Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk 0 662 1973593 1953726 2026-07-28T09:08:14Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973593 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Lýðveldið Pólland | nafn_á_frummáli = Rzeczpospolita Polska | nafn_í_eignarfalli = Póllands | fáni = Flag of Poland.svg | skjaldarmerki = Herb Polski.svg | staðsetningarkort = EU-Poland_(orthographic_projection).svg | tungumál = [[pólska]] | höfuðborg = [[Varsjá]] | stjórnarfar = [[Lýðveldi]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Póllands|Forseti]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Póllands|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Karol Nawrocki]] | nafn_leiðtoga2 = [[Donald Tusk]] | ESBaðild=[[2004]] | stærðarsæti = 69 | flatarmál = 312.696 | hlutfall_vatns = 1,48 | mannfjöldaár = 2020 | mannfjöldasæti = 38 | fólksfjöldi = 38.268.000 | VLF_ár = 2021 | VLF = 1.363 | VLF_sæti = 19 | VLF_á_mann = 35.957 | VLF_á_mann_sæti = 39 | íbúar_á_ferkílómetra = 123 | staða = Stofnun | atburður1 = [[Kristnitakan í Póllandi|Kristnitakan]] | dagsetning1 = [[14. apríl]] [[966]] | atburður2 = [[Konungsríkið Pólland]] | dagsetning2 = [[1. maí]] [[992]] | atburður3 = [[Pólsk-litáíska samveldið]] | dagsetning3 = [[1. júlí]] [[1569]] | atburður4 = [[Skiptingar Póllands]] | dagsetning4 = [[24. október]] [[1795]] | atburður5 = [[Hertogadæmið Varsjá]] | dagsetning5 = [[22. júlí]] [[1807]] | atburður6 = [[Sameining Póllands]] | dagsetning6 = [[11. nóvember]] [[1918]] | atburður7 = [[Innrásin í Pólland]] | dagsetning7 = [[1. september]] [[1939]] | atburður8 = [[Alþýðulýðveldið Pólland]] | dagsetning8 = [[8. apríl]] [[1945]] | atburður9 = [[Lýðveldið Pólland]] | dagsetning9 = [[13. september]] [[1989]] | VÞL_ár = 2019 | VÞL = {{hækkun}} 0.880 | VÞL_sæti = 35 | gjaldmiðill = [[Pólskt slot|Pólskt slot (zł)]] (PLN) | tímabelti = [[UTC]]+1 (UTC+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | þjóðsöngur = [[Mazurek Dąbrowskiego]]<br /> | tld = pl | símakóði = 48 }} '''Pólland''' ([[pólska]]: ''Polska''), formlega '''Lýðveldið Pólland''', er land í [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]]. Það á landamæri að [[Þýskaland]]i í vestri, [[Tékkland]]i og [[Slóvakía|Slóvakíu]] í suðri, [[Úkraína|Úkraínu]], [[Hvíta-Rússland]]i og [[Litáen]] í austri og [[Rússland]]i ([[Kalíníngrad]]) í norðri.<ref>{{Cite web|url=https://geohistory.today/poland/|title=Poland|date=28. febrúar 2017}}</ref> Landið á strönd að [[Eystrasalt]]i og renna þar árnar [[Odra]] og [[Visla]] í sjó. Pólland er landfræðilega fjölbreytt land sem nær að [[Súdetaland]]i og [[Karpatafjöll]]um í suðri. Pólland er 312.679 ferkílómetrar að flatarmáli og er níunda stærsta land Evrópu. Íbúar Póllands eru rúmlega 38 milljónir og það er sjötta fjölmennasta ríki [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]]. [[Varsjá]] er höfuðborg landsins og stærsta borgin. Aðrar helstu borgir Póllands eru [[Kraká]], [[Łódź]], [[Wrocław]], [[Poznań]], [[Gdańsk]] og [[Szczecin]]. [[Saga Póllands]] nær þúsundir ára aftur í tímann. Á [[síðfornöld]] settust ýmsir þjóðflokkar og ættbálkar að á [[Norður-Evrópusléttan|Norður-Evrópusléttunni]]. [[Vestur-Pólanar]] lögðu hluta svæðisins undir sig og landið dregur nafn sitt af þeim. Stofnun ríkis í Póllandi má rekja til ársins 966 þegar [[Mieszko 1.]], fursti yfir landsvæði sem samsvarar nokkurn veginn núverandi ríki, tók [[kristni]] og snerist til [[rómversk-kaþólsk trú|rómversk-kaþólskrar trúar]]. [[Konungsríkið Pólland]] var stofnað árið 1025 og árið 1569 gekk það í konungssamband við [[Stórhertogadæmið Litáen]] með [[Lublinsamningurinn|Lublinsamningnum]]. [[Pólsk-litáíska samveldið]] var eitt af stærstu og fjölmennustu ríkjum Evrópu á 16. og 17. öld með [[Gullna frelsið|einstaklega frjálslynt]] stjórnkerfi sem tók upp fyrstu [[stjórnarskrá]] Evrópu.<ref>Norman Davies, ''Europe: A History'', Pimlico 1997, p. 554: ''Poland-Lithuania was another country which experienced its 'Golden Age' during the sixteenth and early seventeenth centuries. The realm of the last Jagiellons was absolutely the largest state in Europe''</ref><ref>{{cite book|author=Piotr Stefan Wandycz|title=The price of freedom: a history of East Central Europe from the Middle Ages to the present|url=https://books.google.com/books?id=m5plR3x6jLAC&pg=PA66|access-date=13. ágúst 2011|year=2001|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-25491-5|page=66}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Gehler|first1=Michael|url=https://books.google.com/books?id=V0rW0pBr2SAC&q=Michael+Gehler%2C+%E2%80%8ERolf+Steininger+%C2%B7+2005|title=Towards a European Constitution: A Historical and Political Comparison with the United States|last2=Steininger|first2=Rolf|date=2005|publisher=Böhlau Verlag Wien|isbn=978-3-205-77359-7|pages=13|language=en|quote=Poland had actually managed to pass a first progressive constitution on 3, May 1795; this was Europes first written constitution.}}</ref> [[Pólska gullöldin]] leið undir lok við [[skiptingar Póllands]] af hálfu nágrannaríkja undir lok 18. aldar. Landið fékk aftur sjálfstæði þegar [[Annað pólska lýðveldið]] var stofnað eftir [[Versalasamningarnir|Versalasamningana]] 1918. Eftir röð átaka um yfirráðasvæði komst Pólland til áhrifa í evrópskum stjórnmálum á ný. [[Síðari heimsstyrjöldin]] hófst með [[innrásin í Pólland|innrás Þjóðverja í Pólland]] og síðan innrás [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í kjölfarið, samkvæmt [[Molotov-Ribbentrop-sáttmálinn|Molotov-Ribbentrop-sáttmálanum]] milli ríkjanna. Um sex milljón Pólverjar, þar á meðal þrjár milljónir [[Helförin|gyðinga]], týndu lífinu í styrjöldinni.<ref>{{cite book|author1=Tatjana Tönsmeyer|author2=Peter Haslinger|author3=Agnes Laba|title=Coping with Hunger and Shortage under German Occupation in World War II|url=https://books.google.com/books?id=qbBhDwAAQBAJ&pg=PA188|date= 2018|publisher=Springer|isbn=978-3-319-77467-1|page=188}}</ref> Eftir stríðið varð Pólland hluti af [[Austurblokkin]]ni og [[Pólska alþýðulýðveldið]] var stofnað. Landið var einn af stofnaðilum [[Varsjárbandalagið|Varsjárbandalagsins]] í [[Kalda stríðið|Kalda stríðinu]]. Árið 1989 hófust mótmæli gegn kommúnistastjórninni og verkföll verkalýðsfélaga [[Samstaða (verkalýðsfélag)|Samstöðu]]. Stjórn [[Sameinaði pólski verkamannaflokkurinn|Sameinaða pólska verkamannaflokksins]] féll og Póllandi var breytt úr [[flokksræði]] í [[forsetaþingræði]]. Pólland er með [[þróað markaðshagkerfi]]<ref>{{cite web|url=https://emerging-europe.com/news/poland-promoted-to-developed-market-status-by-ftse-russell/#:~:text=Global%20index%20provider%20FTSE%20Russell,%2C%20France%2C%20Japan%20and%20Australia. |title=Poland promoted to developed market status by FTSE Russell |last= |first= |date=September 2018 |website=Emerging Europe |publisher= |access-date=1. janúar 2021 |quote=}}</ref> og telst til [[miðveldi|miðvelda]]. Hagkerfi Póllands er það sjötta stærsta í Evrópusambandinu að nafnvirði og það fimmta stærsta kaupmáttarjafnað.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|access-date=12. apríl 2019|archive-date=2011-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|url-status=dead}}</ref> Póllandi situr hátt á lista yfir lönd eftir [[vísitala um þróun lífsgæða|lífsgæðum]], og skorar hátt fyrir öryggi<ref>{{cite web |url=https://hdr.undp.org/en/countries/profiles/POL |title=Human Development Indicators – Poland |date=2020 |website=Human Development Reports |publisher=United Nations Development Programme |access-date=16. desember 2020}}</ref> og [[viðskiptafrelsi]].<ref>{{cite web|url=http://www.city-safe.com/danger-rankings/|title=World's Safest Countries Ranked — CitySafe|access-date=14. apríl 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170415012741/http://www.city-safe.com/danger-rankings/|archive-date=15. apríl 2017|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thenews.pl/1/9/Artykul/272767,Poland-25th-worldwide-in-expat-ranking|title=Poland 25th worldwide in expat ranking|access-date=14. apríl 2017|archive-date=2018-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20181106140617/http://www.thenews.pl/1/9/Artykul/272767,Poland-25th-worldwide-in-expat-ranking|url-status=dead}}</ref> [[Menntun í Póllandi|Háskólamenntun]] og [[heilbrigðisþjónusta í Póllandi|heilbrigðisþjónusta]] eru opinber og gjaldfrjáls.<ref>{{cite web|url=https://eures.praca.gov.pl/en/index.php?option=com_content&view=article&id=81&Itemid=114|title=Social security in Poland|last=Administrator|access-date=24. apríl 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312084711/https://eures.praca.gov.pl/en/index.php?option=com_content&view=article&id=81&Itemid=114|archive-date=12 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.europe-cities.com/destinations/poland/health/|title=Healthcare in Poland – Europe-Cities|access-date=24. apríl 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424181021/http://www.europe-cities.com/destinations/poland/health/|archive-date=24. apríl 2017|url-status=dead}}</ref> Pólland á aðild að [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðinu]], [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]], [[Evrópska efnahagssvæðið|Evrópska efnahagssvæðinu]], [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]], [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]], [[Höfin þrjú|Höfunum þremur]], [[Visegrád-hópurinn|Visegrád-hópnum]] og [[NATO]]. == Heiti == Á [[pólska|pólsku]] heitir landið ''Polska''.<ref name="Thompson">{{cite book |last=Thompson |first=Wayne C. |date=2021 |title=Nordic, Central, and Southeastern Europe 2020-2022 |url=https://books.google.com/books?id=lttJEAAAQBAJ&dq=name+poland+%22polska%22+derived&pg=PA322 |location=Blue Ridge Summit |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |page=322 |isbn=9781475856262}}</ref> Nafnið er dregið af heiti [[Pólanar|Pólana]], [[Vestur-Slavar|vesturslavnesks]] þjóðarbrots sem bjó við [[Warta-á]] frá 6. til 8. aldar.<ref name="Lukowski & Zawadzki">{{cite book |last1=Lukowski |first1=Jerzy |last2=Zawadzki |first2=Hubert |date=2001 |title=A Concise History of Poland |url=https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&dq=polanie+poland+warta+history&pg=PA4 |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |page=4 |isbn=0521551099}}</ref> Heiti þjóðarbrotsins er dregið af [[frumslavneska]] orðinu ''pole'' sem merkir „akur“ og er dregið af frumindóevrópska orðinu ''*pleh₂-'' „flatlendi“.<ref name="Lehr-Spławiński">{{cite book |last=Lehr-Spławiński |first=Tadeusz |date=1978 |title=Język polski. Pochodzenie, powstanie, rozwój |url=https://books.google.com/books?id=EjJHAAAAIAAJ&q=Je%CC%A8zyk+polski+:+pochodzenie,+powstanie,+rozwo%CC%81j |location=Warszawa|publisher=Państwowe Wydawnictwo Naukowe |page=64 |oclc=4307116 |language=pólska}}</ref> Orðið vísar til landfræði svæðisins og flatlendrar sléttunnar í [[Pólland hið meira|Póllandi hinu meira]].<ref name="Potkański">{{cite book |last=Potkański |first=Karol |orig-date=1922 |date=2004 |title=Pisma pośmiertne. Granice plemienia Polan |volume=1 & 2 |url=https://www.google.com.au/books/edition/Pisma_po%C5%9Bmiertne/b78eAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=p%C5%82aska%20wielkopolska%20polanie |location=Kraków |publisher=Polska Akademia Umiejętności |page=423 |isbn=9788370634117 |language=pólska}}</ref><ref name="Heath">{{cite book |last=Everett-Heath |first=John |author-link=John Everett-Heath |date=2019 |title=The Concise Dictionary of World Place-Names |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ufkFEAAAQBAJ&dq=poland+field+polanie&pg=PT1498 |location=Oxford |publisher=University Press |chapter=Poland (Polska) |isbn=9780191905636}}</ref> Landið hét áður fyrr Pólínaland og íbúar þess Pólínar á [[íslenska|íslensku]], en frá miðri 19. öld var farið að notast við orðmyndina Pólland. Nafn landsins var þýtt sem „Sléttumannaland“ í 4. hefti ''Fjölnis''.<ref>{{vísindavefur|77051|Af hverju skrifa Íslendingar Pólland með tveimur L-um?}}</ref> Latneska heitið ''Polonia'' var almennt notað í Evrópu á miðöldum.<ref name="Buko">{{cite book |last=Buko |first=Andrzej |date=2014 |title=Bodzia. A Late Viking-Age Elite Cemetery in Central Poland |url=https://www.google.com.au/books/edition/Bodzia/VAOjBQAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |location=Leiden |publisher=Brill |pages=36, 62 |isbn=9789004281325}}</ref> Annað fornt norrænt heiti á íbúum landsins er Læsir, dregið af forna heitinu ''Lechia'' sem er uppruni heitis Póllands á [[ungverska|ungversku]], [[litáíska|litáísku]] og [[persneska|persnesku]].<ref name="Hannan">{{cite book |last=Hannan |first=Kevin |date=1994 |title=Language and Identity in a West Slavic Borderland: The Case of Teschen Silesia |url=https://books.google.com/books?id=YmrlAAAAMAAJ&q=poland+persian+lithuanian+hungarian+lechitic |location=Austin |publisher=University of Texas |page=127 |oclc=35825118}}</ref> Nafnið er dregið af sagnkonungnum [[Lech og Czech|Lech]] sem átti að hafa stofnað ríki í [[Pólland hið minna|Póllandi hinu minna]].<ref name="Dabrowski 2014">{{cite book |last=Dabrowski |first=Patrice M. |date=2014 |title=Poland. The First Thousand Years |url=https://www.google.com.au/books/edition/Poland/X__-DwAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |location=New York |publisher=Cornell University Press |isbn=9781501757402}}</ref><ref name="Kamusella">{{cite book |last=Kamusella |first=Tomasz |date=2022 |title=Words in Space and Time: A Historical Atlas of Language Politics in Modern Central Europe |url=https://books.google.com/books?id=spRUEAAAQBAJ&dq=lendians+lech+poland&pg=PA9 |location=Budapest |publisher=Central European University Press |page=9 |isbn=9789633864180}}</ref> Orðið er skylt [[fornpólska]] orðinu ''lęda'' „slétta“.<ref>{{cite book |last=Małecki |first=Antoni |date=1907 |title=Lechici w świetle historycznej krytyki |url=https://books.google.com/books?id=dYwBAAAAMAAJ&q=Lechici+w+%C5%9Bwietle+historycznej+krytyki |location=Lwów (Lviv) |publisher=Zakład Narodowy im. Ossolińskich |page=37 |isbn=9788365746641 |language=pólska}}</ref> Bæði nöfnin ''Lechia'' og ''Polonia'' voru notuð af sagnariturum á miðöldum.<ref name="Andersson & Morkinskinna">{{cite book |last1=Andersson |first1=Theodore Murdock |last2=Morkinskinna |first2=Ellen Gade |date=2000 |title=The Earliest Icelandic Chronicle of the Norwegian Kings (1030-1157) |url=https://books.google.com/books?id=lrdcDwAAQBAJ&dq=The+Earliest+Icelandic+Chronicle+of+the+Norwegian+Kings+%281030-1157%29+2000&pg=PR4 |location=Ithaca |publisher=Cornell University Press |page=471 |isbn=9780801436949}}</ref> == Saga == === Forsögulegur tími === Elstu merki um mannabyggð (''[[Homo erectus]]'') á svæðinu eru um það bil 500.000 ára gömul, en ísaldir sem fylgdu í kjölfarið hafa gert varanlega byggð ómögulega.<ref>{{cite book |last=Fabisiak |first=Wojciech |date=2002 |title=Dzieje powiatu wrocławskiego |url=https://www.google.com.au/books/edition/Dzieje_powiatu_wroc%C5%82awskiego/g_8jAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=500%20000%20lat%20temu%20polska%20homo%20erectus |location=Wrocław |publisher=Starostwo Powiatowe |page=9 |isbn=9788391398531 |language=pl}}</ref> Vísbendingar eru um að hópar [[neanderdalsmenn|neanderdalsmanna]] hafi hafst við í suðurhéruðum Póllands á [[Eem]]-hlýskeiðinu (128.000-115.000 f.o.t.) og næstu árþúsund.<ref>{{cite book |last=Chwalba |first=Andrzej |date=2002 |title=Kalendarium dziejów Polski (Chronology of Polish History) |location=Kraków |publisher=Wydawnictwo Literackie |page=7 |isbn=9788308031360 |language=pl}}</ref> Koma [[nútímamaður|nútímamanna]] fór saman við lok [[Síðasta ísöld|síðustu ísaldar]] (10.000 f.Kr.) þegar Pólland varð byggilegt.<ref>{{cite book |last=Jurek |first=Krzysztof |date=2019 |title=Poznać przeszłość 1. Karty pracy ucznia. Poziom podstawowy |location=Warszawa (Warsaw) |publisher=Nowa Era |page=93 |isbn=9788326736537 |language=pl}}</ref> Minjar frá [[nýsteinöld]] sýna umtalsverða þróun mannabyggða á svæðinu; elstu dæmi um [[ostagerð]] í Evrópu (5500 f.Kr.) fundust í [[Kujavía|Kujavíu]],<ref>{{cite journal |url=https://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020 |title=Art of cheese-making is 7,500 years old |journal=Nature News |first=Nidhi |last=Subbaraman |date=12. desember 2012 |doi=10.1038/nature.2012.12020|s2cid=180646880 | issn=0028-0836}}</ref> og [[Bronicice-potturinn]] er grafinn með mynstri sem gæti verið elstu þekktu myndir af [[hjól]]i (3400 f.Kr.).<ref>{{cite journal |last1=Attema |first1=P. A. J. |last2=Los-Weijns |first2=Ma |last3=Pers |first3=N. D. Maring-Van der |title=Bronocice, Flintbek, Uruk, Jebel Aruda and Arslantepe: The Earliest Evidence Of Wheeled Vehicles In Europe And The Near East |journal=Palaeohistoria |date=Desember 2006 |volume=47/48 |publisher=[[University of Groningen]] |pages=10–28 (11)}}</ref> [[Bronsöld]] hófst í Póllandi um 2400 f.Kr. en [[járnöld]] hófst um 750 f.Kr.<ref>{{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=2GLUAAAAMAAJ&q=epoka+zelaza+w+polsce+700 |title=Archeologia i pradzieje Polski |first1=Aleksander |last1=Gardawski |first2=Zdzisław |last2=Rajewski |first3=Jerzy |last3=Gąssowski |date=6. september 1957 |publisher=Państwowe Zakł. Wydawn. |language=pl}}</ref> Á þessum tíma varð [[Lúsatíumenningin]], sem nær frá bronsöld til járnaldar, áberandi á svæðinu. Frægasti fornleifafundur frá forsögulegum tíma í Póllandi er víggirta byggðin í [[Biskupin]] (endurbyggð sem útisafn), sem er frá Lúsatíumenningunni á síðbronsöld, um 748 f.Kr.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96|title=Northern Europe: International Dictionary of Historic Places |first1=Trudy |last1=Ring |first2=Noelle |last2=Watson |first3=Paul |last3=Schellinger |date=28 October 2013 |publisher=Routledge |access-date=31. mars 2019 |isbn=9781136639449 |language=en}}</ref> Mörg aðskilin menningarsamfélög settust að á svæðinu á [[Klassísk fornöld|klassískri fornöld]], sérstaklega [[Keltar]], [[Skýþar]], [[Germanar]], [[Sarmatar]], [[Slavar]] og [[Eystrasaltsbúar]].<ref>{{cite book |last=Davies |first=Norman |author-link=Norman Davies |date=2001 |title=Heart of Europe. The Past in Poland's Present |url=https://www.google.com.au/books/edition/Heart_of_Europe/mkcSDAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |location=Oxford |publisher=Oxford University Press |page=247 |isbn=9780192801265 |language=en}}</ref> Fornleifarannsóknir hafa auk þess staðfest að [[Rómaveldi|rómverskar]] herdeildir hafi komið til svæðisins.<ref>{{cite web |url=https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C29296%2Carcheolog-mamy-dowody-na-obecnosc-rzymskich-legionistow-na-terenie-polski |title=Archeolog: mamy dowody na obecność rzymskich legionistów na terenie Polski |last=Zdziebłowski |first=Szymon |date=27. apríl 2018 |website=Nauka w Polsce |publisher=Ministerstwo Edukacji i Nauki |access-date=8. ágúst 2021 |language=pl}}</ref> Þetta hafa líklega verið könnunarsveitir sendar til að verja flutninga [[raf]]s um [[Rafleiðin]]a. [[Pólskir ættbálkar]] komu fram á [[Þjóðflutningatímabilið|þjóðflutningatímabilinu]] um miðja 6. öld.<ref>{{cite book | language=pl | url=http://www.muzeumczestochowa.pl/wp-content/uploads/2012/11/folder.pdf | title=Z mroku dziejów. Kultura Łużycka | publisher=Muzeum Częstochowskie. Rezerwat archeologiczny (Museum of Częstochowa) | year=2007 | access-date=9. janúar 2013 | author1=Maciej Kosiński | author2=Magdalena Wieczorek-Szmal | pages=3–4 | quote=Możemy jedynie stwierdzić, że kultura łużycka nie tworzyła jednej zwartej całości. Jak się wydaje, jej skład etniczny był niejednorodny. | isbn=978-83-60128-11-4 | archive-date=2021-05-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210507170443/http://www.muzeumczestochowa.pl/wp-content/uploads/2012/11/folder.pdf | url-status=dead }}</ref> Þetta voru aðallega [[Vestur-Slavar]] og [[Lekítar]] að uppruna, en blönduðust öðrum hópum sem búið höfðu á svæðinu í þúsundir ára.<ref>{{Citation |first=Marta |last=Mielnik-Sikorska |year=2013 |journal=PLOS ONE |volume=8 |issue=1 |pages=e54360 |title=The History of Slavs Inferred from Complete Mitochondrial Genome Sequences |display-authors=etal |pmc=3544712 |doi=10.1371/journal.pone.0054360 |pmid=23342138 |bibcode=2013PLoSO...854360M}}</ref> Elstu ættbálkasamfélögin gætu tengst [[Wielbark-menningin|Wielbark-menningunni]] og [[Przeworsk-menningin|Przeworsk-menningunni]].<ref>{{cite journal | last1 = Brather | first1 = Sebastian | year = 2004 | title = The Archaeology of the Northwestern Slavs (Seventh To Ninth Centuries) | journal = East Central Europe | volume = 31 | issue = 1| pages = 78–81 | doi = 10.1163/187633004x00116}}</ref><ref>Trubačev, O. N. 1985. ''Linguistics and Ethnogenesis of the Slavs: The Ancient Slavs as Evidenced by Etymology and Onomastics''. [https://www.jies.org/ ''Journal of Indo-European Studies'' (JIES)], 13: 203–256.</ref> === Piast-ætt === [[File:Poland960.png|thumb|200px|left|Pólland undir stjórn [[Mieszko 1.]], en kristnun hans markar upphaf ríkis í Póllandi árið 966.]] Ríki tók að myndast í Póllandi um miðja 10. öld þegar [[Piast-ætt]] barðist til valda.<ref>{{cite book |last=Dabrowski |first=Patrice |date=2014 |title=Poland: The First Thousand Years |location=Ithaca |publisher=Cornell University Press |pages=21–22 |isbn=9781501757402}}</ref> Árið 966 tók [[Mieszko 1.]] [[kristni]] og gerði að ríkistrú.<ref>{{cite book |last=Ramet |first=Sabrina |date=2017 |title=The Catholic Church in Polish History. From 966 to the Present |url=https://www.google.com.au/books/edition/The_Catholic_Church_in_Polish_History/D2gpDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |location=New York |publisher=Palgrave Macmillan US |page=15 |isbn=978-1-137-40281-3}}</ref> Bréf um hann frá um 1080 sem ber titilinn ''[[Dagome iudex]]'' skilgreinir landamæri Póllands, segir höfuðborgina vera [[Gniezno]] og staðfestir að konungur landsins sé undir verndarvæng [[Páfadómur|Páfadóms]].<ref name="Curta">{{cite book |last1=Curta |first1=Florin |last2=Holt |first2=Andrew |date=2016 |title=Great Events in Religion |url=https://books.google.com/books?id=dgF9DQAAQBAJ&dq=dagome+iudex+gniezno+poland&pg=PA468 |location=Santa Barbara |publisher= ABC-CLIO |pages=468, 480–481 |isbn=9781610695664}}</ref> Saga Póllands var fyrst sögð af sagnaritaranum [[Gallus Anonymus]] í ritinu ''[[Gesta principum Polonorum]]''.<ref>{{Citation |editor-last=Knoll |editor-first=Paul W. |editor2-last=Schaer |editor2-first=Frank |title=Gesta Principum Polonorum / The Deeds of the Princes of the Poles |place=Budapest/ New York |publisher=Central European University Press |year=2003 |series=Central European Medieval Texts, General Editors János M. Bak, Urszula Borkowska, Giles Constable & Gábor Klaniczay, Volume 3 |isbn=978-963-9241-40-4 |pages=87–211}}</ref> Mikilvægur atburður á miðöldum var þegar [[Aðalbert af Prag]] var myrtur af heiðingjum árið 997 og líkamsleifar hans keyptar fyrir þyngd þeirra í gulli af eftirmanni Mieszkos, [[Bolesław 1.]]<ref name="Curta" /> Árið 1000 lagði Bolesław grunninn að því sem síðar varð [[Konungsríkið Pólland|sjálfstætt konungsríki]]. Hann fékk [[skrýðing]]arleyfi frá [[Ottó 3. keisari|Ottó 3. keisara]] sem samþykkti stofnun [[biskupsdæmi|biskupsdæma]].<ref name="Curta" /> Fyrstu pólsku biskupsdæmin voru stofnuð í [[Kraká]], [[Kołobrzeg]] og [[Wrocław]].<ref>{{cite book |last=Ożóg |first=Krzysztof |date=2009 |title=The Role of Poland in the Intellectual Development of Europe in the Middle Ages |url=https://www.google.com.au/books/edition/The_Role_of_Poland_in_the_Intellectual_D/VbouAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=gniezno%20krakow%20wroclaw%20ko%C5%82obrzeg |location=Kraków |publisher=Societas Vistulana |page=7 |isbn=978-83-61033-36-3}}</ref> Á [[þingið í Gniezno|þinginu í Gniezno]] gaf Ottó Bolesław konungstákn og eftirmynd af [[spjótið helga|spjótinu helga]] fyrir krýningu hans sem fyrsta konungs Póllands í kringum 1025.<ref>{{Cite book |last= Davies |first= Norman |author-link= Norman Davies |year= 2005a |title= God's Playground: A History of Poland, Volume&nbsp;I |edition= 2nd |location= Oxford |publisher= [[Oxford University Press]] |isbn= 978-0-231-12817-9 |title-link= God's Playground |pages=27–28 }}</ref> Bolesław stækkaði ríkið umtalsvert með því að hertaka hluta af [[Lúsatía|Lúsatíu]], [[Mæri]], [[Efra-Ungverjaland]]i og svæði sem [[Garðaríki]] réði yfir.<ref>{{cite book |last1=Kumor |first1=Bolesław |last2=Obertyński |first2=Zdzisław |date=1974 |title=Historia Kościoła w Polsce |url=https://www.google.com.au/books/edition/Historia_Ko%C5%9Bcio%C5%82a_w_Polsce/3LrYAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=boles%C5%82aw%20morawy%20%C5%82u%C5%BCyce%20w%C4%99gry |location=Poznań |publisher=Pallottinum |page=12 |oclc=174416485}}</ref> [[File:Casimir the Great by Leopold Löffler.PNG|thumb|upright|right|[[Kasimír 3.]] er eini pólski konungurinn sem hefur hlotið auknefnið „hinn mikli“. Hann reisti margar byggingar og endurbætti her Póllands og lögbók í valdatíð sinni.]] Umskiptin frá [[slavnesk heiðni|slavneskri heiðni]] til kristni í Póllandi urðu ekki umsvifalaus og leiddu til andspyrnu pólskra heiðingja á 4. áratug 11. aldar.<ref>{{cite book |author=Gerard Labuda |title=Mieszko II król Polski: 1025–1034 : czasy przełomu w dziejach państwa polskiego |url=https://books.google.com/books?id=Gb8gAAAAIAAJ&q=1032 |access-date=26 October 2014 |year=1992 |publisher=Secesja |isbn=978-83-85483-46-5 |page=112 |quote=... w wersji Anonima Minoryty mówi się znowu, iż w Polsce "paliły się kościoły i klasztory", co koresponduje w przekazaną przez Anonima Galla wiadomością o zniszczeniu kościołów katedralnych w Gnieźnie...}}</ref> Árið 1031 missti [[Mieszko 2.]] konungstitilinn og flúði eftir átök.<ref>{{cite book |last=Krajewska |first=Monika |date=2010 |title=Integracja i dezintegracja państwa Piastów w kronikach polskich Marcina Kromera oraz Marcina i Joachima Bielskich9 |url=https://www.google.com.au/books/edition/Integracja_i_dezintegracja_pa%C5%84stwa_Pias/BnlGAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=mieszko%20II%20w%201031%20utraci%C5%82%201032%20ksi%C4%85%C5%BC%C4%99 |location=Warszawa (Warsaw) |publisher=W. Neriton |page=82 |isbn=978-83-909852-1-3 |language=pl}}</ref> Ófriðurinn leiddi til þess að höfuðborgin var flutt til Krakár af [[Kasimír 1.]]<ref>{{cite book |author=Anita J. Prazmowska |title=A History of Poland |url=https://books.google.com/books?id=r_0-BjHIkh4C&pg=PT28 |access-date=26 October 2014 |year=2011 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-0-230-34537-9 |pages=34–35 }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Árið 1076 endurreisti [[Bolesław 2.]] konungdæmið, en var síðan bannfærður árið 1079 fyrir að myrða andstæðing sinn, [[Stanislaus frá Szczepanów|Stanislaus biskup]].<ref>{{cite book |last=Melton |first=J. Gordon |date=2011 |title=Religious Celebrations. An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations |url=https://www.google.com.au/books/edition/Religious_Celebrations_An_Encyclopedia_o/lD_2J7W_2hQC?hl=en&gbpv=0 |location=Santa Barbara |publisher=ABC-CLIO |page=834 |isbn=978-1-59884-206-7}}</ref> Árið 1138 var landinu skipt í fimm furstadæmi þegar [[Bolesław 3.]] skipti því milli sona sinna.<ref name="Dabrowski 2014"/> Þessi furstadæmi voru [[Pólland hið meira]], [[Pólland hið minna]], [[Slésía]], [[Masóvía]] og [[Sandomierz]], sem stundum náði líka yfir [[Pommern]].<ref>{{cite book |last=Hourihane |first=Colum |date=2012 |title=The Grove encyclopedia of medieval art and architecture |volume=2 |url=https://books.google.com/books?id=FtlMAgAAQBAJ&dq=1138+%22five%22+silesia+mazovia+sandomierz+pomerania&pg=RA4-PA14 |location=New York |publisher=Oxford University Press |page=14 |isbn=9780195395365}}</ref> Árið 1226 bað [[Konráður 1. af Masóvíu]] [[Þýsku riddararnir|Þýsku riddarana]] að hjálpa sér gegn hinum heiðnu baltnesku [[Prússar hinir fornu|Prússum]]. Sú ákvörðun leiddi á endanum til stríðs gegn riddurunum.<ref>{{cite book |last1=Biber |first1=Tomasz |last2=Leszczyński |first2=Maciej |date=2000 |title=Encyklopedia Polska 2000. Poczet władców |url=https://www.google.com.au/books/edition/Encyklopedia_Polska_2000/AbYjAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=konrad%20mazowiecki%20krzy%C5%BCacy%20sprowadzi%C5%82 |location=Poznań |publisher=Podsiedlik-Raniowski |page=47 |isbn=978-83-7212-307-7}}</ref> Um miðja 13. öld reyndu [[Hinrik hinn skeggjaði]] og [[Hinrik hinn frómi]] að sameina hertogadæmin, en [[innrás Mongóla í Pólland]] og lát Hinriks fróma í [[orrustan við Legnica|orrustunni við Legnica]] komu í veg fyrir sameiningu.<ref>{{cite book |last=Krasuski |first=Jerzy |date=2009 |title=Polska-Niemcy. Stosunki polityczne od zarania po czasy najnowsze |url=https://www.google.com.au/books/edition/Polska_Niemcy/vBcsAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=henryk%20pobo%C5%BCny%20zjednoczenie |location=Wrocław |publisher=Zakład Narodowy im. Ossolińskich |page=53 |isbn=978-83-04-04985-7}}</ref><ref>{{cite book |last=Maroń |first=Jerzy |date=1996 |title=Legnica 1241 |url=https://www.google.com.au/books/edition/Legnica_1241/CASkn7zoJj8C?hl=en&gbpv=0 |location=Warszawa (Warsaw) |publisher=Bellona |isbn=978-83-11-11171-4 |language=pl}}</ref> Eyðilegging og mannfækkun í kjölfar innrásanna og eftirspurn eftir faglærðu vinnuafli leiddu til innflutnings þýskra og flæmskra handverksmanna til Póllands, sem pólsku hertogarnir studdu.<ref>{{cite book |last=Davies |first=Norman |date=2010 |orig-date=1996 |title=Europe: A History |url=https://books.google.com/books?id=vD7SWb5lXBAC&dq=germans+flemish+into+poland+mongol+invasion&pg=PA366 |location=New York |publisher=Oxford University Press |page=366 |isbn=9780198201717}}</ref> Árið 1264 fengu Gyðingar mikið sjálfstæði með [[Kalisz-sáttmálinn|Kalisz-sáttmálanum]].<ref name="Dembkowski/Lublin">{{cite book |title=The union of Lublin, Polish federalism in the golden age |first=Harry E. |last=Dembkowski |publisher=East European Monographs |isbn= 978-0-88033-009-1 |page=271 |url=https://books.google.com/books?id=svAaAAAAMAAJ&q=poland+lithuania+1588+slavery |year =1982 }}</ref> Árið 1320 varð [[Vladislás 1. af Póllandi]] fyrsti konungur sameinaðs Póllands frá 1296<ref>{{cite book |last=Kula |first=Marcin |date=2000 |title=Zupełnie normalna historia, czyli, Dzieje Polski zanalizowane przez Marcina Kulę w krótkich słowach, subiektywnie, ku pożytkowi miejscowych i cudzoziemców |url=https://www.google.com.au/books/edition/Zupe%C5%82nie_normalna_historia_czyli_Dzieje/VBa1AAAAIAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=%C5%82okietek%201320%20zjednoczenie |location=Warszawa (Warsaw) |publisher=Więzi |pages=58–59 |isbn=978-83-88032-27-1}}</ref> og var sá fyrsti sem var krýndur í [[Dómkirkjan í Wawel|Wawel-dómkirkju]] í Kraká.<ref>{{cite book |last=Wróblewski |first=Bohdan |date=2006 |title=Jaki znak twój? Orzeł Biały |url=https://www.google.com.au/books/edition/Jaki_znak_tw%C3%B3j_Orze%C5%82_Bia%C5%82y/unEWAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=%C5%82okietek%201320%20szczerbiec |location=Piekary Śląskie |publisher=ZP Grupa |page=28 |isbn=978-83-922944-3-6}}</ref> [[Kasimír 3.]] hóf að reisa net [[Arnarhreiðraslóðin|kastala]], bæta herinn og laga- og dómskerfi landsins og efla [[Krakárþingið|alþjóðatengsl]].<ref name="Sokol1992-60">{{cite book|author=Stanley S. Sokol|title=The Polish Biographical Dictionary: Profiles of Nearly 900 Poles who Have Made Lasting Contributions to World Civilization|url=https://archive.org/details/polishbiographic00soko|url-access=registration|year=1992|publisher=Bolchazy-Carducci Publishers|isbn=978-0-86516-245-7|page=[https://archive.org/details/polishbiographic00soko/page/60 60]}}</ref><ref>{{cite book|author=Britannica Educational Publishing|title=Estonia, Latvia, Lithuania, and Poland|url=https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&pg=PA139|year=2013|publisher=Britannica Educational Publishing|isbn=978-1-61530-991-7|page=139}}</ref> Undir hans stjórn gerðist Pólland stórveldi í Evrópu. Hann lagði [[Rúþenía|Rúþeníu]] undir pólska stjórn árið 1340 og setti reglur um [[sóttkví]] sem komu í veg fyrir útbreiðslu [[svarti dauði|svarta dauða]].<ref>{{cite book | editor-last = Frucht | editor-first = Richard C. | author-last = Wróbel | author-first = Piotr | title = Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture | chapter = Poland | chapter-url = https://books.google.com/books?id=lVBB1a0rC70C | access-date = 8 April 2013 | date = 2004 | publisher = ABC-CLIO | volume = 1 | isbn = 978-1-57607-800-6 | page = [https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/10 10] | quote = At the same time, when most of Europe was decimated by the Black Death, Poland developed quickly and reached the levels of the wealthiest countries of the West in its economy and culture. | url = https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/10}}</ref><ref>{{cite book |last=Magill |first=Frank N. |date=2012 |title=The Middle Ages. Dictionary of World Biography |volume=2 |url=https://www.google.com.au/books/edition/The_Middle_Ages/aBHSc2hTfeUC?hl=en&gbpv=0 |location=Hoboken |publisher=Taylor & Francis |page=210 |isbn=978-1-136-59313-0}}</ref> Árið 1364 stofnaði hann [[Jagiellon-háskóli|háskóla í Kraká]] sem er ein af elstu háskólastofnunum Evrópu.<ref>{{cite book |last=Watson |first=Noelle |date=2013 |title=Northern Europe. International Dictionary of Historic Places |url=https://www.google.com.au/books/edition/Northern_Europe/yfPYAQAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |location=New York |publisher=Routledge, Taylor & Francis |page=388 |isbn=978-1-136-63944-9}}</ref> Andlát hans árið 1370 markaði endalok valdatíðar Piast-ættar.<ref>{{Harvnb|Magill|2012|p=64}}</ref> Eftirmaður hans var næsti karlkyns ættingi hans, [[Loðvík 1. af Ungverjalandi|Loðvík af Anjou]], sem ríkti yfir Póllandi, [[Ungverjaland]]i og [[Króatía|Króatíu]] með [[konungssamband]]i.<ref name="Davies 2001 256">{{Harvnb|Davies|2001|p=256}}</ref> Yngri dóttir Loðvíks, [[Jadwiga]], varð fyrsta ríkjandi drottning Póllands árið 1384.<ref name="Davies 2001 256"/> === Jagiellon-ætt === [[File:Battle of Tannenberg.jpg|left|thumb|200px|Í [[orrustan við Grunwald|orrustunni við Grunwald]] barðist pólska konungsríkið gegn [[Þýsku riddararnir|þýsku riddurunum]] og hafði sigur þann 15. júlí 1410.]] Árið 1386 gekk Jadwiga af Póllandi að eiga [[Władysław 2. Jagiełło]], [[stórhertogadæmið Litháen|stórhertoga af Litháen]]. Þar með tók [[Jagiellon-ætt]] við völdum í konungssambandi sem nefndist [[Pólsk-litháíska sambandið]] og ríkti frá lokum [[síðmiðaldir|síðmiðalda]] til upphafs [[árnýöld|árnýaldar]].<ref name="OHalecki">{{cite book |last=Halecki |first=Oscar |author-link=Oscar Halecki |year=1991 |title=Jadwiga of Anjou and the Rise of East-Central Europe |publisher=Polish Institute of Arts and Sciences of America |isbn=978-0-88033-206-4 |pages=116–117, 152}}</ref> Stórhertogadæmið var þá miklu stærra en [[Litáen]] er í dag og átti seinna eftir að verða enn stærra. Pólsk-litháíska sambandið varð þannig eitt af stærstu og fjölbreyttustu ríkjum Evrópu á þeim tíma.<ref>{{cite book |last=Griessler |first=Christina |date=2020 |title=The Visegrad Four and the Western Balkans |url=https://www.google.com.au/books/edition/The_Visegrad_Four_and_the_Western_Balkan/inb4DwAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |location=Baden-Baden |publisher=Nomos |page=173 |isbn=978-3-7489-0113-6}}</ref> Átök Pólverja og Litháa við [[þýsku riddararnir|þýsku riddarana]] héldu áfram og náðu hámarki í [[orrustan við Grunwald|orrustunni við Grunwald]] árið 1410, þar sem sameinaður her gersigraði riddarana.<ref name="Wyrozumski">Jerzy Wyrozumski – ''Historia Polski do roku 1505'' (History of Poland until 1505), Państwowe Wydawnictwo Naukowe ([[Polish Scientific Publishers PWN]]), Warszawa 1986, {{ISBN|978-83-01-03732-1}}</ref> Árið 1466, eftir [[þrettán ára stríðið]], gekk [[Kasimír 4. Jagiellon]] að [[Thorn-friðurinn|Thorn-friðnum]] sem leiddi til stofnunar [[hertogadæmið Prússland|hertogadæmis í Prússlandi]] undir pólska konungdæminu og neyddi ráðamenn í Prússlandi til að greiða skatt.<ref name="Dabrowski 2014"/> Jagiellon-ættin náði líka yfirráðum yfir konungsríkjum í [[Bæheimur|Bæheimi]] og Ungverjalandi.<ref name="Europe: a history">{{cite book|author=Norman Davies|title=Europe: a history|year=1996|page=[https://archive.org/details/europehistory00davi_0/page/428 428]|url =https://archive.org/details/europehistory00davi_0|url-access=registration|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-820171-7|quote=By 1490 the Jagiellons controlled Poland–Lithuania, Bohemia, and Hungary, but not the Empire.}}</ref> Í suðri barðist ríkið gegn [[Tyrkjaveldi]] og [[Krímkanatið|Krímkanatinu]], og í austri gegn [[Stórhertogadæmið Moskva|Rússlandi]].<ref name="Dabrowski 2014"/> Pólland breyttist í [[lénsveldi]] sem byggðist á landbúnaði með sífellt valdameiri [[lendur aðall|lendan aðal]] þar sem bændur unnu sem [[leiguliði|leiguliðar]] á stórjarðeignum.<ref name="RFrost">{{cite book |last=Frost |first=Robert I. |date=2018 |title=The Making of the Polish-Lithuanian Union 1385-1569 |volume=1 |url=https://books.google.com/books?id=245lDwAAQBAJ&dq=poland+feudal+agricultural+folwark+nobility&pg=PA242 |location=Oxford |publisher=University Press |page=242 |isbn=9780198800200}}</ref> Árið 1493 samþykkti [[Jóhann 1. Albert]] stofnun [[þing]]s í tveimur deildum: [[Sejm]] (neðri deild) og [[öldungadeild Póllands|öldungadeild]].<ref>{{cite book |last=Graves |first=M. A. R. |date=2014 |title=The Parliaments of Early Modern Europe |url=https://www.google.com.au/books/edition/The_Parliaments_of_Early_Modern_Europe/R2rJAwAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |location=Hoboken |publisher=Taylor & Francis |page=101 |isbn=978-1-317-88433-0}}</ref> ''[[Nihil novi]]'' voru lög sem pólska þingið samþykkti árið 1505 og fólu í sér að [[löggjafarvald]] fluttist frá konungi til þingsins. Sá atburður markar upphaf svokallaðs [[gyllta frelsið|gyllts frelsis]], þegar landið breyttist í samveldi [[szlachta|pólskra aðalsmanna]] sem voru jafningjar að nafninu til.<ref>{{Harvnb|Graves|2014|pp=101, 197}}</ref> [[File:Wawel (crop).jpg|thumb|upright=1.3|[[Wawel-kastali]] í [[Kraká]] var höfuðstöðvar pólskra konunga frá 1038 þar til höfuðborgin var flutt til [[Varsjá]]r árið 1596.]] Á 16. öld náðu [[siðaskiptin]] til Póllands og leiddu til aukins trúfrelsis, sem var einstakt í evrópsku samhengi.<ref name="LouthanCohen2011" /> Það varð til þess að landið slapp við trúarátök og styrjaldir sem á þeim tíma einkenndu aðra hluta Evrópu.<ref name="LouthanCohen2011">{{cite book |author=Paul W. Knoll |chapter=Religious Toleration in Sixteenth-Century Poland. Political Realities and Social Constrains. |editor1=Howard Louthan |editor2=Gary B. Cohen|editor3=Franz A.J. Szabo |title=Diversity and Dissent: Negotiating Religious Difference in Central Europe, 1500–1800 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KuzLNXpa-hYC&pg=PA30 |year=2011 |publisher=Berghahn Books |isbn=978-0-85745-109-5 |pages=30–45}}</ref> [[Pólska bræðralagið]] boðaði [[andþrenningartrú]] og skildi sig frá [[kalvínismi|kalvínskum]] rótum sínum. Bræðralagið átti seinna þátt í stofnun [[únítarismi|únítarahreyfingarinnar]].<ref>{{cite book |last=Houlden |first=J. L. |date=2015 |title=Jesus in History, Legend, Scripture, and Tradition: A World Encyclopedia |url=https://www.google.com.au/books/edition/Jesus_in_History_Legend_Scripture_and_Tr/mf7WCQAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |location=Denver, Colorado |publisher=ABC-CLIO |pages=577–578 |isbn=978-1-61069-804-7}}</ref> Í valdatíð [[Sigmundur 1. gamli|Sigmundar gamla]] og [[Sigmundur 2. Ágústus|Sigmundar 2.]] barst [[endurreisnin]] til Póllands og leiddi til upphafs [[pólska gullöldin|pólsku gullaldarinnar]] þegar efnahagur og menningarlíf blómstraði í landinu.<ref name="Dabrowski 2014"/> Eiginkona Sigmundar gamla, [[Bona Sforza]], dóttir hertogans af Mílanó, [[Gian Galeazzo Sforza]], hafði mikil áhrif á [[pólskur arkitektúr|pólskan arkitektúr]], [[pólsk matargerð|pólska matargerð]], tungumál og hirðsiði í [[Wawel-kastala]].<ref name="Dabrowski 2014"/> === Pólsk-litháíska samveldið === [[File:Polish-Lithuanian Commonwealth in 1619.PNG|thumb|upright=1.3|Pólsk-litháíska samveldið þegar það var stærst, árið 1619.]] [[Pólsk-litháíska samveldið]] var stofnað með [[Lublin-samningurinn|Lublin-samningnum]] árið 1569. Þetta var sameinað lénsveldi með [[kjörkonungur|kjörkonung]], sem aðallinn ríkti yfir að mestu.<ref name="Butterwick">{{cite book |last=Butterwick |first=Richard |date=2021 |title=The Polish-Lithuanian Commonwealth, 1733-1795 |url=https://www.google.com.au/books/edition/The_Polish_Lithuanian_Commonwealth_1733/g2cOEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |publisher=Yale University Press |pages=21, 14 |isbn=978-0-300-25220-0}}</ref> Stofnunin fór saman við uppgangstíma í sögu landsins sem varð leiðandi afl og menningarmiðstöð með mikil áhrif um alla [[Mið-Evrópa|Mið-]], [[Austur-Evrópa|Austur-]] og [[Suðaustur-Evrópa|Suðaustur-Evrópu]].<ref>{{cite book |last=Parker |first=Geoffrey |date=2017 |title=Global Crisis. War, Climate Change and Catastrophe in the Seventeenth Century |url=https://www.google.com.au/books/edition/Global_Crisis/1GMlDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |location=New Haven |publisher=Yale University Press |page=122 |isbn=978-0-300-21936-4}}</ref><ref>{{Harvnb|Parker|2017|p=122}}</ref> Innanlands fór fram [[pólskuvæðing]] sem mætti andstöðu, sérstaklega í löndum sem nýlega höfðu verið innlimuð í ríkið og meðal trúarlegra minnihlutahópa.<ref name="Butterwick" /> Árið 1573 fullgilti fyrsti kjörkonungurinn, [[Hinrik 3. Frakkakonungur|Hinrik af Valois]], [[Hinriksgreinarnar]] sem skuldbundu framtíðarkonunga landsins til að virða réttindi aðalsins.<ref>{{cite book |last1=Ward |first1=Adolphus |last2=Hume |first2=Martin |date=2018 |title=The Wars of Religion in Europe |url=https://www.google.com.au/books/edition/The_Wars_of_Religion_in_Europe/nrJ4DwAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |location=Vachendorf |publisher=Perennial Press |isbn=978-1-5312-6318-8}}</ref> Eftirmaður hans, [[Stefán Báthory]], gerði innrás í [[Lífland]] í [[Líflandsstríðið|Líflandsstríðinu]] og stækkaði þannig ríkið norður eftir strönd Eystrasalts.<ref>{{cite book |last=O'Connor |first=Kevin |date=2015 |title=The History of the Baltic States |volume=2nd Edition |url=https://www.google.com.au/books/edition/The_History_of_the_Baltic_States_2nd_Edi/OOdjCAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |location=Westport |publisher=ABC-CLIO |pages=37–38 |isbn=978-1-61069-916-7}}</ref> Stjórn ríkisins var að mestu í höndum [[kanslari Póllands|kanslarans]], [[Jan Zamoyski]].<ref name="Lerski678">{{cite book|author=Halina Lerski|title=Historical Dictionary of Poland, 966-1945|url=https://books.google.com/books?id=luRry4Y5NIYC&pg=PA678|access-date=2 July 2012|date=30 January 1996|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-03456-5|page=678}}</ref> Árið 1592 tók [[Sigmundur 3. af Póllandi]] við af föður sínum, [[Jóhann 3. Svíakonungur|Jóhanni Vasa]], sem [[konungur Svíþjóðar]].<ref>{{cite book |last=Szujski |first=Józef |date=1894 |title=Dzieła Józefa Szujskiego. Dzieje Polski |volume=3 |url=https://www.google.com.au/books/edition/Dzie%C5%82a_J%C3%B3zefa_Szujskiego/JlAFSS-12xwC?hl=en&gbpv=0 |location=Kraków |publisher=Szujski-Kluczycki |language=Polish |pages=162–163 |oclc=717123162}}</ref> [[Pólsk-sænska bandalagið]] stóð til 1599 þegar Svíar settu hann frá völdum.<ref>{{cite book |last=Peterson |first=Gary Dean |date=2014 |title=Warrior Kings of Sweden. The Rise of an Empire in the Sixteenth and Seventeenth Centuries |url=https://www.google.com.au/books/edition/Warrior_Kings_of_Sweden/FtFDthqmB2wC?hl=en&gbpv=0 |publisher=McFarland, Incorporated, Publishers |page=107 |isbn=978-1-4766-0411-4}}</ref> [[File:Jan III Schultz.jpg|thumb|upright|left|[[Jóhann 3. Sobieski]] sigraði [[Tyrkjaveldi]] í [[orrustan um Vín|orrustunni um Vín]] 12. september 1683.]] Árið 1609 gerði Sigmundur [[stríð Póllands og Moskvu|innrás]] í [[Rússaveldi]] þar sem [[rósturtímarnir í Rússlandi|rósturtímarnir]] stóðu yfir.<ref name="Dabrowski 2014"/> Ári síðar hertóku [[vængjaðir húsarar]], undir stjórn [[Stanisław Żółkiewski]], [[Moskva|Moskvu]], og héldu henni í tvö ár eftir ósigur Rússa í [[orrustan við Klusjino|orrustunni við Klusjino]].<ref name="Dabrowski 2014"/> Sigmundur barðist líka gegn [[Tyrkjaveldi]] í suðaustri. [[Jan Karol Chodkiewicz]] vann afgerandi sigur gegn Tyrkjum í [[orrustan um Khotyn|orrustunni um Khotyn]] árið 1621, sem flýtti fyrir falli soldánsins [[Ósman 2.|Ósmans 2.]]<ref>{{cite book |last=Dyer |first=Thomas Henry |date=1861 |title=The History of Modern Europe |volume=From the Fall of Constantinople, in 1453, to the War in the Crimea, in 1857. Volume 2 |url=https://www.google.com.au/books/edition/The_History_of_Modern_Europe/kQZOAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=0 |location=London |publisher=J. Murray |page=504 |isbn=978-3-337-75029-9}}</ref><ref>{{cite book |last=Dzięgielewski |first=Jan |date=1994 |title=Encyklopedia historii Polski: A-M |url=https://www.google.com.au/books/edition/Encyklopedia_historii_Polski/qRAsAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=Bitwa%20pod%20Chocimiem%2050%20tysi%C4%99cy%201621 |location=Polska |publisher=Morex |isbn=978-83-902522-1-6 |language=Polish |page=101}}</ref> Löng valdatíð Sigmundar í Póllandi var kölluð „silfuröld“.<ref>{{cite book |last=Kizwalter |first=Tomasz |date=1987 |title=Kryzys Oświecenia a początki konserwatyzmu polskiego |url=https://www.google.com.au/books/edition/Kryzys_O%C5%9Bwiecenia_a_pocz%C4%85tki_konserwat/p7JFAAAAIAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=srebrn%20wiek%20%20z%C5%82oty%20waz%C3%B3w |location=Warszawa (Warsaw) |publisher=Uniwersytet Warszawski |language=Polish |page=21 |oclc=23942204}}</ref> Hinn frjálslyndi konungur [[Vladislás 4. Vasa]] náði að viðhalda yfirráðum Póllands yfir löndum sínum, en eftir lát hans tóku innri átök og stöðugur hernaður að draga úr mætti ríkisins.<ref>{{cite book |last=Scott |first=H. M. |date=2015 |title=The Oxford Handbook of Early Modern European History, 1350-1750 |volume=2 |url=https://www.google.com.au/books/edition/The_Oxford_Handbook_of_Early_Modern_Euro/Jb4DCgAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |location=Oxford |publisher=Oxford University Press |pages=409–413 |isbn=978-0-19-102000-1}}</ref><ref>{{cite book| first=Władysław |last=Czapliński |author-link=Władysław Czapliński |title=Władysław IV i jego czasy |trans-title=Władysław IV and His Times |publisher=PW "Wiedza Poweszechna" |location=Warsaw |year=1976 |language=pl |pages=170, 217–218}}</ref> Árið 1648 var [[Kmelnitskíjuppreisnin]] gerð í [[Úkraína|Úkraínu]]<ref>{{Harvnb|Scott|2015|p=409}}</ref> og þar á eftir fylgdi [[Sænska syndaflóðið]] sem olli mikill eyðileggingu.<ref name="Scott 2015 409–413">{{Harvnb|Scott|2015|pp=409–413}}</ref> [[Prússland]] varð sjálfstætt 1657 með [[Brombergsáttmálinn|Brombergsáttmálanum]].<ref name="Scott 2015 409–413"/> Árið 1683 sýndi [[Jóhann 3. Sobieski]] fram á hernaðarmátt ríkisins að nýju þegar hann stöðvaði innrás Tyrkjaveldis í [[orrustan um Vín|orrustunni um Vín]].<ref>{{Harvnb|Scott|2015|p=411}}</ref> Eftir hans tíð tók [[Wettin-ætt]] við völdum og í valdatíð [[Ágústus 2. sterki|Ágústusar 2.]] og [[Ágústus 3. af Póllandi|Ágústusar 3.]] efldust nágrannalönd Póllands eftir [[Norðurlandaófriðurinn mikli|Norðurlandaófriðinn mikla]] (1700) og [[Pólska erfðastríðið]] (1733).<ref>{{Harvnb|Scott|2015|pp=409–412, 666}}</ref> === Upplausn === [[File:Stanisław II August Poniatowski in coronation clothes.PNG|thumb|upright|right|[[Stanislás 2. Ágústus]], síðasti [[konungur Póllands]], sem ríkti frá 1764 fram að afsögn sinni 25. nóvember 1795.]] [[Konungskjör í Póllandi]] 1764 varð til þess að [[Stanislás 2. Ágústus]] varð konungur.<ref>{{Harvnb|Butterwick|2021|p=88}}</ref> Framboð hans var styrkt af fyrrum ástkonu hans, [[Katrín mikla|Katrínu miklu]] keisaraynju Rússlands.<ref>{{Harvnb|Butterwick|2021|pp=83–88}}</ref> Nýi konungurinn sveiflaðist milli þess að koma á nútímalegri stjórnháttum og halda frið við nágrannaríkin.<ref>{{Harvnb|Butterwick|2021|pp=89–91}}</ref> Umbætur hans leiddu til uppreisnar aðalsmanna í [[Barbandalagið|Barbandalaginu]] gegn honum og erlendum áhrifum almennt, sem sóttust eftir að viðhalda sérréttindum aðalsins.<ref>{{Harvnb|Butterwick|2021|pp=108–109}}</ref> Misheppnaðar tilraunir til umbóta í stjórnkerfinu og innanlandsófriður urðu til þess að nágrannaríkin kusu að grípa inn í.<ref>{{Harvnb|Butterwick|2021|pp=108–116}}</ref> Árið 1772 var [[fyrsta skipting Póllands]] samþykkt af Prússlandi, Rússlandi og Austurríki. Pólska þingið samþykkti hana sem orðinn hlut eftir mikinn þrýsting.<ref name="wydawnictwo">Józef Andrzej Gierowski – ''Historia Polski 1764–1864'' [History of Poland 1764–1864], Państwowe Wydawnictwo Naukowe (Polish Scientific Publishers PWN), Warszawa 1986, {{ISBN|978-83-01-03732-1}}, pp. 1–74</ref> Árið 1773 var gerð áætlun um róttækar umbætur í landinu þar sem meðal annars var stofnuð fyrsta opinbera menntastofnun Evrópu, [[Menntaráð Póllands]].<ref>{{cite book|author1=Ted Tapper|author2=David Palfreyman|title=Understanding Mass Higher Education: Comparative Perspectives On Access|url=https://books.google.com/books?id=riv0UCM90AMC&pg=RA2-PA140|access-date=17 March 2013|year=2005|publisher=RoutledgeFalmer|isbn=978-0-415-35491-2|page=140}}</ref> Líkamlegar refsingar gegn börnum voru bannaðar með lögum árið 1783. Stanislás var leiðandi í [[pólska upplýsingin|pólsku upplýsingunni]], hvatti til iðnþróunar og studdi við byggingarlist í [[nýklassískur stíll|nýklassískum anda]].<ref>{{Harvnb|Butterwick|2021|p=176}}</ref> Vegna þessa var hann gerður að félaga í [[Konunglega breska vísindafélagið|Konunglega breska vísindafélaginu]].<ref>{{cite book |author=Polska Akademia Nauk |title=Nauka polska |url=https://books.google.com/books?id=Bfs5AQAAIAAJ |access-date=30 August 2021 |year=1973 |publisher=Polska Akademia Nauk |page=151}}</ref> Árið 1791 samþykkti stórþingið [[Stjórnarskrá Póllands 1791|Maístjórnarskrána]], fyrstu stjórnarskrá landsins sem kom á [[þingbundin konungsstjórn|þingbundinni konungsstjórn]].<ref>{{Harvnb|Butterwick|2021|p=260}}</ref> [[Targowica-bandalagið]], samtök aðalsmanna sem voru andsnúnir stjórnarskránni, sneri sér til Katrínar miklu sem hóf [[stríð Póllands og Rússlands 1792]].<ref>{{Harvnb|Butterwick|2021|p=310}}</ref> Rússar og Prússar óttuðust vaxandi styrk Pólverja og framkvæmdu því [[önnur skipting Póllands|aðra skiptingu Póllands]] 1793. Eftir það var landið rúið sínum mikilvægustu landsvæðum og í reynd ófært um að viðhalda sjálfstæði sínu. Eftir [[Þriðja skipting Póllands|þriðju skiptingu Póllands]] 24. október 1795 var landið ekki lengur til.<ref name="gierowski3">Józef Andrzej Gierowski – ''Historia Polski 1764–1864'' (History of Poland 1764–1864), pp. 74–101</ref><ref>{{Cite journal|last=Bertholet|first=Auguste|date=2021|title=Constant, Sismondi et la Pologne|url=https://www.slatkine.com/fr/editions-slatkine/75250-book-05077807-3600120175625.html|journal=Annales Benjamin Constant|volume=46|pages=65–85}}</ref> Síðasti konungur Póllands, Stanislás Ágústus, sagði af sér þann 25. nóvember 1795.<ref>{{cite book |last = Schulz-Forberg| first =Hagen| title = Unravelling Civilisation: European Travel and Travel Writing| year = 2005| publisher =Peter Lang| page = 162|isbn =9052012350}}</ref> === Uppreisnir === [[File:Rzeczpospolita Rozbiory 3.png|thumb|right|upright=1.3|[[Skiptingar Póllands]] milli Prússlands (blár), Rússlands (brúnn) og Austurríkis (grænn).]] Pólverjar gerðu nokkrar uppreisnir gegn hernámsliðum ríkjanna sem höfðu skipt landinu milli sín. Árið 1794 var [[Kościuszko-uppreisnin]] gerð, þar sem vinsæll herforingi, [[Tadeusz Kościuszko]], sem hafði áður barist með [[George Washington]] í [[frelsisstríð Bandaríkjanna|frelsisstríði Bandaríkjanna]], leiddi uppreisnarmenn.<ref name="auto1">{{cite book |last=Storozynski |first=Alex |title=The Peasant Prince: Thaddeus Kosciuszko and the Age of Revolution |publisher=St. Martin's Press, 352 pages |location=New York |year=2009 |isbn=978-1-4299-6607-8 |url=https://books.google.com/books?id=wVqnlTbsdXcC |format= Google Books}}</ref> Þrátt fyrir sigur í [[orrustan við Racławice|orrustunni við Racławice]] varð ósigur hans á endanum til þess að vonin um endurheimt sjálfstæðis dó.<ref>{{cite book |last=Gardner |first=Monica Mary |url=https://www.gutenberg.org/files/27882/27882-h/27882-h.htm#CHAPTER_VII |title=The Rising of Kościuszko (Chapter VII) |work=Kościuszko: A Biography |publisher=G. Allen & Unwin., ltd, 136 pages |year=1942 |format=Project Gutenberg}}</ref> Árið 1806 leiddi [[Jan Henryk Dąbrowski]] uppreisn rétt fyrir innrás [[Napóleon Bonaparte|Napóleons]] inn í Rússland í [[Fjórða bandalagsstríðið|fjórða bandalagsstríðinu]]. Með [[Tilsitsáttmálinn|Tilsitsáttmálanum]] lýsti Napóleon yfir stofnun [[hertogadæmið Varsjá|hertogadæmisins Varsjár]] 1807. Hertogadæmið var leppríki undir stjórn bandamanns hans, [[Friðrik Ágúst 1. af Saxlandi|Friðriks af Saxlandi]]. Pólverjar studdu franska herinn í [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjöldunum]], sérstaklega lið undir stjórn [[Józef Poniatowski]] sem varð [[hermarskálkur]] skömmu fyrir andlát sitt í [[orrustan um Leipzig|orrustuna um Leipzig]] 1813.<ref>{{cite book |last=Nicholls |first=David |date=1999 |title=Napoleon |url=https://www.google.com.au/books/edition/Napoleon/PmCdv91zPS0C?hl=en&gbpv=0 |location=Oxford |publisher=ABC-CLIO |page=204 |isbn=978-0-87436-957-1}}</ref> Eftir að Napóleon var hrakinn í útlegð var hertogadæmið Varsjá lagt niður á [[Vínarþingið|Vínarþinginu]] 1815 og landi þess skipt milli [[Kongressríkið Pólland|Kongresskonungsríkisins Póllands]] undir stjórn Rússlands, [[Stórhertogadæmið Posen|Stórhertogadæmisins Posen]] undir stjórn Prússlands, og [[Austurríska Pólland]] með [[fríríkið Kraká|fríríkinu Kraká]].<ref>{{cite book |last1=Lukowski |first1=Jerzy |last2=Zawadzki |first2=W.H. |ref=Lukowski2001 |title=A Concise History of Poland |publisher=Cambridge University Press |page=313 |location=Cambridge |year=2001 |isbn=978-0-521-55917-1 |url=https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&q=1807&pg=PA115}}</ref> Árið 1830 hófu foringjaefni úr herforingjaskóla í Varsjá [[Nóvemberuppreisnin]]a.<ref>{{cite book |author1=Carolina Armenteros |author2=Dawn Dodds |author3=Isabel Divanna |author4=Tim Blanning |date=2008 |title=Historicising the French Revolution |url=https://www.google.com.au/books/edition/Historicising_the_French_Revolution/A4hJDAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |location=Newcastle |publisher=Cambridge Scholars |page= 247|isbn=978-1-4438-1157-6}}</ref> Eftir að hún var brotin á bak aftur missti Kongressríkið Pólland sjálfstæði sitt, her og löggjafarþing.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=JZ9eBAAAQBAJ&q=congress+poland+integration+paskevich&pg=PA249|title=The Russian Empire: A Multi-ethnic History|first=Andreas|last=Kappeler|date=27 August 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-56810-0|via=Google Books}}</ref> Byltingarárið [[1848]] gerðu Pólverjar enn [[Stór-Póllandsuppreisnin|uppreisn]] gegn [[þýskuvæðing]]u vesturhéraðanna. Í kjölfarið varð stórhertogadæmið Posen að einföldu héraði sem var innlimað í [[Þýska keisaradæmið]] 1871.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8YUuGSKXsFUC&q=1848+prussia+uprising+posen&pg=PA140|title=Paths of Integration: Migrants in Western Europe (1880–2004)|first1=Leo|last1=Lucassen|first2=David|last2=Feldman|first3=Jochen|last3=Oltmer|date=6 September 2006|publisher=Amsterdam University Press|isbn=978-90-5356-883-5|via=Google Books}}</ref> Í Rússlandi var [[Janúaruppreisnin]] 1863-1864 barin niður með hörku og leiddi til brottflutnings Pólverja og pólskra gyðinga. Undir lok 19. aldar átti sér stað mikil iðnvæðing í Kongress-Póllandi og helstu útflutningsafurður urðu [[kol]], [[sink]], [[járn]] og [[textíll]].<ref>{{cite book |last=Restivo |first=Sal |date=2005 |title=Science, Technology, and Society: An Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=4_tQEAAAQBAJ&dq=economy+of+Russian+poland+zinc+textiles&pg=PA613 |location=New York |publisher=Oxford University Press |page=613 |isbn=1280835133}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kKR8DwAAQBAJ&q=january+uprising+economic&pg=PA181|title=Poland From Partitions to EU Accession: A Modern Economic History, 1772–2004|first=Piotr|last=Koryś|date=2018 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-97126-1}}</ref> === Annað pólska lýðveldið === [[File:Józef Piłsudski (-1930).jpg|thumb|right|[[Józef Piłsudski]] var sjálfstæðishetja Pólverja og helsti stjórnmálamaður landsins frá 1918 til dauðadags 1935.]] Eftir [[fyrri heimsstyrjöldin]]a samþykktu [[bandamenn (fyrri heimsstyrjöld)|bandamenn]] að endurreisa Pólland með [[Versalasamningarnir|Versalasamningunum]] í júní 1919.<ref>''Paris 1919: Six Months that Changed the World'' (2001), p. 208.</ref> Alls börðust 2 milljónir pólskra hermanna með hernámsliðunum þremur, og yfir 450.000 létu lífið.<ref>{{cite book|last=Curtis|first=Glenn E.|title=Poland: A Country Study|date=1994|publisher=Federal Research Division of the [[Library of Congress]]|location=[[Washington, D.C.]]|volume=550|issue=162–994|page=29|edition=3|isbn=978-0-844-40827-9}}</ref> Eftir undirritun vopnahlés við Þýskaland í nóvember 1918 lýstu Pólverjar yfir stofnun [[Annað pólska lýðveldið|annars pólska lýðveldisins]].<ref>{{cite journal|last=Wandycz|first=Piotr S.|title=The Second Republic, 1921-1939|date=2009|volume=54|number=2|journal=[[The Polish Review]]|publisher=[[University of Illinois Press]]|pages=159–171|jstor=25779809}}</ref> Næstu ár var sjálfstæði þess staðfest í röð stríðsátaka, sérstaklega [[stríð Póllands og Sovétríkjanna|stríði Póllands og Sovétríkjanna]] þar sem Pólverjar gersigruðu [[Rauði herinn|rauða herinn]] í [[orrustan um Varsjá (1920)|orrustunni um Varsjá]] árið 1920.<ref>{{cite journal|last=Kukiel|first=Marjan|title=The Polish-Soviet Campaign of 1920|journal=[[The Slavonic and East European Review]]|year=1929|volume=8|number=22|pages=48–65|publisher=[[Modern Humanities Research Association]]|jstor=4202361}}</ref> Á þessum tíma tókst pólska lýðveldinu að sameina löndin sem áður höfðu skipst milli þriggja ríkja, í eitt þjóðríki. Á millistríðsárunum fór í hönd nýtt tímabil í pólskum stjórnmálum. Áratugina á undan höfðu pólskir stjórnmálaleiðtogar mátt þola ritskoðun, og nú þurfti að skapa nýja stjórnmálaumræðu. Margir útlægir pólskir aðgerðasinnar, eins og [[Ignacy Jan Paderewski|Ignacy Paderewski]] (sem síðar varð forsætisráðherra), sneru nú aftur heim og margir þeirra gegndu lykilstöðum í stjórnkerfinu. Árið 1922 var fyrsti [[forseti Póllands]], [[Gabriel Narutowicz]], myrtur í Varsjá af hægriöfgamanninum [[Eligiusz Niewiadomski]].<ref name="bitter">Bitter glory: Poland and its fate, 1918 to 1939; p. 179</ref> Árið 1926 leiddi herforinginn og þjóðhetjan [[Józef Piłsudski]] [[Maívaldaránið (Pólland)|valdarán]] og fól [[Sanacja]]-hreyfingunni stjórn landsins til að koma í veg fyrir að róttækar stjórnmálahreyfingar til hægri og vinstri næðu völdum.<ref>{{cite journal|last=Machray|first=Robert|title=Pilsudski, the Strong Man of Poland|jstor=45333442|publisher=[[University of California Press]]|date=November 1930|volume=33|number=2|journal=[[Current History]]|pages=195–199|doi=10.1525/curh.1930.33.2.195 }}</ref> Seint á 4. áratugnum varð óttinn við rótttækar hreyfingar svo mikill að stjórnvöld beittu sífellt meiri hörku og bönnuðu marga stjórnmálaflokka, þar á meðal kommúnista og þjóðernissinnaða flokka sem þau töldu ógna stöðugleikanum.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=jEKMAgAAQBAJ&q=sanacja++communism+banned&pg=PT98|title=Poland in the Modern World: Beyond Martyrdom|first=Brian|last=Porter-Szücs|date=6 January 2014|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-118-59808-5|via=Google Books}}</ref> === Seinni heimsstyrjöld === [[File:7TP Polish Tank.png|thumb|left|[[7TP]]-skriðdrekar [[pólski herinn|pólska hersins]] á heræfingu skömmu fyrir innrásina í Pólland 1939.]] [[Síðari heimsstyrjöld]] hófst þegar [[Þriðja ríkið]] gerði [[innrásin í Pólland|innrás í Pólland]] 1. september 1939. Í kjölfarið fylgdi [[innrás Sovétmanna í Pólland]] 17. september. Þann 28. september [[umsátrið um Varsjá (1939)|féll Varsjá]]. Samkvæmt [[Mólotov-Ribbentrop-samningurinn|Mólotov-Ribbentrop-samningnum]] var Póllandi skipt í tvennt milli hernámsliðanna. Frá 1939 til 1941 flutti Sovétherinn þúsundir Pólverja burt. Sovéska innanríkisráðuneytið [[NKVD]] myrti þúsundir pólskra stríðsfanga í [[Katyn-fjöldamorðin|Katyn-fjöldamorðunum]] áður en Þjóðverjar réðust á Sovétríkin í [[Barbarossa-aðgerðin]]ni.<ref name="bbc">"[https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11845315 Russian parliament condemns Stalin for Katyn massacre]". BBC News. 26 November 2010</ref> Í þýskum áætlunum var talað um „útrýmingu Pólverja“ árið 1939 og [[Generalplan Ost]] fól í sér [[þjóðarmorð]].<ref>{{cite book|author=Michael Geyer|title=Beyond Totalitarianism: Stalinism and Nazism Compared|url=https://books.google.com/books?id=IcB3oASHnkAC&pg=PA152|year=2009|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-89796-9|pages=152–153}}</ref> [[File:Pilots of No. 303 (Polish) Squadron RAF with one of their Hawker Hurricanes, October 1940. CH1535.jpg|thumb|right|Pólskir flugmenn í [[No. 303 Polish Fighter Squadron]] í [[orrustan um Bretland|orrustunni um Bretland]] í október 1940.]] Pólverjar lögðu til fjórða stærsta herlið Evrópu<ref name="ZalogaHook1982">{{cite book|author1=Steven J. Zaloga|author2=Richard Hook|title=The Polish Army 1939–45|url=https://books.google.com/books?id=AAdYFeW2fnoC&pg=PA3|access-date=6 March 2011|year=1982|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-0-85045-417-8|pages=3–|via=Google Books}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref name="Lerski1996">{{cite book|author=Jerzy Jan Lerski|title=Historical Dictionary of Poland, 966–1945|url=https://books.google.com/books?id=QTUTqE2difgC&pg=PA18|access-date=6 March 2011|year=1996|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-26007-0|page=18 |via=Google Books}}</ref> <ref name="Walters1988">{{cite book|author=E. Garrison Walters|title=The other Europe: Eastern Europe to 1945|url=https://books.google.com/books?id=64VpSBd7xUcC&pg=PA276|access-date=6 March 2011|year=1988|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-2440-0|pages=276– |via=Google Books}}</ref> og pólskir hermenn börðust fyrir bæði [[útlagastjórn Póllands]] í vestri og [[Póllandsher]] undir stjórn Sovétríkjanna í austri. Pólskir hermenn léku stór hlutverk í [[Overlord-aðgerðin]]ni, [[Ítalíuherförin]]ni og [[Norður-Afríkuherförin]]ni, og er sérstaklega minnst fyrir framgöngu sína í [[orrustan um Monte Cassino|orrustunni um Monte Cassino]]. Pólskir njósnarar reyndust bandamönnum ómetanleg uppspretta upplýsinga innan úr Evrópu<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EJ5vIyDBpLcC&q=22%2C047+Polish&pg=PA234 |title=The Eagle Unbowed: Poland and the Poles in the Second World War |first=Halik |last=Kochanski |publisher=Harvard University Press |year=2014 |isbn=978-0-674-06814-8}}</ref> og pólskum dulmálssérfræðingum tókst að ráða í [[Enigma-dulmálið]].<ref>Gordon Welchman, The Hut Six Story, 1982, p. 289.</ref> Í austri barðist [[pólski fyrsti herinn]] með Sovéthernum í orrustum um Varsjá og Berlín.<ref name="Lerski1996-2">{{cite book|author=Jerzy Jan Lerski|title=Historical Dictionary of Poland, 966–1945|url=https://books.google.com/books?id=S6aUBuWPqywC&pg=PA34|year=1996|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-26007-0|page=34 |via=Google Books}}</ref> [[Pólska andspyrnuhreyfingin]] og [[Armia Krajowa]] („heimaherinn“) börðust gegn hernámi Þjóðverja og störfuðu eins og neðanjarðarríki, með virku menntakerfi og dómskerfi.<ref name="Salm42">Stanisław Salmonowicz, ''Polskie Państwo Podziemne'', Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa, 1994, {{ISBN|978-83-02-05500-3}}, p. 37</ref> Andspyrnan leit á útlagastjórnina sem réttmæta stjórn landsins og hafnaði hugmyndinni um kommúnistastjórn yfir Póllandi. Af þeim orsökum hóf hún [[Stormaðgerðin]]a 1944, en [[uppreisnin í Varsjá]] er þekktasti angi þeirrar aðgerðar.<ref name="Lerski1996-2" /><ref name="Soviets_and_AK">[https://www.polandinexile.com/rising.htm The Warsaw Rising] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251123031342/http://www.polandinexile.com/rising.htm |date=2025-11-23 }}, polandinexile.com</ref> [[File:WW2-Holocaust-Poland.PNG|thumb|left|Kort af [[helförin]]ni í Póllandi sem sýnir helstu flutningsleiðir og fjöldamorð. Helstu gettó gyðinga eru merkt með gulum stjörnum. Útrýmingarbúðir nasista eru merktar með hauskúpum í svörtum reitum. Landamærin milli Þýskalands og Sovétríkjanna 1941 eru merkt með rauðu.]] Samkvæmt skipunum [[Adolf Hitler|Hitlers]] reistu Þjóðverjar sex [[útrýmingarbúðir]] á hernámssvæðinu í Póllandi, þar á meðal [[útrýmingarbúðirnar í Treblinka|Treblinka]], [[útrýmingarbúðirnar í Majdanek|Majdanek]] og [[útrýmingarbúðirnar í Auschwitz|Auschwitz]]. Þjóðverjar fluttu milljónir gyðinga alls staðar að úr Evrópu til búðanna þar sem þeir voru myrtir.<ref>{{Cite book| publisher = University of Nebraska Press| isbn = 978-0-8032-1327-2| last1 = Browning| first1 = Christopher R.| last2 = Matthäus| first2 = Jürgen| title = The origins of the Final Solution: the evolution of Nazi Jewish policy, September 1939 – March 1942| url = https://archive.org/details/originsoffinalso00brow| location = Lincoln| series = Comprehensive history of the Holocaust| date = 2004}}</ref><ref>{{Cite book| edition = First | publisher = Tim Duggan Books| isbn = 978-1-101-90345-2| last = Snyder| first = Timothy| title = Black earth: the Holocaust as history and warning| url = https://archive.org/details/blackearthholoca0000snyd | location = New York| date = 2015}}</ref> Talið er að um 3 milljónir pólskra gyðinga<ref>{{harvp|Materski|Szarota|2009}} ''Quote:'' Liczba Żydów i Polaków żydowskiego pochodzenia, obywateli II Rzeczypospolitej, zamordowanych przez Niemców sięga 2,7- 2,9 mln osób.''Source:'' IPN.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.yadvashem.org/righteous/stories/poland-historical-background.html|title=Poland Historical Background}}</ref> – um 90% af öllum gyðingum í Póllandi - og milli 1,8 og 2,8 aðrir Pólverjar<ref>{{cite web|url=https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/polish-victims|title=Polish Victims|publisher=United States Holocaust Memorial Museum}}</ref><ref>{{cite web|url=http://projectinposterum.org/docs/poland_WWII_casualties.htm|title=Poland World War II casualties (in thousands)|last=Piotrowski|first=Tadeusz|access-date=2022-08-31|archive-date=2007-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20070418175341/http://projectinposterum.org/docs/poland_WWII_casualties.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{harvp|Materski|Szarota|2009}} ''Quote:'' Łączne straty śmiertelne ludności polskiej pod okupacją niemiecką oblicza się obecnie na ok. 2 770 000.</ref> hafi verið myrtir meðan á [[hernám Póllands (1939-1945)|hernámi Póllands]] stóð, þar á meðal voru milli 50 og 100.000 pólskir menntamenn (háskólakennarar, læknar, lögfræðingar, aðalsmenn og prestar). Í uppreisninni í Varsjá einni voru 150.000 pólskir borgarar drepnir, flestir myrtir af Þjóðverjum í [[fjöldamorðin í Wola|Wola]] og [[fjöldamorðin í Ochota|Ochota]].