (stjörnumerki)|Herkúles]] || Hercules || Herculis || Her || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 39° S || align="right" | 2,78 || align="center" | 2 || align="center" | 13 || [[:Mynd:Hercules constellation map.png|Kort]] |- | [[Hérinn]] || Lepus || Leporis || Lep || align="center" | S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 60° N til 90° S || align="right" | 2,58 || align="center" | 2 || align="center" | 8 || [[:Mynd:Lepus constellation map.png|Kort]] |- | [[Hjarðmaðurinn]] || Bootes / Boötes || Bootis / Boötis <ref group="Ath." name="boo"/> || Boo || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 50° S || align="right" | -0,04 || align="center" | 3 || align="center" | 8 || [[:Mynd:Bootes constellation map.png|Kort]] |- | [[Hornmátið]] || Norma || Normae || Nor || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1752 || align="center" | 30° N til 90° S || align="right" | 4,02 || align="center" | 0 || align="center" | 0 || [[:Mynd:Norma constellation map.png|Kort]] |- | [[Hrafninn (stjörnumerki)|Hrafninn]] || Corvus || Corvi || Crv || align="center" | S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 65° N til 90° S || align="right" | 2,59 || align="center" | 3 || align="center" | 4 || [[:Mynd:Corvus constellation map.png|Kort]] |- | [[Hringfarinn]] || Circinus || Circini || Cir || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1752 || align="center" | 20° N til 90° S || align="right" | 3,19 || align="center" | 0 || align="center" | 1 || [[:Mynd:Circinus constellation map.png|Kort]] |- | [[Hrúturinn]] || Aries || Arietis || Ari || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 59° S || align="right" | 2,01 || align="center" | 2 || align="center" | 4 || [[:Mynd:Aries constellation map.png|Kort]] |- | [[Hvalurinn]] || Cetus || Ceti || Cet || align="center" | Sn || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 70° N til 90° S || align="right" | 2,04 || align="center" | 2 || align="center" | 9 || [[:Mynd:Cetus constellation map.png|Kort]] |- | [[Höfrungurinn]] || Delphinus || Delphini || Del || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 70° S || align="right" | 3,63 || align="center" | 0 || align="center" | 3 || [[:Mynd:Delphinus constellation map.png|Kort]] |- | [[Höggormurinn]] || Serpens || Serpentis || Ser || align="center" | N S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 74° N til 64° S || align="right" | 2,63 || align="center" | 1 || align="center" | 7 || [[:Mynd:Serpens constellation map.png|Kort]] |- | [[Indíáninn]] || Indus || Indi || Ind || align="center" | S || [[Johann Bayer|Bayer]] || align="right" | 1603 || align="center" | 16° N til 90° S || align="right" | 3,11 || align="center" | 0 || align="center" | 2 || [[:Mynd:Indus constellation map.png|Kort]] |- | [[Kamelljónið]] || Chamaeleon || Chamaeleontis || Cha || align="center" | S || [[Johann Bayer|Bayer]] || align="right" | 1603 || align="center" | 07° N til 90° S || align="right" | 4,05 || align="center" | 0 || align="center" | 0 || [[:Mynd:Chamaeleon constellation map.png|Kort]] |- | [[Kassíópeia (stjörnumerki)|Kassíópeia]] || Cassiopeia || Cassiopeiae || Cas || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 12° S || align="right" | 2,24 || align="center" | 4 || align="center" | 8 || [[:Mynd:Cassiopeia constellation map.png|Kort]] |- | [[Kefeifur (stjörnumerki)|Kefeifur]] || Cepheus || Cephei || Cep || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 10° S || align="right" | 2,45 || align="center" | 1 || align="center" | 8 || [[:Mynd:Cepheus constellation map.png|Kort]] |- | [[Kjölurinn]] || Carina || Carinae || Car || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1763 || align="center" | 14° N til 90° S || align="right" | -0,62 || align="center" | 6 || align="center" | 20 || [[:Mynd:Carina constellation map.png|Kort]] |- | [[Klukkan]] || Horologium || Horologii || Hor || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1752 || align="center" | 20° N til 90° S || align="right" | 3,85 || align="center" | 0 || align="center" | 1 || [[:Mynd:Horologium constellation map.png|Kort]] |- | [[Krabbinn]] || Cancer || Cancri || Cnc || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 60° S || align="right" | 3,52 || align="center" | 0 || align="center" | 3 || [[:Mynd:Cancer constellation map.png|Kort]] |- | [[Lagarormurinn]] || Hydrus || Hydri || Hyi || align="center" | S || [[Johann Bayer|Bayer]] || align="right" | 1603 || align="center" | 08° N til 90° S || align="right" | 2,82 || align="center" | 2 || align="center" | 3 || [[:Mynd:Hydrus constellation map.png|Kort]] |- | [[Litlaljón]] || Leo Minor || Leonis Minoris || LMi || align="center" | N || [[Jóhannes Hevelíus|Hevelíus]] || align="right" | 1687 || align="center" | 90° N til 48° S || align="right" | 3,83 || align="center" | 0 || align="center" | 1 || [[:Mynd:Leo Minor constellation map.png|Kort]] |- | [[Litlibjörn]] || Ursa Minor || Ursae Minoris || UMi || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 10° S || align="right" | 1,97 || align="center" | 2 || align="center" | 3 || [[:Mynd:Ursa Minor constellation map.png|Kort]] |- | [[Litlihundur]] || Canis Minor || Canis Minoris || CMi || align="center" | Ns || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 89° N til 77° S || align="right" | 0,40 || align="center" | 2 || align="center" | 2 || [[:Mynd:Canis Minor constellation map.png|Kort]] |- | [[Litlirefur]] || Vulpecula || Vulpeculae || Vul || align="center" | N || [[Jóhannes Hevelíus|Hevelíus]] || align="right" | 1690 || align="center" | 90° N til 55° S || align="right" | 4,44 || align="center" | 0 || align="center" | 0 || [[:Mynd:Vulpecula constellation map.png|Kort]] |- | [[Ljónið]] || Leo || Leonis || Leo || align="center" | Ns || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 83° N til 57° S || align="right" | 1,36 || align="center" | 5 || align="center" | 12 || [[:Mynd:Leo constellation map.png|Kort]] |- | [[Mannfákurinn]] || Centaurus || Centauri || Cen || align="center" | S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 25° N til 90° S || align="right" | -0,01 || align="center" | 9 || align="center" | 19 || [[:Mynd:Centaurus constellation map.png|Kort]] |- | [[Málarinn]] || Pictor || Pictoris || Pic || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1752 || align="center" | 25° N til 90° S || align="right" | 3,27 || align="center" | 0 || align="center" | 2 || [[:Mynd:Pictor constellation map.png|Kort]] |- | [[Meitillinn]] || Caelum || Caeli || Cae || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1752 || align="center" | 41° N til 90° S || align="right" | 4,45 || align="center" | 0 || align="center" | 0 || [[:Mynd:Caelum constellation map.png|Kort]] |- | [[Meyjan]] (Mærin) || Virgo || Virginis || Vir || align="center" | S N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 67° N til 76° S || align="right" | 0,98 || align="center" | 2 || align="center" | 10 || [[:Mynd:Virgo constellation map.png|Kort]] |- | [[Myndhöggvarinn]] || Sculptor || Sculptoris || Scl || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1756 || align="center" | 50° N til 90° S || align="right" | 4,31 || align="center" | 0 || align="center" | 0 || [[:Mynd:Sculptor constellation map.png|Kort]] |- | [[Naðurvaldi]] || Ophiuchus || Ophiuchi || Oph || align="center" | S N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 80° N til 80° S || align="right" | 2,08 || align="center" | 5 || align="center" | 13 || [[:Mynd:Ophiuchus constellation map.png|Kort]] |- | [[Nautið (stjörnumerki)|Nautið]] || Taurus || Tauri || Tau || align="center" | Ns || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 65° S || align="right" | 0,85 || align="center" | 4 || align="center" | 16 || [[:Mynd:Taurus constellation map.png|Kort]] |- | [[Netið (stjörnumerki)|Netið]] || Reticulum || Reticuli || Ret || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1752 || align="center" | 23° N til 90° S || align="right" | 3,33 || align="center" | 0 || align="center" | 2 || [[:Mynd:Reticulum constellation map.png|Kort]] |- | [[Norðurkórónan]] || Corona Borealis || Coronae Borealis || CrB || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 50° S || align="right" | 2,22 || align="center" | 1 || align="center" | 3 || [[:Mynd:Corona Borealis constellation map.png|Kort]] |- | [[Ofninn]] || Fornax || Fornacis || For || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1756 || align="center" | 50° N til 90° S || align="right" | 3,87 || align="center" | 0 || align="center" | 1 || [[:Mynd:Fornax constellation map.png|Kort]] |- | [[Óríon]] || Orion || Orionis || Ori || align="center" | N S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 85° N til 75° S || align="right" | 0,12 || align="center" | 8 || align="center" | 15 || [[:Mynd:Orion constellation map.png|Kort]] |- | [[Paradísarfuglinn]] || Apus || Apodis || Aps || align="center" | S || [[Johann Bayer|Bayer]] || align="right" | 1603 || align="center" | 07° N til 90° S || align="right" | 3,83 || align="center" | 0 || align="center" | 2 || [[:Mynd:Apus constellation map.png|Kort]] |- | [[Páfuglinn]] || Pavo || Pavonis || Pav || align="center" | S || [[Johann Bayer|Bayer]] || align="right" | 1603 || align="center" | 15° N til 90° S || align="right" | 1,94 || align="center" | 1 || align="center" | 6 || [[:Mynd:Pavo constellation map.png|Kort]] |- | [[Pegasus (stjörnumerki)|Pegasus]] || Pegasus || Pegasi || Peg || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 65° S || align="right" | 2,39 || align="center" | 5 || align="center" | 10 || [[:Mynd:Pegasus constellation map.png|Kort]] |- | [[Perseifur (stjörnumerki)|Perseifur]] || Perseus || Persei || Per || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 35° S || align="right" | 1,79 || align="center" | 5 || align="center" | 13 || [[:Mynd:Perseus constellation map.png|Kort]] |- | [[Seglið]] || Vela || Velorum || Vel || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1763 || align="center" | 33° N til 90° S || align="right" | 1,75 || align="center" | 5 || align="center" | 14 || [[:Mynd:Vela constellation map.png|Kort]] |- | [[Sextantinn]] || Sextans || Sextantis || Sex || align="center" | S N || [[Jóhannes Hevelíus|Hevelíus]] || align="right" | 1690 || align="center" | 78° N til 83° S || align="right" | 4,49 || align="center" | 0 || align="center" | 0 || [[:Mynd:Sextans constellation map.png|Kort]] |- | [[Sjónaukinn]] || Telescopium || Telescopii || Tel || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1756 || align="center" | 33° N til 90° S || align="right" | 3,51 || align="center" | 0 || align="center" | 1 || [[:Mynd:Telescopium constellation map.png|Kort]] |- | [[Skjöldurinn]] || Scutum || Scuti || Sct || align="center" | S || [[Jóhannes Hevelíus|Hevelíus]] || align="right" | 1690 || align="center" | 74° N til 64° S || align="right" | 3,85 || align="center" | 0 || align="center" | 1 || [[:Mynd:Scutum constellation map.png|Kort]] |- | [[Skuturinn]] || Puppis || Puppis || Pup || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1763 || align="center" | 39° N til 90° S || align="right" | 2,06 || align="center" | 4 || align="center" | 10 || [[:Mynd:Puppis constellation map.png|Kort]] |- | [[Smásjáin]] || Microscopium || Microscopii || Mic || align="center" | S || [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]] || align="right" | 1752 || align="center" | 45° N til 90° S || align="right" | 4,67 || align="center" | 0 || align="center" | 0 || [[:Mynd:Microscopium constellation map.png|Kort]] |- | [[Sporðdrekinn]] || Scorpius || Scorpii || Sco || align="center" | S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 44° N til 90° S || align="right" | 1,06 || align="center" | 11 || align="center" | 20 || [[:Mynd:Scorpius constellation map.png|Kort]] |- | [[Steingeitin]] || Capricornus || Capricorni || Cap || align="center" | S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 62° N til 90° S || align="right" | 2,73 || align="center" | 1 || align="center" | 5 || [[:Mynd:Capricornus constellation map.png|Kort]] |- | [[Stóribjörn]] || Ursa Major || Ursae Majoris || UMa || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 17° S || align="right" | 1,76 || align="center" | 6 || align="center" | 20 || [[:Mynd:Ursa Major constellation map.png|Kort]] |- | [[Stórihundur]] || Canis Major || Canis Majoris || CMa || align="center" | S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 57° N til 90° S || align="right" | -1,44 || align="center" | 5 || align="center" | 10 || [[:Mynd:Canis Major constellation map.png|Kort]] |- | [[Suðurfiskurinn]] || Piscis Austrinus || Piscis Austrini || PsA || align="center" | S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 50° N til 90° S || align="right" | 1,16 || align="center" | 1 || align="center" | 1 || [[:Mynd:Piscis Austrinus constellation map.png|Kort]] |- | [[Suðurkórónan]] || Corona Australis || Coronae Australis || CrA || align="center" | S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 44° N til 90° S || align="right" | 4,10 || align="center" | 0 || align="center" | 0 || [[:Mynd:Corona Australis constellation map.png|Kort]] |- | [[Suðurkrossinn]] || Crux || Crucis || Cru || align="center" | S || [[Petrus Plancius|Plancius]] || align="right" | 1589 || align="center" | 25° N til 90° S || align="right" | 0,77 || align="center" | 4 || align="center" | 5 || [[:Mynd:Crux constellation map.png|Kort]] |- | [[Suðurþríhyrningurinn]] || Triangulum Australe || Trianguli Australis || TrA || align="center" | S || [[Johann Bayer|Bayer]] || align="right" | 1603 || align="center" | 20° N til 90° S || align="right" | 1,91 || align="center" | 3 || align="center" | 4 || [[:Mynd:Triangulum Australe constellation map.png|Kort]] |- | [[Svanurinn (stjörnumerki)|Svanurinn]] || Cygnus || Cygni || Cyg || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 29° S || align="right" | 1,25 || align="center" | 5 || align="center" | 17 || [[:Mynd:Cygnus constellation map.png|Kort]] |- | [[Sverðfiskurinn]] || Dorado || Doradus || Dor || align="center" | S || [[Johann Bayer|Bayer]] || align="right" | 1603 || align="center" | 20° N til 90° S || align="right" | 3,27 || align="center" | 0 || align="center" | 2 || [[:Mynd:Dorado constellation map.png|Kort]] |- | [[Tranan]] || Grus || Gruis || Gru || align="center" | S || [[Johann Bayer|Bayer]] || align="right" | 1603 || align="center" | 35° N til 90° S || align="right" | 1,74 || align="center" | 2 || align="center" | 6 || [[:Mynd:Grus constellation map.png|Kort]] |- | [[Túkaninn]] (Piparfuglinn) || Tucana || Tucanae || Tuc || align="center" | S || [[Johann Bayer|Bayer]] || align="right" | 1603 || align="center" | 15° N til 90° S || align="right" | 2,86 || align="center" | 1 || align="center" | 2 || [[:Mynd:Tucana constellation map.png|Kort]] |- | [[Tvíburarnir (stjörnumerki)|Tvíburarnir]] || Gemini || Geminorum || Gem || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 60° S || align="right" | 1,16 || align="center" | 4 || align="center" | 13 || [[:Mynd:Gemini constellation map.png|Kort]] |- | [[Úlfurinn]] || Lupus || Lupi || Lup || align="center" | S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 35° N til 90° S || align="right" | 2,30 || align="center" | 3 || align="center" | 12 || [[:Mynd:Lupus constellation map.png|Kort]] |- | [[Vatnaskrímslið]] || Hydra || Hydrae || Hya || align="center" | Sn || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 55° N til 83° S || align="right" | 1,98 || align="center" | 2 || align="center" | 12 || [[:Mynd:Hydra constellation map.png|Kort]] |- | [[Vatnsberinn]] || Aquarius || Aquarii || Aqr || align="center" | Sn || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 65° N til 87° S || align="right" | 2,90 || align="center" | 2 || align="center" | 8 || [[:Mynd:Aquarius constellation map.png|Kort]] |- | [[Veiðihundarnir]] || Canes Venatici || Canum Venaticorum || CVn || align="center" | N || [[Jóhannes Hevelíus|Hevelíus]] || align="right" | 1690 || align="center" | 90° N til 38° S || align="right" | 2,90 || align="center" | 1 || align="center" | 1 || [[:Mynd:Canes Venatici constellation map.png|Kort]] |- | [[Vogin]] || Libra || Librae || Lib || align="center" | S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 60° N til 90° S || align="right" | 2,61 || align="center" | 2 || align="center" | 7 || [[:Mynd:Libra constellation map.png|Kort]] |- | [[Þríhyrningurinn]] || Triangulum || Trianguli || Tri || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 50° S || align="right" | 3,00 || align="center" | 1 || align="center" | 2 || [[:Mynd:Triangulum constellation map.png|Kort]] |- | [[Ökumaðurinn]] || Auriga || Aurigae || Aur || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 34° S || align="right" | 0,08 || align="center" | 5 || align="center" | 9 || [[:Mynd:Auriga constellation map.png|Kort]] |- | [[Örin]] || Sagitta || Sagittae || Sge || align="center" | N || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 90° N til 70° S || align="right" | 3,51 || align="center" | 0 || align="center" | 2 || [[:Mynd:Sagitta constellation map.png|Kort]] |- | [[Örninn (stjörnumerki)|Örninn]] || Aquila || Aquilae || Aql || align="center" | N S || [[Kládíus Ptólmæos|Ptólmæos]] || align="right" | 150 || align="center" | 78° N til 71° S || align="right" | 0,77 || align="center" | 3 || align="center" | 8 || [[:Mynd:Aquila constellation map.png|Kort]] |} <references group="Ath."> <ref name="boo">Hljóðvarpstáknið táknar aðgreindan framburð á ''o''-unum tveimur.</ref> </references> == Sjá einnig == * [[Dýrahringurinn]] == Tenglar == * [http://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/ Stjörnumerkin á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402073655/http://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/ |date=2015-04-02 }} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] tmglxbaf2so4djnih7uuuy6mshco8qv 0 137517 1973497 1815326 2026-07-27T09:56:30Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973497 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Canis_Minor_IAU.svg|thumb|right|Litli hundur á stjörnukorti.]] '''Litli hundur''' ([[latína]]: ''Canis Minor'') er lítið stjörnumerki á norðurhveli himins, rétt fyrir ofan miðbaug. Merkið var eitt hinna 48 stjörnumerkja sem gríski stjörnufræðingurinn Ptólmæos skrásetti á 2. öld e.Kr. Litli hundur sést frá Íslandi. Bjartasta stjarna stjörnumerkis þessa er [[Prókíon]]. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/litlihundur/ Litlihundur á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230712172956/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/litlihundur/ |date=2023-07-12 }} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] d1wzheuay7j9naa72dq9g1h0k4itvk8 0 145113 1973488 1964473 2026-07-27T07:28:38Z CommonsDelinker 1159 Skipti út Muhammad_Naguib_Signature.jpg fyrir [[Mynd:Muhammad_Naguib_Signature_(transparent).png]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vegna þess að: Use transparent background for signature image). 1973488 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Múhameð Naguib | nafn_á_frummáli = {{Nobold|محمد نجيب}} | mynd = Mohamed Naguib1952.jpg | myndatexti1 = Múhameð Naguib árið 1952. | titill= [[Forseti Egyptalands]] | stjórnartíð_start = [[18. júní]] [[1953]] | stjórnartíð_end = [[14. nóvember]] [[1954]] | forsætisráðherra = ''Hann sjálfur''<br>[[Gamal Abdel Nasser]] | forveri = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður = [[Gamal Abdel Nasser]] | fæðingarnafn = Múhameð Naguib Youssef Kotp Elkashlan | fæddur = [[19. febrúar]] [[1901]] | fæðingarstaður = [[Kartúm]], [[Súdan]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1984|8|28|1901|2|19}} | dánarstaður = [[Kaíró]], [[Egyptaland]]i | orsök_dauða = | stjórnmálaflokkur = | þekktur_fyrir = | starf = Herforingi, stjórnmálamaður | laun = | trú = | maki = {{gifting|Aziza M. Labib|1934|1971|orsök=dó}} | börn = 4 | foreldrar = | heimasíða = | niðurmál = | hæð = | þyngd = |undirskrift = Muhammad Naguib Signature (transparent).png }} '''Múhameð Naguib Youssef Kotp Elkashlan''' ('''محمد نجيب''' á arabísku letri; 19. febrúar 1901 – 28. ágúst 1984) var [[Egyptaland|egypskur]] herforingi, stjórnmálamaður og fyrsti [[forseti Egyptalands]]. Hann gegndi forsetaembættinu frá stofnun egypska lýðveldisins þann 18. júní 1953 til 14. nóvember 1954. ==Æviágrip== Múhameð Naguib fæddist í [[Kartúm]] í [[Súdan]] til egypsks föður og súdanskrar móður. Hann kom úr frægri fjölskyldu egypskra vísindamanna og faðir hans hafði gegnt þjónustu í egypska hernum í Súdan. Naguib varði æskuárum sínum í Súdan, þar sem hann lék sér við dýr og með tindáta. Hús fjölskyldunnar var skreytt veiðigripum en faðir hans vildi ekki að hann fetaði í fótspor sín og gerðist hermaður. Naguib vann því sem túlkur og hlaut síðar gráðu í stjórnmálafræði og réttarvísindum. Þegar faðir hans lést árið 1916 hafði Naguib sest að í Kaíró. Hann lauk aldrei doktorsgráðu sinni því hann var farinn að klífa metorðastigann í egypska hernum þvert gegn óskum foreldra sinna. Naguib hafði betrumbætt ensku-, frönsku- og ítölskukunnáttu sína og var byrjaður að læra hebresku. Hann átti síðar eftir að fyrirskipa að hebreska yrði kennd í egypskum herskólum svo hermenn gætu ráðið skilaboð Ísraela þegar til stríðs kæmi gegn Ísrael. ===Ferill=== Naguib var einn af leiðtogum herforingjauppreisnarinnar sem steypti af stóli [[Farúk Egyptalandskonungur|Farúk Egyptalandskonungi]] þann 23. júlí 1952. Þann 17. september 1952 varð Naguib forsætisráðherra [[Fúad 2. Egyptalandskonungur|Fúads konungs]], sem hafði tekið við af Farúk. Þann 18. júní 1953 lýsti Naguib yfir endalokum egypska konungdæmisins og stofnun lýðveldis þar sem hann yrði fyrsti forsetinn og í senn áfram forsætisráðherra. [[Gamal Abdel Nasser]] varð næsti forsætisráðherra Naguibs. Nasser sakaði Naguib um að vera of hallur undir [[Bræðralag múslima]], sem Nasser áleit ógn við samfélagsskipulag Egyptalands. Auk þess kom ágreiningur upp á milli þeirra þar sem Naguib vildi snúa aftur til stjórnarskrárbundins lýðveldis fremur en stjórn byltingardómstóla sem Nasser aðhylltist.<ref name="brit">{{Vefheimild| url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/401705/Muhammad-Naguib | titill= Biography of Mohammed Naguib.| mánuðurskoðað = 12. júlí|árskoðað=2018|tungumál=enska|útgefandi=''Encyclopedia Britannica''}}</ref> Vegna andstöðu Nassers neyddist Naguib til að segja af sér embætti þann 14. nóvember 1954. Nasser tók við af honum með því skilyrði að stofnað yrði stjórnlagaráð til að semja stjórnarskrá fyrir egypska lýðveldið.<ref name="brit" /> Undir lok ársins 1954 var Naguib settur í stofufangelsi, sakaður um að hafa átt þátt í morðtilræði gegn Nasser.<ref name="brit" /> Hann var fangelsaður til ársins 1970, þegar Nasser dó. Eftir að hann hlaut frelsi sitt tók hann ekki frekari þátt í egypskum stjórnmálum.<ref name="brit" /> == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = Fr | titill = Mohammed Naguib | mánuðurskoðað = 12. júlí | árskoðað = 2018}} ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=[[Forseti Egyptalands]] |frá=[[18. júní]] [[1953]] |til=[[14. nóvember]] [[1954]] |fyrir=Fyrstur í embætti |eftir=[[Gamal Abdel Nasser]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Egyptalands}} {{fd|1901|1984}} {{DEFAULTSORT:Naguib, Múhameð}} [[Flokkur:Forsetar Egyptalands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Egyptalands]] 2hgp5pqst7se3aua045933nltq9dvw1 4 154362 1973451 1972829 2026-07-26T19:20:48Z TKSnaevarr 53243 1973451 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|170px|right|alt=Andy Burnham|Andy Burnham]] * [[20. júlí]]: '''[[Andy Burnham]]''' (''sjá mynd'') tekur við sem [[forsætisráðherra Bretlands]]. * [[19. júlí]]: [[Spánn]] vinnur '''[[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026|heimsmeistaramótið í knattspyrnu karla]]'''. * [[8. júlí]]: Vopnahléi lýkur í '''[[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]]'''. * [[29. júní]]: '''[[Keiko Fujimori]]''' vinnur forsetakosningar í Perú. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Kevin Keegan]] (20. júlí) &nbsp;• [[Lindsey Graham]] (11. júlí) &nbsp;• [[Bonnie Tyler]] (8. júlí) &nbsp;• [[Megas]] (6. júlí) &nbsp;• [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]] (5. júlí) 2six37hkasfvyi9brdyj0acp7j450iy 1973452 1973451 2026-07-26T19:22:06Z TKSnaevarr 53243 1973452 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|170px|right|alt=Andy Burnham|Andy Burnham]] * [[21. júlí]]: '''[[Daniel Ortega]]''', meðforseti [[Níkaragva]], lýsir því yfir að kosningar verði framvegis ekki haldnar í landinu. * [[20. júlí]]: '''[[Andy Burnham]]''' (''sjá mynd'') tekur við sem [[forsætisráðherra Bretlands]]. * [[19. júlí]]: [[Spánn]] vinnur '''[[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026|heimsmeistaramótið í knattspyrnu karla]]'''. * [[8. júlí]]: Vopnahléi lýkur í '''[[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]]'''. * [[29. júní]]: '''[[Keiko Fujimori]]''' vinnur forsetakosningar í Perú. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Kevin Keegan]] (20. júlí) &nbsp;• [[Lindsey Graham]] (11. júlí) &nbsp;• [[Bonnie Tyler]] (8. júlí) &nbsp;• [[Megas]] (6. júlí) &nbsp;• [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]] (5. júlí) 1wa5k0gi5pxbbiehry3jhheqyxjvkal 1973454 1973452 2026-07-26T19:23:38Z Berserkur 10188 1973454 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|170px|right|alt=Andy Burnham|Andy Burnham]] * [[21. júlí]]: '''[[Daniel Ortega]]''', meðforseti [[Níkaragva]], lýsir því yfir að kosningar verði framvegis ekki haldnar í landinu. * [[20. júlí]]: '''[[Andy Burnham]]''' (''sjá mynd'') tekur við sem [[forsætisráðherra Bretlands]]. * [[19. júlí]]: [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vinnur '''[[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026|heimsmeistaramótið í knattspyrnu karla]]'''. * [[8. júlí]]: Vopnahléi lýkur í '''[[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]]'''. * [[29. júní]]: '''[[Keiko Fujimori]]''' vinnur forsetakosningar í Perú. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Kevin Keegan]] (20. júlí) &nbsp;• [[Lindsey Graham]] (11. júlí) &nbsp;• [[Bonnie Tyler]] (8. júlí) &nbsp;• [[Megas]] (6. júlí) &nbsp;• [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]] (5. júlí) skj1ysle54j0e01do8y5yzw9sungbiw 0 156315 1973486 1929493 2026-07-27T07:25:03Z CommonsDelinker 1159 Skipti út Gloria_Steinem_signature_(cropped).jpg fyrir [[Mynd:Gloria_Steinem_signature_(cropped)_(transparent).png]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vegna þess að: Use transparent background for signature image). 1973486 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Gloria Steinem | mynd = Gloria Steinem (29126367513) (cropped).jpg | myndastærð = 250px | myndatexti = Steinem árið 2016 | fæðingarnafn = Gloria Marie Steinem | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1934|3|25}} | fæðingarstaður = [[Toledo (Ohio)|Toledo]], [[Ohio]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | maki = David Bale (g. 2000; d. 2003) | undirskrift = Gloria Steinem signature (cropped) (transparent).png }} '''Gloria Marie Steinem''' (/ˈstaɪnəm/; fædd 25. mars 1934) er bandarískur [[Femínismi|femínisti]], blaðamaður og pólitískur [[Aktívismi|aktívisti]]. Hún varð landsþekkt um Bandaríkin sem femínisti á 7. og 8. áratugunum<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.historynet.com/gloria-steinem|title=Gloria Steinem|website=HistoryNet|language=en-US|access-date=2020-03-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2013/11/28/us/gloria-steinem-fast-facts/index.html|title=Gloria Steinem Fast Facts|last=Library|first=C. N. N.|website=CNN|access-date=2020-03-11}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/people/literature-and-arts/journalism-and-publishing-biographies/gloria-steinem|title=Gloria Steinem {{!}} Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com|access-date=2020-03-11}}</ref>. Hún vann lengi sem dálkahöfundur hjá [[New York Magazine]] og síðar stofnaði hún tímaritið [[Ms.|Ms]]. ásamt öðrum femínistum<ref name=":1" />. Árið 2005, stofnaði hún ásamt [[Jane Fonda]] og [[Robin Morgan]], Women's Media Center, samtök sem vinna í því að gera konur sýnilegar og valdameiri í miðlum<ref>{{Cite web|url=https://www.feminist.com/activism/wmc36.html|title=New Season of "Women's Media Center Live with Robin Morgan"|website=www.feminist.com|access-date=2020-03-11}}</ref>. Frá maí 2018 hefur Steinem ferðast um heiminn sem viðburðaskipuleggjandi og fyrirlesari, ásamt því að vera talsmaður jafnréttismála í fjölmiðlum<ref>{{cite web|url=http://www.gloriasteinem.com/about|title=About — Gloria Steinem|date=2018-03-27|website=web.archive.org|access-date=2020-03-11|archive-date=2018-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180327023915/http://www.gloriasteinem.com/about|url-status=unfit}}</ref>. == Æviágrip == Steinem fæddist 25. mars 1934 í [[Toledo (Ohio)|Toledo]], [[Ohio]].<ref name=":0" /> Árið 1963, þegar hún var að skrifa grein fyrir tímaritið ''Show'', þá vann hún sem [[Playboy]] kanína í Playboy klúbbnum í New York<ref>{{Vefheimild|url=https://web.archive.org/web/20091120020859/http://www.observer.com/node/38125|titill=Gloria Steinem|höfundur=Kolhatkar, Sheelah|útgefandi=The New York Observer|mánuður=nóvember|ár=2009|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2020|safnár=}}</ref>. Greinin birtist síðar árið 1963, "Saga kanínunar", greinin snérist um hvernig komið var fram við konur á þessum klúbbum<ref>{{Bókaheimild|titill=A Bunny's Tale|höfundur=Steinem, Gloria|ár=1963|útgefandi=Show}}</ref>. Steinem er stolt af vinnu sinni sem sýndi fram á óréttlátu vinnuaðstæður kvennanna, ásamt kynferðislegu kröfunum sem þær þurftu að uppfylla, sem var ekki löglegt<ref name=":2">{{Bókaheimild|titill=I Was a Playboy Bunny|höfundur=Steinem, Gloria}}</ref>. Eftir útgáfu greinarinnar fékk hún ekki vinnu sem blaðamaður, í hennar eigin orðum, þá var hún orðin kanína - og það skipti ekki máli<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|url=https://www.mprnews.org/story/2009/06/15/midmorning1|title=For feminist Gloria Steinem, the fight continues|website=MPR News|access-date=2020-03-11}}</ref> == Tilvísanir == <references /> {{DEFAULTSORT:Steinem, Gloria}} {{f|1934}} [[Flokkur:Bandarískir aðgerðasinnar]] [[Flokkur:Bandarískir blaðamenn]] [[Flokkur:Bandarískir femínistar]] 2k50iob6obcdsnmg73x7be33asu390p 0 161038 1973482 1954766 2026-07-27T03:04:08Z CommonsDelinker 1159 Skipti út Jordgjøkhumle-m_Bombus_bohemicus.jpg fyrir [[Mynd:Bombus_bohemicus-m.jpg]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vegna þess að: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request) · International n 1973482 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = | image = Bombus bohemicus - Dactylorhiza fuchsii - Keila.jpg | image_caption = | image_width = 240px | regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'') | phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'') | classis = [[Skordýr]] (''Insecta'') | ordo = [[Hymenoptera]] | subordo = [[Gaddvespur]] (''Apocrita'') | superfamilia = Apoidea | familia = [[Býflugnaætt]] (''Apidae'') | genus = ''[[Humlur]]'' (''Bombus'') | subgenus = [[Bombus subgenus Psithyrus|Ashtonipsithyrus]] | species = B. bohemicus | binomial = Bombus bohemicus | binomial_authority = Seidl, 1837 | synonyms_ref = <ref name = "source">''ITIS Bees: World Bee Checklist''. Ruggiero M. (project leader), Ascher J. et al., 2009-09-28</ref> | synonyms= }} '''Bombus bohemicus'''<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/bombus+bohemicus/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|year= 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 september 2012}}</ref> er tegund af [[Humlur|humlum]], útbreidd um Evrópu.<ref name="DL">{{cite web| author=Discover Life| title=Discover Life map of Bombus bohemicus| url=http://www.discoverlife.org/mp/20m?kind=Bombus+bohemicus| accessdate=27 February 2009}}</ref><ref name="ATH">{{cite web |url=https://zoologie.umons.ac.be/hymenoptera/pagetaxon.aspx?tx_id=3054 |title=''Bombus (Psithyrus) bohemicus'' (Seidl, 1837) |author=Pierre Rasmont |access-date=2 January 2013 |publisher=Université de Mons}}</ref> Hún sníkir á [[Bombus lucorum|B. lucorum]] ''([[Húshumla]])'',<ref name="wildbienen">H.-J. Martin: Angebundene Kuckuckshummel: Bombus bohemicus. [https://www.wildbienen.de/huarten.htm wildbienen.de])</ref> og líklega einnig á ''[[Bombus cryptarum|B. cryptarum]]'', og [[Bombus terrestris]] ''([[Jarðhumla]])''.<ref name="Kreuter">{{cite journal|last=Kreuter|first=Kirsten|author2=Elfi Bunk|title=How the social parasitic bumblebee Bombus bohemicus sneaks into power of reproduction|journal=Behavioral Ecology and Sociobiology|date=November 23, 2011|volume=66|issue=3|pages=475–486|doi=10.1007/s00265-011-1294-z}}</ref> Hún er svört með eina eða tvær gular rendur og hvít aftast. Drottningar eru 15 - 20 mm langar. == Myndir == <Gallery> File:Bombus bohemicus-m.jpg File:Jordsnylthumla0051.jpg Bombus bohemicus - Keila.jpg </Gallery> ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{commonscat|Bombus bohemicus}} {{wikilífverur|Bombus bohemicus}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Hunangsflugur]] 8upo1muxfbe2ixc5iyg9g3zt5y88rp5 0 165347 1973441 1733969 2026-07-26T13:18:56Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973441 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Indus_IAU.svg|thumb|right|Indíáninn.]] '''Indíáninn''' (latína: ''Indus'') er [[stjörnumerki]] á [[suðurhiminn|suðurhimni]] sem flæmski stjörnufræðingurinn [[Petrus Plancius]] lýsti fyrst árið 1598 og teiknaði sem nakinn mann með þrjár örvar í annarri hendi og eina í hinni. Fimm stærstu stjörnur stjörnumerkisins mynda rétthyrndan þríhyrning sem hægt er að greina stærstan hluta ársins frá miðbaug og sunnar. ==Tenglar== * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/indianinn/ Indíáninn á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211028142642/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/indianinn/ |date=2021-10-28 }} {{stubbur}} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] 9xkbht8wx1r2cbpq583kqnef1p71zlb 0 166218 1973496 1741381 2026-07-27T09:55:20Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973496 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Leo_Minor_IAU.svg|thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Litlaljón.]] '''Litlaljón''' ([[latína]]: ''Leo Minor'') er lítið og dauft [[stjörnumerki]] á [[norðurhiminn|norðurhimni]] á milli [[Stóribjörn|Stjórabjörns]] í norðri og [[Ljónið (stjörnumerki)|Ljónsins]] í suðri. [[Johannes Hevelius]] lýsti því fyrst árið 1687, en stjörnufræðingar fornaldar litu ekki á það sem sérstakt stjörnumerki. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/litlaljon/ Litlaljón á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220109000044/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/litlaljon/ |date=2022-01-09 }} {{stubbur}} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] 15rk92w9pvzdb31mqxt2uuwsj9fkeim 0 166229 1973458 1741394 2026-07-26T20:28:32Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973458 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Chamaeleon_IAU.svg|thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Kamelljónið.]] '''Kamelljónið''' er lítið [[stjörnumerki]] á [[suðurhiminn|suðurhimni]] sem [[Petrus Plancius]] lýsti fyrstur á 16. öld. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/kamelljonid Kamelljónið á Stjörnufræðivefnum.