<ref>{{cite web|url=https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/documenting-numbers-of-victims-of-the-holocaust-and-nazi-persecution|title=Documenting Numbers of Victims of the Holocaust and Nazi Persecution|publisher=United States Holocaust Memorial Museum}}</ref><ref>{{Cite book |last=Wardzyńska |first=Maria |year=2009 |title=Był rok 1939. Operacja niemieckiej policji bezpieczeństwa w Polsce. Intelligenzaktion |trans-title=The Year was 1939: Operation of German Security Police in Poland. Intelligenzaktion |publisher=[[Institute of National Remembrance]] |isbn=978-83-7629-063-8 |language=pl |url=http://pamiec.pl/download/49/34737/BYLROK1939.pdf |quote=Oblicza się, że akcja „Inteligencja” pochłonęła ponad 100 tys. ofiar. ''Translation:'' It is estimated that ''Intelligenzaktion'' took the lives of 100,000 Poles. |access-date=4 January 2020 |archive-date=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129035451/http://pamiec.pl/download/49/34737/BYLROK1939.pdf |url-status=dead }}</ref> Um 150.000 pólskir almennir borgarar voru myrtir af Sovétmönnum milli 1939 og 1941 meðan á hernámi Sovétríkjanna í austurhluta Póllands stóð, og eins er talið að um 100.000 Pólverjar hafi verið myrtir af [[Uppreisnarher Úkraínu]] milli 1943 og 1944 í [[fjöldamorð á Pólverjum í Volhynia og Austur-Galisíu|Volhynia og Austur-Galisíu]].<ref>Grzegorz Motyka, Od rzezi wołyńskiej do akcji "Wisła". Konflikt polsko-ukraiński 1943–1947. Kraków 2011, p. 447. See also: Book review by Tomasz Stańczyk: "Grzegorz Motyka oblicza, że w latach 1943–1947 z polskich rąk zginęło 11–15 tys. Ukraińców. Polskie straty to 76–106 tys. zamordowanych, w znakomitej większości podczas rzezi wołyńskiej i galicyjskiej."</ref><ref>{{cite web |publisher=Institute of National Remembrance |year=2013 |website=1943 Wołyń Massacres Truth and Remembrance |url=http://www.volhyniamassacre.eu/ |title=What were the Volhynian Massacres? |access-date=2022-08-31 |archive-date=2013-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130813063016/http://www.volhyniamassacre.eu/ |url-status=dead }}</ref> Talið er að Pólland hafi misst hæsta hlutfall íbúa sinna í stríðinu, um 6 milljónir, yfir 1/6 af íbúafjöldanum fyrir stríð. Helmingur þeirra voru gyðingar.<ref name="szma">{{harvp|Materski|Szarota|2009}}</ref><ref>[https://www.remember.org/forgotten/ Holocaust: Five Million Forgotten: Non-Jewish Victims of the Shoah.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180125075356/http://remember.org/forgotten |date=25 January 2018 }} Remember.org.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.expatica.com/de/polish-experts-lower-nations-wwii-death-toll/|title=Polish experts lower nation's WWII death toll|archive-url=https://web.archive.org/web/20190818035613/https://www.expatica.com/de/polish-experts-lower-nations-wwii-death-toll/|archive-date=18 August 2019|url-status=dead}}</ref> Árið 1945 voru bæði austur- og vesturlandamæri Póllands flutt í vesturátt. Yfir 2 milljónir pólskra íbúa [[Kresy]] voru reknir yfir [[Curzon-línan|Curzon-línuna]] af [[Jósef Stalín]].<ref>[[Bogumiła Lisocka-Jaegermann]] (2006). "Post-War Migrations in Poland". In: Mirosława Czerny. ''Poland in the geographical centre of Europe.'' Hauppauge, New York: Nova Science Publishers. pp. 71–87. {{ISBN|978-1-59454-603-7}}. [https://books.google.com/books?id=KGYrq9qAeskC&q=%22so+called+Curzon+Line%22 Google Books preview.]</ref> Vesturlandamærin voru sett við [[Oder-Neisse-línan|Oder-Neisse-línuna]]. Afleiðingin var að Pólland minnkaði um 20% eða 77.500 km². Þessi breyting leiddi til stórfelldra fólksflutninga Pólverja, Þjóðverja, Úkraínumanna og Gyðinga.<ref>{{Cite book|url=http://www.igipz.pan.pl/en/zpz/Political_migrations.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626151411/http://www.igipz.pan.pl/en/zpz/Political_migrations.pdf|url-status=dead|archive-date=26 June 2015|title=Political Migrations in Poland 1939–1948|last=Eberhardt|first=Piotr|publisher=Didactica|year=2006|isbn=978-1-5361-1035-7|location=Warsaw}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://rcin.org.pl/Content/15652/WA51_13607_r2011-nr12_Monografie.pdf|title=Political Migrations On Polish Territories (1939–1950)|last=Eberhardt|first=Piotr|publisher=Polish Academy of Sciences|year=2011|isbn=978-83-61590-46-0|location=Warsaw|access-date=2022-08-31|archive-date=2014-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20140520220409/http://rcin.org.pl/Content/15652/WA51_13607_r2011-nr12_Monografie.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="bbc5">"[https://www.bbc.co.uk/history/worldwars/wwtwo/refugees_01.shtml European Refugee Movements After World War Two]". BBC – History.</ref> === Kommúnistastjórnin === [[File:Solidarity_petition,_Edinburgh.JPG|thumb|upright|Stúdentar í Skotlandi safna undirskriftum handa Samstöðu í Edinborg árið 1981.]] Samkvæmt kröfum Stalíns á [[Jaltaráðstefnan|Jaltaráðstefnunni]] var mynduð ný samsteypustjórn í Póllandi sem var hliðholl kommúnistum, en pólska útlagastjórnin í London hunsuð. Margir Pólverjar litu á þetta sem [[svik Vesturveldanna]]. Árið 1944 hafði Stalín heitið [[Winston Churchill]] og [[Franklin D. Roosevelt]] að virða fullveldi Póllands og heimila lýðræðislegar kosningar, en eftir að sigur vannst 1945 stóðu sovésk hernámsyfirvöld fyrir fölsun kosningaúrslita til að réttlæta yfirráð Sovétríkjanna yfir Póllandi. Sovétríkin komu á nýrri [[kommúnistaríki|kommúnistastjórn]] í Póllandi eins og annars staðar í [[Austurblokkin]]ni. Vopnuð andspyrna gegn hernámi Sovétmanna stóð fram á 6. áratuginn.<ref>{{cite web| url = https://ipn.gov.pl/en/news/9332,ARTICLE-by-Karol-Nawrocki-PhD-The-soldiers-of-Polish-freedom.html |title=ARTICLE by Karol Nawrocki, Ph.D.: The soldiers of Polish freedom |access-date = 6 March 2022}}</ref> Þrátt fyrir mótmæli samþykkti pólska stjórnin innlimun austurhéraða Póllands í Sovétríkin<ref name="indianapolis">[[Arthur Bliss Lane]] ''[[I saw Poland betrayed]]: An American Ambassador Reports to the American People''. Indianapolis: The Bobbs-Merrill Company, 1948.</ref> (sérstaklega borgirnar [[Wilno]] og [[Lwów]]) og samþykkti varanlegar herstöðvar [[rauði herinn|rauða hersins]] í Póllandi. Með [[Varsjárbandalagið|Varsjárbandalaginu]] í [[Kalda stríðið|kalda stríðinu]] voru hernaðarlegir hagsmunir Póllands og Sovétríkjanna sameinaðir.<ref>{{cite web| url = https://www.thoughtco.com/warsaw-pact-4178983 |title=Warsaw Pact: Definition, History, and Significance |access-date = 6 March 2022}}</ref> Nýja kommúnistastjórnin tók upp [[litla stjórnarskráin 1947|litlu stjórnarskrána]] þann 19. febrúar 1947. [[Pólska alþýðulýðveldið]] (''Polska Rzeczpospolita Ludowa'') var formlega stofnað árið 1952. Árið 1956, eftir andlát [[Bolesław Bierut]], tók stjórn [[Władysław Gomułka]] við völdum sem var eilítið frjálslyndari um tíma, lét marga lausa úr fangelsi og jók einstaklingsfrelsi. Stjórnin batt líka enda á hina misheppnuðu [[samyrkjubú|samyrkjuvæðingu]] í pólskum landbúnaði. Svipað gerðist í valdatíð [[Edward Gierek]] á 8. áratugnum, en lengst af héldu ofsóknir gegn stjórnarandstöðu áfram. Þrátt fyrir það var Pólland oft talið minnsta alræðisríkið í Austurblokkinni.<ref name="PWN_historia">{{cite web |language=pl |url=http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=4575043 |title=Polska. Historia |work=[[Internetowa encyklopedia PWN|PWN Encyklopedia]] |access-date=11 July 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061001084717/http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=4575043 |archive-date=1 October 2006 |url-status=dead }}</ref> Vinnudeilur árið 1980 leiddu til stofnunar verkalýðsfélagsins [[Samstaða (verkalýðsfélag)|Samstöðu]] (''Solidarność'') sem varð með tímanum að stjórnmálaafli. Þrátt fyrir ofsóknir og setningu [[herlögin í Póllandi|herlaga]] árið 1981, gróf hún undan stjórn [[Sameinaði pólski verkamannaflokkurinn|Sameinaða pólska verkamannaflokksins]] og árið 1989 voru [[þingkosningar í Póllandi 1989|fyrstu frjálsu kosningarnar]] haldnar í landinu frá lokum seinni heimsstyrjaldar. Leiðtogi Samstöðu, [[Lech Wałęsa]], sigraði forsetakosningar árið 1990.<ref>{{cite web |url=https://argumentum.al/lajmi/2020/09/solidarity-movement-or-the-beginning-of-the-end-of-communism/ |title=Solidarity Movement– or the Beginning of the End of Communism |date=September 2020 |access-date=6 March 2022 |archive-date=28 mars 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328012855/https://argumentum.al/lajmi/2020/09/solidarity-movement-or-the-beginning-of-the-end-of-communism/ |url-status=dead }}</ref> === Eftir 1989 === [[File:Flowers in front of the Presidential Palace in Warsaw.jpg|170px|thumb|Blóm við [[forsetahöllin í Varsjá|forsetahöllina í Varsjá]] eftir [[Flugslysið í Póllandi 2010|flugslysið 2010]] þar sem margir pólskir ráðamenn fórust.]] Snemma á 10. áratugnum hóf [[Leszek Balcerowicz]] [[lostmeðferð (hagfræði)|lostmeðferð]] til að breyta efnahagslífi landsins úr sósíalískum [[áætlunarbúskapur|áætlunarbúskap]] í [[markaðsbúskapur|markaðsbúskap]].<ref>{{cite journal|last1=Hunter Jr.|first1=Richard J.|last2=Ryan|first2=Leo V.|title=A RETROSPECTIVE ANALYSIS AND FUTURE PERSPECTIVE: "Why Was Poland's Transition So Difficult?"|url=https://archive.org/details/sim_polish-review_2006_51_2/page/147|jstor=25779611|volume=51|number=2|date=2006|pages=147–171|publisher=[[University of Illinois Press]]|journal=[[The Polish Review]]}}</ref> Líkt og önnur fyrrum kommúnistaríki gekk Pólland í gegnum tímabil þar sem lífsgæði, efnahagur og félagsleg þjónusta drógust saman eftir fall kommúnistastjórnarinnar,<ref>{{Cite book | last = Kowalik | first = Tadeusz | year = 2011 | title = From Solidarity to Sell-Out: The Restoration of Capitalism in Poland | url = https://archive.org/details/fromsolidarityto0000kowa | location = New York, NY | publisher = Monthly Review Press}}</ref> en landið varð síðan það fyrsta sem endurheimti verga landsframleiðslu frá því fyrir 1989 út af miklum hagvexti strax árið 1995.<ref>{{cite journal|last=Spieser|first=Catherine|title=Labour Market Policies in Post-communist Poland: Explaining the Peaceful Institutionalisation of Unemployment|date=April 2007|pages=97–132|volume=21|number=1|doi=10.3917/poeu.021.0097|journal=Politique européenne}}</ref> Pólland gerðist aðili að [[Visegrád-hópurinn|Visegrád-hópnum]] árið 1991<ref>{{cite journal|last=Poláčková|first=Hana|title=Regional Cooperation in Central Europe: Poland, Hungary, Czech Republic and Slovakia: from Visegrad to CEFTA|jstor=23615759|pages=117–129|number=3|journal=Perspectives|date=1994|publisher=[[SAGE Publishers]]}}</ref> og gekk í [[NATO]] árið 1999.<ref>{{cite web|url=https://www.dw.com/en/after-20-years-in-nato-poland-still-eager-to-please/a-47862839|title=After 20 years in NATO, Poland still eager to please|work=[[DW News]]|publisher=[[Deutsche Welle]]|last=Sieradzka|first=Monika|date=3 November 2019|access-date=26 March 2022|quote=Poland's NATO accession in 1999 was meant to provide protection from Russia.}}</ref> Pólska þjóðin kaus síðan að ganga í [[Evrópusambandið]] í þjóðaratkvæðagreiðslu 2003<ref>{{cite journal|last=Szczerbiak|first=Aleks|title=History Trumps Government Unpopularity: The June 2003 Polish EU Accession Referendum|url=https://archive.org/details/sim_west-european-politics_2004-09_27_4/page/671|volume=27|number=4|date=September 2004|pages=671–690|journal=West European Politics|doi=10.1080/0140238042000249876|s2cid=153998856}}</ref> og landið varð fullgildur meðlimur 1. maí 2004 eftir [[stækkun Evrópusambandsins 2004]].<ref>{{cite journal|last=Kundera|first=Jaroslaw|title=Poland in the European Union. The economic effects of ten years of membership|journal=Rivista di Studi Politici Internazionali|volume=81|number=3|date=September 2014|pages=377–396|jstor=43580712}}</ref> Pólland gekk í [[Schengen-samstarfið]] árið 2007 og opnaði landamæri sín að öðrum Evrópusambandsríkjum.<ref name="Europe's border-free zone expands">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/7153490.stm|title=Europe's border-free zone expands|work=BBC News|date=21 December 2007|access-date=28 July 2011}}</ref> Þann 10. apríl 2010 fórst [[forseti Póllands]], [[Lech Kaczyński]], ásamt 89 hátt settum pólskum ráðamönnum í [[flugslysið í Póllandi 2010|flugslysi]] nærri [[Smolensk]] í Rússlandi.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2016/feb/07/smolensk-plane-crash-lech-kaczynski-poland-russia|title=Will Poland ever uncover the truth about the plane crash that killed its president?|work=[[The Guardian]]|date=7 February 2016|access-date=26 March 2022|location=[[Warsaw]]|last=Smith|first=Alex Duval}}</ref> Árið 2011 sigraði [[Borgaraflokkurinn (Pólland)|Borgaralegur vettvangur]] þingkosningarnar.<ref>{{cite web|url=https://carnegieendowment.org/2011/10/10/ruling-civic-platform-wins-parliamentary-elections-in-poland-pub-45703|title=Ruling Civic Platform Wins Parliamentary Elections in Poland|first1=Andrzej|last1=Turkowski|website=Carnegie Endowment for International Peace}}</ref> Árið 2014 varð forsætisráðherra Póllands, [[Donald Tusk]], forseti [[Evrópska ráðið|Evrópska ráðsins]] og sagði af sér embætti forsætisráðherra í kjölfarið.<ref>{{cite news|url=https://www.irishtimes.com/news/politics/donald-tusk-named-next-president-of-european-council-1.1913164|title=Donald Tusk named next president of European Council|first=Suzanne|last=Lynch|newspaper=The Irish Times}}</ref> Íhaldsflokkurinn [[Lög og réttlæti]] með formanninum [[Jarosław Kaczyński]] sigraði þingkosningarnar árin 2015 og 2019.<ref>{{Cite news|title=Poland elections: Conservatives secure decisive win|date=25 October 2015 |newspaper=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-34631826}}</ref><ref>{{Cite news|title=Poland's populist Law and Justice party win second term in power|date=14 October 2019 |newspaper=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2019/oct/14/poland-populist-law-and-justice-party-increases-majority }}</ref> Það hefur leitt til vaxandi andstöðu við stefnu Evrópusambandsins og [[stjórnarskrárkreppan í Póllandi 2015|gagnrýni frá sambandinu]] fyrir að vega að rétti kvenna, samkynhneigðra og dómskerfinu.<ref name=":2">{{cite web|last=|first=|date=|title=Rule of Law: European Commission acts to defend judicial independence in Poland|url=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_17_5367|access-date=15 November 2020|website=European Commission|language=en}}</ref><ref name=":3">{{cite web|date=10 March 2020|title=Commission v Poland: What Happened, What it Means, What it Will Take|url=https://verfassungsblog.de/commission-v-poland-what-happened-what-it-means-what-it-will-take/|access-date=15 November 2020|website=Verfassungsblog|language=en-US}}</ref> Í desember 2017 varð [[Mateusz Morawiecki]] nýr forsætisráðherra. Forsetinn [[Andrzej Duda]] rétt náði endurkjöri í forsetakosningum 2020.<ref>{{Cite news|date=13 July 2020|title=Poland's Duda narrowly beats Trzaskowski in presidential vote|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-53385021}}</ref> [[Innrás Rússlands í Úkraínu 2022]] olli því að yfir 5 milljón flóttamenn frá Úkraínu komu til Póllands.<ref>{{cite news |title=Number of people who crossed the Polish border from the war-stricken Ukraine as of July 2022, by date of report |url=https://www.statista.com/statistics/1293564/ukrainian-refugees-in-poland/ |work=Statista |date=28 July 2022}}</ref> == Landfræði == [[File:Poland topo.jpg|thumb|right|Hæðakort af Póllandi.]] Pólland er stórt land, og nær yfir um 312.696 ferkílómetra. 98,52% af þeim eru þurrlendi og 1,48% eru ár og vötn.<ref>{{Cite web|url=https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2018-roku,7,15.html|title=Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018 roku|website=stat.gov.pl}}</ref> Landið er það 9. stærsta í Evrópu og í 69. sæti á heimsvísu. Pólland er landfræðilega fjölbreytt land með aðgang að sjó í norðri, fjöll í suðri og flatlenda sléttu í miðið.<ref name="auto5">{{Cite web|url=https://geografia.gozych.edu.pl/cechy-krajobrazow-polski/|title=Cechy krajobrazów Polski – Notatki geografia|access-date=2021-08-23|archive-date=2020-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029163433/https://geografia.gozych.edu.pl/cechy-krajobrazow-polski/|url-status=dead}}</ref> Megnið af miðhlutanum er flöt slétta, en annars staðar eru mörg stöðuvötn, ár, hæðir, mýrar og skógar.<ref name="auto5"/> Í Póllandi er ein af fáum evrópskum eyðimörkum, [[Błędów-eyðimörkin]]. Pólland á strönd við [[Eystrasalt]] í norðri, sem nær frá [[Pommernflói|Pommernflóa]] að [[Gdańsk-vík]]. Út frá ströndinni liggja margar [[eyri (landform)|eyrar]], strandlón og [[sandalda|sandöldur]]. <ref>https://1001miejsc.pl/odkryj-cuda-natury-w-polsce-9-najciekawszych/3/#:~:text=Mierzeja%20Helska,Kaszubi%2C%20silnie%20kultywuj%C4%85cy%20swoje%20tradycje {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212013550/https://1001miejsc.pl/odkryj-cuda-natury-w-polsce-9-najciekawszych/3/#:~:text=Mierzeja%20Helska,Kaszubi%2C%20silnie%20kultywuj%C4%85cy%20swoje%20tradycje |date=2021-12-12 }}.</ref> Ströndin er að mestu bein, en [[Szczecin-lón]], [[Puck-flói]] og [[Vistula-lón]] ganga inn í hana. Mið- og norðurhluti landsins eru á [[Norður-Evrópusléttan|Norður-Evrópusléttunni]]. Ofan við hana eru hæðótt svæði mynduð úr [[jökulruðningur|jökulruðningum]] og [[jökullón]] sem mynduðust eftir síðustu [[ísöld]], einkum í vatnasvæðinu í [[Pommern]], vatnasvæðinu í [[Stóra-Pólland]]i, vatnasvæðinu í [[Kassúbía|Kassúbíu]] og [[Masúríuvötn]]um.<ref name="auto6">{{Cite web|url=https://regiony-projekt.gozych.edu.pl/strony/pojezierza.html|title=Podróż przez regiony geograficzne Polski|website=regiony-projekt.gozych.edu.pl|access-date=2021-08-23|archive-date=2021-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212223109/https://regiony-projekt.gozych.edu.pl/strony/pojezierza.html|url-status=dead}}</ref> Stærst þessara fjögurra vatnasvæða er Masúríuvatnasvæðið sem nær yfir megnið af norðausturhluta Póllands. Vatnasvæðin mynda röð jökulgarða meðfram suðurströnd Eystrasalts.<ref name="auto6"/> Sunnan við Norður-Evrópusléttuna eru héruðin [[Lúsatía]], [[Slesía]] og [[Masóvía]], sem eru breiðir ísaldardalir.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/European-Plain|title=European Plain &#124; plain, Europe|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Syðsti hluti Póllands er fjalllendur; hann nær frá [[Súdetafjöll]]um í vestri að [[Karpatafjöll]]um í austri. Hæsti hluti Karpatafjalla eru [[Tatrafjöll]] við suðurlandamæri Póllands.<ref>{{Cite web|url=https://www.polskie-gory.pl/najwyzsze-szczyty-tatr.php|title=Najwyższe szczyty w Tatrach Polskich i Słowackich|website=www.polskie-gory.pl|access-date=2021-08-23|archive-date=2021-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212223121/https://www.polskie-gory.pl/najwyzsze-szczyty-tatr.php|url-status=dead}}</ref> Hæsti tindur Póllands er á fjallinu [[Rysy]], 2.499 metrar. == Stjórnmál == Pólland er [[lýðveldi]] með [[fulltrúalýðræði]] þar sem [[forseti Póllands]] er þjóhöfðingi.<ref name="Government">{{cite web |url=https://www.gov.pl/web/civilservice/basic-information-about-poland |title=Civil Service; Basic information about Poland |author=Serwis Rzeczypospolitej Polskiej |date=n.d. |website=www.gov.pl |publisher=Government of the Republic of Poland |access-date=8 March 2022 |language=en}}</ref> [[Ráðherraráð Póllands]] fer með framkvæmdavaldið og [[forsætisráðherra Póllands]] er stjórnarleiðtogi.<ref name="Government" /> Ráðherrar í ráðherraráðinu eru valdir af forsætisráðherra, skipaðir af forseta með fulltingi þingsins.<ref name="Government" /> Forsetinn er kosinn í almennum kosningum til fimm ára í senn.<ref>{{cite book |last=Stanisz |first=Piotr |date=2020 |title=Religion and Law in Poland |url=https://books.google.com/books?id=e4MSEAAAQBAJ&q=duda&pg=PT14 |location=Alphen aan den Rijn |publisher=Kluwer Law International |page=13 |isbn=9789403529738 |language=en}}</ref> Núverandi forseti er [[Karol Nawrocki]] og [[Donald Tusk]] er forsætisráðherra.<ref>{{cite book |author=Central Intelligence Agency |date=2021 |title=CIA World Factbook 2021-2022 |url=https://books.google.com/books?id=NyUFEAAAQBAJ&dq=morawiecki+duda+2022&pg=PT3299 |location=New York |publisher=Skyhorse Publishing |isbn=9781510763814 |language=en}}</ref> [[Pólska þingið]] kemur saman í tveimur deildum, með neðri deild ([[Sejm]]) með 460 þingmönnum, og efri deild ([[öldungadeild Póllands|öldungadeild]]) með 100 þingmönnum.<ref>{{cite book |date=2021 |title=Foundations of Law: The Polish Perspective |url=https://books.google.com/books?id=zJROEAAAQBAJ&dq=sejm+460++senate+100&pg=PA127 |location=Warszawa (Warsaw) |publisher=Wolters Kluwer Polska |page=127 |isbn=9788382231731 |language=en}}</ref> Þingmenn eru kosnir í Sejm með [[hlutfallskosning]]u þar sem þingsætum er úthlutað með [[d'Hondt-aðferðin]]ni.<ref>{{cite book |last=Gwiazda |first=Anna |date=2015 |title=Democracy in Poland: Representation, participation, competition and accountability since 1989 |url=https://books.google.com/books?id=VBk-CgAAQBAJ&dq=sejm++d%27Hondt&pg=PA67 |location=Florence |publisher=Taylor and Francis |page=67 |isbn=9781315680118}}</ref> Öldungadeildarþingmenn eru kosnir með [[meirihlutakosning]]u í [[einmenningskjördæmi|einmenningskjördæmum]].<ref name="ConPol">{{cite book |last1=Granat |first1=Mirosław |last2=Granat |first2=Katarzyna |date=2021 |title=The Constitution of Poland: A Contextual Analysis |url=https://books.google.com/books?id=AJzGDwAAQBAJ&dq=poland+senate+first-past-the-post+100&pg=PA52 |location=Oxford |publisher=Hart Publishing |pages=51, 52, 221 |isbn=9781509913947}}</ref> Öldungadeildin getur breytt eða hafnað lögum sem Sejm samþykkir, en Sejm getur fellt þá ákvörðun úr gildi með einföldum meirihluta.<ref name="Machnikowski">{{cite book |author1=Piotr Machnikowski |author2=Justyna Balcarczyk |author3=Monika Drela |date=2017 |title=Contract law in Poland |chapter-url=https://books.google.com/books?id=OI2WDwAAQBAJ&dq=poland+voting+age+eighteen&pg=PT19 |location=Alphen aan den Rijn |publisher=Kluwer Law International |chapter= Political System (III) |isbn=9789041189332 |oclc=1046634087 |language=en}}</ref> [[File:Zgromadzenie Narodowe 4 czerwca 2014 Kancelaria Senatu 01.JPG|thumb|right|[[Sejm]] er neðri deild pólska þingsins.]] Fyrir utan þjóðernisminnihlutahópa þurfa listar stjórnmálaflokka í Póllandi að fá minnst 5% atkvæða á landsvísu til að fá þingfulltrúa á Sejm.<ref name="ConPol" /> Þingmenn beggja deilda eru kosnir til fjögurra ára í senn og njóta [[þinghelgi]].<ref name="Jasinski">{{cite book |last1=Jasiński |first=Wojciech |last2=Kremens |first2=Karolina |date=2019 |title=Criminal law in Poland |chapter-url=https://books.google.com/books?id=DSysDwAAQBAJ&dq=sejm+poland+four+year&pg=PT21 |location=Alphen aan den Rijn |publisher=Kluwer Law International |chapter=Political System and Administrative Structure (IV) |isbn=9789403513249 |language=en}}</ref> Samkvæmt núverandi lögum þarf frambjóðandi að hafa náð 21 árs aldri til að verða þingmaður, 30 til að verða öldungadeildarþingmaður og 35 til að bjóða sig fram til forseta.<ref name="Jasinski" /> Báðar deildir mynda saman [[þjóðþing Póllands]].<ref name="Bien">{{cite book |last1=Bień-Kacała |first1=Agnieszka |last2=Młynarska-Sobaczewska |first2=Anna |date=2021 |title=Constitutional law in Poland |chapter-url=https://books.google.com/books?id=lNstEAAAQBAJ&dq=national+assembly+poland++president+oath&pg=PT126 |location=Alphen aan den Rijn |publisher=Kluwer Law International |chapter=The Speaker, Presidium, and Convent of Seniors, Parliamentary Committees (II), s. 281 |isbn=9789403533001 |language=en}}</ref> Þjóðþingið kemur saman af þrennu tilefni: þegar nýr forseti tekur við embætti, ef forseti sætir ákæru fyrir [[landsréttur (Póllandi)|landsrétti]], og ef því er lýst yfir að forseti geti ekki uppfyllt skyldur sínar vegna heilsufars.<ref name="Bien" /> === Héruð === {{aðalgrein|Héruð í Póllandi}} Við endurreisn Póllands eftir heimsstyrjöldina síðari var landinu skipt upp í 14 héruð (pl: ''województwo'' - þýðir upphaflega ''hertogadæmi''). 1950 var þeim fjölgað í 17. Árið 1975 var stjórnkerfinu breytt og stjórnstigum fækkað um eitt. Héruðin urðu þá 49 talsins og hélst svo til næstu stjórnkerfisbreytingar árið 1999. Var héruðum þá aftur fækkað, að þessu sinni í 16: {| class="wikitable" ! Hérað || Pólskt heiti || Höfuðborg |- | [[Neðri-Slesía (hérað)|Neðri-Slesía]]<ref>http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=490658</ref> || Województwo dolnośląskie || [[Wrocław]] |- | [[Kujavíska-Pommern (hérað)|Kujavíska-Pommern]] || Województwo kujawsko-pomorskie || [[Bydgoszcz]] og [[Toruń]] |- | [[Lublin (hérað)|Lublin]] || Województwo lubelskie || [[Lublin]] |- | [[Lubusz (hérað)|Lubusz]] || Województwo lubuskie || [[Gorzów Wielkopolski]] og [[Zielona Góra]] |- | [[Łódź (hérað)|Łódź]] || Województwo łódzkie || [[Łódź]] |- | [[Litla-Pólland (hérað)|Litla-Pólland]]<ref>http://www.icelandonline.is/ferdaheimurisl/polland.htm</ref> || Województwo małopolskie || [[Kraká]] (Kraków) |- | [[Masóvía (hérað)|Masóvía]]<ref name="fararheill">{{cite web |url=http://fararheill.is/afangastadir/evropa/polland |title=Geymd eintak |access-date=2011-10-25 |archive-date=2011-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114141044/http://fararheill.is/afangastadir/evropa/polland |url-status=dead }}</ref> || Województwo mazowieckie || [[Varsjá]] (Warszawa) |- | [[Opole (hérað)|Opole]] || Województwo opolskie || [[Opole]] |- | [[Neðri-Karpatía (hérað)|Neðri-Karpatía]]<ref name="fararheill"/> || Województwo podkarpackie || [[Rzeszów]] |- | [[Podlasía (hérað)|Podlasía]] || Województwo podlaskie || [[Białystok]] |- | [[Pommern (hérað)|Pommern]] || Województwo pomorskie || [[Gdańsk]] |- | [[Slesía (hérað)|Slesía]]<ref>http://snara.is/vefbaekur/g.aspx?dbid=2&action=search&sw=Sles%C3%ADa</ref> || Województwo śląskie || [[Katowice]] |- | [[Święty Krzyż (hérað)|Święty Krzyż]] || Województwo świętokrzyskie || [[Kielce]] |- | [[Ermland-Masúría (hérað)|Ermland-Masúría]]<ref>http://snara.is/s4.aspx?sw=ermland&dbid=Íslenska&action=search{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> || Województwo warmińsko-mazurskie || [[Olsztyn]] |- | [[Stóra-Pólland (hérað)|Stóra-Pólland]] || Województwo wielkopolskie || [[Poznań]] |- | [[Vestur-Pommern (hérað)|Vestur-Pommern]] || Województwo zachodniopomorskie || [[Szczecin]] |} == Efnahagslíf == Hagkerfi Póllands mælt í [[verg landsframleiðsla|vergri landsframleiðslu]] er nú það sjötta stærsta innan Evrópusambandsins að nafnvirði og það fimmta stærsta með [[kaupmáttarjöfnuður|kaupmáttarjöfnuði]]. Það er líka það hagkerfi innan sambandsins sem er í örustum vexti.<ref>Jan Cienski, Warsaw, [https://web.archive.org/web/20120817112701/http://www.ft.com/cms/s/0/99bb5b68-c13d-11e1-8eca-00144feabdc0.html Poland's growth defies eurozone crisis] ''Financial Times'', 1 July 2012. Internet Archive.</ref> Um 61% mannaflans starfa innan [[þriðji geirinn|þriðja geirans]], 31% í framleiðsluiðnaði og 8% í landbúnaði.<ref>{{cite web|url=https://rynekpracy.org/statystyki/pracujacy-w-rolnictwie-przemysle-i-uslugach/|title=Pracujący w rolnictwie, przemyśle i usługach &#124; RynekPracy.org|access-date=28 May 2020|archive-date=25 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200425100036/https://rynekpracy.org/statystyki/pracujacy-w-rolnictwie-przemysle-i-uslugach/|url-status=dead}}</ref> Pólland er hluti af [[innri markaður Evrópusambandsins|innra markaði Evrópusambandsins]], en hefur þó ekki tekið upp [[evra|evruna]] og opinber gjaldmiðill er enn [[pólskur złoty]] (zł, PLN). Pólland er leiðandi efnahagsveldi í [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]] með um 40% af 500 stærstu fyrirtækjum heimshlutans (miðað við tekjur) og háa [[hnattvæðingarvísitala|hnattvæðingarvísitölu]].<ref name="Polish economy seen as stable and competitive">{{cite news|url=http://www.wbj.pl/article-51029-polish-economy-seen-as-stable-and-competitive.html|title=Polish economy seen as stable and competitive|newspaper=Warsaw Business Journal|date=9 September 2010|access-date=28 July 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100913203601/http://www.wbj.pl/article-51029-polish-economy-seen-as-stable-and-competitive.html|archive-date=13 September 2010}}</ref> Stærstu fyrirtæki landsins eru hlutar af hlutabréfavísitölunum [[WIG20]] og [[WIG30]] í [[Kauphöllin í Varsjá|Kauphöllinni í Varsjá]]. Samkvæmt skýrslum til [[Seðlabanki Póllands|Seðlabanka Póllands]] var andvirði beinna erlendra fjárfestinga í Póllandi næstum 300 milljarðar pólsk zloty undir lok árs 2014. [[Tölfræðistofnun Póllands]] áætlaði að árið 2014 hefðu 1.437 pólsk fyrirtæki átt hlut í 3.194 erlendum fyrirtækjum.<ref>{{cite web|url=http://www.financialobserver.eu/poland/hundreds-of-foreign-companies-taken-over-by-polish-firms-over-the-last-decade/|title=Hundreds of foreign companies taken over by Polish firms over the last decade|language=en|work=Central European Financial Observer|date=5 April 2016|author=Dorota Ciesielska-Maciągowska|access-date=17 June 2017|archive-date=13 apríl 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413020602/http://www.financialobserver.eu/poland/hundreds-of-foreign-companies-taken-over-by-polish-firms-over-the-last-decade/|url-status=dead}}</ref> Bankakerfið í Póllandi er það stærsta í Mið-Evrópu<ref name="TWI-2011">Thomas White International (September 2011), [https://web.archive.org/web/20130913074250/http://www.thomaswhite.com/global-perspectives/banking-sector-in-poland/ Prominent Banks in Poland.] Emerging Market Spotlight. Banking Sector in Poland (Internet Archive). Retrieved 6 November 2014.</ref> með 32,3 útibú á 100.000 fullorðna íbúa.<ref>Worldbank.org, [http://siteresources.worldbank.org/EXTGLOBALFINREPORT/Resources/8816096-1361888425203/9062080-1364927957721/GFDR-2014_Statistical_Appendix_B.pdf Global Financial Development Report 2014.] Appendix B. Key Aspects of Financial Inclusion (PDF file, direct download). Retrieved 6 November 2014.</ref> Pólska hagkerfið var það eina í Evrópu sem komst hjá [[alþjóðlega fjármálakreppan 2008|alþjóðlegu fjármálakreppunni 2008]].<ref name="The Global Competitiveness Report 2010–2011">{{cite web|last=Schwab|first=Klaus|title=The Global Competitiveness Report 2010–2011|url=https://www3.weforum.org/docs/WEF_GlobalCompetitivenessReport_2010-11.pdf|publisher=World Economic Forum|access-date=25 April 2011|pages=27 (41/516)}}</ref> Landið er 20. stærsti útflytjandi á vörum og þjónustu í heiminum.<ref name="auto7">{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/BX.GSR.GNFS.CD|title=Exports of goods and services (BoP, current US$) &#124; Data|website=data.worldbank.org}}</ref> Útflutningur á vörum og þjónustu var talinn vera 56% af vergri landsframleiðslu árið 2020.<ref>{{cite web |title=Exports of goods and services (% of GDP) {{!}} Data |url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.EXP.GNFS.ZS |website=data.worldbank.org |access-date=6 September 2021}}</ref> Í september 2018 var atvinnuleysi áætlað 5,7% sem var með því lægsta sem gerðist í Evrópusambandinu.<ref>{{cite web|url=https://businessinsider.com.pl/finanse/makroekonomia/bezrobocie-w-polsce-wrzesien-2018-r/437gjnh|title=GUS podał najnowsze dane dot. bezrobocia w Polsce|date=23 October 2018|access-date=28 October 2018}}</ref> Árið 2019 voru sett lög í Póllandi sem gáfu launafólki undir 26 ára aldri undanþágu frá [[tekjuskattur|tekjuskatti]].<ref>{{cite news|url=https://www.cnn.com/2019/07/30/europe/poland-income-tax-youths-intl/index.html|title=Brain drain claimed 1.7 million youths. So this country is scrapping its income tax|author=Ivana Kottasová|website=CNN|date=30 July 2019|access-date=30 July 2019}}</ref> == Íbúar == Íbúar Póllands voru rúmlega 38 milljónir árið 2021 og landið er því níunda fjölmennasta land Evrópu og fimmta stærsta aðildarríki [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]].<ref>{{cite book |author=Statistics Poland |date=2021 |title=Preliminary results of the National Population and Housing Census 2021 |url=https://stat.gov.pl/en/national-census/national-population-and-housing-census-2021/national-population-and-housing-census-2021/preliminary-results-of-the-national-population-and-housing-census-2021,1,1.html |publisher=Główny Urząd Statystyczny GUS |page=1 |language=en}}</ref> Íbúaþéttleiki er 122 á ferkílómetra.<ref>{{cite book |author=Statistics Poland |date=2021 |title=Area and population in the territorial profile |url=https://stat.gov.pl/en/topics/population/population/area-and-population-in-the-territorial-profile-in-2021,4,15.html |publisher=Główny Urząd Statystyczny GUS |page=20 |language=en, pl}}</ref> [[Frjósemishlutfall]] var talið vera 1,42 börn á konu árið 2019, sem er með því lægsta sem gerist í heiminum.<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.TFRT.IN?locations=PL|title=Fertility rate, total (births per woman) - Poland|work=[[World Bank]]|access-date=12 March 2022}}</ref> Að auki eru íbúar Póllands að eldast töluvert og [[miðaldur]] er um 42 ár.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/median-age/country-comparison|title=Median age|work=[[CIA World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|access-date=12 March 2022|archive-date=23 maí 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523225144/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/median-age/country-comparison/|url-status=dead}}</ref> [[File:Population of Poland.svg|upright=1.1|thumb|Íbúar Póllands frá 1990 til 2010 taldir í milljónum.]] Um 60% af íbúum búa í þéttbýli eða stórborgum og 40% í sveitahéruðum.<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.URB.TOTL.IN.ZS?locations=PL|title=Urban population (% of the population) - Poland|work=[[World Bank]]|access-date=13 March 2022}}</ref> Árið 2020 bjó yfir helmingur Pólverja í [[einbýlishús]]um og 44,3% í íbúðum.<ref>{{cite web |url=https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do |title=Distribution of population by degree of urbanisation, dwelling type and income group - EU-SILC survey |date=2020 |website=European Statistical Office "Eurostat" |publisher=European Commission |access-date=6 April 2022 |archive-date=21 janúar 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230121154457/https://ec.europa.eu/eurostat/web/main/eurostat/web/main/help/faq/data-services |url-status=dead }}</ref> Fjölmennasta sýsla Póllands er [[Masóvía (hérað)|Masóvía]] og fjölmennasta borgin er höfuðborgin, [[Varsjá]], með 1,8 milljón íbúa og aðrar 2-3 milljónir á stórborgarsvæðinu.<ref>[http://www.mrr.gov.pl/polityka_regionalna/SRPW_2020/Dokumenty%20i%20ekspertyzy/Documents/17d0ccd2c3f14ed3893369e56d59849cMarkowski.pdf Funkcje Metropolitalne Pięciu Stolic Województw Wschodnich] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327120341/http://www.mrr.gov.pl/polityka_regionalna/SRPW_2020/Dokumenty%20i%20ekspertyzy/Documents/17d0ccd2c3f14ed3893369e56d59849cMarkowski.pdf |date=27 March 2009 }} - [[:pl:Tadeusz Markowski (ekonomista)|Markowski]]</ref><ref>[https://www.un.org/esa/population/publications/wup2003/2003WUPHighlights.pdf ''World Urbanization Prospects''] - [[United Nations]] - Department of Economic and Social Affairs / Population Division, The 2003 Revision (data of 2000)</ref><ref>[[Eurostat]], [http://www.urbanaudit.org/DataAccessed.aspx Urban Audit database] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110406130058/http://www.urbanaudit.org/DataAccessed.aspx |date=6 April 2011 }}, accessed on 12 March 2009. Data for 2004.</ref> Stærsta þéttbýlissvæðið er stórborgarsvæði [[Katowice]] þar sem íbúar eru milli 2,7 milljón<ref>{{cite web |url=http://www.newgeography.com/content/003879-major-metropolitan-areas-europe |title=Major Metropolitan Areas in Europe |last=Cox |first=Wendell |date=2013 |website=New Geography |publisher=Joel Kotkin and Praxis Strategy Group}}</ref> og 5,3 milljón.<ref>[[European Spatial Planning Observation Network]], [https://www.espon.eu/sites/default/files/attachments/fr-1.4.3_April2007-final.pdf Study on Urban Functions (Project 1.4.3)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924002318/http://www.espon.eu/export/sites/default/Documents/Projects/ESPON2006Projects/StudiesScientificSupportProjects/UrbanFunctions/fr-1.4.3_April2007-final.pdf|date=24 September 2015}}, Final Report, Chapter 3, (ESPON, 2007)</ref> Íbúaþéttleiki er meiri í suðurhluta landsins og er mestur milli borganna [[Wrocław]] og [[Kraká]].<ref>{{cite journal |last=Jażdżewska |first=Iwona |title=Changes in population density of the urban population in southern Poland in the period 1950-2011 against the background of political and economic transformation |date=September 2017 |volume=21 |number=3 |pages=107–113 |doi=10.1515/mgrsd-2017-0017 |issn=2084-6118 |journal=Miscellanea Geographica |publisher=Sciendo|s2cid=134111630 }}</ref> Í manntali árið 2011 töldu 37.310.341 sig vera [[Pólverji|Pólverja]], 846.719 sögðust vera [[Slesíubúar]], 232.547 [[Kasúbíubúar]] og 147.814 [[Þjóðverjar]]. Aðrir minnihlutahópar töldu 163.363 manns (0,41%) og 521.470 (1,35%) gáfu ekki upp neitt þjóðerni.<ref name="GUS97">{{cite book |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5670/22/1/1/struktura_narodowo-etniczna.pdf |title=Struktura narodowo-etniczna, językowa i wyznaniowa ludności Polski. Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011 |trans-title=National-ethnic, linguistic and religious structure of Poland. National Census of Population and Housing 2011 |publisher=Central Statistical Office |year= 2015 |isbn=978-83-7027-597-6 |page=36 |language=pl}}</ref> Opinberar tölur um íbúa innihalda ekki farandverkafólk án dvalarleyfis eða [[Karta Polaka]] (ríkisborgaraskírteini).<ref>{{cite book |author=Statistics Poland |date=n.d. |title=The Concept of the International Migration. Statistics System in Poland. |url=https://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/p_inter_migration_stat_system_in_poland.pdf |publisher=Główny Urząd Statystyczny GUS |page=5 |language=en}}</ref> Yfir 1,7 milljón úkraínskir ríkisborgarar störfuðu löglega í Póllandi árið 2017.<ref>{{cite news |title=Filling Poland's labour gap |url=https://poland-today.pl/filling-polands-labour-gap/ |access-date=24 March 2019 |work=Poland Today |archive-date=12 maí 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220512144010/https://poland-today.pl/filling-polands-labour-gap/ |url-status=dead }}</ref> Fjöldi aðfluttra fer ört vaxandi og ríkið samþykkti 504.172 atvinnuleyfisumsóknir útlendinga árið 2021.<ref>{{cite web |author=Departament Rynku Pracy MRPiPS |date=2021 |title=Zezwolenia na pracę cudzoziemców |url=https://psz.praca.gov.pl/-/8180075-zezwolenia-na-prace-cudzoziemcow |website=psz.praca.gov.pl |language=pl}}</ref> === Borgir og bæir === [[Bielsko-Biała]], [[Białystok]], [[Bydgoszcz]], [[Częstochowa]], [[Gdańsk]], [[Gdynia]], [[Gniezno]], [[Goleniów]], [[Karpacz]], [[Katowice]], [[Kielce]], [[Kołobrzeg]], [[Koszalin]], [[Kraká]], [[Lublin]], [[Łowicz]], [[Łódź]], [[Malbork]], [[Nowe Warpno]], [[Olsztyn]], [[Opole]], [[Police]], [[Poznań]], [[Radom]], [[Sopot]], [[Stargard Szczeciński]], [[Szczecin]], [[Świnoujście]], [[Toruń]], [[Varsjá]], [[Wolin (borg)|Wolin]], [[Wrocław]], [[Zakopane]] == Menning == [[Mynd:0003 kotlet schabowy 2013, photo by Silar.JPG|thumb|220px|[[Kotlet schabowy]] með ýmsum salötum]] === Matargerð === {{aðalgrein|Pólsk matargerð}} Pólsk matargerð hefur breyst í gegnum tíma vegna breytilegra aðstæðna í landinu. Hún er svipuð öðrum eldunarhefðum sem er að finna annars staðar í [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]] og [[Austur-Evrópa|Austur-Evrópu]] og jafnvel í [[Frakkland]]i og á [[Ítalía|Ítalíu]]. Áhersla er lögð á [[kjöt]], sérstaklega svínakjöt, nautakjöt og kjúkling (mismunandi eftir svæðum), og vetrar[[grænmeti]] svo sem kál, ásamt [[krydd|kryddi]]. Ýmiss konar [[núðla|núðlur]] er líka að finna í mörgum réttum, meðal þeirra helstu eru ''[[kluski]]'', auk [[korn]]plantna eins og ''[[kasza]]''. Pólsk matargerð er almennt vegleg og mikið er notað af [[egg]]jum og [[rjómi|rjóma]]. Hefðbundnu réttirnir krefjast mikils undirbúnings. Margir Pólverjar eyða miklum tíma í að undirbúa og borða hátíðarrétti sína, sérstaklega um [[jól]] og [[páskar|páska]]. Þá getur tekið nokkra daga til að búa til alla réttina. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{Wiktionary|Pólland}} * [http://www.gov.pl Vefur pólska ríkisins] {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Atlantshafsbandalagið}} [[Flokkur:Pólland| ]] o2i33ixxcc3suribqq33gt5tjm5hsqf 0 1130 1973581 1972321 2026-07-28T02:46:30Z Vicente Zambada Niebla 2002 118977 1973581 wikitext text/x-wiki {{eyða}} {{Land | nafn = Bandaríki Ameríku | nafn_í_eignarfalli = Bandaríkjanna | nafn_á_frummáli = United States of America (USA) | fáni = Flag of the United States.svg | skjaldarmerki = Greater_coat_of_arms_of_the_United_States.svg | kjörorð = In God We Trust | kjörorð_tungumál = enska | kjörorð_þýðing = Vér treystum á Guð | þjóðsöngur = [[The Star-Spangled Banner]] | staðsetningarkort = United States (orthographic projection).svg | höfuðborg = [[Washington, D.C.]] | tungumál = [[enska]] | stjórnarfar = [[Sambandslýðveldi]], [[forsetaræði]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Bandaríkjanna|Forseti]] | nafn_leiðtoga1 = [[Donald Trump]] | titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti Bandaríkjanna|Varaforseti]] | nafn_leiðtoga2 = [[JD Vance]] | titill_leiðtoga3 = [[Forseti fulltrúadeildar Bandaríkjaþings|Þingforseti fulltrúadeildar]] | nafn_leiðtoga3 = [[Mike Johnson]] | titill_leiðtoga4 = Forseti [[Hæstiréttur Bandaríkjanna|Hæstaréttar]] | nafn_leiðtoga4 = [[John G. Roberts]] | staða = [[Sjálfstæði]] | staða_athugasemd = frá [[Bretland]]i | atburður1 = Yfirlýst | dagsetning1 = [[4. júlí]] [[1776]] | atburður2 = Viðurkennt | dagsetning2 = [[3. september]] [[1783]] | flatarmál = 9.796.520 | stærðarsæti = 3 | hlutfall_vatns = 4,66 | fólksfjöldi = 333,287,557 | mannfjöldaár = 2021 | mannfjöldasæti = 3 | íbúar_á_ferkílómetra = 33,6 | VLF = 25.035 | VLF_ár = 2022 | VLF_sæti = 1 | VLF_á_mann = 75.180 | VLF_á_mann_sæti = 7 | VÞL = {{hækkun}} 0.921 | VÞL_sæti = 21 | VÞL_ár = 2021 | gjaldmiðill = [[Bandaríkjadalur]] | tímabelti = [[UTC]]-4 til -12<br /><small>Sumartími: UTC-4 til -10</small> | tld = us | símakóði = 1 }} '''Bandaríkin''' (eða '''Bandaríki Norður-Ameríku''', [[Skammstöfun|skammstafað]] '''BNA''') eru [[sambandslýðveldi]] sem er næststærsta [[ríki]] [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] að [[flatarmál]]i (9,83 milljónir km²) og jafnframt það fjölmennasta með yfir 333 milljónir íbúa (árið 2021). Þau eru ennfremur fjórða stærsta land heims og það þriðja fjölmennasta. Þau teygja sig milli [[Atlantshaf]]s og [[Kyrrahaf]]s og eiga landamæri að [[Kanada]] í norðri og [[Mexíkó]] í suðri. Bandaríkin samanstanda af [[Fylki Bandaríkjanna|50 fylkjum]] sem njóta nokkurs sjálfræðis í eigin efnum og hafa eigin löggjöf sem þó má ekki stangast á við [[stjórnarskrá Bandaríkjanna]]. Auk sambandsríkjanna hafa Bandaríkin lögsögu yfir ýmsum hjálendum víða um heim. Bandaríkin rekja uppruna sinn til [[Sjálfstæðisyfirlýsing Bandaríkjanna|sjálfstæðisyfirlýsingarinnar]] frá 4. júlí 1776 þegar þrettán [[Bretland|breskar]] [[Nýlenda|nýlendur]] lýstu yfir eigin frelsi og sjálfstæði frá Breska heimsveldinu. Nýlendurnar höfðu betur í [[Frelsisstríð Bandaríkjanna|Frelsisstríði Bandaríkjanna]] en það var fyrsta nýlendustríðið þar sem nýlendan hafði betur en herraþjóðin. Nýlendurnar samþykktu sameiginlega stjórnarskrá í [[Philadelphia|Philadelphiu]] þann 17. september 1787. Stjórnarskráin gerði nýlendurnar þrettán að einu lýðveldi. Á 20. öldinni tóku Bandaríkin forystu í heiminum hvað varðar [[Efnahagur|efnahagsleg]], [[Stjórnmál|pólitísk]], [[her]]naðarleg og [[menning]]arleg áhrif. Bandaríska hagkerfið er það stærsta í heimi en [[verg landsframleiðsla]] Bandaríkjanna árið 2006 var 13 billjónir [[Bandaríkjadalur|bandaríkjadala]], það er að segja um það bil fjórðungur af vergri landframleiðslu alls heimsins. [[Evrópusambandið]] er stærra hagkerfi en Bandaríkin en er ekki ein þjóð. == Heiti == Á ensku nefnast Bandaríkin ''the United States of America'', skammstafað USA eða U.S.A., eða ''the United States'', skammstafað US eða U.S. Áður fyrr var heitið í fleirtölu, en nú er algengast að fara með það eins og það væri eintöluorð. Á ensku er sömuleiðis algengt að nota orðin ''America'' („Ameríka“) og ''American'' („Ameríkani“) sem samheiti yfir Bandaríkin og Bandaríkjamenn, þótt það geti líka átt við önnur lönd [[Ameríka|Ameríku]].<ref>{{cite book|last1=Wilson|first1=Kenneth G.|title=The Columbia guide to standard American English|url=https://archive.org/details/columbiaguidetos00wils_0|url-access=registration|date=1993|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=978-0-231-06989-2|pages=[https://archive.org/details/columbiaguidetos00wils_0/page/27 27–28]}}</ref> Elsta dæmið um notkun heitisins „Bandaríki Ameríku“ (''the United States of America'') er í bréfi sem [[Stephen Moylan]] skrifaði [[Joseph Reed (stjórnmálamaður)|Joseph Reed]] sem var aðstoðarmaður George Washington 2. janúar 1776, þar sem Moylan óskaði eftir því að fá fullt umboð Bandaríkja Ameríku á Spáni til að óska eftir aðstoð í Frelsisstríðinu. <ref>DeLear, Byron (July 4, 2013) [https://www.csmonitor.com/USA/Politics/2013/0704/Who-coined-United-States-of-America-Mystery-might-have-intriguing-answer Who coined 'United States of America'? Mystery might have intriguing answer.] "Historians have long tried to pinpoint exactly when the name 'United States of America' was first used and by whom&nbsp;... This latest find comes in a letter that Stephen Moylan, Esq., wrote to Col. Joseph Reed from the Continental Army Headquarters in Cambridge, Mass., during the Siege of Boston. The two men lived with Washington in Cambridge, with Reed serving as Washington's favorite military secretary and Moylan fulfilling the role during Reed's absence." ''Christian Science Monitor'' (Boston, MA).</ref><ref>Touba, Mariam (November 5, 2014) [https://blog.nyhistory.org/coined-phrase-united-states-america-may-never-guess/ Who Coined the Phrase 'United States of America'? You May Never Guess] "Here, on January 2, 1776, seven months before the Declaration of Independence and a week before the publication of Paine's ''Common Sense'', Stephen Moylan, an acting secretary to General George Washington, spells it out, 'I should like vastly to go with full and ample powers from the United States of America to Spain' to seek foreign assistance for the cause." ''New-York Historical Society Museum & Library''</ref><ref>Fay, John (July 15, 2016) [https://www.irishcentral.com/roots/history/The-forgotten-Irishman-who-named-the-United-States-of-America.html The forgotten Irishman who named the 'United States of America'] "According to the NY Historical Society, Stephen Moylan was the man responsible for the earliest documented use of the phrase 'United States of America'. But who was Stephen Moylan?" ''IrishCentral.com''</ref> Elsta dæmið um þetta heiti á prenti er í dagblaðinu ''[[The Virginia Gazette]]'' 6. apríl 1776.<ref>{{cite news|newspaper=The Virginia Gazette|title=''"To the inhabitants of Virginia", by A PLANTER''. Dixon and Hunter's. April 6, 1776, Williamsburg, Virginia. Letter is also included in Peter Force's ''American Archives''|url=https://research.history.org/DigitalLibrary/VirginiaGazette/VGIssueThumbs.cfm?IssueIDNo=76.DH.16|issue=1287|archive-url=https://web.archive.org/web/20141219053616/https://research.history.org/DigitalLibrary/VirginiaGazette/VGIssueThumbs.cfm?IssueIDNo=76.DH.16|archive-date=December 19, 2014|volume=5}}</ref> Í öðru uppkastinu að [[Sambandsgreinarnar|Sambandsgreinunum]] sem [[John Dickinson]] skrifaði og lauk við ekki síðar en 17. júní 1776 stendur að nafn sambandsins skuli vera Bandaríki Ameríku.{{sfn|Safire|2003|p=199}} Í júní sama ár skrifaði [[Thomas Jefferson]] orðin „Bandaríki Ameríku“ (''The United States of America'') með hástöfum efst á upprunalegt uppkast að [[Sjálfstæðisyfirlýsing Bandaríkjanna|Sjálfstæðisyfirlýsingunni]].{{sfn|Safire|2003|p=199}} Ekki er ljóst hvort það var eftir að Dickinson hafði skrifað sitt uppkast, eða áður.{{sfn|Safire|2003|p=199}} Á íslensku heitir ríkið Bandaríkin (fleirtala með greini), en líka er algengt að nota lengra heitið „Bandaríki Norður-Ameríku“ og skammstöfunina BNA eða B.N.A. Orðin „bandarískur“ og „Bandaríkjamaður“ eru dregin af því. Til eru dæmi um notkun heitisins „Bandaríki Ameríku“ og samkvæmt ríkjaheitalista Árnastofnunar er það eina samheitið sem gefið er upp við „Bandaríkin“.<ref>{{vefheimild|url=https://www.arnastofnun.is/is/rikjaheiti|titill=Ríkjaheiti|vefsíða=Árnastofnun|skoðað=22.9.2022}}</ref> „Bandaríki Norður-Ameríku“ er hins vegar miklu mun algengari orðmynd á íslensku, hugsanlega vegna þess að hún er þreföld líkt og ''United States of America''. Heitið „Ameríkani“ og óformlega styttingin „Kani“ er stundum notað á íslensku yfir Bandaríkjamenn. == Saga == === Forsaga og frumbyggjar === Fyrstu íbúar [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] komu frá [[Asía|Asíu]] fyrir um það bil 12 þúsund árum yfir [[Bering-landrúin|Bering-landbrúna]], þar sem nú er [[Beringssund]] á milli [[Síbería|Síberíu]] og [[Alaska]]. Áætlað er að á bilinu tvær til níu milljónir [[Frumbyggjar Ameríku|frumbyggja]] (indíána) hafi búið á því svæði sem nú er Bandaríkin, þegar [[Evrópa|Evrópubúar]] komu þangað fyrst. Evrópubúarnir báru með sér sjúkdóma á borð við [[bólusótt]], sem frumbyggjarnir höfðu ekki kynnst áður og höfðu enga mótstöðu gegn; þeim fækkaði því mjög upp frá því. Þróuðustu samfélög þessara frumbyggja var að finna meðal [[Anazasi]]-þjóðarinnar í suðvestri og Woodland-indíánanna, sem byggðu [[Cahokia]], borg sem stóð nálægt þeim stað þar sem nú er [[St. Louis]]; þar bjuggu 40.000 manns þegar mest var í kringum 1200 f.Kr. === Landnám Evrópumanna === [[Landafundir norrænna manna|Norrænir menn]] komu til Norður-Ameríku í kringum árið 1000 e.Kr. en þeir settust ekki að til frambúðar. Það var ekki fyrr en með leiðöngrum [[Kristófer Kólumbus|Kristófers Kólumbusar]] árið 1492 sem Evrópumenn fóru að senda þangað könnunarleiðangra og landnema. Á 16. og 17. öld settust [[Spánn|Spánverjar]] að í núverandi [[Suðvesturríki Bandaríkjanna|Suðvesturríkjum Bandaríkjanna]] og [[Flórída]] þar sem þeir stofnuðu borgirnar [[St. Augustine]] 1565 og [[Santa Fe (Nýju-Mexíkó)|Santa Fe]] (í núverandi [[Nýja-Mexíkó|Nýju-Mexíkó]]) árið 1607. Fyrsta varanlega byggð [[England|Englendinga]] var [[Jamestown]] í [[Virginía|Virginíu]], einnig árið 1607. Á næstu áratugum stofnuðu [[Holland|Hollendingar]] einnig nokkrar landnemabyggðir á austurströndinni, þar á meðal [[Nýja Amsterdam|Nýju Amsterdam]], sem seinna varð að [[New York-borg|New York]]. [[Svíþjóð|Svíar]] höfðu einnig hug á landnámi í Ameríku og stofnuðu [[Fort Christina]] árið 1637 en misstu þá byggð til Hollendinga 1655. Þá hófst umfangsmikið landnám [[Bretland|Breta]] á austurströndinni. Landnemarnir voru að mestu látnir afskiptalausir af móðurlandinu fyrst um sinn eða fram að sigri Breta í [[Stríð Frakka og indjána|Frakka- og indíánastríðinu]] en niðurstaða þess varð sú, að [[Frakkland|Frakkar]] gáfu eftir [[Kanada]] og svæðið í kringum [[Vötnin miklu]]. Þá fóru Bretar að innheimta skatta af 13 nýlendum sínum vestanhafs. Þetta þótti mörgum íbúum nýlendnanna ósanngjarnt þar sem þeim var neitað um að hafa málsvara í [[Breska þingið|breska þinginu]]. Spennan á milli Breta og landnemanna jókst þangað til að út braust stríð, [[Frelsisstríð Bandaríkjanna]], sem stóð frá 1776 til 1783. === Frá sjálfstæðisbaráttu til borgarastríðs === [[Mynd:Gilbert_Stuart_Williamstown_Portrait_of_George_Washington.jpg|thumb|right|[[George Washington]], fyrsti [[forseti Bandaríkjanna]].]] Árið 1776 klufu hinar þrettán nýlendur sig frá Bretlandi og stofnuðu Bandaríkin, fyrsta [[sambandslýðveldi]] heimsins, með útgáfu [[Sjálfstæðisyfirlýsing Bandaríkjanna|Sjálfstæðisyfirlýsingar Bandaríkjanna]]. Upphaflega var um að ræða laustengt bandalag sjálfstæðra ríkja. Miklar deilur spruttu á milli þeirra sem vildu halda því þannig og þeirra sem vildu sjá sterkari alríkisstjórn. Hinir síðarnefndu höfðu sigur með [[Stjórnarskrá Bandaríkjanna]] sem tók gildi árið 1789. Mikill skortur á vinnuafli háði hinu nýja landi frá upphafi og víða nýttu menn sér [[þrælahald]] innfluttra [[Afríka|Afríkubúa]] sem ódýrt vinnuafl, sérstaklega í suðurríkjunum. Um miðja 19. öld hafði myndast djúp gjá á milli norðurs og suðurs hvað varðaði réttindi ríkja og útvíkkun þrælahalds. Norðurríkin voru mótfallin þrælahaldi en suðurríkin álitu það nauðsynlegt og vildu taka það upp á þeim svæðum sem ekki tilheyrðu neinu ríki enn. Ágreiningurinn leiddi að lokum til þess að sjö suðurríki sögðu sig úr Bandaríkjunum og stofnuðu [[Sambandsríki Ameríku]]. Þau ríki sem eftir voru innan Bandaríkjanna gátu ekki sætt sig við það og [[borgarastyrjöld]], hið svokallaða [[Bandaríska borgarastríðið|Þrælastríð]], braust út. Fjögur ríki til viðbótar gengu til liðs við Suðurríkin eftir að stríðið hófst. Meðan á því stóð gaf [[Abraham Lincoln]] út yfirlýsingu þess efnis að gefa skyldi öllum þrælum í Suðurríkjunum frelsi en því var ekki að fullu hrint í framkvæmd fyrr en eftir sigur norðanmanna 1865, upplausn Suðurríkjasambandsins og gildistöku þrettánda viðauka stjórnarskrárinnar. Borgarastríðið útkljáði þá spurningu hvort einstökum ríkjum væri heimilt að segja sig úr Bandaríkjunum og er það einnig álitið vera sá punktur í sögunni þar sem völd alríkisstjórnarinnar urðu víðtækari en völd fylkjanna. === Frá borgarastríði til nútímans === Á [[19. öld]] bættust mörg ný fylki við hin þrettán upphaflegu eftir því sem landið stækkaði til vesturs. Í byrjun 19. aldar börðust Bandaríkjamenn og Kanadabúar við Breta, fyrrverandi nýlenduherra sína, í [[Stríðið 1812|Stríðinu 1812]]. Þegar Texas var innlimað í Bandaríkin árið 1845 eftir að hafa verið sjálfstætt ríki í tíu ár, olli það ólgu á meðal ráðamanna í Mexíkó. Í kjölfarið brast á [[Stríð Mexíkó og Bandaríkjanna|stríð á milli landanna]] sem stóð yfir frá 1846 til 1848. Þessu stríði lauk formlega með friðarsamningi, sem kenndur er við [[Guadalupe Hidalgo-friðarsamningarnir|Guadalupe Hidalgo]] og urðu mexíkósk stjórnvöld að afsala sér stórum hluta yfirráðasvæðis síns, nánar tiltekið ríkjunum í norðri. Þessi innlimun landsvæða í Bandaríkin, hin svokölluðu Suðvesturríki, eru [[Kalifornía]], [[Nevada]] og [[Utah]] auk stórra landsvæða sem falla undir [[Nýja-Mexíkó|Nýju-Mexíkó]], [[Colorado]], [[Arizona]] og [[Wyoming]]. Vaxandi fólksfjöldi í austrinu og sívaxandi straumur innflytjenda frá Evrópu hvatti landnema til þess að leita vestur og ryðja hinum amerísku indíánum úr vegi í leiðinni. Á sumum svæðum hafði fjöldi þeirra dregist mjög saman vegna sjúkdóma en á öðrum svæðum voru þeir fluttir til með valdi. Útþensla Bandaríkjanna átti sér ekki aðeins stað á meginlandi Norður-Ameríku heldur komust þau yfir [[Púertó Ríkó]], [[Gvam]] og [[Filippseyjar]] með sigri í [[Spænsk-bandaríska stríðið|Spænsk-bandaríska stríðinu]]. Filipseyjar hlutu sjálfstæði árið [[1946]]. [[Mynd:Macintosh_classic.jpg|thumb|right|[[Einkatölva]]n var fundin upp í Bandaríkjunum.]] Á þessu tímabili urðu Bandaríkin einnig leiðandi [[iðnvæðing|iðnveldi]] í heiminum. En í kjölfar [[iðnbyltingin|iðnbyltingarinnar]] hafði [[England]] verið stærsta iðnveldið. Sú þróun hélt áfram á [[20. öldin]]ni, árið 1914, við upphaf [[fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjaldarinnar]] var [[efnahagur Bandaríkjanna]] sá stærsti í heiminum og átti enn eftir að vaxa. Þar var gnægt [[náttúruauðlind]]a, [[fjárfesting]] í atvinnulífinu var mikil, [[fólksfjölgun]] var mikil vegna [[Vesturferðir|Vesturferða]], og [[framleiðni]] einnig mikil. Mestur iðnaður var í Norð-Austurhluta Bandaríkjanna en í Suðurhlutanum var landbúnaður meira áberandi. Bandaríkin urðu á þessum tíma vagga nýsköpunar og tækniþróunar; [[sími]]nn, [[sjónvarp]]ið, [[tölva]]n, [[internet]]ið, [[kjarnorka]], [[flugvél]]in og [[geimferðir]] eru allt tækninýjungar sem voru fundnar upp eða verulega endurbættar í Bandaríkjunum. [[Kreppan mikla]] reið yfir Bandaríkin á árunum 1929 til 1941 og var mikið áfall. Að auki tók landið þátt í bæði [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri]] og [[seinni heimsstyrjöldin]]ni með [[Bandamenn|Bandamönnum]] í bæði skiptin. Í seinna stríðinu urðu Bandaríkin fyrsta og eina þjóðin til þess að hafa beitt [[kjarnorkuvopn]]um í stríði. Eftir stríðið stóðu Bandaríkin og [[Sovétríkin]] eftir sem einu [[risaveldi]] heimsins og háðu hið hugmyndafræðilega „[[Kalda stríðið|Kalda stríð]]“ og skiptu heiminum niður í áhrifasvæði. Í [[Víetnamstríðið|Víetnam]] og [[Kóreustríðið|Kóreu]] voru þó háð „heit stríð“ á sömu forsendu — að berjast gegn útbreiðslu [[Kommúnismi|kommúnisma]]. Eftir fall Sovétríkjanna stóðu Bandaríkin eftir sem eina risaveldi heimsins með efnahagslega og hernaðarlega yfirburði. Síðan þá hafa þau verið virk í hernaðarinnrásum og [[Friðargæsla|friðargæslu]] um víða veröld, þar á meðal í [[Kósóvó]], [[Haítí]], [[Sómalía|Sómalíu]] og [[Líbería|Líberíu]] og í [[Persaflóastríðið 1991|Persaflóastríðinu 1991]]. Eftir [[Hryðjuverkin 11. september 2001|árásirnar]] á [[World Trade Center]] og [[Pentagon]] þann 11. september árið 2001 var hrundið af stað svokölluðu „[[Stríðið gegn hryðjuverkum|stríði gegn hryðjuverkum]]“ en á grundvelli þess var ráðist inn í [[Afganistan]] og [[Írak]]. == Landfræði == [[Mynd:USA topo en.jpg|thumb|right|Hæðarkort af fylkjum Bandaríkjanna.]] [[Mynd:Aboveground Woody Biomass in the United States 2011.jpg|thumb|Skóglendi í Bandaríkjunum árið 2011]] Bandaríkin eru þriðja eða fjórða stærsta land heims miðað við [[Listi yfir lönd og útliggjandi yfirráðasvæði eftir stærð|heildarflatarmál]]. [[Rússland]] og [[Kanada]] eru stærri en það veltur á skilgreiningu hvort [[Kína]] sé það einnig. 48 fylki Bandaríkjanna eru samtengd en tvö nýjustu fylkin eru staðsett nokkuð langt frá hinum. Það eru [[Alaska]] sem liggur að Kanada í vestri og [[Hawaii]] sem er [[eyjaklasi]] í suðvesturátt af meginlandi Bandaríkjanna. Landsvæði Bandaríkjanna er afar fjölbreytt. Á austurströndinni eru stórar sléttur og [[Laufskógar|sumargrænir skógar]] sem ná langt inn í land. [[Appalachiafjöll]]in skilja austurstöndina frá [[Vötnin miklu|Vötnunum miklu]] og gresjunum í Miðvestrinu. [[Mississippifljót|Mississippi-]] og [[Missourifljót]] mynda saman fjórða lengsta fljótakerfi heims en þau renna að mestu frá norðri til suðurs í gegn um mitt landið. [[Slétturnar miklu]] teygja sig til vesturs þar til [[Klettafjöll]] taka við. Klettafjöllin eru fjallgarður sem nær suður til Nýju-Mexíkó og stendur hæst í um 4.300 m (14.000 fet) í Colorado. Á vesturströndinni er að finna háa fjallgarða en einnig [[Eyðimörk|eyðimerkur]] á borð við [[Mojave-eyðimörkin]]a. Hæsti tindur Bandaríkjanna (og Norður-Ameríku) er [[Denali]] í Alaska en hann er 6.194 m. Virk [[Eldfjall|eldfjöll]] er að finna í Alaska, Hawaii og Washingtonfylki. Í [[Yellowstone-þjóðgarðurinn|Yellowstone-þjóðgarðinum]] er gríðarstór megineldstöð sem er sú stærsta í Norður-Ameríku. En 59 svæði hafa verið sett í flokk [[Listi yfir þjóðgarða í Bandaríkjunum|þjóðgarða í Bandaríkjunum]] Þriðjungur Bandaríkjanna er [[Skógur|skógi]] vaxinn. Þetta er svipað hlutfall og var árið 1920 en 2/3 þeirra skóga sem voru um 1600.<ref>[https://www.safnet.org/publications/americanforests/StateOfAmericasForests.pdf American forests] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160322111537/https://safnet.org/publications/americanforests/StateOfAmericasForests.pdf |date=2016-03-22 }} Forest history society. Skoðað 29. apríl, 2016.</ref> == Stjórnmál == {{aðalgrein|Bandarísk stjórnmál}} [[Image:US Capitol west side.JPG|thumb|[[Bandaríska þinghúsið]] þar sem [[Bandaríkjaþing]] kemur saman: [[Öldungadeild Bandaríkjanna]] til vinstri, og [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings]] til hægri.]] [[Image:WhiteHouseSouthFacade.JPG|thumb|[[Hvíta húsið]] er aðsetur [[Bandaríkjaforseti|Bandaríkjaforseta]].]] [[Image:Panorama of United States Supreme Court Building at Dusk.jpg|thumb|[[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] er æðsti dómstóll landsins.]] Bandaríkin eru [[sambandsríki]] 50 [[fylki Bandaríkjanna|fylkja]], auk [[Alríkisumdæmið Columbia|alríkisumdæmisins Columbia]], [[yfirráðasvæði Bandaríkjanna|fimm yfirráðasvæða]] og nokkurra óbyggðra [[úteyjar Bandaríkjanna|eyja]].<ref>{{cite web|title=Common Core Document of the United States of America|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/179780.htm|date=December 30, 2011|publisher=[[United States Department of State|U.S. Department of State]]|access-date=July 10, 2015}}</ref>{{sfn|The New York Times|2007|p=670}}{{sfn|Onuf|2010|p=xvii}} Bandaríkin eru elsta sambandsríki heims. Þau eru [[sambandslýðveldi]] sem býr við [[fulltrúalýðræði]] þar sem vald meirihlutans er takmarkað af vernd réttinda minnihlutans sem er tryggð með [[Bandarísk lög|lögum]].<ref name="Scheb">Scheb, John M.; Scheb, John M. II (2002). ''An Introduction to the American Legal System''. Florence, KY: Delmar, p. 6. {{ISBN|978-0-7668-2759-2}}.</ref> Í bandaríska sambandskerfinu deilist fullveldi landsins á tvö stjórnsýslustig: alríkisstig og fylkisstig. Innan hvers fylkis eru svo sýslur og sveitastjórnir. Yfirráðasvæði Bandaríkjanna heyra undir alríkisstjórnina. [[Stjórnarskrá Bandaríkjanna]] er æðsta lagaheimild landsins. Þar er kveðið á um stjórnskipan, ábyrgð alríkisstjórnarinnar og samband hennar við fylkisstjórnirnar. Stjórnarskránni hefur verið breytt 27 sinnum<ref>[[#Feldstein|Feldstein, Fabozzi, 2011]], p. 9</ref> Fyrstu 10 breytingarnar ([[Réttindaskrá Bandaríkjanna]]) og [[Fjórtánda breyting stjórnarskrár Bandaríkjanna|fjórtánda breytingin]] mynda grundvöll einstaklingsréttinda Bandaríkjamanna. Öll lög og reglugerðir heyra undir [[eftirlit dómstóla]], og hægt er að fella öll lög úr gildi ef dómstólar ákveða að þau stangist á við stjórnarskrána. Þessi regla um eftirlit dómstóla er ekki í stjórnarskránni, en var staðfest af hæstarétti í málinu ''[[Marbury gegn Madison]]'' árið 1803.<ref>[[#Schultz|Schultz, 2009]], pp. 164, 453, 503</ref> Bandaríkin hafa búið við [[Bandaríska flokkakerfið|tveggja flokka kerfi]] lengst af í sögu sinni.<ref name="twsNovGe">{{cite news|author1=Etheridge, Eric|author2=Deleith, Asger|title=A Republic or a Democracy?|newspaper=The New York Times blogs|quote=The US system seems essentially a two-party system.&nbsp;...|date=August 19, 2009|url=https://opinionator.blogs.nytimes.com/2009/08/19/a-republic-or-a-democracy/|access-date=November 7, 2010}}</ref> Í bandarískri [[stjórnmálamenning]]u er litið svo á að mið-hægriflokkurinn [[Repúblikanaflokkurinn]] sé [[íhaldsstefna|íhaldssamur]] og mið-vinstriflokkurinn [[Demókrataflokkurinn]] sé [[frjálslyndisstefna|frjálslyndur]].<ref>{{cite book|author1=David Mosler|author2=Robert Catley|title=America and Americans in Australia|date=1998|publisher=Greenwood Publishing Group|page=83|url=https://books.google.com/books?id=YungugjvIaQC&pg=PA83|access-date=April 11, 2016|isbn=978-0-275-96252-4 }}</ref><ref>{{cite book|last=Grigsby|first=Ellen|title=Analyzing Politics: An Introduction to Political Science|url=https://archive.org/details/analyzingpolitic0004grig|publisher=Cengage Learning|year=2008|isbn=978-0-495-50112-1|pages=[https://archive.org/details/analyzingpolitic0004grig/page/106 106]–107}}</ref> Bandarísk stjórnsýsla féll úr 69. sæti í það 76. á [[spillingarvísitalan|spillingarvísitölu]] [[Transparency International]] árið 2019.<ref>{{cite web |title=Corruption Perceptions Index 2019 |url=https://files.transparency.org/content/download/2428/14734/file/2019_CPI_Report_EN.pdf |access-date=February 7, 2020 |website=transparency.org |publisher=[[Transparency International]] |page=12 & 13 |archive-date=February 18, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218183558/https://files.transparency.org/content/download/2428/14734/file/2019_CPI_Report_EN.pdf |url-status=dead }}</ref> Árið 2021 voru Bandaríkin í 26. sæti á [[lýðræðisvísitalan|lýðræðisvísitölunni]] og var lýst sem „gölluðu lýðræði.<ref>{{Cite news |last=Francis |first=Ellen |date=February 10, 2022 |title=Global freedoms have hit a 'dismal' record low, with pandemic restrictions making things worse, report says |language=en-US |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/10/global-democracy-index-2021-pandemic/ |access-date=February 18, 2022 |issn=0190-8286}}</ref> === Stjórnsýslueiningar === {{aðalgrein|Fylki Bandaríkjanna}} Fylki Bandaríkjanna eru: {{div col|colwidth=20em}} * [[Alabama]] * [[Alaska]] * [[Arizona]] * [[Arkansas]] * [[Colorado]] * [[Connecticut]] * [[Delaware]] * [[Flórída]] * [[Georgía (fylki)|Georgía]] * [[Hawaii]] * [[Idaho]] * [[Illinois]] * [[Indiana]] * [[Iowa]] * [[Kalifornía]] * [[Kansas]] * [[Kentucky]] * [[Louisiana]] * [[Maine]] * [[Maryland]] * [[Massachusetts]] * [[Michigan]] * [[Minnesota]] * [[Mississippi (fylki)|Mississippi]] * [[Missouri]] * [[Montana]] * [[Nebraska]] * [[Nevada]] * [[New Hampshire]] * [[New Jersey]] * [[New York-fylki|New York]] * [[Norður-Dakóta]] * [[Norður-Karólína]] * [[Nýja-Mexíkó]] * [[Ohio]] * [[Oklahoma]] * [[Oregon]] * [[Pennsylvanía]] * [[Rhode Island]] * [[Suður-Dakóta]] * [[Suður-Karólína]] * [[Tennessee]] * [[Texas]] * [[Utah]] * [[Vermont]] * [[Vestur-Virginía]] * [[Virginía]] * [[Washington (fylki)|Washington]] * [[Wisconsin]] * [[Wyoming]] {{div col end}} == Efnahagslíf == [[File:US one dollar bill, obverse, series 2009.jpg|thumb|alt=see caption|[[Bandaríkjadalur]] (með mynd af [[George Washington]]) er mest notaði gjaldmiðill í alþjóðaviðskiptum og algengasti [[forðagjaldmiðill]] heims.<ref name="federalreserve.gov"/>]] [[File:Gaming-Wall-Street_BTS_Prodigium-266.jpg|thumb|[[Kauphöllin í New York]] á [[Wall Street]] er stærsta kauphöll heims miðað við [[markaðsverðmæti]] skráðra félaga.<ref name=NYSEhighestcap>{{cite web|url=https://www.forbes.com/advisor/investing/nyse-new-york-stock-exchange/|title=NYSE: What Is The New York Stock Exchange|author= Kat Tretina and Benjamin Curry|work=Forbes|date=April 9, 2021|access-date=July 24, 2022}}</ref>]] Samkvæmt [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðnum]] er [[verg landsframleiðsla]] Bandaríkjanna miðað við nafnvirði 22,7 billjón dalir, sem er 24% af [[heimsframleiðslan|heimsframleiðslunni]] að markaðsvirði og 16% heimsframleiðslunnar miðað við [[kaupmáttarjöfnuður|kaupmáttarjöfnuð]].<ref>{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=111,&s=NGDP_R,NGDP_RPCH,NGDP,NGDPD,PPPGDP,NGDP_D,NGDPRPC,NGDPRPPPPC,NGDPPC,NGDPDPC,PPPPC,NGAP_NPGDP,PPPSH,PPPEX,NID_NGDP,NGSD_NGDP,PCPI,PCPIPCH,PCPIE,PCPIEPCH,FLIBOR6,TM_RPCH,TMG_RPCH,TX_RPCH,TXG_RPCH,LUR,LE,LP,GGR,GGR_NGDP,GGX,GGX_NGDP,GGXCNL,GGXCNL_NGDP,GGSB,GGSB_NPGDP,GGXONLB,GGXONLB_NGDP,GGXWDN,GGXWDN_NGDP,GGXWDG,GGXWDG_NGDP,NGDP_FY,BCA,BCA_NGDPD,&sy=2019&ey=2021&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=Report for Selected Countries and Subjects|website=www.imf.org}}</ref><ref name="IMF.WEO.US">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/October|title=World Economic Outlook Database, October 2022|date=October 2022|website=IMF.org|publisher=[[International Monetary Fund]]|access-date= October 11, 2022}}</ref> Milli 1983 og 2008 var raunhagvöxtur í Bandaríkjunum 3,3%, samanborið við 2,3% veginn hagvöxt í hinum [[G7]]-ríkjunum.<ref name="Hagopian">{{cite journal |author=Hagopian |first=Kip |last2=Ohanian |first2=Lee |date=August 1, 2012 |title=The Mismeasure of Inequality |url=https://www.hoover.org/publications/policy-review/article/123566 |url-status=dead |journal=Policy Review |volume= |issue=174 |pages= |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203012353/https://www.hoover.org/publications/policy-review/article/123566 |archive-date=December 3, 2013 |access-date=January 23, 2020 |via=}}</ref> Landið er í fimmta sæti yfir [[Lönd eftir landsframleiðslu á mann (nafnvirði)|lönd eftir landsframleiðslu á mann]] miðað við nafnvirði<ref>{{cite web |title=United Nations Statistics Division—National Accounts |url=https://unstats.un.org/unsd/snaama/selbasicFast.asp |access-date=June 1, 2018 |website=unstats.un.org |archive-date=ágúst 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180818021020/https://unstats.un.org/unsd/snaama/selbasicFast.asp |url-status=dead }}</ref> og í sjöunda sæti [[lönd eftir landsframleiðslu á mann (KMJ)|með kaupmáttarjöfnuði]].