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220111091630/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/kamelljonid |date=2022-01-11 }} {{stubbur|stjörnufræði}} {{Stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] cz8cmexiuh25by3kukejqq5wes29w6k 0 169581 1973499 1768731 2026-07-27T09:58:24Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973499 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Vulpecula_IAU.svg|thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Litlaref.]] '''Litlirefur''' ([[latína]]: ''Vulpecula'') er [[stjörnumerki]] í miðjum [[Sumarþríhyrningurinn|Sumarþríhyrningnum]] á [[norðurhimininn|norðurhimni]]. Bjartasta stjarnan er [[Gæsin]] (''Anser'') eða α Vulpeculae. Hún er [[rauður risi]] sem er um 291 ljósár frá Jörðu. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/litlirefur/ Litlirefur á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220920171459/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/litlirefur/ |date=2022-09-20 }} {{stubbur}} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] o9ky39qu2hzhjwneubzxrrm04i7gfed 0 169751 1973474 1769646 2026-07-26T23:42:02Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973474 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Horologium_IAU.svg|thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Klukkuna.]] '''Klukkan''' (latína: ''Horologium'') er [[stjörnumerki]] sex daufra stjarna á [[suðurhimininn|suðurhimni]]. Fyrstur til að lýsa þessu stjörnumerki var franski stjörnufræðingurinn [[Nicolas-Louis de Lacaille]] árið 1756. Hann sá það fyrir sér sem [[klukka|klukku]] með tveimur vísum og [[pendúll|pendúl]]. ==Tenglar== * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/klukkan Klukkan á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220930050726/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/klukkan |date=2022-09-30 }} {{stubbur}} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] 3zi4doasqsi5adstmbzemhidhd89zfn 0 174005 1973500 1803546 2026-07-27T10:12:59Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973500 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Leo_IAU.svg|thumb|right|Stjörnukort af Ljóninu.]] '''Ljónið''' (latína: ''Leo'') er [[stjörnumerki]] í [[dýrahringurinn|dýrahringnum]], milli [[Krabbinn|Krabbans]] í vestri og [[Meyjan|Meyjunnar]] í austri. Það er á [[norðurhimininn|norðurhimni]]. [[Forn-Grikkir]] túlkuðu ljónið sem [[Nemeuljónið]] sem [[Herakles]] sigraði. Það er eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem [[Kládíus Ptólmæos]] lýsti. Makki og kambur Ljónsins mynda [[stjörnusamstæða|stjörnusamstæðu]] sem heitir [[Sigðin]] og líkist öfugu spurningarmerki. Í stjörnumerkinu eru margar bjartar stjörnur sem gera það áberandi á himninum. Meðal þeirra eru [[Regúlus]] (stjörnupar með bláhvítu meginraðstirni), [[Denebóla]] (bláhvítt meginraðstirni), [[Algieba]] (tvístirni) og [[Zosma]] (bláhvítt meginraðstirni). ==Tenglar== * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/ljonid/ Ljónið á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230418133458/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/ljonid/ |date=2023-04-18 }} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] oeasstblvamrladsrwcpzl5sawjzr76 0 175233 1973470 1971606 2026-07-26T22:56:46Z MyraMidnight 41218 Fann upplýsingar um aðrar útgáfur af Flatus lifir og þýðingu orðsins. 1973470 wikitext text/x-wiki '''''Flatus lifir''''' er vegglistaverk á steyptum vegg sem staðsettur er við rætur [[Esja|Esju]] við [[Þjóðvegur 1|þjóðveg 1]] í [[Kollafjörður (Faxaflóa)|Kollafirði]].<ref>{{cite news |author1=Tómas Ævar Ólafsson |title=Hvar og hvernig lifir Flatus? |url=https://www.ruv.is/frett/hvar-og-hvernig-lifir-flatus |access-date=27. júní 2023 2021 |work=[[RÚV]] |date=25. janúar 2020}}</ref> Talið er að upprunalega útgáfan hafi verið búin til á níunda áratugnum en ekki er vitað hver höfundur upphaflega veggjakrotsins er.<ref name=":0">{{cite news |author1=Bjarni Pétur Jónsson |author2=Ásrún Brynja Ingvarsdóttir |title=Flatus lifir enn |url=https://www.ruv.is/frett/flatus-lifir-enn |access-date=27. júní 2023 |work=[[RÚV]] |date=14. maí 2017}}</ref><ref>{{cite news |author1=Ingvar Örn Ingvarsson |title=Flatus lifir |url=https://timarit.is/page/5260941 |access-date=27. júní 2023 |work=[[Morgunblaðið]] |date=16. ágúst 2009 |page=52}}</ref> Stundum stóð einungis „Flatus“ á veggnum og oft var reynt að mála yfir orðið en það spratt upp næsta dag með orðunum „Flatus lifir“.<ref name=":1">{{Vefheimild|url=https://skemman.is/handle/1946/42144|titill=Flatus lifir: hver er þessi Flatus og hvaðan kom hann?|höfundur=Embla Óðinsdóttir|útgefandi=Skemman.is|mánuður=nóvember|ár=2021}}</ref> Veggurinn er rúmlega 100 metrar á lengd og var upphaflega reistur árið 1970 í þeim tilgangi að hlífa malarvinnslunni þar frá veðri og vindum.<ref name=":0" /> Árið 2010 tók hópur af fólki að sér það verkefni að gefa veggnum nýjan búning, þar sem þau höfðu fengið styrk frá EUF („Young People's Europe“) til að gera fjögur stór vegglistaverk, og varð þá veggurinn við Esjuna fyrir valinu. Þá varð letrið skrautlegra og litirnir fjölbreyttari ásamt því að [[Lukku-Láki]] fékk að prýða vegginn.<ref name=":1" details="bls. 12" /> Árið 2017 tóku þau Björn Loki Björnsson og Elsa Jónsdóttir að sér næstu útfærslu veggsins, og voru þau bæði grafískir hönnuðir. Þá varð verkið svart-hvítt með miklum „fretbólstrum“ sem voru þá tenging í latneska þýðingu orðsins flatus, en það þýðir þá vindgangur.<ref name=":1" details="bls. 13" /> Í október 2021 leit ný útgáfa af verkinu dagsins ljós en höfundur þess er Edda Karólína Ævarsdóttir þar sem nú stendur „Flatus lifir enn“.<ref>{{cite news |author1=Snorri Másson |title=Glænýr og allt öðruvísi Flatus lifir |url=https://www.visir.is/g/20212172879d/glaenyr-og-allt-odruvisi-flatus-lifir |access-date=27. júní 2023 |work=[[Vísir.is]] |date=26. október 2021}}</ref><ref>{{cite news |author1=Ólöf Rún Erlendsdóttir |title=Blæs nýju lífi í Flatus |url=https://www.ruv.is/frett/2021/09/03/blaes-nyju-lifi-i-flatus |access-date=27. júní 2023 |work=[[RÚV]] |date=3. september 2021}}</ref> ==Heimildir== {{reflist}} [[Flokkur:List á Íslandi]] 47d95wvx1agr23qd5nixedzdcq3efho 0 175526 1973498 1816439 2026-07-27T09:57:33Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973498 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Ursa_Minor_IAU.svg|thumb|right|Litlibjörn á stjörnukorti.]] '''Litlibjörn''' ([[latína]]: ''Ursa Minor'') er lítið [[stjörnumerki]] efst á norðurhimninum. [[Pólstjarnan]] er bjartasta stjarnan í stjörnumerkinu. == Tenglar== * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/litlibjorn Litlibjörn á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230722183730/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/litlibjorn |date=2023-07-22 }} * {{vísindavefurinn|21750|Getið þið sagt mér eitthvað um stjörnumerkið Litlabjörn?}} {{stjörnumerkin}} {{stubbur}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] f33cypjamwk0kshn22zdukdckshw99y 0 175530 1973473 1816447 2026-07-26T23:13:52Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973473 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Carina_IAU.svg|thumb|right|Kjölurinn á stjörnukorti.]] '''Kjölurinn''' ([[latína]]: ''Carina'') er [[stjörnumerki]] á suðurhimni. Áður var hann hluti af stjörnumerkinu [[Argóarfarið|Argóarfarinu]], en franski stjörnufræðingurinn [[Nicolas-Louis de Lacaille]] ákvað að skipta því í þrjá hluta: Kjölinn, [[Seglið]] og [[Skuturinn|Skutinn]]. Í stjörnumerkinu eru margar bjartar stjörnur, þar á meðal [[Kanópus]], sem er hvítleitur [[ofurrisi]]. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/kjolurinn Kjölurinn á Stjörnufræðivefnum]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{stjörnumerkin}} {{stubbur}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] 80oieco8dv9q5boj5xhmrxuuasm9c0j 0 175534 1973459 1816458 2026-07-26T21:24:06Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973459 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Cassiopeia_IAU.svg|thumb|right|Kassíópeia á stjörnukorti.]] '''Kassíópeia''' er [[stjörnumerki]] ofarlega á norðurhimni. Það er eitt þeirra 48 stjörnumerkja sem [[Kládíus Ptólmæos]] lýsti á 2. öld og nefndi eftir [[Kassíópeia|Kassíópeiu]] sem er móðir [[Andrómeda (grísk goðafræði)|Andrómedu]] í [[grísk goðafræði|grískri goðafræði]]. Stjörnumerkið er auðþekkjanlegt á því að fimm björtustu stjörnur þess mynda [[W]]. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/kassiopeia Kassíópeia á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230722191330/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/kassiopeia |date=2023-07-22 }} {{stjörnumerkin}} {{stubbur}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] q9vdjaba1lckem9rqmiarji79msntdk 0 177400 1973484 1837942 2026-07-27T04:59:06Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973484 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hydrus_IAU.svg|thumb|right|Lagarormurinn á stjörnukorti.]] '''Lagarormurinn''' ([[latína]]: ''Hydrus'') er [[stjörnumerki]] sunnarlega á [[suðurhiminn|suðurhimni]]. Það er eitt af 12 stjörnumerkjum sem hollenski stjörnufræðingurinn [[Petrus Plancius]] skilgreindi á 16. öld. Lagarormurinn er karlkyns, meðan [[Vatnaskrímslið]] (''Hydra'') er kvenkyns. Bjartasta stjarna merkisins er [[Beta Hydri]] sem er eina sæmilega bjarta stjarnan nálægt syðra himinskautinu. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/lagarormurinn Lagarormurinn á Stjörnufræðivefnum]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{stubbur}} {{Stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] 1vl8b4lzgf2tp231hqz3zpw00hwc579 0 177606 1973467 1839584 2026-07-26T21:52:25Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973467 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Cepheus_IAU.svg|thumb|right|Sefeus á stjörnukorti.]] '''Kefeifur''' ([[latína]]: ''Cepheus'') er fremur stórt [[stjörnumerki]] nálægt nyrðra [[himinskaut]]inu. Þetta er eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem [[Kládíus Ptólmæos]] skráði á 2. öld. Það dregur nafn sitt af sagnkonunginum [[Kefeifur|Kefeifi]] sem kemur fyrir í sögum um [[Perseifur|Perseif]]. Bjartasta stjarna merkisins er [[Delta Cephei]] sem [[sefítar]] draga nafn sitt af. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/sefeus Kefeifur (Sefeus) á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231204233836/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/sefeus |date=2023-12-04 }} {{stubbur}} {{Stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] jn6pv5lh2e1zfb2b7m0el1uoag7hzr0 0 178490 1973472 1908525 2026-07-26T23:05:39Z Nipas2 54688 /* Töfluyfirlit */ 1973472 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 1. deild kvenna 2010 | mynd = | ár = '''2010''' | Meistarar = '''{{Lið ÍBV}}''' | upp um deild = '''{{Lið ÍBV}}<br>[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]]''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = | markahæstur = '''27 mörk (A riðill)''' [[Nína Ósk Kristinsdóttir]] Keflavik ÍF | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = Þróttur R. 16-0 Íþróttafélagið Draupnir (A riðill)<br>ÍBV 11-0 Höttur | stærsti útisigur = Álftanes 0-8 Þróttur R. (A riðill)<br>Fjölnir 0-10 ÍBV (B riðill) | tímabil = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|2009]] - [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2011|2011]] |}} Leikar í '''[[1. deild kvenna í knattspyrnu]]''' hófust í 16. sinn árið '''2010'''. HK/Víkingur er sameining HK Kópavogs og Víkings Reykjavík. Tindastóll-Neisti er sameining Tindastóls Sauðárkróks og Neisti Hofsos.<ref>{{cite web|url=http://www.icelandfootball.net/ladies-2010.html|title=1. deild kvenna 2010|work=Icelandfootball|accessdate=30. janúar 2024|language=en|cid=icelandfootball.net}}</ref> <div style="clear: right"> == A riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=160| Lið !width=100| Bær !width=120| Leikvangur !width=360| Þjálfari og aðstoðarþjálfari (aðs) !width=200| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|2009]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[Bessastaðavöllur]] | [[Sirrý Hrönn Haraldsdóttir]] (þ), [[Arnar Hólm Einarsson]] (aðs) | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Draupnir}} | [[Akureyri]] | [[Boginn]] | [[Hlynur Birgisson]] (þ) | 5. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið HK/Víkingur}} | [[Reykjavík]] | [[Kórinn|Víkingsvöllur]] | [[Sigurður Víðisson]] (þ), [[Inga Lára Óladóttir]] (aðs) | [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|Úrslit]] í mótinu |- |style="text-align: left;"|{{Lið Keflavík}} | [[Keflavík]] | [[Reykjaneshöllin]] | [[Steinar Örn Ingimundarson]] (þ), [[Kjartan Björnsson]] (aðs) | 10. sæti, [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2009|Pepsid.]] |- |style="text-align: left;"| [[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll/Neisti]] | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] | [[Bjarki Már Árnason]] (þ), [[Sigmundur Birgir Skúlason]] (aðs) | 7. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009#B riðill|B riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]] | [[Andri Hnikarr Jónsson]] (þ), [[Baldvin Áslaugsson]] (aðs) | 4. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009#B riðill|B riðill]] |- |style="text-align: left;"| [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | [[Reykjavík]] | [[Valbjarnarvöllur]] | [[Theódór Sveinjónsson]] (þ) | 2. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009#B riðill|B riðill]] |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 12. umferð, 21. ágúst 2010''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna 2010 - A riðill|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=20930|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. janúar 2024}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=160|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]]''' ||12||11||0||1||74||8||66||'''33''' |align="center" rowspan="2"|'''[[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_2010#Undanúrslit|Undanúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}"| ||'''[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]]''' ||12||11||0||1||55||11||44||'''33''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|HK|1}}"| ||[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] ||12||6||0||6||20||26||-6||'''18''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll/Neisti]] ||12||4||0||8||13||21||-8||'''12''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Draupnir|1}}"| ||[[Íþróttabandalag Draupnir|Draupnir]] ||12||3||2||7||13||50||-37||'''11''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Álftanes|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Álftanes|Álftanes]] ||12||3||1||8||16||50||-34||'''10''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Völsungur|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||12||2||1||8||13||38||-25||'''7''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Sm = Stig/meðaltal''.</small> ==== Töfluyfirlit ==== {| class="wikitable" align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" ! align="left" |&nbsp; !Álftanes !Draupnir !HK !Keflavík !Tindastóll !Völsungur !Þróttur R. |- | align="left" |{{Lið Álftanes}} |'''XXX'''||3-1||0-2||1-2||3-2||4-5||0-8 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Draupnir}} ||1-1||'''XXX'''||3-0||1-5||2-1||1-0||1-3 |- | align="left" |{{Lið HK/Víkingur}} ||5-3||4-0||'''XXX'''||0-5||2-0||2-1||0-1 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Keflavík}} ||7-0||14-1||2-1||'''XXX'''||3-0||2-0||0-1 |- | align="left" |[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll/Neisti]] ||4-0||1-0||2-1||1-2||'''XXX'''||2-1||0-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Völsungur}} ||0-1||2-2||1-3||0-7||2-0||'''XXX'''||1-3 |- | align="left" |{{Lið Þróttur R.}} ||13-0||16-0||8-0||3-2||3-0||11-0||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 21. ágúst 2010''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=240|Nafn !width=30|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' | [[Nína Ósk Kristinsdóttir]] | Keflavík | 27 | | 14 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' | [[Soffía Ummarin Kristinsdóttir]] | Þróttur R. | 19 | | 15 |- style="background:#CD7F32;" | '''3''' | [[Margrét María Hólmarsdóttir]] | Þróttur R. | 18 | | 15 |- | '''4''' | [[Hrefna Huld Jóhannesdóttir]] | Þróttur R. | 15 | | 14 |- | '''5''' | [[Guðrún Hermannsdóttir]] | HK-Víkingur | 7 | | 12 |- | '''5''' | [[Margrét Eva Einarsdóttir]] | Álftanes | 7 | | 13 |} == B riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=240| Lið !width=100| Bær !width=120| Leikvangur !width=320| Þjálfari og aðstoðarþjálfari (aðs) !width=160| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|2009]] |- |style="text-align: left;"| [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð/Leiknir]] | [[Eskifjörður]] | [[Norðfjarðarvöllur]], [[Eskifjarðarvöllur]] | [[Páll Hagbert Guðlaugsson]] | 9. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|A riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjölnir}} | [[Reykjavík]] | [[Fjölnisvöllur]] | [[Þorleifur Óskarsson]] | |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fram}} | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | [[Sigríður Katrín Stefánsdóttir]] (þ), [[Halldór Jón Sigurðsson]] (aðs) | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Höttur}} | [[Egilsstaðir|Egilsstöðum]] | [[Fellavöllur]] | [[Gorazd Mihailov]] | 5. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|A riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | [[Jón Ólafur Daníelsson]] (þ), [[Óðinn Sæbjörnsson]] (aðs) | [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|Úrslit]] í mótinu |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[Hertz völlurinn]] | [[Guðbjartur Halldór Ólafsson]] | 9. s., [[Pepsideild kvenna 2009|Pepsideild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur]] | [[Helena Ólafsdóttir]] | 3. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|A riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Sindravellir]] | [[Sindri Ragnarsson]] | 4. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 20..|A riðill]] |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 12. umferð, 21. ágúst 2010''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna 2010 - A riðill|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=20930|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. janúar 2024}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=160|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||'''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' ||14||13||0||1||81||8||73||'''39''' |align="center" rowspan="2"|'''[[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_2010#Undanúrslit|Undanúrslit]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||'''[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]]''' ||14||13||0||1||69||16||53||'''39''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] ||14||8||1||5||18||31||-13||'''25''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}"| ||[[ÍR]] ||14||6||1||7||26||44||-18||'''19''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjarðabyggð|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð/Leiknir]] ||14||5||1||8||17||37||-20||'''16''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Fram|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] ||14||2||5||7||16||50||-34||'''11''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||[[UMF Sindri|Sindri]] ||14||3||1||10||20||35||-15||'''10''' |- |8||style="background:#{{Fótboltalitur|Höttur|1}}"| ||[[Höttur]] ||14||0||3||11||8||53||-45||'''3''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Sm = Stig/meðaltal''.</small> ==== Töfluyfirlit ==== {| class="wikitable" align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" ! align="left" |&nbsp; !Fj/Le !Fjölnir !Fram !Höttur !ÍBV !ÍR !Selfoss !Sindri |- | align="left" | [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðab./Leiknir]] |'''XXX'''||1-2||3-2||1-1||1-4||1-4||0-7||3-2 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Fjölnir}} ||2-0||'''XXX'''||0-0||1-0||0-10||4-1||0-7||1-0 |- | align="left" |{{Lið Fram}} ||3-0||1-3||'''XXX'''||1-1||1-2||2-3||1-7||4-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið Höttur}} ||0-1||0-2||0-0||'''XXX'''||1-6||2-3||1-6||2-3 |- | align="left" |{{Lið ÍBV}} ||5-1||5-0||6-0||11-0||'''XXX'''||6-0||6-0||6-0 |- style="background:#F0F0F0;" | align="left" |{{Lið ÍR}} ||0-3||2-1||4-4||5-0||0-6||'''XXX'''||2-5||2-0 |- | align="left" |{{Lið Selfoss}} ||5-1||3-0||6-1||8-0||3-2||6-0||'''XXX'''||5-2 |- | align="left" |{{Lið Sindri}} ||0-1||1-2||2-2||5-0||1-6||4-0||0-1||'''XXX''' |} ==== Markahæstu leikmenn ==== ''Lokaniðurstaða 21. ágúst 2010''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=240|Nafn !width=30|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' | [[Katrín Ýr Friðgeirsdóttir]] | Selfoss | 25 | | 11 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' | [[Kristín Erna Sigurlásdóttir]] | ÍBV | 22 | | 16 |- style="background:#CD7F32;" | '''3''' | [[Guðmunda Brynja Óladóttir]] | Selfoss | 13 | | 13 |- | '''4''' | [[Lerato Kgasago]] | ÍBV | 11 | | 13 |- | '''5''' | [[Bryndís Jóhannesdóttir]] | ÍR | 10 | | 5 |- | '''5''' | [[Anna María Friðgeirsdóttir]] | Selfoss | 10 | | 16 |} == Úrslit == ''5. september 2010''.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=20925|title=1. deild kvenna 2010 staða & úrslit|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. janúar 2024}}</ref> === Undanúrslit === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 28. ágúst 2010<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Keflavík}} |úrslit= 0 – 4 |lið2= {{Lið ÍBV}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=237578 Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= <br>[[Lerato Kgasago]] {{mark|17}}<nowiki></nowiki>[[Elísa Viðarsdóttir]] {{mark|48}}<br>[[Lerato Kgasago]] {{mark|56}}<nowiki></nowiki><br> [[Kristín Erna Sigurlásdóttir]] {{mark|70}} |leikvangur= [[Sparisjóðsvöllur]] |áhorfendur= 210 |dómari= [[Birkir Sigurðarson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 28. ágúst 2010<br />14:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið Selfoss}} |úrslit= 1 – 1 |lið2= {{Lið Þróttur R.}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=237575 Leikskýrsla] |mörk1= <br>[[Guðmunda Brynja Óladóttir]] {{mark|27}} |mörk2= <br>[[Margrét María Hólmarsdóttir]] {{mark|63}} |leikvangur= [[Selfossvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Smári Stefánsson]] |}} <br /> {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 1. september 2010<br />17:00 [[GMT]] |lið1= {{Lið ÍBV}} |úrslit= 4 – 1 |lið2= {{Lið Keflavík}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=237576 Leikskýrsla] |mörk1= <br>[[Edda María Birgisdóttir]] {{mark|9}}<nowiki></nowiki>[[Kristín Erna Sigurlásdóttir]] {{mark|24}}<br>[[Lerato Kgasago]] {{mark|33}}<nowiki></nowiki><br> [[Edda María Birgisdóttir]] {{mark|36}} |mörk2= <br>[[Margrét María Hólmarsdóttir]] {{mark|63}} |leikvangur= [[Hásteinsvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Ingi Fannar Eiríksson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 1. september 2010<br />17:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið Þróttur R.}} |úrslit= 3 – 1 |lið2= {{Lið Selfoss}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=237579 Leikskýrsla] |mörk1= <br>[[Fríða Þórisdóttir]] {{mark|3}}<nowiki></nowiki>[[Ruth Þórðar Þórðardóttir]] {{mark|54}}<br>[[Margrét María Hólmarsdóttir]] {{mark|88}} |mörk2= <br>[[Olga Færseth]] {{mark|31}} |leikvangur= [[Valbjarnarvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Guðrún Fema Ólafsdóttir]] |}} <br /> {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 5. september 2010<br />12:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið ÍBV}} |úrslit= 3 – 1 |lið2= {{Lið Þróttur R.}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=237577 Leikskýrsla] |mörk1= <br>[[Hlíf Hauksdóttir]] {{mark|56}}<nowiki></nowiki>[[Lerato Kgasago]] {{mark|82}}<br>[[Lerato Kgasago]] {{mark|88}} |mörk2= <br>[[Ruth Þórðar Þórðardóttir]] {{mark|58}} |leikvangur= [[Þorlákshafnarvöllur]] |áhorfendur= |dómari= Pétur Guðmundsson |}} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} {{1. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]] | fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2009|1. deild kvenna 2009]] | eftir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2011|1.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2011]] }} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=20930|title=1. deild kvenna 2010, A riðill |work=KSÍ|accessdate=30. janúar 2024}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=20923|title=1. deild kvenna 2010, B riðill |work=KSÍ|accessdate=30. janúar 2024}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=20925|title=1. deild kvenna 2010, úrslit|work=KSÍ|accessdate=30. janúar 2024}} *{{cite web|url=http://www.icelandfootball.net/ladies-2010.html|title=1. deild kvenna 2010, group A - B (A-B riðill) semifinals (úrslit)|work=Icelandfootball|accessdate=30. janúar 2024|language=en|cid=icelandfootball.net}} {{Knattspyrna á Íslandi 2010}} [[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] huvho1da2aaxxhlv55k5u3p68mkh5zq 0 184563 1973487 1963681 2026-07-27T07:26:43Z CommonsDelinker 1159 Skipti út José_Eduardo_dos_Santos_signature.jpg fyrir [[Mynd:José_Eduardo_dos_Santos_signature_(transparent).png]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vegna þess að: Use transparent background for signature image). 1973487 wikitext text/x-wiki {{Forseti | forskeyti = | nafn = José Eduardo dos Santos | mynd = José Eduardo dos Santos 2.jpg | titill= [[Forseti Angóla]] | stjórnartíð_start = [[21. september]] [[1979]] | stjórnartíð_end = [[25. september]] [[2017]] | forsætisráðherra = {{ubl|[[Fernando José de França Dias Van-Dúnem]]|[[Marcolino Moco]]|[[Fernando da Piedade Dias dos Santos]]|[[Paulo Kassoma]]}} | vara_forseti = {{ubl|[[Fernando da Piedade Dias dos Santos]]|[[Manuel Vicente]]}} | forveri = [[Agostinho Neto]] | eftirmaður = [[João Lourenço]] | myndatexti1 = {{small|Eduardo dos Santos árið 2007.}} | fæddur = {{fæðingardagur|1942|8|28}} | fæðingarstaður = [[Lúanda]], [[portúgalska Angóla]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2022|7|8|1942|8|28}} | dánarstaður = [[Barselóna]], [[Spánn|Spáni]] | þjóderni = [[Angóla|Angólskur]] | maki = {{ubl|{{marriage|Tatiana Kukanova|1966|1980|end=div}}|{{marriage|[[Ana Paula dos Santos|Ana Paula Lemos]]|1991}}}} | stjórnmálaflokkur = [[MPLA]] (1958–2022) | háskóli = Olíuháskólinn í Aserbaísjan | börn = 10 | undirskrift = José Eduardo dos Santos signature (transparent).png }} '''José Eduardo Van-Dúnem dos Santos''' (28. ágúst 1942 – 8. júlí 2022) var angólskur stjórnmálamaður sem var annar [[forseti Angóla]] frá 1979 til 2017. Dos Santos var leiðtogi [[MPLA|Alþýðuhreyfingarinnar til frelsunar Angóla]] (MPLA), stjórnmálaflokksins sem hefur stýrt Angóla síðan landið hlaut sjálfstæði frá [[Portúgal]]. ==Æviágrip== José Eduardo dos Santos, sem var herskár þjóðernissinni frá unga aldri, gekk árið 1961 í [[MPLA|Alþýðuhreyfinguna til frelsunar Angóla]] (MPLA) og stofnaði ungliðahreyfingu hennar.<ref name="Rulers bio">[http://rulers.org/indexd3.html#dossa dos Santos, José Eduardo], rulers.org, skoðað 23. janúar 2025</ref> Hann var sendur í útlegð til [[Lýðveldið Kongó|Kongó-Brazzaville]] sama ár og síðar til [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]], þar sem hann nam verkfræði. Árið 1970 sneri hann aftur til Angóla og gekk til liðs við skæruliðasveitir MPLA í héraðinu [[Kabinda]]. Hann var gjarnan talsmaður MPLA á alþjóðavettvangi og var árið 1974 kjörinn í framkvæmdanefndina innan stjórnmálanefndar flokksins.<ref name=":0">{{webbref|författare=Alan Cowell|datum=8 juli 2022|rubrik=José Eduardo dos Santos, Longtime Angolan Ruler, Dies at 79|url=https://www.nytimes.com/2022/07/08/world/africa/jose-eduardo-dos-santos-dead.html|tidning=The New York Times|hämtdatum=5 november 2023}}</ref> Þegar Angóla hlaut sjálfstæði frá Portúgal árið 1975 varð dos Santos utanríkisráðherra til ársins 1976 og síðan ríkisáætlanaráðherra til ársins 1978.<ref name="Rulers bio" /> Þegar [[Agostinho Neto]] forseti lést í september 1979 tók dos Santos við forsetaembættinu, fyrst til bráðabirgða en svo varanlega frá 21. september.<ref name="rulers.org">[http://rulers.org/rula2.html#angola Angola], rulers.org, skoðað 23. janúar 2025 </ref> Sem forseti reyndi dos Santos bæði innanlands og erlendis að binda enda á [[Borgarastyrjöldin í Angóla|borgarastyrjöldina í Angóla]]. Stefna hans kom því til leiðar að [[Suður-Afríka|Suður-Afríkumenn]], sem höfðu stutt hernaðarsamtökin [[UNITA]] gegn stjórn MPLA, drógu her sinn frá Angóla. Hann lék jafnframt lykilhlutverk í viðræðum á milli Angóla, [[Kúba|Kúbu]] og Suður-Afríku árið 1989 sem stuðluð að því að [[Namibía]] hlaut sjálfstæði undir stjórn [[SWAPO]] og kúbverskir hermenn, sem studdu stjórn MPLA í angólsku borgarastyrjöldinni, yfirgáfu landið.<ref name=":0" /> Árið 1991 undirritaði dos Santos [[Bicesse-samkomulagið]], sem leiddi til fyrstu lýðræðislegu þing- og forsetakosninga Angóla árið 1992. MPLA vann þingkosningarnar og dos Santos vann meirihluta í fyrstu umferð forsetakosninganna, sem fulltrúar [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] og aðrir eftirlitsaðilar féllust á að hefðu farið sómasamlega fram. Meðlimir UNITA viðurkenndu engu að síður ekki niðurstöður kosninganna og gripu aftur til vopna svo borgarastríðið hélt áfram.<ref>{{Webbref|url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2007_92.htm|titel=ELECTIONS HELD IN 1992|hämtdatum=6 november 2023|utgivare=[[Alþjóðaþingmannasambandið]]|år=1992}}</ref> Aftur var skrifað undir friðarsamkomulag árið 1994 en var það rofið þegar UNITA hóf vopnaða baráttu á ný árið 1998. Borgarastríðinu lauk loks árið 2002 þegar [[Jonas Savimbi]], leiðtogi UNITA, var drepinn í bardaga.<ref>{{Webbref|författare=Danna Harman|datum=25 februari 2002|rubrik=Rebel leader's death opens doors to peace in Angola|url=https://reliefweb.int/report/angola/rebel-leaders-death-opens-doors-peace-angola|tidning=The Christian Science Monitor|hämtdatum=6 november 2023}}</ref> Dos Santos var [[Marx-lenínismi|marx-lenínisti]] í upphafi valdatíðar sinnar en viðhélt þó raunsæi í stefnumótun sinni.<ref name="Rulers bio" /> Sem ráðherra studdi hann þá stefnu Netos forseta að reyna að efla efnahagsleg tengsl við [[Vesturlönd]] án þess að spilla nánu sambandi Angóla við Sovétríkin og Kúbu á tíma [[Kalda stríðið|kalda stríðsins]].<ref name="Rulers bio" /> Eftir lok kalda stríðsins lagði landið niður [[áætlanahagkerfi]] sitt og MPLA gerðist [[Sósíaldemókratismi|sósíaldemókrataflokkur]] fremur en marxistaflokkur. Á tíunda áratugnum var hagkerfið opnað fyrir erlendum fjárfestum, sem hjálpaði Angóla að verða næststærsta olíuframleiðsluríki í Afríku á eftir [[Nígería|Nígeríu]].<ref name=":1">{{Webbref|författare=Kerry A. Dolan|datum=22 januari 2021|rubrik=How Isabel Dos Santos, Once Africa’s Richest Woman, Went Broke|url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2021/01/22/the-unmaking-of-a-billionaire-how-africas-richest-woman-went-broke/|tidning=Forbes|hämtdatum=6 november 2023}}</ref> Stjórn dos Santos einkenndist af [[spilling]]u og [[frændhygli]], sem gagnrýnendur hans sögðu hafa stuðlað að áframhaldandi fátækt og misskiptingu í landinu. Dóttir hans, [[Isabel dos Santos]], var um skeið stjórnarformaður ríkisolíufélagsins [[Sonangol]] og var talin ríkasta kona í Afríku þar til eignir hennar voru frystar árið 2020 vegna spillingarrannsóknar.<ref>{{Vefheimild|titill=Gríðarmikill gagnaleki sagður afhjúpa vafasaman uppruna ríkidæmis ríkustu konu Afríku|url=https://www.visir.is/g/20201921384d/gridarmikill-gagnaleki-sagdur-afhjupa-vafasaman-uppruna-rikidaemis-rikustu-konu-afriku|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 19. janúar 2020|skoðað=23. janúar 2025|höfundur=Tryggvi Páll Tryggvason}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Forríka forsetadóttirin: „Ég er ekki í felum“|url=https://kjarninn.is/frettir/forrika-forsetadottirin-eg-er-ekki-i-felum/|útgefandi=[[Kjarninn]]|dags=28. nóvember 2022|skoðað=23. janúar 2025|höfundur=Sunna Ósk Logadóttir}}</ref> Dos Santos lét af forsetaembætti árið 2017 eftir að hafa stýrt Angóla í 37 ár.<ref>{{Vefheimild|titill=Fer frá eftir 37 ár á valdastóli|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2017/02/04/fer_fra_eftir_37_ar_a_valdastoli/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=4. febrúar 2017|skoðað=23. janúar 2025}}</ref> [[João Lourenço]], sem hafði verið varnarmálaráðherra landsins, tók við af honum sem forseti.<ref name=":0" /> Eftir að dos Santos steig til hliðar hófst fjöldi spillingarrannsókna á honum og hann ákvað því að flytja í sjálfskipaða útlegð til [[Spánn|Spánar]]. Hann sneri aftur til Angóla um stundarsakir í september 2021.<ref>{{Webbref|datum=15 september 2021|rubrik=Angola's ex-leader Dos Santos back home after 30-month exile -ANGOP|url=https://www.reuters.com/world/africa/angolas-ex-leader-dos-santos-back-home-after-30-month-exile-angop-2021-09-14/|tidning=Reuters|hämtdatum=6 november 2023}}</ref> Hann lést á sjúkrahúsi í Barselóna í júní 2022 eftir löng veikindi.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrr­verandi for­seti Angóla til 38 ára látinn|url=https://www.visir.is/g/20222284503d/p/f/skodanir|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 8. júlí 2022|skoðað=23. janúar 2025|höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Angóla]] | frá = [[21. september]] [[1979]] | til = [[25. september]] [[2017]] | fyrir = [[Agostinho Neto]] | eftir = [[João Lourenço]] }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Santos, Jose Eduardo dos}} {{fd|1942|2022}} [[Flokkur:Forsetar Angóla]] 7ucvqpjoflfvxmfhr4jgtfk6rkxanaw 0 184867 1973453 1967683 2026-07-26T19:22:54Z TKSnaevarr 53243 1973453 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = Rosario Murillo | búseta = | mynd = 2017 Rosario Murillo (cropped).jpg | myndastærð = | myndatexti1 = Murillo árið 2017. | titill= Forseti Níkaragva<br>{{small|(ásamt [[Daniel Ortega]]}}) | stjórnartíð_start = [[30. janúar]] [[2025]] | stjórnartíð_end = | forveri = [[Daniel Ortega]] (sem eini forsetinn) | titill2 = Varaforseti Níkaragva | stjórnartíð_start2 = [[10. janúar]] [[2017]] | stjórnartíð_end2 = [[30. janúar]] [[2025]] | forseti2 = [[Daniel Ortega]] | forveri2 = [[Omar Halleslevens]] | eftirmaður2 = ''Embætti lagt niður'' | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1951|6|22}} | fæðingarstaður = [[Managva]], [[Níkaragva]] | starf = Stjórnmálamaður | stjórnmálaflokkur = [[Þjóðfrelsisfylking sandínista]] | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólsk]] | maki = {{plainlist| * {{marriage|Jorge Narváez|1967|1968|orsök=dó}} * {{marriage|[[Moisés Hassan]]|1968|1972|end=div}} * {{marriage|Carlos Vicente Ibarra|1973|1977|end=div}} * {{marriage|[[Daniel Ortega]]|1979}}}} | börn = 2 með Jorge Narváez<br>1 með Moisés Hassan<br>7 með Daniel Ortega | ættingjar = [[Augusto César Sandino]] (ömmubróðir) | undirskrift = Rosario Murillo (Signature).svg }} '''Rosario María Murillo Zambrana''' (f. 22. júní 1951) er níkarögsk stjórnmálakona og skáld<ref>{{cite news |date=22 November 2024 |title=Nicaragua: Ortega and wife to assume absolute power after changes approved |url=https://www.theguardian.com/world/2024/nov/22/nicaragua-ortega-wife-absolute-power |newspaper=[[The Guardian]] |access-date=2024-02-02 }}</ref><ref>{{cite web |last=Granger |first=Max |date=25 August 2024 |title=Is Nicaragua's Dictatorship Nearing Its End? |url=https://foreignpolicy.com/2024/08/25/nicaragua-ortega-murillo-dictatorship-fsln-repression/ |publisher=[[Foreign Policy]] |access-date=2024-02-02 }}</ref> sem hefur verið meðforseti Níkaragva ásamt eiginmanni sínum, [[Daniel Ortega]], frá janúar 2025. Murillo var áður varaforseti Níkaragva frá 2017 til 2025 og forsetafrú Níkaragva frá 2007 til 2025 og 1985 til 1990 sem eiginkona Ortega forseta. Murillo hefur verið helsta talskona níkarögsku ríkisstjórnarinnar,<ref>{{cite news | title =Iran and Nicaragua in barter deal | date =5 August 2007 | url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/6931807.stm | work =BBC News | access-date =5 October 2007 | archive-date =15 January 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090115142859/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/6931807.stm | url-status =live }}</ref> ráðherra,<ref>{{cite news | title =Nicaragua-Venezuela Talk Cooperation | url =http://www.plenglish.com/article.asp?ID=%7B9FB2EF41-A435-459E-8111-4B04A12681DA%7D)&language=EN | work =Prensa Latina | access-date =15 January 2008 | quote ="... informed Government minister and first lady, Rosario Murillo." | archive-date =17 January 2008 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080117220408/http://plenglish.com/article.asp?ID=%7B9FB2EF41-A435-459E-8111-4B04A12681DA%7D%29&language=en | url-status =dead }}</ref> forstöðumaður Sandínistasamtaka menningarverkafólks, og samskiptastjóri samskipta- og borgararáðs Níkaragva. Hún tók við embætti varaforseta Níkaragva þann 10. janúar 2017.