<ref name="IMF.WEO.US" /> Bandaríkin hafa verið stærsta hagkerfi heims að minnsta kosti frá aldamótunum 1900.<ref>{{Cite journal |last=Fordham |first=Benjamin |date=October 2017 |title=Protectionist Empire: Trade, Tariffs, and United States Foreign Policy, 1890–1914 |journal=Studies in American Political Development |volume=31 |issue=2 |pages=170–192 |doi=10.1017/s0898588x17000116 |s2cid=148917255 |issn=0898-588X}}</ref> Bandaríkin eru í fararbroddi á heimsvísu í [[tækni]]þróun og [[nýsköpun]], sérstaklega á sviði [[gervigreind]]ar, [[tölva|tölvutækni]], [[lyfjaþróun]]ar, og þróunar [[læknabúnaður|læknabúnaðar]], [[loftferðabúnaður|loftferðabúnaðar]] og [[hergagn]]a.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/ |title=United States reference resource |work=[[The World Factbook]] [[Central Intelligence Agency]] |access-date=May 31, 2019 |archive-date=desember 12, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212224932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/ |url-status=dead }}</ref> Efnahagur landsins býr að miklum [[náttúruauðlind]]um, þróuðum innviðum og mikilli framleiðni.<ref name="Wright, Gavin 2007 p. 185">Wright, Gavin, and Jesse Czelusta, "Resource-Based Growth Past and Present", in ''Natural Resources: Neither Curse Nor Destiny'', ed. Daniel Lederman and William Maloney (World Bank, 2007), p. 185. {{ISBN|0821365452}}.</ref> Bandaríkin búa yfir næstverðmætustu náttúruauðlindum heims, sem voru metnar á 44,98 billjón dali árið 2019, þótt nokkur munur sé milli heimilda.<ref>{{cite web|url=http://www.investopedia.com/articles/markets-economy/090516/10-countries-most-natural-resources.asp|title=10 Countries With The Most Natural Resources|date=September 12, 2016|last=Anthony|first=Craig|website=[[Investopedia]]}}</ref> Í Bandaríkjunum eru hæstu meðaltekjur heimila og launafólks meðal [[OECD]]-ríkja.<ref>{{cite web|url=http://www.oecdbetterlifeindex.org/topics/income/|title=Income|work=Better Life Index|publisher=OECD|access-date=28. september, 2019}}</ref> Árið 2013 voru Bandaríkin með sjöttu hæstu miðtekjur heimila, og höfðu þá fallið úr fjórða sæti frá 2010.<ref name="Household Income">{{cite journal|title=Household Income|url=http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/society-at-a-glance-2014_soc_glance-2014-en|journal=Society at a Glance 2014: OECD Social Indicators|publisher=OECD Publishing|access-date=May 29, 2014|doi=10.1787/soc_glance-2014-en |date=March 18, 2014|series=Society at a Glance|isbn=9789264200722|doi-access=free|issn=1995-3984 }}</ref><ref name=autogenerated4>{{cite web |title=OECD Better Life Index |url= http://www.oecdbetterlifeindex.org/#/11111111111 |publisher=OECD |access-date=25. nóvember, 2012}}</ref> [[Bandaríkjadalur]] er mest notaði gjaldmiðill í [[alþjóðaviðskipti|alþjóðaviðskiptum]] og er helsti [[forðagjaldmiðill]] heims. Styrkur hans byggist á [[Bandaríkjaher|herstyrk]] Bandaríkjanna, [[olíudalur|olíudalakerfinu]] og [[evrudalur|evrudölum]] sem tengjast því, auk mjög stórs markaðar fyrir bandarísk [[ríkisskuldabréf]].<ref name="federalreserve.gov">{{cite web|url=http://www.federalreserve.gov/pf/pdf/pf_4.pdf |title=The Implementation of Monetary Policy – The Federal Reserve in the International Sphere|access-date=August 24, 2010}}</ref><ref>{{cite web|author=Zaw Thiha Tun|title=How Petrodollars Affect The U.S. Dollar |url=http://www.investopedia.com/articles/forex/072915/how-petrodollars-affect-us-dollar.asp|date=July 29, 2015|access-date=October 14, 2016}}</ref> Nokkur lönd notast við bandaríkjadal sem opinberan gjaldmiðil, og nokkur önnur notast við hann sem [[raungjaldmiðill|raungjaldmiðil]].<ref name="Benjamin J. Cohen 2006, p. 17">Benjamin J. Cohen, ''The Future of Money'', Princeton University Press, 2006; cf. "the dollar is the de facto currency in Cambodia", Charles Agar, ''[[Frommer's]] Vietnam'', 2006, p. 17</ref><ref>{{cite web |url = https://www.multpl.com/us-gdp-growth-rate/table/by-year|title = US GDP Growth Rate by Year |date=March 31, 2014 |access-date=June 18, 2014 |website = multpl.com|publisher = US Bureau of Economic Analysis}}</ref> [[Kauphöllin í New York]] og [[Nasdaq]] eru stærstu kauphallir heims miðað við [[markaðsvirði]] og [[viðskiptamagn]].<ref>{{cite web|url=https://www.world-exchanges.org/our-work/statistics|title=Monthly Reports - World Federation of Exchanges|publisher=WFE}}</ref><ref name="sfc.hk">[https://www.sfc.hk/web/doc/EN/research/stat/a01.pdf Table A – Market Capitalization of the World's Top Stock Exchanges (As at end of June 2012)]. Securities and Exchange Commission (China).</ref> Helstu viðskiptalönd Bandaríkjanna eru [[Kína]], [[Evrópusambandið]], [[Kanada]], [[Mexíkó]], [[Indland]], [[Japan]], [[Suður-Kórea]], [[Bretland]] og [[Taívan]].<ref name="auto">{{cite web |url=https://www.census.gov/foreign-trade/statistics/highlights/top/top1612yr.html|title = Top Trading Partners |date=December 2016 |access-date=July 8, 2017 |publisher=U.S. Census Bureau}}</ref> Bandaríkin eru stærsta innflutningsland heims og annað stærsta útflutningsland heims.<ref>{{cite web |url=https://www.wto.org/english/res_e/statis_e/wts2019_e/wts2019_e.pdf |title=World Trade Statistical Review 2019 |work=[[World Trade Organization]] |page=100 |access-date=May 31, 2019}}</ref> Landið er með [[fríverslunarsamningur|fríverslunarsamninga]] við nokkur erlend ríki. Þar á meðal er [[fríverslunarsamningur Bandaríkjanna, Mexíkó og Kanada]] (USMCA).<ref>{{cite web |url=https://ustr.gov/trade-agreements/free-trade-agreements |title=United States free trade agreements |work=[[Office of the United States Trade Representative]] |access-date=May 31, 2019}}</ref> Í skýrslu um samkeppnishæfni á heimsvísu frá 2019 voru Bandaríkin í öðru sæti á eftir [[Singapúr]].<ref name="World Economic Forum">{{cite web |url=https://www3.weforum.org/docs/GCR2013-14/GCR_Rankings_2013-14.pdf |title=Rankings: Global Competitiveness Report 2013–2014 |publisher=World Economic Forum |access-date=June 1, 2014}}</ref> Af 500 fyrirtækjum á [[Fortune Global 500]]-listanum eru 121 með höfuðstöðvar í Bandaríkjunum.<ref>{{cite web|url=http://fortune.com/global500/list/filtered?hqcountry=U.S.|title=Global 500 2016|work=Fortune|access-date=2022-11-01|archive-date=2018-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921142659/http://fortune.com/global500/list/filtered?hqcountry=U.S.|url-status=dead}}</ref> Þótt efnahagur Bandaríkjanna hafi þróast frá iðnaði, eru Bandaríkin enn iðnaðarstórveldi.<ref name="Econ">{{cite web|title=USA Economy in Brief|url=https://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html|publisher=U.S. Dept. of State, International Information Programs|archive-url=https://web.archive.org/web/20080312123609/https://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html|archive-date=March 12, 2008}}</ref> Bandaríkin eru með minna [[velferðarkerfi]] og dreifa minna af tekjum gegnum skattkerfið en flest önnur [[hátekjuland|hátekjulönd]].<ref>{{cite web|author1=Isabelle Joumard|author2=Mauro Pisu|author3=Debbie Bloch|title=Tackling income inequality The role of taxes and transfers|url=https://www.oecd.org/eco/public-finance/TacklingincomeinequalityTheroleoftaxesandtransfers.pdf|publisher=OECD|access-date=May 21, 2015|date=2012}}</ref> Bandaríkin voru þannig í 41. sæti yfir lönd eftir [[launaójöfnuður|launaójöfnuði]] af 156 löndum árið 2017<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2172rank.html#us |title=''CIA World Factbook'' "Distribution of Family Income" |access-date=June 17, 2018 |archive-date=June 4, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604005151/http://www.forbes.com/feeds/afx/2007/06/12/afx3810988.html#us |url-status=dead }}</ref> og voru þar hæst allra þróaðra ríkja.<ref>{{cite news |last=Gray |first=Sarah |date=June 4, 2018 |title=Trump Policies Highlighted in Scathing U.N. Report On U.S. Poverty|url=http://fortune.com/2018/06/04/trump-policies-u-n-report-u-s-poverty/|work=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|access-date=September 13, 2018|quote="The United States has the highest rate of income inequality among Western countries", the report states.}}</ref> Þann 2. febrúar 2022 voru [[þjóðarskuldir]] Bandaríkjanna 30 billjónir dala.<ref>{{Cite news |last=Rappeport |first=Alan |date=February 1, 2022 |title=U.S. National Debt Tops $30 Trillion as Borrowing Surged Amid Pandemic |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/02/01/us/politics/national-debt-30-trillion.html |access-date=February 2, 2022 |issn=0362-4331}}</ref> == Íbúar == [[Manntalsskrifstofa Bandaríkjanna]] gaf út að íbúar landsins væru 331.449.281 þann 1. apríl 2020.<ref name=2020CENSUS>{{cite web|url=https://www.census.gov/newsroom/press-releases/2021/2020-census-apportionment-results.htmlpid=2020CENSUS&src=pt|title=Census Bureau's 2020 Population Count|work=[[United States Census]]|access-date=April 26, 2021}}</ref> Talan nær ekki yfir óinnfelldu ríkin ([[Púertó Ríkó]], [[Gvam]], [[Bandarísku Jómfrúaeyjar]], [[Bandaríska Samóa]] og [[Norður-Maríanaeyjar]]) og aðrar smáeyjar. Bandaríkin eru þar með [[Lönd eftir mannfjölda|þriðja fjölmennasta ríki heims]], á eftir [[Kína]] og [[Indland]]i.<ref name=":2">{{cite web|title=The World Factbook: United States|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/|access-date=November 10, 2018|publisher=Central Intelligence Agency|archive-date=desember 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212224932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/|url-status=dead}}</ref> Samkvæmt íbúafjöldaklukku stofnunarinnar, bættist nýr íbúi við á 100 sekúndna fresti 28. janúar 2021, eða 864 á dag.<ref>{{cite web|title=Population Clock|url=https://www.census.gov/popclock/|website=www.census.gov}}</ref> Árið 2018 voru 52% Bandaríkjamanna yfir 15 ára aldri giftir, 6% voru ekklar eða ekkjur, 10% fráskildir og 32% höfðu aldrei gifst.<ref>{{cite web|title=Table MS-1. Marital Status of the Population 15 Years Old and Over, by Sex, Race and Hispanic Origin: 1950 to Present|url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/families/marital.html|access-date=September 11, 2019|website=Historical Marital Status Tables|publisher=U.S. Census Bureau}}</ref> Árið 2020 var [[frjósemishlutfall]] Bandaríkjanna 1,64 börn á konu<ref>{{Cite report|url=https://www.cdc.gov/nchs/data/vsrr/vsrr012-508.pdf|title=Births: Provisional data for 2020|last1=Hamilton|first1=Brady E.|last2=Martin|first2=Joyce A.|date=May 2021|publisher=National Center for Health Statistics|issue=12|doi=10.15620/cdc:104993|location=Hyattsville, MD|volume=Vital Statistics Rapid Release|last3=Osterman|first3=Michelle J.K.|doi-access=free}}</ref> og hæsta hlutfall barna á heimili með einu foreldri (23%).<ref>{{cite web|title=U.S. has world's highest rate of children living in single-parent households|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/12/12/u-s-children-more-likely-than-children-in-other-countries-to-live-with-just-one-parent/|access-date=March 17, 2020|website=Pew Research Center|language=en}}</ref> Íbúar Bandaríkjanna eiga sér fjölbreyttan uppruna. 37 skipulagðir upprunahópar voru með yfir milljón sem töldu sig til þeirra samkvæmt könnun árið 2004.<ref name="An2000">{{cite web|title=Ancestry 2000|url=https://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf|date=June 2004|publisher=U.S. Census Bureau|url-status=live|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20041204015245/https://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf|archive-date=December 4, 2004|access-date=December 2, 2016}}</ref> Stærsta þjóðarbrotið samkvæmt eigin skilgreiningu eru hvítir Bandaríkjamenn af evrópskum uppruna, eða 57,8%.<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/2021/08/13/1014710483/2020-census-data-us-race-ethnicity-diversity |title=A Breakdown of 2020 Census Demographic Data |author= |date=August 13, 2021 |website=NPR |publisher= |access-date= |quote=}}</ref> Bandaríkjamenn af rómönskum uppruna teljast vera 18,7% íbúa og þeldökkir Bandaríkjamenn 12,1%. Fjórði stærsti hópurinn eru Bandaríkjamenn af asískum uppruna, 5,9%. Bandaríkjamenn sem telja sig til [[frumþjóðir Ameríku|frumþjóða Ameríku]] eru um 1%. Þess ber að gæta að í manntalinu hefur verið hægt að haka við fleiri en einn valmöguleika frá árinu 2000 og árið 2020 merktu 4,1% allra svarenda við tvo eða fleiri möguleika (yfir 10% þeirra sem merktu við rómanskan uppruna).<ref>{{cite web|url=https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/race-and-ethnicity-in-the-united-state-2010-and-2020-census.html |title=Race and Ethnicity in the United States: 2010 Census and 2020 Census |publisher=US Census Bureau |access-date=December 2, 2021}}</ref> Árið 2020 var [[miðaldur]] íbúa Bandaríkjanna 38,5 ár.<ref name=":2" /> Árið 2018 voru næstum 90 milljón innflytjendur og annarrar kynslóðar innflytjendur í Bandaríkjunum, eða 28% allra íbúa landsins.<ref>{{cite news|date=March 14, 2019|title=Frequently Requested Statistics on Immigrants and Immigration in the United States|work=[[Migration Policy Institute]]|url=https://www.migrationpolicy.org/article/frequently-requested-statistics-immigrants-and-immigration-united-states}}</ref> Af þeim íbúum sem fæddir voru erlendis, miðað við árið 2017, voru 45% með ríkisborgararétt, 27% með löglega skráða varanlega búsetu, 6% með löglega tímabundna búsetu og 23% ólöglegir innflytjendur.<ref name="KeyFindings">{{cite web|date=June 17, 2019|title=Key findings about U.S. immigrants|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/06/17/key-findings-about-u-s-immigrants/|publisher=Pew Research Center|access-date=október 27, 2022|archive-date=febrúar 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227051906/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/06/17/key-findings-about-u-s-immigrants/|url-status=dead}}</ref> Bandaríkin hafa um áratugaskeið verið leiðandi í móttöku [[flóttafólk]]s og tekið við fleirum en öll önnur lönd heims samanlagt.<ref name="PewRefugees">{{cite web|title=Key facts about refugees to the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/10/07/key-facts-about-refugees-to-the-u-s/|author=Jens Manuel Krogstad|date=October 7, 2019|publisher=Pew Research Center}}</ref> <div style="max-width:100%"> {| class="infobox" style="float:left; text-align:center; font-size:90%" ! align=center style="background:#FF9999;" colspan="8"| Stærstu borgir Bandaríkjanna |- ! align=center style="background:#f5f5f5;" | [[Listi yfir stærstu borgir Bandaríkjanna|Sæti]] ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Borg ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Fylki ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Íbúafjöldi ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Stórborgarsvæði ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Íbúafjöldi ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Svæði ! align=center style="background:#f5f5f5;" | |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 1 ||align=left | '''[[New York-borg]]''' || [[New York-fylki]] || 8.398.748 || 1 || 18.818.536 || Norðausturströndin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 2 ||align=left | '''[[Los Angeles]]''' || [[Kalifornía]] || 3.990.456 || 2 || 12.950.129 || Vesturströndin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 3 ||align=left | '''[[Chicago]]''' || [[Illinois]] || 2.705.994 || 3 || 9.505.748 || Miðvesturríkin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 4 ||align=left | '''[[Houston]]''' || [[Texas]] || 2.325.502 || 6 || 5.539.949 || Suðurríkin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 5 ||align=left | '''[[Phoenix (Arizona)|Phoenix]]''' || [[Arizona]] || 1.660.272 || 13 || 4.039.182 || Vesturríkin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 6 ||align=left | '''[[Philadelphia]]''' || [[Pennsylvanía]] || 1.584.138 || 5 || 5.826.742 || Norðausturströndin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 7 ||align=left | '''[[San Antonio]]''' || [[Texas]] || 1.532.233 || 29 || 1.942.217 || Suðurríkin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 8 ||align=left | '''[[San Diego]]''' || [[Kalifornía]] || 1.425.976 || 17 || 2.941.454 || Vesturströndin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 9 ||align=left | '''[[Dallas]]''' || [[Texas]] || 1.345.047 || 4 || 6.003.967 || Suðurríkin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 10 ||align=left | '''[[San Jose]]''' || [[Kalifornía]] || 1.030.119 || 30 || 1.787.123|| Vesturströndin |- | colspan="11" align=center style="background:#f5f5f5;" | ''List of United States cities by population'' 2018 (Enska Wikipedia) |- |} {| style="float:right" | {{location map+ |Bandaríkin |float=center |width=350|caption= 10 stærstu borgir Bandaríkjanna|places= {{location map~ |Bandaríkin |lat=40.716667 |long=-74 |label=<small>[[New York-borg|New York]] |position=right}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=34.05 |long=-118.25 |label= [[Los Angeles]] |position=top}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=41.836944 |long=-87.684444 |label= [[Chicago]] |position=bottom}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=29.762778 |long=-95.383056 |label= [[Houston]] |position=right}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=33.448457 |long=-112.073844 |label= [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]] |position=right}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=39.953333 |long=-75.17 |label= [[Philadelphia]] |position=bottom}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=29.416667 |long=-98.5 |label= [[San Antonio]] |position=left}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=32.715 |long=-117.1625 |label= [[San Diego]] |position=bottom}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=32.782778 |long=-96.803889 |label= [[Dallas]] |position=top}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=37.335278 |long=-121.891944 |label= [[San Jose]]</small>|position=top}}}} |} </div> {{-}} === Tungumál === {|class="infobox" style="font-size: 90%; border: 1px solid #999; float: right; margin-left: 1em; width: 200px;" |- style="background:#f5f5f5;" !colspan="2"|Tungumál (2007)<ref name="USCB Lang">{{cite web | url = http://www.census.gov/compendia/statab/2010/tables/10s0053.pdf | publisher = U.S. Census Bureau | work = Statistical Abstract of the United States 2010 | title = Table 53—Languages Spoken at Home by Language: 2007 |accessdate=21. september 2009}}</ref> |- |[[Enska]] (''einungis'')||style="text-align: center;"|225,5 milljónir |- |[[Spænska]], þar með talin [[spænsk kreólamál]]||style="text-align: center;"|34,5 milljónir |- |[[Kínverska]]||style="text-align: center;"|2,5 milljónir |- |[[Franska]], þar með talin [[frönsk kreólamál]]||style="text-align: center;"|2,0 milljónir |- |[[Tagalog tungumál]]||style="text-align: center;"|1,5 milljónir |- |[[Víetnamska]]||style="text-align: center;"|1,2 milljónir |- |[[Þýska]]||style="text-align: center;"|1,1 milljónir |- |[[Kóreska]]||style="text-align: center;"|1,1 milljónir |} [[Enska]] er í raun opinbert tungumál Bandaríkjanna, enda þótt ekkert opinbert mál sé skilgreint í alríkislögum. Samt gera sum lög, þar á meðal lög um veitingu ríkisborgararéttar, ráð fyrir ensku sem tungumáli landsins. Árið 2007 töluðu um 226 milljónir eða 80% landsmanna fimm ára og eldri einungis ensku heima hjá sér. Um 12% landsmanna tala [[Spænska|spænsku]] heima hjá sér en spænska er næstalgengasta tungumálið í Bandaríkjunum og algengasta annað mál sem kennt er í skólum.<ref>{{cite web | url = http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf | title = Foreign Language Enrollments in United States Institutions of Higher Learning | date = haust 2002 | publisher = MLA |accessdate=16. október 2006 | archive-date = 2008-08-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080803020358/http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf |url-status=dead }}</ref> Sumir Bandaríkjamenn vilja að enska verði gerð að opinberu máli landsins með lögum, eins og er raunin í 28 ríkjum.<ref>{{cite web | author = Jody Feder | url = https://www.ilw.com/immigrationdaily/news/2007,0515-crs.pdf | title = English as the Official Language of the United States—Legal Background and Analysis of Legislation in the 110th Congress | date = 25. janúar 2007 | publisher = Ilw.com (Congressional Research Service) |accessdate=19. júní 2007}}</ref> Á [[Hawaii]] eru bæði [[hawaiska]] og enska skilgreind sem opinber tungumál í lögum ríkisins.<ref>{{cite web | url = http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html | title = The Constitution of the State of Hawaii, Article XV, Section 4 | publisher = Hawaii Legislative Reference Bureau | date = 7. nóvember 1978 |accessdate=19. júní 2007 | archive-date = 2013-07-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130724231656/http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html |url-status=dead }}</ref> Í [[Nýja-Mexíkó]] er ekkert opinbert tungumál skilgreint en lög kveða á um notkun bæði ensku og spænsku. Í [[Louisiana]] er því eins farið með ensku og frönsku.<ref>{{cite book | author = Susan J. Dicker | title = Languages in America: A Pluralist View | url = https://archive.org/details/languagesinameri00dick | year = 2003 | pages = [https://archive.org/details/languagesinameri00dick/page/216 216], 220–25 | location = Clevedon, UK | publisher = Multilingual Matters}}</ref> Í sumum öðrum ríkjum, svo sem [[Kalifornía|Kaliforníu]] kveða lög á um að ákveðin opinber skjöl verði að vera tiltæk á spænsku auk ensku, þar á meðal skjöl er varða dómstóla.<ref>{{cite web | url = http://www.leginfo.ca.gov/cgi-bin/displaycode?section=ccp&group=00001-01000&file=412.10-412.30 | title = California Code of Civil Procedure, Section 412.20(6) | publisher = Legislative Counsel, State of California |accessdate=17. desember 2007 | archive-date = 2010-07-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100722010302/http://www.leginfo.ca.gov/cgi-bin/displaycode?section=ccp&group=00001-01000&file=412.10-412.30 |url-status=dead }} {{cite web | url = http://www.courtinfo.ca.gov/forms/allforms.htm | title = California Judicial Council Forms | publisher = Judicial Council, State of California |accessdate=17. desember 2007 }}</ref> Sum svæði viðurkenna stöðu tungumála innfæddra auk ensku: [[Samóamál]] og [[kamorrómál]] eru viðurkennd á Bandarísku Samóaeyjum og í Guam; Spænska er opinbert mál á [[Púertó Ríkó]]. === Menntun === [[Mynd:Columbia University - Low Memorial Library-D.JPG|thumb|left|Low Memorial-bókasafnið í [[Columbia-háskóli|Columbia-háskóla]]]] Bæði fylki og sveitarfélög reka opinbera skóla í Bandaríkjunum en [[menntamálaráðuneyti Bandaríkjanna]] setur skólahaldi reglur og styrkir starfsemina. Í flestum fylkjum er skólaskylda frá sex eða sjö ára aldri til átján ára aldurs en þá lýkur menntaskóla (e. ''high school'') eftir tólfta bekk. Í sumum fylkjum geta nemendur lokið menntaskóla sextán eða sautján ára gamlir. Um 12% barna ganga í einkaskóla og rétt rúmlega 2% barna hljóta menntun sína heima fyrir. Um 84,6% Bandaríkjamanna hafa lokið stúdentsprófi um 25 ára aldur. Fjölmargir [[Háskóli|háskólar]] eru starfræktir í Bandaríkjunum, bæði ríkisreknir og einkareknir, auk [[alþýðuháskóli|alþýðuháskóla]]. Um 52,6% Bandaríkjamanna hafa stundað nám á háskólastigi og 27,2% ljúka [[B.A.-gráða|B.A.-gráðu]] (eða annarri sambærilegri gráðu í grunnnámi). Um 9,6% Bandaríkjamanna hafa lokið framhaldsnámi á háskólastigi. Margir af [[Akademísk röðun háskóla|fremstu háskólum heims]] eru í Bandaríkjunum, þar á meðal [[Harvard-háskóli|Harvard]], [[Princeton-háskóli|Princeton]], [[Yale-háskóli|Yale]], [[Stanford-háskóli|Stanford]], [[Columbia-háskóli|Columbia]], [[Cornell-háskóli|Cornell]], [[Brown-háskóli|Brown]], [[Pennsylvaníuháskóli]], [[Chicago-háskóli]], [[Tækniháskólinn í Massachusetts|MIT]], og [[Tækniháskólinn í Kaliforníu|Caltech]]. [[Læsi]] í Bandaríkjunum er talið vera 99%. [[Sameinuðu þjóðirnar]] gefa Bandaríkjunum einkunnina 0,97 á menntakvarða og eru Bandaríkin því í tólfta sæti.<ref>{{cite web|title=Human Development Indicators|year=2005|publisher=United Nations Development Programme, Human Development Reports|accessdate=14. janúar 2008|url=https://hdr.undp.org/reports/global/2005/pdf/HDR05_HDI.pdf}}</ref> == Menning == [[File:Liberty02.jpg|thumb|upright|[[Frelsisstyttan]] var gjöf frá [[Frakkland]]i og hefur orðið að táknmynd fyrir [[ameríski draumurinn|ameríska drauminn]].<ref>{{cite web| title = Statue of Liberty| website=World Heritage| publisher=UNESCO| url = https://whc.unesco.org/en/list/307| access-date = January 4, 2022}}</ref>]] Bandaríkin eru [[fjölmenning]]arríki sem byggist á miklum fjölda ólíkra upprunahópa, hefða og gilda.<ref name="DD">{{cite book|last1=Adams|first1=J.Q.|last2=Strother-Adams|first2=Pearlie|title=Dealing with diversity : the anthology|url=https://archive.org/details/dealingwithdiver0000adam|date=2001|publisher=Kendall/Hunt Pub|location=Chicago|isbn=978-0-7872-8145-8}}</ref><ref name="Society in Focus">{{cite book|last1=Thompson|first1=William E.|last2=Hickey|first2=Joseph V.|title=Society in focus : an introduction to sociology|url=https://archive.org/details/societyinfocusin0000will|date=2004|publisher=Pearson/Allyn and Bacon|location=Boston|isbn=978-0-205-41365-2|edition=5th}}</ref> Menningarleg áhrif Bandaríkjanna eru auk þess mikil á heimsvísu.<ref>[[United States#BBC18may|BBC, April 2008: Country Profile: United States of America]]</ref><ref>{{Cite journal|last1=Fergie|first1=Dexter|date=March 24, 2022|title=How American Culture Ate the World|magazine=The New Republic|url=https://newrepublic.com/article/165836/american-culture-ate-world-righteous-smokescreen-globalization-review|access-date=July 3, 2022|issn=0028-6583}}</ref> Frumbyggjamenning í Bandaríkjunum telur meðal annars menningu [[Frumþjóðirnar|Frumþjóðanna]], [[Hawaii-búar|Hawaii-búa]] og [[frumbyggjar Alaska|frumbyggja Alaska]], en þess utan eru núverandi íbúar Bandaríkjanna eða forfeður þeirra nær allir innflytjendur eða fluttir þangað sem þrælar síðustu fimm aldirnar.<ref>{{cite book|last1=Fiorina|first1=Morris P.|author-link1=Morris P. Fiorina|last2=Peterson|first2=Paul E.|title=The New American democracy|url=https://archive.org/details/newamericandemoc0007edunse|date=2010|publisher=Longman|location=London|isbn=978-0-205-78016-7|page=[https://archive.org/details/newamericandemoc0007edunse/page/97 97]|edition=7th}}</ref> Bandarísk meginstraumsmenning er því [[vestræn menning]] sem byggist að mestu leyti á menningu evrópskra innflytjenda með menningaráhrifum meðal annars frá afrískum þrælum.<ref name="DD" /><ref>{{cite book|last1=Holloway|first1=Joseph E.|title=Africanisms in American culture|url=https://archive.org/details/africanismsiname0000unse|date=2005|publisher=Indiana University Press|location=Bloomington|isbn=978-0-253-21749-3|pages=[https://archive.org/details/africanismsiname0000unse/page/18 18]–38|edition=2nd}}<br />{{cite book|last1=Johnson|first1=Fern L.|title=Speaking culturally : language diversity in the United States|url=https://archive.org/details/speakingcultural0000john|publisher=Sage Publications|isbn=978-0-8039-5912-5|page=[https://archive.org/details/speakingcultural0000john/page/116 116]|year=2000 }}</ref> Síðustu tvær aldir hefur aðflutningur fólks frá [[Asía|Asíu]] og sérstaklega [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]], bæst við blöndu bandarískrar menningar sem er stundum lýst sem [[bræðslupottur|bræðslupotti]] eða ósamstæðri [[salatskál (myndhverfing)|salatskál]].<ref name="DD" /> Þrátt fyrir aðlögun innflytjenda að bandarískri meginstraumsmenningu er mikill félagslegur ójöfnuður sem byggist meðal annars á uppruna, kynþætti<ref>{{cite book|last=Bonilla-Silva|first=Eduardo|url=https://books.google.com/books?id=6IG7QgAACAAJ&q=racism+without+racists|title=Racism without Racists: Color-blind Racism and the Persistence of Racial Inequality in the United States|publisher=Rowman & Littlefield|year=2003|isbn=978-0-7425-1633-5|location=Lanham|pages=2–29}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> og auðlegð.<ref>{{cite news|date=June 4, 2018|title="Contempt for the poor in US drives cruel policies," says UN expert|work=[[OHCHR]]|url=https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=23172&LangID=E|access-date=June 5, 2018}}</ref> Bandarískt samfélag er stundum talið einkennast af sterku [[vinnusiðferði]],<ref>{{cite journal|last=Porter|first=Gayle|title=Work Ethic and Ethical Work: Distortions in the American Dream|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-business-ethics_2010-11_96_4/page/535|volume=96|number=4|date=November 2010|pages=535–550|journal=[[Journal of Business Ethics]]|jstor=29789736|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|doi=10.1007/s10551-010-0481-6 |s2cid=143991044 }}</ref> samkeppnishæfni,<ref>{{cite journal|last=Stephens|first=R.H.|title=The Role Of Competition In American Life|date=September 1952|volume=24|number=3|journal=[[The Australian Quarterly]]|publisher=[[Australian Institute of Policy and Science]]|pages=9–14|jstor=41317686}}</ref> og einstaklingshyggju.<ref>{{cite journal|last1=Grabb|first1=Edward|last2=Baer|first2=Douglas|last3=Curtis|first3=James|title=The Origins of American Individualism: Reconsidering the Historical Evidence|jstor=3341789|doi=10.2307/3341789|volume=24|number=4|year=1999|pages=511–533|journal=[[Canadian Journal of Sociology]]|publisher=[[University of Alberta]] |issn=0318-6431}}</ref> „[[Bandaríska trúarjátningin]]“ leggur áherslu á frelsi, jafnrétti, einkaeign, lýðræði, réttarríki og takmörkuð afskipti stjórnvalda.<ref>{{cite book|last=Huntington|first=Samuel P.|author-link=Samuel P. Huntington|title=Who are We?: The Challenges to America's National Identity|year=2004|publisher=Simon & Schuster|chapter-url=https://books.google.com/books?id=6xiYiybkE8kC&q=core|chapter=Chapters 2–4|isbn=978-0-684-87053-3|access-date=October 25, 2015|url=https://archive.org/details/whoarewechalleng00hunt }}.</ref> Miðað við aðrar þjóðir gefa Bandaríkjamenn mjög mikið til góðgerðamála. Samkvæmt könnun [[Charities Aid Foundation]] frá 2016 gáfu Bandaríkjamenn 1,44% af landsframleiðslu til góðgerðamála, mun meira en nokkrir aðrir.<ref>{{cite web|url=https://www.cafonline.org/docs/default-source/about-us-policy-and-campaigns/gross-domestic-philanthropy-feb-2016.pdf|date=January 2016|publisher=[[Charities Aid Foundation]]|title=GROSS DOMESTIC PHILANTHROPY: An international analysis of GDP, tax and giving|access-date=July 18, 2022}}</ref> [[Ameríski draumurinn]], trúin á [[félagslegur hreyfanleiki|félagslegan hreyfanleika]], er lykill að aðdráttarafli landsins fyrir innflytjendur.<ref>{{cite web|url=https://www.gallup.com/poll/161435/100-million-worldwide-dream-life.aspx|title=More Than 100 Million Worldwide Dream of a Life in the U.S. More than 25% in Liberia, Sierra Leone, Dominican Republic want to move to the U.S.|last=Clifton|first=Jon|date=March 21, 2013|publisher=Gallup|access-date=January 10, 2014}}</ref> Hvort þessi trú byggist á staðreyndum er umdeilt.<ref name="socialmobility">*{{cite web|url=https://www.oecd.org/tax/public-finance/chapter%205%20gfg%202010.pdf|title=A Family Affair: Intergenerational Social Mobility across OECD Countries|publisher=OECD|website=Economic Policy Reforms: Going for Growth|year=2010|access-date=September 20, 2010}} * {{cite web|url=https://www.suttontrust.com/reports/IntergenerationalMobility.pdf|title=Intergenerational Mobility in Europe and North America|author1=Blanden, Jo|author2=Gregg, Paul|author3=Machin, Stephen|publisher=Centre for Economic Performance|date=April 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20060623094610/https://www.suttontrust.com/reports/IntergenerationalMobility.pdf|archive-date=June 23, 2006}} * {{cite web|last1=Gould|first1=Elise|title=U.S. lags behind peer countries in mobility|url=https://www.epi.org/publication/usa-lags-peer-countries-mobility/|website=[[Economic Policy Institute]]|access-date=July 15, 2013|date=October 10, 2012}} * {{cite journal|last=Winship|first=Scott|title=Overstating the Costs of Inequality|journal=National Affairs|date=Spring 2013|url=https://www.brookings.edu/~/media/Research/Files/Articles/2013/03/overstating%20inequality%20costs%20winship/overstating%20inequality%20costs%20winship.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024141452/https://www.brookings.edu/~/media/Research/Files/Articles/2013/03/overstating%20inequality%20costs%20winship/overstating%20inequality%20costs%20winship.pdf|archive-date=October 24, 2013|access-date=January 10, 2014 }}</ref><ref name="CAP">{{cite web|title=Understanding Mobility in America|url=https://www.americanprogress.org/issues/economy/news/2006/04/26/1917/understanding-mobility-in-america/|website=Center for American Progress|date=April 26, 2006}}</ref><ref name="Schneider">{{cite web|last=Schneider|first=Donald|title=A Guide to Understanding International Comparisons of Economic Mobility|url=https://www.heritage.org/research/reports/2013/07/a-guide-to-understanding-international-comparisons-of-economic-mobility|publisher=The Heritage Foundation|access-date=August 22, 2013|date=July 29, 2013}}</ref> Algeng skoðun í Bandaríkjunum er að landið sé [[stéttlaust samfélag]],<ref>{{cite book|last=Gutfeld|first=Amon|year=2002|title=American Exceptionalism: The Effects of Plenty on the American Experience|publisher=Sussex Academic Press|location=Brighton and Portland|page=65|isbn=978-1-903900-08-6}}</ref> en fræðimenn hafa bent á markverðan mun á stéttum í landinu, sem hefur áhrif á félagsmótun, tungumál og gildi.<ref>{{cite book|last=Zweig|first=Michael|year=2004|title=What's Class Got To Do With It, American Society in the Twenty-First Century|publisher=Cornell University Press|location=Ithaca, NY|isbn=978-0-8014-8899-3}} {{cite web|url=https://eric.ed.gov/ERICWebPortal/Home.portal?_nfpb=true&_pageLabel=RecordDetails&ERICExtSearch_SearchValue_0=ED309843&ERICExtSearch_SearchType_0=eric_accno&objectId=0900000b800472a5|title=Effects of Social Class and Interactive Setting on Maternal Speech|publisher=Education Resource Information Center|access-date=January 27, 2007}}</ref> Bandaríkjamenn eiga til að leggja mikla áherslu á efnahagslegan árangur, en telja líka jákvætt að vera [[meðalmaður]].<ref>{{cite book|last=O'Keefe|first=Kevin|year=2005|title=The Average American|publisher=PublicAffairs|location=New York|isbn=978-1-58648-270-1|url=https://archive.org/details/averageamericant00okee }}</ref> === Bandarískar bókmenntir === [[Mynd:Walt Whitman - George Collins Cox.jpg|thumb|right|Bandaríski rithöfundurinn og skáldið Walt Whitman árið 1887.]] Á [[18. öldin|18. öld]] og snemma á [[19. öldin]]ni voru bandarískar bókmenntir undir miklum áhrifum frá evrópskum bókmenntum. Rithöfundar á borð við [[Nathaniel Hawthorne]], [[Edgar Allan Poe]] og [[Henry David Thoreau]] skópu sérstakt yfirbragð og tón bandarískra bókmennta um miðja 19. öld. Rithöfundurinn [[Mark Twain]] og skáldið [[Walt Whitman]] voru áhrifamiklir á síðari hluta 19. aldar. [[Emily Dickinson]] er nú álitin mikilvægt skáld enda þótt hún væri flestum ókunn í lifanda lífi. Nokkur ritverk eru öðrum fremur talin einkenna bandaríska menningu en það eru saga [[Herman Melville|Hermans Melville]], ''[[Moby-Dick]]'' (1851), ''[[Ævintýri Stikilsberja-Finns]]'' (1885) eftir Mark Twain og ''[[Hinn mikli Gatsby]]'' (1925) eftir [[F. Scott Fitzgerald]]. Ellefu bandarískir borgarar hafa hlotið [[bókmenntaverðlaun Nóbels]], síðast [[Toni Morrison]] árið 1993. [[William Faulkner]] og [[Ernest Hemingway]] eru gjarnan taldir meðal áhrifamestu höfunda 20. aldar. Vinsælar bókmenntagreinar eins og [[Vestri|vestrar]] og [[krimmi|krimmar]] urðu til í Bandaríkjunum. === Bandarísk heimspeki === [[Mynd:Hilary Putnam.jpg|thumb|right|Bandaríski heimspekingurinn [[Hilary Putnam]]]] Henry David Thoreau og [[Ralph Waldo Emerson]] voru frumkvöðlar bandarískrar heimspeki á [[Heimspeki 19. aldar|19. öld]]. Á síðari hluta 19. aldar og í upphafi þeirrar [[Heimspeki 20. aldar|20.]] varð [[gagnhyggja]] til hjá heimspekingum á borð við [[Charles Sanders Peirce]], [[William James]] og [[John Dewey]]. Á 20. öld voru bandarískir heimspekingar áfram undir miklum áhrifum frá gagnhyggjunni en urðu einnig fyrir miklum áhrifum frá [[rökgreiningarheimspeki]]nni frá Evrópu, ekki síst á fjórða áratug aldarinnar þegar margir af helstu heimspekingum Evrópu flúðu [[Seinni heimsstyrjöldin|stríðið]]. Meðal merkra bandarískra heimspekinga 20. aldar má nefna [[Willard Van Orman Quine|W.V.O. Quine]], [[Hilary Putnam]], [[Wilfrid Sellars]], [[Nelson Goodman]], [[Donald Davidson]], [[Richard Rorty]], [[Saul Kripke]] og [[John Searle]]. Bandaríski málvísindamaðurinn [[Noam Chomsky]] hefur einnig látið að sér kveða. Segja má að [[John Rawls]] hafi einn síns liðs vakið [[stjórnmálaheimspeki]] af værum blundi þegar bók hans ''[[Kenning um réttlæti]]'' kom út árið 1971. Í kjölfarið fylgdi [[Robert Nozick]] og fjöldi annarra stjórnmálaheimspekinga. === Bandarísk matarmenning === Deep-dish [[pizza]] var fundin upp í [[Chicago]], [[Illinois]] og dreifðist þaðan um heiminn. Hún er til í ýmsum formum, sem dæmi má nefna afbrigði frá [[Alaska]] þar sem elgskjöt er haft sem álegg. Ítölsk pylsa er algengt álegg á pizzur í Bandaríkjunum. [[BBQ-sósa]] er önnur vel þekkt bandarísk uppfinning og er í miklu uppáhaldi hjá fólki víðs vegar um heiminn. BBQ-sósa er mjög vinsæl með [[Grillmatur|grillmat]] en mikið er borðað af honum í Suðurríkjum Bandaríkjanna. [[Coca Cola]] var fundið upp árið 1886 af [[dr. John Stith Pemberton]], lyfjafræðingi frá Atlanta í Georgíu. Matreiðsluaðferðir Bandaríkjanna eru sambland hefða frá ýmsum stöðum, meðal annars frá Frakklandi, Afríku og frumbyggjum. [[Grasker]] einkenna mið- og norðurríki Bandaríkjanna, skelfiskur við Mexíkóflóa og nautasteikur eru helst þekktar í Texas.<ref>{{cite web|url=http://www.noatun.is/Heimsins-eldhus/Bandarisk-matargerd|title=Bandarísk matargerð|work=Nóatún|accessdate=18. september 2010|archive-date=2010-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100423043714/http://www.noatun.is/Heimsins-eldhus/Bandarisk-matargerd|url-status=dead}}</ref> Til viðbótar við þessa flóru eiga borgir Bandaríkjanna heilu hverfin sem bjóða upp á matarmenningu frá ýmsum heimshornum. Stórum matarskömmtum og [[skyndibiti|skyndibitamenningu]] hefur oft verið kennt um offitu í Bandaríkjunum.<ref>{{cite web|url=http://www.bb.is/Pages/26?NewsID=18186|title=Bandaríkjamenn velja skyndibitann fram yfir hollustuna|work=Bæjarins Besta, fréttavefur|accessdate=18. september 2010|archive-date=2011-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20111204215751/http://bb.is/Pages/26?NewsID=18186|url-status=dead}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengt efni == * [[Listi yfir stærstu borgir Bandaríkjanna]] == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál = en|titill = United States|mánuðurskoðað = 18. september|árskoðað = 2010}} == Tenglar == {{Commonscat|United States|Bandaríkjunum}} === Heimasíður Bandaríkjastjórnar === * [http://www.usa.gov USA.gov], opinber heimasíða bandaríska stjórnkerfisins * [https://www.house.gov/ United States House of Representatives], opinber heimasíða fulltrúadeildar Bandaríkjaþings * [http://www.senate.gov/ United States Senate], opinber heimasíða öldungaráðsdeildar Bandaríkjaþings * [https://www.supremecourtus.gov/ Supreme Court of the United States], opinber heimasíða hæstaréttar Bandaríkjanna * [http://www.whitehouse.gov/ The White House], opinber heimasíða Hvíta hússins === Upplýsingasíður === * [http://tonto.eia.doe.gov/state/ Energy Information Administration] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211021248/http://tonto.eia.doe.gov/state/ |date=2010-02-11 }}, opinber upplýsingasíða um orkunotkun Bandaríkjanna * [http://usinfo.state.gov/infousa/index.html InfoUSA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081112032831/http://usinfo.state.gov/infousa/index.html |date=2008-11-12 }}, alhliða upplýsingasíða um Bandaríkin * [http://www.census.gov/ United States Census Bureau] * [http://www.ers.usda.gov/statefacts/ United States Department of Agriculture: State Fact Sheets] * [https://www.teacheroz.com/states.htm The 50 States of the U.S.A.] === Ýmsir tenglar === * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3872378 „Bandaríki Norður-Ameríku“; grein í ''Tímanum'' 1976] * {{Vísindavefurinn|3028|Hvað heita öll fylki Bandaríkjanna?}} * {{Vísindavefurinn|2581|Hvað eru Bandaríkin stór að flatarmáli?}} * {{Vísindavefurinn|1055|Hve margir hafa forsetar Bandaríkjanna verið og hvað hétu þeir?}} * {{Vísindavefurinn|4383|Hvert er vald varaforseta Bandaríkjanna, innan bandaríska stjórnsýslukerfisins?}} * {{Vísindavefurinn|4858|Ef maður fæðist í Bandaríkjunum fær maður þá sjálfkrafa bandarískan ríkisborgararétt?}} * {{Vísindavefurinn|54689|Hversu margir búa í Bandaríkjunum?}} * {{Vísindavefurinn|1336|Af hverju eru Bandaríki Norður-Ameríku svona máttug?}} * {{Vísindavefurinn|2848|Hvað getið þið sagt mér um frelsisstríð Bandaríkjanna?}} * {{Vísindavefurinn|2467|Hvað borguðu Bandaríkjamenn fyrir Alaska þegar þeir keyptu það?}} {{Norður-Ameríka}} {{Bandaríkin}} {{APEC}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} {{G-20}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Fríverslunarsamningur Norður-Ameríku}} [[Flokkur:Bandaríkin| ]] [[Flokkur:Stofnað 1776]] [[Flokkur:Norður-Ameríkulönd]] liwmwc80mebdrzsbk23i4a2ogbzag4k 1973582 1973581 2026-07-28T03:05:14Z Teles 15321 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/Vicente Zambada Niebla 2002|Vicente Zambada Niebla 2002]] ([[User talk:Vicente Zambada Niebla 2002|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 1972321 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Bandaríki Ameríku | nafn_í_eignarfalli = Bandaríkjanna | nafn_á_frummáli = United States of America (USA) | fáni = Flag of the United States.svg | skjaldarmerki = Greater_coat_of_arms_of_the_United_States.svg | kjörorð = In God We Trust | kjörorð_tungumál = enska | kjörorð_þýðing = Vér treystum á Guð | þjóðsöngur = [[The Star-Spangled Banner]] | staðsetningarkort = United States (orthographic projection).svg | höfuðborg = [[Washington, D.C.]] | tungumál = [[enska]] | stjórnarfar = [[Sambandslýðveldi]], [[forsetaræði]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Bandaríkjanna|Forseti]] | nafn_leiðtoga1 = [[Donald Trump]] | titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti Bandaríkjanna|Varaforseti]] | nafn_leiðtoga2 = [[JD Vance]] | titill_leiðtoga3 = [[Forseti fulltrúadeildar Bandaríkjaþings|Þingforseti fulltrúadeildar]] | nafn_leiðtoga3 = [[Mike Johnson]] | titill_leiðtoga4 = Forseti [[Hæstiréttur Bandaríkjanna|Hæstaréttar]] | nafn_leiðtoga4 = [[John G. Roberts]] | staða = [[Sjálfstæði]] | staða_athugasemd = frá [[Bretland]]i | atburður1 = Yfirlýst | dagsetning1 = [[4. júlí]] [[1776]] | atburður2 = Viðurkennt | dagsetning2 = [[3. september]] [[1783]] | flatarmál = 9.796.520 | stærðarsæti = 3 | hlutfall_vatns = 4,66 | fólksfjöldi = 333,287,557 | mannfjöldaár = 2021 | mannfjöldasæti = 3 | íbúar_á_ferkílómetra = 33,6 | VLF = 25.035 | VLF_ár = 2022 | VLF_sæti = 1 | VLF_á_mann = 75.180 | VLF_á_mann_sæti = 7 | VÞL = {{hækkun}} 0.921 | VÞL_sæti = 21 | VÞL_ár = 2021 | gjaldmiðill = [[Bandaríkjadalur]] | tímabelti = [[UTC]]-4 til -12<br /><small>Sumartími: UTC-4 til -10</small> | tld = us | símakóði = 1 }} '''Bandaríkin''' (eða '''Bandaríki Norður-Ameríku''', [[Skammstöfun|skammstafað]] '''BNA''') eru [[sambandslýðveldi]] sem er næststærsta [[ríki]] [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] að [[flatarmál]]i (9,83 milljónir km²) og jafnframt það fjölmennasta með yfir 333 milljónir íbúa (árið 2021). Þau eru ennfremur fjórða stærsta land heims og það þriðja fjölmennasta. Þau teygja sig milli [[Atlantshaf]]s og [[Kyrrahaf]]s og eiga landamæri að [[Kanada]] í norðri og [[Mexíkó]] í suðri. Bandaríkin samanstanda af [[Fylki Bandaríkjanna|50 fylkjum]] sem njóta nokkurs sjálfræðis í eigin efnum og hafa eigin löggjöf sem þó má ekki stangast á við [[stjórnarskrá Bandaríkjanna]]. Auk sambandsríkjanna hafa Bandaríkin lögsögu yfir ýmsum hjálendum víða um heim. Bandaríkin rekja uppruna sinn til [[Sjálfstæðisyfirlýsing Bandaríkjanna|sjálfstæðisyfirlýsingarinnar]] frá 4. júlí 1776 þegar þrettán [[Bretland|breskar]] [[Nýlenda|nýlendur]] lýstu yfir eigin frelsi og sjálfstæði frá Breska heimsveldinu. Nýlendurnar höfðu betur í [[Frelsisstríð Bandaríkjanna|Frelsisstríði Bandaríkjanna]] en það var fyrsta nýlendustríðið þar sem nýlendan hafði betur en herraþjóðin. Nýlendurnar samþykktu sameiginlega stjórnarskrá í [[Philadelphia|Philadelphiu]] þann 17. september 1787. Stjórnarskráin gerði nýlendurnar þrettán að einu lýðveldi. Á 20. öldinni tóku Bandaríkin forystu í heiminum hvað varðar [[Efnahagur|efnahagsleg]], [[Stjórnmál|pólitísk]], [[her]]naðarleg og [[menning]]arleg áhrif. Bandaríska hagkerfið er það stærsta í heimi en [[verg landsframleiðsla]] Bandaríkjanna árið 2006 var 13 billjónir [[Bandaríkjadalur|bandaríkjadala]], það er að segja um það bil fjórðungur af vergri landframleiðslu alls heimsins. [[Evrópusambandið]] er stærra hagkerfi en Bandaríkin en er ekki ein þjóð. == Heiti == Á ensku nefnast Bandaríkin ''the United States of America'', skammstafað USA eða U.S.A., eða ''the United States'', skammstafað US eða U.S. Áður fyrr var heitið í fleirtölu, en nú er algengast að fara með það eins og það væri eintöluorð. Á ensku er sömuleiðis algengt að nota orðin ''America'' („Ameríka“) og ''American'' („Ameríkani“) sem samheiti yfir Bandaríkin og Bandaríkjamenn, þótt það geti líka átt við önnur lönd [[Ameríka|Ameríku]].<ref>{{cite book|last1=Wilson|first1=Kenneth G.|title=The Columbia guide to standard American English|url=https://archive.org/details/columbiaguidetos00wils_0|url-access=registration|date=1993|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=978-0-231-06989-2|pages=[https://archive.org/details/columbiaguidetos00wils_0/page/27 27–28]}}</ref> Elsta dæmið um notkun heitisins „Bandaríki Ameríku“ (''the United States of America'') er í bréfi sem [[Stephen Moylan]] skrifaði [[Joseph Reed (stjórnmálamaður)|Joseph Reed]] sem var aðstoðarmaður George Washington 2. janúar 1776, þar sem Moylan óskaði eftir því að fá fullt umboð Bandaríkja Ameríku á Spáni til að óska eftir aðstoð í Frelsisstríðinu. <ref>DeLear, Byron (July 4, 2013) [https://www.csmonitor.com/USA/Politics/2013/0704/Who-coined-United-States-of-America-Mystery-might-have-intriguing-answer Who coined 'United States of America'? Mystery might have intriguing answer.] "Historians have long tried to pinpoint exactly when the name 'United States of America' was first used and by whom&nbsp;... This latest find comes in a letter that Stephen Moylan, Esq., wrote to Col. Joseph Reed from the Continental Army Headquarters in Cambridge, Mass., during the Siege of Boston. The two men lived with Washington in Cambridge, with Reed serving as Washington's favorite military secretary and Moylan fulfilling the role during Reed's absence." ''Christian Science Monitor'' (Boston, MA).</ref><ref>Touba, Mariam (November 5, 2014) [https://blog.nyhistory.org/coined-phrase-united-states-america-may-never-guess/ Who Coined the Phrase 'United States of America'? You May Never Guess] "Here, on January 2, 1776, seven months before the Declaration of Independence and a week before the publication of Paine's ''Common Sense'', Stephen Moylan, an acting secretary to General George Washington, spells it out, 'I should like vastly to go with full and ample powers from the United States of America to Spain' to seek foreign assistance for the cause." ''New-York Historical Society Museum & Library''</ref><ref>Fay, John (July 15, 2016) [https://www.irishcentral.com/roots/history/The-forgotten-Irishman-who-named-the-United-States-of-America.html The forgotten Irishman who named the 'United States of America'] "According to the NY Historical Society, Stephen Moylan was the man responsible for the earliest documented use of the phrase 'United States of America'. But who was Stephen Moylan?" ''IrishCentral.com''</ref> Elsta dæmið um þetta heiti á prenti er í dagblaðinu ''[[The Virginia Gazette]]'' 6. apríl 1776.<ref>{{cite news|newspaper=The Virginia Gazette|title=''"To the inhabitants of Virginia", by A PLANTER''. Dixon and Hunter's. April 6, 1776, Williamsburg, Virginia. Letter is also included in Peter Force's ''American Archives''|url=https://research.history.org/DigitalLibrary/VirginiaGazette/VGIssueThumbs.cfm?IssueIDNo=76.DH.16|issue=1287|archive-url=https://web.archive.org/web/20141219053616/https://research.history.org/DigitalLibrary/VirginiaGazette/VGIssueThumbs.cfm?IssueIDNo=76.DH.16|archive-date=December 19, 2014|volume=5}}</ref> Í öðru uppkastinu að [[Sambandsgreinarnar|Sambandsgreinunum]] sem [[John Dickinson]] skrifaði og lauk við ekki síðar en 17. júní 1776 stendur að nafn sambandsins skuli vera Bandaríki Ameríku.{{sfn|Safire|2003|p=199}} Í júní sama ár skrifaði [[Thomas Jefferson]] orðin „Bandaríki Ameríku“ (''The United States of America'') með hástöfum efst á upprunalegt uppkast að [[Sjálfstæðisyfirlýsing Bandaríkjanna|Sjálfstæðisyfirlýsingunni]].{{sfn|Safire|2003|p=199}} Ekki er ljóst hvort það var eftir að Dickinson hafði skrifað sitt uppkast, eða áður.{{sfn|Safire|2003|p=199}} Á íslensku heitir ríkið Bandaríkin (fleirtala með greini), en líka er algengt að nota lengra heitið „Bandaríki Norður-Ameríku“ og skammstöfunina BNA eða B.N.A. Orðin „bandarískur“ og „Bandaríkjamaður“ eru dregin af því. Til eru dæmi um notkun heitisins „Bandaríki Ameríku“ og samkvæmt ríkjaheitalista Árnastofnunar er það eina samheitið sem gefið er upp við „Bandaríkin“.<ref>{{vefheimild|url=https://www.arnastofnun.is/is/rikjaheiti|titill=Ríkjaheiti|vefsíða=Árnastofnun|skoðað=22.9.2022}}</ref> „Bandaríki Norður-Ameríku“ er hins vegar miklu mun algengari orðmynd á íslensku, hugsanlega vegna þess að hún er þreföld líkt og ''United States of America''. Heitið „Ameríkani“ og óformlega styttingin „Kani“ er stundum notað á íslensku yfir Bandaríkjamenn. == Saga == === Forsaga og frumbyggjar === Fyrstu íbúar [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] komu frá [[Asía|Asíu]] fyrir um það bil 12 þúsund árum yfir [[Bering-landrúin|Bering-landbrúna]], þar sem nú er [[Beringssund]] á milli [[Síbería|Síberíu]] og [[Alaska]]. Áætlað er að á bilinu tvær til níu milljónir [[Frumbyggjar Ameríku|frumbyggja]] (indíána) hafi búið á því svæði sem nú er Bandaríkin, þegar [[Evrópa|Evrópubúar]] komu þangað fyrst. Evrópubúarnir báru með sér sjúkdóma á borð við [[bólusótt]], sem frumbyggjarnir höfðu ekki kynnst áður og höfðu enga mótstöðu gegn; þeim fækkaði því mjög upp frá því. Þróuðustu samfélög þessara frumbyggja var að finna meðal [[Anazasi]]-þjóðarinnar í suðvestri og Woodland-indíánanna, sem byggðu [[Cahokia]], borg sem stóð nálægt þeim stað þar sem nú er [[St. Louis]]; þar bjuggu 40.000 manns þegar mest var í kringum 1200 f.Kr. === Landnám Evrópumanna === [[Landafundir norrænna manna|Norrænir menn]] komu til Norður-Ameríku í kringum árið 1000 e.Kr. en þeir settust ekki að til frambúðar. Það var ekki fyrr en með leiðöngrum [[Kristófer Kólumbus|Kristófers Kólumbusar]] árið 1492 sem Evrópumenn fóru að senda þangað könnunarleiðangra og landnema. Á 16. og 17. öld settust [[Spánn|Spánverjar]] að í núverandi [[Suðvesturríki Bandaríkjanna|Suðvesturríkjum Bandaríkjanna]] og [[Flórída]] þar sem þeir stofnuðu borgirnar [[St. Augustine]] 1565 og [[Santa Fe (Nýju-Mexíkó)|Santa Fe]] (í núverandi [[Nýja-Mexíkó|Nýju-Mexíkó]]) árið 1607. Fyrsta varanlega byggð [[England|Englendinga]] var [[Jamestown]] í [[Virginía|Virginíu]], einnig árið 1607. Á næstu áratugum stofnuðu [[Holland|Hollendingar]] einnig nokkrar landnemabyggðir á austurströndinni, þar á meðal [[Nýja Amsterdam|Nýju Amsterdam]], sem seinna varð að [[New York-borg|New York]]. [[Svíþjóð|Svíar]] höfðu einnig hug á landnámi í Ameríku og stofnuðu [[Fort Christina]] árið 1637 en misstu þá byggð til Hollendinga 1655. Þá hófst umfangsmikið landnám [[Bretland|Breta]] á austurströndinni. Landnemarnir voru að mestu látnir afskiptalausir af móðurlandinu fyrst um sinn eða fram að sigri Breta í [[Stríð Frakka og indjána|Frakka- og indíánastríðinu]] en niðurstaða þess varð sú, að [[Frakkland|Frakkar]] gáfu eftir [[Kanada]] og svæðið í kringum [[Vötnin miklu]]. Þá fóru Bretar að innheimta skatta af 13 nýlendum sínum vestanhafs. Þetta þótti mörgum íbúum nýlendnanna ósanngjarnt þar sem þeim var neitað um að hafa málsvara í [[Breska þingið|breska þinginu]]. Spennan á milli Breta og landnemanna jókst þangað til að út braust stríð, [[Frelsisstríð Bandaríkjanna]], sem stóð frá 1776 til 1783. === Frá sjálfstæðisbaráttu til borgarastríðs === [[Mynd:Gilbert_Stuart_Williamstown_Portrait_of_George_Washington.jpg|thumb|right|[[George Washington]], fyrsti [[forseti Bandaríkjanna]].]] Árið 1776 klufu hinar þrettán nýlendur sig frá Bretlandi og stofnuðu Bandaríkin, fyrsta [[sambandslýðveldi]] heimsins, með útgáfu [[Sjálfstæðisyfirlýsing Bandaríkjanna|Sjálfstæðisyfirlýsingar Bandaríkjanna]]. Upphaflega var um að ræða laustengt bandalag sjálfstæðra ríkja. Miklar deilur spruttu á milli þeirra sem vildu halda því þannig og þeirra sem vildu sjá sterkari alríkisstjórn. Hinir síðarnefndu höfðu sigur með [[Stjórnarskrá Bandaríkjanna]] sem tók gildi árið 1789. Mikill skortur á vinnuafli háði hinu nýja landi frá upphafi og víða nýttu menn sér [[þrælahald]] innfluttra [[Afríka|Afríkubúa]] sem ódýrt vinnuafl, sérstaklega í suðurríkjunum. Um miðja 19. öld hafði myndast djúp gjá á milli norðurs og suðurs hvað varðaði réttindi ríkja og útvíkkun þrælahalds. Norðurríkin voru mótfallin þrælahaldi en suðurríkin álitu það nauðsynlegt og vildu taka það upp á þeim svæðum sem ekki tilheyrðu neinu ríki enn. Ágreiningurinn leiddi að lokum til þess að sjö suðurríki sögðu sig úr Bandaríkjunum og stofnuðu [[Sambandsríki Ameríku]]. Þau ríki sem eftir voru innan Bandaríkjanna gátu ekki sætt sig við það og [[borgarastyrjöld]], hið svokallaða [[Bandaríska borgarastríðið|Þrælastríð]], braust út. Fjögur ríki til viðbótar gengu til liðs við Suðurríkin eftir að stríðið hófst. Meðan á því stóð gaf [[Abraham Lincoln]] út yfirlýsingu þess efnis að gefa skyldi öllum þrælum í Suðurríkjunum frelsi en því var ekki að fullu hrint í framkvæmd fyrr en eftir sigur norðanmanna 1865, upplausn Suðurríkjasambandsins og gildistöku þrettánda viðauka stjórnarskrárinnar. Borgarastríðið útkljáði þá spurningu hvort einstökum ríkjum væri heimilt að segja sig úr Bandaríkjunum og er það einnig álitið vera sá punktur í sögunni þar sem völd alríkisstjórnarinnar urðu víðtækari en völd fylkjanna. === Frá borgarastríði til nútímans === Á [[19. öld]] bættust mörg ný fylki við hin þrettán upphaflegu eftir því sem landið stækkaði til vesturs. Í byrjun 19. aldar börðust Bandaríkjamenn og Kanadabúar við Breta, fyrrverandi nýlenduherra sína, í [[Stríðið 1812|Stríðinu 1812]]. Þegar Texas var innlimað í Bandaríkin árið 1845 eftir að hafa verið sjálfstætt ríki í tíu ár, olli það ólgu á meðal ráðamanna í Mexíkó. Í kjölfarið brast á [[Stríð Mexíkó og Bandaríkjanna|stríð á milli landanna]] sem stóð yfir frá 1846 til 1848. Þessu stríði lauk formlega með friðarsamningi, sem kenndur er við [[Guadalupe Hidalgo-friðarsamningarnir|Guadalupe Hidalgo]] og urðu mexíkósk stjórnvöld að afsala sér stórum hluta yfirráðasvæðis síns, nánar tiltekið ríkjunum í norðri. Þessi innlimun landsvæða í Bandaríkin, hin svokölluðu Suðvesturríki, eru [[Kalifornía]], [[Nevada]] og [[Utah]] auk stórra landsvæða sem falla undir [[Nýja-Mexíkó|Nýju-Mexíkó]], [[Colorado]], [[Arizona]] og [[Wyoming]]. Vaxandi fólksfjöldi í austrinu og sívaxandi straumur innflytjenda frá Evrópu hvatti landnema til þess að leita vestur og ryðja hinum amerísku indíánum úr vegi í leiðinni. Á sumum svæðum hafði fjöldi þeirra dregist mjög saman vegna sjúkdóma en á öðrum svæðum voru þeir fluttir til með valdi. Útþensla Bandaríkjanna átti sér ekki aðeins stað á meginlandi Norður-Ameríku heldur komust þau yfir [[Púertó Ríkó]], [[Gvam]] og [[Filippseyjar]] með sigri í [[Spænsk-bandaríska stríðið|Spænsk-bandaríska stríðinu]]. Filipseyjar hlutu sjálfstæði árið [[1946]]. [[Mynd:Macintosh_classic.jpg|thumb|right|[[Einkatölva]]n var fundin upp í Bandaríkjunum.]] Á þessu tímabili urðu Bandaríkin einnig leiðandi [[iðnvæðing|iðnveldi]] í heiminum. En í kjölfar [[iðnbyltingin|iðnbyltingarinnar]] hafði [[England]] verið stærsta iðnveldið. Sú þróun hélt áfram á [[20. öldin]]ni, árið 1914, við upphaf [[fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjaldarinnar]] var [[efnahagur Bandaríkjanna]] sá stærsti í heiminum og átti enn eftir að vaxa. Þar var gnægt [[náttúruauðlind]]a, [[fjárfesting]] í atvinnulífinu var mikil, [[fólksfjölgun]] var mikil vegna [[Vesturferðir|Vesturferða]], og [[framleiðni]] einnig mikil. Mestur iðnaður var í Norð-Austurhluta Bandaríkjanna en í Suðurhlutanum var landbúnaður meira áberandi. Bandaríkin urðu á þessum tíma vagga nýsköpunar og tækniþróunar; [[sími]]nn, [[sjónvarp]]ið, [[tölva]]n, [[internet]]ið, [[kjarnorka]], [[flugvél]]in og [[geimferðir]] eru allt tækninýjungar sem voru fundnar upp eða verulega endurbættar í Bandaríkjunum. [[Kreppan mikla]] reið yfir Bandaríkin á árunum 1929 til 1941 og var mikið áfall. Að auki tók landið þátt í bæði [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri]] og [[seinni heimsstyrjöldin]]ni með [[Bandamenn|Bandamönnum]] í bæði skiptin. Í seinna stríðinu urðu Bandaríkin fyrsta og eina þjóðin til þess að hafa beitt [[kjarnorkuvopn]]um í stríði. Eftir stríðið stóðu Bandaríkin og [[Sovétríkin]] eftir sem einu [[risaveldi]] heimsins og háðu hið hugmyndafræðilega „[[Kalda stríðið|Kalda stríð]]“ og skiptu heiminum niður í áhrifasvæði. Í [[Víetnamstríðið|Víetnam]] og [[Kóreustríðið|Kóreu]] voru þó háð „heit stríð“ á sömu forsendu — að berjast gegn útbreiðslu [[Kommúnismi|kommúnisma]]. Eftir fall Sovétríkjanna stóðu Bandaríkin eftir sem eina risaveldi heimsins með efnahagslega og hernaðarlega yfirburði. Síðan þá hafa þau verið virk í hernaðarinnrásum og [[Friðargæsla|friðargæslu]] um víða veröld, þar á meðal í [[Kósóvó]], [[Haítí]], [[Sómalía|Sómalíu]] og [[Líbería|Líberíu]] og í [[Persaflóastríðið 1991|Persaflóastríðinu 1991]]. Eftir [[Hryðjuverkin 11. september 2001|árásirnar]] á [[World Trade Center]] og [[Pentagon]] þann 11. september árið 2001 var hrundið af stað svokölluðu „[[Stríðið gegn hryðjuverkum|stríði gegn hryðjuverkum]]“ en á grundvelli þess var ráðist inn í [[Afganistan]] og [[Írak]]. == Landfræði == [[Mynd:USA topo en.jpg|thumb|right|Hæðarkort af fylkjum Bandaríkjanna.]] [[Mynd:Aboveground Woody Biomass in the United States 2011.jpg|thumb|Skóglendi í Bandaríkjunum árið 2011]] Bandaríkin eru þriðja eða fjórða stærsta land heims miðað við [[Listi yfir lönd og útliggjandi yfirráðasvæði eftir stærð|heildarflatarmál]]. [[Rússland]] og [[Kanada]] eru stærri en það veltur á skilgreiningu hvort [[Kína]] sé það einnig. 48 fylki Bandaríkjanna eru samtengd en tvö nýjustu fylkin eru staðsett nokkuð langt frá hinum. Það eru [[Alaska]] sem liggur að Kanada í vestri og [[Hawaii]] sem er [[eyjaklasi]] í suðvesturátt af meginlandi Bandaríkjanna. Landsvæði Bandaríkjanna er afar fjölbreytt. Á austurströndinni eru stórar sléttur og [[Laufskógar|sumargrænir skógar]] sem ná langt inn í land. [[Appalachiafjöll]]in skilja austurstöndina frá [[Vötnin miklu|Vötnunum miklu]] og gresjunum í Miðvestrinu. [[Mississippifljót|Mississippi-]] og [[Missourifljót]] mynda saman fjórða lengsta fljótakerfi heims en þau renna að mestu frá norðri til suðurs í gegn um mitt landið. [[Slétturnar miklu]] teygja sig til vesturs þar til [[Klettafjöll]] taka við. Klettafjöllin eru fjallgarður sem nær suður til Nýju-Mexíkó og stendur hæst í um 4.300 m (14.000 fet) í Colorado. Á vesturströndinni er að finna háa fjallgarða en einnig [[Eyðimörk|eyðimerkur]] á borð við [[Mojave-eyðimörkin]]a. Hæsti tindur Bandaríkjanna (og Norður-Ameríku) er [[Denali]] í Alaska en hann er 6.194 m. Virk [[Eldfjall|eldfjöll]] er að finna í Alaska, Hawaii og Washingtonfylki. Í [[Yellowstone-þjóðgarðurinn|Yellowstone-þjóðgarðinum]] er gríðarstór megineldstöð sem er sú stærsta í Norður-Ameríku. En 59 svæði hafa verið sett í flokk [[Listi yfir þjóðgarða í Bandaríkjunum|þjóðgarða í Bandaríkjunum]] Þriðjungur Bandaríkjanna er [[Skógur|skógi]] vaxinn. Þetta er svipað hlutfall og var árið 1920 en 2/3 þeirra skóga sem voru um 1600.<ref>[https://www.safnet.org/publications/americanforests/StateOfAmericasForests.pdf American forests] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160322111537/https://safnet.org/publications/americanforests/StateOfAmericasForests.pdf |date=2016-03-22 }} Forest history society. Skoðað 29. apríl, 2016.</ref> == Stjórnmál == {{aðalgrein|Bandarísk stjórnmál}} [[Image:US Capitol west side.JPG|thumb|[[Bandaríska þinghúsið]] þar sem [[Bandaríkjaþing]] kemur saman: [[Öldungadeild Bandaríkjanna]] til vinstri, og [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings]] til hægri.]] [[Image:WhiteHouseSouthFacade.JPG|thumb|[[Hvíta húsið]] er aðsetur [[Bandaríkjaforseti|Bandaríkjaforseta]].]] [[Image:Panorama of United States Supreme Court Building at Dusk.jpg|thumb|[[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] er æðsti dómstóll landsins.]] Bandaríkin eru [[sambandsríki]] 50 [[fylki Bandaríkjanna|fylkja]], auk [[Alríkisumdæmið Columbia|alríkisumdæmisins Columbia]], [[yfirráðasvæði Bandaríkjanna|fimm yfirráðasvæða]] og nokkurra óbyggðra [[úteyjar Bandaríkjanna|eyja]].<ref>{{cite web|title=Common Core Document of the United States of America|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/179780.htm|date=December 30, 2011|publisher=[[United States Department of State|U.S. Department of State]]|access-date=July 10, 2015}}</ref>{{sfn|The New York Times|2007|p=670}}{{sfn|Onuf|2010|p=xvii}} Bandaríkin eru elsta sambandsríki heims. Þau eru [[sambandslýðveldi]] sem býr við [[fulltrúalýðræði]] þar sem vald meirihlutans er takmarkað af vernd réttinda minnihlutans sem er tryggð með [[Bandarísk lög|lögum]].<ref name="Scheb">Scheb, John M.; Scheb, John M. II (2002). ''An Introduction to the American Legal System''. Florence, KY: Delmar, p. 6. {{ISBN|978-0-7668-2759-2}}.</ref> Í bandaríska sambandskerfinu deilist fullveldi landsins á tvö stjórnsýslustig: alríkisstig og fylkisstig. Innan hvers fylkis eru svo sýslur og sveitastjórnir. Yfirráðasvæði Bandaríkjanna heyra undir alríkisstjórnina. [[Stjórnarskrá Bandaríkjanna]] er æðsta lagaheimild landsins. Þar er kveðið á um stjórnskipan, ábyrgð alríkisstjórnarinnar og samband hennar við fylkisstjórnirnar. Stjórnarskránni hefur verið breytt 27 sinnum<ref>[[#Feldstein|Feldstein, Fabozzi, 2011]], p. 9</ref> Fyrstu 10 breytingarnar ([[Réttindaskrá Bandaríkjanna]]) og [[Fjórtánda breyting stjórnarskrár Bandaríkjanna|fjórtánda breytingin]] mynda grundvöll einstaklingsréttinda Bandaríkjamanna. Öll lög og reglugerðir heyra undir [[eftirlit dómstóla]], og hægt er að fella öll lög úr gildi ef dómstólar ákveða að þau stangist á við stjórnarskrána. Þessi regla um eftirlit dómstóla er ekki í stjórnarskránni, en var staðfest af hæstarétti í málinu ''[[Marbury gegn Madison]]'' árið 1803.<ref>[[#Schultz|Schultz, 2009]], pp. 164, 453, 503</ref> Bandaríkin hafa búið við [[Bandaríska flokkakerfið|tveggja flokka kerfi]] lengst af í sögu sinni.<ref name="twsNovGe">{{cite news|author1=Etheridge, Eric|author2=Deleith, Asger|title=A Republic or a Democracy?|newspaper=The New York Times blogs|quote=The US system seems essentially a two-party system.&nbsp;...|date=August 19, 2009|url=https://opinionator.blogs.nytimes.com/2009/08/19/a-republic-or-a-democracy/|access-date=November 7, 2010}}</ref> Í bandarískri [[stjórnmálamenning]]u er litið svo á að mið-hægriflokkurinn [[Repúblikanaflokkurinn]] sé [[íhaldsstefna|íhaldssamur]] og mið-vinstriflokkurinn [[Demókrataflokkurinn]] sé [[frjálslyndisstefna|frjálslyndur]].<ref>{{cite book|author1=David Mosler|author2=Robert Catley|title=America and Americans in Australia|date=1998|publisher=Greenwood Publishing Group|page=83|url=https://books.google.com/books?id=YungugjvIaQC&pg=PA83|access-date=April 11, 2016|isbn=978-0-275-96252-4 }}</ref><ref>{{cite book|last=Grigsby|first=Ellen|title=Analyzing Politics: An Introduction to Political Science|url=https://archive.org/details/analyzingpolitic0004grig|publisher=Cengage Learning|year=2008|isbn=978-0-495-50112-1|pages=[https://archive.org/details/analyzingpolitic0004grig/page/106 106]–107}}</ref> Bandarísk stjórnsýsla féll úr 69. sæti í það 76. á [[spillingarvísitalan|spillingarvísitölu]] [[Transparency International]] árið 2019.<ref>{{cite web |title=Corruption Perceptions Index 2019 |url=https://files.transparency.org/content/download/2428/14734/file/2019_CPI_Report_EN.pdf |access-date=February 7, 2020 |website=transparency.org |publisher=[[Transparency International]] |page=12 & 13 |archive-date=February 18, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218183558/https://files.transparency.org/content/download/2428/14734/file/2019_CPI_Report_EN.pdf |url-status=dead }}</ref> Árið 2021 voru Bandaríkin í 26. sæti á [[lýðræðisvísitalan|lýðræðisvísitölunni]] og var lýst sem „gölluðu lýðræði.<ref>{{Cite news |last=Francis |first=Ellen |date=February 10, 2022 |title=Global freedoms have hit a 'dismal' record low, with pandemic restrictions making things worse, report says |language=en-US |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/10/global-democracy-index-2021-pandemic/ |access-date=February 18, 2022 |issn=0190-8286}}</ref> === Stjórnsýslueiningar === {{aðalgrein|Fylki Bandaríkjanna}} Fylki Bandaríkjanna eru: {{div col|colwidth=20em}} * [[Alabama]] * [[Alaska]] * [[Arizona]] * [[Arkansas]] * [[Colorado]] * [[Connecticut]] * [[Delaware]] * [[Flórída]] * [[Georgía (fylki)|Georgía]] * [[Hawaii]] * [[Idaho]] * [[Illinois]] * [[Indiana]] * [[Iowa]] * [[Kalifornía]] * [[Kansas]] * [[Kentucky]] * [[Louisiana]] * [[Maine]] * [[Maryland]] * [[Massachusetts]] * [[Michigan]] * [[Minnesota]] * [[Mississippi (fylki)|Mississippi]] * [[Missouri]] * [[Montana]] * [[Nebraska]] * [[Nevada]] * [[New Hampshire]] * [[New Jersey]] * [[New York-fylki|New York]] * [[Norður-Dakóta]] * [[Norður-Karólína]] * [[Nýja-Mexíkó]] * [[Ohio]] * [[Oklahoma]] * [[Oregon]] * [[Pennsylvanía]] * [[Rhode Island]] * [[Suður-Dakóta]] * [[Suður-Karólína]] * [[Tennessee]] * [[Texas]] * [[Utah]] * [[Vermont]] * [[Vestur-Virginía]] * [[Virginía]] * [[Washington (fylki)|Washington]] * [[Wisconsin]] * [[Wyoming]] {{div col end}} == Efnahagslíf == [[File:US one dollar bill, obverse, series 2009.jpg|thumb|alt=see caption|[[Bandaríkjadalur]] (með mynd af [[George Washington]]) er mest notaði gjaldmiðill í alþjóðaviðskiptum og algengasti [[forðagjaldmiðill]] heims.<ref name="federalreserve.gov"/>]] [[File:Gaming-Wall-Street_BTS_Prodigium-266.jpg|thumb|[[Kauphöllin í New York]] á [[Wall Street]] er stærsta kauphöll heims miðað við [[markaðsverðmæti]] skráðra félaga.<ref name=NYSEhighestcap>{{cite web|url=https://www.forbes.com/advisor/investing/nyse-new-york-stock-exchange/|title=NYSE: What Is The New York Stock Exchange|author= Kat Tretina and Benjamin Curry|work=Forbes|date=April 9, 2021|access-date=July 24, 2022}}</ref>]] Samkvæmt [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðnum]] er [[verg landsframleiðsla]] Bandaríkjanna miðað við nafnvirði 22,7 billjón dalir, sem er 24% af [[heimsframleiðslan|heimsframleiðslunni]] að markaðsvirði og 16% heimsframleiðslunnar miðað við [[kaupmáttarjöfnuður|kaupmáttarjöfnuð]].