<ref>{{cite web |url=http://www.morningstaronline.co.uk/a-9584-Nicaragua-Sandinista-Ortega-sworn-in-for-fourth-term-as-president |title=Morning Star :: Nicaragua: Sandinista Ortega sworn in for fourth term as president {{!}} The People's Daily |website=www.morningstaronline.co.uk |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112175501/http://morningstaronline.co.uk/a-9584-Nicaragua-Sandinista-Ortega-sworn-in-for-fourth-term-as-president |archive-date=2017-01-12}} </ref><ref>{{cite news | title=Poetry and Power in Nicaragua | date=29 March 1987 | url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B0DE7D8143AF93AA15750C0A961948260&sec=&spon=&pagewanted | work=The New York Times | access-date=5 October 2007 | first1=Francisco | last1=Goldman | archive-date=11 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240111002604/https://www.nytimes.com/1987/03/29/magazine/poetry-and-power-in-nicaragua.html?sec=&spon=&pagewanted | url-status=live }}</ref> Í ágúst 2021 hóf [[Evrópusambandið]] [[efnahagsþvinganir]] gegn henni vegna meintra mannréttindabrota.<ref>{{cite web |title=EU sanctions Nicaragua's first lady and vice-president over human rights violations |url=https://www.theguardian.com/world/2021/aug/02/eu-sanctions-nicaragua-first-lady-vice-president |website=Guardian |date=2 August 2021 |access-date=8 August 2021 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808111705/https://www.theguardian.com/world/2021/aug/02/eu-sanctions-nicaragua-first-lady-vice-president |url-status=live }}</ref> ==Æviágrip== Murillo fæddist í Managva í Níkaragva. Faðir hennar var Teódulo Murillo Molina (1915–1996), bómullarbóndi og búfjáreigandi. Móðir hennar var Zoilamérica Zambrana Sandino (1926–1973; dóttir Orlando José Zambrana Báez og Zoilaméricu Sandino Tiffer), systurdóttir hershöfðingjans [[Augusto César Sandino]] (1895–1934) sem barðist gegn hernámi Bandaríkjamanna í Níkaragva.<ref>{{Cite web |title=Desde España, Aparicio Sandino se estableció en Nicaragua |work=Stereo Romance (105.3 FM) |language=Spanish |first=Francisco |last=Gadea |date=4 November 2015 |access-date=23 June 2021 |url=https://www.stereo-romance.com/mundo/22-historia/89-desde-espana-aparicio-sandino-se-establecio-en-nicaragua-read.html }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Zoilamérica Sandino Tiffer |url=https://gw.geneanet.org/mdelcastillo?lang=en&n=sandino+tiffer&oc=0&p=zoilamerica |first=Marcos Antonio |last=del Castillo Ortiz |publication-place=[[París]], [[Frakkland]]i |website=[[Geneanet|GeneaNet]] |publisher=Geneanet SA |editor1-first=Jacques |editor1-last=Le Marois |editor2-first=Renaud |editor2-last=Baboin |editor3-first=Julie |editor3-last=Cassaigne |archive-date=17 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201017115949/https://gw.geneanet.org/mdelcastillo?lang=en&n=sandino+tiffer&oc=0&p=zoilamerica |date=1 January 2020 |access-date=23 June 2021 |language=English }}</ref> Hún giftist [[Daniel Ortega]] og eignaðist átta börn.<ref name="C2">{{cite news |work=Canal 2 (Televicentro de Nicaragua) |editor1-first=Igor |editor1-last=Ortiz |editor2-first=Ronald |editor2-last=Vázquez |editor3-first=Mellkcon |editor3-last=Molina |editor4-first=Maryine |editor4-last=Cantarero Pineda |editor5-first=Alejandro |editor5-last=Sacasa Pasos |publisher=Televicentro de Nicaragua, S.A. |publication-place=[[Managva]], [[Níkaragva]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124010725/http://www.canal2tv.com/Noticias/Marzo%202007/Etapas%20mas%20importante%20de%20Rosario%20Murillo.htm |archive-date=24 November 2007 |access-date=23 June 2021 |date=20 March 2007 |language=Spanish |first=Xiomara |last=Laguna |url-status=dead |title=Etapas más importantes de Rosario Murillo |url=http://www.canal2tv.com/Noticias/Marzo%202007/Etapas%20mas%20importante%20de%20Rosario%20Murillo.htm }}</ref> Murillo gekk í kaþólska stúlknaskólann Colegio Teresiano í Managva. Hún stundaði gagnfræðanám við Greenway Convent Collegiate School í [[Tiverton, Devon|Tiverton]] í Bretlandi og listnám við Institut Anglo-Suisse Le Manoir í [[La Neuveville]] í Sviss.<ref name="C2"/> Murillo er með próf í [[Enska|ensku]] og [[Franska|frönsku]] frá [[Cambridge-háskóli|Cambride-háskóla]] í Bretlandi. Hún gekk líka í opinbera háskólann Universidad Nacional Autónoma de Nicaragua í heimaborg sinni.<ref name="EN">{{cite news | first=Helena | last=Ramos | title=Rosario Murillo: Una cadencia de fervores | url=http://www.escritorasnicaragua.org/critica?idcritica=31 | archive-url=https://archive.today/20130414172414/http://www.escritorasnicaragua.org/critica?idcritica=31 | url-status=dead | archive-date=14 April 2013 | work=Asociación Nicaragüense de Escritoras | access-date=5 October 2007 | language=es }}</ref> ===Sandínisti=== Murillo gekk í [[Þjóðfrelsisfylking sandínista|Þjóðfrelsisfylkingu sandínista]] (FSLN) árið 1969 og veitti skæruliðum sandínista hæli á heimili sínu í [[Managva]], þar á meðal [[Tomás Borge]], einum stofnenda sandínistahreyfingarinnar.<ref name="C2"/> Snemma á áttunda áratugnum vann Murillo fyrir fréttablaðið ''La Prensa'' sem ritari tveggja þekktustu manna í níkarögsku stjórnmála- og bókmenntalífi, [[Pedro Joaquin Chamorro]] og [[Pablo Antonio Cuadra]]. Murillo var handtekin í [[Estelí]] árið 1976 fyrir stjórnmálaafskipti sín. Hún flúði stuttu síðar land og bjó í nokkra mánuði í [[Panama]] og [[Venesúela]]. Hún flutti síðar til Kosta Ríka, þar sem hún helgaði líf sitt stjórnmálunum að fullu, tók þátt í stofnun neðanjarðarútvarpsstöðvarinnar [[Radio Sandino]], og kynntist verðandi eiginmanni sínum, [[Daniel Ortega]].<ref name=":0">{{Cite news |first=John |last=Otis |title=Long silence from Nicaragua's president as first lady keeps press at arm's length |date=24 March 2015 |url=https://www.cpj.org/2015/03/long-silence-from-nicaraguas-president-as-first-la |access-date=23 June 2021 |editor1-first=Elana |editor1-last=Beiser |editor2-first=Jennifer |editor2-last=Dunham |editor3-first=Naomi |editor3-last=Zeveloff |editor4-first=Erik |editor4-last=Crouch |archive-date=14 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614000638/https://cpj.org/2015/03/long-silence-from-nicaraguas-president-as-first-la |work=[[Committee to Protect Journalists|Committee to Protect Journalists (CPJ)]] |language=English |publication-place=[[New York-borg]], [[New York (fylki)|New York]], Bandaríkin }}</ref> Þegar sandínistar steyptu [[Anastasio Somoza Debayle]] af stóli árið 1979 sneri hún aftur til Níkaragva.<ref name=":0" /> === Stjórnmál === Murillo hóf að safna að sér pólitískum völdum árið 1998 þegar hún kom Ortega til varnar eftir að dóttir hennar og stjúpdóttir hans, Zoilamérica Narváez Murillo,<ref name="Rauen"/> sakaði hann um að hafa brotið á sér kynferðislega í mörg ár.<ref name=":1">{{Cite journal |author=Cad |issn=0030-0071 |lccn=sv86023034 |jstor=00300071 |oclc=1038241 |publisher=Off Our Backs, inc. |journal=[[Off Our Backs|Off Our Backs (OOB)]] |publication-place=[[Arlington County, Virginia|Arlington]], [[Virginía]], Bandaríkin |title=Nicaragua: Ortega charged with abusing stepdaughter |url=https://archive.org/details/sim_off-our-backs_1998-04_28_4/page/n8 |volume=28 |issue=4 |page=7 |date=1 January 1998 |editor1-first=Carol Anne |editor1-last=Douglas |editor2-first=Tacie |editor2-last=Dejanikus |editor3-first=Amaya |editor3-last=Robertson |editor4-first=Sherri |editor4-last=Whatley |editor5-first=Laura |editor5-last=Butterbaugh |editor6-first=Farar |editor6-last=Elliott |editor7-first=Angie |editor7-last=Manzano |editor8-first=Karla |editor8-last=Mantilla |editor9-first=Jennie |editor9-last=Rubby |editor10-first=Jenn |editor10-last=Smith |editor11-first=Alice |editor11-last=Henry |editor12-first=Angie |editor12-last=Young |language=English }}</ref> Murillo sagði ásakanirnar „fullkomlega falskar“<ref name=":1" /> og tók síðan opinberlega afstöðu með Ortega og fordæmdi dóttur sína, sem hefur ávallt staðið við ásakanirnar.<ref name="Rauen">{{cite web |title=Nicaragua's Proposed Legal Reforms Hinder Women's Rights and Threaten Political Opposition |first1=Alexia |last1=Rauen |first2=John |last2=Stolle-McAllister |first3=Sharri K. |last3=Hall |first4=Liam |last4=Timmons |first5=Erika |last5=Quinteros |editor1-first=Patricio |editor1-last=Zamorano |editor2-first=Frederick B. |editor2-last=Mills |editor3-first=Jill |editor3-last=Clark-Gollub |editor4-first=William |editor4-last=Camcaro |publication-place=[[Washington, D.C.]], United States of America |publisher=Council on Hemispheric Affairs, Inc. |website=[[Council on Hemispheric Affairs|Council on Hemispheric Affairs (COHA)]] |date=19 June 2017 |language=English |url=https://www.coha.org/nicaraguas-proposed-legal-reforms-hinder-womens-rights-and-threaten-political-opposition |archive-url=https://web.archive.org/web/20170619203801/https://www.coha.org/nicaraguas-proposed-legal-reforms-hinder-womens-rights-and-threaten-political-opposition |archive-date=19 June 2017 |access-date=23 June 2021 }}</ref> Dómsmáli gegn Ortega var vísað frá hæstarétti landsins árið 2001 þar sem það var fyrnt.<ref name=":0" /> Ortega var kjörinn forseti árið 2006 og endurkjörinn árið 2011. Í kosningunum 2016 bauð Murillo sig fram sem varaforseti í framboði Ortega. [[Lucia Newman]], blaðamaður hjá [[Al Jazeera]], hefur sagt um Murillo að hún hafi „víða verið álitin valdið á bak við forsetaembættið“.<ref name="Newman">{{Cite web |first=Lucia |last=Newman |author-link=Lucia Newman |url=https://www.aljazeera.com/news/2016/11/7/nicaragua-president-ortega-on-course-for-third-term |title=Nicaragua: President Ortega on course for third term |date=7 November 2016 |access-date=23 June 2021 |publisher=Al Jazeera Media Network |website=[[Al Jazeera]] |editor1-first=Giles |editor1-last=Trendle |publication-place=[[Doha]], [[Qatar]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610080351/https://www.aljazeera.com/news/2016/11/7/nicaragua-president-ortega-on-course-for-third-term |archive-date=10 June 2021 |agency=Al Jazeera Santiago de Chile Bureau |editor2-first=Hamad bin Thamer |editor2-last=Al Thani |editor2-link=Hamad bin Thamer Al Thani }}</ref> Á kjörtímabilinu brutust út [[Mótmælin í Níkaragva 2018-2019|fjöldamótmæli gegn stjórninni]] þar sem 309 manns höfðu látist í júlí 2018, þar af 25 manns undir 17 ára aldri.<ref>{{Cite news |work=El Nuevo Diario |publication-place=[[Managua]], Nicaragua |publisher=El Nuevo Diario, S.A. de C.V. (Editora Nuevo Amanecer) |archive-date=3 July 2018 |access-date=23 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703204206/https://www.elnuevodiario.com.ni/nacionales/468649-anpdh-crisis-nicaragua-deja-309-muertos |language=Spanish |title=Cifra de muertos por crisis en Nicaragua asciende a 309 |url=https://www.elnuevodiario.com.ni/nacionales/468649-anpdh-crisis-nicaragua-deja-309-muertos }}</ref> Þann 27. nóvember 2018 gaf [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseti út stjórnartilskipun þar sem efnahagsþvingunum var beint sérstaklega að Murillo og að aðstoðarmanninum Néstor Moncada Lau.<ref>{{cite web |via=[[NARA|National Archives]] |url=https://trumpwhitehouse.archives.gov/briefings-statements/president-donald-j-trump-pressuring-nicaraguan-regime-restore-democracy-rule-law |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120201056/https://trumpwhitehouse.archives.gov/briefings-statements/president-donald-j-trump-pressuring-nicaraguan-regime-restore-democracy-rule-law |archive-date=20 January 2021 |access-date=23 June 2021 |language=English |title=President Donald J. Trump is Pressuring the Nicaraguan Regime to Restore Democracy and the Rule of Law |publication-place=[[Washington, D.C.]], United States of America |publisher=[[White House Office of the Press Secretary]] |website=[[WhiteHouse.gov|WhiteHouse.gov (archival version of President Trump's tenure)]] }}</ref> ===Meðforseti Níkaragva (2025–)=== Þann 20. nóvember 2024 kynnti Ortega tillögur að stjórnarskrárbreytingum til að lengja kjörtímabil sitt úr fimm árum í sex og lýsa Murillo meðforseta.<ref>{{cite web |title=Nicaragua's Ortega proposes reform to make him and his wife 'copresidents' |url=https://apnews.com/article/nicaragua-daniel-ortega-wife-murillo-copresidents-ea9ad1e1c89c72b04ebd0ede46d0b3d5 |publisher=Associated Press |access-date=21 November 2024 |date=21 November 2024 }}</ref> Breytingarnar voru samþykktar í fyrstu umræðu á níkaragska þinginu þann 22. nóvember<ref>{{cite web |title=Nicaragua OKs reform to boost powers of president, wife |url=https://www.france24.com/en/live-news/20241122-nicaragua-oks-reform-to-boost-powers-of-president-wife |publisher=France 24 |access-date=23 November 2024 |date=23 November 2024 }}</ref> og tóku gildi eftir aðra umræðu þann 30. janúar 2025.<ref>{{cite web |title=Nicaragua makes Daniel Ortega and his wife Murillo 'copresidents,' fueling democratic rebuke |url=https://apnews.com/article/nicaragua-daniel-ortega-rosario-murillo-b5f119ea8bee27c48b2fdd70710c70dd |publisher=AP News |access-date=31 January 2025 |date=31 January 2025}}</ref> == Einkahagir == Murillo talar [[Spænska|spænsku]], [[Enska|ensku]], [[Ítalska|ítölsku]] og [[Franska|frönsku]] og getur lesið [[Þýska|þýsku]].<ref>{{cite news|url=http://www.laprensa.com.ni/archivo/2007/junio/10/noticias/enfoque/|title=Su majestad Murillo; Culta y Ambiciosa|last=Salinas Maldonado|first=Carlos|work=La Prensa|access-date=17 February 2008|language=es|archive-date=7 March 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080307203520/http://www.laprensa.com.ni/archivo/2007/junio/10/noticias/enfoque/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.canal2tv.com/Noticias/Marzo%202007/Murillo%20la%20voz%20de%20Ortega.htm|title=Murillo la voz de Ortega|last=Laguna|first=Xiomara|work=Canal 2|access-date=17 February 2008|language=es|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070723214155/http://canal2tv.com/Noticias/Marzo%202007/Murillo%20la%20voz%20de%20Ortega.htm|archive-date=23 July 2007}}</ref> Murillo er [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsk]] og leggur mikla áherslu á Maríudýrkun.<ref>{{Cite news|url=https://www.lavozdelsandinismo.com/nicaragua/2020-09-08/declaraciones-de-la-companera-rosario-murillo-vice-presidenta-de-nicaragua-08-09-2020-texto-integro/|title=Declaraciones de la compañera Rosario Murillo, Vice Presidenta de Nicaragua (08/09/2020) (Texto íntegro)|website=La Voz del Sandinismo|language=es|date=8 September 2020|access-date=11 September 2021|archive-date=11 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210911200408/https://www.lavozdelsandinismo.com/nicaragua/2020-09-08/declaraciones-de-la-companera-rosario-murillo-vice-presidenta-de-nicaragua-08-09-2020-texto-integro/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.canal4.com.ni/vicepresidenta-rosario-murillo-03-noviembre/?nowprocket=1|title=Compañera Rosario Murillo en Multinoticias (3-11-20)|website=Canal 4|language=es|date=4 November 2020|access-date=17 January 2022|archive-date=18 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118183923/https://www.canal4.com.ni/vicepresidenta-rosario-murillo-03-noviembre/?nowprocket=1|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.lavozdelsandinismo.com/nicaragua/2020-12-07/companera-rosario-festejamos-a-la-virgen-maria-colmados-de-amor-salud-y-fuerza/|title=Compañera Rosario: Festejamos a la Virgen María colmados de amor, salud y fuerza|website=La Voz del Sandinismo|language=es|date=7 December 2020|access-date=11 September 2021|archive-date=11 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210911200412/https://www.lavozdelsandinismo.com/nicaragua/2020-12-07/companera-rosario-festejamos-a-la-virgen-maria-colmados-de-amor-salud-y-fuerza/|url-status=live}}</ref> Murillo kom Ortega til varnar þegar dóttir hennar, [[Zoilamerica Ortega Murillo|Zoilamérica]], sakaði hann um [[kynferðislegt ofbeldi]] á tíunda áratugnum. Þetta litar enn orðspor hennar meðal sumra Níkaragvamanna í dag. Zoilamérica reyndi að leita réttar síns fyrir dómstólum en Ortega naut friðhelgi sem þingmaður.<ref>{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/nicaragua-election-president-wife-rosario-murillo-daniel-ortega-a7393011.html |title=Nicaragua president's running mate: his wife |date=2 November 2016 |website=The Independent |access-date=22 May 2018 |archive-date=22 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180522182546/https://www.independent.co.uk/news/world/americas/nicaragua-election-president-wife-rosario-murillo-daniel-ortega-a7393011.html |url-status=live }}</ref> Murillo er þekkt fyrir skoðanir og siði í anda [[Nýaldarstefna|nýaldarstefnu]].<ref>{{Cite news |title=With Savvy And New-Age Speeches, A First Couple Runs Nicaragua |language=en |work=NPR.org |url=https://www.npr.org/sections/parallels/2014/09/28/351766909/with-savvy-and-new-age-speeches-a-first-couple-runs-nicaragua |access-date=2022-09-02 |archive-date=2 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220902231608/https://www.npr.org/sections/parallels/2014/09/28/351766909/with-savvy-and-new-age-speeches-a-first-couple-runs-nicaragua |url-status=live }}</ref> == Í dægurmenningu == Rosario Murillo birtist í heimildamyndinni ''[[Exiliada]]'', sem fjallar um dóttur hennar, [[Zoilamerica Ortega Murillo|Zoilaméricu Narváez]], og ásakanir hennar um kynferðisofbeldi gegn Daniel Ortega.<ref name=":12">{{Cite web|date=2020-05-07|title=Documental "Exiliada" ya puede verse en Nicaragua|url=https://niu.com.ni/documental-exiliada-ya-puede-verse-en-nicaragua/|access-date=2021-09-06|website=Niú|language=es|archive-date=6 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210906202156/https://niu.com.ni/documental-exiliada-ya-puede-verse-en-nicaragua/|url-status=live}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Murillo, Rosario}} {{f|1951}} [[Flokkur:Forsetar Níkaragva]] [[Flokkur:Varaforsetar Níkaragva]] 2pmqr0iav8n8g05lmawhcbwah2plu7t 0 191129 1973503 1969573 2026-07-27T10:56:48Z Bjarki S 9 /* Skoðanakannanir */ 1973503 wikitext text/x-wiki [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] fer fram á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fer á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Forsaga== Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þann 28. maí 2026 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-28-thjodin-greidir-atkvaedi-um-esb-vidraedur-29-agust-476595|title=Þjóðin greiðir atkvæði um ESB-viðræður 29. ágúst|author=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|publisher=RÚV|date=2026-05-28|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Spurningin== Í upphaflegri tillögu utanríkisráðherra var spurningin og svarmöguleikarnir eftirfarandi: :''Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?'' :*''Já, halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' :*''Nei, ekki halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' Fram komu athugasemdir við orðalag spurningarinnar, meðal annars frá [[Landskjörstjórn]], þar sem talið var að í henni fælist ályktun um að aðildarumsókn Íslands væri í fullu gildi og hægt að halda áfram með aðildarferlið þar sem frá var horfið, en það væri umdeild staðhæfing. Þá voru gerðar athugasemdir við svarmöguleika þar sem kosningalög gera ráð fyrir að svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslu séu almennt aðeins „já“, eða „nei“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/157/s/1183.html|titill=Nefndarálit með breytingartillögu um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.|útgefandi=Meiri hluti utanríkismálanefndar|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> Orðalagi spurningar og svarmöguleika var því breytt og verður eftirfarandi: :'''Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?''' ::'''❏ Já.''' ::'''❏ Nei.''' ==Afstaða stjórnmálaflokka== {| class="wikitable" |+ Afstaða stjórnmálaflokka til spurningarinnar sem borin er upp í þjóðaratkvæðagreiðslunni. |- ! colspan=4 | Stjórnarmeirihluti |- | style="background:{{Flokkslitur|Samfylkingin}};"| | [[Samfylkingin]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og vill stefna að fullri aðild og upptöku evru.<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/malefnin/island-i-samfelagi-tjodanna?issue=samfylkingin-er-evropusinnadur-flokkur|titill=Ísland í samfélagi þjóðanna|útgefandi=Samfylkingin|mánuðurskoðað=12. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Viðreisn}};"| | [[Viðreisn]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og að Ísland gerist fullgildur aðili að sambandinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://vidreisn.is/grunnstefna-og-landsthingsalyktanir/utanrikismal/|titill=Utanríkismál|útgefandi=Viðreisn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| | [[Flokkur fólksins]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei - styðja viðræður ef þjóðin kýs já | Flokkurinn er og hefur verið andvígur aðild að ESB. Flokksmenn hafa lagt áherslu á að spurningin snúi að aðildarviðræðum en ekki aðild og ráðherrar flokksins hafa sagt að þeir muni vinna með þá niðurstöðu sem þjóðin kemst að.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/157/rad20260521T185813.html|titill=Þingræða Kolbrúnar Baldursdóttur|útgefandi=Alþingi|mánuður=21. maí|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-15-flokkur-folksins-reidubuinn-ad-setjast-vid-samningabordid-ef-thjodin-segir-ja-478299|titill=Flokkur fólksins reiðubúinn að setjast við samningaborðið ef þjóðin segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. júní|ár=2026}}</ref> Inga Sæland formaður flokksins hefur neitað að gefa upp hvernig hún sjálf muni greiða atkvæði en einstaka þingmenn flokksins hafa þó tjáð andstöðu við aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/16/kemur_akkurat_engum_vid_hvernig_inga_kys/|titill=Kemur akkúrat engum við hvernig Inga kýs|útgefandi=mbl.is|mánuður=16. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/28/eg_mun_segja_nei_29_agust/|titill=Ég mun segja nei 29. ágúst|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Stjórnarandstaða |- | style="background:{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar Evrópusambandsaðild og leggur áherslu á eflingu EES-samstarfsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://xd.is/kosningaaherslur/|titill=Kosningaáherslur|útgefandi=Sjálfstæðisflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| | [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar alfarið inngöngu Íslands í Evrópusambandið og hefur raunar efasemdir um EES-samstarfið.<ref>{{Vefheimild|url=https://midflokkurinn.is/stefna/utanrikis-og-varnarmal|titill=Utanríkis- og varnarmál|útgefandi=Miðflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Framsókn}};"| | [[Framsóknarflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn er andvígur aðild Íslands að ESB. Þingflokkurinn sat hjá við afgreiðslu þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna og sagðist treysta þjóðinni til þess að segja nei við aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/blog/yfirlysing-thingflokks-framsoknar-vegna-esb|titill=Yfirlýsing þingflokks Framsóknar vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Utan þings |- | style="background:{{Flokkslitur|Píratar}};"| | [[Píratar]] | style="background:#FFFFAA;"|Hlutlaus | Styðja að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram, en hvetja ekki til einnar niðurstöðu umfram aðra.<ref>{{Vefheimild|url=https://piratar.is/umraeda/lyktun-stjrnar-prata-um-esb|titill=Ályktun stjórnar Pírata um ESB|útgefandi=Píratar|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| | [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Sósíalistaflokkur Íslands - Flokkurinn telur ESB byggt á kapítalískri efnahagsstefnu og hafnar aðild Íslands. Flokkurinn hvetur til þess að landsmenn kjósi gegn aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/nidurstodur-adalfundar-sosialistaflokks-islands-2026|titill=Niðurstöður aðalfundar Sósíalistaflokks Íslands 2026|útgefandi=Sósíalistaflokkur Íslands|mánuður=9. júní|ár=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|VG}};"| | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei - styðja viðræður ef þjóðin kýs já | Stefna flokksins er að hagsmunum Íslands sé best borgið utan ESB en telja þó að virða beri vilja þjóðarinnar ef hún kýs með aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://vg.is/greinar/alyktanir-landsfundar-2026/|titill=Ályktanir landsfundar 2026|útgefandi=Vinstrihreyfingin - grænt framboð|mánuður=10. mars|ár=2026}}</ref> |} == Skoðanakannanir == Afstaða almennings til aðildarviðræðna og mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu hefur verið mæld í skoðanakönnunum um árabil. Þegar spurt hefur verið beint um aðild að Evrópusambandinu hefur meirihluti aðspurðra yfirleitt verið á móti en þegar spurt hefur verið um að taka upp aðildarviðræður eða halda þeim áfram hefur meirihlutinn yfirleitt verið fylgjandi því. Í yfirlitinu hér að neðan eru aðeins birtar kannanir sem gerðar voru eftir að forystymenn ríkisstjórnarinnar tilkynntu um að þjóðaratkvæðagreiðsla um viðræður færi fram 2026. Einungis er tekið tillit til þeirra sem afstöðu tóku til svarmöguleikanna. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! class="unsortable" style="width:40px;" |Já ! class="unsortable" style="width:40px;" |Nei ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:green;"| ! style="background:red;"| |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-26-orlitid-fleiri-aetla-ad-segja-ja-en-nei-i-agust-479546 Gallup] |12.–24. júní 2026 |style="background:#AAFFAA;"|52 |48 | style="background:green;color:#FFFFFF;"| 4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/06/13/ny-konnun-meirihluti-aetlar-ad-segja-ja Maskína] |2.–11. júní 2026 |style="background:#AAFFAA;"|53,1 |46,9 | style="background:green;color:#FFFFFF;"| 6,2 |} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] tdarh5sjwudnk4ikiml690ltrys0589 0 192215 1973457 1973369 2026-07-26T20:26:55Z Nipas2 54688 /* Liðin */ 1973457 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 2. deild kvenna 2022 | mynd = | ár = '''2022''' | Meistarar = '''{{Lið Fram}}''' | upp um deild = '''{{Lið Fram}}<br><br>{{Lið Grótta}}''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = (, m/leik) | markahæstur = ''' mörk'''<br> | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] |}} Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 6. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2022'''. {{clear}} == Liðin == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=200| Lið !width=100| Bær !width=180| Leikvangur !width=500| Þjálfari !width=200| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[OnePlus völlurinn]] | og | 11. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Einherji}} | [[Vopnafjörður|Vopnafirði]] | [[Vopnafjarðarvöllur]] | | 9. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grótta}} | [[Seltjarnarnes]] | [[Vivaldivöllurinn]] | | 9. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélagið Hamar|Hamar]] | [[Hveragerði]] | [[Grýluvöllur]] | | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Norðurálsvöllurinn]] | | 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Skessan]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[ÍR-völlur]] | | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] | [[Reykjavík]] | [[Valsvöllur]] | | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Jökulfellsvöllurinn]] | | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]] PCC völlurinn | | 2. s. í [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2. deild]] |} == Staðan í deildinni == === Töfluyfirlit === {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Álft!!Einh!!Fjöl!!Fram!!Grót!!Ham.!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KÁ!!KH!!Sind!!Völs |- |list2 = |align="left"|{{Lið Álftanes}} ||'''XXX'''||3-1||-||0-3||-||5-2||-||3-4||-||3-1||3-2||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Einherji}} ||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||0-3 |- |align="left"|{{Lið Fjölnir}} ||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fram}} ||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||2-2 |- |align="left"|{{Lið Grótta}} ||1-1||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Hamar}} ||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||2-1||-||-||- |- |align="left"|{{Lið ÍA}} ||3-2||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||5-0||-||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍH}} ||5-1||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||- |- |align="left"|{{Lið ÍR}} ||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||0-0 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] ||-||-||-||-||0-3||-||-||-||0-8||'''XXX'''||-||-||0-7 |- |align="left"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] ||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||2-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Sindri}} ||3-2||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||- |- |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||4-0||-||-||-||-||-||3-2||1-0||-||-||-||6-1||'''XXX''' |} == Heimild == == Heimildaskrá == {{reflist|2}} {{2. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&nbsp;deild]] | fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2021]] | eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2022]] }} == Heimild == {{Knattspyrna á Íslandi 2022}} [[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] f0c1nmme3cl9i7bpkveez7jhh89qnfn 1973460 1973457 2026-07-26T21:32:11Z Nipas2 54688 /* Heimild */ 1973460 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 2. deild kvenna 2022 | mynd = | ár = '''2022''' | Meistarar = '''{{Lið Fram}}''' | upp um deild = '''{{Lið Fram}}<br><br>{{Lið Grótta}}''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = (, m/leik) | markahæstur = ''' mörk'''<br> | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] |}} Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 6. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2022'''. {{clear}} == Liðin == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=200| Lið !width=100| Bær !width=180| Leikvangur !width=500| Þjálfari !width=200| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[OnePlus völlurinn]] | og | 11. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Einherji}} | [[Vopnafjörður|Vopnafirði]] | [[Vopnafjarðarvöllur]] | | 9. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grótta}} | [[Seltjarnarnes]] | [[Vivaldivöllurinn]] | | 9. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélagið Hamar|Hamar]] | [[Hveragerði]] | [[Grýluvöllur]] | | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Norðurálsvöllurinn]] | | 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Skessan]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[ÍR-völlur]] | | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] | [[Reykjavík]] | [[Valsvöllur]] | | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Jökulfellsvöllurinn]] | | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]] PCC völlurinn | | 2. s. í [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2. deild]] |} == Staðan í deildinni == === Töfluyfirlit === {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Álft!!Einh!!Fjöl!!Fram!!Grót!!Ham.!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KÁ!!KH!!Sind!!Völs |- |list2 = |align="left"|{{Lið Álftanes}} ||'''XXX'''||3-1||-||0-3||-||5-2||-||3-4||-||3-1||3-2||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Einherji}} ||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||0-3 |- |align="left"|{{Lið Fjölnir}} ||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fram}} ||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||2-2 |- |align="left"|{{Lið Grótta}} ||1-1||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Hamar}} ||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||2-1||-||-||- |- |align="left"|{{Lið ÍA}} ||3-2||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||5-0||-||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍH}} ||5-1||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||- |- |align="left"|{{Lið ÍR}} ||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||0-0 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] ||-||-||-||-||0-3||-||-||-||0-8||'''XXX'''||-||-||0-7 |- |align="left"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] ||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||2-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Sindri}} ||3-2||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||- |- |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||4-0||-||-||-||-||-||3-2||1-0||-||-||-||6-1||'''XXX''' |} == Heimild == == Heimildaskrá == {{reflist|2}} {{2. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&nbsp;deild]] | fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2021]] | eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2022]] }} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190200&banner-tab=matches-and-results&toggle=results|title=2. deild kvenna 2022|work=KSÍ|accessdate=25. júlí 2026}} {{Knattspyrna á Íslandi 2022}} [[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] 95v0o5ji3cf49c5o3sm3c63xx2mm4w5 1973468 1973460 2026-07-26T22:29:06Z Nipas2 54688 /* Heimild */ 1973468 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 2. deild kvenna 2022 | mynd = | ár = '''2022''' | Meistarar = '''{{Lið Fram}}''' | upp um deild = '''{{Lið Fram}}<br><br>{{Lið Grótta}}''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = (, m/leik) | markahæstur = ''' mörk'''<br> | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] |}} Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 6. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2022'''. {{clear}} == Liðin == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=200| Lið !width=100| Bær !width=180| Leikvangur !width=500| Þjálfari !width=200| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[OnePlus völlurinn]] | og | 11. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Einherji}} | [[Vopnafjörður|Vopnafirði]] | [[Vopnafjarðarvöllur]] | | 9. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grótta}} | [[Seltjarnarnes]] | [[Vivaldivöllurinn]] | | 9. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélagið Hamar|Hamar]] | [[Hveragerði]] | [[Grýluvöllur]] | | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Norðurálsvöllurinn]] | | 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Skessan]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[ÍR-völlur]] | | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] | [[Reykjavík]] | [[Valsvöllur]] | | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Jökulfellsvöllurinn]] | | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]] PCC völlurinn | | 2. s. í [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2. deild]] |} == Staðan í deildinni == === Töfluyfirlit === {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Álft!!Einh!!Fjöl!!Fram!!Grót!!Ham.!