<ref>{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=111,&s=NGDP_R,NGDP_RPCH,NGDP,NGDPD,PPPGDP,NGDP_D,NGDPRPC,NGDPRPPPPC,NGDPPC,NGDPDPC,PPPPC,NGAP_NPGDP,PPPSH,PPPEX,NID_NGDP,NGSD_NGDP,PCPI,PCPIPCH,PCPIE,PCPIEPCH,FLIBOR6,TM_RPCH,TMG_RPCH,TX_RPCH,TXG_RPCH,LUR,LE,LP,GGR,GGR_NGDP,GGX,GGX_NGDP,GGXCNL,GGXCNL_NGDP,GGSB,GGSB_NPGDP,GGXONLB,GGXONLB_NGDP,GGXWDN,GGXWDN_NGDP,GGXWDG,GGXWDG_NGDP,NGDP_FY,BCA,BCA_NGDPD,&sy=2019&ey=2021&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=Report for Selected Countries and Subjects|website=www.imf.org}}</ref><ref name="IMF.WEO.US">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/October|title=World Economic Outlook Database, October 2022|date=October 2022|website=IMF.org|publisher=[[International Monetary Fund]]|access-date= October 11, 2022}}</ref> Milli 1983 og 2008 var raunhagvöxtur í Bandaríkjunum 3,3%, samanborið við 2,3% veginn hagvöxt í hinum [[G7]]-ríkjunum.<ref name="Hagopian">{{cite journal |author=Hagopian |first=Kip |last2=Ohanian |first2=Lee |date=August 1, 2012 |title=The Mismeasure of Inequality |url=https://www.hoover.org/publications/policy-review/article/123566 |url-status=dead |journal=Policy Review |volume= |issue=174 |pages= |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203012353/https://www.hoover.org/publications/policy-review/article/123566 |archive-date=December 3, 2013 |access-date=January 23, 2020 |via=}}</ref> Landið er í fimmta sæti yfir [[Lönd eftir landsframleiðslu á mann (nafnvirði)|lönd eftir landsframleiðslu á mann]] miðað við nafnvirði<ref>{{cite web |title=United Nations Statistics Division—National Accounts |url=https://unstats.un.org/unsd/snaama/selbasicFast.asp |access-date=June 1, 2018 |website=unstats.un.org |archive-date=ágúst 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180818021020/https://unstats.un.org/unsd/snaama/selbasicFast.asp |url-status=dead }}</ref> og í sjöunda sæti [[lönd eftir landsframleiðslu á mann (KMJ)|með kaupmáttarjöfnuði]].<ref name="IMF.WEO.US" /> Bandaríkin hafa verið stærsta hagkerfi heims að minnsta kosti frá aldamótunum 1900.<ref>{{Cite journal |last=Fordham |first=Benjamin |date=October 2017 |title=Protectionist Empire: Trade, Tariffs, and United States Foreign Policy, 1890–1914 |journal=Studies in American Political Development |volume=31 |issue=2 |pages=170–192 |doi=10.1017/s0898588x17000116 |s2cid=148917255 |issn=0898-588X}}</ref> Bandaríkin eru í fararbroddi á heimsvísu í [[tækni]]þróun og [[nýsköpun]], sérstaklega á sviði [[gervigreind]]ar, [[tölva|tölvutækni]], [[lyfjaþróun]]ar, og þróunar [[læknabúnaður|læknabúnaðar]], [[loftferðabúnaður|loftferðabúnaðar]] og [[hergagn]]a.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/ |title=United States reference resource |work=[[The World Factbook]] [[Central Intelligence Agency]] |access-date=May 31, 2019 |archive-date=desember 12, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212224932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/ |url-status=dead }}</ref> Efnahagur landsins býr að miklum [[náttúruauðlind]]um, þróuðum innviðum og mikilli framleiðni.<ref name="Wright, Gavin 2007 p. 185">Wright, Gavin, and Jesse Czelusta, "Resource-Based Growth Past and Present", in ''Natural Resources: Neither Curse Nor Destiny'', ed. Daniel Lederman and William Maloney (World Bank, 2007), p. 185. {{ISBN|0821365452}}.</ref> Bandaríkin búa yfir næstverðmætustu náttúruauðlindum heims, sem voru metnar á 44,98 billjón dali árið 2019, þótt nokkur munur sé milli heimilda.<ref>{{cite web|url=http://www.investopedia.com/articles/markets-economy/090516/10-countries-most-natural-resources.asp|title=10 Countries With The Most Natural Resources|date=September 12, 2016|last=Anthony|first=Craig|website=[[Investopedia]]}}</ref> Í Bandaríkjunum eru hæstu meðaltekjur heimila og launafólks meðal [[OECD]]-ríkja.<ref>{{cite web|url=http://www.oecdbetterlifeindex.org/topics/income/|title=Income|work=Better Life Index|publisher=OECD|access-date=28. september, 2019}}</ref> Árið 2013 voru Bandaríkin með sjöttu hæstu miðtekjur heimila, og höfðu þá fallið úr fjórða sæti frá 2010.<ref name="Household Income">{{cite journal|title=Household Income|url=http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/society-at-a-glance-2014_soc_glance-2014-en|journal=Society at a Glance 2014: OECD Social Indicators|publisher=OECD Publishing|access-date=May 29, 2014|doi=10.1787/soc_glance-2014-en |date=March 18, 2014|series=Society at a Glance|isbn=9789264200722|doi-access=free|issn=1995-3984 }}</ref><ref name=autogenerated4>{{cite web |title=OECD Better Life Index |url= http://www.oecdbetterlifeindex.org/#/11111111111 |publisher=OECD |access-date=25. nóvember, 2012}}</ref> [[Bandaríkjadalur]] er mest notaði gjaldmiðill í [[alþjóðaviðskipti|alþjóðaviðskiptum]] og er helsti [[forðagjaldmiðill]] heims. Styrkur hans byggist á [[Bandaríkjaher|herstyrk]] Bandaríkjanna, [[olíudalur|olíudalakerfinu]] og [[evrudalur|evrudölum]] sem tengjast því, auk mjög stórs markaðar fyrir bandarísk [[ríkisskuldabréf]].<ref name="federalreserve.gov">{{cite web|url=http://www.federalreserve.gov/pf/pdf/pf_4.pdf |title=The Implementation of Monetary Policy – The Federal Reserve in the International Sphere|access-date=August 24, 2010}}</ref><ref>{{cite web|author=Zaw Thiha Tun|title=How Petrodollars Affect The U.S. Dollar |url=http://www.investopedia.com/articles/forex/072915/how-petrodollars-affect-us-dollar.asp|date=July 29, 2015|access-date=October 14, 2016}}</ref> Nokkur lönd notast við bandaríkjadal sem opinberan gjaldmiðil, og nokkur önnur notast við hann sem [[raungjaldmiðill|raungjaldmiðil]].<ref name="Benjamin J. Cohen 2006, p. 17">Benjamin J. Cohen, ''The Future of Money'', Princeton University Press, 2006; cf. "the dollar is the de facto currency in Cambodia", Charles Agar, ''[[Frommer's]] Vietnam'', 2006, p. 17</ref><ref>{{cite web |url = https://www.multpl.com/us-gdp-growth-rate/table/by-year|title = US GDP Growth Rate by Year |date=March 31, 2014 |access-date=June 18, 2014 |website = multpl.com|publisher = US Bureau of Economic Analysis}}</ref> [[Kauphöllin í New York]] og [[Nasdaq]] eru stærstu kauphallir heims miðað við [[markaðsvirði]] og [[viðskiptamagn]].<ref>{{cite web|url=https://www.world-exchanges.org/our-work/statistics|title=Monthly Reports - World Federation of Exchanges|publisher=WFE}}</ref><ref name="sfc.hk">[https://www.sfc.hk/web/doc/EN/research/stat/a01.pdf Table A – Market Capitalization of the World's Top Stock Exchanges (As at end of June 2012)]. Securities and Exchange Commission (China).</ref> Helstu viðskiptalönd Bandaríkjanna eru [[Kína]], [[Evrópusambandið]], [[Kanada]], [[Mexíkó]], [[Indland]], [[Japan]], [[Suður-Kórea]], [[Bretland]] og [[Taívan]].<ref name="auto">{{cite web |url=https://www.census.gov/foreign-trade/statistics/highlights/top/top1612yr.html|title = Top Trading Partners |date=December 2016 |access-date=July 8, 2017 |publisher=U.S. Census Bureau}}</ref> Bandaríkin eru stærsta innflutningsland heims og annað stærsta útflutningsland heims.<ref>{{cite web |url=https://www.wto.org/english/res_e/statis_e/wts2019_e/wts2019_e.pdf |title=World Trade Statistical Review 2019 |work=[[World Trade Organization]] |page=100 |access-date=May 31, 2019}}</ref> Landið er með [[fríverslunarsamningur|fríverslunarsamninga]] við nokkur erlend ríki. Þar á meðal er [[fríverslunarsamningur Bandaríkjanna, Mexíkó og Kanada]] (USMCA).<ref>{{cite web |url=https://ustr.gov/trade-agreements/free-trade-agreements |title=United States free trade agreements |work=[[Office of the United States Trade Representative]] |access-date=May 31, 2019}}</ref> Í skýrslu um samkeppnishæfni á heimsvísu frá 2019 voru Bandaríkin í öðru sæti á eftir [[Singapúr]].<ref name="World Economic Forum">{{cite web |url=https://www3.weforum.org/docs/GCR2013-14/GCR_Rankings_2013-14.pdf |title=Rankings: Global Competitiveness Report 2013–2014 |publisher=World Economic Forum |access-date=June 1, 2014}}</ref> Af 500 fyrirtækjum á [[Fortune Global 500]]-listanum eru 121 með höfuðstöðvar í Bandaríkjunum.<ref>{{cite web|url=http://fortune.com/global500/list/filtered?hqcountry=U.S.|title=Global 500 2016|work=Fortune|access-date=2022-11-01|archive-date=2018-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921142659/http://fortune.com/global500/list/filtered?hqcountry=U.S.|url-status=dead}}</ref> Þótt efnahagur Bandaríkjanna hafi þróast frá iðnaði, eru Bandaríkin enn iðnaðarstórveldi.<ref name="Econ">{{cite web|title=USA Economy in Brief|url=https://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html|publisher=U.S. Dept. of State, International Information Programs|archive-url=https://web.archive.org/web/20080312123609/https://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html|archive-date=March 12, 2008}}</ref> Bandaríkin eru með minna [[velferðarkerfi]] og dreifa minna af tekjum gegnum skattkerfið en flest önnur [[hátekjuland|hátekjulönd]].<ref>{{cite web|author1=Isabelle Joumard|author2=Mauro Pisu|author3=Debbie Bloch|title=Tackling income inequality The role of taxes and transfers|url=https://www.oecd.org/eco/public-finance/TacklingincomeinequalityTheroleoftaxesandtransfers.pdf|publisher=OECD|access-date=May 21, 2015|date=2012}}</ref> Bandaríkin voru þannig í 41. sæti yfir lönd eftir [[launaójöfnuður|launaójöfnuði]] af 156 löndum árið 2017<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2172rank.html#us |title=''CIA World Factbook'' "Distribution of Family Income" |access-date=June 17, 2018 |archive-date=June 4, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604005151/http://www.forbes.com/feeds/afx/2007/06/12/afx3810988.html#us |url-status=dead }}</ref> og voru þar hæst allra þróaðra ríkja.<ref>{{cite news |last=Gray |first=Sarah |date=June 4, 2018 |title=Trump Policies Highlighted in Scathing U.N. Report On U.S. Poverty|url=http://fortune.com/2018/06/04/trump-policies-u-n-report-u-s-poverty/|work=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|access-date=September 13, 2018|quote="The United States has the highest rate of income inequality among Western countries", the report states.}}</ref> Þann 2. febrúar 2022 voru [[þjóðarskuldir]] Bandaríkjanna 30 billjónir dala.<ref>{{Cite news |last=Rappeport |first=Alan |date=February 1, 2022 |title=U.S. National Debt Tops $30 Trillion as Borrowing Surged Amid Pandemic |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/02/01/us/politics/national-debt-30-trillion.html |access-date=February 2, 2022 |issn=0362-4331}}</ref> == Íbúar == [[Manntalsskrifstofa Bandaríkjanna]] gaf út að íbúar landsins væru 331.449.281 þann 1. apríl 2020.<ref name=2020CENSUS>{{cite web|url=https://www.census.gov/newsroom/press-releases/2021/2020-census-apportionment-results.htmlpid=2020CENSUS&src=pt|title=Census Bureau's 2020 Population Count|work=[[United States Census]]|access-date=April 26, 2021}}</ref> Talan nær ekki yfir óinnfelldu ríkin ([[Púertó Ríkó]], [[Gvam]], [[Bandarísku Jómfrúaeyjar]], [[Bandaríska Samóa]] og [[Norður-Maríanaeyjar]]) og aðrar smáeyjar. Bandaríkin eru þar með [[Lönd eftir mannfjölda|þriðja fjölmennasta ríki heims]], á eftir [[Kína]] og [[Indland]]i.<ref name=":2">{{cite web|title=The World Factbook: United States|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/|access-date=November 10, 2018|publisher=Central Intelligence Agency|archive-date=desember 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212224932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/|url-status=dead}}</ref> Samkvæmt íbúafjöldaklukku stofnunarinnar, bættist nýr íbúi við á 100 sekúndna fresti 28. janúar 2021, eða 864 á dag.<ref>{{cite web|title=Population Clock|url=https://www.census.gov/popclock/|website=www.census.gov}}</ref> Árið 2018 voru 52% Bandaríkjamanna yfir 15 ára aldri giftir, 6% voru ekklar eða ekkjur, 10% fráskildir og 32% höfðu aldrei gifst.<ref>{{cite web|title=Table MS-1. Marital Status of the Population 15 Years Old and Over, by Sex, Race and Hispanic Origin: 1950 to Present|url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/families/marital.html|access-date=September 11, 2019|website=Historical Marital Status Tables|publisher=U.S. Census Bureau}}</ref> Árið 2020 var [[frjósemishlutfall]] Bandaríkjanna 1,64 börn á konu<ref>{{Cite report|url=https://www.cdc.gov/nchs/data/vsrr/vsrr012-508.pdf|title=Births: Provisional data for 2020|last1=Hamilton|first1=Brady E.|last2=Martin|first2=Joyce A.|date=May 2021|publisher=National Center for Health Statistics|issue=12|doi=10.15620/cdc:104993|location=Hyattsville, MD|volume=Vital Statistics Rapid Release|last3=Osterman|first3=Michelle J.K.|doi-access=free}}</ref> og hæsta hlutfall barna á heimili með einu foreldri (23%).<ref>{{cite web|title=U.S. has world's highest rate of children living in single-parent households|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/12/12/u-s-children-more-likely-than-children-in-other-countries-to-live-with-just-one-parent/|access-date=March 17, 2020|website=Pew Research Center|language=en}}</ref> Íbúar Bandaríkjanna eiga sér fjölbreyttan uppruna. 37 skipulagðir upprunahópar voru með yfir milljón sem töldu sig til þeirra samkvæmt könnun árið 2004.<ref name="An2000">{{cite web|title=Ancestry 2000|url=https://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf|date=June 2004|publisher=U.S. Census Bureau|url-status=live|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20041204015245/https://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf|archive-date=December 4, 2004|access-date=December 2, 2016}}</ref> Stærsta þjóðarbrotið samkvæmt eigin skilgreiningu eru hvítir Bandaríkjamenn af evrópskum uppruna, eða 57,8%.<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/2021/08/13/1014710483/2020-census-data-us-race-ethnicity-diversity |title=A Breakdown of 2020 Census Demographic Data |author= |date=August 13, 2021 |website=NPR |publisher= |access-date= |quote=}}</ref> Bandaríkjamenn af rómönskum uppruna teljast vera 18,7% íbúa og þeldökkir Bandaríkjamenn 12,1%. Fjórði stærsti hópurinn eru Bandaríkjamenn af asískum uppruna, 5,9%. Bandaríkjamenn sem telja sig til [[frumþjóðir Ameríku|frumþjóða Ameríku]] eru um 1%. Þess ber að gæta að í manntalinu hefur verið hægt að haka við fleiri en einn valmöguleika frá árinu 2000 og árið 2020 merktu 4,1% allra svarenda við tvo eða fleiri möguleika (yfir 10% þeirra sem merktu við rómanskan uppruna).<ref>{{cite web|url=https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/race-and-ethnicity-in-the-united-state-2010-and-2020-census.html |title=Race and Ethnicity in the United States: 2010 Census and 2020 Census |publisher=US Census Bureau |access-date=December 2, 2021}}</ref> Árið 2020 var [[miðaldur]] íbúa Bandaríkjanna 38,5 ár.<ref name=":2" /> Árið 2018 voru næstum 90 milljón innflytjendur og annarrar kynslóðar innflytjendur í Bandaríkjunum, eða 28% allra íbúa landsins.<ref>{{cite news|date=March 14, 2019|title=Frequently Requested Statistics on Immigrants and Immigration in the United States|work=[[Migration Policy Institute]]|url=https://www.migrationpolicy.org/article/frequently-requested-statistics-immigrants-and-immigration-united-states}}</ref> Af þeim íbúum sem fæddir voru erlendis, miðað við árið 2017, voru 45% með ríkisborgararétt, 27% með löglega skráða varanlega búsetu, 6% með löglega tímabundna búsetu og 23% ólöglegir innflytjendur.<ref name="KeyFindings">{{cite web|date=June 17, 2019|title=Key findings about U.S. immigrants|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/06/17/key-findings-about-u-s-immigrants/|publisher=Pew Research Center|access-date=október 27, 2022|archive-date=febrúar 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227051906/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/06/17/key-findings-about-u-s-immigrants/|url-status=dead}}</ref> Bandaríkin hafa um áratugaskeið verið leiðandi í móttöku [[flóttafólk]]s og tekið við fleirum en öll önnur lönd heims samanlagt.<ref name="PewRefugees">{{cite web|title=Key facts about refugees to the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/10/07/key-facts-about-refugees-to-the-u-s/|author=Jens Manuel Krogstad|date=October 7, 2019|publisher=Pew Research Center}}</ref> <div style="max-width:100%"> {| class="infobox" style="float:left; text-align:center; font-size:90%" ! align=center style="background:#FF9999;" colspan="8"| Stærstu borgir Bandaríkjanna |- ! align=center style="background:#f5f5f5;" | [[Listi yfir stærstu borgir Bandaríkjanna|Sæti]] ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Borg ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Fylki ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Íbúafjöldi ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Stórborgarsvæði ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Íbúafjöldi ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Svæði ! align=center style="background:#f5f5f5;" | |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 1 ||align=left | '''[[New York-borg]]''' || [[New York-fylki]] || 8.398.748 || 1 || 18.818.536 || Norðausturströndin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 2 ||align=left | '''[[Los Angeles]]''' || [[Kalifornía]] || 3.990.456 || 2 || 12.950.129 || Vesturströndin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 3 ||align=left | '''[[Chicago]]''' || [[Illinois]] || 2.705.994 || 3 || 9.505.748 || Miðvesturríkin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 4 ||align=left | '''[[Houston]]''' || [[Texas]] || 2.325.502 || 6 || 5.539.949 || Suðurríkin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 5 ||align=left | '''[[Phoenix (Arizona)|Phoenix]]''' || [[Arizona]] || 1.660.272 || 13 || 4.039.182 || Vesturríkin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 6 ||align=left | '''[[Philadelphia]]''' || [[Pennsylvanía]] || 1.584.138 || 5 || 5.826.742 || Norðausturströndin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 7 ||align=left | '''[[San Antonio]]''' || [[Texas]] || 1.532.233 || 29 || 1.942.217 || Suðurríkin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 8 ||align=left | '''[[San Diego]]''' || [[Kalifornía]] || 1.425.976 || 17 || 2.941.454 || Vesturströndin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 9 ||align=left | '''[[Dallas]]''' || [[Texas]] || 1.345.047 || 4 || 6.003.967 || Suðurríkin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 10 ||align=left | '''[[San Jose]]''' || [[Kalifornía]] || 1.030.119 || 30 || 1.787.123|| Vesturströndin |- | colspan="11" align=center style="background:#f5f5f5;" | ''List of United States cities by population'' 2018 (Enska Wikipedia) |- |} {| style="float:right" | {{location map+ |Bandaríkin |float=center |width=350|caption= 10 stærstu borgir Bandaríkjanna|places= {{location map~ |Bandaríkin |lat=40.716667 |long=-74 |label=<small>[[New York-borg|New York]] |position=right}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=34.05 |long=-118.25 |label= [[Los Angeles]] |position=top}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=41.836944 |long=-87.684444 |label= [[Chicago]] |position=bottom}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=29.762778 |long=-95.383056 |label= [[Houston]] |position=right}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=33.448457 |long=-112.073844 |label= [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]] |position=right}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=39.953333 |long=-75.17 |label= [[Philadelphia]] |position=bottom}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=29.416667 |long=-98.5 |label= [[San Antonio]] |position=left}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=32.715 |long=-117.1625 |label= [[San Diego]] |position=bottom}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=32.782778 |long=-96.803889 |label= [[Dallas]] |position=top}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=37.335278 |long=-121.891944 |label= [[San Jose]]</small>|position=top}}}} |} </div> {{-}} === Tungumál === {|class="infobox" style="font-size: 90%; border: 1px solid #999; float: right; margin-left: 1em; width: 200px;" |- style="background:#f5f5f5;" !colspan="2"|Tungumál (2007)<ref name="USCB Lang">{{cite web | url = http://www.census.gov/compendia/statab/2010/tables/10s0053.pdf | publisher = U.S. Census Bureau | work = Statistical Abstract of the United States 2010 | title = Table 53—Languages Spoken at Home by Language: 2007 |accessdate=21. september 2009}}</ref> |- |[[Enska]] (''einungis'')||style="text-align: center;"|225,5 milljónir |- |[[Spænska]], þar með talin [[spænsk kreólamál]]||style="text-align: center;"|34,5 milljónir |- |[[Kínverska]]||style="text-align: center;"|2,5 milljónir |- |[[Franska]], þar með talin [[frönsk kreólamál]]||style="text-align: center;"|2,0 milljónir |- |[[Tagalog tungumál]]||style="text-align: center;"|1,5 milljónir |- |[[Víetnamska]]||style="text-align: center;"|1,2 milljónir |- |[[Þýska]]||style="text-align: center;"|1,1 milljónir |- |[[Kóreska]]||style="text-align: center;"|1,1 milljónir |} [[Enska]] er í raun opinbert tungumál Bandaríkjanna, enda þótt ekkert opinbert mál sé skilgreint í alríkislögum. Samt gera sum lög, þar á meðal lög um veitingu ríkisborgararéttar, ráð fyrir ensku sem tungumáli landsins. Árið 2007 töluðu um 226 milljónir eða 80% landsmanna fimm ára og eldri einungis ensku heima hjá sér. Um 12% landsmanna tala [[Spænska|spænsku]] heima hjá sér en spænska er næstalgengasta tungumálið í Bandaríkjunum og algengasta annað mál sem kennt er í skólum.<ref>{{cite web | url = http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf | title = Foreign Language Enrollments in United States Institutions of Higher Learning | date = haust 2002 | publisher = MLA |accessdate=16. október 2006 | archive-date = 2008-08-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080803020358/http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf |url-status=dead }}</ref> Sumir Bandaríkjamenn vilja að enska verði gerð að opinberu máli landsins með lögum, eins og er raunin í 28 ríkjum.<ref>{{cite web | author = Jody Feder | url = https://www.ilw.com/immigrationdaily/news/2007,0515-crs.pdf | title = English as the Official Language of the United States—Legal Background and Analysis of Legislation in the 110th Congress | date = 25. janúar 2007 | publisher = Ilw.com (Congressional Research Service) |accessdate=19. júní 2007}}</ref> Á [[Hawaii]] eru bæði [[hawaiska]] og enska skilgreind sem opinber tungumál í lögum ríkisins.<ref>{{cite web | url = http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html | title = The Constitution of the State of Hawaii, Article XV, Section 4 | publisher = Hawaii Legislative Reference Bureau | date = 7. nóvember 1978 |accessdate=19. júní 2007 | archive-date = 2013-07-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130724231656/http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html |url-status=dead }}</ref> Í [[Nýja-Mexíkó]] er ekkert opinbert tungumál skilgreint en lög kveða á um notkun bæði ensku og spænsku. Í [[Louisiana]] er því eins farið með ensku og frönsku.<ref>{{cite book | author = Susan J. Dicker | title = Languages in America: A Pluralist View | url = https://archive.org/details/languagesinameri00dick | year = 2003 | pages = [https://archive.org/details/languagesinameri00dick/page/216 216], 220–25 | location = Clevedon, UK | publisher = Multilingual Matters}}</ref> Í sumum öðrum ríkjum, svo sem [[Kalifornía|Kaliforníu]] kveða lög á um að ákveðin opinber skjöl verði að vera tiltæk á spænsku auk ensku, þar á meðal skjöl er varða dómstóla.<ref>{{cite web | url = http://www.leginfo.ca.gov/cgi-bin/displaycode?section=ccp&group=00001-01000&file=412.10-412.30 | title = California Code of Civil Procedure, Section 412.20(6) | publisher = Legislative Counsel, State of California |accessdate=17. desember 2007 | archive-date = 2010-07-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100722010302/http://www.leginfo.ca.gov/cgi-bin/displaycode?section=ccp&group=00001-01000&file=412.10-412.30 |url-status=dead }} {{cite web | url = http://www.courtinfo.ca.gov/forms/allforms.htm | title = California Judicial Council Forms | publisher = Judicial Council, State of California |accessdate=17. desember 2007 }}</ref> Sum svæði viðurkenna stöðu tungumála innfæddra auk ensku: [[Samóamál]] og [[kamorrómál]] eru viðurkennd á Bandarísku Samóaeyjum og í Guam; Spænska er opinbert mál á [[Púertó Ríkó]]. === Menntun === [[Mynd:Columbia University - Low Memorial Library-D.JPG|thumb|left|Low Memorial-bókasafnið í [[Columbia-háskóli|Columbia-háskóla]]]] Bæði fylki og sveitarfélög reka opinbera skóla í Bandaríkjunum en [[menntamálaráðuneyti Bandaríkjanna]] setur skólahaldi reglur og styrkir starfsemina. Í flestum fylkjum er skólaskylda frá sex eða sjö ára aldri til átján ára aldurs en þá lýkur menntaskóla (e. ''high school'') eftir tólfta bekk. Í sumum fylkjum geta nemendur lokið menntaskóla sextán eða sautján ára gamlir. Um 12% barna ganga í einkaskóla og rétt rúmlega 2% barna hljóta menntun sína heima fyrir. Um 84,6% Bandaríkjamanna hafa lokið stúdentsprófi um 25 ára aldur. Fjölmargir [[Háskóli|háskólar]] eru starfræktir í Bandaríkjunum, bæði ríkisreknir og einkareknir, auk [[alþýðuháskóli|alþýðuháskóla]]. Um 52,6% Bandaríkjamanna hafa stundað nám á háskólastigi og 27,2% ljúka [[B.A.-gráða|B.A.-gráðu]] (eða annarri sambærilegri gráðu í grunnnámi). Um 9,6% Bandaríkjamanna hafa lokið framhaldsnámi á háskólastigi. Margir af [[Akademísk röðun háskóla|fremstu háskólum heims]] eru í Bandaríkjunum, þar á meðal [[Harvard-háskóli|Harvard]], [[Princeton-háskóli|Princeton]], [[Yale-háskóli|Yale]], [[Stanford-háskóli|Stanford]], [[Columbia-háskóli|Columbia]], [[Cornell-háskóli|Cornell]], [[Brown-háskóli|Brown]], [[Pennsylvaníuháskóli]], [[Chicago-háskóli]], [[Tækniháskólinn í Massachusetts|MIT]], og [[Tækniháskólinn í Kaliforníu|Caltech]]. [[Læsi]] í Bandaríkjunum er talið vera 99%. [[Sameinuðu þjóðirnar]] gefa Bandaríkjunum einkunnina 0,97 á menntakvarða og eru Bandaríkin því í tólfta sæti.<ref>{{cite web|title=Human Development Indicators|year=2005|publisher=United Nations Development Programme, Human Development Reports|accessdate=14. janúar 2008|url=https://hdr.undp.org/reports/global/2005/pdf/HDR05_HDI.pdf}}</ref> == Menning == [[File:Liberty02.jpg|thumb|upright|[[Frelsisstyttan]] var gjöf frá [[Frakkland]]i og hefur orðið að táknmynd fyrir [[ameríski draumurinn|ameríska drauminn]].<ref>{{cite web| title = Statue of Liberty| website=World Heritage| publisher=UNESCO| url = https://whc.unesco.org/en/list/307| access-date = January 4, 2022}}</ref>]] Bandaríkin eru [[fjölmenning]]arríki sem byggist á miklum fjölda ólíkra upprunahópa, hefða og gilda.<ref name="DD">{{cite book|last1=Adams|first1=J.Q.|last2=Strother-Adams|first2=Pearlie|title=Dealing with diversity : the anthology|url=https://archive.org/details/dealingwithdiver0000adam|date=2001|publisher=Kendall/Hunt Pub|location=Chicago|isbn=978-0-7872-8145-8}}</ref><ref name="Society in Focus">{{cite book|last1=Thompson|first1=William E.|last2=Hickey|first2=Joseph V.|title=Society in focus : an introduction to sociology|url=https://archive.org/details/societyinfocusin0000will|date=2004|publisher=Pearson/Allyn and Bacon|location=Boston|isbn=978-0-205-41365-2|edition=5th}}</ref> Menningarleg áhrif Bandaríkjanna eru auk þess mikil á heimsvísu.<ref>[[United States#BBC18may|BBC, April 2008: Country Profile: United States of America]]</ref><ref>{{Cite journal|last1=Fergie|first1=Dexter|date=March 24, 2022|title=How American Culture Ate the World|magazine=The New Republic|url=https://newrepublic.com/article/165836/american-culture-ate-world-righteous-smokescreen-globalization-review|access-date=July 3, 2022|issn=0028-6583}}</ref> Frumbyggjamenning í Bandaríkjunum telur meðal annars menningu [[Frumþjóðirnar|Frumþjóðanna]], [[Hawaii-búar|Hawaii-búa]] og [[frumbyggjar Alaska|frumbyggja Alaska]], en þess utan eru núverandi íbúar Bandaríkjanna eða forfeður þeirra nær allir innflytjendur eða fluttir þangað sem þrælar síðustu fimm aldirnar.<ref>{{cite book|last1=Fiorina|first1=Morris P.|author-link1=Morris P. Fiorina|last2=Peterson|first2=Paul E.|title=The New American democracy|url=https://archive.org/details/newamericandemoc0007edunse|date=2010|publisher=Longman|location=London|isbn=978-0-205-78016-7|page=[https://archive.org/details/newamericandemoc0007edunse/page/97 97]|edition=7th}}</ref> Bandarísk meginstraumsmenning er því [[vestræn menning]] sem byggist að mestu leyti á menningu evrópskra innflytjenda með menningaráhrifum meðal annars frá afrískum þrælum.<ref name="DD" /><ref>{{cite book|last1=Holloway|first1=Joseph E.|title=Africanisms in American culture|url=https://archive.org/details/africanismsiname0000unse|date=2005|publisher=Indiana University Press|location=Bloomington|isbn=978-0-253-21749-3|pages=[https://archive.org/details/africanismsiname0000unse/page/18 18]–38|edition=2nd}}<br />{{cite book|last1=Johnson|first1=Fern L.|title=Speaking culturally : language diversity in the United States|url=https://archive.org/details/speakingcultural0000john|publisher=Sage Publications|isbn=978-0-8039-5912-5|page=[https://archive.org/details/speakingcultural0000john/page/116 116]|year=2000 }}</ref> Síðustu tvær aldir hefur aðflutningur fólks frá [[Asía|Asíu]] og sérstaklega [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]], bæst við blöndu bandarískrar menningar sem er stundum lýst sem [[bræðslupottur|bræðslupotti]] eða ósamstæðri [[salatskál (myndhverfing)|salatskál]].<ref name="DD" /> Þrátt fyrir aðlögun innflytjenda að bandarískri meginstraumsmenningu er mikill félagslegur ójöfnuður sem byggist meðal annars á uppruna, kynþætti<ref>{{cite book|last=Bonilla-Silva|first=Eduardo|url=https://books.google.com/books?id=6IG7QgAACAAJ&q=racism+without+racists|title=Racism without Racists: Color-blind Racism and the Persistence of Racial Inequality in the United States|publisher=Rowman & Littlefield|year=2003|isbn=978-0-7425-1633-5|location=Lanham|pages=2–29}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> og auðlegð.<ref>{{cite news|date=June 4, 2018|title="Contempt for the poor in US drives cruel policies," says UN expert|work=[[OHCHR]]|url=https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=23172&LangID=E|access-date=June 5, 2018}}</ref> Bandarískt samfélag er stundum talið einkennast af sterku [[vinnusiðferði]],<ref>{{cite journal|last=Porter|first=Gayle|title=Work Ethic and Ethical Work: Distortions in the American Dream|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-business-ethics_2010-11_96_4/page/535|volume=96|number=4|date=November 2010|pages=535–550|journal=[[Journal of Business Ethics]]|jstor=29789736|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|doi=10.1007/s10551-010-0481-6 |s2cid=143991044 }}</ref> samkeppnishæfni,<ref>{{cite journal|last=Stephens|first=R.H.|title=The Role Of Competition In American Life|date=September 1952|volume=24|number=3|journal=[[The Australian Quarterly]]|publisher=[[Australian Institute of Policy and Science]]|pages=9–14|jstor=41317686}}</ref> og einstaklingshyggju.<ref>{{cite journal|last1=Grabb|first1=Edward|last2=Baer|first2=Douglas|last3=Curtis|first3=James|title=The Origins of American Individualism: Reconsidering the Historical Evidence|jstor=3341789|doi=10.2307/3341789|volume=24|number=4|year=1999|pages=511–533|journal=[[Canadian Journal of Sociology]]|publisher=[[University of Alberta]] |issn=0318-6431}}</ref> „[[Bandaríska trúarjátningin]]“ leggur áherslu á frelsi, jafnrétti, einkaeign, lýðræði, réttarríki og takmörkuð afskipti stjórnvalda.<ref>{{cite book|last=Huntington|first=Samuel P.|author-link=Samuel P. Huntington|title=Who are We?: The Challenges to America's National Identity|year=2004|publisher=Simon & Schuster|chapter-url=https://books.google.com/books?id=6xiYiybkE8kC&q=core|chapter=Chapters 2–4|isbn=978-0-684-87053-3|access-date=October 25, 2015|url=https://archive.org/details/whoarewechalleng00hunt }}.</ref> Miðað við aðrar þjóðir gefa Bandaríkjamenn mjög mikið til góðgerðamála. Samkvæmt könnun [[Charities Aid Foundation]] frá 2016 gáfu Bandaríkjamenn 1,44% af landsframleiðslu til góðgerðamála, mun meira en nokkrir aðrir.<ref>{{cite web|url=https://www.cafonline.org/docs/default-source/about-us-policy-and-campaigns/gross-domestic-philanthropy-feb-2016.pdf|date=January 2016|publisher=[[Charities Aid Foundation]]|title=GROSS DOMESTIC PHILANTHROPY: An international analysis of GDP, tax and giving|access-date=July 18, 2022}}</ref> [[Ameríski draumurinn]], trúin á [[félagslegur hreyfanleiki|félagslegan hreyfanleika]], er lykill að aðdráttarafli landsins fyrir innflytjendur.<ref>{{cite web|url=https://www.gallup.com/poll/161435/100-million-worldwide-dream-life.aspx|title=More Than 100 Million Worldwide Dream of a Life in the U.S. More than 25% in Liberia, Sierra Leone, Dominican Republic want to move to the U.S.|last=Clifton|first=Jon|date=March 21, 2013|publisher=Gallup|access-date=January 10, 2014}}</ref> Hvort þessi trú byggist á staðreyndum er umdeilt.<ref name="socialmobility">*{{cite web|url=https://www.oecd.org/tax/public-finance/chapter%205%20gfg%202010.pdf|title=A Family Affair: Intergenerational Social Mobility across OECD Countries|publisher=OECD|website=Economic Policy Reforms: Going for Growth|year=2010|access-date=September 20, 2010}} * {{cite web|url=https://www.suttontrust.com/reports/IntergenerationalMobility.pdf|title=Intergenerational Mobility in Europe and North America|author1=Blanden, Jo|author2=Gregg, Paul|author3=Machin, Stephen|publisher=Centre for Economic Performance|date=April 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20060623094610/https://www.suttontrust.com/reports/IntergenerationalMobility.pdf|archive-date=June 23, 2006}} * {{cite web|last1=Gould|first1=Elise|title=U.S. lags behind peer countries in mobility|url=https://www.epi.org/publication/usa-lags-peer-countries-mobility/|website=[[Economic Policy Institute]]|access-date=July 15, 2013|date=October 10, 2012}} * {{cite journal|last=Winship|first=Scott|title=Overstating the Costs of Inequality|journal=National Affairs|date=Spring 2013|url=https://www.brookings.edu/~/media/Research/Files/Articles/2013/03/overstating%20inequality%20costs%20winship/overstating%20inequality%20costs%20winship.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024141452/https://www.brookings.edu/~/media/Research/Files/Articles/2013/03/overstating%20inequality%20costs%20winship/overstating%20inequality%20costs%20winship.pdf|archive-date=October 24, 2013|access-date=January 10, 2014 }}</ref><ref name="CAP">{{cite web|title=Understanding Mobility in America|url=https://www.americanprogress.org/issues/economy/news/2006/04/26/1917/understanding-mobility-in-america/|website=Center for American Progress|date=April 26, 2006}}</ref><ref name="Schneider">{{cite web|last=Schneider|first=Donald|title=A Guide to Understanding International Comparisons of Economic Mobility|url=https://www.heritage.org/research/reports/2013/07/a-guide-to-understanding-international-comparisons-of-economic-mobility|publisher=The Heritage Foundation|access-date=August 22, 2013|date=July 29, 2013}}</ref> Algeng skoðun í Bandaríkjunum er að landið sé [[stéttlaust samfélag]],<ref>{{cite book|last=Gutfeld|first=Amon|year=2002|title=American Exceptionalism: The Effects of Plenty on the American Experience|publisher=Sussex Academic Press|location=Brighton and Portland|page=65|isbn=978-1-903900-08-6}}</ref> en fræðimenn hafa bent á markverðan mun á stéttum í landinu, sem hefur áhrif á félagsmótun, tungumál og gildi.<ref>{{cite book|last=Zweig|first=Michael|year=2004|title=What's Class Got To Do With It, American Society in the Twenty-First Century|publisher=Cornell University Press|location=Ithaca, NY|isbn=978-0-8014-8899-3}} {{cite web|url=https://eric.ed.gov/ERICWebPortal/Home.portal?_nfpb=true&_pageLabel=RecordDetails&ERICExtSearch_SearchValue_0=ED309843&ERICExtSearch_SearchType_0=eric_accno&objectId=0900000b800472a5|title=Effects of Social Class and Interactive Setting on Maternal Speech|publisher=Education Resource Information Center|access-date=January 27, 2007}}</ref> Bandaríkjamenn eiga til að leggja mikla áherslu á efnahagslegan árangur, en telja líka jákvætt að vera [[meðalmaður]].<ref>{{cite book|last=O'Keefe|first=Kevin|year=2005|title=The Average American|publisher=PublicAffairs|location=New York|isbn=978-1-58648-270-1|url=https://archive.org/details/averageamericant00okee }}</ref> === Bandarískar bókmenntir === [[Mynd:Walt Whitman - George Collins Cox.jpg|thumb|right|Bandaríski rithöfundurinn og skáldið Walt Whitman árið 1887.]] Á [[18. öldin|18. öld]] og snemma á [[19. öldin]]ni voru bandarískar bókmenntir undir miklum áhrifum frá evrópskum bókmenntum. Rithöfundar á borð við [[Nathaniel Hawthorne]], [[Edgar Allan Poe]] og [[Henry David Thoreau]] skópu sérstakt yfirbragð og tón bandarískra bókmennta um miðja 19. öld. Rithöfundurinn [[Mark Twain]] og skáldið [[Walt Whitman]] voru áhrifamiklir á síðari hluta 19. aldar. [[Emily Dickinson]] er nú álitin mikilvægt skáld enda þótt hún væri flestum ókunn í lifanda lífi. Nokkur ritverk eru öðrum fremur talin einkenna bandaríska menningu en það eru saga [[Herman Melville|Hermans Melville]], ''[[Moby-Dick]]'' (1851), ''[[Ævintýri Stikilsberja-Finns]]'' (1885) eftir Mark Twain og ''[[Hinn mikli Gatsby]]'' (1925) eftir [[F. Scott Fitzgerald]]. Ellefu bandarískir borgarar hafa hlotið [[bókmenntaverðlaun Nóbels]], síðast [[Toni Morrison]] árið 1993. [[William Faulkner]] og [[Ernest Hemingway]] eru gjarnan taldir meðal áhrifamestu höfunda 20. aldar. Vinsælar bókmenntagreinar eins og [[Vestri|vestrar]] og [[krimmi|krimmar]] urðu til í Bandaríkjunum. === Bandarísk heimspeki === [[Mynd:Hilary Putnam.jpg|thumb|right|Bandaríski heimspekingurinn [[Hilary Putnam]]]] Henry David Thoreau og [[Ralph Waldo Emerson]] voru frumkvöðlar bandarískrar heimspeki á [[Heimspeki 19. aldar|19. öld]]. Á síðari hluta 19. aldar og í upphafi þeirrar [[Heimspeki 20. aldar|20.]] varð [[gagnhyggja]] til hjá heimspekingum á borð við [[Charles Sanders Peirce]], [[William James]] og [[John Dewey]]. Á 20. öld voru bandarískir heimspekingar áfram undir miklum áhrifum frá gagnhyggjunni en urðu einnig fyrir miklum áhrifum frá [[rökgreiningarheimspeki]]nni frá Evrópu, ekki síst á fjórða áratug aldarinnar þegar margir af helstu heimspekingum Evrópu flúðu [[Seinni heimsstyrjöldin|stríðið]]. Meðal merkra bandarískra heimspekinga 20. aldar má nefna [[Willard Van Orman Quine|W.V.O. Quine]], [[Hilary Putnam]], [[Wilfrid Sellars]], [[Nelson Goodman]], [[Donald Davidson]], [[Richard Rorty]], [[Saul Kripke]] og [[John Searle]]. Bandaríski málvísindamaðurinn [[Noam Chomsky]] hefur einnig látið að sér kveða. Segja má að [[John Rawls]] hafi einn síns liðs vakið [[stjórnmálaheimspeki]] af værum blundi þegar bók hans ''[[Kenning um réttlæti]]'' kom út árið 1971. Í kjölfarið fylgdi [[Robert Nozick]] og fjöldi annarra stjórnmálaheimspekinga. === Bandarísk matarmenning === Deep-dish [[pizza]] var fundin upp í [[Chicago]], [[Illinois]] og dreifðist þaðan um heiminn. Hún er til í ýmsum formum, sem dæmi má nefna afbrigði frá [[Alaska]] þar sem elgskjöt er haft sem álegg. Ítölsk pylsa er algengt álegg á pizzur í Bandaríkjunum. [[BBQ-sósa]] er önnur vel þekkt bandarísk uppfinning og er í miklu uppáhaldi hjá fólki víðs vegar um heiminn. BBQ-sósa er mjög vinsæl með [[Grillmatur|grillmat]] en mikið er borðað af honum í Suðurríkjum Bandaríkjanna. [[Coca Cola]] var fundið upp árið 1886 af [[dr. John Stith Pemberton]], lyfjafræðingi frá Atlanta í Georgíu. Matreiðsluaðferðir Bandaríkjanna eru sambland hefða frá ýmsum stöðum, meðal annars frá Frakklandi, Afríku og frumbyggjum. [[Grasker]] einkenna mið- og norðurríki Bandaríkjanna, skelfiskur við Mexíkóflóa og nautasteikur eru helst þekktar í Texas.<ref>{{cite web|url=http://www.noatun.is/Heimsins-eldhus/Bandarisk-matargerd|title=Bandarísk matargerð|work=Nóatún|accessdate=18. september 2010|archive-date=2010-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100423043714/http://www.noatun.is/Heimsins-eldhus/Bandarisk-matargerd|url-status=dead}}</ref> Til viðbótar við þessa flóru eiga borgir Bandaríkjanna heilu hverfin sem bjóða upp á matarmenningu frá ýmsum heimshornum. Stórum matarskömmtum og [[skyndibiti|skyndibitamenningu]] hefur oft verið kennt um offitu í Bandaríkjunum.<ref>{{cite web|url=http://www.bb.is/Pages/26?NewsID=18186|title=Bandaríkjamenn velja skyndibitann fram yfir hollustuna|work=Bæjarins Besta, fréttavefur|accessdate=18. september 2010|archive-date=2011-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20111204215751/http://bb.is/Pages/26?NewsID=18186|url-status=dead}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengt efni == * [[Listi yfir stærstu borgir Bandaríkjanna]] == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál = en|titill = United States|mánuðurskoðað = 18. september|árskoðað = 2010}} == Tenglar == {{Commonscat|United States|Bandaríkjunum}} === Heimasíður Bandaríkjastjórnar === * [http://www.usa.gov USA.gov], opinber heimasíða bandaríska stjórnkerfisins * [https://www.house.gov/ United States House of Representatives], opinber heimasíða fulltrúadeildar Bandaríkjaþings * [http://www.senate.gov/ United States Senate], opinber heimasíða öldungaráðsdeildar Bandaríkjaþings * [https://www.supremecourtus.gov/ Supreme Court of the United States], opinber heimasíða hæstaréttar Bandaríkjanna * [http://www.whitehouse.gov/ The White House], opinber heimasíða Hvíta hússins === Upplýsingasíður === * [http://tonto.eia.doe.gov/state/ Energy Information Administration] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211021248/http://tonto.eia.doe.gov/state/ |date=2010-02-11 }}, opinber upplýsingasíða um orkunotkun Bandaríkjanna * [http://usinfo.state.gov/infousa/index.html InfoUSA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081112032831/http://usinfo.state.gov/infousa/index.html |date=2008-11-12 }}, alhliða upplýsingasíða um Bandaríkin * [http://www.census.gov/ United States Census Bureau] * [http://www.ers.usda.gov/statefacts/ United States Department of Agriculture: State Fact Sheets] * [https://www.teacheroz.com/states.htm The 50 States of the U.S.A.] === Ýmsir tenglar === * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3872378 „Bandaríki Norður-Ameríku“; grein í ''Tímanum'' 1976] * {{Vísindavefurinn|3028|Hvað heita öll fylki Bandaríkjanna?}} * {{Vísindavefurinn|2581|Hvað eru Bandaríkin stór að flatarmáli?}} * {{Vísindavefurinn|1055|Hve margir hafa forsetar Bandaríkjanna verið og hvað hétu þeir?}} * {{Vísindavefurinn|4383|Hvert er vald varaforseta Bandaríkjanna, innan bandaríska stjórnsýslukerfisins?}} * {{Vísindavefurinn|4858|Ef maður fæðist í Bandaríkjunum fær maður þá sjálfkrafa bandarískan ríkisborgararétt?}} * {{Vísindavefurinn|54689|Hversu margir búa í Bandaríkjunum?}} * {{Vísindavefurinn|1336|Af hverju eru Bandaríki Norður-Ameríku svona máttug?}} * {{Vísindavefurinn|2848|Hvað getið þið sagt mér um frelsisstríð Bandaríkjanna?}} * {{Vísindavefurinn|2467|Hvað borguðu Bandaríkjamenn fyrir Alaska þegar þeir keyptu það?}} {{Norður-Ameríka}} {{Bandaríkin}} {{APEC}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} {{G-20}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Fríverslunarsamningur Norður-Ameríku}} [[Flokkur:Bandaríkin| ]] [[Flokkur:Stofnað 1776]] [[Flokkur:Norður-Ameríkulönd]] m6x8p5eekd9s0x11cpfrtfdhw30di59 0 4925 1973531 1967675 2026-07-27T16:32:34Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973531 wikitext text/x-wiki {{reikistjarna | bakgrunnur = #EEDC82 | nafn = Merkúr | tákn = [[Mynd:Mercury symbol (bold).svg|24px|☿]] | mynd = Mercury in color - Prockter07 centered.jpg | alt = Merkúríus | myndatexti = Mynd af Merkúríusi tekin af [[MESSENGER]]-farinu. | kyn = kk | nefnt_eftir = [[Merkúr (guð)|Merkúr]] | viðmiðunartími = J2000 | forskeyti_nándogfirrð = Sól | nánd = 46.001.200 km<br />0,307499 [[Stjarnfræðieining|AU]] | firrð = 69.816.900 km<br />0,466697 AU | hálfur_langás = 57.909.100 km<br />0,387098 AU | miðskekkja = 0,205630 | umferðartími = 87,969 [[Sólarhringur|s]] | sólbundinn_umferðartími = 115,88 [[Sólarhringur|s]] | meðalhraði = 47,87 km/s | brautarhalli = 7,005° (miðað við [[sólbaugur|sólbaug]]) | rishnútslengd = 48,331° | stöðuhorn_nándar = 29,124° | tungl = engin | meðalgeisli = 2.439,7 ± 1 km<br />0,3829 jörð | pólfletja = 0 | flatarmál_yfirborðs = 7,48×10⁷km2</sup><br />0,147 jörð | rúmmál = 6,083×10¹⁰ km³<br />(0,056 jörð) | massi = 3,3022×10²³ kg<br />(0,055 jörð) | þéttleiki = 5,427 g/cm³ | þyngdarafl = 3,7 m/s² (0,38 g) | lausnarhraði = 4,25 km/s | stjarnbundinn dagur = 58,646 [[Sólarhringur|s]]<br />1407,5 [[klukkustund|k]] | snúningshraði = 10,892 km/klst (3,026 m/s) | möndulhalli = 2,11′ ± 0,1 | stjörnulengd_norðurpóls = 281,01° | stjörnubreidd = 61,45° | endurskinshlutfall = 0,106 | hitanafn1 = 0°N, 0°V | lægsti1 = 100 K (-173&nbsp;°C) | meðal1 = 340 K (67&nbsp;°C) | hæsti1 = 700 K (427&nbsp;°C) | hitanafn2 = 85°N, 0°V | lægsti2 = 80 K (-193&nbsp;°C) | meðal2 = 200 K (-73&nbsp;°C) | hæsti2 = 380 K (106.85&nbsp;°C) | loftþrýstingur = hverfandi lítill | samsetning_lofthjúps = {{einfaldur_listi|* 42% [[súrefni]] * 29.0% [[natrín]] * 22.0% [[vetni]] * 6.0% [[helín]] * 0.5% [[kalín]] * Snefilmagn af [[argon]]i, [[nitur|nitri]], [[koltvíoxíð]]i, [[vatn]]sgufu, [[xenon]]i, [[krypton]]i og [[neon]]i.}} }} '''Merkúr''', einnig nefndur '''Merkúríus''', er minnsta [[reikistjarna]]n í [[sólkerfið|sólkerfinu]] og sú innsta af [[innri reikistjarna|innri reikistjörnunum]]. Hún er aðeins 87,97 jarðdaga að ganga umhverfis sólina. [[Hornbil]] hennar miðað við sól er aldrei stærra en 28˚. Vegna nálægðar við sólina sést hún frá jörð aðeins í [[rökkur|rökkrinu]] á morgnana og kvöldin, rétt fyrir sólarupprás og rétt eftir sólsetur. Á þeim tíma birtist hún stundum sem björt stjarna, en er mun ógreinilegri en [[Venus (reikistjarna)|Venus]]. Frá jörðu sjást [[kvartilaskipti]] á Merkúr, líkt og á Venus og Tunglinu, og [[sólbundinn umferðartími]] hennar er um 116 dagar. Hún er nefnd eftir [[Rómversk goðafræði|rómverska guðinum]] [[Merkúr (guð)|Merkúr]]. Fyrir [[5. öld f.Kr.]] héldu [[Grikkir]] að hún væri tvær stjörnur, þar sem þeir höfðu ekki gert sér grein fyrir því að hún birtist sitt hvoru megin við sólina með svo stuttu millibili. Sú sem menn sáu á kvöldhimninum var kölluð [[Hermes]] en [[Apollon]], eftir sólguðinum, þegar hún birtist á morgnana. [[Pýþagóras]] er talinn sá fyrsti sem benti á að þetta væri einn og sami hnötturinn. [[Þverganga|Þvergöngur]] Merkúrs eru tiltölulega algengar, eða 13 til 14 á hverri [[öld]]. Snúningur Merkúrs er einstakur í sólkerfinu því hann er [[bundin snúningshreyfing|bundinn]] sólinni í 3:2 [[brautarherma|brautarhermu]]<ref>{{cite book |title=Uranus, Neptune, Pluto, and the Outer Solar System |first1=Linda T. |last1=Elkins-Tanton |author-link1=Lindy Elkins-Tanton |publisher=Infobase Publishing |year=2006 |isbn=978-1-4381-0729-5 |page=51 |url=https://books.google.com/books?id=bJoYlBWbCAYC}} [https://books.google.com/books?id=bJoYlBWbCAYC&pg=PA51 Extract of page 51]</ref> þannig að miðað við [[fastastjarna|fastastjörnur]] snýst hann nákvæmlega þrisvar um möndul sinn á hverjum tveimur hringferðum um sólina.<ref name=orbit>{{cite web |title=Animated clip of orbit and rotation of Mercury |url=http://sciencenetlinks.com/interactives/messenger/or/OrbitRotation.html |publisher=Sciencenetlinks.com |access-date=2022-07-07 |archive-date=2016-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160505222804/http://sciencenetlinks.com/interactives/messenger/or/OrbitRotation.html |url-status=dead }}</ref> Út frá [[viðmiðunarkerfi]] á sólinni sem fylgir reikistjörnunni virðist hún aðeins snúast einu sinni um möndul sinn í hverri hringferð. Athugandi á yfirborði Merkúrs myndi því upplifa einn sólarhring á tveimur árum. [[Möndulhalli]] Merkúrs er sá minnsti sem þekkist í sólkerfinu, eða um {{frac|30}} af gráðu. [[Hringskekkja]] hans er sú mesta sem þekkist: Í [[sólnánd]] er fjarlægð hans frá sólu aðeins 2/3 af fjarlægðinni í [[sólfirð]]. Yfirborð Merkúrs virðist þakið gígum, sem minnir á yfirborð Tunglsins og bendir til þess að hann hafi verið jarðfræðilega óvirkur í milljarða ára. Þar sem nær ekkert andrúmsloft er á Merkúr til að geyma hita eru hitasveiflur við yfirborðið þær mestu sem þekkjast í sólkerfinu, frá 100K (-173°C) á nóttunni að 700K (727°C) á daginn við miðbaug. Pólsvæðin hafa stöðugt hitastig undir 180K (-93°C). Engin [[fylgihnöttur]] hefur fundist á braut um Merkúr. Tvö geimför hafa flogið til Merkúrs: ''[[Mariner 10]]'' flaug framhjá reikistjörnunni árin 1974 og 1975 og ''[[MESSENGER]]'', sem var sendur á loft árið 2004, gekk yfir 4.000 sinnum umhverfis hana á fjórum árum þar til eldsneytið var uppurið og geimfarið hrapaði niður á yfirborð Merkúrs 30. apríl 2015.<ref>{{cite web |url=http://messenger.jhuapl.edu/news_room/details.php?id%3D284 |title=NASA Completes MESSENGER Mission with Expected Impact on Mercury's Surface |access-date=April 30, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150503002503/http://messenger.jhuapl.edu/news_room/details.php?id=284 |archive-date=May 3, 2015}}</ref><ref name="EclipseReboost">{{cite web |url=http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2014/10100759-from-mercury-orbit-messenger.html |title=From Mercury orbit, MESSENGER watches a lunar eclipse |publisher=Planetary Society |date=October 10, 2014 |access-date=January 23, 2015}}</ref><ref name="Pressurant2015">{{cite web |url=http://www.astronomy.com/news/2014/12/innovative-use-of-pressurant-extends-messengers-mercury-mission |title=Innovative use of pressurant extends MESSENGER's Mercury mission |publisher=Astronomy.com |date=December 29, 2014 |access-date=January 22, 2015}}</ref> Áætlað er að geimfarið ''[[BepiColombo]]'' komi til Merkúrs árið 2025. == Einkenni == Merkúr er ein fjögurra [[jarðstjarna]] í [[sólkerfið|sólkerfinu]] og er úr bergi líkt og jörðin. Hann er minnsta reikistjarna sólkerfisins. Radíus hans við miðbaug er 2.339,7 km.<ref name="fact">{{cite web | first=David R. | last=Williams | title=Mercury Fact Sheet | url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/mercuryfact.html | publisher=NASA | access-date=2021-04-19 | date=25 November 2020 | archive-date=2019-04-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190403160651/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/mercuryfact.html | url-status=dead }}</ref> Merkúr er minni en stærstu fylgihnettirnir í sólkerfinu: [[Ganýmedes (tungl)|Ganýmedes]] og [[Títan (tungl)|Títan]], en með meiri massa. Merkúr er um það bil 70% málmar og 30% [[sílíkat|sílíköt]].<ref name="strom">{{cite book |first1=Robert G. |last1=Strom |last2=Sprague |first2=Ann L. |date=2003 |title=Exploring Mercury: the iron planet |publisher=Springer |isbn=978-1-85233-731-5 |url=https://archive.org/details/exploringmercury00stro }}</ref> === Innri gerð === [[File:Mercury with magnetic field.svg|left|thumb|upright=1.6|Skýringarmynd sem sýnir innri gerð og segulhvolf Merkúrs.]] Merkúr virðist hafa jarðskorpu úr sílikati og möttul utan um fast ytra kjarnalag úr [[járnsúlfíð]]i, innri bráðinn kjarna og harðan innsta kjarna.<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/mission_pages/messenger/media/PressConf20120321.html |title=MESSENGER Provides New Look at Mercury's Surprising Core and Landscape Curiosities |publisher=NASA |editor-first=Tricia |editor-last=Talbert |date=March 21, 2012 |access-date=júlí 8, 2022 |archive-date=janúar 12, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190112170032/https://www.nasa.gov/mission_pages/messenger/media/PressConf20120321.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://news.agu.org/press-release/scientists-find-evidence-mercury-has-a-solid-inner-core/ |title=Scientists find evidence Mercury has a solid inner core |website=AGU Newsroom |language=en-US |access-date=2019-04-17 }}</ref> Þéttni stjörnunnar er sú önnur mesta í sólkerfinu, eða 5,427 g/cm³, sem er aðeins minna en þéttni Jarðarinnar: 5,515 g/cm³.<ref name="fact" /> Ef áhrif [[þyngdarþétting]]ar væru tekin af báðum reikistjörnunum, yrðu efnin sem Merkúr er gerður úr þéttari en efni Jarðarinnar, með 5,3 g/cm³ óþjappaða þéttni á móti 4,4 g/cm³ á Jörðinni.<ref>{{cite web |date=May 8, 2003 |url=https://astrogeology.usgs.gov/Projects/BrowseTheGeologicSolarSystem/MercuryBack.html |title=Mercury |publisher=US Geological Survey |access-date=November 26, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060929091534/http://astrogeology.usgs.gov/Projects/BrowseTheGeologicSolarSystem/MercuryBack.html |archive-date=September 29, 2006 |url-status=dead }}</ref> Hægt er að nota þéttni Merkúrs til að reikna út innri gerð hans. Þótt mikil þéttni Jarðarinnar stafi að töluverðu leyti af þyngdarafli, sérstaklega við kjarnann, er Merkúr miklu minni og innri lög hans ekki eins samþjöppuð. Þess vegna hlýtur kjarninn að vera stór og járnríkur, til að skapa svona mikla þéttni.<ref>{{cite journal |title=On the Internal Structures of Mercury and Venus |last=Lyttleton |first=Raymond A. |author-link=Raymond Lyttleton |journal=Astrophysics and Space Science |volume=5 |issue=1 |pages=18–35 |year=1969 |doi=10.1007/BF00653933 |bibcode=1969Ap&SS...5...18L |s2cid=122572625 |issn=0004-640X }}</ref> Áætlað er að radíus kjarna Merkúrs sé 2.020±30 km miðað við líkön sem eru í samræmi við [[hverfitregða|hverfitregðu]] hans.<ref name="Margot2012">{{cite journal |last1=Margot |first1=Jean-Luc |last2=Peale |first2=Stanton J. |last3=Solomon |first3=Sean C. |last4=Hauck |first4=Steven A. |last5=Ghigo |first5=Frank D. |last6=Jurgens |first6=Raymond F. |last7=Yseboodt |first7=Marie |last8=Giorgini |first8=Jon D. |last9=Padovan |first9=Sebastiano|last10=Campbell|first10=Donald B. |title=Mercury's moment of inertia from spin and gravity data |journal=Journal of Geophysical Research: Planets |volume=117 |issue=E12 |year=2012 |pages=n/a |issn=0148-0227 |doi=10.1029/2012JE004161 |bibcode=2012JGRE..117.0L09M|citeseerx=10.1.1.676.5383 |s2cid=22408219 }}</ref><ref name="Hauck_etal_2013">{{cite journal |last1=Hauck |first1=Steven A. |last2=Margot |first2=Jean-Luc |last3=Solomon |first3=Sean C. |last4=Phillips |first4=Roger J. |last5=Johnson |first5=Catherine L. |last6=Lemoine |first6=Frank G. |last7=Mazarico |first7=Erwan |last8=McCoy |first8=Timothy J. |last9=Padovan |first9=Sebastiano |last10=Peale |first10=Stanton J. |last11=Perry |first11=Mark E. |last12=Smith |first12=David E. |last13=Zuber |first13=Maria T. |title=The curious case of Mercury's internal structure|journal=Journal of Geophysical Research: Planets |year=2013 |volume=118 |issue=6 |pages=1204–1220 |doi=10.1002/jgre.20091|bibcode=2013JGRE..118.1204H |hdl=1721.1/85633 |s2cid=17668886 |hdl-access=free }}</ref> Þar af leiðir að kjarni Merkúrs er um 57% af rúmmáli hans. Þetta hlutfall er aðeins 17% á Jörðinni. Rannsókn frá 2007 bendir til þess að Merkúr hafi bráðinn kjarna.<ref name="cornell">{{cite news |first=Lauren |last=Gold |title=Mercury has molten core, Cornell researcher shows |date=May 3, 2007 |work=Chronicle |publisher=Cornell University |url=http://www.news.cornell.edu/stories/May07/margot.mercury.html |access-date=May 12, 2008}}</ref><ref name="nrao">{{cite news |last=Finley |first=Dave |date=May 3, 2007 |title=Mercury's Core Molten, Radar Study Shows |publisher=National Radio Astronomy Observatory |url=http://www.nrao.edu/pr/2007/mercury/ |access-date=May 12, 2008 }}</ref> Umhverfis kjarnann er 500-700 km [[möttull (jarðfræði)|möttull]] úr sílíkötum.<ref name="Spohn2001">{{cite journal |last1=Spohn |first1=Tilman |last2=Sohl |first2=Frank |last3=Wieczerkowski |first3=Karin |last4=Conzelmann |first4=Vera |title=The interior structure of Mercury: what we know, what we expect from BepiColombo |url=https://archive.org/details/sim_planetary-and-space-science_2001-12_49_14-15/page/1561 |journal=Planetary and Space Science |volume=49 |issue=14–15 |pages=1561–1570 |doi=10.1016/S0032-0633(01)00093-9 |bibcode=2001P&SS...49.1561S |year=2001 }}</ref><ref>{{cite book | last=Gallant | first=Roy A. | title=The National Geographic Picture Atlas of Our Universe | publisher=National Geographic Society | date=1986 | edition=2nd | isbn=9780870446443 }}</ref> Samkvæmt gögnum frá ''Mariner 10'' og athugunum frá Jörðinni er [[jarðskorpa]] Merkúrs talin vera 35 km á þykkt.<ref name="Padovan2015">{{cite journal |doi=10.1002/2014GL062487 |title=Thickness of the crust of Mercury from geoid-to-topography ratios |journal=Geophysical Research Letters |volume=42 |issue=4 |pages=1029 |year=2015 |last1=Padovan |first1=Sebastiano |last2=Wieczorek |first2=Mark A. |last3=Margot |first3=Jean-Luc |last4=Tosi |first4=Nicola |last5=Solomon |first5=Sean C. |bibcode=2015GeoRL..42.1029P |s2cid=31442257 |url=http://www.escholarship.org/uc/item/403071pz|doi-access=free }}</ref> Það gæti samt verið ofáætlað og skorpan gæti verið 26±11 km á þykkt byggt á [[flotajafnvægi stinnhvolfs]].<ref>{{cite journal | title=A thin, dense crust for Mercury | last=Sori | first=Michael M. | journal=Earth and Planetary Science Letters | volume=489 | pages=92–99 | date=May 2018 | doi=10.1016/j.epsl.2018.02.033 | bibcode=2018E&PSL.489...92S }}</ref> Eitt af einkennum yfirborðs Merkúrs eru margir mjóir hryggir sem eru allt að nokkur hundruð kílómetrar á lengd. Talið er að þeir hafi myndast þegar kjarni og möttull reikistjörnunnar kólnuðu og drógust saman eftir að jarðskorpan hafði myndast.<ref>{{cite journal |title=Lobate Thrust Scarps and the Thickness of Mercury's Lithosphere |last1=Schenk |first1=Paul M. |last2=Melosh |first2=H. Jay |author-link2=H. Jay Melosh |journal=Abstracts of the 25th Lunar and Planetary Science Conference |volume=1994 |pages=1994LPI....25.1203S |bibcode=1994LPI....25.1203S |date=March 1994 }}</ref><ref>{{cite journal| last1=Watters | first1=T. R. | first2=F. | last2=Nimmo | first3=M. S. | last3=Robinson | title=Chronology of Lobate Scarp Thrust Faults and the Mechanical Structure of Mercury's Lithosphere | journal=Lunar and Planetary Science Conference | page=1886 | year=2004 | bibcode= 2004LPI....35.1886W }}</ref><ref>{{cite journal | journal=Geology | date=November 1998 | volume=26 | issue=11 | pages=991–994 | title=Topography of lobate scarps on Mercury; new constraints on the planet's contraction | url=https://archive.org/details/sim_geology_1998-11_26_11/page/991 | first1=Thomas R. | last1=Watters | first2=Mark S. | last2=Robinson | first3=Anthony C. | last3=Cook | doi=10.1130/0091-7613(1998)026<0991:TOLSOM>2.3.CO;2 | bibcode=1998Geo....26..991W }}</ref> Kjarni Merkúrs hefur meira járninnihald en í nokkurri annarri reikistjörnu sólkerfisins. Nokkrar kenningar hafa verið settar fram til að skýra það. Sú sem er almennast viðurkennd gengur út á að Merkúr hafi upphaflega haft svipað hlutfall milli málma og sílikata og [[kondrít]]loftsteinar, sem er talið einkenna berg í sólkerfinu, og massa sem var 2,25 sinnum meiri en núverandi massi.<ref name="Benz" /> Snemma í sögu sólkerfisins gæti Merkúr hafa orðið fyrir árekstri frá [[plánetuvísir|plánetuvísi]] með 1/6 af massa Merkúrs og nokkur þúsund kílómetrar í þvermál.<ref name="Benz" /> Áreksturinn hefði valdið því að mest af jarðskorpunni og möttlinum sem fyrir var hefði sópast burt, en skilið eftir hlutfallslega stóran kjarna.<ref name="Benz" /> Svipað ferli hefur verið notað til að skýra myndun Tunglsins.<ref name="Benz">{{cite journal |title=Collisional stripping of Mercury's mantle |last1=Benz |first1=W. |last2=Slattery |first2=W. L. |last3=Cameron |first3=Alastair G. W. |journal=Icarus |volume=74 |issue=3 |pages=516–528 |year=1988 |doi=10.1016/0019-1035(88)90118-2 |bibcode=1988Icar...74..516B|url=https://zenodo.org/record/1253898 }}</ref> Merkúr gæti líka hafa myndast í [[sólkerfisþokan|sólkerfisþokunni]] áður en orkuútstreymi sólarinnar varð stöðugt. Upphaflega hefði hann þá haft tvöfalt meiri massa, en þegar [[frumstjarna]]n minnkaði hefur hitinn við Merkúr verið milli 2.500 og 3.500K, og hugsanlega allt að 10.000K.<ref name="CameronAGW1">{{cite journal |title=The partial volatilization of Mercury |last=Cameron |first=Alastair G. W. |author-link=Alastair G. W. Cameron |journal=Icarus |volume=64 |issue=2 |pages=285–294 |year=1985 |doi=10.1016/0019-1035(85)90091-0 |bibcode=1985Icar...64..285C}}</ref> Mikið af yfirborðsbergi Merkúrs hefði gufað upp við slíkan hita og myndað andrúmsloft úr „berggufu“ sem [[sólvindur]] hefði sópað burt.<ref name="CameronAGW1" /> Þriðja tilgátan gengur út á að sólkerfisþokan hafi skapað [[viðnám]] við eindirnar sem hlóðust saman í Merkúr, þannig að léttari eindir töpuðust úr aðsópsefninu og urðu ekki hluti af reikistjörnunni.<ref>{{cite journal |title=Iron/silicate fractionation and the origin of Mercury |last=Weidenschilling |first=Stuart J. |journal=Icarus |volume=35 |issue=1 |pages=99–111 |year=1987 |doi=10.1016/0019-1035(78)90064-7 |bibcode=1978Icar...35...99W}}</ref> Hver tilgáta gerir ráð fyrir ólíkri samsetningu jarðskorpunnar, og tveir könnunarleiðangrar hafa rannsakað það. ''[[MESSENGER]]'' fann meira kalín og brennistein en ætlað var, sem bendir til þess að árekstrartilgátan og uppgufunartilgátan standist ekki, því þessi efni hefðu rokið burt vegna hitans.<ref name="csmon20110929">{{cite news |url=https://www.csmonitor.com/Science/2011/0929/Messenger-s-message-from-Mercury-Time-to-rewrite-the-textbooks |title=Messenger's message from Mercury: Time to rewrite the textbooks |work=The Christian Science Monitor |first=Mark |last=Sappenfield |date=September 29, 2011 |access-date=August 21, 2017}}</ref> ''[[BepiColombo]]'', sem kemur til Merkúrs árið 2025, mun gera athuganir til að prófa þessar tilgátur.<ref name="ESA-Bepi">{{cite web |url=http://sci.esa.int/bepicolombo/ |title=BepiColombo |series=Science & Technology |publisher=European Space Agency |access-date=April 7, 2008 }}</ref> Hingað til virðast athuganir styðja þriðju tilgátuna, en frekari greininga er þörf.<ref name="intra">{{cite news |url=https://www.chemistryworld.com/news/messenger-sheds-light-on-mercurys-formation/3002463.article |title=Messenger sheds light on Mercury's formation |work=Chemistry World |first=Jon |last=Cartwright |date=September 30, 2011 |access-date=August 21, 2017 }}</ref> === Andrúmsloft === Á Merkúr eru leifar af [[andrúmsloft]]i en það er afar þunnt. Gasfrumeinindirnar í andrúmsloftinu rekast oftar á [[yfirborð]] reikistjörnunnar en þær rekast hver á aðra. Reikistjarnan er því talin vera [[súrefnisleysi|súrefnislaus]]. Andrúmsloftið er að mestu úr [[súrefni]], [[vetni]], [[helíum]] og [[natríum]]. Vegna lítils [[þyngdarafl]]s tapast andrúmsloftið út í geiminn en nokkur ferli vinna á móti: # [[Sólvindar]] sem [[segulmagn]] reikistjörnunnar fangar. # [[Loftkennt efni|Loftkennd efni]] sem verða til vegna árekstra lítilla [[loftsteinn|loftsteina]] við reikistjörnuna. # Bein [[hitauppgufun]] pólaríssins. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{Wiktionary|Merkúríus}} * [https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/merkurius/ Stjörnufræðivefurinn: Merkúríus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220706215524/https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/merkurius/ |date=2022-07-06 }} * [https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/geimferdir/messenger/ Stjörnufræðivefurinn: MESSENGER] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220520043520/https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/geimferdir/messenger/ |date=2022-05-20 }} {{Sólkerfisfótur}} [[Flokkur:Sólkerfið]] [[Flokkur:Reikistjörnurnar]] nzitd9o64fkrtz6drivlw98jz7kxpzg 0 6083 1973506 1973504 2026-07-27T11:59:15Z MyraMidnight 41218 /* V */ aukastrik sem gerði töfluna of víða fjarlægt 1973506 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar [[skammstöfun|skammstafanir]] í [[íslenska|íslensku]]:<br/> {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = nei | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} ==0-9<span id="0&ndash;9"></span>== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="1.p." |1.p.|| [[fyrsta persóna]]|| |- |data-sort-value="2.p." |2.p.|| [[önnur persóna]]|| |- |data-sort-value="3.p." |3.p.|| [[þriðja persóna]] |- |data-sort-value="4to" |4to|| [[quarto]]|| Úr latínu quartus, fjórðungur í ablativus. Fjögurra blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="8vo" |8vo|| [[octavo]]|| Úr latínu octavus, áttungur í ablativus. Átta blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |- |data-sort-value="12mo" |12mo|| [[duodecimo]]|| Úr latínu duodecimus, tólftungur í ablativus. Tólf blaða brot úr heilu blaði sem er folio. Gefur til kynna stærð brots bókar.<ref>https://www.trussel.com/books/booksize.htm</ref> |} ==A== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="a." |'''a.'''||[[aðalsetning]] || |- |data-sort-value="ab.fn." |'''ab.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="a.fn." |'''a.fn.'''||[[afturbeygt fornafn]] || [[Þolfall]]: „sig“, [[Þágufall]]: „sér“, [[Eignarfall]]: „sín“ |- |data-sort-value="afs." |'''afs.'''||sendandi ([[danska]]: ''[[wikt:afsender|afsender]]'')||sá sem sendir bréf t.d. |- |data-sort-value="a.m.k." |'''a.m.k.'''||að minnsta kosti|| Þær hafa svindlað árum saman- eða '''a.m.k.''' reynt það. |- |'''a.m.m''' |að mínu mati | |- |data-sort-value="al." |'''al.'''||[[atviksliður]] || |- |data-sort-value="alm." |'''alm.'''||almennur|| '''Alm.''' upplýsingar. ('''almennar''' upplýsingar)<br> '''Alm.''' hegningarlög. ('''almenn''' hegningarlög) |- |data-sort-value="alg." |'''alg.'''||algengur|| |- |data-sort-value="andh." |'''andh.'''||[[andheiti]] || '''andh.''' orðsins 'andheiti' er 'samheiti' |- |data-sort-value="a.n.l." |'''a.n.l.'''||að nokkru leyti|| |- |data-sort-value="ask" |'''ask'''|| aldur, staður, kyn || [[netslangur]] notað í stað ''[[wikt:en:asl#English|asl]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F563987%2F%3Ft%3D299560409&page_name=article&grein_id=563987|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F617527%2F%3Ft%3D841581272&page_name=article&grein_id=617527|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-19}}</ref><ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814140418/saft.is/netsvar/umraedur/18267/flokkur/8/43/umraeda/47/</ref> |- |data-sort-value="ath." |'''ath.'''||athuga, athugið|| Mætið á föstudaginn ('''ath.''', ekki fimmtudaginn eins og vanalega!) í aðalbyggingunni.<br> '''Ath!''' Það verður fundur á morgun. |- |data-sort-value="aths." |'''aths.'''||athugasemd|| RE: '''aths.''' varðandi brottrekstur. |- |data-sort-value="atr." |'''atr.'''||atriði|| |- |data-sort-value="ao." |'''ao.'''||[[atviksorð]] || |- |data-sort-value="au." |'''au.'''||[[aukasetning]] || |- |data-sort-value="aukaf." |'''aukaf.'''||[[aukafall]] || |} ==Á== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- | data-sort-value="áfn." |'''áfn.'''||[[ábendingarfornafn]] || |- | data-sort-value="áhrl. s." |'''áhrl. s.'''||[[áhrifslaus sögn]] || |- |'''<span id="áhrs."></span>áhrs.'''||[[áhrifssögn]] || |- |'''<span id="ákv. gr."></span>ákv. gr.'''||[[ákveðinn greinir]] || |- |'''<span id="ás."></span>ás.'''||[[áhrifssögn]] || |} ==B== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="b." |'''b.'''||[[beyging]] || |- |data-sort-value="b.b." |'''b.b.'''||[[blönduð beyging]] || |- |data-sort-value="bh." |'''bh.'''||[[boðháttur]] || |- |<span id="BÍN"></span>'''BÍN'''||[[Beygingarlýsing íslensks nútímamáls]] || |- |data-sort-value="bls." |'''bls.'''||blaðsíða||oft notað til að gefa upp ákveðna blaðsíðu í bók <br>''Flettið á '''bls.''' 196.'' |- |data-sort-value="b.t." |'''b.t.'''||berist til||notað til að gefa til kynna hvert og á hvern pakki/böggull/bréf skal sendast<br>'''''B.t.''' [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]].'' |} ==D== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="dr." |'''dr.'''||[[doktor]]|| |} ==E== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |'''e.a.''' |eftir atvikum | |- |data-sort-value="e.h." |'''e.h.'''||eftir hádegi|| |- |data-sort-value="ehf" |'''ehf.'''|| [[einkahlutafélag]] || |- |data-sort-value="e.k." |'''e.k.'''||einhvers konar; eins konar|| |- |data-sort-value="e.Kr." |'''e.Kr.'''||eftir Krist|| |- |data-sort-value="et." |'''et.'''||[[eintala]]|| |- |data-sort-value="ef." |'''ef.'''||[[eignarfall]] || |- |data-sort-value="efn." |'''efn.'''||[[eignarfornafn]] || |- |'''e.f.o.a.r.''' |eins fljótt og auðið er | |- |data-sort-value="e.s." |'''es.'''