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KÁ!!KH!!Sind!!Völs |- |list2 = |align="left"|{{Lið Álftanes}} ||'''XXX'''||3-1||-||0-3||-||5-2||-||3-4||-||3-1||3-2||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Einherji}} ||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||0-3 |- |align="left"|{{Lið Fjölnir}} ||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fram}} ||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||2-2 |- |align="left"|{{Lið Grótta}} ||1-1||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Hamar}} ||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||2-1||-||-||- |- |align="left"|{{Lið ÍA}} ||3-2||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||5-0||-||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍH}} ||5-1||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||- |- |align="left"|{{Lið ÍR}} ||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||0-0 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] ||-||-||-||-||0-3||-||-||-||0-8||'''XXX'''||-||-||0-7 |- |align="left"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] ||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||2-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Sindri}} ||3-2||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||- |- |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||4-0||-||-||-||-||-||3-2||1-0||-||-||-||6-1||'''XXX''' |} == Markahæstu leikmenn == ''Lokaniðurstaða 8. ágúst 2021''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=60|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' | '''[[Jessica Grace Kass Ray]]''' | {{Lið Fram}} | 16 | 2 | 17 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' | '''[[Ariela Lewis]]''' | {{Lið Grótta}} | 12 | 1 | 15 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' | '''[[Sonja Björg Sigurðardóttir]]''' | {{Lið ÍR}} | 11 | 2 | 14 |- | '''4''' | [[Samira Suleman]] | {{Lið Völsungur}} | 10 | 2 | 9 |- | '''5''' | [[Unnur Ýr Haraldsdóttir]] | {{Lið Völsungur}} | 10 | 1 | 15 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} {{2. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&nbsp;deild]] | fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2021]] | eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2022]] }} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190200&banner-tab=matches-and-results&toggle=results|title=2. deild kvenna 2022|work=KSÍ|accessdate=25. júlí 2026}} {{Knattspyrna á Íslandi 2022}} [[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] ap46ct05b2dm2f9tpnp0livixxwurir 1973469 1973468 2026-07-26T22:29:26Z Nipas2 54688 /* Töfluyfirlit */ 1973469 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 2. deild kvenna 2022 | mynd = | ár = '''2022''' | Meistarar = '''{{Lið Fram}}''' | upp um deild = '''{{Lið Fram}}<br><br>{{Lið Grótta}}''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = (, m/leik) | markahæstur = ''' mörk'''<br> | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] |}} Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 6. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2022'''. {{clear}} == Liðin == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=200| Lið !width=100| Bær !width=180| Leikvangur !width=500| Þjálfari !width=200| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[OnePlus völlurinn]] | og | 11. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Einherji}} | [[Vopnafjörður|Vopnafirði]] | [[Vopnafjarðarvöllur]] | | 9. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grótta}} | [[Seltjarnarnes]] | [[Vivaldivöllurinn]] | | 9. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélagið Hamar|Hamar]] | [[Hveragerði]] | [[Grýluvöllur]] | | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Norðurálsvöllurinn]] | | 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Skessan]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[ÍR-völlur]] | | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] | [[Reykjavík]] | [[Valsvöllur]] | | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Jökulfellsvöllurinn]] | | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]] PCC völlurinn | | 2. s. í [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2. deild]] |} == Staðan í deildinni == === Töfluyfirlit === {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Álft!!Einh!!Fram!!Grót!!Ham!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KÁ!!KH!!Sind!!Völs |- |list2 = |align="left"|{{Lið Álftanes}} ||'''XXX'''||3-1||0-3||-||5-2||-||-||3-4||3-1||3-2||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Einherji}} ||-||'''XXX'''||-||1-4||-||0-2||4-1||1-3||-||-||-||0-3 |- |align="left"|{{Lið Fram}} ||-||1-0||'''XXX'''||2-3||-||3-0||-||1-0||-||3-2||-||2-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Grótta}} ||1-1||-||-||'''XXX'''||-||6-1||9-1||-||-||-||7-0||2-3 |- |align="left"|{{Lið Hamar}} ||-||0-1||0-2||1-6||'''XXX'''||-||-||2-4||2-1||1-3||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍA}} ||3-0||-||-||-||11-0||'''XXX'''||8-1||-||5-0||-||3-2||- |- |align="left"|{{Lið ÍH}} ||5-1||-||0-7||-||1-1||-||'''XXX'''||-||8-1||3-7||1-1||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍR}} ||-||-||-||0-0||-||3-2||6-1||'''XXX'''||-||-||3-1||0-0 |- |align="left"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] ||-||1-2||0-3||0-3||-||-||-||0-8||'''XXX'''||2-7||-||0-7 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] ||-||4-0||-||0-4||-||1-3||-||3-4||-||'''XXX'''||-||2-2 |- |align="left"|{{Lið Sindri}} ||3-2||0-1||0-1||-||3-0||-||-||-||3-0||2-1||'''XXX'''||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||4-0||-||-||-||6-1||3-2||1-0||-||-||-||6-1||'''XXX''' |} == Markahæstu leikmenn == ''Lokaniðurstaða 8. ágúst 2021''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=60|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' | '''[[Jessica Grace Kass Ray]]''' | {{Lið Fram}} | 16 | 2 | 17 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' | '''[[Ariela Lewis]]''' | {{Lið Grótta}} | 12 | 1 | 15 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' | '''[[Sonja Björg Sigurðardóttir]]''' | {{Lið ÍR}} | 11 | 2 | 14 |- | '''4''' | [[Samira Suleman]] | {{Lið Völsungur}} | 10 | 2 | 9 |- | '''5''' | [[Unnur Ýr Haraldsdóttir]] | {{Lið Völsungur}} | 10 | 1 | 15 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} {{2. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&nbsp;deild]] | fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2021]] | eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2022]] }} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190200&banner-tab=matches-and-results&toggle=results|title=2. deild kvenna 2022|work=KSÍ|accessdate=25. júlí 2026}} {{Knattspyrna á Íslandi 2022}} [[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] m1q39puxp05kdufpqczly5d4vn248a6 1973471 1973469 2026-07-26T23:01:18Z Nipas2 54688 /* Heimildaskrá */ 1973471 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 2. deild kvenna 2022 | mynd = | ár = '''2022''' | Meistarar = '''{{Lið Fram}}''' | upp um deild = '''{{Lið Fram}}<br><br>{{Lið Grótta}}''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = (, m/leik) | markahæstur = ''' mörk'''<br> | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] |}} Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 6. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2022'''. {{clear}} == Liðin == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=200| Lið !width=100| Bær !width=180| Leikvangur !width=500| Þjálfari !width=200| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[OnePlus völlurinn]] | og | 11. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Einherji}} | [[Vopnafjörður|Vopnafirði]] | [[Vopnafjarðarvöllur]] | | 9. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grótta}} | [[Seltjarnarnes]] | [[Vivaldivöllurinn]] | | 9. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélagið Hamar|Hamar]] | [[Hveragerði]] | [[Grýluvöllur]] | | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Norðurálsvöllurinn]] | | 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Skessan]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[ÍR-völlur]] | | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] | [[Reykjavík]] | [[Valsvöllur]] | | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Jökulfellsvöllurinn]] | | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]] PCC völlurinn | | 2. s. í [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2. deild]] |} == Staðan í deildinni == === Töfluyfirlit === {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Álft!!Einh!!Fram!!Grót!!Ham!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KÁ!!KH!!Sind!!Völs |- |list2 = |align="left"|{{Lið Álftanes}} ||'''XXX'''||3-1||0-3||-||5-2||-||-||3-4||3-1||3-2||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Einherji}} ||-||'''XXX'''||-||1-4||-||0-2||4-1||1-3||-||-||-||0-3 |- |align="left"|{{Lið Fram}} ||-||1-0||'''XXX'''||2-3||-||3-0||-||1-0||-||3-2||-||2-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Grótta}} ||1-1||-||-||'''XXX'''||-||6-1||9-1||-||-||-||7-0||2-3 |- |align="left"|{{Lið Hamar}} ||-||0-1||0-2||1-6||'''XXX'''||-||-||2-4||2-1||1-3||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍA}} ||3-0||-||-||-||11-0||'''XXX'''||8-1||-||5-0||-||3-2||- |- |align="left"|{{Lið ÍH}} ||5-1||-||0-7||-||1-1||-||'''XXX'''||-||8-1||3-7||1-1||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍR}} ||-||-||-||0-0||-||3-2||6-1||'''XXX'''||-||-||3-1||0-0 |- |align="left"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] ||-||1-2||0-3||0-3||-||-||-||0-8||'''XXX'''||2-7||-||0-7 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] ||-||4-0||-||0-4||-||1-3||-||3-4||-||'''XXX'''||-||2-2 |- |align="left"|{{Lið Sindri}} ||3-2||0-1||0-1||-||3-0||-||-||-||3-0||2-1||'''XXX'''||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||4-0||-||-||-||6-1||3-2||1-0||-||-||-||6-1||'''XXX''' |} == Markahæstu leikmenn == ''Lokaniðurstaða 8. ágúst 2021''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=60|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' | '''[[Jessica Grace Kass Ray]]''' | {{Lið Fram}} | 16 | 2 | 17 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' | '''[[Ariela Lewis]]''' | {{Lið Grótta}} | 12 | 1 | 15 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' | '''[[Sonja Björg Sigurðardóttir]]''' | {{Lið ÍR}} | 11 | 2 | 14 |- | '''4''' | [[Samira Suleman]] | {{Lið Völsungur}} | 10 | 2 | 9 |- | '''5''' | [[Unnur Ýr Haraldsdóttir]] | {{Lið Völsungur}} | 10 | 1 | 15 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} {{2. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&nbsp;deild]] | fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2021]] | eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2023]] }} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190200&banner-tab=matches-and-results&toggle=results|title=2. deild kvenna 2022|work=KSÍ|accessdate=25. júlí 2026}} {{Knattspyrna á Íslandi 2022}} [[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] lcbzsynn8wmozlhnxub62yx6in3jd83 0 192217 1973475 1973368 2026-07-27T00:31:24Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Herra Puntila og þjónn hans Matti]] á [[Puntila bóndi og Matti vinnumaður hans]] 1973368 wikitext text/x-wiki '''Herra Puntila og þjónn hans Matti''' (þýska: ''Herr Puntila und sein Knecht Matti'') er leikrit eftir [[Bertolt Brecht]], skrifað á árunum [[1940|1940–]][[1941]], sem var frumsýnt árið [[1948]] í [[Zürich]]. Á útlegðarárum sínum var Brecht ásamt samstarfsmönnum sínum boðinn af finnska rithöfundinum [[Hella Wuolijoki]] til dvalar á búgarði hennar í [[Marlebäck]], norðaustur af [[Helsinki]]. Sumarið 1940 samdi Brecht leikritið í Marlebäck á grundvelli sagna og leikritsdraga sem Wuolijoki hafði samið. Leikritið er alþýðulegur gamanleikur. Samkvæmt síðari rannsóknum sótti [[Hella Wuolijoki]] einnig innblástur til persónanna í leikritinu til bóndans [[Roope Juntula]] frá Hauho og [[Juntula-býlið|Juntula-býlisins]], sem hún þekkti persónulega. [[Bertolt Brecht]] vann efnið síðar úr á sjálfstæðan hátt og skapaði persónuna Puntila.<ref>Erkki Wuolijoki: ''Niskavuoren henki – Viljapelloilta valkokankaalle''. Karisto, 2015.</ref><ref>Jan Knopf: ''Brecht-Handbuch''.</ref> == Söguþráður == Puntila er auðugur bóndi og minnir á persónu á borð við [[Hið undarlega mál Jekylls og Hydes|Dr. Jekyll og Mr. Hyde]]. Þegar hann er drukkinn er hann örlátur og vingjarnlegur, en þegar hann er edrú er hann eigingjarn og harðlyndur. Puntila vill að dóttir hans Eva giftist [[Stjórnarerindreki|stjórnarerindreka]], en drukkna sjálfið hans vill að hún giftist bílstjóra hans og drykkjufélaga, þjóninum Matti. Haldið er trúlofunarboð fyrir Evu og stjórnarerindrekann. Þegar Puntila verður drukkinn móðgar hann stjórnarerindrekann og vill að Matti kvænist dóttur hans. Matti reynir þá á Evu og hún sýnir að hún myndi ekki verða góð eiginkona verkamanns. Matti yfirgefur því Puntila og sameinast félögum sínum úr verkalýðsstéttinni. == Heimildir == * https://web.archive.org/web/20140719150502/http://www.kirjasto.sci.fi/brecht.htm * https://web.archive.org/web/20150924052231/http://www.gp.se/kulturnoje/scenkonst/1.227881-stockholms-stadsteater-puntila-matti * http://libris.kb.se/hitlist?q=Herr+Puntila+och+hans+dräng+Matti&r=;spr:swe&f=simp&g=&m=10&p=1&d=libris&s=r&t=v [[Flokkur:Leikrit frumsýnd 1948]] [[Flokkur:Þýsk leikrit]] sf3bxoe236heor17cs7cyll9m9xukja 1973477 1973475 2026-07-27T00:31:49Z TKSnaevarr 53243 1973477 wikitext text/x-wiki '''''Puntila bóndi og Matti vinnumaður hans''''' (þýska: ''Herr Puntila und sein Knecht Matti'') er leikrit eftir [[Bertolt Brecht]], skrifað á árunum [[1940|1940–]][[1941]], sem var frumsýnt árið [[1948]] í [[Zürich]]. Á útlegðarárum sínum var Brecht ásamt samstarfsmönnum sínum boðinn af finnska rithöfundinum [[Hella Wuolijoki]] til dvalar á búgarði hennar í [[Marlebäck]], norðaustur af [[Helsinki]]. Sumarið 1940 samdi Brecht leikritið í Marlebäck á grundvelli sagna og leikritsdraga sem Wuolijoki hafði samið. Leikritið er alþýðulegur gamanleikur. Samkvæmt síðari rannsóknum sótti [[Hella Wuolijoki]] einnig innblástur til persónanna í leikritinu til bóndans [[Roope Juntula]] frá Hauho og [[Juntula-býlið|Juntula-býlisins]], sem hún þekkti persónulega. [[Bertolt Brecht]] vann efnið síðar úr á sjálfstæðan hátt og skapaði persónuna Puntila.<ref>Erkki Wuolijoki: ''Niskavuoren henki – Viljapelloilta valkokankaalle''. Karisto, 2015.</ref><ref>Jan Knopf: ''Brecht-Handbuch''.</ref> == Söguþráður == Puntila er auðugur bóndi og minnir á persónu á borð við [[Hið undarlega mál Jekylls og Hydes|Dr. Jekyll og Mr. Hyde]]. Þegar hann er drukkinn er hann örlátur og vingjarnlegur, en þegar hann er edrú er hann eigingjarn og harðlyndur. Puntila vill að dóttir hans Eva giftist [[Stjórnarerindreki|stjórnarerindreka]], en drukkna sjálfið hans vill að hún giftist bílstjóra hans og drykkjufélaga, þjóninum Matti. Haldið er trúlofunarboð fyrir Evu og stjórnarerindrekann. Þegar Puntila verður drukkinn móðgar hann stjórnarerindrekann og vill að Matti kvænist dóttur hans. Matti reynir þá á Evu og hún sýnir að hún myndi ekki verða góð eiginkona verkamanns. Matti yfirgefur því Puntila og sameinast félögum sínum úr verkalýðsstéttinni. == Heimildir == * https://web.archive.org/web/20140719150502/http://www.kirjasto.sci.fi/brecht.htm * https://web.archive.org/web/20150924052231/http://www.gp.se/kulturnoje/scenkonst/1.227881-stockholms-stadsteater-puntila-matti * http://libris.kb.se/hitlist?q=Herr+Puntila+och+hans+dräng+Matti&r=;spr:swe&f=simp&g=&m=10&p=1&d=libris&s=r&t=v [[Flokkur:Leikrit frumsýnd 1948]] [[Flokkur:Þýsk leikrit]] 2qas738gnwjpwi9zob8xngldy9bv91b 0 192218 1973461 2026-07-26T21:33:10Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Mynd:Guido Reni - St Joseph with the Infant Jesus - WGA19304.jpg|thumb|right|Heilagur Jósef heldur á Jesúbarninu á málverki eftir Guido Reni (1635).]] '''Jósef''' ([[hebreska]]: יוֹסֵף) var, samkvæmt [[Nýja testamentið|nýja testamentinu]], eiginmaður [[María mey|Maríu meyjar]] og fósturfaðir [[Jesús|Jesú Krists]].<ref name="Matt 1:16">Biblían. Matteusarguðspjall 1:16 (Netútgáfa Snerpu).</ref><ref>{{Vísindavefurinn|1069|Hvernig getur g...“ 1973461 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Guido Reni - St Joseph with the Infant Jesus - WGA19304.jpg|thumb|right|Heilagur Jósef heldur á Jesúbarninu á málverki eftir Guido Reni (1635).]] '''Jósef''' ([[hebreska]]: יוֹסֵף) var, samkvæmt [[Nýja testamentið|nýja testamentinu]], eiginmaður [[María mey|Maríu meyjar]] og fósturfaðir [[Jesús|Jesú Krists]].<ref name="Matt 1:16">Biblían. Matteusarguðspjall 1:16 (Netútgáfa Snerpu).</ref><ref>{{Vísindavefurinn|1069|Hvernig getur guð verið pabbi Jesús ef María mey og Jósef fæddu hann?|höfundur= Haukur Már Helgason|dags= 1. nóvember 2000|skoðað=26. júlí 2026}}</ref> Samkvæmt hefð [[Kristni|kristinnar trúar]] var Jósef ekki kynfaðir Jesú, sem var getinn af [[Heilagur andi|heilögum anda]], en gekk honum þó í föðurstað.<ref>Souvay, Charles. (1910) [http://www.newadvent.org/cathen/08504a.htm "St. Joseph"] ''Catholic Encyclopedia'' VIII. bindi. New York: Robert Appleton Company. Skoðað 26. júlí 2026.</ref><ref>[[Paul Maier|Maier, Paul]]. ''In the Fullness of Time: a Historian Looks at Christmas, Easter and the Early Church''. Kregel Publications, 1998. bls. 77</ref><ref>Lockyer, Herbert. ''All the Divine Names and Titles in the Bible''. Zondervan, 1988. bls. 68, 254-255</ref> Jósef er hylltur sem [[dýrlingur]] innan [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]] og [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjunnar]]. Samkvæmt ættarskrá í [[Matteusarguðspjall]]i hét faðir Jósefs Jakob<ref name="Matt 1:16" /> en samkvæmt [[Lúkasarguðspjall]]i hét hann Elí.<ref>Biblían. Matteusarguðspjall 3:23 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Ekkert kemur fram í [[guðspjöll]]unum um það hvenær og hvar Jósef fæddist eða hvenær hann dó. Aðeins kemur fram að hann hafi búið í [[Nasaret]] í [[Galílea|Galíleu]],<ref>Fyrir fæðingu Jesú (Lúkas 2:4), eftir dauða [[Heródes mikli|Heródesar]] og flóttann til Egyptalands (Matteus 2:23, Lúkas 2:39) og eftir páskaferðina til Jerúsalem þegar Jesús var tólf ára (Lúkas 2:51).</ref> en hafi einnig dvalið nokkur ár í [[Betlehem]] í [[Júdea|Júdeu]]<ref>Lúkas 2:4, Matteus 2:1-14</ref> og hafi dvalið í útlegð í Egyptalandi í nokkur ár.<ref>Biblían. Matteusarguðspjall 2:14-22. (Netútgáfa Snerpu).</ref> Í þýðingum á guðspjöllunum er Jósef jafnan sagður hafa verið [[Trésmíði|smiður]] eða [[snikkari]].<ref>t.ex. Biblían. Matteusarguðspjall 13:55 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Gríska orðið í frumtextanum, ''τεκτων'' hefur nokkuð breiðari merkingu og gæti einnig þýtt að Jósef hafi verið handverksmaður með stein eða járn.<ref>[http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=IZLWU9zvj-4C&oi=fnd&pg=PA1&dq=tekton+joseph&ots=BlPEZlQelK&sig=S7ZPLYOMyBtDmm5MggAbm175s8M#PPA14,M1 Google books]''Joseph, Mary, Jesus'', Lucien Deiss, Liturgical Press, 1996, {{ISBN|0-8146-2255-0}}, 9780814622551</ref> Lítið er af upplýsingum um Jósef í guðspjöllunum og engar beinar tilvitnanir í hann. Innan kaþólsku kirkjunnar er Jósef talinn verndardýrlingur verkamanna og á marga [[Dýrlingadagur|dýrlingadaga]]. Hann var einnig lýstur verndardýrlingur og verndari kaþólsku kirkjunnar (ásamt [[Pétur postuli|Pétri postula]]) af [[Píus 9.|Píusi 9.]] [[Páfi|páfa]] árið 1870 og er einnig verndardýrlingur nokkurra landa. ==Jósef í nýja testamentinu== Jósefs er fyrst getið í [[Matteusarguðspjall]]i og [[Lúkasarguðspjall]]i, sem talin eru hafa verið rituð á árabilinu 80-90. Í báðum guðspjöllunum birtast ættartöl sem rekja ætt Jósefs til [[Davíð konungur|Davíðs konungs]] en guðspjöllunum ber ekki nákvæmlega saman um ætterni Jósefs. Í Matteusarguðspjalli er Jósef sagður afkomandi Davíðs í gegnum konunglegu ættlínuna frá [[Salómon konungur|Salómon konungi]] en í Lúkasarguðspjalli er ætt hans rakin aftur til [[Natan (sonur Davíðs)|Natans]], annars sonar Davíðs og [[Batseba|Batsebu]]. Ættartölunum ber því ekki saman um nein nöfn á milli Davíðs og Jósefs. Matteus og Lúkas segja einnig hvor sína söguna af því hvernig það kom til að Jesús skyldi fæðast í [[Betlehem]], sem átti samkvæmt hefð að vera fæðingarstaður [[Messías]]ar, þrátt fyrir að Jesús hafi verið frá [[Nasaret]]. Í Matteusarguðspjalli birtist [[engill]] drottins Jósef í draumi og skipar honum að flýja með þungaða konu sína frá Betlehem til Egyptalands til að forðast barnamorð sem [[Heródes mikli|Heródes konungur]] hefur skipað í borginni. Þegar Heródes er látinn segir engillinn Jósef að snúa aftur en ráðleggur honum að forðast [[Heródes Arkelás|son Heródesar]], sem er tekinn við völdum í Júdeu. Jósef fer því með konu sína og barn til Nasaret í [[Galílea|Galíleu]] og sest þar að. Í Matteusarguðspjalli er Jesús því, líkt og [[Móses]], í háska vegna grimms konungs sem ofsækir hann og á, líkt og Móses, (for)föður að nafni [[Jósef (sonur Jakobs)|Jósef]] sem fer til Egyptalands. Líkt og Jósef gamla testamentsins á þessi Jósef föður að nafni Jakob og báða Jósefana dreymir mikilvæga drauma um framtíðina.<ref>Spong, John Shelby. ''[https://archive.org/details/jesusfornonrelig0000spon/page/33 <!-- quote="Mark never says". --> Jesus for the non-religious]''. HarperCollins. 2007. {{ISBN|0-06-076207-1}}.</ref> Í Lúkasarguðspjalli er Jósef frá upphafi sagður búsettur í Nasaret og Jesús fæðist í Betlehem því Jósef og María verða að fara þangað til að láta skrá sig í manntali. Lúkas minnist ekkert á vitranir Jósefs frá englunum, né á barnamorðin eða flóttann til Egyptalands. Síðasta skiptið sem Jósef birtist í eigin persónu í guðspjöllunum er í frásögn af heimsókn fjölskyldunnar til musterisins í [[Jerúsalem]] á [[Páskahald gyðinga|páskunum]] þegar Jesús er 12 ára. Frásögnin birtist aðeins í Lúkasarguðspjalli og aldrei er minnst á Jósef eftir þetta.<ref>{{cite book|title=Saint Joseph: His Life and His Role in the Church Today|first=Louise B.|last= Perrotta|year= 2000 |isbn= 978-0-87973-573-9 |pages= 21, 110–112 |publisher=Our Sunday Visitor Publishing }}</ref> Í þættinum er áhersla lögð á að Jesús sé meðvitaður um verkefnið sem hann verður að inna af hendi. Hann segir Maríu og Jósef frá „föður sínum“ og á þar við [[Guð]] en þau María skilja hann ekki.<ref>Biblían. Lúkasarguðsjall 2:41–51. (Netútgáfa Snerpu).</ref> Ekki er minnst á að Jósef sé viðstaddur [[brúðkaupið í Kana]], þar sem Jesús hefur trúboð sitt, né [[píslun Jesú]] undir lokin. Margir hafa dregið þá ályktun að Jósef hafi látist áður en Jesús hóf störf sín. Ef Jósef hefði verið viðstaddur [[Krossfesting Jesú|krossfestinguna]] hefði verið til þess ætlast samkvæmt hefðum gyðinga að hann tæki við líki Jesú. Þess í stað fær [[Jósef frá Arímaþeu]] umsjón á líkinu og lætur greftra það. Þá er ólíklegt að Jesús hefði falið [[Jóhannes postuli|Jóhannesi postula]] að gæta móður sinnar ef Jósef hefði enn verið á lífi.<ref name=CatholicEncyc>{{Cite encyclopedia|title=St. Joseph|encyclopedia=The Catholic Encyclopedia|publisher=Robert Appleton Company|location=New York|url=https://www.newadvent.org/cathen/08504a.htm|access-date=12 June 2016|last=Souvay|first=Charles|date=1910|volume=8}}</ref> Í þremur guðspjallanna birtist frásögn þar sem íbúar Nasaret, heimabæjar Jesú, draga í efa að hann geti verið spámaður því þeir þekkja fjölskyldu hans. Í Markúsarguðspjalli kalla þeir Jesú „son Maríu“ í stað þess að minnast á föður hans. Í Matteusarguðspjalli kalla bæjarbúarnir hann „son smiðsins“ en nefna þó ekki föður hans á nafn.<ref>Biblían. Matteusarguðspjall 13:53–55 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Í Lúkasarguðspjalli segir: „En Jesús var um þrítugt, er hann hóf starf sitt. Var hann, eftir því sem haldið var, sonur Jósefs, sonar Elí.“<ref>Biblían. Lúkasarguðspjall 3:21–38 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Í Lúkasarguðspjalli ber við jákvæðan tón bæjarbúanna gagnvart ætterni Jesú en hjá Markúsi og Matteusi bera viðbrögðin fremur merki um vanþóknun.<ref>{{Cite book |last=Vermès |first=Géza |title=The authentic gospel of Jesus |date=2004 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-191260-8 |location=London |oclc=647043972|pp= 1–37}}</ref> Þessi frásögn birtist ekki í Jóhannesarguðspjalli en í svipaðri frásögn segja vantrúa bæjarbúarnir: „Er þetta ekki hann Jesús, sonur Jósefs? Vér þekkjum bæði föður hans og móður. Hvernig getur hann sagt, að hann sé stiginn niður af himni?“<ref>Biblían. Jóhannesarguðspjall 6:42 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Bréf [[Páll postuli|Páls postula]] eru talin elstu rit kristinna manna sem varðveist hafa.<ref>{{Cite web |last=Satin |first=Alec |date=2 March 2018 |title=What's the Chronological Order of the New Testament Books? |url=https://www.alecsatin.com/whats-the-chronological-order-of-the-new-testament-books/ |access-date=18 July 2024 |website=Comfort for Christians |language=en-us}}</ref> Í þeim er minnst á móður Jesú (en hún ekki nafngreind) en ekki föður hans. Í Markúsarguðspjalli, sem talið er elsta guðspjallið, er einnig ekki minnst á föður Jesú.<ref name="oblates">{{Cite web |title=Joseph in the Gospels of Mark and John |url=https://osjusa.org/st-joseph/scripture/iii-joseph-in-the-gospels-of-mark-and-john/ |access-date=18 July 2024 |website=Oblates of St. Joseph – Holy Spouses Province}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Kristnir dýrlingar]] [[Flokkur:Persónur í nýja testamentinu]] id33a3fyrq8uppab6cztmd0rauz0ug0 1973479 1973461 2026-07-27T00:48:45Z TKSnaevarr 53243 /* Jósef í nýja testamentinu */ 1973479 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Guido Reni - St Joseph with the Infant Jesus - WGA19304.jpg|thumb|right|Heilagur Jósef heldur á Jesúbarninu á málverki eftir Guido Reni (1635).]] '''Jósef''' ([[hebreska]]: יוֹסֵף) var, samkvæmt [[Nýja testamentið|nýja testamentinu]], eiginmaður [[María mey|Maríu meyjar]] og fósturfaðir [[Jesús|Jesú Krists]].<ref name="Matt 1:16">Biblían. Matteusarguðspjall 1:16 (Netútgáfa Snerpu).</ref><ref>{{Vísindavefurinn|1069|Hvernig getur guð verið pabbi Jesús ef María mey og Jósef fæddu hann?|höfundur= Haukur Már Helgason|dags= 1. nóvember 2000|skoðað=26. júlí 2026}}</ref> Samkvæmt hefð [[Kristni|kristinnar trúar]] var Jósef ekki kynfaðir Jesú, sem var getinn af [[Heilagur andi|heilögum anda]], en gekk honum þó í föðurstað.<ref>Souvay, Charles. (1910) [http://www.newadvent.org/cathen/08504a.htm "St. Joseph"] ''Catholic Encyclopedia'' VIII. bindi. New York: Robert Appleton Company. Skoðað 26. júlí 2026.</ref><ref>[[Paul Maier|Maier, Paul]]. ''In the Fullness of Time: a Historian Looks at Christmas, Easter and the Early Church''. Kregel Publications, 1998. bls. 77</ref><ref>Lockyer, Herbert. ''All the Divine Names and Titles in the Bible''. Zondervan, 1988. bls. 68, 254-255</ref> Jósef er hylltur sem [[dýrlingur]] innan [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]] og [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjunnar]]. Samkvæmt ættarskrá í [[Matteusarguðspjall]]i hét faðir Jósefs Jakob<ref name="Matt 1:16" /> en samkvæmt [[Lúkasarguðspjall]]i hét hann Elí.<ref>Biblían. Matteusarguðspjall 3:23 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Ekkert kemur fram í [[guðspjöll]]unum um það hvenær og hvar Jósef fæddist eða hvenær hann dó. Aðeins kemur fram að hann hafi búið í [[Nasaret]] í [[Galílea|Galíleu]],<ref>Fyrir fæðingu Jesú (Lúkas 2:4), eftir dauða [[Heródes mikli|Heródesar]] og flóttann til Egyptalands (Matteus 2:23, Lúkas 2:39) og eftir páskaferðina til Jerúsalem þegar Jesús var tólf ára (Lúkas 2:51).</ref> en hafi einnig dvalið nokkur ár í [[Betlehem]] í [[Júdea|Júdeu]]<ref>Lúkas 2:4, Matteus 2:1-14</ref> og hafi dvalið í útlegð í Egyptalandi í nokkur ár.<ref>Biblían. Matteusarguðspjall 2:14-22. (Netútgáfa Snerpu).</ref> Í þýðingum á guðspjöllunum er Jósef jafnan sagður hafa verið [[Trésmíði|smiður]] eða [[snikkari]].<ref>t.ex. Biblían. Matteusarguðspjall 13:55 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Gríska orðið í frumtextanum, ''τεκτων'' hefur nokkuð breiðari merkingu og gæti einnig þýtt að Jósef hafi verið handverksmaður með stein eða járn.<ref>[http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=IZLWU9zvj-4C&oi=fnd&pg=PA1&dq=tekton+joseph&ots=BlPEZlQelK&sig=S7ZPLYOMyBtDmm5MggAbm175s8M#PPA14,M1 Google books]''Joseph, Mary, Jesus'', Lucien Deiss, Liturgical Press, 1996, {{ISBN|0-8146-2255-0}}, 9780814622551</ref> Lítið er af upplýsingum um Jósef í guðspjöllunum og engar beinar tilvitnanir í hann. Innan kaþólsku kirkjunnar er Jósef talinn verndardýrlingur verkamanna og á marga [[Dýrlingadagur|dýrlingadaga]]. Hann var einnig lýstur verndardýrlingur og verndari kaþólsku kirkjunnar (ásamt [[Pétur postuli|Pétri postula]]) af [[Píus 9.|Píusi 9.]] [[Páfi|páfa]] árið 1870 og er einnig verndardýrlingur nokkurra landa. ==Jósef í nýja testamentinu== Jósefs er fyrst getið í [[Matteusarguðspjall]]i og [[Lúkasarguðspjall]]i, sem talin eru hafa verið rituð á árabilinu 80-90. Í báðum guðspjöllunum birtast ættartöl sem rekja ætt Jósefs til [[Davíð konungur|Davíðs konungs]] en guðspjöllunum ber ekki nákvæmlega saman um ætterni Jósefs. Í Matteusarguðspjalli er Jósef sagður afkomandi Davíðs í gegnum konunglegu ættlínuna frá [[Salómon konungur|Salómon konungi]] en í Lúkasarguðspjalli er ætt hans rakin aftur til [[Natan (sonur Davíðs)|Natans]], annars sonar Davíðs og [[Batseba|Batsebu]]. Ættartölunum ber því ekki saman um nein nöfn á milli Davíðs og Jósefs. Matteus og Lúkas segja einnig hvor sína söguna af því hvernig það kom til að Jesús skyldi fæðast í [[Betlehem]], sem átti samkvæmt hefð að vera fæðingarstaður [[Messías]]ar, þrátt fyrir að Jesús hafi verið frá [[Nasaret]]. Í Matteusarguðspjalli birtist [[engill]] drottins Jósef í draumi og skipar honum að flýja með þungaða konu sína frá Betlehem til Egyptalands til að forðast barnamorð sem [[Heródes mikli|Heródes konungur]] hefur skipað í borginni. Þegar Heródes er látinn segir engillinn Jósef að snúa aftur en ráðleggur honum að forðast [[Heródes Arkelás|son Heródesar]], sem er tekinn við völdum í Júdeu. Jósef fer því með konu sína og barn til Nasaret í [[Galílea|Galíleu]] og sest þar að. Í Matteusarguðspjalli er Jesús því, líkt og [[Móses]], í háska vegna grimms konungs sem ofsækir hann og á, líkt og Móses, (for)föður að nafni [[Jósef (sonur Jakobs)|Jósef]] sem fer til Egyptalands. Líkt og Jósef gamla testamentsins á þessi Jósef föður að nafni Jakob og báða Jósefana dreymir mikilvæga drauma um framtíðina.<ref>Spong, John Shelby. ''[https://archive.org/details/jesusfornonrelig0000spon/page/33 <!-- quote="Mark never says". --> Jesus for the non-religious]''. HarperCollins. 2007. {{ISBN|0-06-076207-1}}.</ref> Í Lúkasarguðspjalli er Jósef frá upphafi sagður búsettur í Nasaret og Jesús fæðist í Betlehem því Jósef og María verða að fara þangað til að láta skrá sig í manntali. Lúkas minnist ekkert á vitranir Jósefs frá englunum, né á barnamorðin eða flóttann til Egyptalands. Síðasta skiptið sem Jósef birtist í eigin persónu í guðspjöllunum er í frásögn af heimsókn fjölskyldunnar til musterisins í [[Jerúsalem]] á [[Páskahald gyðinga|páskunum]] þegar Jesús er 12 ára. Frásögnin birtist aðeins í Lúkasarguðspjalli og aldrei er minnst á Jósef eftir þetta.<ref>{{cite book|title=Saint Joseph: His Life and His Role in the Church Today|first=Louise B.|last= Perrotta|year= 2000 |isbn= 978-0-87973-573-9 |pages= 21, 110–112 |publisher=Our Sunday Visitor Publishing }}</ref> Í þættinum er áhersla lögð á að Jesús sé meðvitaður um verkefnið sem hann verður að inna af hendi. Hann segir Maríu og Jósef frá „föður sínum“ og á þar við [[Guð]] en þau María skilja hann ekki.<ref>Biblían. Lúkasarguðsjall 2:41–51. (Netútgáfa Snerpu).</ref> Ekki er minnst á að Jósef sé viðstaddur [[brúðkaupið í Kana]], þar sem Jesús hefur trúboð sitt, né [[píslun Jesú]] undir lokin. Margir hafa dregið þá ályktun að Jósef hafi látist áður en Jesús hóf störf sín. Ef Jósef hefði verið viðstaddur [[Krossfesting Jesú|krossfestinguna]] hefði verið til þess ætlast samkvæmt hefðum gyðinga að hann tæki við líki Jesú. Þess í stað fær [[Jósef frá Arímaþeu]] umsjón á líkinu og lætur greftra það. Þá er ólíklegt að Jesús hefði falið [[Jóhannes postuli|Jóhannesi postula]] að gæta móður sinnar ef Jósef hefði enn verið á lífi.<ref name=CatholicEncyc>{{Cite encyclopedia|title=St. Joseph|encyclopedia=The Catholic Encyclopedia|publisher=Robert Appleton Company|location=New York|url=https://www.newadvent.org/cathen/08504a.htm|access-date=12 June 2016|last=Souvay|first=Charles|date=1910|volume=8}}</ref> Í þremur guðspjallanna birtist frásögn þar sem íbúar Nasaret, heimabæjar Jesú, draga í efa að hann geti verið spámaður því þeir þekkja fjölskyldu hans. Í Markúsarguðspjalli kalla þeir Jesú „son Maríu“ í stað þess að minnast á föður hans. Í Matteusarguðspjalli kalla bæjarbúarnir hann „son smiðsins“ en nefna þó ekki föður hans á nafn.<ref>Biblían. Matteusarguðspjall 13:53–55 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Í Lúkasarguðspjalli segir: „En Jesús var um þrítugt, er hann hóf starf sitt. Var hann, eftir því sem haldið var, sonur Jósefs, sonar Elí.“<ref>Biblían. Lúkasarguðspjall 3:21–38 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Í Lúkasarguðspjalli ber við jákvæðan tón bæjarbúanna gagnvart ætterni Jesú en hjá Markúsi og Matteusi bera viðbrögðin fremur merki um vanþóknun.<ref>{{Cite book |last=Vermès |first=Géza |title=The authentic gospel of Jesus |date=2004 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-191260-8 |location=London |oclc=647043972|pp= 1–37}}</ref> Þessi frásögn birtist ekki í [[Jóhannesarguðspjall]]i en í svipaðri frásögn segja vantrúa bæjarbúarnir: „Er þetta ekki hann Jesús, sonur Jósefs? Vér þekkjum bæði föður hans og móður. Hvernig getur hann sagt, að hann sé stiginn niður af himni?“<ref>Biblían. Jóhannesarguðspjall 6:42 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Bréf [[Páll postuli|Páls postula]] eru talin elstu rit kristinna manna sem varðveist hafa.<ref>{{Cite web |last=Satin |first=Alec |date=2 March 2018 |title=What's the Chronological Order of the New Testament Books? |url=https://www.alecsatin.com/whats-the-chronological-order-of-the-new-testament-books/ |access-date=18 July 2024 |website=Comfort for Christians |language=en-us}}</ref> Í þeim er minnst á móður Jesú (en hún ekki nafngreind) en ekki föður hans. Í Markúsarguðspjalli, sem talið er elsta guðspjallið, er einnig ekki minnst á föður Jesú.<ref name="oblates">{{Cite web |title=Joseph in the Gospels of Mark and John |url=https://osjusa.org/st-joseph/scripture/iii-joseph-in-the-gospels-of-mark-and-john/ |access-date=18 July 2024 |website=Oblates of St. Joseph – Holy Spouses Province}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Kristnir dýrlingar]] [[Flokkur:Persónur í nýja testamentinu]] 84uji0c3wv5xeit64li3bf7bugdgsr1 0 192219 1973462 2026-07-26T21:33:48Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Jósef frá Nasaret]] 1973462 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Jósef frá Nasaret]] 0m00pkt2idza7acza583ffzge6bx674 0 192220 1973476 2026-07-27T00:31:24Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Herra Puntila og þjónn hans Matti]] á [[Puntila bóndi og Matti vinnumaður hans]] 1973476 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Puntila bóndi og Matti vinnumaður hans]] auhxq0ff1bvwvy4ap0ck08s66d4g8g0 1 192221 1973478 2026-07-27T00:47:43Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Þýðing | titill= Josef från Nasaret | tungumál=sv |id=59190721 }} {{Þýðing | titill= Saint Joseph | tungumál=en |id=1366012452 }}“ 1973478 wikitext text/x-wiki {{Þýðing | titill= Josef från Nasaret | tungumál=sv |id=59190721 }} {{Þýðing | titill= Saint Joseph | tungumál=en |id=1366012452 }} fe4llpojg56yi6qm2l9zcsm2kyc3tlg