||[[eftirskrift]] || sama og {{skammst|p.s.}} á [[latína|latínu]] |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-a.'''||einhverja|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-s.'''||einhvers|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''e-n.'''||einhvern|| |- |data-sort-value="ennfr." |'''ennfr.'''||enn fremur|| |- |data-sort-value="eink." |'''eink.'''||[[einkunn]] || |- |data-sort-value="e.m.." |'''e.m.'''||eftir miðdegi ||12 klukkustundir, frá hádegi til miðnættis. Sama og ''post meridiem'' (p.m.) á latnesku |- |data-sort-value="end." |'''end.'''||ending || |- |data-sort-value="e.st." |'''e.st.'''||[[efsta stig]] || |- |data-sort-value="erl." |'''erl.'''||erlendur, erlend, erlent|| |- |data-sort-value="e.t.v." |'''e.t.v.'''||ef til vill|| |- |<span id="e.þ.h."></span>'''e.þ.h.'''||eða þess háttar|| |- |'''e.o.t.''' |eftir okkar tímatal | |} ==F== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="fél."></span>'''fél.'''||félag, félagi|| |- |data-sort-value="fskj." |'''fskj.'''||fylgiskjal|| Til að gefa til kynna að eitthvað hafi fylgiskjal. |- |data-sort-value="fh." |'''fh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="f.h." |'''f.h.'''||fyrir hönd|| Þegar skrifað er undir skjöl fyrir hönd annars aðila. |- |data-sort-value="f.hl." |'''f.hl.'''||fyrri hluti|| Fyrri hluti einhvers; [[bók]]ar, [[handrit]]s, [[saga|sögu]]... |- |data-sort-value="fl." |'''fl.'''||[[forsetningarliður]]|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrra mánaðar|| |- |data-sort-value="f.m." |'''f.m.'''||fyrir miðdegi||12 klukkustundir, frá miðnætti til hádegis. Sama og ''ante meridiem'' (a.m.) á latnesku. |- |data-sort-value="fn." |'''fn.'''||[[fornafn]] || |- |data-sort-value="fo." |'''fo.'''||[[fallorð]] || |- |data-sort-value="forl." |'''forl.'''||[[forliður]] || |- |data-sort-value="frb." |'''frb.'''||framburður|| Mie-dreifing (frb. míe)<br>Rayleigh-dreifing (frb. reilei) |- |data-sort-value="frkvstj." |'''frkvstj.''' || framkvæmdastjóri || |- |data-sort-value="frl." |'''frl.'''||[[frumlag]] || |- |data-sort-value="frh." |'''frh.'''||framhald|| Notað til að gefa til kynna framhald af einhverju. |- |frv. |frumvarp<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/althingistidindi/L026/026_thing_1915_umraedur_sameinad_thing.pdf|titill=Alþingi 1915 - Þingsetning|höfundur=Alþingi|útgefandi=Alþingi|mánuður=7|ár=1915|mánuðurskoðað=11|árskoðað=2024}}</ref> | |- |data-sort-value="frt." |'''frt.'''||[[Framtíð (málfræði)|framtíð]] || |- |data-sort-value="fsl." |'''fsl.'''||[[forsetningarliður]]|| (sjá '''fl.''') |- |data-sort-value="fsh." |'''fsh.'''||[[framsöguháttur]] || |- |data-sort-value="fs." |'''fs.'''||[[forsetning]] || |- |data-sort-value="fsk." |'''fsk.'''||[[forskeyti]] || |- |data-sort-value="fst." |'''fst.'''||[[frumstig]] || |- |data-sort-value="f.Kr." |'''f.Kr.'''||fyrir Krist|| Notað fyrir ártöl til að gefa til kynna að viðkomandi ár hafi verið fyrir [[Kristur|Kristburð]]. |- |data-sort-value="f.o.t." |'''f.o.t.'''||fyrir okkar tímatal|| |- |data-sort-value="ft." |'''ft.'''||[[fleirtala]]||Notað til að sýna að eitthvað sé í [[fleirtala|fleirtölu]]. |- |data-sort-value="fv." |'''fv.'''||fyrrverandi||Gefur til kynna að eitthvað/einhver sé fyrrverandi. <br> *''Frv. [[forsætisráðherra]]'' <br> *''frv. kærasta/kærasti''... |- |data-sort-value="fyrrn." |'''fyrrn.'''||fyrrnefndur|| |- |data-sort-value="fyrrv" |'''fyrrv.'''||fyrrverandi|| ''Sjá '''fv.'''.'' |} ==G== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="g" |'''g'''||[[gramm]]|| |- |data-sort-value="germ." |'''germ.'''||[[germynd]]|| |- |data-sort-value="gm." |'''gm.'''||[[germynd]]|| |- |'''g.m.g.''' |guð minn góður | |- |data-sort-value="g.n." |'''g.n.'''||góða nótt|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||grein|| |- |data-sort-value="gr." |'''gr.'''||[[greinir]]|| sjá einnig {{skammst|ákv. gr.}} eða {{skammst|óákv. gr.}} |- |'''g.r.f.''' |gera ráð fyrir | |} ==H== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="hdl." |'''hdl.'''||[[héraðsdómslögmaður]]|| |- |data-sort-value="hdr." |'''hdr.'''||[[handrit]]|| |- |data-sort-value="hf." |'''hf.'''||[[hlutafélag]]|| |- |data-sort-value="hl." |'''hl.'''||hluti|| |- |data-sort-value="hlsk." |'''hlsk.'''||hlutskipti|| |- |data-sort-value="hljsk." |'''hljsk.'''||[[hljóðskipti]]|| |- |data-sort-value="hljv." |'''hljv.'''||[[hljóðvarp]]|| |- |data-sort-value="hr." |'''hr.'''||herra|| |- |<span id="-hr.">'''-hr.'''||[[hreppur]]|| Dæmi: [[Áshreppur]] → [[Áshreppur|Ás''hr.'']] |- |data-sort-value="h.u.b." |'''h.u.b.'''||hér um bil|| |- |data-sort-value="hv." |'''hv.'''||háttvirtur|| |- |data-sort-value="hvk." |'''hvk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="holl." |'''holl.'''||[[Holland|hollenskur]]|| |- |data-sort-value="Hos." |'''Hos.'''||[[Hósea]]|| (spámaður) |- |<span id="höf."></span>'''höf.'''||[[höfundur]]|| |- |data-sort-value="hk." |'''hk.'''||[[hvorugkyn]]|| |- |data-sort-value="hrl." |'''hrl.'''||[[hæstaréttarlögmaður]]|| |} ==Í== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ísl."></span>'''ísl.'''||[[íslenska]] eða einhver [[Íslendingur|íslenskur / íslensk / íslenskt]]|| |- |í.þ.t.orð |í þessum töluðu orðum | |} ==K== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="k." |'''k.'''||[[kyn (málfræði)|Kyn]]|| Notað í {{skammst|kk.}}, {{skammst|hvk.}}, {{skammst|hk.}} og {{skammst|kvk.}} |- |data-sort-value="kap." |'''kap.'''||kapituli|| |- |'''k.a.v.s''' |kem að vörmu spori | |- |<span id="Khöfn"></span>'''Khöfn'''||[[Kaupmannahöfn]]|| |- |data-sort-value="kg" |'''kg'''||[[Kílógramm|Kílógramm/kílógrömm]], [[kíló]]|| |- |data-sort-value="kk." |'''kk.'''||[[karlkyn (málfræði)|karlkyn]]|| |- |data-sort-value="km." |'''km.'''||[[kennimynd]]|| |- |data-sort-value="km" |'''km'''||[[kílómetri]]|| |- |data-sort-value="kl." |'''kl.'''||[[klukka]]n|| |- |data-sort-value="klst." |'''klst.'''||[[klukkustund]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kr.'''||[[Íslensk króna|króna]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kt.'''||[[kennitala]]|| |- |data-sort-value="kr." |'''kgsúrsk.'''||[[konungsúrskurður]]|| Dæmi um notkun: ''Það gerðist með kgsúrsk. 23. júlí sama'' ár...<ref>[http://www.timarit.is/ordaleit.jsp?offset=0&lang=0&publication=300064&ordaleit=kgs%FArsk&is_ordaleit=Leita&month_from=0&year_from=1874&winsize=30&month_to=11&year_to=1929&orderby=score Dæmi af Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |'''kv,''' |[[wiktionary:kveðja|kveðja]] | |- |data-sort-value="kvk." |'''kvk.'''||[[kvenkyn (málfræði)|kvenkyn]]|| |} ==L== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="l" |'''l'''||[[lítri]]|| |- |data-sort-value="leturbr." |'''leturbr.'''||leturbreyting|| |- |data-sort-value="lh." |'''lh.'''||[[lýsingarháttur]]|| |- |data-sort-value="lh. nt." |'''lh. nt.'''||[[lýsingarháttur nútíðar]]|| |- |data-sort-value="lh. þt." |'''lh. þt.'''||[[lýsingarháttur þátíðar]]|| |- |data-sort-value="lo." |'''lo.'''||[[lýsingarorð]]|| |- |data-sort-value="l.s." |'''l.s.'''||''loco sigilli eða locus sigilli''|| Úr latínu. Staður innsiglis, notað við þýðingar eða afritun til að tákna hvar innsigli stóð í frumriti. |- |data-sort-value="l.s.g." |'''l.s.g.'''||lof sé Guði|| |- |data-sort-value="ltr" |'''ltr'''||[[lítri]]|| |} ==M== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="m.a.o." |'''m.a.o.'''||meðal annarra orða|| |- |data-sort-value="m.a.s." |'''m.a.s.'''||meira að segja|| |- |data-sort-value="m.a." |'''m.a.'''||meðal annars|| |- |data-sort-value="ma." |'''ma.'''||[[milljarður]]|| |- |data-sort-value="m.b." |'''m.b.'''||mótorbátur|| |- |data-sort-value="m.e.h." |'''m.e.h.'''||með eigin hendi|| |- |data-sort-value="mg" |'''mg'''||[[milligramm]]|| |- |data-sort-value="mlja" |'''mlja.'''||[[milljarður]]|| |- |<span id="mljó"></span>'''mljó.'''||[[milljón]]|| |- |data-sort-value="mm." |'''mm.'''||[[miðmynd]]|| |- |data-sort-value="mms." |'''mms.'''||[[miðmyndarsögn]]|| |- |data-sort-value="m.m." |'''m.m.'''||með meiru|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |'''m.s.br.''' |með síðari breytingum | |- |data-sort-value="m.t.t." |'''m.t.t.'''||með tilliti til|| |- |<span id="miðm."></span>'''miðm.'''||[[miðmynd]]|| |- |'''m.v.''' |miðað við | |- |<span id="m.ö.o."></span>'''m.ö.o.'''||með öðrum orðum|| |- |data-sort-value="m.fl." |'''m.fl.'''||með fleiru|| |- |data-sort-value="mgr." |'''mgr.'''||[[málsgrein]]|| |- |data-sort-value="mst." |'''mst.'''||[[stigbreyting|miðstig]]|| |- |<span id="mín."></span>'''mín.'''||[[mínúta]]|| |- |<span id="-mo"></span>'''''-mo'''''||''duodeci'''mo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''duodecimo'' sem þýðir "tólfta"); tólfblöðungur, í mjög smáu broti; dæmi: "þetta handrit er í 12'''mo'''" (sjá einnig {{skammst|-vo}}) |} ==N== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="n.á."></span>''n.á.''||næsta ár|| |- |data-sort-value="nf." |''nf.''||[[nefnifall]]|| |- |data-sort-value="nh." |''nh.''||[[nafnháttur]]|| |- |data-sort-value="nhm." |''nhm.''||[[nafnháttarmerki]]|| |- |data-sort-value="nl." |''nl.''||[[nafnliður]]|| |- |data-sort-value="nk." |''nk.''||næstkomandi|| |- |data-sort-value="n.k." |''n.k.''||nokkurs konar|| |- |data-sort-value="nmgr." |''nmgr.''||neðanmálsgrein|| |- |data-sort-value="no." |''[[no|no.]]''||[[nafnorð]]|| |- |<span id="núv."></span>''núv.''||núverandi|| |- |data-sort-value="nr." |''nr.''||[[númer]]|| |- |data-sort-value="nt." |''n.tt.''||[[nánar til tekið|nánar tiltekið]]|| |- |data-sort-value="nt." |''nt.''||[[nútíð]]|| |} ==O== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="o.áfr."></span>''o.áfr.''||og áfram|| |- |data-sort-value="o.m.fl." |''o.m.fl.''||og margt fleira|| |- |data-sort-value="ohf." |''ohf.''||[[opinbert hlutafélag]]||Dæmi: <br>[[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpið ''ohf.'']]<br>[[Flugstoðir|Flugstoðir ''ohf.'']]<br>[[RARIK|RARIK ''ohf.'']] |- |data-sort-value="o.fl." |''o.fl.''||og fleira|| |- |data-sort-value="o.s.frv." |''o.s.frv.''||og svo framvegis|| Já já, fara í skóla, mennta sig, sækja um vinnu ''o.s.frv.'', þú hljómar eins og gömul plata. |- |<span id="o.þ.h."></span>''o.þ.h.''||og þess háttar|| |- |<span id="o.þ.u.l."></span>''o.þ.u.l.''||og því um líkt|| |} ==Ó== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="ófn."></span>''ófn.''||[[óákveðið fornafn]]|| |- |<span id="ób."></span>'''ób.'''||[[óbeygjanlegt orð]]|| |- |<span id="óp."></span>'''óp.'''||[[ópersónulegt]]|| |- |<span id="óákv. gr."></span>'''óákv. gr.'''||[[óákveðinn greinir]]|| |} ==P== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="p." |'''p.'''||[[persóna (málfræði)|persóna]]|| |- |data-sort-value="pfn." |'''pfn.'''||[[persónufornafn]]|| |- |data-sort-value="pk." |'''pk.'''||pakki|| |- |data-sort-value="p.s." |'''p.s.'''||[[eftirskrift]]||Úr [[latína|latínu]]; '''''p'''ost '''s'''criptum'', sem þýðir "ritað á eftir". Sbr. {{skammst|e.s.}}. |} ==Q== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="q.e.d." |'''q.e.d.'''||[[það sem átti að sanna/sýna fram á]]||Úr [[latína|latínu]]; ''quod erat demonstrandum'' Notað í rökfræði og stærðfræði. Sjá þ.s.s.á. |} ==R== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="ritstj." |'''ritstj.'''||ritstjóri, ritstjórar, ritstjórn|| |- |data-sort-value="rslm." |''rslm.''||rannsóknarlögreglumaður|| |- |<span id="Rvík"></span>''Rvík''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="Rvk" |''Rvk''||[[Reykjavík]]|| |- |data-sort-value="R." |''R.''||[[Reykjavík]]||[[wikt:R.|wikiorðabók: R.]] |} ==S== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="s.á."></span>''s.á.''||sama ár|| |- |data-sort-value="samb." |''samb.''||[[sambeyging]]|| |- |data-sort-value="samh." |''samh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="samhlj." |''samhlj.''||[[samhljóð]]|| |- |data-sort-value="samn." |''samn.''||[[samnafn]]|| |- |data-sort-value="s.b." |''s.b.''||[[sterk beyging]]|| |- |data-sort-value="s.d." |''s.d.''||sama dag|| |- |data-sort-value="sbr." |''sbr.''||samanber|| |- |data-sort-value="s.e." |''s.e.''||sjá einnig || |- |data-sort-value="sek." |''sek.''||[[sekúnda]]|| |- |<span id="sérn."></span>''sérn.''||[[sérnafn]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sagnfylling]]|| |- |data-sort-value="sf." |''sf.''||[[sameignarfélag]]|| |- |data-sort-value="sfn." |''sfn.''||[[spurnarfornafn]]|| |- |data-sort-value="sh." |''sh.''||[[samheiti]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||[[signatum]]|| Úr latínu (part. perf. af signare) og þýðir undirritað. Notað í uppskriftum og útgáfum til að auðkenna þar sem um eiginhandarundirritun var að ræða í frumriti. |- |data-sort-value="s.hl." |''s.hl.''||síðari hluti|| |- |data-sort-value="sk." |''sk.''||svokallaður|| |- |data-sort-value="skv." |''skv.''||samkvæmt|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||[[sagnliður]]|| |- |data-sort-value="s.m." |'''s.m.'''||sama mánaðar|| |- |data-sort-value="sn." |''sn.''||svonefndur|| |- |data-sort-value="so." |''so.''||[[sagnorð]]|| |- |<span id="s.ó."></span>''s.ó.''||svar óskast|| |- |<span id="ss. us."></span>''ss. us.''{{heimild vantar}}<!--ÉG ER EKKI VISS HVORT ÞAÐ EIGI AÐ VERA BIL Á MILLI "ss." og "us.", skv. reglunum á það að vera þannig, en skv. [http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm þessu] þá er ekki bil?-->||[[samsett umsögn]]|| |- |data-sort-value="s.s." |''s.s.''||svo sem, sama sem ||einnig stundum notað fyrir sem sagt |- |data-sort-value="s.st." |''s.st.''||sama stað|| |- |<span id="samþ."></span>''samþ.''||samþykkt|| |- |data-sort-value="shlj." |''shlj.''||[[samhljóða]]|| |- |data-sort-value="sign." |''sign.''||eiginhandarundirskrift|| |- |<span id="skál."></span>''skál.''||[[skáletur]]|| |- |data-sort-value="sl." |''sl.''||síðastliðinn|| |- |data-sort-value="st." |''st.''||[[samtenging]]|| |- |data-sort-value="st.s." |''st.s.''||[[sterk sögn]]|| |- |data-sort-value="stk." |''stk.''||stykki|| |- |<span id="sþ."></span>''sþ.''||samþykkt|| |} ==T== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="t.a.m." |''t.a.m.''||til að mynda|| |- |data-sort-value="teg." |''teg.''||[[tegund]]|| |- |data-sort-value="tbl." |''tbl.''||[[tölublað]]|| |- |data-sort-value="t.d." |''t.d.''||til dæmis|| |- |data-sort-value="tfn." |''tfn.''||[[tilvísunarfornafn]]|| |- |data-sort-value="t.h." |''t.h.''||til hægri|| |- |data-sort-value="tl." |''tl.''||[[tengiliður]]|| |- |<span id="tvíhlj."></span>''tvíhlj.''||[[tvíhljóði]]|| |- |data-sort-value="t.v." |''t.v.''||til vinstri|| |- |data-sort-value="tvt." |''tvt.''||[[tvítala]]|| |- |data-sort-value="till." |'''till.'''||tillaga|| |- |data-sort-value="to." |'''to.'''||[[töluorð]]|| |} ==U== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="umr." |'''umr.'''||umræða|| |- |data-sort-value="uh." |'''uh.'''||[[upphrópun]]|| |- |'''uh.h''' |uppháttur hlátur | |- |data-sort-value="us." |'''us.'''||[[umsögn]]|| |- |data-sort-value="uppl." |'''uppl.'''||upplýsingar|| |- |<span id="u.þ.b."></span>'''u.þ.b.'''||um það bil|| |} ==Ú== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="útg."></span>'''útg.'''||Útgáfa|| |} ==V== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |data-sort-value="v" | V || vestur |- |data-sort-value="v/" rowspan=2|v/ |við ||„bílastæði v/ Kringluna“ |- |vegna || „fjarverandi v/ veikinda“ |- |data-sort-value="vb." |'''vb.'''||[[vélbátur]]|| það var áður skrifað <span id="v/b">„v/b“</span> |- |data-sort-value="v.b." |'''v.b.'''||[[veik beyging]]|| |- |data-sort-value="Vf." |'''[[Vestfirðir|Vf.]].'''||[[Vestfirðir]] → [[Vestfirðir|Vf.]] / Víkurfréttir|| |- |data-sort-value="vh." |'''vh.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |- |data-sort-value="vkf." |'''vkf.'''||verkakvennafélag|| |- |data-sort-value="Vl." |'''Vl.'''||[[Vesturland]]|| |- |data-sort-value="vl." |'''vl.'''||viðurlag|| |- |data-sort-value="v.l." |'''v.l.'''||vestlæg lægð|| |- |data-sort-value="vlf." |'''vlf.'''||[[verkalýðsfélag]]|| |- |data-sort-value="vmf." |'''vmf.'''||[[verkamannafélag]]|| |- |data-sort-value="VNV." |'''VNV.'''||[[vestnorðvestur]]|| |- |<span id="-vo"></span>'''-vo'''||''octa'''vo'''''||Úr [[latína|latínu]] ''octavo'' sem þýðir "áttunda", áttblöðungur; dæmi: "þetta handrit er í 8'''vo'''" (sjá einnig {{skammst|-mo}}) |- |data-sort-value="v.s." |'''v.s.'''||[[veik sögn]]|| |- |data-sort-value="vsk." |'''vsk.'''||[[viðskeyti]]|| |- |data-sort-value="vth." |'''vth.'''||[[viðtengingarháttur]]|| |} ==Y== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align="center" cellpadding="7" |- align="center" ! width="130" |Skammstöfun!! width="200" |Merking!! width="470" |Athugasemdir |- |'''y.t.u.''' |ykkur til upplýsinga | |} ==Þ== {| class="wikitable t-f78f" style="border:1px; border: thin solid gold" align=center cellpadding="7" |-align="center" !width="130"|Skammstöfun!!width="200"|Merking!!width="470"|Athugasemdir |- |<span id="þt."></span>'''þt.'''||[[þátíð]]|| |- |<span id="þ.á."></span>'''þ.á.'''||þessa árs|| |- |<span id="þf."></span>'''þf.'''||[[þolfall]]|| |- |<span id="þ.h."></span>'''þ.h.'''||þess háttar|| |- |<span id="þjs."></span>'''þjs.'''||þjóðsögur||„Þjs. J. Á.“ þýðir „þjóðsögur [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]]“ |- |<span id="þ.m."></span>'''þ.m.'''||þessa mánaðar|| |- |<span id="þgf."></span>'''þgf.'''||[[þágufall]]|| |- |þgskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þskj." |- |<span id="þlt."></span>'''þlt.'''||[[þáliðin tíð]]|| |- |<span id="þolm."></span>'''þolm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þm."></span>'''þm.'''||[[þolmynd]]|| |- |<span id="þml."></span>'''þml.'''||[[þumlungur]]|| |- |þskj. |þingskjal<ref name=":0" /> |Einnig "þgskj." |- |<span id="þ.u.l."></span>'''þ.u.l.'''||því um líkt|| |- |<span id="þýð."></span>'''þýð.'''||[[þýðandi]] / þýðing|| |- |<span id="þ.a.l."></span>'''þ.a.l.'''||þar af leiðandi|| |- |<span id="þ. á m."></span>'''þ. á m.'''||þar á meðal|| Ekki er ritaður punktur á eftir ''á'', enda er það ekki stytt. Sjá [[Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur|listann yfir íslenskar stafsetningar- og málfræðivillur]] og [[Skammstöfun#Reglur um skammstöfun í íslensku|reglurnar um skammstöfun í íslensku]]. |- |<span id="þ.e."></span>'''þ.e.'''||það er|| |- |'''þ.e.s.''' |það er svoleiðis | |- |<span id="þ.e.a.s."></span>'''þ.e.a.s.'''||það er að segja|| |- |<span id="þ.s.s.á."></span>'''þ.s.s.á.'''||[[Það sem sanna átti]]|| |- |<span id="þ.m.t."></span>'''þ.m.t.'''||þar með talinn|| |- |<span id="þ.þ.a.a."></span>'''þ.þ.a.a.'''||[[Eff|þá og því aðeins að]]|| Sama og það sem oft er skrifað eff, þ.e. ef og aðeins ef. |} ==Neðanmálsgreinar== <references/> ==Tenglar== ===Listar=== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline.TEId-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=11856836 Icelandic Online Dictionary and Readings] *[http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm Málfræði skammstafanir í íslensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103090642/http://www.namsgagnastofnun.is/malbjorg/stafsetning/skammstafanir.htm |date=2008-11-03 }} ===Vísindavefurinn=== *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|5256|Hvað þýðir skammstöfunin et al. í tilvitnanasvigum?}} *{{vísindavefurinn|662|Fyrir hvaða orð standa skammstafanirnar a.m. og p.m.?}} *{{vísindavefurinn|3220|Hvert er íslenska orðið yfir ADSL eða hvernig má þýða skammstöfunina?}} *{{vísindavefurinn|2981|Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?}} *{{vísindavefurinn|2533|Hvað táknar skammstöfunin SMS?}} *{{vísindavefurinn|3139|Hvað þýðir skammstöfunin DNA?}} *{{vísindavefurinn|339|Fyrir hvað stendur skammstöfunin NASA?}} *{{vísindavefurinn|1928|Hvað þýðir táknið µ til dæmis í skammstöfunum eins og µm og µA?}} *{{vísindavefurinn|6744|Af hverju er "etc." eitt orð en "et al." tvö orð, "et" er jú heilt orð úr latínu?}} *{{vísindavefurinn|4024|Hvers vegna stendur oft Ltd, eða limited, á eftir fyrirtækjanöfnum? Dæmi: R. Winter & Co. Ltd.}} *{{vísindavefurinn|6925|Er rétt að fallbeygja vefsíðuheiti, vegna .is endingarinnar?}} *{{vísindavefurinn|415|Hvað þýðir P.S.?}} *{{vísindavefurinn|5142|Af hverju eru salerni merkt með stöfunum WC?}} *{{vísindavefurinn|4413|Hvað þýðir INRI?}} *{{vísindavefurinn|960|Hvað þýðir www?}} *{{vísindavefurinn|6002|Hvað er ADHD?}} *{{vísindavefurinn|3884|Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?}} *{{vísindavefurinn|4311|Er rangt að skrifa skammstafanir án bila á milli punkta, til dæmis þegar maður skrifar t.d. eða eiga að vera bil á milli?}} {{Stafayfirlit | hlið = já | miðja = já | hægri = nei | ekkibrot = nei | efst = já | núm = já | merki = nei | númmerki = nei | sjá = nei | heimild = nei | ath = nei | tengill = nei | c = nei | q = nei | w = nei | z = nei }} [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar yfir skammstafanir]] ldzdcpkejgtmq97mq4uff14t7azlgiz 0 12016 1973604 1958200 2026-07-28T10:16:20Z TKSnaevarr 53243 1973604 wikitext text/x-wiki {{Tilvísun|Sesar|karlmannsnafnið|Sesar (mannsnafn)}} {{Stjórnmálamaður | nafn = Júlíus Caesar | mynd = Retrato de Julio César (26724093101) (cropped).jpg | myndatexti1 = Brjóstmynd af Cæsari. | titill= Alræðismaður Rómar | stjórnartíð_start = [[49 f.Kr.]] | stjórnartíð_end = [[15. mars]] [[44 f.Kr.]] | forveri = [[Súlla]] (81. f.Kr.) | eftirmaður = [[Ágústus]] (sem [[Rómarkeisari]]) | titill2= [[Pontifex Maximus]] | stjórnartíð_start2 = [[63 f.Kr.]] | stjórnartíð_end2 = [[15. mars]] [[44 f.Kr.]] | forveri2 = [[Quintus Caecilius Metellus Pius]] | eftirmaður2 = [[Marcus Aemilius Lepidus (ræðismaður 46 f.Kr.)|Marcus Aemilius Lepidus]] | fæddur = [[12. júlí]] [[100 f.Kr.]] | fæðingarstaður = [[Suburra]], [[Róm]] | dánardagur = [[15. mars]] [[44 f.Kr.]] (55 ára) | dánarstaður = [[Róm]] | orsök_dauða = [[Morðið á Júlíusi Caesar|Myrtur]] (stunginn til bana) | maki = {{gifting|[[Cornelia (kona Caesars)|Cornelia]]|84 f.Kr.|69 f.Kr.|orsök=dó}}<br>{{gifting|[[Pompeia (kona Caesars)|Pompeia]]|67 f.Kr.|61 f.Kr.|orsök=skildu}}<br>{{gifting|[[Calpurnia]]|59 f.Kr.}} | börn = [[Júlía (dóttir Caesars)|Júlía]]<br>[[Caesarion]] (óskilgetinn)<br>[[Ágústus]] (kjörsonur) | faðir = [[Gaius Julius Caesar (landstjóri Asíu)|Gaius Julius Caesar]] | móðir = [[Aurelia (móðir Caesars)|Aurelia]] }} '''Gaius Julius Caesar''' ([[latína]]:''' CAIVS IVLIVS CAESAR''') eða '''Júlíus Cæsar''', stundum ritað '''Júlíus Sesar''', [[12. júlí|12.]] eða [[13. júlí]] um 100 f.Kr.<ref>Í flestum sögu- og handbókum er fæðingarár Caesars sagt vera 100 f.Kr. en sumir fornfræðingar hafa leitt líkur að því að hann hafi verið fæddur árið [[101 f.Kr.]] eða [[102 f.Kr.]] Sjá Ward, Heichelheim og Yeo (2003): 189, nmgr. 2.</ref> – [[15. mars]] [[44 f.Kr.]]) var [[rómarveldi|rómverskur]] [[herforingi]], [[sagnaritari]], [[stjórnmál]]amaður og síðar [[alræðismaður]] í [[Róm]]. == Æska == Gaius Júlíus Cæsar var fæddur í [[Róm]] um 100 f.Kr. Hann var af júlísku ættinni sem var ein tignasta og elsta patríseaættin í Róm til forna. Cæsar var upphaflega auknefni manna af júlíönsku ættinni. Síðan hefur nafnbótin Cæsar verið höfð um alla [[Rómarkeisari|Rómarkeisara]]. Faðir Cæsars hét einnig Gaius Júlíus Cæsar og var meðal annars landstjóri í skattlandinu Asiu. Móðir Cæsars hét Aurelia Cotta. Föðursystir Cæsars, Júlía, var eiginkona [[Maríus|Gaiusar Maríusar]] sem var einn valdamesti maður Rómar þegar Cæsar var að vaxa úr grasi. Árið 85 f.kr. lést faðir Cæsars og varð hann þá höfuð fjölskyldunnar. Stuttu síðar giftist Cæsar Corneliu sem var dóttir [[Lucius Cornelius Cinna|Luciusar Corneliusar Cinna]], en hann var helsti stuðningsmaður Gaiusar Mariusar. Í æsku Cæsars geisaði borgarastríð á milli Mariusar og [[Lucius Cornelius Sulla|Luciusar Corneliusar Sullu]]. Marius lést árið 86 f.Kr. en stuðningsmenn hans héldu völdum í Rómaborg til ársins 83 f.Kr., en þá hertók Sulla borgina og tók sér alræðisvald. Sulla hóf að taka fjölmarga stuðningsmenn Mariusar af lífi og senda aðra í útlegð. Tengsl Cæsars við Marius settu hann í hættu og var honum skipað að skilja við Corneliu en Cæsar neitaði og flúði borgina. Cæsar gekk í herinn og hélt til [[Anatólía|Anatólíu]], en Rómverjar stóðu þá í landvinningum á því svæði. == Leiðin til valda == === Upphaf stjórmálaferils === Eftir að Sulla lést, árið 78 f.Kr., sneri Cæsar aftur til Rómaborgar þar sem hann klifraði hinn hefðbundna metorðastiga ungra aðalsmanna í Róm (''cursus honorum''). Til að byrja með einbeitti hann sér að lagalegum málaflutningi, þar sem hann varð þekktur fyrir ræðusnilli. Árið 76 f.Kr. fæddist [[Julia (dóttir Caesars)|Júlía]] dóttir Cæsars og Corneliu en árið 69. f.Kr. lést Cornelia. Árið 68 f.Kr. var Cæsar kosinn [[kvestor]]. Árið 63 f.Kr. tryggði hann sér embætti yfirmanns trúarleiðtoga í Róm, ''Pontifex maximus'', en því embætti hélt hann til dauðadags. Árið 62 f.Kr. var hann kosinn [[pretóri]] og ári seinna landsstjóri í Hispaniu Ulterior (í núverandi suð-austurhluta [[Spánn|Spánar]]). === Ræðismannsár === Árið 60. f.Kr. var Cæsar kjörinn [[ræðismaður]] fyrir árið 59 f.Kr. Á hverju ári voru kjörnir tveir ræðismenn og var samstarfsmaður Cæsars maður að nafni Marcus Bibulus. Cæsar og Bibulus náðu ekki vel saman enda var Bibulus hluti af íhaldssama hluta öldungaráðsins, ''optimates'', á meðan Cæsar tilheyrði frjálslynda hlutanum, ''populares''. Ræðismannsár þeirra einkenndist af miklum deilum þeirra á milli um hin ýmsu mál, en ljóst er að Cæsar var mun valdameiri og talað var um að árið 59 f. Kr. hafi verið ræðismannsár Júlíusar og Cæsars en ekki Bibulusar og Cæsars. Cæsar fetaði í fórspor bræðranna [[Tiberius Sempronius Gracchus|Tiberiusar]] og [[Gaius Gracchus|Gaiusar Gracchusar]] og lét afhenda ríkisjarðir til fátækra og hermanna og lækka tollheimtu í [[Rómverskt skattland|skattlöndum]] um þriðjung.<ref>Durant, ''Rómaveldi'' bls. 204.</ref> Til að almenningur gæti fylgst með gerðum [[Rómverska öldungaráðið|öldungaráðsins]] lét Cæsar gefa út blöð sem voru fest á veggi borgarinnar. === Þremenningasamband === Árið 59 f.Kr. myndaði Cæsar [[Fyrra þremenningasambandið|þremenningasamband]] með [[Pompeius|Gnæusi Pompeiusi]] og [[Marcus Licinius Crassus| Marcusi Liciniusi Crassusi]]. Markmiðið með bandalaginu var að ná fram öllum helstu baráttumálum þremenninganna með því nota auð, völd og vinsældir þeirra svo hægt væri að sniðganga verklagsreglur lýðveldisins og allar þær hindranir og tafir sem þær gátu haft í för með sér. Crassus var mesti auðjöfur Rómaborgar og lagði hann fram hið pólitíska auðvald til að múta, en hann var mjög umdeildur maður vegna ríkidæmis síns. Cæsar var í mikilli skuld við Crassus sem hafði að stórum hluta fjármagnað stjórnmálaferil Cæsars. Pompeius var vinsælasti og sigursælasti hershöfðingi Rómaveldis á þessum tíma. Bandalagið var treyst með því að Pompeius giftist Júlíu dóttur Cæsars og Cæsar giftist [[Calpurnia|Calpurniu]], dóttur eins helsta bandamanns Crassusar. Upphaflega var bandalagið leynilegt en stuðningur Pompeiusar og Crassusar við landúthlutanir Cæsars opinberaði samstarf þeirra. Eftir þetta náðu þremenningarnir fram flestum sínum málum, oft með valdníðslu og mútum. Andstæðingar þrístjórnarinnar áttu á hættu að missa líf sitt. Cæsar varð [[landstjóri]] í [[Gallía|Gallíu]] árið 58 f.Kr. að loknu ræðismannsári sínu. == Hernám Gallíu == [[Mynd:Lionel Royer - Vercingetorix Throwing down His Weapons at the feet of Julius Caesar.jpg|thumb|right|300px|[[Vercingetórix]] gefst upp fyrir Cæsari]] Cæsar gersigraði Gallíu handan [[Alpar|Alpa]], núverandi [[Frakkland]], á sjö árum 58-52 f.Kr. Tiltölulega auðveldur sigur Cæsars yfir Göllum átti sér langan aðdraganda. [[Gallastríðið]] var einskonar innbyrðis [[borgarastyrjöld]] þar sem tekist var á um samskipti við menningarsvið [[Miðjarðarhafið|Miðjarðarhafsins]] en hluti gallísku þjóðarinnar var þegar orðinn þátttakandi í viðskiptakerfi Miðjarðarhafsins og því átti Cæsar öfluga bandamenn í Gallíu. === Bakgrunnur === Þegar ræðismannsári í Rómaveldi lauk var vaninn að öldungaráðið úthlutaði fráfarandi ræðismanni landstjórn. Cæsari var úthlutað landstjórn yfir skóglendi Ítalíu. Cæsar varð móðgaður yfir þessu enda var markmið öldungaráðsins að takmarka völd hans. Cæsar fékk þessu hnekkt, í krafti þremenningasambandsins, og fékk stjórn yfir Norður-Ítalíu og ''Illyricum'' (norðvesturhluta [[Balkanskagi|Balkanskagans]]) og þar með stjórn yfir fjórum herdeildum. Cæsar var stórskuldugur eftir ræðismannsár sitt og hugðist bæta fjárhag sinn með hernaðar-ránsfeng. Upphaflega virðist hann hafa ætlað sér að gera innrás í Daciu (núverandi [[Rúmenía|Rúmeníu]]) en í Gallíu var vaxandi ólga vegna ásóknar [[Germanar|germannskra þjóða]] vestur og suður um [[Rín (fljót)|Rín]]. Gallar skiptust í nokkra þjóðahópa og fjölmargar smáþjóðir sem vildu halda sjálfstæði sínu. Margir þjóðflokkar í Gallíu stunduðu viðskipti við Rómverja og voru undir áhrifum rómverskrar menningar. Borgarsamfélög voru farin að myndast í Gallíu og þar réðu höfðingjar sem voru siðmenntaðir og auðugir. Cæsar leit á þá sem bandamenn Rómverja og lagði áherslu á verndarhlutverk sitt fyrir þessar þjóðir gegn Germönum. Með þessu var hann líka að hindra að Gallar og Germanar færu að vinna saman, en ekki voru þó alltaf skýr skil á milli þess hvaða hópar töldust vera Gallar og hverjir voru Germanar. === Hernaður gegn Helvetum og Suebum === Rómverjar höfðu þegar náð fótfestu í suðausturhluta Gallíu (''Narbonensis'') og stofnað þar skattland. Cæsar tók við stórn þess svæðis þegar hann hóf hernaðaraðgerðir sínar í Gallíu og notaði sem stökkpall fyrir frekari útþennslu Rómaveldis norður á bóginn. Cæsar myndaði fljótlega tvær nýjar herdeildir til viðbótar við þær fjórar sem hann hafði undir sinni stjórn. Helvetar voru Gallískur þjóðflokkur sem bjó í núverandi [[Sviss]] en vildi færa sig um set úr [[Alparnir|Ölpunum]] niður á láglendi þar sem Adeui þjóðflokkurinn bjó, en þeir voru bandamenn Rómverja. Cæsar ákvað að stöðva þessa þjóðflutninga og kom hluta herafla Helveta á óvart þegar hann sigraði þá í [[orrustan við Arar|orrustunni við Arar]]. Heildarherafli Helveta var mun stærri en sá sem Cæsar hafði undir sinni stjórn og því hörfuðu Rómverjar en Helvetar eltu þá. Að lokum stöðvaði Cæsar undanhaldið og mætti Helvetum í [[orrustan við Bibracte|orrustu við Bibracte]]. Rómverjar höfðu sigur eftir langan bardaga og Cæsar skipaði Helvetum að snúa aftur til síns heima. Næst sneri Cæsar sér að Suebum sem var Germanskur þjóðflokkur upprunninn frá Germaníu handan Rínar. Ariovistus, höfðingi Sueba, hafði leitt þjóð sína til Gallíu og fengið þar landsvæði hjá gallískum bandamönnum sínum. Þegar Ariovistus heimtaði meira land sneru Gallar sér ti Cæsars og báðu hann um aðstoð. Cæsar skipaði Ariovistusi að stöðva alla fólksflutinga yfir Rín en þegar hann varð ekki við því lét Cæsar til skarar skríða. Ariovistus var á leið til borgarinnar Vesontio (núverandi [[Besançon]]) en Cæsar náði henni á sitt vald áður en Germanirnir komust þangað og mætti Ariovistusi svo í bardaga eftir misheppnaðar samningaviðræður. Cæsar vann orrustuna og Suebar flúðu aftur austur yfir Rín. === Belgica, Germanía og Britannía === Árið 56 f.Kr. var þremenningasambandið endurnýjað og í kjölfarið tryggðu Pompeius og Crassus sér ræðismannsembættin árið 55 f.Kr. og að því loknu sáu þremenningarnir til þess að Crassus fékk landstjórn yfir skattlandinu Sýrlandi og Pompeius yfir [[Spánn|Spáni]]. Einnig fékk Cæsar fimm ára framlengingu á landstjórn sinni í Gallíu. Enn var Cæsar að hjálpa bandamönnum sínum þegar hann réðst gegn Belgum, sem bjuggu í Belgicu (u.þ.b. núverandi [[Belgía|Belgíu]]). Belgar voru bandalag nokkurra þjóðflokka sem virðast hafa verið af blönduðum gallískum og germönskum uppruna. Sterkasti belgíski hópurinn var Nervi þjóðflokkurinn og átti Cæsar fullt í fangi með að sigra þá, en þegar hann var búinn að leggja þá að velli var eftirleikurinn auðveldur og Cæsar náði völdum yfir allri Belgicu. Að þessu loknu lét Cæsar hermenn sína byggja brú yfir Rín og hélt í herferð til Germaníu. Herferðinni var beint gegn Suebum en engir stórir bardagar voru háðir og Cæsar sneri til baka yfir Rín og lét eyðileggja brúnna. Einnig lagði Cæsar undir sig þjóðflokka við [[Ermasund]] og árið 55 f.Kr. fór hann með flokk yfir til Britanniu (núverandi [[Bretland]]s) án teljandi árangurs. Árið eftir fór Cæsar aftur í herferð til Britanniu og vann afgerandi sigur yfir britónskum þjóðflokki en sneri svo aftur til Gallíu. Þessar herferðir höfðu ekki nein varanleg áhrif á átökin í Gallíu en nýttust Cæsari í áróðursstríðinu sem hann háði gegn íhaldsöflum í öldungaráðinu því almenningur í Rómaborg hreifst af fréttum af sigrum í svo fjarlægu og framandi landi. === Uppreisn og eftirmál === Þegar Cæsar hafði náð stuðningi mikils hluta gallísku þjóðarinnar ákvað hann að kalla saman þjóðþing og koma á fót ríkisstofnun sem gæti framkvæmt pólitískar skipanir hans. En hernaður Cæsars og liðs hans hafði verið miskunnarlaus og fjöldi manns tekinn af lífi og aðrir færðir í þrælkun. Því áttu margir harma að hefna og brátt gaus upp uppreisn gegn Rómverjum í Gallíu. Uppreisnarmenn með [[Vercingetórix]], sem var höfðingjasonur, í broddi fylkingar, börðust út í sveitunum og skildu eftir sig sviðna jörð svo að Rómverjar gátu ekki aflað sér vista. En Cæsari, með aðstoð germansks riddaraliðs, tókst að bæla uppreisnina niður. Úrslitaorrusta var háð, árið 52 f.Kr., við [[orrustan um Alesiu|Alesiu]] þar sem Rómverjar knúðu fram sigur eftir harðan bardaga. Að uppreisn Vercingetorixar lokinni hafði Cæsar alla Gallíu á sínu valdi og gerði hana að rómversku skattlandi. Cæsar skrifaði bók um [[Gallastríðið (Caesar)|Gallastríðið]] sem stóð í 7 ár. Þar réttlætir hann gerðir sínar og er bókin varnarit vegna ásakana frá Róm um að hann hafi farið út fyrir verksvið sitt og verið með óþarfa hernað. Hann segir að sóknir hans og innlimun hafi verið varnarstríð til að bæla niður vandamál í landinu. „Bókin er [[áróðursrit]], full af dulbúnu sjálfhóli til að sanna eigið ágæti, göfugmennsku, hógværð, ráðdeild og kænsku.“<ref>''Veraldarsaga Fjölva'' bls: 149.</ref> Í ''Rómaveldi'' eftir [[Will Durant]] segir „Gallastríð Sesars er ekki einungis varnarrit: Skýrleiki frásagnarinna og hinn fágaði einfaldleiki hefur skipað því á tignarsess í [[latneskar bókmenntir|latneskum bókmenntum]]“. == Borgarastríð == [[Mynd:Caesarova kasna detail.jpg|thumb|right|200px|Gosbrunnur með styttu af Cæsari]] === Þremenningasambandi slitið === Á meðan dvöl Cæsars í Gallíu stóð liðaðist þremenningabandalagið í sundur. Árið 54 f.Kr. lést Júlía, dóttir Cæsars og eiginkona Pompeiusar, í barnsburði. Hjónaband Pompeiusar og Júlíu virðist hafa verið náið og hafði hjálpað til við að styrkja samband Pompeiusar og Cæsars. Crassus, sem hafði verð skipaður landssjóri í [[Sýrland]]i, vildi ná frama og vinna lönd sem herforingi eins og Cæsar og Pompeius. [[Parþía]] lá austan við Sýrland og þangað hélt Crassus með her en féll í [[Orrustan við Carrhae|orrustunni við Carrhae]] 53. f.Kr. Segja má að andlát Júlíu og Crassusar hafi gert útaf við þremenningasambandið. === Átök við Pompeius === Pompeius, sem var landsstjóri á Spáni, sat í Róm og hafði snúist á sveif með íhaldsmönnum (''optimates'') þar sem lýðssinnar (''populares'') voru farnir að verða uppvöðslusamir. Pompeius studdi öldungaráðið sem heimtaði að Cæsar myndi leysa upp her sinn er landsstjóratíma hans í Gallíu lyki. Cæsar neitaði þessu og árið [[49 f.Kr.]] hélt hann með her sinn í heimildarleysi yfir [[Rubicon-fljót]], sem skilur að Gallíu Císalpínu og [[Ítalía|Ítalíu]]. Við þessa ákvörðun sína mælti Cæsar hin fleygu orð: „teningunum er kastað“ [ālea iacta est] og átti við að nú skyldi hann gera upp við Pompeius. Cæsar hélt til Rómar með her sinn en Pompeius hörfaði til [[Balkanskagi|Balkanskaga]] þar sem hann kom sér upp herliði. 48. f.Kr. Hélt Cæsar á eftir honum og háðu þeir [[Orrustan við Farsalos|orrustu við Farsalos]] á [[Grikkland hið forna|Grikklandi]] og hafði Cæsar sigur. Pompeius flúði til [[Egyptaland]]s þar sem hann var veginn af mönnum faraós þegar hann gekk þar á land; það gerðu þeir til að reyna að tryggja sér stuðning Cæsars. === Egyptland og frekari átök === Cæsar sigldi til [[Alexandría (Egyptaland)|Alexandríu]] á eftir Pompeiusi. Þar reyndi hann að miðla málum systkinanna [[Ptolemajos 13.|Ptólemajos]]ar og [[Kleópatra|Kleópötru]] sem gerðu bæði tilkall til krúnunar. Cæsar kom Ptólemajosi frá völdum og setti Kleópötru í hásætið. Kleópatra og Cæsar eignuðust soninn [[Caesarion|Ptólemajos Cæsar]] og gekk hann undir heitinu ''Cæsarion'' (Litli Cæsar). Cæsar sneri aftur til Rómar ásamt Kleópötru og Litla Cæsari eftir að hafa sigrað í orrustu í [[Litla Asía|Litlu Asíu]] þar sem hann „kom, sá og sigraði“. Þessu næst sneri Cæsar sér að stuðningmönnum Pompeiusar og sigraði [[Metellus Scipio]], [[Cato yngri]] og [[Juba 1.|Juba konung í Númidíu]] í [[orrustan við Thapsus|orrustunni við Thapsus]] í norður-Afríku. Synir Pompeiusar, Gnajus og Sextus, höfðu flúið til Hispaniu og Cæsar fór á eftir þeim. Hann mætti þeim í [[orrustan við Munda|orrustunni við Munda]] og knúði fram sigur en sagðist síðar hafa þurft að berjast fyrir lífi sínu. Að þessu öllu loknu blés Cæsar til sigurgöngu í Róm og kom Kleópatra opinberlega fram við hlið hans. Cæsar var giftur Calpúrníu og bjó með henni í Róm en hann var líka í sambandi við Kleópötru sem bjó í einkahöll handan Tíberfljóts. Kleópatra vildi að Cæsar stofnaði konungsveldi Rómar og settist að í Alexandríu þar sem hún yrði drottning. == Alræðismaður == Árið [[46 f.Kr.]] hafði Cæsar náð öllu Rómveldi á sitt vald og lét hann öldungaráði gefa sér [[alræðisvald]] til 10 ára. Tveimur árum síðar tók hann sér alræðisvald til æviloka sem urðu í mars sama ár. Cæsar var snjall stjórnmálamaður og kom á ýmsum umbótum í stjórnkerfinu. Hann fjölgaði í öldungaráðinu upp í 900 og tilnefndi nýja öldunga sem voru honum hliðhollir úr ýmsum þjófélagshópum og úr ýmsum skattlöndum. Hann lækkaði [[skattar|skatta]] í skattlöndum, skipti löndum milli hermanna sinna og fátækra. Hann reyndi að stemma stigu við [[þrælahald]]i með lögum. Hann sendi tugi þúsunda fátækra borgara í Róm, sem landnema til nýlendna sinna. Hinum fátæklingunum veitti hann vinnu við [[byggingaframkvæmdir]]. Hann tók upp tímatal með egypsku sniði sem var nefnt, [[júlíanska tímatalið]] og er dagatalið þar með fellt að gangi sólarinnar í stað tunglsins. 365 dagar eru í árinu og [[hlaupársdagur]] fjórða hvert ár. Hann tryggði gengi [[gjaldmiðill|gjaldmiðils]] með því að slá mynt úr [[gull]]i og setti reglur um vexti og [[gjaldþrot]]. Hann kom á skipulagi og stjórn í Rómaveldi. == Fyrirsát og víg Cæsars == [[Mynd:Jean-Léon Gérôme - The Death of Caesar - Walters 37884.jpg|thumb|left|''Dauði Caesars'' eftir Jean-Léon Gérôme (málað u.þ.b. 1859–1867).]] Nokkrir fyrrum félagar Cæsars óttuðust að hann ætlaði sér að afnema lýðveldið og skipa sjálfan sig konung. Þeir lögðu því á ráðin með að ryðja honum úr vegi áður en að það yrði um seinan. Í mars [[44 f.Kr.]], þegar Cæsar var á leið inn í öldungaráðið, var honum veitt [[fyrirsát]] og hann stunginn til bana. Helstu samsærismenn um víg Cæsars voru [[Brútus]] og [[Gaius Cassius Longinus|Cassius]]. Brutus var sonur Serviliu Cæpionis sem var hjákona Cæsars og var orðrómur á kreiki um að Brutus hafi í raun verið sonur Cæsar, en það verður að teljast ólíklegt þar sem Cæsar var líklega ekki nema fimmtán árum eldri en Brutus. Sagan segir að þegar Cæsar sá Brútus meðal samsærismanna hafi hann mælt á [[forngríska|forngrísku]] „και συ τεκνον?“, sem útleggst á íslensku „''einnig þú, barn?''“.<ref>Súetóníus, ''Divus Julius'' LXXXII.</ref> en samkvæmt öðrum heimildum féll hann án þess að mæla orð.<ref>Plútarkos, ''Caesar'' 66.6-7.</ref> [[Shakespeare]] leggur Cæsari í munn lokaorðin ódauðlegu „''[[Et tu, Brute?]]''“, sem er latína og þýða má „''þú líka, Brútus?''“. Þegar erfðaskrá Cæsars var skoðuð, að honum látnum, kom í ljós að hann arfleiddi [[Ágústus|Gaius Octavíanus]], frænda sinn, að auðæfum sínum. Cæsar var ömmubróðir Octavíanusar, sem var 18 ára þegar þetta gerðist. Octavianus og [[Marcus Antonius]], einn af helstu bandamönnum Cæsars, sameinuðust gegn banamönnum Cæsars, en síðar urðu þeir sjálfir andstæðingar og tókust á um völdin. Það endaði með því að Octavianus stóð upp sem sigurvegari og varð fyrsti keisari rómaveldis. == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == [[File:Julii Caesaris quae exstant.tif|thumb|C. Iulii Caesaris quae extant, 1678]] * Durant, Will, ''Rómaveldi'', fyrra bindi (Reykjavík: Mál og menning, 1993). * Dóra Hafsteinsdóttir og Sigríðar Harðardóttir (ritstj.), ''Íslenska alfræðiorðabókin'' þriðja bindi. (Reykjavík: Bókaútgáfan Örn og Örlygur, 1990). * Sigurður Ragnarsson, ''Heimsbyggðin, saga mannkyns frá öndverðu til nútíðar'' (Reykjavík: Mál og menning, 1995). * Þorsteinn Thorarensen, ''Veraldarsaga Fjölva, saga mannkyns frá steinöld til geimaldar'', sjötta bindi. (Reykjavík: Fjölvaútgáfan, 1979). * Ward, Allen M., Fritz M. Heichelheim og Cedric A. Yeo, ''A History of the Roman People'' 4. útg. (Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall, 2003). == Tengt efni == * [[Ágústus]] * [[Kleópatra]] * [[Rómaveldi]] == Tenglar == {{Wikivitnun}} * [http://www.romarvefurinn.is/sagan_arfur_sesars.html Rómarvefurinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014022111/http://www.romarvefurinn.is/sagan_arfur_sesars.html |date=2007-10-14 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060524001539/skolavefurinn.is/_opid/saga/old/0_old/julius_sesar/julius_sesar.pdf Skólavefurinn] * {{Tímarit.is|3302560|„Gaius Júlíus Cæsar – útflúraði ekki frásögnina með óþörfu orðskrúði“|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=13. nóvember 1982|höfundur=[[Jón Þ. Þór]]|blaðsíða=6–7}} {{fd|100 f.Kr.|44 f.Kr.}} [[Flokkur:Rómverskir alræðismenn]] [[Flokkur:Rómverskir herforingjar]] [[Flokkur:Rómverskir ræðismenn á lýðveldistímanum]] [[Flokkur:Rómverskir sagnaritarar]] [[Flokkur:Myrtir þjóðhöfðingjar]] amh6j587e9g5u0zenssjzylk8uishc6 0 18793 1973616 1820485 2026-07-28T11:16:24Z Akigka 183 1973616 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Hrólfdís | kyn = kvk | nefnifall = Hrólfdís | þolfall = Hrólfdísi | þágufall = Hrólfdísi | eignarfall = Hrólfdísar | eiginnöfn = 1 | millinöfn = 1 | dagsetning = 2025 }} '''Hrólfdís''' er [[íslenskt kvenmannsnafn]]. Árið 2025 bar ein kona nafnið sem fyrsta nafn og ein sem millinafn.<ref>{{cite web|url=https://hagstofa.is/talnaefni/ibuar/faeddir-og-danir/nofn/|title=Nöfn|website=Hagstofa Íslands|access-date=28.7.2026}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} {{stubbur}} [[Flokkur:Íslensk kvenmannsnöfn]] flt0aoytkpdpj0ik7nbkpmxl4dwea7g 1973617 1973616 2026-07-28T11:18:30Z Akigka 183 1973617 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Hrólfdís | kyn = kvk | nefnifall = Hrólfdís | þolfall = Hrólfdísi | þágufall = Hrólfdísi | eignarfall = Hrólfdísar | eiginnöfn = 1 | millinöfn = 1 | dagsetning = 2025 }} '''Hrólfdís''' er [[íslenskt kvenmannsnafn]] dregið af karlmannsnafninu [[Hrólfur]]. Það virðist fyrst hafa verið notað um miðja 20. öld.<ref>{{cite web|url=https://mannanofn.arnastofnun.is/nafn/2888|title=Hrólfdís|website=Nöfn Íslendinga|publisher=Árnastofnun|access-date=27.7.2026}}</ref> Árið 2025 bar ein kona nafnið sem fyrsta nafn og ein sem millinafn.<ref>{{cite web|url=https://hagstofa.is/talnaefni/ibuar/faeddir-og-danir/nofn/|title=Nöfn|website=Hagstofa Íslands|access-date=28.7.2026}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} {{stubbur}} [[Flokkur:Íslensk kvenmannsnöfn]] 06eu6lmb1jk4zxthq9omimvrpkxevg9 0 20450 1973567 1932883 2026-07-27T22:29:45Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973567 wikitext text/x-wiki :''Fyrir rómverska guðinn, sjá [[Neptúnus (guð)]].'' {{Reikistjarna |nafn = Neptúnus |tákn = [[Mynd:Neptune symbol (bold).svg|24px|♆|Stjörnufræðimerki Neptúnusar]] |mynd = Neptune Voyager2 color calibrated.png |myndatexti = Neptúnus, tekin af geimfarinu Voyager 2 |alt = |forskeyti_nándogfirrð = Sól |nánd = 4.452.940.833 km <br /> (29,76607095 AU) |Brautarskekkja = 0,011214269 |Meðalfjarlægð-frá-sólu = 4.503.443.661 km <br />(30,10366151 AU) |Stjarnbundinn-umferðartími = 60.190,03 [[sólarhringur|d]]<br />(164,79 [[júlíanskt ár]]) |Rishnútur = 131,794310 |firrð = 1,77 [[Stjarnfræðieining|AU]] |tungl = 14 |pólfletja = 0,0171 ± 0,0013 |flatarmál = 7,6183×10³ |massi = 1,0243×10²⁶ kg |þéttleiki = 1,638 g/cm³ |Þyngdarafl = 11,15 m/s²<br />1,14 g |lausnarhraði = 23,5 km/s |snúningshraði = 2,68 km/s |möndulhalli = 28,32° |Vetni = 80 |Helíum = 19 }} '''Neptúnus''' er áttunda og ysta [[reikistjarna]]n frá [[sól]]u talið og einn af [[ísrisi|ísrisum]] [[sólkerfið|sólkerfisins]]. Neptúnus er fjórða stærsta reikistjarna sólkerfisins miðað við þvermál, þriðja massamesta reikistjarnan og þéttasta [[risareikistjarna]]n. Massi Neptúnusar er 17 sinnum meiri en massi [[Jörðin|Jarðar]] og aðeins meiri en massi [[Úranus (reikistjarna)|Úranusar]]. Meiri massi leiðir til þess að lofthjúpur Neptúnusar er þéttari en lofthjúpur Úranusar vegna meiri þyngdarkrafts og reikistjarnan mælist því minni að þvermáli. Neptúnus er aðallega úr gasi og vökva og hefur því ekkert fast yfirborð. Hann er 164,8 jarðár að ganga kringum sólina í 30,1 [[stjarnfræðieining]]a fjarlægð að meðaltali (4,8 milljarða km). Neptúnus er nefndur eftir [[Neptúnus (guð)|rómverska sjávarguðinum]] og er tákn hans [[þríforkur]]inn í tákni reikistjörnunnar. Neptúnus er ekki greinanlegur með berum augum frá yfirborði Jarðar og er eina reikistjarna sólkerfisins sem uppgötvaðist við útreikninga, fremur en með athugunum. Óvæntar breytingar á sporbaug Úranusar fengu franska stjörnufræðinginn [[Alexis Bouvard]] til að geta sér þess til að óþekkt reikistjarna væri að hafa áhrif á hann. [[John Couch Adams]] og [[Urbain Le Verrier]] spáðu svo seinna fyrir um staðsetningu Neptúnusar, og [[Johann Galle]] tókst að sjá hann með sjónauka 23. september 1846,<ref name="Hamilton">{{cite web |first=Calvin J. |last=Hamilton |date=4 August 2001 |url=http://www.solarviews.com/eng/neptune.htm |title=Neptune |publisher=Views of the Solar System |access-date=13 August 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070715223035/http://www.solarviews.com/eng/neptune.htm |archive-date=15 July 2007 |url-status=dead }}</ref> innan við einni gráðu frá þeim stað sem Le Verrier hafði spáð fyrir um. Stærsta tungl Neptúnusar, [[Tríton]], uppgötvaðist skömmu síðar, en ekkert af hinum 13 [[tungl Neptúnusar|tunglum Neptúnusar]] fannst fyrr en á 20. öld. Vegna fjarlægðar er mjög erfitt að rannsaka Neptúnus með sjónaukum á Jörðu. Aðeins eitt [[geimfar]] hefur kannað hann, það var ''[[Voyager 2]]'' sem fór þar hjá 25. ágúst 1989.<ref name="NYT-20141018-KC">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=Dark Spots in Our Knowledge of Neptune |url=https://www.nytimes.com/2014/08/19/science/dark-spots-in-our-knowledge-of-neptune.html |date=18 October 2014 |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=21 October 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141028062618/http://www.nytimes.com/2014/08/19/science/dark-spots-in-our-knowledge-of-neptune.html |archive-date=28 October 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://solarsystem.nasa.gov/planets/neptune/exploration?page=0&per_page=10&order=launch_date+desc,title+asc&search=&tags=Neptune&category=33|title=Exploration {{!}} Neptune|website=NASA Solar System Exploration|access-date=2020-02-03|quote="In 1989, NASA's Voyager 2 became the first-and only-spacecraft to study Neptune up close."|archive-date=17 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717140051/https://solarsystem.nasa.gov/planets/neptune/exploration/?page=0&per_page=10&order=launch_date+desc,title+asc&search=&tags=Neptune&category=33|url-status=live}}</ref> Með tilkomu [[Hubble-geimsjónaukinn|Hubble-geimsjónaukans]] og nýrra stjörnusjónauka með [[aðlögunarsjóntækni]] hefur reynst auðveldara að skoða Neptúnus. Líkt og á gasrisunum [[Júpíter (reikistjarna)|Júpíter]] og [[Satúrnus (reikistjarna)|Satúrnusi]], er lofthjúpur Neptúnusar aðallega úr [[vetni]] og [[helín]]i, með lítið af [[kolvetni (lífræn efnafræði)|kolvetnum]] og hugsanlega [[köfnunarefni]], en hefur hærra hlutfall [[ís]]s úr [[vatn]]i, [[ammóníak]]i og [[metan]]i. Innri hluti reikistjörnunnar er aðallega úr ís og bergi, líkt og Úranus. Neptúnus og Úranus eru því kallaðir „[[ísrisi|ísrisar]]“ til aðgreiningar frá gasrisunum.<ref name="Lunine 1993">{{cite journal|last=Lunine |first=Jonathan I.|date=September 1993|title=The atmospheres of Uranus and Neptune|journal=[[Annual Review of Astronomy and Astrophysics]]|volume=31 |pages=217–263|bibcode=1993ARA&A..31..217L|doi=10.1146/annurev.aa.31.090193.001245 | issn=0066-4146}}</ref> [[Rayleigh-tvístrun]] og metan í ystu lögum lofthjúps Neptúnusar gefa reikistjörnunni bláan lit.<ref name=bluecolour>{{cite web |first=Kirk |last=Munsell |author2=Smith, Harman |author3=Harvey, Samantha |date=13 November 2007 |url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Neptune&Display=OverviewLong |title=Neptune overview |website=Solar System Exploration |publisher=NASA |access-date=20 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080303045911/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Neptune&Display=OverviewLong |archive-date=3 March 2008 }}</ref> Nýleg gögn frá [[Gemini-stjörnuathugunarstöðin]]ni sýna að blái liturinn er fyllri en á Úranusi vegna þess að mistur í lofthjúpi Neptúnusar er þynnra.<ref>{{Cite web |last=info@noirlab.edu |title=Gemini North Telescope Helps Explain Why Uranus and Neptune Are Different Colors - Observations from Gemini Observatory, a Program of NSF's NOIRLab, and other telescopes reveal that excess haze on Uranus makes it paler than Neptune |url=https://www.noirlab.edu/public/news/noirlab2211/ |access-date=2022-07-30 |website=www.noirlab.edu |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Laboratory |first=By NSF’s NOIRLab (National Optical-Infrared Astronomy Research |title=Why Uranus and Neptune Are Different Colors |url=https://solarsystem.nasa.gov/news/2232/why-uranus-and-neptune-are-different-colors |access-date=2023-03-06 |website=NASA Solar System Exploration}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Magazine |first1=Smithsonian |last2=Kuta |first2=Sarah |title=Why Neptune Appears Bluer Than Its Cousin Uranus |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/why-neptune-appears-bluer-than-its-cousin-uranus-180980186/ |access-date=2022-07-30 |website=Smithsonian Magazine |language=en}}</ref> Ólíkt þokukenndu og tiltölulega einsleitu yfirborði Úranusar, er yfirborð Neptúnusar kvikt og þar birtast veðurmynstur. Þegar geimfarið ''Voyager 2'' flaug hjá Neptúnusi árið 1989 sást [[stóri dökki bletturinn|stór dökkur blettur]] á yfirborðinu, svipaður [[stóri rauði bletturinn|stóra rauða blettinum]] á Júpíter. Nýlega hefur nýrri dökkur blettur og annar minni verið rannsakaðir.<ref name="NYT-20201222">{{cite news |author1=[[Shannon Stirone]] |title=Neptune's Weird Dark Spot Just Got Weirder – While observing the planet's large inky storm, astronomers spotted a smaller vortex they named Dark Spot Jr. |url=https://www.nytimes.com/2020/12/22/science/neptune-dark-spot.html |date=22 December 2020 |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=22 December 2020 |archive-date=22 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201222101200/https://www.nytimes.com/2020/12/22/science/neptune-dark-spot.html |url-status=live }}</ref> Veðurkerfin á Neptúnusi eru drifin áfram af sterkustu vindum sólkerfisins þar sem vindhraði hefur mælst allt að 2100 km/klst (583 m/s).<ref name="Suomi1991">{{cite journal |last=Suomi |first=V.E. |author2=Limaye, S.S. |author3=Johnson, D.R. |date=1991 |title=High Winds of Neptune: A possible mechanism |url=https://archive.org/details/sim_science_1991-02-22_251_4996/page/928 |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=251 |issue=4996 |pages=929–32 |doi=10.1126/science.251.4996.929 |pmid=17847386 |bibcode=1991Sci...251..929S|s2cid=46419483 }}</ref> Vegna fjarlægðar frá sólu er ytri lofthjúpur Neptúnusar sá kaldasti í sólkerfinu þar sem hitinn fer niður í 55 °K (-218 °C). Við kjarna reikistjörnunnar er hitinn 5400 °K (5100 °C).<ref name=hubbard>{{cite journal |last=Hubbard |first=W.B. |title=Neptune's Deep Chemistry |url=https://archive.org/details/sim_science_1997-02-28_275_5304/page/1278 |journal=Science |date=1997 |volume=275 |issue=5304 |pages=1279–80 |doi=10.1126/science.275.5304.1279 |pmid=9064785|s2cid=36248590 }}</ref><ref name="nettelmann">{{cite web |last=Nettelmann |first=N. |author2=French, M. |author3=Holst, B. |author4=Redmer, R. |url=https://www.gsi.de/informationen/wti/library/plasma2006/PAPERS/TT-11.pdf |title=Interior Models of Jupiter, Saturn and Neptune |publisher=University of Rostock |access-date=25 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718120920/https://www.gsi.de/informationen/wti/library/plasma2006/PAPERS/TT-11.pdf |archive-date=18 July 2011 }}</ref> Neptúnus hefur litla og ógreinilega hringi sem voru uppgötvaðir árið 1984.<ref name=ring1>{{cite news |last=Wilford |first=John N. |date=10 June 1982 |title=Data Shows 2 Rings Circling Neptune |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=technology&res=950DE3D71F38F933A25755C0A964948260&n=Top/News/Science/Topics/Space |access-date=29 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210100701/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=technology&res=950DE3D71F38F933A25755C0A964948260&n=Top%2FNews%2FScience%2FTopics%2FSpace |archive-date=10 December 2008 |url-status=live }}</ref> [[Sporbaugur]] [[dvergreikistjarna|dvergreikistjörnunnar]] [[Plútó]]s liggur að hluta fyrir innan sporbaug Neptúnusar. == Saga == [[Mynd:Galileo.arp.300pix.jpg|vinstri|thumb|upright|[[Galileo Galilei]]]] === Uppgötvun === Sumar af fyrstu skráðu athugunum á Neptúnusi sem gerðar hafa verið með sjónauka voru teikningar [[Galileo Galilei|Galileo]] frá 28. desember 1612 og 27. janúar 1613, en hann teiknaði staðsetningarpunkta sem passa við það sem nú er vitað að var staða Neptúnusar á þeim tíma. Í bæði skiptin virðist Galíleó hafa ætlað að Neptúnus væri fastastjarna, þegar hún virtist nálægt Júpíter á næturhimninum. Árið 1821 birti Alexis Bouvard stjarnfræðitöflur um braut Úranusar, nágranna Neptúnusar. Síðari athuganir leiddu í ljós veruleg frávik frá sporbaugum og kom Bouvard með þá tilgátu að óþekkt pláneta truflaði brautina með þyngdarkrafti sínum. Árið 1843 hóf John Couch Adams að skoða braut Úranusar með þeim gögnum sem hann hafði. Hann óskaði eftir viðbótargögnum frá Sir George Airy, stjörnufræðingi, sem afhenti þau í febrúar 1844. Adams hélt áfram að rannsaka á árunum 1845–46 og kom með nokkrar tilgátur um hvar óþekktu plánetuna væri að finna. [[Mynd:Urbain Le Verrier.jpg|vinstri|thumb|upright|Urbain Le Verrier]] Á árunum 1845–46 gerði Urbain Le Verrier eigin útreikninga en þeir vöktu engan áhuga hjá samlöndum hans. Í júní 1846, þegar Adms Airy sá fyrsta birta mat Le Verrier á lengdargráðu reikistjörnunnar og líkingu hennar við mat Adams, sannfærði hann James Challis um að leita að plánetunni. Challis leitaði ákaft allan ágúst og september. == Eiginleikar == [[Mynd:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|thumb]] Massi Neptúnusar 1.0243 × 1026 kg er mitt á milli massa jarðar og stærri gasrisanna. Massinn er 17 sinnum meiri en jarðarinnar en aðeins 1 / 19 af massa Júpíters. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/neptunus/ Stjörnufræðivefurinn: Neptúnus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210516120945/https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/neptunus/ |date=2021-05-16 }} * [http://www.stjornuskodun.is/frettir/nr/466 Stjörnufræðivefurinn: Til hamingju með afmælið Neptúnus!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110816222003/http://www.stjornuskodun.is/frettir/nr/466 |date=2011-08-16 }} {{sólkerfið}} {{Stubbur|stjörnufræði}} [[Flokkur:Sólkerfið]] [[Flokkur:Reikistjörnurnar]] d1cj3vjagv0h6ixt5a2gqk5oqdt5mh7 0 25938 1973510 1853522 2026-07-27T12:43:03Z Akigka 183 1973510 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bundesarchiv Bild 183-W0409-300, Bertolt Brecht.jpg|thumb|Bertolt Brecht, 1954. [[Mynd:Unterschrift Bertolt Brecht (1898–1956).png|frameless]]]] [[Mynd:Cremer Brecht 2006.jpg|thumb|right|Minnismerki um Brecht í Berlín eftir [[Fritz Cremer]].]] '''Bertolt Brecht''' eða '''Eugen Berthold Friedrich Brecht''' ([[10. febrúar]] [[1898]] – [[14. ágúst]] [[1956]]) var eitt af áhrifamestu [[leikskáld]]um [[20. öldin|20. aldar]]. Hann þróaði nýja tegund [[leikhús]]s sem hann kallaði [[epískt leikhús]]. Hann er einna þekktastur fyrir ''[[Kákasíski krítarhringurinn|Kákasíska krítarhringinn]]'' (Der kaukasische Kreidekreis), sem hann samdi sem flóttamaður í [[Hollywood]] og ''[[Mutter Courage]]'', og kannski einna mest fyrir ''[[Túskúlingsóperan|Túskildingsóperuna]]'' (Dreigroschenoper). == Ævi == Brecht fæddist í [[Ágsborg]] og flutti síðar til [[Berlín]]ar þar sem hann skrifaði meðal annars ''[[Túskildinsóperan|Túskildingsóperuna]]'' ([[1928]]) og ''[[Uppgangur og hrun Mahagonníborgar]]'' ([[1930]]) sem [[Kurt Weill]] samdi tónlistaina við. Þegar [[Adolf Hitler]] vann kosningarnar [[1933]] flutti Brecht úr landi og hóf langvinnt flakk um heiminn sem endaði að lokum í [[BNA|Bandaríkjunum]]. Flestum verkum Brechts frá þessum tíma er beint gegn [[fasismi|fasisma]]. Á tímum [[Kalda stríðið|Kalda stríðsins]] lenti hann á svörtum lista vegna tengsla við [[kommúnismi|kommúnista]]. Hann flutti aftur til [[Evrópa|Evrópu]] og þáði boð um að setjast að í [[Austur-Berlín]] þar sem hann bjó til dauðadags. == Kenningar Bertolt Brecht == Leikhúsið átti að mati hans ekki að taka þátt í fyrir fram tapaðri samkeppni við [[kvikmynd]]ina við að skapa blekkingu líkt og í leikhúsi [[natúralismi|natúralismans]], heldur vera eins konar tilraun með aðstæður. Með því að nota [[framandgerving]]u (V-effekt) má koma í veg fyrir að áhorfendur lifi sig inn í atburðarásina. Í verkum hans notast hann við [[klipping (leiklist)|klippingu]] þar sem framvindan er skyndilega rofin með einhverjum hætti, t.d. með [[söngur|söngatriði]]. == Tengt efni == * [[Berliner Ensemble]] {{Stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Brecht, Bertolt}} {{fd|1898|1956}} [[Flokkur:Bertolt Brecht| ]] 3yui6covobu384wo0iw422lg6uyjekt 0 28976 1973601 1630784 2026-07-28T09:51:49Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973601 wikitext text/x-wiki [[Mynd:EM_spectrum.is.svg|thumb|390px|right|Rafsegulrófið]] [[Mynd:Electromagneticwave3D.gif|thumb|310px|right|Hægt er að ímynda sér rafsegulbylgju sem bylgju myndaða af annars vegar bylgju í [[Segulsvið|segulsviðinu]] og hins vegar í [[Rafsvið|rafsviðinu]] sem liggja þversum á hvora aðra og eru í takt.]] '''Rafsegulgeislun''' eða '''rafsegulbylgjur''' ''(stundum kallað '''ljós''')'' eru bylgjur í [[Rafsegulsvið|rafsegulsviðinu]] sem ferðast gegnum [[Rúm (eðlisfræði)|rúmið]] og bera með sér [[Orka|orku]]. Rafsegulgeislun inniheldur [[útvarpsbylgjur]], [[örbylgjur]], [[innrautt ljós]], [[sýnilegt ljós]], [[útfjólublátt ljós]], [[röntgengeislun]] og [[gammageislun]]. Snúið er að lýsa því hvað rafsegulgeislun er. Hægt er að lýsa hegðun rafsegulgeislunar á tvo vegu: # Lýsa má rafsegulgeislun sem '''bylgjum''', samtaka sveiflum í bæði [[segulsvið|'''segulsviði''']] og [[rafsvið|'''rafsviði''']] líkt og nafnið gefur til kynna. Þessar samtaka sveiflur sveiflast hornrétt hvor á aðra og þvert á þá stefnu sem bylgjurnar ferðast í. # Líka má líta á rafsegulgeislun sem '''eindir''' sem streyma um sem litlir orkuskammtar. Ljós fylgir lögmálum<nowiki/> [[Skammtafræði|skammt]]<nowiki/>[[Skammtafræði|afræðinnar]]. Báðar þessar leiðir eru rétt leið til að lýsa hegðun rafsegulbylgja. Þetta er hið torskilda [[tvíeðli ljóss]]. Rafsegulgeislun verður til þegar [[Frumeind|frumeindir (atóm)]] losar frá sér orku. Þegar frumeind tekur í sig orku veldur það því að ein eða fleiri [[rafeind]] í frumeindinni hækkar um orkuþrep. Þegar rafeindin dettur aftur niður um orkuþrep myndast rafsegulgeislun. Sú gerð rafsegulgeislunar sem myndast fer eftir frumeind og magni orku, og hún getur verið í formi hita, ljóss, eða annars konar rafsegulgeislunar. Rafsegulgeislun þarf ekki efni til að berast um í (ólíkt [[hljóðbylgjur|hljóðbylgjum]]). == Rafsegulrófið == {| class="wikitable" |+ !Tegund geislunar !Bylgjulengd |- |[[Útvarpsbylgjur]] |2 km til 30 cm |- |[[Örbylgjur]] |30 cm til 1 mm |- |[[Innrautt ljós]] |1 mm til 700 nm |- |[[Sýnilegt ljós]] |700 nm til 400 nm |- |[[Útfjólublátt ljós]] |400 nm til 10 nm |- |[[Röntgengeislun]] |1 nm til 0,01 nm |- |[[Gammageislun]] |<0,01 nm |} == Hraði rafsegulbylgja == Í tómarúmi ferðast rafsegulbylgjur með [[Ljóshraði|ljóshraða]], en þegar þær ferðast í gegnum efni rekast þær á efnið og ferðast því hægar. Hraðinn er háður eiginleikum umhverfisins og má lýsa með rafsvörunarstuðli (<math>\varepsilon</math>) og segulsvörunarstuðli (<math>\mu</math>). Í tómarúmi er raf- og segulsvörunarstuðlarnir: <math> \varepsilon_0 = 8,85 \cdot 10^{-12} \frac {C}{V \cdot m}</math> og <math> \mu_0 = 4 \cdot \pi \cdot 10^{-7} \frac {V \cdot s}{A \cdot m}</math>. Ljóshraðinm í tómarúmi er því: <math>c = \frac{1}{\sqrt{\varepsilon_0 \cdot \mu_0}} \approx 2,998 \cdot 10^8 m/s</math>. Þegar ljós ferðast í efni stækka þessir stuðlar og því verður ljóshraðin minni. == Tenglar == {{Wiktionary|ljós}} *[https://www.stjornufraedi.is/alheimurinn/rafsegulrofid/ Ítarlegar upplýsingar um rafsegulgeislun á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190917072715/https://www.stjornufraedi.is/alheimurinn/rafsegulrofid/ |date=2019-09-17 }} *[https://www.stjornufraedi.is/alheimurinn/ljosid/ Ítarlegar upplýsingar um ljósið á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190922131657/https://www.stjornufraedi.is/alheimurinn/ljosid/ |date=2019-09-22 }} == Tengt efni == * [[Kandela]], grunneiningin fyrir ljósstyrk [[Flokkur:Geislun]] [[Flokkur:Rafsegulfræði]] dho7a2c9pvl7cpomdbxisx0r72v2bzt 0 29919 1973527 1842485 2026-07-27T15:17:39Z Akigka 183 1973527 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Philips_Lenardo_BW_1.jpg|thumb|right|Sjónvarpstæki frá Philips frá um 1960.]] '''Sjónvarpstæki''' er [[viðtæki]] til að taka við [[sjónvarp]]sútsendingum. Sjónvarpstæki eru hönnuð til að taka við [[hliðrænt sjónvarp|hliðrænu]] eða [[stafrænt sjónvarp|stafrænu]] sjónvarpsmerki frá [[sjónvarpsloftnet]]i, [[kapalkerfi]] eða [[háhraðanet]]i. {{stubbur}} [[Flokkur:Heimilistæki]] [[Flokkur:Sjónvarp]] nstbdxzx5j21s2y5m9d6edf0a7wgfh2 0 30700 1973541 1960765 2026-07-27T19:05:13Z TKSnaevarr 53243 1973541 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Carl XVI Gustaf Tallinnas 2023 (cropped).jpg |titill = Svíakonungur |ætt = [[Bernadotte-ætt]] |skjaldarmerki = Great coat of arms of Sweden.svg |nafn = Karl 16. Gústaf. |ríkisár = [[15. september]] [[1973]] – |skírnarnafn = Carl Gustaf Folke Hubertus |kjörorð = För Sverige – i tiden |fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1946|4|30}} |fæðingarstaður = Haga höll, Solna, Stokkhólmi |dánardagur = |dánarstaður = |grafinn = |undirskrift = Carl XVI Gustaf of Sweden Signature.svg |faðir = [[Gústaf Adólf erfðaprins]] |móðir = [[Sibylla Svíaprinsessa|Sibylla]] af Sachsen-Coburg-Gotha |titill_maka = Drottning |maki = [[Silvía Svíadrottning|Silvia Sommerlath]] frá [[Heidelberg]] í [[Þýskaland]]i |börn ={{plainlist| * [[Viktoría krónprinsessa]] * [[Karl Filippus Svíaprins|Karl Filippus]] prins * [[Magdalena Svíaprinsessa|Magdalena]] prinsessa}} }} '''Karl 16. Gústaf''' ('''Carl Gustaf Folke Hubertus''', fæddur [[30. apríl]] [[1946]]) er [[Svíakonungar|konungur Svíþjóðar]] og sjöundi sænski konungurinn af [[Bernadotte-ætt]]. Hann tók við krúnunni eftir lát afa síns, [[Gústaf 6. Adólf|Gústafs 6. Adólfs]], árið 1973, en faðir hans, [[Gústaf Adólf erfðaprins]], fórst í flugslysi þegar Karl Gústaf var aðeins níu mánaða gamall. Hann varð svo krónprins árið 1950 við lát langafa síns, [[Gústaf 5.|Gústafs 5]]. Kona Gústafs erfðaprins og móðir Karls Gústafs var [[Sibylla Svíaprinsessa|Sibylla]] af Sachsen-Coburg-Gotha. Karl Gústaf er áhugamaður um bíla og veiðar og tekur mikinn þátt í starfi [[Skátahreyfingin|skátahreyfingarinnar]] í [[Svíþjóð]]. Hann er [[Lesblinda|lesblindur]] og átti þess vegna í námserfiðleikum en lauk þó stúdentsprófi og stundaði nám við [[Uppsalaháskóli|Uppsalaháskóla]] og [[Stokkhólmsháskóli|Stokkhólmsháskóla]]. Karl Gústaf er þaulsetnasti þjóðhöfðingi í sögu Svíþjóðar.<ref>{{Vefheimild|titill=Guðni og Eliza fagna fimm­tíu árum með Karli Gústaf|url=https://www.visir.is/g/20232462842d/gudni-og-eliza-fagna-fimm-tiu-arum-med-karli-gustaf|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=15. september 2023|skoðað=21. apríl 2026|höfundur=Oddur Ævar Gunnarsson}}</ref> == Fjölskylda == Hann kynntist konu sinni, Silviu Sommerlath frá [[Heidelberg]] í [[Þýskaland]]i, á [[Sumarólympíuleikarnir 1972|Ólympíuleikunum í München 1972]] en þar starfaði hún sem túlkur. Þau giftust [[19. júní]] [[1976]] og nefnist hún eftir það [[Silvía Svíadrottning]]. Þau eiga þrjú börn: * [[Viktoría krónprinsessa]] (f.&nbsp;[[1977]]) * [[Karl Filippus Svíaprins|Karl Filippus]] prins (f.&nbsp;[[1979]]) * [[Magdalena Svíaprinsessa|Magdalena]] prinsessa (f.&nbsp;[[1982]]) ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Svíakonungar|Svíakonungur]] | frá = [[15. september]] [[1973]] | til = | fyrir = [[Gústaf 6. Adólf]] | eftir = Enn í embætti }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Svíþjóðar}} {{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}} {{f|1946}} [[Flokkur:Bernadotte-ætt]] [[Flokkur:Svíakonungar]] ju0n04s1c1g0q7nqqje0tne7ggnvf0w 0 39422 1973583 1967605 2026-07-28T03:53:55Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973583 wikitext text/x-wiki [[Mynd:OxfordBuilding.JPG|thumb|right|220px|Bodleian bókasafnið]] '''Oxford-háskóli''' ([[enska]] '''University of Oxford''' eða '''Oxford University''') er [[háskóli]] í bænum [[Oxford]] á [[England]]i. Hann er elsti háskólinn í ensku-mælandi landi. Háskólinn á rætur að rekja að minnsta kosti til loka [[12. öld|12. aldar]] en ekki er vitað nákvæmlega hvenær skólinn var stofnaður. Sagan hermir að [[óeirðir]] hafi brotist út á milli nemenda og þorpsbúa árið [[1209]] og þá hafi sumir fræðimenn flúið norðaustur til bæjarins [[Cambridge]] og stofnað þar [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]]. Skólarnir hafa æ síðan att kappi hvor við annan og hafa löngum þótt bestu háskólar [[Bretland]]s. Dagblaðið ''[[The Times]]'' telur Oxford-háskóla vera besta breska háskólann árið [[2007]] ''Times Higher Education Supplement'' taldi skólann 3. besta háskóla heims árið [[2005]]. Nemendur við skólann eru um 23 þúsund. Þar af eru um 15.500 grunn-nemar og rúmlega 7 þúsund framhaldsnemar. Einkunnarorð skólans eru: ''Dominus illuminatio mea'' eða „Drottinn er upplýsing mín.“ == Skólar innan skólans == [[Mynd:Somerville_College_Library.jpg|thumb|250px|[[Somerville College]]]] Innan Oxford-háskóla eru 39 smærri skólar (e. colleges) sem eru að einhverju leyti sjálfstæðar stjórnsýslu einingar en lúta að öðru leyti sameiginlegri yfirstjórn háskólans. {| class="wikitable" |- !Nafn skóla!!Stofnaður!!Heimasíða!!Systurskóli í [[Cambridge-háskóli|Cambridge]] |- |'''[[All Souls College, Oxford|All Souls College]]'''||[[1438]]||[http://www.all-souls.ox.ac.uk/ Heimasíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020091346/http://www.all-souls.ox.ac.uk/ |date=2013-10-20 }}||[[Trinity Hall, Cambridge|Trinity Hall]] |- |'''[[Balliol College, Oxford|Balliol College]]'''||[[1263]]||[http://www.balliol.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[St John's College, Cambridge|St John's College]] |- |'''[[Brasenose College, Oxford|Brasenose College]]'''||[[1509]]||[http://www.bnc.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Gonville and Caius College, Cambridge|Gonville and Caius College]] |- |'''[[Christ Church, Oxford|Christ Church]]'''||[[1546]]||[http://www.chch.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Trinity College, Cambridge|Trinity College]] |- |'''[[Corpus Christi College, Oxford|Corpus Christi College]]'''||[[1517]]||[http://www.ccc.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Corpus Christi College, Cambridge|Corpus Christi College]] |- |'''[[Exeter College, Oxford|Exeter College]]'''||[[1314]]||[http://www.exeter.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Emmanuel College, Cambridge|Emmanuel College]] |- |'''[[Green College, Oxford|Green College]]'''||[[1979]]||[http://www.green.ox.ac.uk/ Heimasíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070405162418/http://www.green.ox.ac.uk/ |date=2007-04-05 }}||[[St Edmund's College, Cambridge|St Edmund's College]] |- |'''[[Harris Manchester College, Oxford|Harris Manchester College]]'''||[[1786]], College síðan [[1996]]||[http://www.hmc.ox.ac.uk/ Heimasíða]|| |- |'''[[Hertford College, Oxford|Hertford College]]'''||[[1282]], College síðan [[1740]]||[http://www.hertford.ox.ac.uk/ Heimasíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230025040/http://mcrweb.hertford.ox.ac.uk/ |date=2011-12-30 }}|| |- |'''[[Jesus College, Oxford|Jesus College]]'''||[[1571]]||[http://www.jesus.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Jesus College, Cambridge|Jesus College]] |- |'''[[Keble College, Oxford|Keble College]]'''||[[1870]]||[http://www.keble.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Selwyn College, Cambridge|Selwyn College]] |- |'''[[Kellogg College, Oxford|Kellogg College]]'''||[[1990]], College síðan [[1994]]||[http://www.kellogg.ox.ac.uk/ Heimasíða]|| |- |'''[[Lady Margaret Hall, Oxford|Lady Margaret Hall]]'''||[[1878]]||[http://www.lmh.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Newnham College, Cambridge|Newnham College]] |- |'''[[Linacre College, Oxford|Linacre College]]'''||[[1962]]||[http://www.linacre.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Wolfson College, Cambridge|Wolfson College]] |- |'''[[Lincoln College, Oxford|Lincoln College]]'''||[[1427]]||[http://www.linc.ox.ac.uk/ Heimasíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121123094304/http://www.linc.ox.ac.uk/ |date=2012-11-23 }}||[[Downing College, Cambridge|Downing College]] |- |'''[[Magdalen College, Oxford|Magdalen College]]'''||[[1458]]||[http://www.magd.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Magdalene College, Cambridge|Magdalene College]] |- |'''[[Mansfield College, Oxford|Mansfield College]]'''||[[1886]], College síðan [[1995]]||[http://www.mansfield.ox.ac.uk/ Heimasíða]|| |- |'''[[Merton College, Oxford|Merton College]]'''||[[1264]]||[http://www.merton.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Peterhouse, Cambridge|Peterhouse]] |- |'''[[New College, Oxford|New College]]'''||[[1379]]||[http://www.new.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[King's College, Cambridge|King's College]] |- |'''[[Nuffield College, Oxford|Nuffield College]]'''||[[1937]]||[http://www.nuff.ox.ac.uk/ Heimasíða]|| |- |'''[[Oriel College, Oxford|Oriel College]]'''||[[1326]]||[http://www.oriel.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Clare College, Cambridge|Clare College]] |- |'''[[Pembroke College, Oxford|Pembroke College]]'''||[[1624]]||[http://www.pmb.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Queens' College, Cambridge|Queens' College]] |- |'''[[The Queen's College, Oxford|The Queen's College]]'''||[[1341]]||[http://www.queens.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Pembroke College, Cambridge|Pembroke College]] |- |'''[[Reuben College, Oxford|Reuben College]]'''||[[2019]]||[https://www.reuben.ox.ac.uk/ Heimasíða]|| |- |'''[[St Anne's College, Oxford|St Anne's College]]'''||[[1878]]||[http://www.st-annes.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[New Hall, Cambridge|New Hall]] |- |'''[[St Antony's College, Oxford|St Antony's College]]'''||[[1950]], College síðan [[1963]]||[http://www.sant.ox.ac.uk/ Heimasíða]|| |- |'''[[St Catherine's College, Oxford|St Catherine's College]]'''||[[1963]]||[http://www.stcatz.ox.ac.uk/ Heimasíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161213003614/http://www.stcatz.ox.ac.uk/ |date=2016-12-13 }}||[[Robinson College, Cambridge|Robinson College]] |- |'''[[St Cross College, Oxford|St Cross College]]'''||[[1965]]||[http://www.stx.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Clare Hall, Cambridge|Clare Hall]] |- |'''[[St Edmund Hall, Oxford|St Edmund Hall]]'''||[[1226]], College síðan [[1957]]||[http://www.seh.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Fitzwilliam College, Cambridge|Fitzwilliam College]] |- |'''[[St Hilda's College, Oxford|St Hilda's College]]'''||[[1893]]||[http://www.st-hildas.ox.ac.uk/ Heimasíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161222095109/http://www.st-hildas.ox.ac.uk/ |date=2016-12-22 }}|| |- |'''[[St Hugh's College, Oxford|St Hugh's College]]'''||[[1886]]||[http://www.st-hughs.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Clare College, Cambridge|Clare College]] |- |'''[[St John's College, Oxford|St John's College]]'''||[[1555]]||[http://www.sjc.ox.ac.uk/ Heimasíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161213003613/https://www.sjc.ox.ac.uk/ |date=2016-12-13 }}||[[Sidney Sussex College, Cambridge|Sidney Sussex College]] |- |'''[[St Peter's College, Oxford|St Peter's College]]'''||[[1929]]||[http://www.spc.ox.ac.uk/ Heimasíða]|| |- |'''[[Somerville College]]'''||[[1879]]||[http://www.some.ox.ac.uk/ Heimasíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130929104321/http://student.some.ox.ac.uk/mcr/ |date=2013-09-29 }}||[[Girton College, Cambridge|Girton College]] |- |'''[[Templeton College, Oxford|Templeton College]]'''||[[1965]], College síðan [[1995]]||[http://www.templeton.ox.ac.uk/ Heimasíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070319223156/http://www.templeton.ox.ac.uk/ |date=2007-03-19 }}|| |- |'''[[Trinity College, Oxford|Trinity College]]'''||[[1554]]||[http://www.trinity.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Churchill College, Cambridge|Churchill College]] |- |'''[[University College, Oxford|University College]]'''||[[1249]]||[http://www.univ.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Trinity Hall, Cambridge|Trinity Hall]] |- |'''[[Wadham College, Oxford|Wadham College]]'''||[[1610]]||[http://www.wadham.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Christ's College, Cambridge|Christ's College]] |- |'''[[Wolfson College, Oxford|Wolfson College]]'''||[[1966]], College síðan [[1981]]||[http://www.wolfson.ox.ac.uk/ Heimasíða]||[[Darwin College, Cambridge|Darwin College]] |- |'''[[Worcester College, Oxford|Worcester College]]'''||[[1714]]||[http://www.worcester.ox.ac.uk/ Heimasíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060105090232/http://www.worcester.ox.ac.uk/ |date=2006-01-05 }}||[[St Catharine's College, Cambridge|St Catharine's College]] |} === Skólarígur === Hefðbundinn skólarígur hefur ríkt milli sumra skóla innan háskólans. Oft er slíkur rígur milli nágrannaskóla sem etja t.d. kappi hvor við annan í íþróttum. Sem dæmi má nefna hefðbundinn ríg milli: * [[Exeter College, Oxford|Exeter College]] og [[Jesus College, Oxford|Jesus College]] * [[Brasenose College, Oxford|Brasenose College]] og [[Lincoln College, Oxford|Lincoln College]] * [[The Queen's College, Oxford|The Queen's College]] og [[St Edmund Hall, Oxford|St Edmund Hall]] * [[Balliol College, Oxford|Balliol College]] og [[Trinity College, Oxford|Trinity College]] * [[Christ Church, Oxford|Christ Church]] og [[Pembroke College, Oxford|Pembroke College]] * [[New College, Oxford|New College]] og [[Magdalen College, Oxford|Magdalen College]] * [[St Catherine's College, Oxford]] og [[Magdalen College, Oxford]] * [[Keble College, Oxford|Keble College]] og [[St. John's College, Oxford|St. John's College]] == Stofnanir == === Bókasöfn === * [[Bodleian Library]] er helsta rannsóknarbókasafn skólans. * [[Hooke Library]] er bókasafn fyrir raunvísindin og er formlega hluti af Bodleian bókasafninu. * [[Sackler Library]] er bókasafn fyrir [[fornfræði]], [[Listasaga|listasögu]] og [[fornleifafræði]]. * [[Radcliffe Science Library]] er bókasafn fyrir raunvísindin og er formlega hluti af Bodleian bókasafninu. === Söfn === * [[Ashmolean Museum]] [[list]]a- og [[Sagnfræði|sögusafn]] skólans. * [[Pitt Rivers Museum]] er [[mannfræði]]- og [[Fornleifafræði|fornleifasafn]] skólans. * [[Oxford University Museum of Natural History]] er nátturgripasafn skólans. * [[Museum of the History of Science, Oxford|Museum of the History of Science]] er [[Vísindasaga|vísindasögusafn]] skólans. == Markverðir nemendur == Margt frægt fólk hefur numið við Oxford-háskóla. Þar á meðal eru fjórir breskir og að minnsta kosti átta aðrir konungar eða drottningar, 47 [[Nóbelsverðlaunin|nóbelsverðlaunahafar]], þrír handhafar [[Fields-orðan|Fields-orðunnar]], 25 forsætisráðherrar Bretlands (meðal þeirra má nefna [[Theresa May]] og [[Margaret Thatcher]]), 28 forsetar og forsætisráðherrar annarra landa, sjö dýrlingar, 86 erkibispupar, 18 kardinálar og einn [[páfi]]. Sjö af síðustu ellefu forsætisráðherrum Bretlands hafa brautskráðst frá Oxford-háskóla. Margir vísindamenn og listamenn hafa numið við Oxford-háskóla, m.a. [[Stephen Hawking]], [[Richard Dawkins]], [[Ghil'ad Zuckermann]], nóbelsverðlaunahafinn [[Anthony James Leggett]]. Einnig [[Tim Berners Lee]] sem var einn þeirra sem fundu upp [[Veraldarvefurinn|veraldarvefinn]]. Leikararnir [[Hugh Grant]], [[Kate Beckinsale]], [[Dudley Moore]], [[Michael Palin]], [[Terry Jones]] og [[Richard Burton]] námu við háskólann og kvikmyndagerðamaðurinn [[Ken Loach]]. [[T. E. Lawrence]] var bæði nemandi og kennari við Oxford-háskóla. [[Walter Raleigh|Sir Walter Raleigh]] og [[Rupert Murdoch]] námu einnig við skólann. [[John Wesley]], upphafsmaður meþódismans nam við Christ Church College og var kjörinn félagi við Lincoln College. nóbelsverðlaunahafinn og lýðræðissinninn [[Aung San Suu Kyi]] frá [[Búrma]] var nemandi við St Hugh's College. Fjölmargir rithöfundar hafa hlotið menntun sína við skólann og sumir kennt við hann. Meðal þeirra má nefna [[Evelyn Waugh]], [[Lewis Carroll]], [[Aldous Huxley]], [[Oscar Wilde]], [[C. S. Lewis]], [[J.R.R. Tolkien]], [[Phillip Pullman]], [[Vikram Seth]] og [[Plum Sykes]], skáldin [[Percy Bysshe Shelley]], [[John Donne]], [[A.E. Housman]], [[W. H. Auden]] og [[Philip Larkin]], [[Thomas Warton]], [[Henry James Pye]], [[Robert Southey]], [[Robert Bridges]], [[Cecil Day-Lewis]], [[John Betjeman|Sir John Betjeman]] og [[Andrew Motion]]. [[Flokkur:Háskólar á Bretlandi]] [[Flokkur:Oxford]] n8ry0vka0b0bwgm42g50czpq372mbeo 0 43115 1973522 1948916 2026-07-27T13:08:51Z Akigka 183 1973522 wikitext text/x-wiki [[Mynd:04656_market_in_Sanok.JPG|thumb|Vodka í verslun í Sanok í Póllandi.]] '''Vodka''' er [[brennt vín]], sem bruggað er úr [[korn]]i eða [[Kartafla|kartöflum]]. Vodka þýðir „lítið [[vatn]]“ á slavneskum málum. {{Stubbur}} [[Flokkur:Brennd vín]] pmwg8bxu9sen7540zh88xnc0bhjegvr 0 54192 1973516 1973465 2026-07-27T12:56:18Z Akigka 183 1973516 wikitext text/x-wiki {{skáletrun}} {{Breiðskífa |Nafn = Hátíð fer að höndum ein |Gerð = SG - 040 |Tónlistarmaður = Þrjú á palli |Forsíða = SG_-_040-_A-72p.jpg |Bakhlið = SG_-_040-_B-72p.jpg |Bakgrunnur = Gray |Gefin út = 1971 |Tónlistarstefna = Jólalög |Lengd = |Útgáfufyrirtæki = SG - hljómplötur |Upptökustjóri = Þórir Baldursson |Gagnrýni = |Síðasta breiðskífa = |Þessi breiðskífa = |Næsta breiðskífa = |}} '''''Hátíð fer að höndum ein''''' er 33 snúninga LP [[hljómplata]] gefin út af [[SG - hljómplötur|SG - hljómplötum]] árið 1971. Hljóðritun fór fram í Diekestúdíó í Stokkhólmi undir stjórn [[Þórir Baldursson|Þóris Baldurssonar]], en tæknimaður við hljóðritun var [[Lars Wallander]]. Útsetningar sá [[Jón Sigurðsson (f. 1932)|Jón Sigurðsson]] um. [[Ríkarður Pálsson]] leikur með á kontrabassa og [[Claes Hellman]] á flautu. [[Björn Björnson]] réði útliti plötuumslags. Styttan á forsíðunni, sem sýnir [[Vitringarnir þrír|vitringana]] hjá þeim [[María mey|Maríu]], [[Jósef frá Nasaret|Jósef]] og [[Jesús|Jesúbarninu]], er frá 15. öld, skorin í tré og máluð. Í textaopnunni er mynd af altarisklæði frá Reykjum í Tungusveit, gert á 16. öld. Hvortveggja er í Þjóðminjasafni Íslands og myndir birtar með leyfi þess. ==Lagalisti== #Hátíð fer að höndum ein #Það á að gefa börnum brauð #Borinn er sveinn í Betlehem #Gilsbakkaþula #Með gleðiraust og helgum hljóm #Komdu til mín fyrsta kvöldið jóla #Englasveit kom af himnum há #Immanúel oss í nátt #Frábæra-bæra #Grýlukvæði #Frelsarinn er oss fæddur nú #Góða veislu gjöra skal {{Hljóð|SG-040-G%C3%B3%C3%B0a_Veislu_Gj%C3%B6ra_Skal.ogg|Hljóðdæmi}} == Textabrot af bakhlið plötuumslags == {{tilvitnun2|''Þrjú á palli'' eru þau [[Troels Bendtsen]], [[Edda Þórarinsdóttir]] og [[Halldór Kristinsson]]. Þetta er fjórða platan, sem flokkurinn gerir á tuttugu mánuðum og segir það nokkuð um vinsœldir hans. Enda komust ''Þrjú á palli'' í fremstu röð íslenzkra skemmtikrafta á þessu sviði með sinni fyrstu plötu. Þessi plata er ólík hinum fyrri að því leyti, að hér eru aðeins íslenzk þjóðlög og eru öll tengd jólunum. Fœst þeirra hafa áður verið flutt á hljómplötu. Eru þetta lög allt frá fimmtándu öld, sem varðveizt hafa í handritum og síðan yngri lög, sennilega frá síðustu öld, sem hafa verið skrifuð upp eftir gömlu fólki. Má lesa nánar um þetta í skýringum [[Helga Jóhannsdóttir|Helgu Jóhannsdóttur]], sem fylgir textum á öðrum stað á umslaginu. Þá kom þar einnig við sögu [[Grímur M. Helgason]], sem aðstoðaði við lestur texta í gömlum handritum á Landsbókasafni Íslands. Hér á baksíðunni má sjá frumgerðir tveggja laga á þessari plötu eins og þau eru að finna í gömlu handriti og sálmabók. Hér til vinstri er blað úr pappírshandriti, er það úr sálmabók, sem heitir ''Hymnodia Sacra'', samantekin og skrifuð af séra [[Guðmundur Högnason|Guðmundi Högnasyni]] í Vestmannaeyjum 1742. Fyrir neðan er blað úr sálmabók sem var þrykkt á Hólum í Hjaltadal af [[Marteinn Arnoddsson|Marteini Arnoddssyni]] árið 1711 og ber hún heitið ''Graduale'' — ein almennileg messusöngbók. Almennt kölluð ''Grallarinn''. Í þeirri bók er lagið ''Frelsarinn er oss fœddur nú''. En í handritinu er lagið ''Immanúel oss í nátt''. Myndír þessar eru fengnar hjá Landsbókasafni Íslands. Eins og sjá má af framantöldu höfum við hjá SG-hljómplötum gert þessa hljómplötu eins vel úr garði að öllu leyti og framast hefur verið kostur. Er það von okkar, að þessi einstœða hljómplata eigi ekki aðeíns eftir að verða tekín fram á íslenzkum heimilum jól eftir jól, heldur hafi um leið verið markað stórt spor í útgáfu íslenzkra þjóðlaga.|[[Svavar Gests]]}} [[Flokkur:SG-hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1971]] spuze3bwu09l2dy03b2qm9wfq1icibf 1973517 1973516 2026-07-27T12:56:39Z Akigka 183 1973517 wikitext text/x-wiki {{skáletrun}} {{Breiðskífa |Nafn = Hátíð fer að höndum ein |Gerð = SG - 040 |Tónlistarmaður = Þrjú á palli |Forsíða = SG_-_040-_A-72p.jpg |Bakhlið = SG_-_040-_B-72p.jpg |Bakgrunnur = Gray |Gefin út = 1971 |Tónlistarstefna = Jólalög |Lengd = |Útgáfufyrirtæki = SG - hljómplötur |Upptökustjóri = Þórir Baldursson |Gagnrýni = |Síðasta breiðskífa = |Þessi breiðskífa = |Næsta breiðskífa = |}} '''''Hátíð fer að höndum ein''''' er 33 snúninga LP [[hljómplata]] gefin út af [[SG - hljómplötur|SG - hljómplötum]] árið 1971. Hljóðritun fór fram í Diekestúdíó í Stokkhólmi undir stjórn [[Þórir Baldursson|Þóris Baldurssonar]], en tæknimaður við hljóðritun var [[Lars Wallander]]. Útsetningar sá [[Jón Sigurðsson (f. 1932)|Jón Sigurðsson]] um. [[Ríkarður Pálsson]] leikur með á kontrabassa og [[Claes Hellman]] á flautu. [[Björn Björnson]] réði útliti plötuumslags. Styttan á forsíðunni, sem sýnir [[Vitringarnir þrír|vitringana]] hjá þeim [[María mey|Maríu]], [[Jósef frá Nasaret|Jósef]] og [[Jesús|Jesúbarninu]], er frá 15. öld, skorin í tré og máluð. Í textaopnunni er mynd af altarisklæði frá Reykjum í Tungusveit, gert á 16. öld. Hvortveggja er í Þjóðminjasafni Íslands. ==Lagalisti== #Hátíð fer að höndum ein #Það á að gefa börnum brauð #Borinn er sveinn í Betlehem #Gilsbakkaþula #Með gleðiraust og helgum hljóm #Komdu til mín fyrsta kvöldið jóla #Englasveit kom af himnum há #Immanúel oss í nátt #Frábæra-bæra #Grýlukvæði #Frelsarinn er oss fæddur nú #Góða veislu gjöra skal {{Hljóð|SG-040-G%C3%B3%C3%B0a_Veislu_Gj%C3%B6ra_Skal.ogg|Hljóðdæmi}} == Textabrot af bakhlið plötuumslags == {{tilvitnun2|''Þrjú á palli'' eru þau [[Troels Bendtsen]], [[Edda Þórarinsdóttir]] og [[Halldór Kristinsson]]. Þetta er fjórða platan, sem flokkurinn gerir á tuttugu mánuðum og segir það nokkuð um vinsœldir hans. Enda komust ''Þrjú á palli'' í fremstu röð íslenzkra skemmtikrafta á þessu sviði með sinni fyrstu plötu. Þessi plata er ólík hinum fyrri að því leyti, að hér eru aðeins íslenzk þjóðlög og eru öll tengd jólunum. Fœst þeirra hafa áður verið flutt á hljómplötu. Eru þetta lög allt frá fimmtándu öld, sem varðveizt hafa í handritum og síðan yngri lög, sennilega frá síðustu öld, sem hafa verið skrifuð upp eftir gömlu fólki. Má lesa nánar um þetta í skýringum [[Helga Jóhannsdóttir|Helgu Jóhannsdóttur]], sem fylgir textum á öðrum stað á umslaginu. Þá kom þar einnig við sögu [[Grímur M. Helgason]], sem aðstoðaði við lestur texta í gömlum handritum á Landsbókasafni Íslands. Hér á baksíðunni má sjá frumgerðir tveggja laga á þessari plötu eins og þau eru að finna í gömlu handriti og sálmabók. Hér til vinstri er blað úr pappírshandriti, er það úr sálmabók, sem heitir ''Hymnodia Sacra'', samantekin og skrifuð af séra [[Guðmundur Högnason|Guðmundi Högnasyni]] í Vestmannaeyjum 1742. Fyrir neðan er blað úr sálmabók sem var þrykkt á Hólum í Hjaltadal af [[Marteinn Arnoddsson|Marteini Arnoddssyni]] árið 1711 og ber hún heitið ''Graduale'' — ein almennileg messusöngbók. Almennt kölluð ''Grallarinn''. Í þeirri bók er lagið ''Frelsarinn er oss fœddur nú''. En í handritinu er lagið ''Immanúel oss í nátt''. Myndír þessar eru fengnar hjá Landsbókasafni Íslands. Eins og sjá má af framantöldu höfum við hjá SG-hljómplötum gert þessa hljómplötu eins vel úr garði að öllu leyti og framast hefur verið kostur. Er það von okkar, að þessi einstœða hljómplata eigi ekki aðeíns eftir að verða tekín fram á íslenzkum heimilum jól eftir jól, heldur hafi um leið verið markað stórt spor í útgáfu íslenzkra þjóðlaga.|[[Svavar Gests]]}} [[Flokkur:SG-hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1971]] en4b65nctq0pkwdtcbf6thmtplvjawa 1973518 1973517 2026-07-27T13:01:50Z Akigka 183 1973518 wikitext text/x-wiki {{skáletrun}} {{Breiðskífa |Nafn = Hátíð fer að höndum ein |Gerð = SG - 040 |Tónlistarmaður = Þrjú á palli |Forsíða = SG_-_040-_A-72p.jpg |Bakhlið = SG_-_040-_B-72p.jpg |Bakgrunnur = Gray |Gefin út = 1971 |Tónlistarstefna = Jólalög |Lengd = |Útgáfufyrirtæki = SG - hljómplötur |Upptökustjóri = Þórir Baldursson |Gagnrýni = |Síðasta breiðskífa = |Þessi breiðskífa = |Næsta breiðskífa = |}} '''''Hátíð fer að höndum ein''''' er 33 snúninga LP [[hljómplata]] með íslenskum [[þjóðlag|þjóðlögum]] í flutningi [[Þrjú á palli]], gefin út af [[SG - hljómplötur|SG - hljómplötum]] árið 1971. Hljóðritun fór fram í Diekestúdíó í Stokkhólmi undir stjórn [[Þórir Baldursson|Þóris Baldurssonar]], en tæknimaður við hljóðritun var [[Lars Wallander]]. Útsetningar sá [[Jón Sigurðsson (f. 1932)|Jón Sigurðsson]] um. [[Ríkarður Pálsson]] leikur með á kontrabassa og [[Claes Hellman]] á flautu. [[Björn Björnson]] réði útliti plötuumslags. Styttan á forsíðunni, sem sýnir [[Vitringarnir þrír|vitringana]] hjá þeim [[María mey|Maríu]], [[Jósef frá Nasaret|Jósef]] og [[Jesús|Jesúbarninu]], er frá 15. öld, skorin í tré og máluð. Í textaopnunni er mynd af altarisklæði frá Reykjum í Tungusveit, gert á 16. öld. Hvortveggja er í Þjóðminjasafni Íslands. ==Lagalisti== #Hátíð fer að höndum ein #Það á að gefa börnum brauð #Borinn er sveinn í Betlehem #Gilsbakkaþula #Með gleðiraust og helgum hljóm #Komdu til mín fyrsta kvöldið jóla #Englasveit kom af himnum há #Immanúel oss í nátt #Frábæra-bæra #Grýlukvæði #Frelsarinn er oss fæddur nú #Góða veislu gjöra skal {{Hljóð|SG-040-G%C3%B3%C3%B0a_Veislu_Gj%C3%B6ra_Skal.ogg|Hljóðdæmi}} == Textabrot af bakhlið plötuumslags == {{tilvitnun2|''Þrjú á palli'' eru þau [[Troels Bendtsen]], [[Edda Þórarinsdóttir]] og [[Halldór Kristinsson]]. Þetta er fjórða platan, sem flokkurinn gerir á tuttugu mánuðum og segir það nokkuð um vinsœldir hans. Enda komust ''Þrjú á palli'' í fremstu röð íslenzkra skemmtikrafta á þessu sviði með sinni fyrstu plötu. Þessi plata er ólík hinum fyrri að því leyti, að hér eru aðeins íslenzk þjóðlög og eru öll tengd jólunum. Fœst þeirra hafa áður verið flutt á hljómplötu. Eru þetta lög allt frá fimmtándu öld, sem varðveizt hafa í handritum og síðan yngri lög, sennilega frá síðustu öld, sem hafa verið skrifuð upp eftir gömlu fólki. Má lesa nánar um þetta í skýringum [[Helga Jóhannsdóttir|Helgu Jóhannsdóttur]], sem fylgir textum á öðrum stað á umslaginu. Þá kom þar einnig við sögu [[Grímur M. Helgason]], sem aðstoðaði við lestur texta í gömlum handritum á Landsbókasafni Íslands. Hér á baksíðunni má sjá frumgerðir tveggja laga á þessari plötu eins og þau eru að finna í gömlu handriti og sálmabók. Hér til vinstri er blað úr pappírshandriti, er það úr sálmabók, sem heitir ''Hymnodia Sacra'', samantekin og skrifuð af séra [[Guðmundur Högnason|Guðmundi Högnasyni]] í Vestmannaeyjum 1742. Fyrir neðan er blað úr sálmabók sem var þrykkt á Hólum í Hjaltadal af [[Marteinn Arnoddsson|Marteini Arnoddssyni]] árið 1711 og ber hún heitið ''Graduale'' — ein almennileg messusöngbók. Almennt kölluð ''Grallarinn''. Í þeirri bók er lagið ''Frelsarinn er oss fœddur nú''. En í handritinu er lagið ''Immanúel oss í nátt''. Myndír þessar eru fengnar hjá Landsbókasafni Íslands. Eins og sjá má af framantöldu höfum við hjá SG-hljómplötum gert þessa hljómplötu eins vel úr garði að öllu leyti og framast hefur verið kostur. Er það von okkar, að þessi einstœða hljómplata eigi ekki aðeíns eftir að verða tekín fram á íslenzkum heimilum jól eftir jól, heldur hafi um leið verið markað stórt spor í útgáfu íslenzkra þjóðlaga.|[[Svavar Gests]]}} [[Flokkur:SG-hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1971]] npyq17v2dq2x86qvafdvnq3kvrd0bc2 1973519 1973518 2026-07-27T13:05:08Z Akigka 183 1973519 wikitext text/x-wiki {{skáletrun}} {{Breiðskífa |Nafn = Hátíð fer að höndum ein |Gerð = SG - 040 |Tónlistarmaður = Þrjú á palli |Forsíða = SG_-_040-_A-72p.jpg |Bakhlið = SG_-_040-_B-72p.jpg |Bakgrunnur = Gray |Gefin út = 1971 |Tónlistarstefna = Jólalög |Lengd = |Útgáfufyrirtæki = SG - hljómplötur |Upptökustjóri = Þórir Baldursson |Gagnrýni = |Síðasta breiðskífa = |Þessi breiðskífa = |Næsta breiðskífa = |}} '''''Hátíð fer að höndum ein''''' er 33 snúninga LP [[hljómplata]] með íslenskum [[þjóðlag|þjóðlögum]] í flutningi [[Þrjú á palli]], gefin út af [[SG - hljómplötur|SG - hljómplötum]] fyrir jólin árið 1971. Hljóðritun fór fram í Diekestúdíó í Stokkhólmi undir stjórn [[Þórir Baldursson|Þóris Baldurssonar]], en tæknimaður við hljóðritun var [[Lars Wallander]]. Útsetningar sá [[Jón Sigurðsson (f. 1932)|Jón Sigurðsson]] um. [[Ríkarður Pálsson]] leikur með á kontrabassa og [[Claes Hellman]] á flautu. [[Björn Björnson]] réði útliti plötuumslags. Styttan á forsíðunni, sem sýnir [[Vitringarnir þrír|vitringana]] hjá þeim [[María mey|Maríu]], [[Jósef frá Nasaret|Jósef]] og [[Jesús|Jesúbarninu]], er frá 15. öld, skorin í tré og máluð. Í textaopnunni er mynd af altarisklæði frá Reykjum í Tungusveit, gert á 16. öld. Hvortveggja er í Þjóðminjasafni Íslands. ==Lagalisti== #Hátíð fer að höndum ein #Það á að gefa börnum brauð #Borinn er sveinn í Betlehem #Gilsbakkaþula #Með gleðiraust og helgum hljóm #Komdu til mín fyrsta kvöldið jóla #Englasveit kom af himnum há #Immanúel oss í nátt #Frábæra-bæra #Grýlukvæði #Frelsarinn er oss fæddur nú #Góða veislu gjöra skal {{Hljóð|SG-040-G%C3%B3%C3%B0a_Veislu_Gj%C3%B6ra_Skal.ogg|Hljóðdæmi}} == Textabrot af bakhlið plötuumslags == {{tilvitnun2|''Þrjú á palli'' eru þau [[Troels Bendtsen]], [[Edda Þórarinsdóttir]] og [[Halldór Kristinsson]]. Þetta er fjórða platan, sem flokkurinn gerir á tuttugu mánuðum og segir það nokkuð um vinsœldir hans. Enda komust ''Þrjú á palli'' í fremstu röð íslenzkra skemmtikrafta á þessu sviði með sinni fyrstu plötu. Þessi plata er ólík hinum fyrri að því leyti, að hér eru aðeins íslenzk þjóðlög og eru öll tengd jólunum. Fœst þeirra hafa áður verið flutt á hljómplötu. Eru þetta lög allt frá fimmtándu öld, sem varðveizt hafa í handritum og síðan yngri lög, sennilega frá síðustu öld, sem hafa verið skrifuð upp eftir gömlu fólki. Má lesa nánar um þetta í skýringum [[Helga Jóhannsdóttir|Helgu Jóhannsdóttur]], sem fylgir textum á öðrum stað á umslaginu. Þá kom þar einnig við sögu [[Grímur M. Helgason]], sem aðstoðaði við lestur texta í gömlum handritum á Landsbókasafni Íslands. Hér á baksíðunni má sjá frumgerðir tveggja laga á þessari plötu eins og þau eru að finna í gömlu handriti og sálmabók. Hér til vinstri er blað úr pappírshandriti, er það úr sálmabók, sem heitir ''Hymnodia Sacra'', samantekin og skrifuð af séra [[Guðmundur Högnason|Guðmundi Högnasyni]] í Vestmannaeyjum 1742. Fyrir neðan er blað úr sálmabók sem var þrykkt á Hólum í Hjaltadal af [[Marteinn Arnoddsson|Marteini Arnoddssyni]] árið 1711 og ber hún heitið ''Graduale'' — ein almennileg messusöngbók. Almennt kölluð ''Grallarinn''. Í þeirri bók er lagið ''Frelsarinn er oss fœddur nú''. En í handritinu er lagið ''Immanúel oss í nátt''. Myndír þessar eru fengnar hjá Landsbókasafni Íslands. Eins og sjá má af framantöldu höfum við hjá SG-hljómplötum gert þessa hljómplötu eins vel úr garði að öllu leyti og framast hefur verið kostur. Er það von okkar, að þessi einstœða hljómplata eigi ekki aðeíns eftir að verða tekín fram á íslenzkum heimilum jól eftir jól, heldur hafi um leið verið markað stórt spor í útgáfu íslenzkra þjóðlaga.|[[Svavar Gests]]}} [[Flokkur:SG-hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1971]] 0ucs2xb7hq13vyh7iwm4blbtztulg5a 1973520 1973519 2026-07-27T13:07:03Z Akigka 183 1973520 wikitext text/x-wiki {{skáletrun}} {{Breiðskífa |Nafn = Hátíð fer að höndum ein |Gerð = SG - 040 |Tónlistarmaður = Þrjú á palli |Forsíða = SG_-_040-_A-72p.jpg |Bakhlið = SG_-_040-_B-72p.jpg |Bakgrunnur = Gray |Gefin út = 1971 |Tónlistarstefna = Jólalög |Lengd = |Útgáfufyrirtæki = SG - hljómplötur |Upptökustjóri = Þórir Baldursson |Gagnrýni = |Síðasta breiðskífa = |Þessi breiðskífa = |Næsta breiðskífa = |}} '''''Hátíð fer að höndum ein''''' er 33 snúninga LP [[hljómplata]] með íslenskum [[þjóðlag|þjóðlögum]] og [[sálmur|sálmum]] í flutningi [[Þrjú á palli]], gefin út af [[SG - hljómplötur|SG - hljómplötum]] fyrir jólin árið 1971. Hljóðritun fór fram í Diekestúdíó í Stokkhólmi undir stjórn [[Þórir Baldursson|Þóris Baldurssonar]], en tæknimaður við hljóðritun var [[Lars Wallander]]. Útsetningar sá [[Jón Sigurðsson (f. 1932)|Jón Sigurðsson]] um. [[Ríkarður Pálsson]] leikur með á kontrabassa og [[Claes Hellman]] á flautu. [[Björn Björnson]] réði útliti plötuumslags. Styttan á forsíðunni, sem sýnir [[Vitringarnir þrír|vitringana]] hjá þeim [[María mey|Maríu]], [[Jósef frá Nasaret|Jósef]] og [[Jesús|Jesúbarninu]], er frá 15. öld, skorin í tré og máluð. Í textaopnunni er mynd af altarisklæði frá Reykjum í Tungusveit, gert á 16. öld. Hvortveggja er í Þjóðminjasafni Íslands. Platan sló í gegn og var lengi með vinsælustu [[jólaplata|jólaplötum]] á Íslandi. Hún var endurútgefin á [[geisladiskur|geisladiski]] 1994 og 2003.<ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2017/07/28/thrju-a-palli/|title=Þrjú á Palli|author=Helgi Jónsson|website=Glatkistan|date=28.7.2017}}</ref> ==Lagalisti== #Hátíð fer að höndum ein #Það á að gefa börnum brauð #Borinn er sveinn í Betlehem #Gilsbakkaþula #Með gleðiraust og helgum hljóm #Komdu til mín fyrsta kvöldið jóla #Englasveit kom af himnum há #Immanúel oss í nátt #Frábæra-bæra #Grýlukvæði #Frelsarinn er oss fæddur nú #Góða veislu gjöra skal {{Hljóð|SG-040-G%C3%B3%C3%B0a_Veislu_Gj%C3%B6ra_Skal.ogg|Hljóðdæmi}} == Textabrot af bakhlið plötuumslags == {{tilvitnun2|''Þrjú á palli'' eru þau [[Troels Bendtsen]], [[Edda Þórarinsdóttir]] og [[Halldór Kristinsson]]. Þetta er fjórða platan, sem flokkurinn gerir á tuttugu mánuðum og segir það nokkuð um vinsœldir hans. Enda komust ''Þrjú á palli'' í fremstu röð íslenzkra skemmtikrafta á þessu sviði með sinni fyrstu plötu. Þessi plata er ólík hinum fyrri að því leyti, að hér eru aðeins íslenzk þjóðlög og eru öll tengd jólunum. Fœst þeirra hafa áður verið flutt á hljómplötu. Eru þetta lög allt frá fimmtándu öld, sem varðveizt hafa í handritum og síðan yngri lög, sennilega frá síðustu öld, sem hafa verið skrifuð upp eftir gömlu fólki. Má lesa nánar um þetta í skýringum [[Helga Jóhannsdóttir|Helgu Jóhannsdóttur]], sem fylgir textum á öðrum stað á umslaginu. Þá kom þar einnig við sögu [[Grímur M. Helgason]], sem aðstoðaði við lestur texta í gömlum handritum á Landsbókasafni Íslands. Hér á baksíðunni má sjá frumgerðir tveggja laga á þessari plötu eins og þau eru að finna í gömlu handriti og sálmabók. Hér til vinstri er blað úr pappírshandriti, er það úr sálmabók, sem heitir ''Hymnodia Sacra'', samantekin og skrifuð af séra [[Guðmundur Högnason|Guðmundi Högnasyni]] í Vestmannaeyjum 1742. Fyrir neðan er blað úr sálmabók sem var þrykkt á Hólum í Hjaltadal af [[Marteinn Arnoddsson|Marteini Arnoddssyni]] árið 1711 og ber hún heitið ''Graduale'' — ein almennileg messusöngbók. Almennt kölluð ''Grallarinn''. Í þeirri bók er lagið ''Frelsarinn er oss fœddur nú''. En í handritinu er lagið ''Immanúel oss í nátt''. Myndír þessar eru fengnar hjá Landsbókasafni Íslands. Eins og sjá má af framantöldu höfum við hjá SG-hljómplötum gert þessa hljómplötu eins vel úr garði að öllu leyti og framast hefur verið kostur. Er það von okkar, að þessi einstœða hljómplata eigi ekki aðeíns eftir að verða tekín fram á íslenzkum heimilum jól eftir jól, heldur hafi um leið verið markað stórt spor í útgáfu íslenzkra þjóðlaga.|[[Svavar Gests]]}} [[Flokkur:SG-hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1971]] a0qw12p62xi919j7wyt8i0eb3avzm5o 1973521 1973520 2026-07-27T13:07:50Z Akigka 183 /* Textabrot af bakhlið plötuumslags */ 1973521 wikitext text/x-wiki {{skáletrun}} {{Breiðskífa |Nafn = Hátíð fer að höndum ein |Gerð = SG - 040 |Tónlistarmaður = Þrjú á palli |Forsíða = SG_-_040-_A-72p.jpg |Bakhlið = SG_-_040-_B-72p.jpg |Bakgrunnur = Gray |Gefin út = 1971 |Tónlistarstefna = Jólalög |Lengd = |Útgáfufyrirtæki = SG - hljómplötur |Upptökustjóri = Þórir Baldursson |Gagnrýni = |Síðasta breiðskífa = |Þessi breiðskífa = |Næsta breiðskífa = |}} '''''Hátíð fer að höndum ein''''' er 33 snúninga LP [[hljómplata]] með íslenskum [[þjóðlag|þjóðlögum]] og [[sálmur|sálmum]] í flutningi [[Þrjú á palli]], gefin út af [[SG - hljómplötur|SG - hljómplötum]] fyrir jólin árið 1971. Hljóðritun fór fram í Diekestúdíó í Stokkhólmi undir stjórn [[Þórir Baldursson|Þóris Baldurssonar]], en tæknimaður við hljóðritun var [[Lars Wallander]]. Útsetningar sá [[Jón Sigurðsson (f. 1932)|Jón Sigurðsson]] um. [[Ríkarður Pálsson]] leikur með á kontrabassa og [[Claes Hellman]] á flautu. [[Björn Björnson]] réði útliti plötuumslags. Styttan á forsíðunni, sem sýnir [[Vitringarnir þrír|vitringana]] hjá þeim [[María mey|Maríu]], [[Jósef frá Nasaret|Jósef]] og [[Jesús|Jesúbarninu]], er frá 15. öld, skorin í tré og máluð. Í textaopnunni er mynd af altarisklæði frá Reykjum í Tungusveit, gert á 16. öld. Hvortveggja er í Þjóðminjasafni Íslands. Platan sló í gegn og var lengi með vinsælustu [[jólaplata|jólaplötum]] á Íslandi. Hún var endurútgefin á [[geisladiskur|geisladiski]] 1994 og 2003.<ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2017/07/28/thrju-a-palli/|title=Þrjú á Palli|author=Helgi Jónsson|website=Glatkistan|date=28.7.2017}}</ref> ==Lagalisti== #Hátíð fer að höndum ein #Það á að gefa börnum brauð #Borinn er sveinn í Betlehem #Gilsbakkaþula #Með gleðiraust og helgum hljóm #Komdu til mín fyrsta kvöldið jóla #Englasveit kom af himnum há #Immanúel oss í nátt #Frábæra-bæra #Grýlukvæði #Frelsarinn er oss fæddur nú #Góða veislu gjöra skal {{Hljóð|SG-040-G%C3%B3%C3%B0a_Veislu_Gj%C3%B6ra_Skal.ogg|Hljóðdæmi}} == Textabrot af bakhlið plötuumslags == {{tilvitnun2|''Þrjú á palli'' eru þau [[Troels Bendtsen]], [[Edda Þórarinsdóttir]] og [[Halldór Kristinsson]]. Þetta er fjórða platan, sem flokkurinn gerir á tuttugu mánuðum og segir það nokkuð um vinsœldir hans. Enda komust ''Þrjú á palli'' í fremstu röð íslenzkra skemmtikrafta á þessu sviði með sinni fyrstu plötu. Þessi plata er ólík hinum fyrri að því leyti, að hér eru aðeins íslenzk þjóðlög og eru öll tengd jólunum. Fœst þeirra hafa áður verið flutt á hljómplötu. Eru þetta lög allt frá fimmtándu öld, sem varðveizt hafa í handritum og síðan yngri lög, sennilega frá síðustu öld, sem hafa verið skrifuð upp eftir gömlu fólki. Má lesa nánar um þetta í skýringum [[Helga Jóhannsdóttir|Helgu Jóhannsdóttur]], sem fylgir textum á öðrum stað á umslaginu. Þá kom þar einnig við sögu [[Grímur M. Helgason]], sem aðstoðaði við lestur texta í gömlum handritum á Landsbókasafni Íslands. Hér á baksíðunni má sjá frumgerðir tveggja laga á þessari plötu eins og þau eru að finna í gömlu handriti og sálmabók. Hér til vinstri er blað úr pappírshandriti, er það úr sálmabók, sem heitir ''Hymnodia Sacra'', samantekin og skrifuð af séra [[Guðmundur Högnason|Guðmundi Högnasyni]] í Vestmannaeyjum 1742. Fyrir neðan er blað úr sálmabók sem var þrykkt á Hólum í Hjaltadal af [[Marteinn Arnoddsson|Marteini Arnoddssyni]] árið 1711 og ber hún heitið ''Graduale'' — ein almennileg messusöngbók. Almennt kölluð ''Grallarinn''. Í þeirri bók er lagið ''Frelsarinn er oss fœddur nú''. En í handritinu er lagið ''Immanúel oss í nátt''. Myndír þessar eru fengnar hjá Landsbókasafni Íslands. Eins og sjá má af framantöldu höfum við hjá SG-hljómplötum gert þessa hljómplötu eins vel úr garði að öllu leyti og framast hefur verið kostur. Er það von okkar, að þessi einstœða hljómplata eigi ekki aðeíns eftir að verða tekín fram á íslenzkum heimilum jól eftir jól, heldur hafi um leið verið markað stórt spor í útgáfu íslenzkra þjóðlaga.|[[Svavar Gests]]}} == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:SG-hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1971]] lw0j6qv49o4peld3blxfmxykv5lo65x 0 65552 1973524 1954210 2026-07-27T13:48:18Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973524 wikitext text/x-wiki {{reikistjarna | bakgrunnur = SandyBrown | nafn = Mars | tákn = [[Mynd:Mars symbol (bold).svg|24px|alt=♂|Stjörnufræðimerki Mars]] | mynd = Water ice clouds hanging above Tharsis PIA02653.jpg | alt = Litmynd af Mars, brúnrauður hnöttur með dökkum og ljósum skellum | myndatexti = Tölvugerð mynd af Mars sem sett er saman úr myndefni frá ''[[Mars Global Surveyor]]'' frá árunum 1999 til 2004. Á myndinni sést hvít ísþekjan á [[heimskautasvæðin á Mars|norðurheimskautinu]] en önnur ljós svæði á myndinni stafa af hrímmóðu í kringum hæstu fjöll Mars, þar á meðal [[Olympus Mons]]. Dekkri svæðin hægra megin á myndinni eru svæði með þynnra eða engu jarðvegslagi. | sporbaugur_H = <ref name="horizons" /> | viðmiðunartími = [[J2000]] | forskeyti_nándogfirrð = Sól | firrð = 249.209.300 km<br /> 1,665861&nbsp;[[Stjarnfræðieining|AU]] | nánd = 206.669.000 km<br /> 1,381497&nbsp;AU | hálfur_langás = 227.939.100 km<br /> 1,523679&nbsp;AU | miðskekkja = 0,093&nbsp;315 | umferðartími = 686,971&nbsp;[[sólarhringur|s]]<br /> 1,8808 [[ár]]<br /> 668,5991 [[Tímamæling á Mars|sólir]] | sólbundinn_umferðartími = 779,96&nbsp;s<br /> 2,135&nbsp;ár | meðalhraði = 24,077&nbsp;km/s | meðalbrautarhorn = 19,3564° | brautarhalli = 1,850° miðað við [[sólbaugur|sólbaug]]<br />5,65° miðað við miðbaug [[Sólin|sólar]]<br />1,67° miðað við [[fastaslétta|fastasléttu]]<ref name="meanplane" /> | rishnútslengd = 49,562° | stöðuhorn_nándar = 286,537° | tungl = [[Tungl Mars|2]] | miðbaugsgeisli = 3.396,2 ± 0,1 km <ref name="Seidelmann2007" /><br /> 0,533 jörð | heimskautageisli = 3.376,2 ± 0,1 km <ref name="Seidelmann2007" /><br /> 0,531 jörð | pólfletja = 0,00589 ± 0,00015 <!-- calculated from data in ref name="Seidelmann2007" --> | flatarmál_yfirborðs = 144.798.500&nbsp;km²<br /> 0,284 jörð <!--144.371.391 km2 in [http://www.peeep.us/7437231b] --> | rúmmál = 1,6318 10¹¹&nbsp;km³<ref name=lodders1998/><br /> 0,151 jörð | massi = 6,4185 10²³&nbsp;kg<ref name=lodders1998/><br /> 0,107 jörð | þéttleiki = 3,9335 ± 0,0004<ref name="lodders1998" /> g/cm³ | þyngdarafl = 3,711&nbsp;[[þyngdarhröðun|m/s²]]<ref name="lodders1998" /><br /> 0,376&nbsp;''g'' | lausnarhraði = 5,027&nbsp;km/s | stjarnbundinn_dagur = 1,025 957&nbsp;[[sólarhringur|s]]<br /> 24,622&nbsp;9&nbsp;[[Klukkustund|k]]<ref name="lodders1998" /> | snúningshraði = 868,22 km/k | möndulhalli = 25,19° | stjörnulengd_norðurpóls = 317,68143° | stjörnubreidd = 52,88650° | endurskinshlutfall = 0,170 <ref Name="MallamaMars">{{cite journal |author=Mallama, A. |title=The magnitude and albedo of Mars |journal=Icarus |volume=192 |issue=2 |pages=404–416 |year=2007 |doi=10.1016/j.icarus.2007.07.011 |bibcode=2007Icar..192..404M| issn = 0019-1035 }}</ref> | sýndarbirta = +1,6 to −3,0<ref name="MallamaSky" /> | hornstærð = 3,5–25,1"<ref name="nssdc" /> | hitanafn1 = [[Kelvin]] | lægsti1 = 130&nbsp;K | meðal1 = 210&nbsp;K<ref name="nssdc" /> | hæsti1 = 308&nbsp;K | hitanafn2 = [[Celsius]] | lægsti2 = −143&nbsp;°C<ref name=cold/> | meðal2 = -63&nbsp;°C | hæsti2 = 35&nbsp;°C<ref name=hot/> | lofthjúpur_H =<ref name="nssdc" /><ref name="barlow08" /> | loftþrýstingur = 0,636 (0,4–0,87)&nbsp;[[paskal|kPa]] | samsetning_lofthjúps = {{einfaldur listi | * 95,32% [[koltvísýringur]] * 2,7% [[nitur]] * 1,6% [[argon]] * 0,13% [[súrefni]] * 0,08% [[kolsýringur]] * 0,21‰ [[vatn]]sgufa * 0,1‰ [[nituroxíð]] }} }}{{aðgreiningartengill|Mars|Mars}} <onlyinclude> '''Mars''' er fjórða [[reikistjarna]]n frá [[Sólin|sólu]] talið og sú ysta af [[innri reikistjarna|innri reikistjörnunum]]. Mars er nefndur eftir [[Mars (guð)|rómverska stríðsguðinum]], sökum hins [[rauður|rauða]] [[litur|litar]] sem prýðir [[yfirborð]]ið, en stafar af [[járn|járnríku]] [[berg|bergi]] og [[ryk|ryki]] sem hefur [[oxun|oxast]] („ryðgað“). Vegna hins rauða litar er hún einnig oft kölluð „Rauða plánetan“. Yfirborð Mars einkennist af miklum [[gljúfur|gljúfrum]] og stórum [[eldfjall|eldfjöllum]]. </onlyinclude> Í [[Kína|kínverskri]], [[japan]]skri, [[Kórea|kóreskri]] og [[víetnam]]skri menningu er hún kölluð ''Eldstjarnan'', byggt á [[Frumefnin fimm|frumefnunum fimm]]. Tvö [[tungl]], [[Fóbos]] og [[Deimos]] eru á [[sporbraut]] um hana, en þau eru bæði smágerð og hafa einkennilega lögun, Fóbos er stærri en Deimos, en sporbaugur hans er mun styttri – þau eru líklega [[loftsteinn|loftsteinar]] sem [[þyngdarafl]] Mars fangaði. == Eiginleikar == Mars er um það bil helmingi minni en Jörðin að [[þvermál]]i, og yfirborðsflatarmál hans aðeins minna en heildarflatarmál alls þurrlendis á Jörðinni. Mars er ekki eins þéttur í sér og Jörðin, hann hefur um 15% rúmmáls hennar og 11% massans. Þótt Mars sé bæði stærri og massameiri en [[Merkúr]] er Merkúr eðlisþyngri. Þetta þýðir að þyngdarafl plánetnanna tveggja er næstum það sama við yfirborð þeirra—þyngdarafl Mars er um 1% sterkara. [[Hematít]] gefur yfirborði Mars sinn einkennandi rauða lit. Útlit hans er þó breytilegt og getur verið appelsínugult, brúnt eða grænt á litinn, allt eftir þeim efnum sem er að finna á yfirborðinu. === Innri uppbygging === Mars er, eins og Jörðin, marglaga að uppbyggingu. Innst er þéttur málmkjarni og utan um hann lög úr léttari efnum. Eftir nýjustu rannsóknir er gert ráð fyrir að radíus kjarnans sé 1.795 ± 65 km og að hann sé aðallega úr [[járn]]i og [[nikkel]]i, auk um 16–17% [[brennisteinn|brennisteins]] (saman mynda þessi efni [[járnsúlfíð]]). Kjarninn er talinn vera tvisvar sinnum ríkari af léttari efnum en kjarni Jarðarinnar. [[Möttull]] úr [[sílíkat]]i, sem myndaði megnið af fleka- og eldfjallafyrirbærunum sem er að finna á yfirborði Mars í dag, umlykur kjarnann . Það lítur út fyrir að möttullinn sé nú orðinn óvirkur. Fyrir utan [[kísill|kísil]] og [[súrefni]] eru algengustu efnin í [[jarðskorpa|skorpu]] Mars járn, [[magnesín]], [[ál]], [[kalk]] og [[kalín]]. Meðaltalsþykkt skorpunnar er um 50 km, en hámarksþykktin 125 km. Meðaltalsþykkt skorpu Jarðarinnar er aðeins 40 km, sem er hlutfallslega einungis um þriðjungur þykktar skorpu Mars, miðað við stærð plánetnanna. === Jarðfræðilegir eiginleikar yfirborðsins === Mars er svokölluð [[jarðnesk pláneta|bergpláneta]] sem er úr steinefnum sem innihalda [[kísill|kísil]], [[súrefni]], [[málmur|málma]] og önnur efni sem [[berg]] er venjulega úr. Yfirborð Mars er aðallega úr [[þóleiít]][[basalt]]i, en á sumum svæðum er bergið kísilríkara en dæmigert basalt og gæti verið svipuð [[andesít|andesítbergi]] sem finnst á Jörðinni, eða kísilgleri. Á svæðum þar sem [[endurskinshæfni|endurskin]] er minna er meira magn af [[plagíóklas]]i en á norðanverðum endurskinslitlum svæðum er meira magn af plötusílíkötum og kísilríku gleri. Á hálendinu í suðri hafa kalkrík [[pýroxen]] fundist í greinanlegu magni. Staðir með háu [[hematít|hematít-]] og [[ólivín|ólivínhlutfalli]] hafa líka fundist. Meginhluti yfirborðsins er þakinn fíngerðum [[járnoxíð|járnoxíðkornum]]. Þótt engin merki hafi fundist um virkt hnattrænt [[segulsvið]] hafa athuganir leitt í ljós að hlutar yfirborðs plánetunnar hafi verið segulmagnaðir, og að [[skautun]] segulsviðs hafi umsnúist nokkrum sinnum í fortíðinni. Skautunarrendur sem staðfesta þetta má finna í segulnæmum efnum, alveg eins og í lögum á hafsbotni sums staðar á Jörðinni. Í einni kenningu er því haldið fram að þessar rendur sýni að [[Flekakenningin|flekavirkni]] hafi verið á Mars fyrir fjórum milljörðum ára, áður en [[rafall]]inn í kjarna og möttli plánetunnar dvínaði og segulsviðið dofnaði. Í [[myndun og þróun sólkerfisins|myndun sófkerfisins]] varð Mars til úr [[frumplánetudiskur|frumplánetudiski]] sem var á sporbraut um sólina vegna tilviljanakennds [[samruni|samrunaferlis]]. Mars hefur marga sérkennandi efnafræðilega eiginleika sem stafa af stöðu hans í sólkerfinu. Efni með hlutfallslega lágt [[suðumark]], svo sem [[klór]], [[fosfór]] og brennisteinn eru algengari á Mars en á Jörðinni. Sennilegt er að orkumiklir [[sólvindur|sólvindar]] ungu sólarinnar hafi á sínum tíma ýtt þessum efnum utar í sólkerfið. Eftir myndun plánetnanna urðu þær allar fyrir mörgum árekstrum á svokallaða „[[Ákrestratímabilið mikla|Árekstratímabilinu mikla]]“ (e. ''Late Heavy Bombardment''). Merki um árekstra frá þessu tímabil er að finna á um 60% yfirborðs Mars og sennilegt er að undir því sem þá er eftir af yfirborðinu liggi stórar dældir sem hafi myndast vegna þessara árekstra. Finna má merki um stóra árekstrardæld á norðurhveli Mars, rúmlega 10.600 km langa og 8.500 km breiða, sem er þá fjórum sinnum stærri en [[Suðurskauts–Aitkendæld]]in á tunglinu, stærsta árekstrardæld sem hingað til hefur fundist. Kenningin um tilurð hennar bendir til þess að hlutur á stærð við [[Plútó]] hafi rekist á Mars fyrir fjórum milljörðum ára og myndað þessa sléttu [[Borealis-dæld]], sem nær yfir 40% plánetunnar. Jarðfræðilegri sögu Mars má skipta í mörg tímabil, en þrjú eftirfarandi tímabil eru þau helstu: * Nóakskeiðið * Hesperskeiðið * Amazonisskeiðið === Vatnafræði === Kenningar eru um að [[vatn]] sé að finna á Mars en það er a.m.k. ekki í [[fljótandi form]]i - vegna lágs [[loftþrýstingur|loftþrýstings]] er [[suðumark]] vatns 0° á [[Selsíus]] svo að það myndi [[uppgufun|gufa upp]] um leið og það kæmi upp á [[yfirborð]]ið. Fram hafa komið kenningar um að hugsanlega sé [[ís]] að finna undir yfirborðinu. Rannsóknir gefa til kynna að meðaltalshlutfall vatns í andrúmsloftinu á Mars sé um 0,03%. === Andrúmsloft === Það er rúmlega fimm sinnum meira af koltvísýringi í andrúmsloftinu á Mars en á Jörðinni. Yfir 95% lofthjúpsins á Mars er koltvísýringur á móti aðeins um 0,035% af koltvísýringi í andrúmsloftinu á jörðinni. Koltvísýringur er byggingarefni plantna, sem þær breyta í súrefni og kolvetni. Því mætti með ljóstillífun plantna vinna súrefni sem fólk gæti andað að sér auk þess sem hún gæti búið til mat sem það borðaði og eldsneyti á vélar sem það notaði. == Tungl == :''Sjá aðalgrein um [[tungl Mars]]. Um Mars ganga tvö [[tungl]], [[Fóbos]] og [[Deimos]], sem eru bæði lítil<ref name="Upplýsingar um Mars á stjörnufræðivefnum">{{Cite web |url=http://www.stjornuskodun.is/solkerfid/mars |title=Upplýsingar um Mars á stjörnufræðivefnum |access-date=2011-05-24 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722201110/http://www.stjornuskodun.is/solkerfid/mars/ |url-status=dead }}</ref> og óreglulega löguð<ref>[http://starryskies.com/solar_system/mars/mars_moons.html ''THE MOONS OF MARS: PHOBOS AND DEIMOS'' eftir Kathy Miles] á ensku</ref> og alls ekki ósvipuð þeim aragrúa [[smástirni|smástirna]] sem er að finna á milli Mars og [[Júpíter]]s.<ref name="Scott Ellis">[https://web.archive.org/web/20070517181817/http://calspace.ucsd.edu/Mars99/docs/library/science/geological_history/moons1.html ''Geological History:Moons of Mars'' eftir Scott Ellis] á ensku</ref> Eins og [[Tunglið|tungl Jarðarinnar]] snúa tungl Mars ávallt sömu hlið að plánetu sinni.<ref>{{Vísindavefurinn|3450|Hvað heita tungl Mars?}}</ref><ref name="Upplýsingar um Mars á stjörnufræðivefnum"/> Mikið af þeim upplýsingum sem til eru um tunglin hafa fengist úr geimferðum [[Mariner geimferðaáætlunin|Mariner]] og [[Viking geimferðaáætlunin|Viking]] í umsjá [[Geimferðastofnun Bandaríkjanna|Geimferðastofnunar Bandaríkjanna]] og úr [[Fóbos geimferðaáætlunin|Fóbos-geimferðaáætlun]] [[Geimferðastofnun Sovétríkjanna|Geimferðastofnunar Sovétríkjanna]].<ref name="Scott Ellis"/> Einkennandi er að tunglin tvö snúast hvort í sína áttina um Mars, Deimos frá austri til vesturs en Fóbos frá austri og sest í vestri.<ref name="Upplýsingar um Mars á stjörnufræðivefnum"/> == Eldvirkni == [[Eldfjall|Eldfjöll]] á Mars eru stærri en þau sem finnast á jörðinni vegna þess að ekkert [[Landrekskenningin|landrek]] er á Mars og þess vegna verða ekki til ný eldfjöll, heldur stækka þau sem fyrir eru. [[Olympus Mons]] er stærsta eldfjallið sem menn vita um, en það nær yfir landsvæði á stærð við [[Ísland]] og er um 27 [[kílómetri|km]] á hæð. Mesti hæðarmunur á Jörðu, á [[Everestfjall]]i og dýpstu úthafsgjám, er til samanburðar tæpir 20 kílómetrar. == Hugmyndir um að stofna mannabyggð á Mars == Mars hefur verið nefnd sem mögulegur staður fyrir fólk til að búa á í framtíðinni. Athafnamaðurinn [[Elon Musk]] er meðal þeirra sem hefur viðrað hugmyndir um að flytja fólk til Mars og hefur sjálfur lýst áhuga því.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/11/25/musk_vill_fara_til_mars/|title=Musk vill fara til Mars|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-02-03}}</ref> == Tilvísanir == {{heimildaskrá | colwidth = 30 em | heimildir = <ref name="meanplane">{{H-vefur|dagsetning=3. apríl 2009|titill=The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter|url=http://home.surewest.net/kheider/astro/MeanPlane.gif|dags_skoðað=10. apríl 2009}}</ref> <ref name="horizons">{{H-vefur|nafn=Yeomans|eiginnafn=Donald K.|dagsetning=13. júlí 2006|url=http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=mb&sstr=499|titill=HORIZONS Web-Interface for Mars (Major Body=499)|útgefandi=JPL Horizons On-Line Ephemeris System|dags_skoðað=08-08-2007}}</ref> <ref name="Seidelmann2007">{{H-tímarit|nafn=Seidelmann|eiginnafn=P. Kenneth|nafn2= B. A. Archinal, M. F. A’hearn, A. Conrad, G. J. Consolmagno, D. Hestroffer, J. L. Hilton, G. A. Krasinsky, G. Neumann, J. Oberst, P. Stooke, E. F. Tedesco, D. J. Tholen, P. C. Thomas, I. P. Williams|titill=Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements|tímarit=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy|árgangur=98|tölublað=3|síður=155-180|url=https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs10569-007-9072-y|dagsetning=júlí 2007}}</ref> <ref name="lodders1998">{{H-bók|nafn=Lodders|nafn2=Fegley|eiginnafn=Katharina|eiginnafn2=Bruce|ár=1998|titill=The planetary scientist's companion|síður=190|útgefandi=Oxford University Press US|isbn=0-19-511694-1}}</ref> <ref name="MallamaSky">{{H-tímarit|nafn=Mallama, A.|titill=Planetary magnitudes|tímarit=Sky and Telescope|árgangur=121(1)|síður=51–56|ár=2011}}</ref> <ref name="nssdc">{{H-vefur|nafn=Williams|eiginnafn=David R.|titill=Mars Fact Sheet|miðill=National Space Science Data Center|útgefandi=NASA|dagsetning=1. september 2004|url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/marsfact.html|dags_skoðað=24. júní 2006}}</ref> <ref name=cold>{{H-vefur | url = http://www.astronomycafe.net/qadir/q2681.html | titill = What is the typical temperature on Mars? | miðill = Astronomycafe.net | dags skoðað = 14-08-2012}}</ref> <ref name=hot>{{H-vefur | url = http://marsrover.nasa.gov/spotlight/20070612.html | titill = Mars Exploration Rover Mission: Spotlight | miðill = Marsrover.nasa.gov | útgefandi = NASA | dags skoðað = 14-08-2012}}</ref> <ref name="barlow08">{{H-bók|eiginnafn=Nadine G.|nafn=Barlow|ár=2008|titill=Mars: an introduction to its interior, surface and atmosphere|ritröð=Cambridge planetary science|síður=21|bindi=8|isbn=0-521-85226-9|útgefandi=Cambridge University Press}}</ref> }} == Tenglar == {{Wiktionary|Mars}} * [https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/mars/ Mars á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230725164548/https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/mars/ |date=2023-07-25 }} * {{Vísindavefurinn|2290|Hvað er langt til Mars?}} * {{Vísindavefurinn|6537|Úr hverju er Mars?}} * {{Vísindavefurinn|1018|Hvernig er lofthjúpur Mars? Er veður þar?}} * {{Vísindavefurinn|349|Er eða hefur verið líf á reikistjörnunni Mars?}} * {{Vísindavefurinn|49335|Getum við lifað á Mars?}} * {{Vísindavefurinn|1974|Hvernig er yfirborð Mars og hver er meðalhitinn þar?}} * {{Vísindavefurinn|4265|Hvað er stærsti gígurinn á Mars stór?}} * {{Vísindavefurinn|3450|Hvað heita tungl Mars?}} {{Sólkerfisfótur}} [[Flokkur:Sólkerfið]] [[Flokkur:Mars (reikistjarna)| ]] [[Flokkur:Reikistjörnurnar]] p16ymio9b7f0rib8o0uootxzou51hkf 0 65885 1973532 1383743 2026-07-27T16:37:48Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973532 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Messier_81_HST.jpg|thumb|200px|right|Mynd úr Hubble geimsjónauka af Messier 81.]] '''Messier 81''' er [[stjörnuþoka]] sem er í 12 milljón [[ljósár]]a fjarlægð frá jörðu. Messier 81 er í [[stjörnumerki]]nu [[Stóri-Björn]]. Hún er [[þyrilþoka]]. == Tenglar == * [http://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/djupfyrirbaeri/messierskrain/messier-81 Stjörnufræðivefurinn: Messier 81] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305032856/http://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/djupfyrirbaeri/messierskrain/messier-81 |date=2016-03-05 }} {{stubbur|stjörnufræði}} [[Flokkur:Stjörnufræði]] r0ugwqp0m8h05e2eidmujrg53l4qi90 0 66523 1973575 1610519 2026-07-28T00:30:36Z TKSnaevarr 53243 1973575 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = [[Konungur Svíþjóðar]] | ætt = [[Pfalz-ætt]] | skjaldarmerki = COA country se house of Palatinate.svg | nafn = Karl 10. Gústaf | mynd = Sébastien_Bourdons-Karl_X_Gustav.jpg | skírnarnafn = Karl Gustav | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1622|11|8}} | fæðingarstaður = [[Nyköpingshus]], [[Svíþjóð]] | kjörorð = ''In Jehovah sors mea, ipse faciet'' | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1660|2|13|1622|11|8}} | dánarstaður = [[Gautaborg]], [[Svíþjóð]] | grafinn = Riddarahólmskirkjunni, [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], Svíþjóð | ríkisár = 6. júní 1654 – 13. febrúar 1660 | undirskrift = Karl X Gustav autograph.png | faðir = [[Jóhann Casimir]] | móðir = [[Katrín Svíaprinsessa]] | maki = {{gifting|[[Heiðveig Leónóra af Holstein-Gottorp]]|1654}} | titill_maka = Drottning | börn = {{plainlist| *[[Karl 11.]] *[[Gústaf Karlsson, greifi af Börringe og Lindholm]] }} }} '''Karl 10. Gústaf''' ([[8. nóvember]] [[1622]] – [[13. febrúar]] [[1660]]) var [[konungur Svíþjóðar]] frá [[1654]] til dauðadags. Hann var sonur [[Jóhann Casimir|Jóhanns Casimir]], greifa af [[Pfalz]] og [[Katrín Svíaprinsessa|Katrínar Svíaprinsessu]], dóttur [[Karl hertogi|Karls 9.]]. [[Kristín Svíadrottning]] fékk hann samþykktan sem arftaka sinn árið [[1649]] og hann tók við embætti þegar hún sagði af sér fimm árum síðar. Hann giftist [[1654]] [[Heiðveig Leónóra af Holstein-Gottorp|Heiðveigu Leónóru af Holstein-Gottorp]] og átti með henni ríkisarfann [[Karl 11.]]. Hjónaband þeirra var bandalag milli sænsku krúnunnar og hertogans af [[Holtsetaland]]i gegn [[Danmörk]]u. == Stríðið gegn Póllandi == Sumarið [[1655]] réðist hann gegn [[Pólsk-litháíska samveldið|Pólsk-litháíska samveldinu]] og lagði brátt undir sig bæði [[Varsjá]] og [[Kraká]], en [[Jóhann 2. Casimir]] flúði til [[Slésía|Slésíu]]. Honum hélst illa á sigrinum, neitaði að boða [[pólska þingið]] til að fjalla um lögmæti landakrafna hans og hann lenti því í vandræðum þegar Jóhann sneri aftur með her sinn. == Innrásin í Danmörku == Þegar Danir gengu á lagið og sögðu honum stríð á hendur [[1. júní]] [[1657]] notaði hann tækifærið til að hverfa með leifar hersins frá Póllandi og réðist inn í [[Jótland]] þar sem danski herinn kom engum vörnum við. Um veturinn bjóst hann til þess að ferja herinn yfir á eyjarnar, en vegna gríðarlegra frosta í lok [[janúar]] [[1658]] myndaðist nægilega sterkur [[ís]] á [[Litlabelti]] og [[Stórabelti]] að sænski herinn gat gengið yfir með allan sinn farangur. Eftir málamyndamótstöðu gáfust Danir upp og undirrituðu [[Hróarskeldufriðurinn|Hróarskeldufriðinn]] [[26. febrúar]] þar sem þeir gáfu Svíum eftir öll lönd Danmerkur austan [[Eyrarsund]]s, auk [[Þrændalög|Þrændalaga]] í [[Noregur|Noregi]]. == Önnur innrásin í Danmörku == [[7. júlí]] sama ár rauf Karl friðinn við Danmörku og gerði aftur innrás frá Holtsetalandi í því augnamiði að leggja landið undir sig. Hann náði allri Danmörku á sitt vald nema [[Kaupmannahöfn]] sem hélt [[áhlaupið á Kaupmannahöfn|áhlaupið]] út. Í [[orrustan um Eyrarsund|orrustunni um Eyrarsund]] beið sænski flotinn ósigur gegn [[Holland|hollenskum]] og dönskum flota [[29. október]]. Hollendingar og Danir hröktu sænska herinn smátt og smátt frá eyjunum og Jótlandi og [[13. febrúar]] [[1660]] lést Karl. [[26. maí]] [[1660]] var aftur undirritað friðarsamkomulag, [[Kaupmannahafnarfriðurinn|Kaupmannahafnarfriðinn]], þar sem Danir fengu [[Borgundarhólmur|Borgundarhólm]] og norsku héruðin til baka, en gáfu eftir tilkall til landanna austan Eyrarsunds. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Svíþjóðar]] | frá = 1654 | til = 1660 | fyrir = [[Kristín Svíadrottning]] | eftir = [[Karl 11.]] }} {{Töfluendir}} {{fd|1622|1660}} {{Einvaldar Svíþjóðar}} [[Flokkur:Svíakonungar]] [[Flokkur:Wittelsbach-ætt]] icq65go7eunssk0ltj67wagjijnzdx9 0 67736 1973525 1929799 2026-07-27T14:49:54Z MyraMidnight 41218 Bæta upplýsingum um garðinn 1973525 wikitext text/x-wiki {{Skemmtigarðar |mynd=[[Mynd:Fjölskyldu og húsdýragarðurinn 0706.jpg|200px]] |nafn=Fjölskyldu- og húsdýragarðurinn |heimasíða={{URL|https://mu.is/}} |opnaði=19. maí 1990 |staðsetning=[[Reykjavík]] }} '''Fjölskyldu- og húsdýragarðurinn''' er [[skemmtigarður]] og [[dýragarður]] í [[Laugardalur (hverfi)|Laugardal]] í [[Reykjavík]]. Hann er staðsettur við hliðina á [[Grasagarður Reykjavíkur|Grasagarði Reykjavíkur]]. Húsdýragarðurinn var opnaður þann 19. maí 1990. Fjölskyldugarðurinn var svo tekinn í notkun 4. júní 1993 og þá tók hinn sameinaði Fjölskyldu- og húsdýragarður til starfa. Inngangurinn er við húsdýragarðinn og er þá fjölskyldugarðurinn í hinum endanum yfir eina brú, en upphaflega var aukalegur inngangur við fjölskyldugarðinn. Það er ennþá hægt að fara út úr garðinum við gamla hliðið í fjölskyldugarðinum. == Húsdýragarðurinn == Það er upphaflegi garðurinn og þar er aðalinngangur í allan garðinn. Þar er hægt að sjá ýmis dýr, ekki eingöngu húsdýr. Á meðal dýra í garðinum eru: * [[Hestur|Hestar]] og [[hreindýr]] * [[Svín]] og [[kýr]] * [[Hænsni]], [[Gæs]]ir, [[önd|endur]] og [[dúfa|dúfur]] * [[kanína|Kanínur]] og [[naggrís]]i * [[Heimskautarefur|Refir]] og [[selur|selir]] * Skriðdýr, froskdýr og skordýr í skriðdýraherbekinu. == Fjölskyldugarðurinn == Í fjölskyldugarðinum er heilmikið fjör fyrir fjölskylduna. Þar er hægt að finna glæsilegan sandkassa með ýmsu vatnsleiktækjum, útsýnisturn yfir allan garðinn, ærslabelgur, klifurkastalasvæði, og mörg skemmtitæki sem eru starfandi á sumrin og enginn aukakostnaður til að fara í þau. == Mataraðstaða í garðinum == Þegar kemur að mataraðstöðu þá er þar yfirbyggt útigrill sem gengur fyrir rafmagni fyrir almenning í fjölskyldugarðinum og mikið af borðum og bekkjum og svæði til að liggja í grasinu. Sjoppan þa er stundum opin á sumrin þegar mikið er af gestum. Þar er einnig matarskáli í húsdýragarðinum við brúnna og þar inni er sjoppa sem selur mat. ==Myndir== <gallery> Fjölskyldu og húsdýragarðurinn 0395.jpg|Gröfur Fjölskyldu og húsdýragarðurinn 0104.jpg| Klifurkastalar Fjölskyldu og húsdýragarðurinn 0663.jpg|Selir Fjölskyldu og húsdýragarðurinn 0155.jpg </gallery> == Heimildir == * [http://www.mu.is www.mu.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051106010735/http://www.mu.is/ |date=2005-11-06 }} {{Reykjavík}} [[Flokkur:Íslenskir skemmtigarðar]] [[Flokkur:Íslenskir dýragarðar]] [[Flokkur:Stofnað 1990]] 9fon6o9smg2u0gncg6vhhxe30hwacee 1973595 1973525 2026-07-28T09:26:15Z MyraMidnight 41218 /* Húsdýragarðurinn */ bæti listan af dýrum 1973595 wikitext text/x-wiki {{Skemmtigarðar |mynd=[[Mynd:Fjölskyldu og húsdýragarðurinn 0706.jpg|200px]] |nafn=Fjölskyldu- og húsdýragarðurinn |heimasíða={{URL|https://mu.is/}} |opnaði=19. maí 1990 |staðsetning=[[Reykjavík]] }} '''Fjölskyldu- og húsdýragarðurinn''' er [[skemmtigarður]] og [[dýragarður]] í [[Laugardalur (hverfi)|Laugardal]] í [[Reykjavík]]. Hann er staðsettur við hliðina á [[Grasagarður Reykjavíkur|Grasagarði Reykjavíkur]]. Húsdýragarðurinn var opnaður þann 19. maí 1990. Fjölskyldugarðurinn var svo tekinn í notkun 4. júní 1993 og þá tók hinn sameinaði Fjölskyldu- og húsdýragarður til starfa. Inngangurinn er við húsdýragarðinn og er þá fjölskyldugarðurinn í hinum endanum yfir eina brú, en upphaflega var aukalegur inngangur við fjölskyldugarðinn. Það er ennþá hægt að fara út úr garðinum við gamla hliðið í fjölskyldugarðinum. == Húsdýragarðurinn == Það er upphaflegi garðurinn og þar er aðalinngangur í allan garðinn. Þar er hægt að sjá ýmis dýr, ekki eingöngu húsdýr. Á meðal dýra í garðinum eru: * [[Hestur|Hestar]], [[kindur]], [[geitur]], [[hreindýr]] og [[kýr]] * [[Svín]] og [[selur|selir]] * [[Hænsni]], [[gæs]]ir, [[önd|endur]] og [[dúfa|dúfur]] * [[kanína|Kanínur]] og [[naggrís]]ir * [[Heimskautarefur|Refir]] * [[Skriðdýr]], [[froskdýr]] og [[skordýr]] í skriðdýraherbekinu. ** t.d. [[skjaldbaka|skjaldbökur]], [[snákur|snákar]], [[eðla|eðlur]], [[salamandra|salamöndrur]], [[froskur|froskar]] og [[förustafur|förustafir]] == Fjölskyldugarðurinn == Í fjölskyldugarðinum er heilmikið fjör fyrir fjölskylduna. Þar er hægt að finna glæsilegan sandkassa með ýmsu vatnsleiktækjum, útsýnisturn yfir allan garðinn, ærslabelgur, klifurkastalasvæði, og mörg skemmtitæki sem eru starfandi á sumrin og enginn aukakostnaður til að fara í þau. == Mataraðstaða í garðinum == Þegar kemur að mataraðstöðu þá er þar yfirbyggt útigrill sem gengur fyrir rafmagni fyrir almenning í fjölskyldugarðinum og mikið af borðum og bekkjum og svæði til að liggja í grasinu. Sjoppan þa er stundum opin á sumrin þegar mikið er af gestum. Þar er einnig matarskáli í húsdýragarðinum við brúnna og þar inni er sjoppa sem selur mat. ==Myndir== <gallery> Fjölskyldu og húsdýragarðurinn 0395.jpg|Gröfur Fjölskyldu og húsdýragarðurinn 0104.jpg| Klifurkastalar Fjölskyldu og húsdýragarðurinn 0663.jpg|Selir Fjölskyldu og húsdýragarðurinn 0155.jpg </gallery> == Heimildir == * [http://www.mu.is www.mu.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051106010735/http://www.mu.is/ |date=2005-11-06 }} {{Reykjavík}} [[Flokkur:Íslenskir skemmtigarðar]] [[Flokkur:Íslenskir dýragarðar]] [[Flokkur:Stofnað 1990]] mwt79eil4gedk8vxkvbzu5140b8chp8 1973603 1973595 2026-07-28T10:00:53Z MyraMidnight 41218 /* Fjölskyldugarðurinn */ bæti við í lista af mönnuðum leiktækjum 1973603 wikitext text/x-wiki {{Skemmtigarðar |mynd=[[Mynd:Fjölskyldu og húsdýragarðurinn 0706.jpg|200px]] |nafn=Fjölskyldu- og húsdýragarðurinn |heimasíða={{URL|https://mu.is/}} |opnaði=19. maí 1990 |staðsetning=[[Reykjavík]] }} '''Fjölskyldu- og húsdýragarðurinn''' er [[skemmtigarður]] og [[dýragarður]] í [[Laugardalur (hverfi)|Laugardal]] í [[Reykjavík]]. Hann er staðsettur við hliðina á [[Grasagarður Reykjavíkur|Grasagarði Reykjavíkur]]. Húsdýragarðurinn var opnaður þann 19. maí 1990. Fjölskyldugarðurinn var svo tekinn í notkun 4. júní 1993 og þá tók hinn sameinaði Fjölskyldu- og húsdýragarður til starfa. Inngangurinn er við húsdýragarðinn og er þá fjölskyldugarðurinn í hinum endanum yfir eina brú, en upphaflega var aukalegur inngangur við fjölskyldugarðinn. Það er ennþá hægt að fara út úr garðinum við gamla hliðið í fjölskyldugarðinum. == Húsdýragarðurinn == Það er upphaflegi garðurinn og þar er aðalinngangur í allan garðinn. Þar er hægt að sjá ýmis dýr, ekki eingöngu húsdýr. Á meðal dýra í garðinum eru: * [[Hestur|Hestar]], [[kindur]], [[geitur]], [[hreindýr]] og [[kýr]] * [[Svín]] og [[selur|selir]] * [[Hænsni]], [[gæs]]ir, [[önd|endur]] og [[dúfa|dúfur]] * [[kanína|Kanínur]] og [[naggrís]]ir * [[Heimskautarefur|Refir]] * [[Skriðdýr]], [[froskdýr]] og [[skordýr]] í skriðdýraherbekinu. ** t.d. [[skjaldbaka|skjaldbökur]], [[snákur|snákar]], [[eðla|eðlur]], [[salamandra|salamöndrur]], [[froskur|froskar]] og [[förustafur|förustafir]] == Fjölskyldugarðurinn == Í fjölskyldugarðinum er heilmikið fjör fyrir fjölskylduna. Þar er hægt að finna glæsilegan sandkassa með ýmsum vatnsleiktækjum, grunn tjörn til að vaða í (og veiða [[síli]]), útsýnisturn yfir allan fjölskyldugarðinn, ærslabelgur, klifurkastalasvæði, og mörg skemmtitæki sem eru starfandi á sumrin og enginn aukakostnaður til að fara í þau. === Skemmtitækin === Það eru mörg skemmtitæki þar og þau sem þurfa að vera mönnuð af starfsfólki („tívolítækin“) eru opin á sumrin frá 1. júní til ágúst þegar grunnskólaárið byrjar á ný.<ref>{{Cite web|url=https://mu.is/komdu-i-heimsokn/|title=Komdu í heimsókn - Fölskyldugarðinn|website=mu.is|language=is-IS|access-date=2026-07-28}}</ref> Á meðal mannaðra leiktækja eru eftirfarandi: * Hringekjan Heiðrún<ref name=":0">{{Cite web|url=https://mu.is/leiktaeki-naestu-daga/|title=Leiktæki næstu daga|last=Unnur|date=2024-05-08|website=mu.is|language=is-IS|access-date=2026-07-28}}</ref> * Ökuskóli barna * Rugguskipið Elliði<ref name=":0" /> * Lest sem fer um svæðið * Frjálst fall tívolítæki * 360° snúnings sveiflutæki * bátar á tjörninni == Mataraðstaða í garðinum == Þegar kemur að mataraðstöðu þá er þar yfirbyggt útigrill sem gengur fyrir rafmagni fyrir almenning í fjölskyldugarðinum og mikið af borðum og bekkjum og svæði til að liggja í grasinu. Sjoppan þa er stundum opin á sumrin þegar mikið er af gestum. Þar er einnig matarskáli í húsdýragarðinum við brúnna og þar inni er sjoppa sem selur mat. ==Myndir== <gallery> Fjölskyldu og húsdýragarðurinn 0395.jpg|Gröfur Fjölskyldu og húsdýragarðurinn 0104.jpg| Klifurkastalar Fjölskyldu og húsdýragarðurinn 0663.jpg|Selir Fjölskyldu og húsdýragarðurinn 0155.jpg </gallery> == Heimildir == * [http://www.mu.is www.mu.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051106010735/http://www.mu.is/ |date=2005-11-06 }} {{Reykjavík}} [[Flokkur:Íslenskir skemmtigarðar]] [[Flokkur:Íslenskir dýragarðar]] [[Flokkur:Stofnað 1990]] qdy4loznzxsaokt8m0v2wnbqoo3mlek 0 69863 1973612 1853729 2026-07-28T10:39:57Z TKSnaevarr 53243 1973612 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Facade of the Pavillon Sully in 2007.jpg|thumb|200px|Louvre-minjasafnið. [[Louvre-píramídinn]] er til vinstri.]] '''Louvre-minjasafnið''' ([[franska]]: ''Musée de Louvre'') er [[listasafn]] í [[París]] í [[Frakkland]]i. Það er mest heimsótta listasafn í heimi, sögufrægt minnismerki og þjóðminjasafn Frakklands. Það er landamerki miðsvæðis á hægri austurbakka [[Signa|Signu]]. Þar eru næstum 35.000 smíðisgripir frá 7.000 f.Kr. til [[19. öldin|19. aldarinnar]]. Minjasafnið er í [[Louvre-höll]]inni (''Palais du Louvre''), sem er virki byggt á [[12. öld]]inni af [[Filippus 2. Frakkakonungur|Filippusi 2.]], rústir virkisins eru enn sýnilegar. Smám saman þróaðist mannvirkið í að verða að höll. Árið [[1674]] ákvað [[Loðvík 14.]] að búa í [[Versalir|Versölum]] og var þá konunglegt safn sýnt þarna. Í [[franska byltingin|frönsku byltingunni]] tilkynnti [[Þjóðsamkoma]]n að Louvre-byggingin ætti vera notuð sem minjasafn. Minjasafnið opnaði þann [[10. ágúst]] [[1793]] með 537 [[málverk]] að mestu leyti frá eignum kirkjunnar eða kóngafólksins. Árið 1796 var minjasafnið lokað til 1801 vegna byggingarvandamála. Þegar [[Napóleon Bónaparte|Napóleon]] var við stjórnvöl jókst stærð safnsins og var það kallað ''Musée Napoléon''. Eftir að Napóleon fór halloka í [[Orrustan í Waterloo|Waterloo]] var mikið af safngripunum skilað til upprunalegu eigendanna. Á ríkisárunum [[Loðvík 18.|Loðvíkar 18.]] og [[Karl 10. Frakkakonungur|Karls 10.]] var bætt við það og fékk minjasafnið 20.000 smíðisgripi á tíma [[Síðara franska keisaradæmið|síðara keisaradæmis Frakklands]]. Safnið hefur að geyma rúmlega 500 listaverk og þar af er eitt best þekkta myndlistaverk heims, [[Móna Lísa]], en það eftir endurreisnarmanninn fræga [[Leonardo da Vinci]]. {{commons|Louvre}} {{stubbur}} [[Flokkur:Stofnað 1793]] [[Flokkur:Louvre]] [[Flokkur:Listasöfn í París]] 44bsxyg6p9rlmfp8j6e48p5sii1qvur 0 71931 1973513 1385269 2026-07-27T12:43:55Z Akigka 183 1973513 wikitext text/x-wiki '''Framandgerving''' ([[þýska]]: ''Verfremdungseffekt'', [[enska]]: ''Distancing effect'') er bókmenntahugtak sem er notað í leikritum. Framandgerving er lykilatriði í kenningum Brechts um [[epískt leikhús]]. Leikhúsið átti að mati Brechts ekki að stefna að innlifun eða kaþarsis, heldur þvert á móti. Það á að rífa hlutina úr sínu venjubundna samhengi og sýna þá í framandi ljósi þannig að persónurnar birtist sem þættir í sögulegum ferlum, sem afurð umhverfisins. Upplifun áhorfandans byggir því á skynsemi, en ekki tilfinningu. ==Sjá einnig== * [[Epískt leikhús]] [[Flokkur:Bókmenntahugtök]] [[Flokkur:Bertolt Brecht]] buac2in7zk8t7p48xfjds1s2knp8ktp 0 71932 1973512 1943277 2026-07-27T12:43:37Z Akigka 183 1973512 wikitext text/x-wiki '''Epískt leikhús''' var leiklistarsiður á 20 öld skapaður af [[Bertolt Brecht]]. Bertolt Brecht hafnaði hinu aristótelíska leikhúsi og í stað atburðarrásar setti hann á svið laustengd atriði. Form leikritsins líkist þannig fremur epískum skáldskap þar sem einn kafli tekur við af öðrum án þess að bein tengsl þurfi að vera á milli atburða. == Sjá einnig == * [[Bertolt Brecht]] [[Flokkur:Leiklist]] [[Flokkur:Bókmenntahugtök]] [[Flokkur:Bertolt Brecht]] 73y618fwwor6hszmizquytdhemjkaxc 0 72043 1973542 1958082 2026-07-27T19:21:13Z ~2026-41764-97 118963 /* Brekkusöngur */ 1973542 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Herjólfsdalur.jpg|thumb|350px|Herjólfsdalur á Þjóðhátíð 2010]] [[Mynd:Þjóðhátíð 2022.jpg|thumb|Þjóðhátíð 2022.]] '''Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum''' er [[útihátíð]] sem haldin er árlega í [[Herjólfsdalur|Herjólfsdal]] í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] um [[Verslunarmannahelgin]]a. Hátíðin heitir eftir þjóðhátíðinni á þúsund ára afmæli Íslandsbyggðar 2. ágúst 1874 þegar slíkar þjóðhátíðir voru haldnar víða um land. Frá 1916 hefur hátíðin verið haldin árlega í ágústmánuði<ref>{{Cite web|url=https://www.dalurinn.is/is/page/sagan|title=Sagan|website=www.dalurinn.is|access-date=2020-07-31|archive-date=2020-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728171901/https://www.dalurinn.is/is/page/sagan|url-status=dead}}</ref> þar til 2020 og 2021 vegna [[Kórónaveirufaraldurinn 2019-2021|heimsfaraldursins]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2020/07/31/tomur-dalur-a-fostudegi-a-thjodhatid-ekki-sest-i-105-ar|title=Tómur dalur á föstudegi á þjóðhátíð ekki sést í 105 ár|date=2020-07-31|website=RÚV|language=en|access-date=2020-07-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/11/thjodhatid-aflyst-annad-arid-i-rod|title=Þjóðhátíð aflýst annað árið í röð|last=brynjolfurthor|date=2021-08-11|website=RÚV|language=is|access-date=2022-09-10}}</ref>. Í upphafi 20. aldar var hátíðin fyrst og fremst íþróttahátíð þar sem keppt var í [[kappróðrar|kappróðrum]], [[Glíma|glímu]] og fleiri íþróttum, líkt og tíðkaðist þá á þjóðhátíðum víða um land. Fyrirrennarar þjóðhátíðar í Herjólfsdal eru kaupstefnur Vestmannaeyinga og erlendra skipa sem haldnar voru þar áður fyrr, hersýningar [[Heimavarnarlið Vestmannaeyja|Heimavarnarliðs Vestmannaeyja]] sem haldnar voru í dalnum eftir miðja 19. öld og veislur sem [[Pétur Bryde]] kaupmaður hélt starfsfólki sínu í Herjólfsdal eftir miðja 19. öld. Pétur kostaði meðal annars endurnýjun vegarins inn í dalinn árið 1859. == Brekkusöngur == Orðið Brekkusöngur var ekki til í íslensku máli fyrr en árið 1977 þegar [[Árni Johnsen]], fyrrverandi þingmaður bjó til orðið og hélt hinn fyrsta Brekkusöng. Var hann haldinn á Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum í Herjólfsdal. Í kjölfarið varð Brekkusöngur að árlegum viðburði á lokakvöldi hátíðarinnar. {| class="wikitable" |+ Listi yfir forsöngvara Brekkusöngsins |- ! Ár !! Söngvari |- | 1977-2002 || [[Árni Johnsen]] |- | 2003 || [[Róbert Marshall]]<ref>https://www.mbl.is/frettir/innlent/2003/08/03/robert_marshall_stjornadi_brekkusong/</ref> |- | 2004-2012 || [[Árni Johnsen]] |- | 2011-2012 || [[Jarl Sigurgeirsson]] og Sæþór Vídó<ref>https://www.ruv.is/frett/ingo-sa-eini-sem-kom-til-greina</ref> |- | 2013-2019 || [[Ingólfur Þórarinsson]] |- | 2021-2025 || [[Magnús Kjartan Eyjólfsson]] |- |2026- |Ágúst Brynjarsson |} == Tenglar == * [https://www.dalurinn.is/ Dalurinn.is] * [https://www.heimaslod.is/index.php/%C3%9Ej%C3%B3%C3%B0h%C3%A1t%C3%AD%C3%B0 Um þjóðhátíð á Heimaslóð.is] == Heimildir == <references/> [[Flokkur:Vestmannaeyjar]] [[Flokkur:Íslenskar tónlistarhátíðir]] {{s|1874}} fjezi5togmhxlmn0k8i5rrc2xit0lsd 0 73601 1973605 1972622 2026-07-28T10:22:30Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973605 wikitext text/x-wiki '''Rannsóknarnefnd Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna 2008''' var þriggja manna [[rannsóknarnefnd Alþingis]] skipuð af [[Alþingi]] með lögum eftir [[bankahrunið á Íslandi]] 30. desember 2008.<ref>{{vefheimild | url=http://www.althingi.is/altext/stjt/2008.142.html | titill =Lög um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða. |mánuðurskoðað = 8. febrúar | árskoðað= 2009 }}</ref> Tilgangur nefndarinnar var að rannsaka aðdraganda og orsakir hrunsins og birta þær upplýsingar í [[Skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis|opinberri skýrslu]]. Nefndinni var fyrst og fremst ætlað að komast til botns í ábyrgð ráðherra, alþingismanna og opinberra embættismanna. Nefndin tók viðtöl við fyrrum bankastjóra bankanna í lok mars 2009.<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/03/23/bankastjorar_yfirheyrdir|titill=Bankastjórar yfirheyrðir|ár=2009|mánuður=23. mars}}</ref> Síðast þegar sambærileg nefnd var skipuð var það vegna [[Hafskipsmálið|Hafskipsmálsins]] svokallaða árið 1985. Nefndina skipuðu [[Páll Hreinsson]] hæstaréttardómari, [[Tryggvi Gunnarsson (umboðsmaður Alþingis)|Tryggvi Gunnarsson]] umboðsmaður Alþingis og [[Sigríður Benediktsdóttir]] kennari við hagfræðideild Yale-háskóla í Bandaríkjunum. Að auki komu tugir sérfræðinga, íslenskra og erlendra, að vinnu nefndarinnar, ýmist sem starfsmenn eða sérfræðingar. Sérfræðingar frá [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]] og [[Ríkisendurskoðandi Danmerkur|Ríkisendurskoðanda Danmerkur]] aðstoðuðu nefndarmenn. Starfsfólk Alþingis sá um uppskriftir viðtala.<ref>{{cite report|url=https://rna.is/eldri-nefndir/addragandi-og-orsakir-falls-islensku-bankanna-2008/skyrsla-nefndarinnar/bindi-1-kaflar-1-6/1.-kafli/|title=Skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna 2008|volume=1}}</ref> Skýrslu nefndarinnar var beðið með talsverðri eftirvæntingu. Margir vonuðust eftir því að hún yrði það uppgjör við bankahrunið sem kallað var eftir.<ref>{{cite web|url=http://eyjan.is/blog/2010/01/25/tryggva-legid-vid-grati-vid-rann-sokn-bankahrunsins-vill-ad-thjodin-fai-fri-til-ad-lesa-skyrsluna/|title=Tryggva lá við gráti við rannsókn bankahrunsins. Vill að þjóðin fái frí til að lesa skýrsluna|website=Eyjan|date=25.1.2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100127012528/http://eyjan.is/blog/2010/01/25/tryggva-legid-vid-grati-vid-rann-sokn-bankahrunsins-vill-ad-thjodin-fai-fri-til-ad-lesa-skyrsluna/|archive-date=2010-01-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/article/20091218/SKODANIR/71730921|title=Þjóðin á skýrsluna|website=Vísir|date=18. desember 2009|author=Stefán Jón Hafstein}}</ref><ref>{{cite web|url=http://eyjan.is/blog/2009/04/11/styrkir-banka-til-flokkanna-a-bordi-rannsoknarnefndar-althingis-um-bankahrunid/|title=Styrkir banka til flokkanna á borði rannsóknarnefndar Alþingis um bankahrunið|website=Eyjan|date=11.04.2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090417015505/http://eyjan.is/blog/2009/04/11/styrkir-banka-til-flokkanna-a-bordi-rannsoknarnefndar-althingis-um-bankahrunid/|archive-date=2009-04-17}}</ref> Miklar vangaveltur voru um það hverjir hefðu verið kallaðir fyrir nefndina og hverjir ekki.<ref>{{cite web|url=http://eyjan.is/blog/2010/01/06/rannsoknarnefnd-althingis-raeddi-aldrei-vid-bjorgolfsfedga-skyrslur-teknar-af-bankastjorum/|title=Rannsóknarnefnd Alþingis ræddi aldrei við Björgólfsfeðga. Skýrslur teknar af bankastjórum|website=Eyjan|date=6.1 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100108135918/http://eyjan.is/blog/2010/01/06/rannsoknarnefnd-althingis-raeddi-aldrei-vid-bjorgolfsfedga-skyrslur-teknar-af-bankastjorum/|archive-date=2010-01-08}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/article/20100107/FRETTIR01/56619138|title=Kjartan ekki kallaður fyrir Rannsóknarnefndina|website=Vísir|date=7. janúar 2010}}</ref> Sum ráðuneytanna skipuðu fyrirfram sérstakar nefndir til að móta viðbrögð við skýrslunni,<ref>{{cite web|url=https://www.umhverfisraduneyti.is/frettir/nr/1699|title=Viðbrögð umhverfisráðuneytisins við skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis|date=20. október 2010|website=Stjórnarráðið}}</ref><ref>{{cite web|url=http://eyjan.is/blog/2010/01/13/serstok-nefnd-forsaetisraduneytis-vegna-skyrslu-rannsoknarnefndinnar-valin/|title=Sérstök nefnd forsætisráðuneytis vegna skýrslu rannsóknarnefndinnar valin|website=Eyjan|date=13.1.2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100116160054/http://eyjan.is/blog/2010/01/13/serstok-nefnd-forsaetisraduneytis-vegna-skyrslu-rannsoknarnefndinnar-valin/|archive-date=2010-01-16}}</ref> og talsmenn lögreglu lýstu áhyggjum af viðbrögðum almennings þegar skýrslan kæmi út.<ref>{{cite web|url=http://eyjan.is/blog/2010/01/20/logreglan-ottast-oeirdir-i-kjolfar-skyrslu-rannsoknarnefndar-bankahrunsins/|title=Lögreglan óttast óeirðir í kjölfar skýrslu rannsóknarnefndar bankahrunsins|website=Eyjan|date=20.1.2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100123022402/http://eyjan.is/blog/2010/01/20/logreglan-ottast-oeirdir-i-kjolfar-skyrslu-rannsoknarnefndar-bankahrunsins/|archive-date=2010-01-23 }}</ref> Sumir höfðu áhyggjur af því að skýrslan yrði ritskoðuð fyrir birtingu og töldu tafir á birtingu hennar benda til þess, en [[Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir]] forseti Alþingis hafnaði því.<ref>{{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2009/11/17/asta-1500-sidna-hrunskyrsla-birt-oritskodud/|title=Ásta: 1500 síðna hrunskýrsla birt óritskoðuð|website=DV.is|date=17. nóv. 2009|author=Einar Þór Sigurðsson|archive-url=https://web.archive.org/web/20091120195609/http://www.dv.is/frettir/2009/11/17/asta-1500-sidna-hrunskyrsla-birt-oritskodud/|archive-date=2009-11-20}}</ref> Þegar skýrslan kom út var hún mikil að vöxtum, eða 2000 síður í 9 bindum. Stórir hlutar byggjast á viðtölum þar sem aðdragandinn að falli bankanna er rakinn, og eru þannig mikilvæg heimild um [[íslensk samtímasaga|íslenska samtímasögu]] árin á undan. Skýrslan leiddi í ljós það ráðaleysi sem var ríkjandi í aðdraganda bankahrunsins, allt frá því að upplýsingar um yfirvofandi áhættu lágu fyrir fyrstu mánuði ársins 2008.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/article/20100412/FRETTIR01/297425360|title=Skelfing og óðagot í stjórnkerfinu|website=Vísir|date=12. apríl 2010|author=Óli Tynes}}</ref> Skýrslan sýndi fram á margvísleg tengsl milli stjórnmálafólks og bankanna, og óeðlilegar fyrirgreiðslur til starfsfólks bankanna í tengslum við kaup á bréfum í bönkunum sjálfum. Þáverandi varaformaður Sjálfstæðisflokksins, [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]], ákvað að stíga til hliðar vegna þeirrar umfjöllunar.<ref name="ÞKG" /> Nefndin átti að taka afstöðu til þess hvort embættismenn eða ráðherrar hefðu gerst sekir um [[vanræksla|vanrækslu]] í skilningi laga, og komst að því að svo væri í einhverjum tilvikum.<ref>{{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2010/4/12/leidtogar-islands-brutu-log/|title=Leiðtogar Íslands brutu lög|website=DV|date=12. apríl 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100528144014/http://www.dv.is/frettir/2010/4/12/leidtogar-islands-brutu-log/ |archive-date=2010-05-28}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8616113.stm|title=Icelandic authorities 'negligent' over banking collapse|website=BBCNews|date=12. apríl 2010}}</ref> Í kjölfarið samþykkti Alþingi að [[Alþingi gegn Geir H. Haarde|sækja Geir H. Haarde]] fyrrum forsætisráðherra til saka fyrir landsdómi á grundvelli laga um [[ráðherraábyrgð]]. == Gagnrýni á hæfi nefndarmanna == Sigríður Benediktsdóttir var í viðtali við skólablaði [[Yale-háskóli|Yale-háskóla]] í apríl 2009 um bankahrunið.<ref>{{cite web|url=http://eyjan.is/blog/2009/03/31/hagfraedingur-i-banhrunsnefnd-afleiding-graedgi-og-galeysis/|title=Hagfræðingur í bankahrunsnefnd: Afleiðing græðgi og gáleysis|website=Eyjan|date=31.3.2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090403090325/http://eyjan.is/blog/2009/03/31/hagfraedingur-i-banhrunsnefnd-afleiding-graedgi-og-galeysis|archive-date=2009-04-03}}</ref> Þar sagði hún meðal annars: <blockquote>Ég er miður mín yfir þessu hruni. Mér finnst það vera afleiðing öfgakenndrar græðgi af hálfu margra og glæfralegs andvaraleysis þeirra stofnana sem báru ábyrgð á því að hafa eftirlit með starfsgreininni og báru ábyrgð á að tryggja fjármálalegan stöðugleika í landinu.</blockquote> [[Jónas Fr. Jónsson]], fyrrverandi forstjóri Fjármálaeftirlitsins, taldi þessi ummæli bera þess merki að hún hefði gert upp hug sinn til hluta rannsóknarefnisins.<ref>{{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2009/6/9/starf-rannsoknarnefndarinnar-i-uppnami/|title=Starf rannsóknarnefndar í uppnámi|website=DV|date=9. júní 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090613043652/http://www.dv.is/frettir/2009/6/9/starf-rannsoknarnefndarinnar-i-uppnami/ |archive-date=2009-06-13}}</ref> Jónas hélt því fram að ekki yrði tryggt að málefnaleg sjónarmið yrðu lögð til grundvallar og að réttaröryggi þeirra sem hagsmuni hefðu af réttri niðurstöðu nefndarinnar væri ógnað. Páll og Tryggvi komust sameiginlega að þeirri niðurstöðu að ummæli Sigríðar hefðu verið almenns eðlis og Sigríður væri því ekki vanhæf. <ref>{{cite web|archive-url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100412141339/www.rannsoknarnefnd.is/article.aspx?ArtId=21&catID=26|archive-date=2010-04-12|title=Ákvörðun um hæfi|website=Rannsóknarnefnd.is|url=http://www.rannsoknarnefnd.is/article.aspx?ArtId=21&catID=26}}</ref> Í andmælabréfi sínu til nefndarinnar hélt [[Davíð Oddsson]] seðlabankastjóri því fram að bæði Sigríður og Tryggvi væru vanhæf til að fjalla um hrunið; Sigríður þar sem hún hefði mótað sér skoðun á því fyrirfram, og Tryggvi af því tengdadóttir hans hefði starfað hjá Fjármálaeftirlitinu.<ref>{{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2010/4/12/david-tveir-nefndarmenn-vanhaefir/|title=Davíð: Tveir nefndarmenn vanhæfir|author=Valgeir Örn Ragnarsson|website=DV|date=12. apríl 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100415052420/http://www.dv.is/frettir/2010/4/12/david-tveir-nefndarmenn-vanhaefir/ |archive-date=2010-04-15}}</ref> ==Skýrslan== [[File:The Report of the Althingi Special Investigation Commission spread.JPG|thumb|Skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis.]] Upphaflega átti nefndin að skila niðurstöðum 1. nóvember 2009, en útgáfudegi skýrslunar var frestað nokkrum sinnum.<ref>{{cite web |url=http://eyjan.is/blog/2010/01/25/rannsoknarnefndin-skyrslunni-um-bankahrunid-frestad/ |title=Rannsóknarnefndin: Skýrslunni um bankahrunið aftur frestað. Stefnt að birtingu í lok febrúar; af Eyjunni.is 25.1 2010 |access-date=2010-01-25 |archive-date=2010-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100127013146/http://eyjan.is/blog/2010/01/25/rannsoknarnefndin-skyrslunni-um-bankahrunid-frestad/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2009/10/14/rannsokn-hruninu-slaemum-frettum-frestad-til-1-februar/|title=Rannsókn á hruninu: Slæmum fréttum frestað til 1. febrúar|website=DV|date=14. okt. 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091015052751/http://www.dv.is/frettir/2009/10/14/rannsokn-hruninu-slaemum-frettum-frestad-til-1-februar/|archive-date=2009-10-15}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/10/14/rannsoknarskyrslu_seinkar/|title=Skýrslu rannsóknarnefndar seinkar|website=Mbl.is|date=14.okt 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://eyjan.is/blog/2010/01/25/rannsoknarnefndin-skyrslunni-um-bankahrunid-frestad/|title=Rannsóknarnefndin: Skýrslunni um bankahrunið aftur frestað. Stefnt að birtingu í lok febrúar|website=Eyjan|date=25.1.2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100127013146/http://eyjan.is/blog/2010/01/25/rannsoknarnefndin-skyrslunni-um-bankahrunid-frestad/|archive-date=2010-01-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2010/01/25/skyrslan_frestast_enn_lengur/?ref=fphelst|title=Skýrslan frestast enn lengur|website=Mbl.is|date=25.1.2010}}</ref> Fólki sem nefnt var í skýrslunni var veittur nokkurra vikna frestur til andsvara.<ref>{{cite web|url=http://eyjan.is/blog/2010/01/20/erill-hja-rannsoknarnefnd-althingis-dagskra-domsdagsins-1-februar-enn-nokkud-oljos/|title=Erill hjá rannsóknarnefnd Alþingis. Dagskrá dómsdagsins 1. febrúar enn nokkuð óljós|website=Eyjan|date=20.1 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100123021944/http://eyjan.is/blog/2010/01/20/erill-hja-rannsoknarnefnd-althingis-dagskra-domsdagsins-1-februar-enn-nokkud-oljos/|archive-date=2010-01-23}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2010/01/12/vona_ad_skyrslan_verdi_tilbuin/|title=Vonar að skýrslan klárist á réttum tíma|website=Mbl.is|date=12.1.2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://eyjan.is/blog/2009/12/14/rannsoknarnefnd-althingis-allir-sem-undir-amaelum-liggja-hafa-andmaelarett-naestu-vikur/|title=Rannsóknarnefnd Alþingis: Allir sem undir ámæli liggja hafa andmælarétt næstu vikur|website=Eyjan|date=14. desember 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091216190232/http://eyjan.is/blog/2009/12/14/rannsoknarnefnd-althingis-allir-sem-undir-amaelum-liggja-hafa-andmaelarett-naestu-vikur/|archive-date=2009-12-16}}</ref> Nokkur andsvör bárust og nefndin ákvað að framlengja frestinn,<ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/article/20100210/FRETTIR01/101321302|title=Tólf aðilar sendu Rannsóknarnefndinni andmælabréf|website=Vísir|date=10. febrúar 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://eyjan.is/blog/2010/02/17/rannsoknarnefndin-framlengir-frest-til-andsvara-fullvist-ad-skyrslan-tefjist-enn-frekar/|title=Rannsóknarnefndin framlengir frest til andsvara. Fullvíst að skýrslan tefjist enn frekar|website=Eyjan|date=17.2 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100220081436/http://eyjan.is/blog/2010/02/17/rannsoknarnefndin-framlengir-frest-til-andsvara-fullvist-ad-skyrslan-tefjist-enn-frekar/|archive-date=2010-02-20}}</ref><ref>{{cite web|url=http://eyjan.is/blog/2010/02/26/skyrsla-rannsoknarnefndar-althingis-ekki-tilbuin-fyrr-en-eftir-2-til-3-vikur/|title=Skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis ekki tilbúin fyrr en eftir 2 til 3 vikur|website=Eyjan|date=26.2 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100301094705/http://eyjan.is/blog/2010/02/26/skyrsla-rannsoknarnefndar-althingis-ekki-tilbuin-fyrr-en-eftir-2-til-3-vikur|archive-date=2010-03-01}}</ref> sem var gagnrýnt í fjölmiðlum þar sem það gæfi málsaðilum forskot til að undirbúa viðbrögð sín.<ref>{{cite web|url=http://eyjan.is/blog/2010/02/15/bedid-eftir-skyrslu-rannsoknarnefndar-althingis-er-spunastrid-hafid/|title=Beðið eftir skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis. Er spunastríð hafið|website=Eyjan|date=15. febrúar 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100218110204/http://eyjan.is/blog/2010/02/15/bedid-eftir-skyrslu-rannsoknarnefndar-althingis-er-spunastrid-hafid|archive-date=2010-02-18}}</ref> Skýrslan kom út þann [[12. apríl]] [[2010]].<ref>{{vefheimild | url= http://www.rannsoknarnefnd.is/article.aspx?ArtId=32&catID=26 | titill = Fréttatilkynning frá rannsóknarnefnd Alþingis 22. mars 2010 |mánuðurskoðað = 8. apríl | árskoðað= 2010 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://eyjan.is/blog/2010/04/08/rannsoknarskyrslan-a-netid-a-manudagsmorgun-umraedur-verda-a-althingi/|title=Rannsóknarskýrslan á netið á mánudagsmorgun. Umræður verða á Alþingi|website=Eyjan|date=8.4.2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100411222731/http://eyjan.is/blog/2010/04/08/rannsoknarskyrslan-a-netid-a-manudagsmorgun-umraedur-verda-a-althingi|archive-date=2010-04-11}}</ref> Skýrslan kom út í níu bindum og hún var rúmlega 2000 síður að lengd. Tilgangur skýrslunnar var að gera grein fyrir ábyrgð íslenskra ráðamanna, banka- og viðskiptamanna sem og blaðamanna á hruni bankakerfisins. === Bindi === # Um nefndina og skýrsluna, efnahagslegt umhverfi, peningastjórnun og einkavæðingu bankanna. # Fjármögnun og útlán íslensku bankanna. # Eigið fé, hvatakerfi og endurskoðun bankanna. # Verðbréfamarkaðir, gjaldeyrismarkaðir og fjárfestingarsjóðir. # Löggjöf og eftirlit, tryggingasjóður innistæðna. # Innlán í erlendum útibúum og aðgerðir stjórnvalda 2007-2008. # Orsakir falls bankanna, mistök og vanræksla. # Viðaukar eftir [[Vilhjálmur Árnason (heimspekingur)|Vilhjálm Árnason]], [[Salvör Nordal|Salvöru Nordal]] og [[Kristín Ástgeirsdóttir|Kristínu Ástgeirsdóttur]]; og Huldu Þórisdóttur. # Viðaukar eftir Margréti V. Bjarnadóttur og Guðmund Axel Hansen; og Mark J. Flannery Fleiri viðaukar og andmælabréf voru aðeins birt á vef og ekki hluti af prentaðri útgáfu skýrslunnar. === Skuldir stjórnmálamanna === [[File:The Report of the Althingi Special Investigation Commission spine.JPG|thumb|Kilir skýrslunnar.]] Í 2. bindi skýrslunnar er fjallað um stjórnmálamenn og maka þeirra sem höfðu hærri heildarlánastöðu en 100 milljónir króna. Ýmsir stjórnmálamenn töldust hafa fengið óhóflega lánafyrirgreiðslu hjá bönkunum.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2010/4/12/thorgerdur-og-kristjan-ara-skuldudu-1800-milljonir/ |title=Þorgerður og Kristján Ara skulduðu 1800 milljónir; af Dv.is 12. apríl 2010 |access-date=2010-04-12 |archive-date=2010-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100415052440/http://www.dv.is/frettir/2010/4/12/thorgerdur-og-kristjan-ara-skuldudu-1800-milljonir/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|archive-url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100412141849/www.ruv.is/frett/thingmenn-skulda-milljarda|title=Þingmenn skulda milljarða|website=RÚV|date=12. apríl 2010|url=http://www.ruv.is/frett/thingmenn-skulda-milljarda|archive-date=2010-04-12}}</ref> Hæstu upphæðirnar tengdust þremur þingkonum Sjálfstæðisflokksins sem áttu eiginmenn sem störfuðu hjá bönkunum og höfðu fengið mörg hundruð milljóna lán án veða í tengslum við hlutabréfakaup. Þannig var [[Kristinn Björnsson]] framkvæmdastjóri [[Frjálsi fjárfestingabankinn|Frjálsa fjárfestingabankans]] og eiginmaður [[Sólveig Pétursdóttir|Sólveigar Pétursdóttur]] skrifaður fyrir 3,6 milljarða skuldum, [[Kristján Arason]] starfsmaður hjá kaupþingi og eiginmaður [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur]] var skrifaður fyrir 1,6 milljörðum, og [[Herdís Þórðardóttir]] var ásamt eiginmanni sínum, Þorbirni Val Þórðarsyni, skráð fyrir rúmum milljarði. Aðrir fyrrum stjórnmálamenn sem skulduðu háar upphæðir til bankanna voru [[Lúðvík Bergvinsson]] fyrrum þingmaður Samfylkingar (755 milljónir), og [[Jónína Bjartmarz]], fyrrum þingkona Framsóknarflokksins (283 milljónir). Í kjölfarið á útgáfu skýrslunnar ákvað Þorgerður Katrín að segja af sér varaformennsku í Sjálfstæðisflokknum og taka hlé frá þingmennsku.<ref name="ÞKG">{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2010/04/17/thorgerdur_stigur_til_hlidar/|title=Þorgerður stígur til hliðar|website=Mbl.is|date=17.4.2010}}</ref> === Eitt og annað === * Allra viðkvæmustu upplýsingarnar í skýrslunni munu ekki koma fyrir almennings sjónir fyrr en árið [[2090]], en það eru meðal annars fjárhagsupplýsingar um fyrirtæki og einstaklinga sem hlut áttu að máli.<ref>{{cite web |url=http://eyjan.is/blog/2009/12/01/allt-ad-80-ara-leynd-yfir-vidkvaemustu-upplysingunum-i-skyrslu-rannsoknarnefndar/ |title=Allt að 80 ára leynd yfir viðkvæmustu upplýsingunum í skýrslu Rannsóknarnefndar|website=Eyjan|date=1. desember 2009|access-date=2010-04-12 |archive-date=2009-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20091205050841/http://eyjan.is/blog/2009/12/01/allt-ad-80-ara-leynd-yfir-vidkvaemustu-upplysingunum-i-skyrslu-rannsoknarnefndar/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/article/20100130/FRETTIR01/720253929|title=Langt þangað til upptökurnar líta dagsins ljós|website=Vísir|date=30. janúar 2010}}</ref> * Allir viðmælendur nefndarinnar vísuðu því á bug að hafa gert mistök eða gerst sek um vanrækslu, samkvæmt skilningi laga nr. 142/2008.<ref>{{cite web|archive-url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100412141734/www.ruv.is/frett/enginn-gekkst-vid-abyrgd|url=http://www.ruv.is/frett/enginn-gekkst-vid-abyrgd|title=Enginn gekkst við ábyrgð|website=Rúv.is|date=12. apríl 2010|archive-date=2010-04-12}}</ref> * Starfsfólk [[Borgarleikhúsið|Borgarleikhússins]] stóð fyrir maraþonupplestri á skýrslunni dagana eftir útgáfu hennar.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/2010520281382|title=Búið að lesa fjögur bindi eftir þrotlausan lestur í tvo sólarhring|date=14. apríl 2010|website=Vísir}}</ref> == Sannleiksnefndin == Þingmannanefnd til að fjalla um skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis (stundum nefnd „sannleiksnefndin“) var níu manna [[þingnefnd]] alþingismanna sem starfaði í um fimm mánuði við að fara ofan í kjölinn á skýrslunni og ákveða viðbrögð við henni.<ref>{{cite web|url=http://eyjan.is/blog/2009/12/01/niu-manna-thingnefnd-taki-vid-skyrslu-rannsoknarnefndar-akvaedi-um-fridhelgi-fra-malsokn/|title=Níu manna þingnefnd taki við skýrslu rannsóknarnefndar. Ákvæði um friðhelgi frá málsókn|website=Eyjan|date=1. des 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091204021246/http://eyjan.is/blog/2009/12/01/niu-manna-thingnefnd-taki-vid-skyrslu-rannsoknarnefndar-akvaedi-um-fridhelgi-fra-malsokn|archive-date=2009-12-04}}</ref> Nefndina skipuðu [[Magnús Orri Schram]] og [[Oddný G. Harðardóttir]] frá Samfylkingu, [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] og [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]] úr Framsóknarflokki, [[Atli Gíslason]] og [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] úr VG, [[Unnur Brá Konráðsdóttir]] og [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] úr Sjálfstæðisflokki, og [[Birgitta Jónsdóttir]] úr Hreyfingunni. Þingmennirnir voru valdir án atkvæðagreiðslu á þingfundi 30. desember 2009. Formaður nefndarinnar var Atli Gíslason og vakti athygli að flestir þingmannanna voru nýir á þingi. Nefndin endurspeglaði styrk stjórnmálaflokka á þingi. Þá var þar líka Birgitta Jónsdóttir úr Hreyfingunni, en hún gerði kröfu um varaformannssæti í nefndinni. Upphaflega var [[Ásbjörn Óttarsson]] valinn í nefndina sem fulltrúi Sjálfstæðisflokksins, en í lok janúar 2010 var hann hvattur til að segja sig úr henni eftir að hann viðurkenndi að hafa brotið lög þegar hann greiddi sér og konu sinni tuttugu milljónir króna í arð árið 2007.<ref>{{cite web |url=http://eyjan.is/blog/2010/01/28/asbjorn-hvattur-til-ad-vikja-ur-sannleiksnefnd-althingis-verdur-raett-i-nefndinni/ |title=Ásbjörn hvattur til að víkja úr sannleiksnefnd Alþingis. Verður rætt í nefndinni; af Eyjunni.is 28.1 2010 |access-date=2010-01-28 |archive-date=2010-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130013249/http://eyjan.is/blog/2010/01/28/asbjorn-hvattur-til-ad-vikja-ur-sannleiksnefnd-althingis-verdur-raett-i-nefndinni/ |url-status=dead }}</ref> Hann sagði sig úr nefndinni í febrúar og í stað hans kom Ragnheiður Ríkharðsdóttir.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/frett/ragnheidur-i-stad-asbjorns|titill=Ragnheiður í stað Ásbjörns|ár=2010|mánuður=2. febrúar}}</ref> Niðurstöður nefndarinnar voru gerðar opinberar 11. september 2010 í formi skýrslu. Meðal helstu niðurstaðna voru þær að koma þyrfti á skýrari [[skipting ríkisvaldsins|skiptingu ríkisvaldsins]], sjálfstæði þingsins gagnvart framkvæmdarvaldinu þyrfti að efla, og getu þingsins til þess að sinna [[þingeftirlit]]i sömuleiðis. Loks ættu þingmenn að setja sér [[siðareglur]].<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/2010184472380/althingi-ma-ekki-vera-verkfaeri-framkvaemdavaldsins-|title=Alþingi má ekki vera verkfæri framkvæmdavaldsins|author=Jón Hákon Halldórsson|date=13. september 2010|website=Vísir}}</ref> Nefndin komst að þeirri niðurstöðu að þrír ráðherrar hefðu sýnt af sér vanrækslu í starfi: [[Árni M. Mathiesen]], fjármálaráðherra (2005-2009), [[Geir Haarde]], forsætisráðherra (2006-2009) og [[Björgvin G. Sigurðsson]] viðskiptaráðherra (2007-2009). Nefndin klofnaði hins vegar í afstöðu sinni til þess hvort samþykkja bæri þingsályktunartillögu um kæru á hendur þeim. Eftir atkvæðagreiðslu var ákveðið að skipa landsdóm til að sækja [[Alþingi gegn Geir H. Haarde|mál gegn Geir H. Haarde]]. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://rna.is Rannsóknarnefndir Alþingis] * [https://rna.is/eldri-nefndir/addragandi-og-orsakir-falls-islensku-bankanna-2008/skyrsla-nefndarinnar/ Skýrsla nefndarinnar] * {{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20110809103421/http://www.ruv.is/flokkar/fjarmalakreppa/rannsoknarskyrsla|archive-date=2011-08-09|url=http://www.ruv.is/flokkar/fjarmalakreppa/rannsoknarskyrsla|title=Rannsóknarskýrsla|website=RÚV|access-date=2026-07-18|url-status=bot: unknown}} {{Hrunið}} [[Flokkur:Íslenskar nefndir]] [[Flokkur:Alþingi]] [[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] m1t94iejsk30te5c4b6w1galghb4iyz 0 74905 1973611 1917795 2026-07-28T10:39:38Z TKSnaevarr 53243 1973611 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = [[Konungur Frakklands]] | ætt = [[Búrbónar|Búrbónaætt]] | skjaldarmerki = Coat of Arms of the Bourbon Restoration (1815-30).svg | nafn = Loðvík 18. | mynd = Lefèvre - Louis XVIII of France in Coronation Robes.jpg‎ | skírnarnafn = Louis Stanislas Xavier de France | fæðingardagur = [[17. nóvember]] [[1755]] | fæðingarstaður = [[Versalahöll]], [[Konungsríkið Frakkland|Frakkland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1824|9|16|1755|11|17}} | dánarstaður = [[Louvre]]-höll, París, Frakklandi | grafinn = Basilique Saint-Denis | ríkisár = [[6. apríl]] [[1814]] – [[20. mars]] [[1815]]; [[8. júlí]] [[1815]] – [[16. september]] [[1824]] | undirskrift = Signature of Louis XVII of France - july 18, 1815.png | faðir = [[Loðvík erfðaprins (sonur Loðvíks 15.)|Loðvík erfðaprins]] | móðir = [[María Jósefa af Saxlandi]] | maki = [[Marie Joséphine af Savoju]] | titill_maka = Drottning | börn = }} '''Loðvík 18.''' ([[17. nóvember]] [[1755]] – [[16. september]] [[1824]]) eða Louis Stanislas Xavier de France var konungur Frakklands frá [[1814]]-[[1824]], að frátöldum [[Hundrað dagarnir|hundrað dögum]] [[Napóleon Bónaparte|Napóleons Bónaparte]] [[1815]]. Foreldrar Loðvíks voru Loðvík ríkisarfi Frakklands og María Josepha af [[Saxland]]i. Afi hans var [[Loðvík 15.]] Þegar hann fæddist var hann fjórði í erfðaröðinni á eftir föður sínum og tveimur eldri bræðrum. Elsti bróðirinn dó níu ára að aldri en sá næstelsti, Louis Auguste, varð konungur þegar Loðvík 15. dó og nefndist þá [[Loðvík 16.]] Loðvík flúði ásamt konu sinni til [[Niðurlönd|Niðurlanda]] [[1791]] og dvaldist í útlegð til 1814. Bróðir hans, Loðvík 16., var tekinn af lífi [[1793]] og bróðursonurinn, [[Loðvík 17.]], dó vorið [[1795]]. Þá hafði [[franska konungdæmið]] raunar verið lagt niður en Loðvík lýsti sig þó konung og tók sér nafnið Loðvík 18. Á næstu tveimur áratugum dvaldi hann víða í Evrópu, meðal annars í [[Veróna]], [[Kúrland]]i ([[Lettland]]i), [[Varsjá]] og [[England]]i. Napóleon afsalaði sér völdum í apríl 1814 og Loðvík 18. sneri aftur sem konungur. Napóleon fór í útlegð til [[Elba|Elbu]] en sneru aftur 1815 í hundrað daga og Loðvík flúði aftur til Niðurlanda. Eftir ósigur Napóleons við [[Waterloo]] sneri hann svo aftur og settist á konungsstól. Frakklandi var sett ný [[stjórnarskrá]] árið 1814 og þar var dregið verulega úr völdum konungsins. Konungsstjórnin var [[þingbundin konungsstjórn|þingbundin]] en [[kosningaréttur]] afar takmarkaður. Loðvík, sem var fremur frjálslyndur í skoðunum, að minnsta kosti miðað við arftaka sinn, reyndi fyrst í stað að taka virkan þátt í stjórn landsins en eftir hundrað dagana dró verulega úr afskiptun hans. Loðvík var greindur og ágætlega menntaður, mjög bókhneigður og sat löngum við lestur marga klukkutíma á dag. Hann var hins vegar lítið fyrir hreyfingu og útiveru en var mikill matmaður og varð snemma mjög feitur. Á efri árum var hann illa haldinn af [[gigt]] og átti oft erfitt með gang. Hann kvæntist Marie Josephine prinsessu af [[Savoy]] [[14. maí]] [[1771]] og var þá aðeins 15 ára. Hún var tveimur árum eldri og var sögð ófríð, óhefluð, óþrifin og leiðinleg; hvað sem til er í því var hjónabandið ekki hamingjusamt og munu þau ekki hafa haft samræði fyrstu árin. Hún varð þó tvisvar barnshafandi en missti fóstur í bæði skiptin og eignuðust þau enga erfingja. Marie Josephine fylgdi manni sínum í útlegð en dvaldist í Þýskalandi. Hún var þó með honum í Englandi frá [[1808]] og dó þar [[13. nóvember]] [[1810]]. Loðvík 18. dó 1824 í Versölum og tók yngri bróðir hans, [[Karl 10. Frakkakonungur|Karl 10.]], við af honum. == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Louis XVIII of France | mánuðurskoðað = 20. febrúar | árskoðað = 2010}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungar Frakklands|Konungur Frakklands]] | frá = 1814 | til = 1824 | fyrir = [[Napóleon Bónaparte]]<br>{{small|(sem [[Frakkakeisari]])}} | eftir = [[Karl 10. Frakkakonungur|Karl 10.]] }} {{Töfluendir}} {{fd|1755|1824}} {{Einvaldar Frakklands}} [[Flokkur:Frakkakonungar]] [[Flokkur:Búrbónar]] 259a63m52e9roj3bj3m3hmq6ptggp78 11 75068 1973607 1864858 2026-07-28T10:32:55Z Akigka 183 Nýr hluti: /* Breyta í NavBox? */ 1973607 wikitext text/x-wiki Þarf ekki að gera þetta betur? Þýða og laga? --[[Kerfissíða:Framlög/213.213.135.228|213.213.135.228]] 30. mars 2009 kl. 19:15 (UTC) :Það þarf heldur betur að laga. Sumt á varla heima hérna, öðru mætti bæta við. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 30. mars 2009 kl. 19:31 (UTC) ::@[[Notandi:Cessator|Cessator]] Þetta snið hefur breyst ansi mikið síðan að þessi athugasemd var sett. Helduru að þetta sé nokkurnvegin í lagi núna þannig að óhætt sé að taka út hreingerningarsniðið? [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 26. maí 2024 kl. 02:28 (UTC) == Breyta í NavBox? == Og færa undir greinar? Mætti kannski uppfæra í leiðinni sbr. enska sniðið. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 28. júlí 2026 kl. 10:32 (UTC) sxndfs1l9w5um929ddno8wanl7seon4 0 76618 1973549 1969828 2026-07-27T20:16:03Z Berserkur 10188 1973549 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | image = [[file:LeBron James (51959977144) (cropped2).jpg|frameless|upright=.8]] | caption = James með [[Los Angeles Lakers]] árið 2022 | position = Framherji | height_cm = 206 | weight_kg = 113 | league = | team = | number = 6, 23 | birth_date = {{fæðingardagur og aldur|1984|12|30}} | birth_place = Akron, Ohio, Bandaríkin | national_team = {{flagdeco|USA}} [[Bandaríska karlalandsliðið í körfuknattleik|Bandaríkin]] (2004–2024) | draft_year = 2003 | draft_round = 1 | draft_pick = 1 | draft_team = [[Cleveland Cavaliers]] | career_start = 2003 | career_end = | career_position = | career_number = | years1 = 2003–2010 | team1 = [[Cleveland Cavaliers]] | years2 = 2010–2014 | team2 = [[Miami Heat]] | years3 = 2014–2018 | team3 = Cleveland Cavaliers | years4 = 2018–2026 | team4 = [[Los Angeles Lakers]] | years5 = 2026- | team5 = [[Philadelphia 76ers]] | highlights = }} [[Mynd:Lebronred.jpg|thumb|James með Cavaliers.]] '''LeBron Raymone James''' (fæddur [[30. desember]] [[1984]] í [[Akron]] í [[Ohio]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] körfuknattleiksmaður sem spilar fyrir [[Philadelphia 76ers]] í [[National Basketball Association|NBA-deildinni]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262903845d/lebron-james-yfir-gefur-lakers|title=LeBron James yfir­gefur Lakers - Vísir|last=Eiríksson|first=Valur Páll|date=2026-06-30|website=visir.is|language=is|access-date=2026-06-30}}</ref> Hann er almennt talinn einn af bestu leikmönnum NBA frá upphafi. James er með leikstöðuna [[lítill framherji]]. James hóf ferilinn með [[Cleveland Cavaliers]] frá 2003-2010 en hélt svo til [[Miami Heat]] frá 2010-2014. Frá 2014-2018 spilaði hann með Cleveland á ný en árið 2018 samdi hann við LA Lakers. James var valinn nýliði ársins árið [[2004]], hefur verið valinn besti leikmaður deildarinnar fjórum sinnum og besti leikmaður í úrslitum þrisvar. Hann hefur verið valinn 18 sinnum í stjörnuliðið og var valinn besti leikmaður [[Stjörnuleikur NBA-deildarinnar|stjörnuleiksins]] 2006, 2008 og 2018. James hefur verið NBA meistari fjórum sinnum; 2012, 2013, 2016 og 2020 og verið valinn MVP öll skiptin, tvisvar með Miami, einu sinni með Cleveland og einu sinni með Lakers. James er stigahæsti leikmaður NBA frá upphafi. Hann á ýmis met, þar á meðal er hann eini leikmaðurinn til að hafa skorað yfir 40.000 stig, tekið 10.000 fráköst og gefið 10.000 stoðsendingar og eini leikmaðurinn sem hefur skorað yfir 25 stig að meðaltali 13 leiktímabil í röð. Hann er eini leikmaðurinn til að ná [[þreföld tvenna|þrefaldri tvennu]] gegn öllum 30 liðunum í deildinni. Í byrjun tímabilsins 2020-2021 varð hann sá eini sem hefur náð a.m.k. 10 stigum 1000 leiki í röð (skoraði 10 stig frá 2007 til 2025 í 1.297 leikjum <ref>[https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2025/12/05/fornadi_tolfraedinni_og_tryggdi_sigurinn/ Fórnaði tölfræðinni og tryggði sigurinn] Mbl.is, sótt 5. desember 2025 </ref>). Hann sló svo stigamet [[Kareem Abdul-Jabbar]] árið 2023 og varð stigahæsti leikmaður NBA. Tímabilið 2023-2024 varð hann fyrsti leikmaðurinn í sögu NBA til að ná 40.000 stigum. Tímabilið eftir sló hann aftur met Jabbars yfir spilaðar mínútur í deildinni. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2024-12-21-lebron-slo-met-kareem-sem-atti-ad-vera-osnertanlegt-431497 LeBron sló met Kareems sem átti að vera ósnertanlegt] Rúv, sótt 21. desember, 2024</ref> Í mars árið 2026 varð hann leikjahæsti leikmaður deildarinnar. Lebron er stigahæstur í úrslitakeppninni með um 7500 stig og hefur spilað flesta leiki þar. Hann hefur 10 sinnum komist í úrslit deildarinnar. ==Persónulegir hagir== James giftist kærustu sinni, Savannah Brinson, 2013 sem hann kynntist í menntaskóla. Þau eiga þrjú börn: Sonina Bronny (f. 2004) og Bryce (f. 2007) sem og dótturina Zhuri (f. 2014). Árið 2022 komst James á lista milljarðamæringa í Bandaríkjunum. <ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/basketball/61675611 LeBron James: NBA superstar on Forbes' billionaires list] BBC </ref> Um sumarið sama ár skrapp hann til Íslands og fór meðal annars í [[Drangey]]. <ref>[https://www.frettabladid.is/sport/lebron-og-rebel-wilson-hrifin-af-fegurd-drangeyjar/ Lebron og Rebel Wilson hrifin af fegurð Drangeyjar] Fréttablaðið, sótt 6/7 2022</ref> Árið 2024 spilað LeBron með syni sínum Bronny í NBA-leik með Los Angeles Lakers. Var það í fyrsta skipti sem feðgar spiluðu saman í deildinni. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2024-10-23-lebron-fedgar-skrifudu-sig-i-sogubaekurnar-425462 LeBron-feðgar skrifuðu sig í sögubækurnar] Rúv, sótt 23. okt. 2024</ref> ==Heimild== {{commonscat|LeBron James}} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=LeBron James |mánuðurskoðað= 11. feb.|árskoðað= 2019 }} ==Tilvísanir== {{reflist}} {{stubbur|æviágrip|körfubolti}} {{f|1984}} {{DEFAULTSORT:James, LeBron}} [[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksmenn|James, LeBron]] [[Flokkur:Bandarískir Ólympíuverðlaunahafar]] [[Flokkur:NBA leikmenn]] 2fm0qx8v2nb22x390llelhqzahypl11 0 81705 1973551 1966656 2026-07-27T20:17:09Z TKSnaevarr 53243 1973551 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = [[Konungur Svíþjóðar]] | ætt = [[Pfalz-ætt]] | skjaldarmerki = COA country se house of Palatinate.svg | nafn = Karl 11. | mynd = Karl_XI_i_kröningsdräkt.jpg | skírnarnafn = Carl | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1655|11|24}} | fæðingarstaður = [[Tre Kronor]], [[Svíþjóð]] | kjörorð = ''Dominus protector meus'' | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1697|4|5|1655|11|24}} | dánarstaður = [[Tre Kronor]], [[Svíþjóð]] | grafinn = Riddarahólmskirkjunni, [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], Svíþjóð | ríkisár = 13. febrúar 1660<ref name="NF2">{{cite encyclopedia |url=https://runeberg.org/nfbm/0509.html |title=Karl XI |encyclopedia=[[Nordisk familjebok]] |edition=2 |year=1910 |volume=13 |page=962 |language=sv}}</ref> – 5. apríl 1697 | undirskrift = Signatur Karl XI. (Schweden).PNG | faðir = [[Karl 10. Gústaf]] | móðir = [[Heiðveig Leónóra af Holstein-Gottorp]] | maki = [[Úlrika Leonóra eldri]] | titill_maka = Drottning | börn = {{plainlist| *[[Heiðveig Soffía, hertogaynja af Holstein-Gottorp]] *[[Karl 12. Svíakonungur]] *[[Úlrika Leonóra]] }} }} '''Karl 11.''' ([[24. nóvember]] [[1655]] – [[5. apríl]] [[1697]]) var [[Svíakonungur]] frá 1660 til dauðadags. Hann varð konungur aðeins fimm ára gamall eftir að faðir hans [[Karl 10. Gústaf]] lést úr veikindum. Móðir hans [[Heiðveig Eleonóra af Holstein-Gottorp]] fór með völdin fyrir hans hönd en hún hafði lítinn áhuga á stjórnmálum og því var stjórn ríkisins í raun í höndum voldugra ráðgjafa í [[sænska ríkisráðið|sænska ríkisráðinu]] á borð við [[Johan Göransson Gyllenstierna]]. Framganga hans í [[Skánarstríðið|Skánarstríðinu]] gegn [[Danmörk]]u 1675-1679 aflaði honum aukinna vinsælda og eftir lát Gyllenstierna 1680 tók hann sjálfur meiri þátt í stjórn ríkisins. Eftir stríðið einbeitti hann sér að umbótum í ríkisfjármálunum, í málefnum stjórnkerfisins og hersins. Hann giftist 1680 systur Danakonungs, [[Úlrika Eleonóra|Úlriku Eleonóru]] sem ól honum sjö börn, þar á meðal [[Karl 12.]] sem tók við völdum eftir lát föður síns. == Tengill == * [https://www.meisterdrucke.ie/fine-art-prints/Abraham-Wuchters/1101844/Portrait-of-Charles-XI-%28Stockholm.html Málverk af Karli 11. á barnsaldri] eftir Abraham Wuchters ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Svíþjóðar]] | frá = 1660 | til = 1697 | fyrir = [[Karl 10. Gústaf]] | eftir = [[Karl 12.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Svíþjóðar}} {{stubbur|æviágrip|saga|Svíþjóð}} {{fd|1655|1697}} [[Flokkur:Svíakonungar]] [[Flokkur:Wittelsbach-ætt]] jtiokaarabbqeylaufcar47oh1wd8l6 0 93269 1973505 1973492 2026-07-27T11:59:05Z Akigka 183 1973505 wikitext text/x-wiki Þetta er '''listi yfir afskriftir fyrirtækja í kjölfar efnahagshrunsins 2008''': Tekið er fram hvaða fyrirtæki fékk [[afskriftir]]nar (''debt write-off'') - hversu háar þær voru og hvenær þær fóru fram og hvaða banki afskrifaði. Hafa ber í huga að afskriftir skulda fyrirtækja eru á kostnað bankanna og kröfuhafa þeirra. Þær eru ekki greiddar af skattborgurum eða almenningi.<ref>{{cite web |url=http://blog.pressan.is/vthorsteinsson/2013/01/09/afskriftir-og-rettlaeti/ |title=Afskriftir og (ó)réttlæti|website=Eyjan.is|date=9.1.2013|access-date=2013-04-15 |archive-date=2013-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115030851/http://blog.pressan.is/vthorsteinsson/2013/01/09/afskriftir-og-rettlaeti/ |url-status=dead }}</ref> Í svörum efnahags- og viðskiptaráðherra, [[Árni Páll Árnason|Árna Páls Árnasonar]], við fyrirspurn [[Einar K. Guðfinnsson|Einars K. Guðfinnssonar]] á Alþingi 2011 kom fram að afskriftir til fyrirtækja og hlutafélaga námu 480 milljörðum króna af alls 503 milljarða afskriftum lána í bankakerfinu á árunum 2009 og 2010.<ref>{{cite report|url=http://www.althingi.is/altext/139/s/pdf/1839.pdf|title=Svar efnahags- og viðskiptaráðherra við fyrirspurn Einars K. Guðfinnssonar um afskriftir í fjármálakerfinu|publisher=Efnahags- og viðskiptaráðuneyti Íslands|year=2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/05/fyrirtaeki-fengu-440-milljarda-af-503-milljarda-afskriftum-345-milljardar-til-fyrirtaekja-sem-ekki-starfa-i-helstu-atvinnugreinum/ |title=Fyrirtæki fengu 480 af 503 milljarða afskriftum. Afskriftir eignarhaldsfélaga 345 milljarðar?|website=Eyjan|date=5.9.2011|access-date=2013-03-15 |archive-date=2016-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624185500/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/05/fyrirtaeki-fengu-440-milljarda-af-503-milljarda-afskriftum-345-milljardar-til-fyrirtaekja-sem-ekki-starfa-i-helstu-atvinnugreinum/ |url-status=dead }}</ref> == Eitt og annað == * Árið 2011 sagði [[Rúv]] frá því að fimmtíu fyrirtæki höfðu fengið meira en milljarð afskrifaðan frá hruni, samtals 550 milljarða.<ref>{{cite web|url=http://www.ruv.is/frett/afskriftir-fyrirtaekja-fra-hruni|title=Afskriftir fyrirtækja frá hruni|website=Rúv.is|date=2. október 2011}}</ref> * Árið 2011 hafði íslenska ríkið afskrifað 192 milljarða króna skuldir fjármálafyrirtækja.<ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/rikid-hefur-afskrifad-192-milljarda-skuldir-fjarmalafyrirtaekja/article/2011110509465|title=Ríkið hefur afskrifað 192 milljarða skuldir fjármálafyrirtækja|website=Vísir|date=05. msí 2011|author=Jón Hákon Halldórsson}}</ref> * Árið 2012 höfðu skuldir íslenskra fyrirtækja, auðmanna og heimilanna í landinu verið felldar niður um nærri 750 milljarða króna frá hruni.<ref>{{cite web|url=http://www.ruv.is/frett/750-milljarda-skuldir-felldar-nidur|title=750 milljarða skuldir felldar niður|website=Ruv.is|date=21. febrúar 2012}}</ref> * Fram kom í skýrslu [[Ríkisendurskoðun]]ar um fyrirgreiðslu við fjármálafyrirtæki að heildarkostnaður ríkisins vegna [[Sparisjóður Keflavíkur|Sparisjóðsins í Keflavík]] hafi verið um 25 milljarða króna.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |title=Bankastjórinn fyrrverandi sleppur við 462 milljónir|website=Dv.is|date=27.7.2012|author=Jóhann Páll Jóhannsson|archive-date=2013-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007214010/http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |url-status=dead }}</ref> * Þýskir bankar töpuðu langmestu á Íslendingum miðað við höfðatölu landsmanna í þeim ríkjum sem þeir lánuðu hvað mest til á árunum fyrir hrun. Heildartap þýskra fjármálafyrirtækja vegna lánveitinga til íslenskra banka nemur 21 milljarði dollara eða samtals rúmlega 2.730 milljörðum íslenskra króna.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/ |title=Þjóðverjar töpuðu mest á Íslendingum|website=Dv.is|date=6.6.2012|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-date=2012-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/ |url-status=dead }}</ref> == Afskriftir íslenskra fyrirtækja == {| class="wikitable sortable" !Aðili !Upphæð !Dags !ATH !Tengd Fyrirtæki |- |Bakkabræður ([[Lýður Guðmundsson|Lýður]] og [[Ágúst Guðmundsson|Ágúst Guðmundssynir]]) |170 milljarða |2008-2012 |Ágúst og Lýður Guðmundssynir, gjarnan kenndir við [[Bakkavör]], fengu að minnsta kosti um 170 milljarða króna afskrifaða hjá Kaupþingi og Arion banka eftir hrunið 2008.<ref>[http://www.dv.is/frettir/2012/10/5/braedurnir-hafa-fengid-170-milljarda-afskriftir/ Bræðurnir hafa fengið 170 milljarða afskriftir; grein af Dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |[[Kaupþing]] ([[Arion banki]]) |- |[[BG Holding ehf]] (dótturfélag Baugs Group hf) |130 milljarða |2009-2016 |Félagið var að mestu í eigu Jóns Ásgeirs Jóhannessonar og fjölskyldu. Það átti meðal annars hlut í verslunarkeðjunum Hamleys, Iceland, House of Frazer og Goldsmiths á Bretlandi. <ref>[http://www.visir.is/eignarlaust-baugsfelag-i-130-milljarda-gjaldthroti/article/2016160529917 Eignarlaust Baugsfélag í 130 milljarða gjaldþroti; grein á Vísi.is]</ref> |[[Landsbankinn]] |- |[[Saxhóll (fjárfestingafélag)|Saxhóll]] og [[Bygg (verktakar)|Bygg]] |100 milljarða (Áætlað) |2011 |Verktakafyrirtækið Bygg er í eigu [[Gunnar Þorláksson|Gunnars Þorlákssonar]] og [[Gylfi Héðinsson|Gylfa Héðinssonar]] og Saxhóll fjárfestingarfélagi Nóatúnsfjölskyldunnar. Eigendur Byggs og Saxhóls áttu í samstarfi í hinum ýmsu fyrirtækjum á árunum fyrir íslenska efnahagshrunið. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |title=Eitt stærsta gjaldþrot Íslandssögunnar; grein af DV.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130506160241/http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]], [[Íslandsbanki]] og [[Arion banki]] |- |[[Björgólfur Guðmundsson]] |96 milljarða |2012 |Björgólfur Guðmundsson er sá einstaklingur sem mestar hefur fengið afskriftirnar. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/74392/ |title=Enginn fengið eins mikið afskrifað og Björgólfur; grein af VB.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121006115018/http://www.vb.is/frettir/74392/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |title=Afskriftakóngar Íslands; grein af Dv.is 2012 |access-date=2012-07-22 |archive-date=2012-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120718062207/http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Félög tengd [[Karl Wernersson|Karli Wernerssyni]] |90 milljarða (Áætlað) |2012 |Hér er m.a. um að ræða [[Milestone]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |title=Afskriftakóngar Íslands; grein af Dv.is 2012 |access-date=2012-07-22 |archive-date=2012-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120718062207/http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/10/11/19-milljarda-skuld-vafnings-og-milestone-afskrifud/ |title=19 milljarða skuld Vafnings og Milestone afskrifuð; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120102180433/http://www.dv.is/frettir/2011/10/11/19-milljarda-skuld-vafnings-og-milestone-afskrifud/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Fjárfestingafélagið [[Kjalar (fjárfestingafélag)|Kjalar]] |64 milljarða |2011 |[[Ólafur Ólafsson]], oft kenndur við [[Samskip]] og [[S-hópurinn|S-hópinn]], gerði samning við Arion banka upp á 64 milljarða króna afskriftir af skuldum fjárfestingarfélagsins Kjalars. <ref>{{cite web |url=http://www.pressan.is/Frettir/Lesafrett/64-milljarda-afskrift-olafs-gerir-folk-a-islandi-brjalad-af-reidi---lifir-i-vellystingum-en-folk-skuldar |title=64 milljarða afskrift Ólafs gerir fólk á Íslandi brjálað af reiði - Lifir í vellystingum en fólk skuldar; grein af Pressunni.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215150457/http://www.pressan.is/Frettir/LesaFrett/64-milljarda-afskrift-olafs-gerir-folk-a-islandi-brjalad-af-reidi---lifir-i-vellystingum-en-folk-skuldar |url-status=dead }}</ref> [[Viðskiptablaðið]] talar um 77 miljarða afskriftir. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frett/68258/ |title=Ólafur í Samskipum fagnar skuldasátt með hrossakaupum; grein af Vb.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120226165231/http://www.vb.is/frett/68258/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/4/28/afskrifudu-12-milljarda-hja-noatunssystkinum/ |title=Afskrifuðu 12 milljarða hjá Nóatúnssystkinum; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130415215301/http://www.dv.is/frettir/2012/4/28/afskrifudu-12-milljarda-hja-noatunssystkinum/ |url-status=dead }}</ref> |[[Arion banki]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Nordic Partners]] |60 milljarða |2012 |[[Friðrik Jóhannsson]], fyrrverandi forstjóri Straums-Burðaráss er nú búsettur í Lettlandi. Þar sinnir hann rekstri á eignum sem áður heyrðu undir Nordic Partners, félag sem fjárfestirinn [[Gísli Þór Reynisson]] átti að stærstum hluta en hann lést árið 2009. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/12/16/60-milljarda-afskriftir-hja-nordic-partners/ |title=60 milljarða afskriftir hjá Nordic Partners; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2012-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121220054340/http://www.dv.is/frettir/2012/12/16/60-milljarda-afskriftir-hja-nordic-partners/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |Fjárfestingafélagið [[Gift]] |57 milljarða |2013 |Gift var í eigu Eignarhaldsfélags Samvinnutrygginga. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/29/afskrifudu-ruma-57-milljarda-hja-gift/ |title=Afskrifuðu rúma 57 milljarða hjá Gift; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130403020048/http://www.dv.is/frettir/2013/1/29/afskrifudu-ruma-57-milljarda-hja-gift/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Magnús Kristinsson]] |50 milljarða |2010 |Magnús Kristinsson, útgerðarmaður í Vestmannaeyjum, fékk stóran hluta af tæplega 50 milljarða króna skuld eignarhaldsfélaga hans afskrifaðan eftir að hann samdi við skilanefnd Landsbankans. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |title=Afskriftir auðmanna; grein af Dv.is 2010 |access-date=2011-08-01 |archive-date=2012-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124042222/http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |url-status=dead }}</ref> Afskrifa þurfti einnig rúmlega 778,5 milljóna kröfur á hendur [[Mótormax ehf.]] í eigu Magnúsar. (Sjá [[Mótormax-dómurinn]]) <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/9/778-milljona-krofur-afskrifadar/ |title=778 milljóna kröfur afskrifaðar; grein af dv.is 2010 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130114014954/http://www.dv.is/frettir/2013/1/9/778-milljona-krofur-afskrifadar/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Teymi hf.]] |~50 milljarða |2009 |Vodafone og ýmis tölvufyrirtæki heyrðu undir Teymi. Félagið hafi síðan verið skipt niður í [[Skýrr]] og [[Vodafone]], nú [[Advania]] og [[Vodafone]]. Teymi hét áður Dagsbrún og um tíma Kögun. <ref>[http://www.vb.is/frettir/4907/ Teymi: Horfir í 30 milljarða króna afskrift skulda; grein af Vb.is 2009]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>[http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2013/02/23/ojofn_stada_vegna_afskrifta/ Ójöfn staða vegna afskrifta; grein af Mbl.is 2013]</ref> | |- |[[Actavis]] |43 milljarða |2012 |Þýski bankinn Deutsche Bank þurfti að afskrifa 257 milljónir evra, 43 milljarða króna, vegna Actavis á fyrsta ársfjórðungi 2012. <ref>[http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2012/04/26/afskrifar_43_milljarda_vegna_actavis/ Afskrifar 43 milljarða vegna Actavis; grein af mbl.is 2012]</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/20/afskriftir-ohjakvaemilegar-hja-bjorgolfi-thor/ |title=Afskriftir óhjákvæmilegar hjá Björgólfi Thor; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122072630/http://www.dv.is/frettir/2011/11/20/afskriftir-ohjakvaemilegar-hja-bjorgolfi-thor/ |url-status=dead }}</ref> |[[Deutsche Bank]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Svartháfur (eignarhaldsfélag)|Svartháfur]] |38 milljarða |2011 |Eignarhaldsfélagið Svartháfur afskrifaði rúmlega 38 milljarða króna lán til eignarhaldsfélaganna [[Racon Holding AB]] og [[Földungur|Földungs]], áður [[Vafningur|Vafnings]]. Félagið fékk 200 milljóna evra lán frá Glitni í ársbyrjun 2008 og endurlánaði peningana strax aftur til dótturfélaga Milestone, Racon og Vafnings. [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], formaður Sjálfstæðisflokksins, kom að Vafningsfléttunni í febrúar 2008 þegar hann veðsetti hlutabréf í Vafningi sem voru í eigu skyldmenna hans – faðir Bjarna og föðurbróðir áttu [[Þátt International]] með Wernersbræðrum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/10/9/afskrifa-38-milljarda-af-glitnislani-svarthafs/ |title=Afskrifa 38 milljarða af Glitnisláni Svartháfs; grein af DV.is 2011 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2011-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111219153815/http://www.dv.is/frettir/2011/10/9/afskrifa-38-milljarda-af-glitnislani-svarthafs/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Fjárfestingafélagið [[Unity Investments ehf.]] |37 milljarðar |2013 |Félagið var í eigu [[Baugur Group|Baugs Group]], [[FL Group]] og breska kaupsýslumannsins Kevin Stanford. ­Skráðir stjórnarmenn í félaginu samkvæmt ársreikningnum voru þeir [[­Jón ­Sigurðsson]], fyrrverandi forstjóri FL Group, og [[Stefán Hilmar Hilmarsson]], fyrrverandi fjármálastjóri Baugs. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/ekki-krona-upp-i-krofur-baugsfelag/ |title=Ekki króna upp í kröfur á Baugs­fé­lag. - 37 milljarða gjaldþrot Unity Investments; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130321015607/http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/ekki-krona-upp-i-krofur-baugsfelag/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Verslunarfélagið [[Hagar hf.]] |milli 35 og 40 milljarða |2011 |Heildarupphæð afskrifta Arion banka árið 2011 vegna viðskipta hans við [[Jón Ásgeir Jóhannesson]] og fjölskyldu varðandi verslunarfélagið Haga nam milli 35 og 40 milljörðum króna. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/02/12/ljost-ad-arion-afskrifar-40-milljarda-vegna-vidskipta-vid-jon-asgeir-og-fjolskyldu/ |title=Ljóst að Arion afskrifar um 40 milljarða vegna viðskipta við Jón Ásgeir og fjölskyldu; grein af Eyjunni.pressunni.is 2011 |access-date=2013-03-27 |archive-date=2016-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624183211/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/02/12/ljost-ad-arion-afskrifar-40-milljarda-vegna-vidskipta-vid-jon-asgeir-og-fjolskyldu/ |url-status=dead }}</ref> |[[Arion banki]] |- |[[Umtak|Umtak, fasteignafélag olíufélagsins]] [[N1]] |um 20 milljarða |2012 |Umtak var hluti af fjárhagslegri endurskipulagningu N1 sem var yfirtekið af kröfuhöfum olíufélagsins í fyrra en félagið hélt utan um eignarhald á öllum fasteignum olíufélagsins. Eigandi Umtaks núna er Arion banki. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/folk/2012/10/31/afskrifudu-20-milljarda-hja-dotturfelagi-n1/ |title=Afskrifðu 20 milljarða hjá dótturfélagi N1; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103023832/http://www.dv.is/folk/2012/10/31/afskrifudu-20-milljarda-hja-dotturfelagi-n1/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Guðmundur Kristjánsson]] |20 milljarða |2011 |[[Landsbankinn|Landsbankinn nýi - Ath. Guðmundur er útgerðarmaður, oft kenndur við]] [[Brim (útgerðarfyrirtæki)|Brim]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/7/1/gudmundur-i-brimi-faer-20-milljarda-afskriftir-en-heldur-hlutabrefum/ |title=Guðmundur í Brimi fær 20 milljarða afskriftir en heldur hlutabréfum; grein af Dv.is 2011 |access-date=2011-08-01 |archive-date=2012-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120622045332/http://www.dv.is/frettir/2011/7/1/gudmundur-i-brimi-faer-20-milljarda-afskriftir-en-heldur-hlutabrefum/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Íslenskir aðalverktakar ehf|Íslenskir aðalverktakar ehf/]][[Drög ehf]] |20 miljarða |2011 |Meðal eigenda Draga, móðurfélags ÍAV voru forstjórar þess, þeir [[Karl Þráinsson]] og [[Gunnar Sverrisson]]. Drög var tekið til gjaldþrotaskipta þann 17. nóvember 2011. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/4/20-milljarda-afskriftir-hja-islenskum-adalverktokum/ |title=20 milljarða afskriftir hjá Íslenskum aðalverktökum; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120107002936/http://www.dv.is/frettir/2011/12/4/20-milljarda-afskriftir-hja-islenskum-adalverktokum/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn|Landsbankinn nýi]] |- |[[Stím]] |20 milljarða |2010 |[[Jakob Valgeir Flosason]] er eigandi Stíms. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2010/11/24/fekk-milljards-krona-fyrirgreidslu-til-kvotakaupa-eftir-milljarda-afskriftir/ |title=Fékk milljarðs króna fyrirgreiðslu til kvótakaupa eftir milljarða afskriftir; grein af Eyjunni.pressunni.is 2010 |access-date=2012-07-22 |archive-date=2015-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017042150/http://eyjan.pressan.is/frettir/2010/11/24/fekk-milljards-krona-fyrirgreidslu-til-kvotakaupa-eftir-milljarda-afskriftir/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20120424100604/smugan.is/2012/04/hvad-verdur-nu-um-jakob-valgeir-og-bornin/ Hvað verður nú um Jakob Valgeir og börnin?; grein af Smugunni.is 2012]</ref> <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=MSMLtwYtHN0 Jakob Valgeir í Stím fær milljarð hjá Landsbanka þrátt fyrir milljarðaafskriftir; umfjöllun Kastljóss, af youtube.com 2010]</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/18/afskrifa-meira-en-milljard-hja-jakobi/ |title=Afskrifa meira en milljarð hjá Jakobi; grein í Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019193953/http://www.dv.is/frettir/2012/10/18/afskrifa-meira-en-milljard-hja-jakobi/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn|Landsbankinn nýi]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Salt Investments]] |15, 5 milljarða |2011 |Eignarhaldsfélag [[Robert Wessmann|Róberts Wessmann]]. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2011/8/25/afskrifa-milljarda-skuld-hja-roberti/ Afskrifa milljarða skuld hjá Róbert; grein af DV.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |[[Glitnir]] |- |[[Höfðatorg ehf.|Höfðatorg ehf]] |15 milljarða |2011 |Skuldir Höfðatorgs ehf. voru felldar niður um 15 milljarða við endurskipulagningu félagsins. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/79439/ |title=Skuldir felldar niður um 15 milljarða; grein af Vb.is 2013 |access-date=2013-03-21 |archive-date=2013-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313090724/http://www.vb.is/frettir/79439/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Eignarhaldsfélagið [[EO ehf.]] |11,7 milljarða |2011 |Eignarhaldsfélagið hét áður Oddaflug. Það skuldaði 11,7 milljarða í lok árs 2009 en átti eignir fyrir um 86 þúsund krónur. EO ehf. er dótturfélag [[FI Fjárfestingar|FI Fjárfestinga]] sem er alfarið í eigu [[Hannes Smárason|Hannesar Smárasonar]] og hélt einnig um eign hans í [[FL Group]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/5/4/felag-hannesar-smarasonar-i-bullandi-minus/ |title=Félag Hannesar Smárasonar í bullandi mínus; grein í Dv.is 2011 |access-date=2013-03-27 |archive-date=2011-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110508021200/http://www.dv.is/frettir/2011/5/4/felag-hannesar-smarasonar-i-bullandi-minus/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[k08|k08/]][[Ingvar Vilhjálmsson ehf.]] |8 milljarða |2012 |Ath. þrotabú eignalauss félags [[Ingvar Vilhjálmsson|Ingvars Vilhjálmssonar]], fyrrverandi framkvæmdastjóra markaðsviðskipta Kaupþings. Kröfur í félagið k08 ehf. námu tæplega 8 milljörðum króna. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/8-milljarda-kululanaskuldir-ingvars-afskrifadar/ |title=8 milljarða kúlulánaskuldir Ingvars afskrifaðar; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206032711/http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/8-milljarda-kululanaskuldir-ingvars-afskrifadar/ |url-status=dead }}</ref> |[[Kaupþing]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Sævarhöfði (eignarhaldsfélag)|Sævarhöfði]] og Fasteignafélagið [[Sævarhöfði (fasteignafélag)|Sævarhöfði]]/félög í eigu eigenda fjárfestingarfélagsins [[Sund (fjárfestingafélag)|Sunds]] |7,5 milljarða |2012 |Ath. Félögin voru í eigu Kristins Þórs Geirssonar og Sunds sem aftur var í eigu Gunnþórunnar Jónsdóttur, sonar hennar Jóns Kristjánssonar og Gabríelu Kristjánsdóttur. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/1/3/afskrifa-milljarda-hja-sundurunum/ |title=Afskrifa milljarða hjá Sundurunum; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120109054211/http://www.dv.is/frettir/2012/1/3/afskrifa-milljarda-hja-sundurunum/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Þorgeir Baldursson|Þorgeir Baldursson/]][[Kvos]] |5 milljarða |2015 |Kvos er aðaleigandi prentsmiðjunnar Odda. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/74564/ |title=Fékk milljarða afskrifaða og kaupir Plastprent; grein af Vb.is 2010 |access-date=2012-07-23 |archive-date=2012-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719062137/http://www.vb.is/frettir/74564/ |url-status=dead }}</ref> Gömlu hluthafar Kvosar og Odda (m.a. [[Þorgeir Baldursson]]) eignuðust síðan fyrirtækið aftur eftir skuldaafskriftirnar hjá Arion banka og Landsbankanum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/4/16/eignast-odda-aftur-eftir-fimm-milljarda-afskriftir/ |title=Eignast Odda aftur eftir fimm milljarða afskriftir; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419234243/http://www.dv.is/frettir/2012/4/16/eignast-odda-aftur-eftir-fimm-milljarda-afskriftir/ |url-status=dead }}</ref> |Landsbankinn,[[Arion banki]]. |- |[[EM 13 ehf.]] |4,3 milljarðar |2013 |Félagið EM 13 er kannski betur þekkt sem [[BNT hf.]] fyrrverandi móðurfélag [[N1]]. Talsvert var fjallað um félagið BNT í fjöllmiðlum, sér í lagi vegna aðkomu félagsins að [[Vafningsfléttan|Vafningsfléttunni]] svokölluðu. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/22/milljardaafskriftir-vegna-gjaldthrots-bnt/ |title=Milljarðaafskriftir vegna gjaldþrots BN; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130127112317/http://www.dv.is/frettir/2013/1/22/milljardaafskriftir-vegna-gjaldthrots-bnt/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Runns|Runns ,]] [[Runns 2]] og Sólstafir |4,3 milljarða |2009 |félög í eigu Þorsteins Jónssonar og Magnúsar Ármanns, en rúmlega 4.3 milljarðar af rúmlega 4.7 milljarða skuldum þeirra við Byr voru færðir á afskriftarreikning. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2011/7/21/byr-afskrifadi-milljarda-2009/ Byr afskrifaði milljarða 2009; grein af Dv.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |[[Byr]] |- |[[Árdegi hf.]] |4,1 milljarð |2013 |Árdegi hf. var umsvifamikið í verslanarekstri á árunum fyrir hrun og átti meðal annars á einhverjum tímapunkti, beint og óbeint, verslanir [[BT]], [[Skífan|Skífuna]], Next, [[Noa Noa]], [[Sony Center]] og Merlin verslunarkeðjuna í Danmörku. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/15/milljardagjaldthrot-fyrrverandi-verslanarisa/ |title=Milljarðagjaldþrot fyrrverandi verslana­risa. - Skiptum lokið á þrotabúi Árdegis hf.; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130118223059/http://www.dv.is/frettir/2013/1/15/milljardagjaldthrot-fyrrverandi-verslanarisa/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |Bílaumboðið [[Brimborg]] |4 milljarðar |2010 |Skuldirnar sem afskrifaðar voru námu 58 prósentum af heildarskuldum fyrirtækisins. <ref>[http://www.visir.is/fjorir-milljardar-afskrifadir-hja-brimborg/article/2011111109726?fb_ref=top&fb_source=home_multiline Fjórir milljarðar afskrifaðir hjá Brimborg; grein af Vísi.is 2011]</ref> | |- |Eignarhaldsfélagið [[Fikt ehf]]/[[FS7]] |3,7 til 5 milljarða |2010 |FS7 var einkahlutafélag [[Finnur Ingólfsson|Finns Ingólfssonar]] og hélt meðal annars utan um hlut hans í [[Icelandair]]. Eignarhaldsfélagið Fikt ehf. hélt utan um hlut hans í FS7. Félagið skuldaði meira en 4 milljarða króna sem líklega ekkert fékkst nokkuð upp í. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/15/afskrifad-hja-finni-i-skugga-milljarda-eigna/ |title=Afskrifað hjá Finni í skugga milljarða eign; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112061933/http://www.dv.is/frettir/2011/12/15/afskrifad-hja-finni-i-skugga-milljarda-eigna/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://www.visir.is/article/20100228/VIDSKIPTI06/870707911/1047 Milljarða skuld Finns líklega afskrifuð; af Vísi.is 2010]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/28/afskrifar-milljarda-hja-finni-ingolfssyni/ |title=Afskrifar fimm milljarða hjá félagi Finns; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120331042707/http://www.dv.is/frettir/2012/3/28/afskrifar-milljarda-hja-finni-ingolfssyni/ |url-status=dead }}</ref> | |- | | | | | |} * [[Gráfell ehf.]] - 3,8 milljarða - 2012 - [[Landsbanki Íslands]] - Ath. Gráfell er að fullu í eigu eignarhaldsfélagsins [[Látrar]] sem aftur er í eigu útgerðarfélagsins [[Ingimundur hf.|Ingimundar hf.]] sem útgerðarmaðurinn [[Ármann Ármannsson]] á. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/8/10/risagjaldthrot-hja-felagi-skattakongs/ |title=Risagjaldþrot hjá félagi skattakóngs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120813002945/http://www.dv.is/frettir/2012/8/10/risagjaldthrot-hja-felagi-skattakongs/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Bergið ehf.]] - 3,8 milljarða - 2012 - Ath. Eigendur félagsins voru [[Steinþór Jónsson]], athafnamaður og fyrrverandi bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ, og [[Jónmundur Guðmarsson]], núverandi framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi bæjarstjóri á Seltjarnarnesi. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/13/afskrifa-milljarda-hja-steinthori-og-jonmundi/ |title=Afskrifa milljarða hjá Steinþóri og Jónmundi -Sparisjóðirnir veittu Berginu lán til hlutabréfakaupa; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130802154615/http://www.dv.is/frettir/2012/6/13/afskrifa-milljarda-hja-steinthori-og-jonmundi/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Höfðaborg ehf]] - 3,5 milljarða - [[2012]] - Ath. Höfðaborg, eignarhaldsfélag í eigu [[Pétur Guðmundsson|Péturs Guðmundssonar]], eiganda verktakafyrirtækisins [[Eykt]]ar, skildi eftir sig 3,5 milljarða króna skuldir sem ekkert fékkst upp í. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/1/2/milljarda-afskriftir-peturs/ |title=Milljarða afskriftir Péturs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120110044600/http://www.dv.is/frettir/2012/1/2/milljarda-afskriftir-peturs/ |url-status=dead }}</ref> * Útgerðarfyrirtækið [[Stakkavík]] - 3,3 milljarða - [[2011]] - [[Landsbankinn]] - Ath. Stakkavík er í Grindavík. Afskriftirnar koma fram í ársreikningi félagsins fyrir árið 2011. [http://www.dv.is/frettir/2013/6/9/fengu-3300-milljona-afskrift-og-afslatt-af-veidigjaldinu-4GVWKM/ Fengu 3.300 milljóna afskrift og afslátt af veiðigjaldinu; grein af Dv.is 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130613163305/http://www.dv.is/frettir/2013/6/9/fengu-3300-milljona-afskrift-og-afslatt-af-veidigjaldinu-4GVWKM/ |date=2013-06-13 }} * Fjárfestingafélagið [[Sólmon ehf.]] - 3,3 milljarða - [[2012]] - [[Sparisjóðabankinn]], [[Sparisjóðurinn í Keflavík]] og [[Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis]], nú Drómi - Ath. fjárfestingarfélag [[Magnús Ármann|Magnúsar Ármann]], Sólmon ehf., var tekið var til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur í október 2012. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/thriggja-milljarda-afskriftir-hja-magnusi-armann/ |title=Þriggja milljarða afskriftir hjá Magnúsi Ármann; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206033651/http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/thriggja-milljarda-afskriftir-hja-magnusi-armann/ |url-status=dead }}</ref> * Útgáfufélagið [[Árvakur]] - rúmlega 3 milljarða króna - [[2008]] - [[Landsbankinn]] og [[Íslandsbanki]] - Ath. Árvakur er útgáfufélag [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. <ref>[http://www.visir.is/%C3%8Dslandsbanki-og-Landsbanki-afskrifa-um-3-milljar%C3%B0a-vegna-%C3%81rvakurs-/2009804921707 Íslandsbanki og Landsbanki afskrifa um 3 milljarða vegna Árvakurs; grein af Vísi.is 2008]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þeir fengu síðan afskrifaðan um 1 milljarð árið 2012. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2012/7/17/mogginn-losnar-vid-einn-milljard/ Mogginn losnar við einn milljarð; grein af dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |title=Viðmiðin sveigð vegna Árvakurs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721063733/http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[KÞG Holding]] - um 3 milljarða - [[2013]] - [[Íslandsbanki]] - Ath. Eignarhaldsfélag í eigu [[Kristinn Þór Geirsson|Kristins Þórs Geirssonar]], núverandi stjórnarformanns 66°norður. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/30/stjornarformadur-66nordur-fekk-thrja-milljarda-afskrifada/ |title=Stjórnarformaður 66°norður fékk þrjá milljarða afskrifaða; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-30 |archive-date=2013-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401013907/http://www.dv.is/frettir/2013/3/30/stjornarformadur-66nordur-fekk-thrja-milljarda-afskrifada/ |url-status=dead }}</ref> * [[Fóðurblandan hf.]] - um 3 milljarða - [[2010]] - [[Arion banki]] - Ath. skuldir fyrirtækisins lækkuðu um þrjá milljarða. Voru árið 2011 um tveir milljarðar króna en fyrirtækið skuldaði rúmlega 5,1 milljarð í árslok 2008. Stærsti eigandi Fóðurblöndunnar er [[Kaupfélag Skagfirðinga]] með yfir 70% hlut og [[Auðhumla]] með um 18% hlut. <ref>[http://www.vb.is/frettir/2119/ Fyrirtæki tengd landbúnaði fá skuldir felldar niður; grein af Vb.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Nóna]] - 2,6 milljarða - [[2010]] - [[Landsbankinn]] nýi. - Ath Nóna er að mestu í eigu fyrirtækisins [[Skinney-Þinganes hf.]] * Eignarhaldsfélagið [[VGK Invest]] - 3 milljarða - 2011 - Ath. VGK Invest er að öllu leyti eða að hluta til í eigu [[Finnur Ingólfsson|Finns Ingólfssonar]] og var annað fyrirtækið í eigu hans sem varð gjaldþrota með nokkurra mánaða millibili. Félagið var einn af hluthöfunum í jarðvarmafyrirtækinu [[Geysir Green Energy|Geysi Green Energy]] og síðar [[Reykjavík Energy Invest]] (REI). <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/21/milljardagjaldthrot-hja-finni-ingolfssyni/ |title=Milljarðagjaldþrot hjá Finni Ingólfssyni; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122101953/http://www.dv.is/frettir/2011/11/21/milljardagjaldthrot-hja-finni-ingolfssyni/ |url-status=dead }}</ref> * [[BOM fjárfestingafélag ehf]] - 2,6 milljarða - [[Landsbankinn]] nýi - [[2012]] - Ath. BOM var í eigu [[Magnús Þorsteinsson (athafnamaður)|Magnúsar Þorsteinssonar]] athafnarmanns. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/18/26-milljardar-afskrifadir-hja-magnusi-thorsteinssyni/ |title=2,6 milljarðar afskrifaðir hjá Magnúsi Þorsteinssyni; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120918045418/http://www.dv.is/frettir/2012/6/18/26-milljardar-afskrifadir-hja-magnusi-thorsteinssyni/ |url-status=dead }}</ref> * Einkahlutafélagið [[7 hægri ehf.]] - 2 milljarða - 2012 - Ath. Einkahlutafélagið var í eigu [[Kristján Arason|Kristjáns Arasonar]]. Félagið var tekið til gjaldþrotaskipta í desember árið 2010 og er skiptum nú lokið. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/12/19/tveir-milljardar-afskrifadir-hja-kristjani/ |title=Tveir millj­arð­ar af­skrif­að­ir hjá fé­lag­i Kristj­áns. - Engar eignir fundust í félagi hans 7 hægri ehf.; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121224134622/http://www.dv.is/frettir/2012/12/19/tveir-milljardar-afskrifadir-hja-kristjani/ |url-status=dead }}</ref> * Útgerðarfélagið [[R400 ehf.]] (hét áður [[Rómur ehf.]]) - 1, 9 milljarða - 2013 - [[Landsbankinn]] - Ath. Félagið var í helmingseigu ­útgerðarmannsins [[Jakob Valgeir Flosason|Jakobs Valgeirs Flosasonar]] í gegnum félagið [[Jakob Valgeir ehf.]] [[Hraðfrystihúsið-Gunnvör hf.]] átti hinn helminginn í gegnum ­félagið [[Skollaborg ehf.]] <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/4/5/landsbanki-afskrifar-milljarda-hja-jakobi/ |title=Landsbanki afskrifar milljarða hjá Jakobi; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-04-05 |archive-date=2013-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130408061559/http://www.dv.is/frettir/2013/4/5/landsbanki-afskrifar-milljarda-hja-jakobi/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Votaberg ehf.]] - 1,8 milljarð - [[2013]] - [[Landsbankinn]] - Ath. Votberg ehf. var leigusali Kvikmyndaskóla Íslands. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/4/afskrifa-naerri-1840-milljonir-hja-votabergi/ |title=Af­skrif­a nærr­i 1.840 millj­ón­ir hjá Vot­a­berg­i; grein af dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130108111134/http://www.dv.is/frettir/2013/1/4/afskrifa-naerri-1840-milljonir-hja-votabergi/ |url-status=dead }}</ref> * Rekstrarfélag pítsukeðjunnar [[Domino's]] - 1,5 milljarða - [[2012]] - [[Landsbankinn]] - Ath. Landsbankinn afskrifaði nærri 1.500 milljónir króna af skuldum rekstrarfélags pítsukeðjunnar Domino's á Íslandi í fyrra þegar það var selt til fjárfestisins Birgis Bieltvedts. Domino's var í eigu útgerðarmannsins og fjárfestisins [[Magnús Kristnsson|­Magnúsar Kristinssonar]] fyrir hrunið 2008 og námu skuldir félagsins rúmlega 1.820 milljónum í lok árs 2010. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/21/afskriftir-samsvara-einni-og-halfri-milljon-pitsa/ |title=Domino´s fékk 1500 milljóna afskrift; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-21 |archive-date=2012-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323215046/http://www.dv.is/frettir/2012/3/21/afskriftir-samsvara-einni-og-halfri-milljon-pitsa/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[AB 154 ehf.]] - 1, 3 milljarða - [[2013]] - [[Íslandsbanki]] - Ath. Félagið var í eigu framkvæmdastjóra fyrirtækjasviðs Íslandsbanka, [[Vilhelm Már Þorsteinsson|Vilhelms Más Þorsteinssonar]]. Félag var úrskurðað gjaldþrota í Héraðsdómi Reykjaness þann 8. nóvember 2012. Engar eignir fundust í þrotabúinu. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/14/islandsbanki-afskrifar-kululan-framkvaemdastjora/ |title=Íslandsbanki afskrifar kúlu­lán fram­kvæmda­stjóra; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130318004027/http://www.dv.is/frettir/2013/3/14/islandsbanki-afskrifar-kululan-framkvaemdastjora/ |url-status=dead }}</ref> * [[Axel ehf.]] áður Katla Seafood - 1,3 milljarða - [[2012]] - Ath. Félagið, dótturfyrirtæki [[Samherjar|Samherja]] var upphaflega stofnað til að kaupa Afríkuútgerð Sjólaskipa á vormánuðum 2007. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/11/27/samherji-faer-13-hundrud-milljona-afskrift-hja-glitni/ |title=Samherji fær 13 hundruð milljóna afskrift hjá Glitni; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121130080650/http://www.dv.is/frettir/2012/11/27/samherji-faer-13-hundrud-milljona-afskrift-hja-glitni/ |url-status=dead }}</ref> Samherjar gáfu út tilkynningu nokkru síðar og sögðu fréttina ranga. <ref>[http://www.samherji.is/is/frettir/getAllItems/1/samherji-hefur-engar-afskriftir-fengid; Samherji hefur engar afskriftir fengið; grein af Samherji.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * Hugbúnaðar- og fjarskiptafélagið [[Raflagnir og ráðgjöf.]], sem áður hét [[Industria hf.]] - 1,1 milljarða - 2013 - Ath. Skráður stofnandi og stjórnarformaður félagsins var [[Erlingur Freyr Guðmundsson|Erling Freyr Guðmundsson]] en frændi hans [[Guðjón Már Guðjónsson]], betur þekktur sem Guðjón í Oz, var framkvæmdastjóri fyrirtækisins og kom að stofnun þess að auki. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/6/islensk-fjarskiptautras-endadi-illa/ |title=Íslensk fjarskiptaútrás endaði illa; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130310001506/http://www.dv.is/frettir/2013/3/6/islensk-fjarskiptautras-endadi-illa/ |url-status=dead }}</ref> * Rekstrarfélag [[10-11]] - 1 milljarð - [[2011]] - [[Arion banki]] - Ath. Í skýringum með ársreikningum fyrirtæksins kemur fram að Arion banki hafi breytt kröfu á hendur félaginu upp á nærri 1.300 milljónir króna í hlutafé að nafnverði nærri 130 milljónir króna. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/7/rumur-milljardur-afskrifadur/ |title=Rúmur milljarður afskrifaður; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120109054153/http://www.dv.is/frettir/2011/12/7/rumur-milljardur-afskrifadur/ |url-status=dead }}</ref> * [[GOGS ehf]] - 1 milljarð rúman - [[2011]] - [[Straumur-Burðarás]] - Ath. Félagið Gogs var í eigu [[Guðmundur Arnar Þórðarson|Guðmundar Arnar Þórðarsonar]] sem var starfsmaður Straums, framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs, þar til árið 2007. Straumur var eini kröfuhafi félagsins og fundust engar eignir í búinu. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/11/afskrifa-milljard-hja-gudmundi/ |title=Afskrifa milljarða hjá Guðmundi; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120110041618/http://www.dv.is/frettir/2011/12/11/afskrifa-milljard-hja-gudmundi/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[FI fjárfestingar ehf.]] - 1 milljarð rúman - [[2009]] - [[Byr]] - Ath. Eignarhaldsfélag [[Hannes Smárason|Hannesar Smársonar]]. Félagið var í vanskilum við Byr upp á rúman milljarð króna og var nánast öll skuldin færð á afskriftarreikning. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2011/7/21/byr-afskrifadi-milljarda-2009/ Byr afskrifaði milljarða 2009; grein af Dv.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[B-17]] - 952 milljónir - [[2012]] - Ath. Félagið hélt um eignarhluti [[Brynjólfur Bjarnason|Brynjólfs Bjarnasonar]] í Existu og skuldaði um 1,5 milljarða í árslok 2009. Ekkert fékkst upp í kröfur. Brynjólfur var forstjóri Símans og Skipta á árunum 2002-2010. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/69602/ |title=Nærri milljarðs kröfum lýst í félag Brynjólfs; grein af Vb.is 2012 |access-date=2013-03-21 |archive-date=2013-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217035422/http://www.vb.is/frettir/69602/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://www.dv.is/mobile/frettir/2012/4/5/thetta-er-ekki-beint-glaesilegur-ferill/ „Þetta er ekki beint glæsilegur ferill“; grein af Dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Vesturhöfn ehf.]] - um 900 milljónir - [[201]] - Ath. Félagið var að stærstum hluta í eigu [[Páll Hermann Kolbeinsson|Páls Hermanns Kolbeinssonar]] og [[Benedikt Sigurðsson|Benedikts Sigurðssonar]], samkvæmt síðasta birta ársreikningi þess. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/11/19/skilja-eftir-sig-900-milljona-skuldir/ |title=Skilja eftir sig 900 milljóna skuldir - keyptu Sævar Karl árið 2007; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121128001252/http://www.dv.is/frettir/2012/11/19/skilja-eftir-sig-900-milljona-skuldir/ |url-status=dead }}</ref> * Vídeóleigan [[Bónusvídeó]] í Lágmúla - 844 milljónir - [[2012]] - Ath. Vídeóleigan skuldaði tæplega 850 milljónir króna þegar félagið var tekið til gjaldþrotaskipta. Fundust engar eignir upp í kröfurnar, sem námu nákvæmlega 844.821.872 krónum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/12/27/storskuldug-videoleiga-taeplega-850-milljona-skuld/ |title=Gjaldþrota Bónusvídeó með gríðarlegar skuldir; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-25 |archive-date=2013-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130101054900/http://www.dv.is/frettir/2012/12/27/storskuldug-videoleiga-taeplega-850-milljona-skuld/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Langidalur ehf.]] - 826 miljónir - 2012 - Ath. Langidalur var eignarhaldsfélag Magnús [[Pálmi Örnólfsson|Magnúsar Pálma Örnólfssonar]], fyrrverandi forstöðumanns gjaldeyrismiðlunar Glitnis. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/4/magnus-fekk-826-milljona-afskrift/ |title=Magnús fékk 826 milljóna afskrift; grein af Dv..is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130421035954/http://www.dv.is/frettir/2012/3/4/magnus-fekk-826-milljona-afskrift/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Varnagli (eignarhaldsfélag)|Varnagli]] - um 800 milljónir - 2012 - Ath. Eignarhaldsfélagið Varnagli var í eigu [[Tryggvi Þór Herbertsson|Tryggva Þórs Herbertssonar]] þingmanns. Félagið skuldaði rúmar 800 milljónir króna og átti nánast engar eignir á móti þessum skuldum – tæpar 400 þúsund krónur. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/19/varnagli-tryggva-thors-gjaldthrota/ |title=Já ég er búinn að greiða þetta“; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021212013/http://www.dv.is/frettir/2012/10/19/varnagli-tryggva-thors-gjaldthrota/ |url-status=dead }}</ref> * [[Imagine Investments]] - rúmar 800 milljónir - [[2009]] - [[Glitnir banki hf.]] - Ath. Imagine Investments var eignarhaldsfélag [[Bjarni Ármannsson|Bjarna Ármanssonar]]. <ref>[http://www.visir.is/article/20090909/VIDSKIPTI06/99458173 Bjarni fær 800 milljónir afskrifaðar; af Vísi.is 2009]</ref> * [[Caramba - hugmyndir og orð ehf.]] - 730 milljónir - [[2012]] - [[Kaupþing]], [[Arion banki]], [[KPMG]] og [[Tollstjórinn í Reykjavík]] - Ath. Eignarhaldsfélag [[Björn Ingi Hrafnsson|Björns Inga Hrafnssonar]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/4/11/afskrifa-730-milljona-skuldir-hja-birni-inga/ |title=Afskrifa 730 milljóna skuldir hjá félagi Björns Inga; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414014640/http://www.dv.is/frettir/2012/4/11/afskrifa-730-milljona-skuldir-hja-birni-inga/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Kex ehf.]] - 650 milljónir - [[2012]] - [[Landsbankinn]] nýi - Ath. Eignarhaldfélag var í eigu Eggerts Magnússonar. Eggert var viðskiptafélagi Björgólfs Guðmundssonar þegar þeir keyptu [[West Ham United]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/landsbankinn-afskrifar-650-milljonir-hja-eggerti/ |title=Afskrifa 650 milljónir hjá Eggert; grein af Dv.is 2012 |access-date=2012-07-22 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527175106/http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/landsbankinn-afskrifar-650-milljonir-hja-eggerti/ |url-status=dead }}</ref> * [[C22]] - 600 milljónir - [[2010]] - [[Íslandsbanki]] - [[2010]] - Ath. [[Þorgils Óttar Mathiesen]] tók 600 milljóna kúlulán til hlutabréfakaupa við starfslok sín sem forstjóri [[Sjóvá]]. Lánið var veitt til kaupa á hlutabréfum í fasteignafyrirtækinu [[Klasi ehf.|Klasa ehf.]] sem Þorgils tók við stjórn á í kjölfarið. Hlutabréfin fóru inn í félagið C22 en er skiptameðferð lauk fengust tvær milljónir króna upp í kröfur. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.is/2010/11/11/thorgils-ottar-mathiesen-faer-600-milljonir-krona-afskrifadar/#comment-118340 |title=Þorgils Óttar Mathiesen fær 600 milljónir króna afskrifaðar; af Eyjunni.is 2010 |access-date=2010-11-12 |archive-date=2010-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101114135825/http://eyjan.is/2010/11/11/thorgils-ottar-mathiesen-faer-600-milljonir-krona-afskrifadar/#comment-118340 |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[7 jarðir ehf.]] - 593 milljónir - [[2012]] - Ath. Eignarhaldsfélagið var í eigu [[Guðjón Már Guðjónsson|Guðjóns Más Guðjónssonar]], sem yfirleitt er kenndur við hugbúnaðarfyrirtækið [[OZ]]. Það skildi eftir sig skuldir sem ekkert fékkst upp í. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/29/593-milljona-afskrift-hja-felagi-gudjons-i-oz/ |title=593 milljóna afskrift hjá félagi Guðjóns í OZ; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120625161039/http://www.dv.is/frettir/2012/3/29/593-milljona-afskrift-hja-felagi-gudjons-i-oz/ |url-status=dead }}</ref> * [[Sláturfélag Suðurlands]] - 565 milljónir - [[2010]] - [[Arion banki]] - ATh. Í ársreikningi Sláturfélagsins (SS) árið 2010 kemur fram að verðbætur og gengistap lána að andvirði 565 milljónir króna hafa verið felldar niður. <ref>[http://www.vb.is/frettir/2119/ Fyrirtæki tengd landbúnaði fá skuldir felldar niður; grein af Vb.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson]] - 462 milljónir - [[2012]] - [[Sparisjóður Keflavíkur]] - Ath. Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson, fyrrverandi forstjóri Sögu Capital, var í hópi 20 stærstu skuldara Sparisjóðsins í Keflavík. Skuldir hans voru 514 milljónum króna en um 90 prósent þeirra hafa nú verið afskrifaðar. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |title=Þorvaldur sleppur við 462 milljónir; grein í Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007214010/http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |url-status=dead }}</ref> * [[Næstu aldamót ehf.]] (Rekstrarfélag [[Bang & Olufsen]]) - 373 milljónir - [[2012]] - Ath. Eigendur félagsins voru þeir Óskar Tómasson, sem jafnframt var forstjóri verslunarinnar, en hann átti 40 prósenta eignarhlut, Bjarni Óskarsson, sem einnig átti 40 prósenta eignarhlut, og eignarhaldsfélagið Laugaból sem meðal annars var í eigu Guðmundar Birgissonar, sem kenndur er við bæinn Núpa í Ölfusi. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/fa-373-milljona-afskrift/ |title=Fá 373 milljóna afskrift; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527175333/http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/fa-373-milljona-afskrift/ |url-status=dead }}</ref> * Skartgripaverslunin [[Leonard]] - 312 miljónir - 2010 - ATh. Skartgripa- og úraverslunin Leonard var tekið til gjaldþrotaskipta sumarið 2010. Skuldir félagsins námu 312 milljónum króna og fékkst ekkert upp í þær kröfur. Eigendur eru [[Sævar Jónsson]] og [[Helga Danielsdóttir]]. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/76466/ |title=Eigandi Leonard skuldaði 230 milljónir; grein af Vb.is 2012 |access-date=2013-03-25 |archive-date=2012-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124230406/http://www.vb.is/frettir/76466/ |url-status=dead }}</ref> * [[Geirmundartindur ehf.]] - 281 milljón - [[2013]] - [[Íslandsbanki]] - Ath. núverandi forstöðumaður verðbréfamiðlunar hjá Íslandsbanka, [[Elmar Svavarsson]] fékk 171 milljón króna kúlulán hjá Glitni í gegnum félagið Geirmundartind ehf. til þess að kaupa hlutabréf í bankanum í maí 2008. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/islandsbanki-afskrifar-kululan-elmars/ |title=Íslandsbanki afskrifar kúlulán Elmars; grein í Dv.is 2013 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130323061801/http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/islandsbanki-afskrifar-kululan-elmars/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Blikavöllur 3]] - 280 milljónir - [[2012]] - [[Sparisjóður Keflavíkur]] - Ath. Blikavöllur 3 ehf. var að fullu í eigu [[Fasteignafélag Suðurlands ehf.|Fasteignafélags Suðurnesja ehf.]], það félag er svo aftur í eigu Sparisjóðabanka Íslands (40%), félagsins Heiðarbúar ehf. (40%) og Sparisjóðsins í Keflavík (20%). Félagið Heiðarbúa ehf., áttu þeir [[Steinþór Jónsson]], fyrrverandi bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ og stjórnarmaður í Sparisjóði Keflavíkur, og athafnamaðurinn [[Sverrir Sverrisson]]. Dótturfélag þess, Fasteignafélag Suðurnesja, stofnaði Steinþór og var að auki fyrsti stjórnarmaður félagsins. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/16/enn-afskrfad-hja-felogum-steinthors/ |title=Enn afskrifað hjá félögum Steinþórs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120620072820/http://www.dv.is/frettir/2012/6/16/enn-afskrfad-hja-felogum-steinthors/ |url-status=dead }}</ref> * [[Ferðaskrifstofa Íslands]] - 262 milljónir -[[Landsbankinn]] nýi - Ath. ferðaskrifstofa [[Pálmi Harldsson|Pálma Haraldssonar]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/10/5/felag-palma-fekk-262-milljonir-afskrifadar/ |title=Félag Pálma fékk 262 milljónir afskrifaðar; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120101072457/http://www.dv.is/frettir/2011/10/5/felag-palma-fekk-262-milljonir-afskrifadar/ |url-status=dead }}</ref> * Fasteignafélags [[Suðurnesja ehf.]] - 246 milljónir - [[2013]] - Ath. Félagið var í eigu Sparisjóðabanka Íslands, Steinþórs Jónssonar, Sverris Sverrissonar og ­Sparisjóðsins í Keflavík. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/23/sonur-bankastjora-losnar-vid-risalan/ |title=Afskrifa 246 milljónir hjá félagi í eigu Steinþórs; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126060248/http://www.dv.is/frettir/2013/1/23/sonur-bankastjora-losnar-vid-risalan/ |url-status=dead }}</ref> * [[Sævar Jónsson]] - 232 miljón - [[2012]] - Ath. Engar eignir voru til upp í rúmlega 232 milljóna króna kröfur í persónulegt gjaldþrot Sævars, sem er venjulega kenndur við skartgripa- og úraverslunina Leonard. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/76466/ |title=Eigandi Leonard skuldaði 230 milljónir; grein af Vb.is 2012 |access-date=2013-03-25 |archive-date=2012-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124230406/http://www.vb.is/frettir/76466/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[SJE ehf.]] - 180 milljónir - [[2012]] - Ath. SJE ehf. var eignarhaldsfélag [[Steinþór Jónsson|Steinþórs Jónssonar]], athafnamanns og fyrrverandi bæjarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2012/7/9/180-milljona-afskriftir-baetast-vid-milljarda/ 180 milljóna afskriftir bætast við milljarða; grein af Dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == * {{cite web|url=http://www.althingi.is/altext/139/s/0951.html|title=Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt, með síðari breytingum. (greinargerð varðandi afskriftir)|website=alþingi.is|date=3.3.2011}} * {{cite report|url=https://www.stjornarradid.is/media/atvinnuvegaraduneyti-media/media/Acrobat/Eftirlitsnefnd_.pdf|title=Skýrsla eftirlitsnefndar til efnahags- og viðskiptaráðherra, samkvæmt lögum nr. 107/2009 um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja vegna banka- og gjaldeyrishrunsins|publisher=Efnahags- og viðskiptaráðuneytið|year=2011}} * {{cite report|url=https://rikisendurskodun.is/reskjol/files/Skyrslur/2012-fyrirgreidsla_vid_fjarmalafyrirtaeki.pdf|title=Fyrirgreiðsla ríkisins við fjármálafyrirtæki og stofnanir í kjölfar bankahrunsins|publisher=Ríkisendurskoðun|date=27.6.2012}} * [http://www.youtube.com/watch?v=1RJm5bMlw1U „Þvingaðar afskriftir“; fréttaskýringaþáttur Fréttaaukans á Youtube.com 2009 1. þáttur] * [http://www.youtube.com/watch?v=xRhD_sdKwiw „Þvingaðar afskriftir“; fréttaskýringaþáttur Fréttaaukans á Youtube.com 2009 2. þáttur] ===Fjölmiðlar=== * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/|title=Afskriftir auðmanna|website=Dv.is|date=14. febrúar 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20120124042222/http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |archive-date=2012-01-24 }} * {{cite web|url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/23/77-heildarskulda-afskrifadar-eda-breytt-i-hlutafe-hja-41-fyrirtaeki-336-milljarda-eftirgjof-skulda/|title=77% heildarskulda afskrifaðar eða breytt í hlutafé hjá 41 fyrirtæki. 336 milljarða eftirgjöf skulda|website=Eyjan|date=23.9.2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624184051/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/23/77-heildarskulda-afskrifadar-eda-breytt-i-hlutafe-hja-41-fyrirtaeki-336-milljarda-eftirgjof-skulda/ |archive-date=2016-06-24 }} * {{cite web|url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/10/04/eyglo-vill-birta-upplysingar-um-allar-afskriftir-yfir-100-milljon-krona-skulda/|title=Eygló vill birta upplýsingar um allar afskriftir yfir 100 milljón króna skulda|website=Eyjan|date=4.10..2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624185802/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/10/04/eyglo-vill-birta-upplysingar-um-allar-afskriftir-yfir-100-milljon-krona-skulda/ |archive-date=2016-06-24 }} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/|title=Afskriftakóngar Íslands|author=Aðalsteinn Kjartansson|website=DV.is|date=7.7.2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120718062207/http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |archive-date=2012-07-18 }} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/18/audmenn-islands-halda-eignum-thratt-fyrir-milljardaafskriftir/|title=Auðmenn Íslands halda eignum eftir milljarðaafskriftir|website=Dv.is|date=18. nóvember 2011|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-url=https://web.archive.org/web/20111222022453/http://www.dv.is/frettir/2011/11/18/audmenn-islands-halda-eignum-thratt-fyrir-milljardaafskriftir/ |archive-date=2011-12-22 }} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/|title=Þjóðverjar töpuðu mest á Íslendingum|website=Dv.is|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|date=6. júní 2012|archive--url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/|archive-date=2012-06-16|access-date=2013-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/23/osattur-vid-afskriftir-hvenaer-lykur-vitleysunni/|title=Ósáttur við afskriftir - hvenær lýkur vitleysunni|website=Dv.is|author=Ásta Sigrún Magnúsdóttir|date=23. júlí 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120727175939/http://www.dv.is/frettir/2012/7/23/osattur-vid-afskriftir-hvenaer-lykur-vitleysunni/ |archive-date=2012-07-27 }} * {{cite web|url=http://visir.is/landsbankinn-thyrfti-ad-afskrifa-31-milljard/article/2012120419033|title=Landsbankinn þyrfti að afskrifa 31 milljarð|website=Vísir.is|date=18. apríl 2012}} * {{cite web|url=http://www.spar.is/sparisjodurinn/frettir/nanar/254/afskriftir-vegna-fyrirtaekja-um-270-milljardar-krona |title=Afskriftir vegna fyrirtækja um 270 milljarðar króna|website=Spar.is|date=21.12.2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121112102711/http://www.spar.is/sparisjodurinn/frettir/nanar/254/afskriftir-vegna-fyrirtaekja-um-270-milljardar-krona |archive-date=2012-11-12 }} * {{cite web|url=http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1193343/|title=Hvar sjást 206 ma.kr. afskriftir í bókum Landsbankans? - Staðreyndir um afskriftirnar|author=Marinó G. Njálsson|website=Blog.is|date=24.9.2011}} * {{cite web|url=http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1198889/|title=Sleikjugangur við fjármagnseigendur|author=Marinó G. Njálsson|website=Blog.is|date=18.10.2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160802004320/http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1198889/|archive-date=2.8.2016}} {{Stubbur}} [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi]] [[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] s6mgdf94uzkbngewvnd4jrwj5wjo4fd 1973507 1973505 2026-07-27T12:06:44Z Akigka 183 /* Afskriftir íslenskra fyrirtækja */ 1973507 wikitext text/x-wiki Þetta er '''listi yfir afskriftir fyrirtækja í kjölfar efnahagshrunsins 2008''': Tekið er fram hvaða fyrirtæki fékk [[afskriftir]]nar (''debt write-off'') - hversu háar þær voru og hvenær þær fóru fram og hvaða banki afskrifaði. Hafa ber í huga að afskriftir skulda fyrirtækja eru á kostnað bankanna og kröfuhafa þeirra. Þær eru ekki greiddar af skattborgurum eða almenningi.<ref>{{cite web |url=http://blog.pressan.is/vthorsteinsson/2013/01/09/afskriftir-og-rettlaeti/ |title=Afskriftir og (ó)réttlæti|website=Eyjan.is|date=9.1.2013|access-date=2013-04-15 |archive-date=2013-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115030851/http://blog.pressan.is/vthorsteinsson/2013/01/09/afskriftir-og-rettlaeti/ |url-status=dead }}</ref> Í svörum efnahags- og viðskiptaráðherra, [[Árni Páll Árnason|Árna Páls Árnasonar]], við fyrirspurn [[Einar K. Guðfinnsson|Einars K. Guðfinnssonar]] á Alþingi 2011 kom fram að afskriftir til fyrirtækja og hlutafélaga námu 480 milljörðum króna af alls 503 milljarða afskriftum lána í bankakerfinu á árunum 2009 og 2010.<ref>{{cite report|url=http://www.althingi.is/altext/139/s/pdf/1839.pdf|title=Svar efnahags- og viðskiptaráðherra við fyrirspurn Einars K. Guðfinnssonar um afskriftir í fjármálakerfinu|publisher=Efnahags- og viðskiptaráðuneyti Íslands|year=2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/05/fyrirtaeki-fengu-440-milljarda-af-503-milljarda-afskriftum-345-milljardar-til-fyrirtaekja-sem-ekki-starfa-i-helstu-atvinnugreinum/ |title=Fyrirtæki fengu 480 af 503 milljarða afskriftum. Afskriftir eignarhaldsfélaga 345 milljarðar?|website=Eyjan|date=5.9.2011|access-date=2013-03-15 |archive-date=2016-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624185500/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/05/fyrirtaeki-fengu-440-milljarda-af-503-milljarda-afskriftum-345-milljardar-til-fyrirtaekja-sem-ekki-starfa-i-helstu-atvinnugreinum/ |url-status=dead }}</ref> == Eitt og annað == * Árið 2011 sagði [[Rúv]] frá því að fimmtíu fyrirtæki höfðu fengið meira en milljarð afskrifaðan frá hruni, samtals 550 milljarða.<ref>{{cite web|url=http://www.ruv.is/frett/afskriftir-fyrirtaekja-fra-hruni|title=Afskriftir fyrirtækja frá hruni|website=Rúv.is|date=2. október 2011}}</ref> * Árið 2011 hafði íslenska ríkið afskrifað 192 milljarða króna skuldir fjármálafyrirtækja.<ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/rikid-hefur-afskrifad-192-milljarda-skuldir-fjarmalafyrirtaekja/article/2011110509465|title=Ríkið hefur afskrifað 192 milljarða skuldir fjármálafyrirtækja|website=Vísir|date=05. msí 2011|author=Jón Hákon Halldórsson}}</ref> * Árið 2012 höfðu skuldir íslenskra fyrirtækja, auðmanna og heimilanna í landinu verið felldar niður um nærri 750 milljarða króna frá hruni.<ref>{{cite web|url=http://www.ruv.is/frett/750-milljarda-skuldir-felldar-nidur|title=750 milljarða skuldir felldar niður|website=Ruv.is|date=21. febrúar 2012}}</ref> * Fram kom í skýrslu [[Ríkisendurskoðun]]ar um fyrirgreiðslu við fjármálafyrirtæki að heildarkostnaður ríkisins vegna [[Sparisjóður Keflavíkur|Sparisjóðsins í Keflavík]] hafi verið um 25 milljarða króna.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |title=Bankastjórinn fyrrverandi sleppur við 462 milljónir|website=Dv.is|date=27.7.2012|author=Jóhann Páll Jóhannsson|archive-date=2013-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007214010/http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |url-status=dead }}</ref> * Þýskir bankar töpuðu langmestu á Íslendingum miðað við höfðatölu landsmanna í þeim ríkjum sem þeir lánuðu hvað mest til á árunum fyrir hrun. Heildartap þýskra fjármálafyrirtækja vegna lánveitinga til íslenskra banka nemur 21 milljarði dollara eða samtals rúmlega 2.730 milljörðum íslenskra króna.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/ |title=Þjóðverjar töpuðu mest á Íslendingum|website=Dv.is|date=6.6.2012|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-date=2012-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/ |url-status=dead }}</ref> == Afskriftir íslenskra fyrirtækja == {| class="wikitable sortable" !Aðili !Upphæð !Dags !ATH !Tengd Fyrirtæki |- |Bakkabræður ([[Lýður Guðmundsson|Lýður]] og [[Ágúst Guðmundsson|Ágúst Guðmundssynir]]) |170 milljarða |2008-2012 |Ágúst og Lýður Guðmundssynir, gjarnan kenndir við [[Bakkavör]], fengu að minnsta kosti um 170 milljarða króna afskrifaða hjá Kaupþingi og Arion banka eftir hrunið 2008.<ref>{{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/5/braedurnir-hafa-fengid-170-milljarda-afskriftir/|title=Bræðurnir hafa fengið 170 milljarða afskriftir|website=Dv.is|date=5. október 2012|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-url=https://vefsafn.is/is/20121017095302/http://www.dv.is/frettir/2012/10/5/braedurnir-hafa-fengid-170-milljarda-afskriftir/|archive-date=17.10.2012}}</ref> |[[Kaupþing]] ([[Arion banki]]) |- |[[BG Holding ehf]] (dótturfélag Baugs Group hf) |130 milljarða |2009-2016 |Félagið var að mestu í eigu Jóns Ásgeirs Jóhannessonar og fjölskyldu. Það átti meðal annars hlut í verslunarkeðjunum Hamleys, Iceland, House of Frazer og Goldsmiths á Bretlandi. <ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/eignarlaust-baugsfelag-i-130-milljarda-gjaldthroti/article/2016160529917|title=Eignarlaust Baugsfélag í 130 milljarða gjaldþroti|website=Vísir|date=20. maí 2016|author=Ingvar Haraldsson}}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |[[Saxhóll (fjárfestingafélag)|Saxhóll]] og [[Bygg (verktakar)|Bygg]] |100 milljarða (Áætlað) |2011 |Verktakafyrirtækið Bygg er í eigu [[Gunnar Þorláksson|Gunnars Þorlákssonar]] og [[Gylfi Héðinsson|Gylfa Héðinssonar]] og Saxhóll fjárfestingarfélagi Nóatúnsfjölskyldunnar. Eigendur Byggs og Saxhóls áttu í samstarfi í hinum ýmsu fyrirtækjum á árunum fyrir íslenska efnahagshrunið. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |title=Eitt stærsta gjaldþrot Íslandssögunnar|website=DV.is|date=3. nóvember 2011|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-date=2013-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130506160241/http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]], [[Íslandsbanki]] og [[Arion banki]] |- |[[Björgólfur Guðmundsson]] |96 milljarða |2012 |Björgólfur Guðmundsson er sá einstaklingur sem mestar hefur fengið afskriftirnar. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/74392/ |title=Enginn fengið eins mikið afskrifað og Björgólfur|website=VB.is|date=7. júlí 2012 |archive-date=2012-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121006115018/http://www.vb.is/frettir/74392/ |url-status=dead }}</ref><ref name="afskriftakongar">{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |title=Afskriftakóngar Íslands|website=Dv.is|date=7. júlí 2012 |author=Aðalsteinn Kjartansson og Jón Bjarki Magnússon|archive-date=2012-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120718062207/http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Félög tengd [[Karl Wernersson|Karli Wernerssyni]] |90 milljarða (Áætlað) |2012 |Hér er m.a. um að ræða [[Milestone]]. <ref name="afskriftakongar" /><ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/10/11/19-milljarda-skuld-vafnings-og-milestone-afskrifud/ |title=19 milljarða skuld Vafnings og Milestone afskrifuð; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120102180433/http://www.dv.is/frettir/2011/10/11/19-milljarda-skuld-vafnings-og-milestone-afskrifud/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Fjárfestingafélagið [[Kjalar (fjárfestingafélag)|Kjalar]] |64 milljarða |2011 |[[Ólafur Ólafsson]], oft kenndur við [[Samskip]] og [[S-hópurinn|S-hópinn]], gerði samning við Arion banka upp á 64 milljarða króna afskriftir af skuldum fjárfestingarfélagsins Kjalars. <ref>{{cite web |url=http://www.pressan.is/Frettir/Lesafrett/64-milljarda-afskrift-olafs-gerir-folk-a-islandi-brjalad-af-reidi---lifir-i-vellystingum-en-folk-skuldar |title=64 milljarða afskrift Ólafs gerir fólk á Íslandi brjálað af reiði - Lifir í vellystingum en fólk skuldar; grein af Pressunni.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215150457/http://www.pressan.is/Frettir/LesaFrett/64-milljarda-afskrift-olafs-gerir-folk-a-islandi-brjalad-af-reidi---lifir-i-vellystingum-en-folk-skuldar |url-status=dead }}</ref> [[Viðskiptablaðið]] talar um 77 miljarða afskriftir. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frett/68258/ |title=Ólafur í Samskipum fagnar skuldasátt með hrossakaupum; grein af Vb.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120226165231/http://www.vb.is/frett/68258/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/4/28/afskrifudu-12-milljarda-hja-noatunssystkinum/ |title=Afskrifuðu 12 milljarða hjá Nóatúnssystkinum; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130415215301/http://www.dv.is/frettir/2012/4/28/afskrifudu-12-milljarda-hja-noatunssystkinum/ |url-status=dead }}</ref> |[[Arion banki]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Nordic Partners]] |60 milljarða |2012 |[[Friðrik Jóhannsson]], fyrrverandi forstjóri Straums-Burðaráss er nú búsettur í Lettlandi. Þar sinnir hann rekstri á eignum sem áður heyrðu undir Nordic Partners, félag sem fjárfestirinn [[Gísli Þór Reynisson]] átti að stærstum hluta en hann lést árið 2009. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/12/16/60-milljarda-afskriftir-hja-nordic-partners/ |title=60 milljarða afskriftir hjá Nordic Partners; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2012-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121220054340/http://www.dv.is/frettir/2012/12/16/60-milljarda-afskriftir-hja-nordic-partners/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |Fjárfestingafélagið [[Gift]] |57 milljarða |2013 |Gift var í eigu Eignarhaldsfélags Samvinnutrygginga. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/29/afskrifudu-ruma-57-milljarda-hja-gift/ |title=Afskrifuðu rúma 57 milljarða hjá Gift; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130403020048/http://www.dv.is/frettir/2013/1/29/afskrifudu-ruma-57-milljarda-hja-gift/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Magnús Kristinsson]] |50 milljarða |2010 |Magnús Kristinsson, útgerðarmaður í Vestmannaeyjum, fékk stóran hluta af tæplega 50 milljarða króna skuld eignarhaldsfélaga hans afskrifaðan eftir að hann samdi við skilanefnd Landsbankans. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |title=Afskriftir auðmanna; grein af Dv.is 2010 |access-date=2011-08-01 |archive-date=2012-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124042222/http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |url-status=dead }}</ref> Afskrifa þurfti einnig rúmlega 778,5 milljóna kröfur á hendur [[Mótormax ehf.]] í eigu Magnúsar. (Sjá [[Mótormax-dómurinn]]) <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/9/778-milljona-krofur-afskrifadar/ |title=778 milljóna kröfur afskrifaðar; grein af dv.is 2010 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130114014954/http://www.dv.is/frettir/2013/1/9/778-milljona-krofur-afskrifadar/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Teymi hf.]] |~50 milljarða |2009 |Vodafone og ýmis tölvufyrirtæki heyrðu undir Teymi. Félagið hafi síðan verið skipt niður í [[Skýrr]] og [[Vodafone]], nú [[Advania]] og [[Vodafone]]. Teymi hét áður Dagsbrún og um tíma Kögun. <ref>[http://www.vb.is/frettir/4907/ Teymi: Horfir í 30 milljarða króna afskrift skulda; grein af Vb.is 2009]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>[http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2013/02/23/ojofn_stada_vegna_afskrifta/ Ójöfn staða vegna afskrifta; grein af Mbl.is 2013]</ref> | |- |[[Actavis]] |43 milljarða |2012 |Þýski bankinn Deutsche Bank þurfti að afskrifa 257 milljónir evra, 43 milljarða króna, vegna Actavis á fyrsta ársfjórðungi 2012. <ref>[http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2012/04/26/afskrifar_43_milljarda_vegna_actavis/ Afskrifar 43 milljarða vegna Actavis; grein af mbl.is 2012]</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/20/afskriftir-ohjakvaemilegar-hja-bjorgolfi-thor/ |title=Afskriftir óhjákvæmilegar hjá Björgólfi Thor; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122072630/http://www.dv.is/frettir/2011/11/20/afskriftir-ohjakvaemilegar-hja-bjorgolfi-thor/ |url-status=dead }}</ref> |[[Deutsche Bank]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Svartháfur (eignarhaldsfélag)|Svartháfur]] |38 milljarða |2011 |Eignarhaldsfélagið Svartháfur afskrifaði rúmlega 38 milljarða króna lán til eignarhaldsfélaganna [[Racon Holding AB]] og [[Földungur|Földungs]], áður [[Vafningur|Vafnings]]. Félagið fékk 200 milljóna evra lán frá Glitni í ársbyrjun 2008 og endurlánaði peningana strax aftur til dótturfélaga Milestone, Racon og Vafnings. [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], formaður Sjálfstæðisflokksins, kom að Vafningsfléttunni í febrúar 2008 þegar hann veðsetti hlutabréf í Vafningi sem voru í eigu skyldmenna hans – faðir Bjarna og föðurbróðir áttu [[Þátt International]] með Wernersbræðrum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/10/9/afskrifa-38-milljarda-af-glitnislani-svarthafs/ |title=Afskrifa 38 milljarða af Glitnisláni Svartháfs; grein af DV.is 2011 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2011-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111219153815/http://www.dv.is/frettir/2011/10/9/afskrifa-38-milljarda-af-glitnislani-svarthafs/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Fjárfestingafélagið [[Unity Investments ehf.]] |37 milljarðar |2013 |Félagið var í eigu [[Baugur Group|Baugs Group]], [[FL Group]] og breska kaupsýslumannsins Kevin Stanford. ­Skráðir stjórnarmenn í félaginu samkvæmt ársreikningnum voru þeir [[­Jón ­Sigurðsson]], fyrrverandi forstjóri FL Group, og [[Stefán Hilmar Hilmarsson]], fyrrverandi fjármálastjóri Baugs. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/ekki-krona-upp-i-krofur-baugsfelag/ |title=Ekki króna upp í kröfur á Baugs­fé­lag. - 37 milljarða gjaldþrot Unity Investments; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130321015607/http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/ekki-krona-upp-i-krofur-baugsfelag/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Verslunarfélagið [[Hagar hf.]] |milli 35 og 40 milljarða |2011 |Heildarupphæð afskrifta Arion banka árið 2011 vegna viðskipta hans við [[Jón Ásgeir Jóhannesson]] og fjölskyldu varðandi verslunarfélagið Haga nam milli 35 og 40 milljörðum króna. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/02/12/ljost-ad-arion-afskrifar-40-milljarda-vegna-vidskipta-vid-jon-asgeir-og-fjolskyldu/ |title=Ljóst að Arion afskrifar um 40 milljarða vegna viðskipta við Jón Ásgeir og fjölskyldu; grein af Eyjunni.pressunni.is 2011 |access-date=2013-03-27 |archive-date=2016-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624183211/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/02/12/ljost-ad-arion-afskrifar-40-milljarda-vegna-vidskipta-vid-jon-asgeir-og-fjolskyldu/ |url-status=dead }}</ref> |[[Arion banki]] |- |[[Umtak|Umtak, fasteignafélag olíufélagsins]] [[N1]] |um 20 milljarða |2012 |Umtak var hluti af fjárhagslegri endurskipulagningu N1 sem var yfirtekið af kröfuhöfum olíufélagsins í fyrra en félagið hélt utan um eignarhald á öllum fasteignum olíufélagsins. Eigandi Umtaks núna er Arion banki. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/folk/2012/10/31/afskrifudu-20-milljarda-hja-dotturfelagi-n1/ |title=Afskrifðu 20 milljarða hjá dótturfélagi N1; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103023832/http://www.dv.is/folk/2012/10/31/afskrifudu-20-milljarda-hja-dotturfelagi-n1/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Guðmundur Kristjánsson]] |20 milljarða |2011 |[[Landsbankinn|Landsbankinn nýi - Ath. Guðmundur er útgerðarmaður, oft kenndur við]] [[Brim (útgerðarfyrirtæki)|Brim]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/7/1/gudmundur-i-brimi-faer-20-milljarda-afskriftir-en-heldur-hlutabrefum/ |title=Guðmundur í Brimi fær 20 milljarða afskriftir en heldur hlutabréfum; grein af Dv.is 2011 |access-date=2011-08-01 |archive-date=2012-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120622045332/http://www.dv.is/frettir/2011/7/1/gudmundur-i-brimi-faer-20-milljarda-afskriftir-en-heldur-hlutabrefum/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Íslenskir aðalverktakar ehf|Íslenskir aðalverktakar ehf/]][[Drög ehf]] |20 miljarða |2011 |Meðal eigenda Draga, móðurfélags ÍAV voru forstjórar þess, þeir [[Karl Þráinsson]] og [[Gunnar Sverrisson]]. Drög var tekið til gjaldþrotaskipta þann 17. nóvember 2011. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/4/20-milljarda-afskriftir-hja-islenskum-adalverktokum/ |title=20 milljarða afskriftir hjá Íslenskum aðalverktökum; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120107002936/http://www.dv.is/frettir/2011/12/4/20-milljarda-afskriftir-hja-islenskum-adalverktokum/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn|Landsbankinn nýi]] |- |[[Stím]] |20 milljarða |2010 |[[Jakob Valgeir Flosason]] er eigandi Stíms. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2010/11/24/fekk-milljards-krona-fyrirgreidslu-til-kvotakaupa-eftir-milljarda-afskriftir/ |title=Fékk milljarðs króna fyrirgreiðslu til kvótakaupa eftir milljarða afskriftir; grein af Eyjunni.pressunni.is 2010 |access-date=2012-07-22 |archive-date=2015-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017042150/http://eyjan.pressan.is/frettir/2010/11/24/fekk-milljards-krona-fyrirgreidslu-til-kvotakaupa-eftir-milljarda-afskriftir/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20120424100604/smugan.is/2012/04/hvad-verdur-nu-um-jakob-valgeir-og-bornin/ Hvað verður nú um Jakob Valgeir og börnin?; grein af Smugunni.is 2012]</ref> <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=MSMLtwYtHN0 Jakob Valgeir í Stím fær milljarð hjá Landsbanka þrátt fyrir milljarðaafskriftir; umfjöllun Kastljóss, af youtube.com 2010]</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/18/afskrifa-meira-en-milljard-hja-jakobi/ |title=Afskrifa meira en milljarð hjá Jakobi; grein í Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019193953/http://www.dv.is/frettir/2012/10/18/afskrifa-meira-en-milljard-hja-jakobi/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn|Landsbankinn nýi]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Salt Investments]] |15, 5 milljarða |2011 |Eignarhaldsfélag [[Robert Wessmann|Róberts Wessmann]]. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2011/8/25/afskrifa-milljarda-skuld-hja-roberti/ Afskrifa milljarða skuld hjá Róbert; grein af DV.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |[[Glitnir]] |- |[[Höfðatorg ehf.|Höfðatorg ehf]] |15 milljarða |2011 |Skuldir Höfðatorgs ehf. voru felldar niður um 15 milljarða við endurskipulagningu félagsins. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/79439/ |title=Skuldir felldar niður um 15 milljarða; grein af Vb.is 2013 |access-date=2013-03-21 |archive-date=2013-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313090724/http://www.vb.is/frettir/79439/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Eignarhaldsfélagið [[EO ehf.]] |11,7 milljarða |2011 |Eignarhaldsfélagið hét áður Oddaflug. Það skuldaði 11,7 milljarða í lok árs 2009 en átti eignir fyrir um 86 þúsund krónur. EO ehf. er dótturfélag [[FI Fjárfestingar|FI Fjárfestinga]] sem er alfarið í eigu [[Hannes Smárason|Hannesar Smárasonar]] og hélt einnig um eign hans í [[FL Group]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/5/4/felag-hannesar-smarasonar-i-bullandi-minus/ |title=Félag Hannesar Smárasonar í bullandi mínus; grein í Dv.is 2011 |access-date=2013-03-27 |archive-date=2011-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110508021200/http://www.dv.is/frettir/2011/5/4/felag-hannesar-smarasonar-i-bullandi-minus/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[k08|k08/]][[Ingvar Vilhjálmsson ehf.]] |8 milljarða |2012 |Ath. þrotabú eignalauss félags [[Ingvar Vilhjálmsson|Ingvars Vilhjálmssonar]], fyrrverandi framkvæmdastjóra markaðsviðskipta Kaupþings. Kröfur í félagið k08 ehf. námu tæplega 8 milljörðum króna. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/8-milljarda-kululanaskuldir-ingvars-afskrifadar/ |title=8 milljarða kúlulánaskuldir Ingvars afskrifaðar; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206032711/http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/8-milljarda-kululanaskuldir-ingvars-afskrifadar/ |url-status=dead }}</ref> |[[Kaupþing]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Sævarhöfði (eignarhaldsfélag)|Sævarhöfði]] og Fasteignafélagið [[Sævarhöfði (fasteignafélag)|Sævarhöfði]]/félög í eigu eigenda fjárfestingarfélagsins [[Sund (fjárfestingafélag)|Sunds]] |7,5 milljarða |2012 |Ath. Félögin voru í eigu Kristins Þórs Geirssonar og Sunds sem aftur var í eigu Gunnþórunnar Jónsdóttur, sonar hennar Jóns Kristjánssonar og Gabríelu Kristjánsdóttur. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/1/3/afskrifa-milljarda-hja-sundurunum/ |title=Afskrifa milljarða hjá Sundurunum; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120109054211/http://www.dv.is/frettir/2012/1/3/afskrifa-milljarda-hja-sundurunum/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Þorgeir Baldursson|Þorgeir Baldursson/]][[Kvos]] |5 milljarða |2015 |Kvos er aðaleigandi prentsmiðjunnar Odda. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/74564/ |title=Fékk milljarða afskrifaða og kaupir Plastprent; grein af Vb.is 2010 |access-date=2012-07-23 |archive-date=2012-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719062137/http://www.vb.is/frettir/74564/ |url-status=dead }}</ref> Gömlu hluthafar Kvosar og Odda (m.a. [[Þorgeir Baldursson]]) eignuðust síðan fyrirtækið aftur eftir skuldaafskriftirnar hjá Arion banka og Landsbankanum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/4/16/eignast-odda-aftur-eftir-fimm-milljarda-afskriftir/ |title=Eignast Odda aftur eftir fimm milljarða afskriftir; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419234243/http://www.dv.is/frettir/2012/4/16/eignast-odda-aftur-eftir-fimm-milljarda-afskriftir/ |url-status=dead }}</ref> |Landsbankinn,[[Arion banki]]. |- |[[EM 13 ehf.]] |4,3 milljarðar |2013 |Félagið EM 13 er kannski betur þekkt sem [[BNT hf.]] fyrrverandi móðurfélag [[N1]]. Talsvert var fjallað um félagið BNT í fjöllmiðlum, sér í lagi vegna aðkomu félagsins að [[Vafningsfléttan|Vafningsfléttunni]] svokölluðu. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/22/milljardaafskriftir-vegna-gjaldthrots-bnt/ |title=Milljarðaafskriftir vegna gjaldþrots BN; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130127112317/http://www.dv.is/frettir/2013/1/22/milljardaafskriftir-vegna-gjaldthrots-bnt/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Runns|Runns ,]] [[Runns 2]] og Sólstafir |4,3 milljarða |2009 |félög í eigu Þorsteins Jónssonar og Magnúsar Ármanns, en rúmlega 4.3 milljarðar af rúmlega 4.7 milljarða skuldum þeirra við Byr voru færðir á afskriftarreikning. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2011/7/21/byr-afskrifadi-milljarda-2009/ Byr afskrifaði milljarða 2009; grein af Dv.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |[[Byr]] |- |[[Árdegi hf.]] |4,1 milljarð |2013 |Árdegi hf. var umsvifamikið í verslanarekstri á árunum fyrir hrun og átti meðal annars á einhverjum tímapunkti, beint og óbeint, verslanir [[BT]], [[Skífan|Skífuna]], Next, [[Noa Noa]], [[Sony Center]] og Merlin verslunarkeðjuna í Danmörku. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/15/milljardagjaldthrot-fyrrverandi-verslanarisa/ |title=Milljarðagjaldþrot fyrrverandi verslana­risa. - Skiptum lokið á þrotabúi Árdegis hf.; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130118223059/http://www.dv.is/frettir/2013/1/15/milljardagjaldthrot-fyrrverandi-verslanarisa/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |Bílaumboðið [[Brimborg]] |4 milljarðar |2010 |Skuldirnar sem afskrifaðar voru námu 58 prósentum af heildarskuldum fyrirtækisins. <ref>[http://www.visir.is/fjorir-milljardar-afskrifadir-hja-brimborg/article/2011111109726?fb_ref=top&fb_source=home_multiline Fjórir milljarðar afskrifaðir hjá Brimborg; grein af Vísi.is 2011]</ref> | |- |Eignarhaldsfélagið [[Fikt ehf]]/[[FS7]] |3,7 til 5 milljarða |2010 |FS7 var einkahlutafélag [[Finnur Ingólfsson|Finns Ingólfssonar]] og hélt meðal annars utan um hlut hans í [[Icelandair]]. Eignarhaldsfélagið Fikt ehf. hélt utan um hlut hans í FS7. Félagið skuldaði meira en 4 milljarða króna sem líklega ekkert fékkst nokkuð upp í. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/15/afskrifad-hja-finni-i-skugga-milljarda-eigna/ |title=Afskrifað hjá Finni í skugga milljarða eign; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112061933/http://www.dv.is/frettir/2011/12/15/afskrifad-hja-finni-i-skugga-milljarda-eigna/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://www.visir.is/article/20100228/VIDSKIPTI06/870707911/1047 Milljarða skuld Finns líklega afskrifuð; af Vísi.is 2010]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/28/afskrifar-milljarda-hja-finni-ingolfssyni/ |title=Afskrifar fimm milljarða hjá félagi Finns; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120331042707/http://www.dv.is/frettir/2012/3/28/afskrifar-milljarda-hja-finni-ingolfssyni/ |url-status=dead }}</ref> | |- | | | | | |} * [[Gráfell ehf.]] - 3,8 milljarða - 2012 - [[Landsbanki Íslands]] - Ath. Gráfell er að fullu í eigu eignarhaldsfélagsins [[Látrar]] sem aftur er í eigu útgerðarfélagsins [[Ingimundur hf.|Ingimundar hf.]] sem útgerðarmaðurinn [[Ármann Ármannsson]] á. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/8/10/risagjaldthrot-hja-felagi-skattakongs/ |title=Risagjaldþrot hjá félagi skattakóngs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120813002945/http://www.dv.is/frettir/2012/8/10/risagjaldthrot-hja-felagi-skattakongs/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Bergið ehf.]] - 3,8 milljarða - 2012 - Ath. Eigendur félagsins voru [[Steinþór Jónsson]], athafnamaður og fyrrverandi bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ, og [[Jónmundur Guðmarsson]], núverandi framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi bæjarstjóri á Seltjarnarnesi. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/13/afskrifa-milljarda-hja-steinthori-og-jonmundi/ |title=Afskrifa milljarða hjá Steinþóri og Jónmundi -Sparisjóðirnir veittu Berginu lán til hlutabréfakaupa; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130802154615/http://www.dv.is/frettir/2012/6/13/afskrifa-milljarda-hja-steinthori-og-jonmundi/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Höfðaborg ehf]] - 3,5 milljarða - [[2012]] - Ath. Höfðaborg, eignarhaldsfélag í eigu [[Pétur Guðmundsson|Péturs Guðmundssonar]], eiganda verktakafyrirtækisins [[Eykt]]ar, skildi eftir sig 3,5 milljarða króna skuldir sem ekkert fékkst upp í. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/1/2/milljarda-afskriftir-peturs/ |title=Milljarða afskriftir Péturs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120110044600/http://www.dv.is/frettir/2012/1/2/milljarda-afskriftir-peturs/ |url-status=dead }}</ref> * Útgerðarfyrirtækið [[Stakkavík]] - 3,3 milljarða - [[2011]] - [[Landsbankinn]] - Ath. Stakkavík er í Grindavík. Afskriftirnar koma fram í ársreikningi félagsins fyrir árið 2011. [http://www.dv.is/frettir/2013/6/9/fengu-3300-milljona-afskrift-og-afslatt-af-veidigjaldinu-4GVWKM/ Fengu 3.300 milljóna afskrift og afslátt af veiðigjaldinu; grein af Dv.is 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130613163305/http://www.dv.is/frettir/2013/6/9/fengu-3300-milljona-afskrift-og-afslatt-af-veidigjaldinu-4GVWKM/ |date=2013-06-13 }} * Fjárfestingafélagið [[Sólmon ehf.]] - 3,3 milljarða - [[2012]] - [[Sparisjóðabankinn]], [[Sparisjóðurinn í Keflavík]] og [[Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis]], nú Drómi - Ath. fjárfestingarfélag [[Magnús Ármann|Magnúsar Ármann]], Sólmon ehf., var tekið var til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur í október 2012. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/thriggja-milljarda-afskriftir-hja-magnusi-armann/ |title=Þriggja milljarða afskriftir hjá Magnúsi Ármann; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206033651/http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/thriggja-milljarda-afskriftir-hja-magnusi-armann/ |url-status=dead }}</ref> * Útgáfufélagið [[Árvakur]] - rúmlega 3 milljarða króna - [[2008]] - [[Landsbankinn]] og [[Íslandsbanki]] - Ath. Árvakur er útgáfufélag [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. <ref>[http://www.visir.is/%C3%8Dslandsbanki-og-Landsbanki-afskrifa-um-3-milljar%C3%B0a-vegna-%C3%81rvakurs-/2009804921707 Íslandsbanki og Landsbanki afskrifa um 3 milljarða vegna Árvakurs; grein af Vísi.is 2008]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þeir fengu síðan afskrifaðan um 1 milljarð árið 2012. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2012/7/17/mogginn-losnar-vid-einn-milljard/ Mogginn losnar við einn milljarð; grein af dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |title=Viðmiðin sveigð vegna Árvakurs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721063733/http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[KÞG Holding]] - um 3 milljarða - [[2013]] - [[Íslandsbanki]] - Ath. Eignarhaldsfélag í eigu [[Kristinn Þór Geirsson|Kristins Þórs Geirssonar]], núverandi stjórnarformanns 66°norður. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/30/stjornarformadur-66nordur-fekk-thrja-milljarda-afskrifada/ |title=Stjórnarformaður 66°norður fékk þrjá milljarða afskrifaða; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-30 |archive-date=2013-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401013907/http://www.dv.is/frettir/2013/3/30/stjornarformadur-66nordur-fekk-thrja-milljarda-afskrifada/ |url-status=dead }}</ref> * [[Fóðurblandan hf.]] - um 3 milljarða - [[2010]] - [[Arion banki]] - Ath. skuldir fyrirtækisins lækkuðu um þrjá milljarða. Voru árið 2011 um tveir milljarðar króna en fyrirtækið skuldaði rúmlega 5,1 milljarð í árslok 2008. Stærsti eigandi Fóðurblöndunnar er [[Kaupfélag Skagfirðinga]] með yfir 70% hlut og [[Auðhumla]] með um 18% hlut. <ref>[http://www.vb.is/frettir/2119/ Fyrirtæki tengd landbúnaði fá skuldir felldar niður; grein af Vb.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Nóna]] - 2,6 milljarða - [[2010]] - [[Landsbankinn]] nýi. - Ath Nóna er að mestu í eigu fyrirtækisins [[Skinney-Þinganes hf.]] * Eignarhaldsfélagið [[VGK Invest]] - 3 milljarða - 2011 - Ath. VGK Invest er að öllu leyti eða að hluta til í eigu [[Finnur Ingólfsson|Finns Ingólfssonar]] og var annað fyrirtækið í eigu hans sem varð gjaldþrota með nokkurra mánaða millibili. Félagið var einn af hluthöfunum í jarðvarmafyrirtækinu [[Geysir Green Energy|Geysi Green Energy]] og síðar [[Reykjavík Energy Invest]] (REI). <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/21/milljardagjaldthrot-hja-finni-ingolfssyni/ |title=Milljarðagjaldþrot hjá Finni Ingólfssyni; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122101953/http://www.dv.is/frettir/2011/11/21/milljardagjaldthrot-hja-finni-ingolfssyni/ |url-status=dead }}</ref> * [[BOM fjárfestingafélag ehf]] - 2,6 milljarða - [[Landsbankinn]] nýi - [[2012]] - Ath. BOM var í eigu [[Magnús Þorsteinsson (athafnamaður)|Magnúsar Þorsteinssonar]] athafnarmanns. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/18/26-milljardar-afskrifadir-hja-magnusi-thorsteinssyni/ |title=2,6 milljarðar afskrifaðir hjá Magnúsi Þorsteinssyni; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120918045418/http://www.dv.is/frettir/2012/6/18/26-milljardar-afskrifadir-hja-magnusi-thorsteinssyni/ |url-status=dead }}</ref> * Einkahlutafélagið [[7 hægri ehf.]] - 2 milljarða - 2012 - Ath. Einkahlutafélagið var í eigu [[Kristján Arason|Kristjáns Arasonar]]. Félagið var tekið til gjaldþrotaskipta í desember árið 2010 og er skiptum nú lokið. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/12/19/tveir-milljardar-afskrifadir-hja-kristjani/ |title=Tveir millj­arð­ar af­skrif­að­ir hjá fé­lag­i Kristj­áns. - Engar eignir fundust í félagi hans 7 hægri ehf.; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121224134622/http://www.dv.is/frettir/2012/12/19/tveir-milljardar-afskrifadir-hja-kristjani/ |url-status=dead }}</ref> * Útgerðarfélagið [[R400 ehf.]] (hét áður [[Rómur ehf.]]) - 1, 9 milljarða - 2013 - [[Landsbankinn]] - Ath. Félagið var í helmingseigu ­útgerðarmannsins [[Jakob Valgeir Flosason|Jakobs Valgeirs Flosasonar]] í gegnum félagið [[Jakob Valgeir ehf.]] [[Hraðfrystihúsið-Gunnvör hf.]] átti hinn helminginn í gegnum ­félagið [[Skollaborg ehf.]] <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/4/5/landsbanki-afskrifar-milljarda-hja-jakobi/ |title=Landsbanki afskrifar milljarða hjá Jakobi; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-04-05 |archive-date=2013-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130408061559/http://www.dv.is/frettir/2013/4/5/landsbanki-afskrifar-milljarda-hja-jakobi/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Votaberg ehf.]] - 1,8 milljarð - [[2013]] - [[Landsbankinn]] - Ath. Votberg ehf. var leigusali Kvikmyndaskóla Íslands. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/4/afskrifa-naerri-1840-milljonir-hja-votabergi/ |title=Af­skrif­a nærr­i 1.840 millj­ón­ir hjá Vot­a­berg­i; grein af dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130108111134/http://www.dv.is/frettir/2013/1/4/afskrifa-naerri-1840-milljonir-hja-votabergi/ |url-status=dead }}</ref> * Rekstrarfélag pítsukeðjunnar [[Domino's]] - 1,5 milljarða - [[2012]] - [[Landsbankinn]] - Ath. Landsbankinn afskrifaði nærri 1.500 milljónir króna af skuldum rekstrarfélags pítsukeðjunnar Domino's á Íslandi í fyrra þegar það var selt til fjárfestisins Birgis Bieltvedts. Domino's var í eigu útgerðarmannsins og fjárfestisins [[Magnús Kristnsson|­Magnúsar Kristinssonar]] fyrir hrunið 2008 og námu skuldir félagsins rúmlega 1.820 milljónum í lok árs 2010. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/21/afskriftir-samsvara-einni-og-halfri-milljon-pitsa/ |title=Domino´s fékk 1500 milljóna afskrift; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-21 |archive-date=2012-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323215046/http://www.dv.is/frettir/2012/3/21/afskriftir-samsvara-einni-og-halfri-milljon-pitsa/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[AB 154 ehf.]] - 1, 3 milljarða - [[2013]] - [[Íslandsbanki]] - Ath. Félagið var í eigu framkvæmdastjóra fyrirtækjasviðs Íslandsbanka, [[Vilhelm Már Þorsteinsson|Vilhelms Más Þorsteinssonar]]. Félag var úrskurðað gjaldþrota í Héraðsdómi Reykjaness þann 8. nóvember 2012. Engar eignir fundust í þrotabúinu. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/14/islandsbanki-afskrifar-kululan-framkvaemdastjora/ |title=Íslandsbanki afskrifar kúlu­lán fram­kvæmda­stjóra; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130318004027/http://www.dv.is/frettir/2013/3/14/islandsbanki-afskrifar-kululan-framkvaemdastjora/ |url-status=dead }}</ref> * [[Axel ehf.]] áður Katla Seafood - 1,3 milljarða - [[2012]] - Ath. Félagið, dótturfyrirtæki [[Samherjar|Samherja]] var upphaflega stofnað til að kaupa Afríkuútgerð Sjólaskipa á vormánuðum 2007. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/11/27/samherji-faer-13-hundrud-milljona-afskrift-hja-glitni/ |title=Samherji fær 13 hundruð milljóna afskrift hjá Glitni; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121130080650/http://www.dv.is/frettir/2012/11/27/samherji-faer-13-hundrud-milljona-afskrift-hja-glitni/ |url-status=dead }}</ref> Samherjar gáfu út tilkynningu nokkru síðar og sögðu fréttina ranga. <ref>[http://www.samherji.is/is/frettir/getAllItems/1/samherji-hefur-engar-afskriftir-fengid; Samherji hefur engar afskriftir fengið; grein af Samherji.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * Hugbúnaðar- og fjarskiptafélagið [[Raflagnir og ráðgjöf.]], sem áður hét [[Industria hf.]] - 1,1 milljarða - 2013 - Ath. Skráður stofnandi og stjórnarformaður félagsins var [[Erlingur Freyr Guðmundsson|Erling Freyr Guðmundsson]] en frændi hans [[Guðjón Már Guðjónsson]], betur þekktur sem Guðjón í Oz, var framkvæmdastjóri fyrirtækisins og kom að stofnun þess að auki. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/6/islensk-fjarskiptautras-endadi-illa/ |title=Íslensk fjarskiptaútrás endaði illa; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130310001506/http://www.dv.is/frettir/2013/3/6/islensk-fjarskiptautras-endadi-illa/ |url-status=dead }}</ref> * Rekstrarfélag [[10-11]] - 1 milljarð - [[2011]] - [[Arion banki]] - Ath. Í skýringum með ársreikningum fyrirtæksins kemur fram að Arion banki hafi breytt kröfu á hendur félaginu upp á nærri 1.300 milljónir króna í hlutafé að nafnverði nærri 130 milljónir króna. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/7/rumur-milljardur-afskrifadur/ |title=Rúmur milljarður afskrifaður; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120109054153/http://www.dv.is/frettir/2011/12/7/rumur-milljardur-afskrifadur/ |url-status=dead }}</ref> * [[GOGS ehf]] - 1 milljarð rúman - [[2011]] - [[Straumur-Burðarás]] - Ath. Félagið Gogs var í eigu [[Guðmundur Arnar Þórðarson|Guðmundar Arnar Þórðarsonar]] sem var starfsmaður Straums, framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs, þar til árið 2007. Straumur var eini kröfuhafi félagsins og fundust engar eignir í búinu. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/11/afskrifa-milljard-hja-gudmundi/ |title=Afskrifa milljarða hjá Guðmundi; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120110041618/http://www.dv.is/frettir/2011/12/11/afskrifa-milljard-hja-gudmundi/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[FI fjárfestingar ehf.]] - 1 milljarð rúman - [[2009]] - [[Byr]] - Ath. Eignarhaldsfélag [[Hannes Smárason|Hannesar Smársonar]]. Félagið var í vanskilum við Byr upp á rúman milljarð króna og var nánast öll skuldin færð á afskriftarreikning. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2011/7/21/byr-afskrifadi-milljarda-2009/ Byr afskrifaði milljarða 2009; grein af Dv.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[B-17]] - 952 milljónir - [[2012]] - Ath. Félagið hélt um eignarhluti [[Brynjólfur Bjarnason|Brynjólfs Bjarnasonar]] í Existu og skuldaði um 1,5 milljarða í árslok 2009. Ekkert fékkst upp í kröfur. Brynjólfur var forstjóri Símans og Skipta á árunum 2002-2010. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/69602/ |title=Nærri milljarðs kröfum lýst í félag Brynjólfs; grein af Vb.is 2012 |access-date=2013-03-21 |archive-date=2013-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217035422/http://www.vb.is/frettir/69602/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://www.dv.is/mobile/frettir/2012/4/5/thetta-er-ekki-beint-glaesilegur-ferill/ „Þetta er ekki beint glæsilegur ferill“; grein af Dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Vesturhöfn ehf.]] - um 900 milljónir - [[201]] - Ath. Félagið var að stærstum hluta í eigu [[Páll Hermann Kolbeinsson|Páls Hermanns Kolbeinssonar]] og [[Benedikt Sigurðsson|Benedikts Sigurðssonar]], samkvæmt síðasta birta ársreikningi þess. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/11/19/skilja-eftir-sig-900-milljona-skuldir/ |title=Skilja eftir sig 900 milljóna skuldir - keyptu Sævar Karl árið 2007; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121128001252/http://www.dv.is/frettir/2012/11/19/skilja-eftir-sig-900-milljona-skuldir/ |url-status=dead }}</ref> * Vídeóleigan [[Bónusvídeó]] í Lágmúla - 844 milljónir - [[2012]] - Ath. Vídeóleigan skuldaði tæplega 850 milljónir króna þegar félagið var tekið til gjaldþrotaskipta. Fundust engar eignir upp í kröfurnar, sem námu nákvæmlega 844.821.872 krónum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/12/27/storskuldug-videoleiga-taeplega-850-milljona-skuld/ |title=Gjaldþrota Bónusvídeó með gríðarlegar skuldir; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-25 |archive-date=2013-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130101054900/http://www.dv.is/frettir/2012/12/27/storskuldug-videoleiga-taeplega-850-milljona-skuld/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Langidalur ehf.]] - 826 miljónir - 2012 - Ath. Langidalur var eignarhaldsfélag Magnús [[Pálmi Örnólfsson|Magnúsar Pálma Örnólfssonar]], fyrrverandi forstöðumanns gjaldeyrismiðlunar Glitnis. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/4/magnus-fekk-826-milljona-afskrift/ |title=Magnús fékk 826 milljóna afskrift; grein af Dv..is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130421035954/http://www.dv.is/frettir/2012/3/4/magnus-fekk-826-milljona-afskrift/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Varnagli (eignarhaldsfélag)|Varnagli]] - um 800 milljónir - 2012 - Ath. Eignarhaldsfélagið Varnagli var í eigu [[Tryggvi Þór Herbertsson|Tryggva Þórs Herbertssonar]] þingmanns. Félagið skuldaði rúmar 800 milljónir króna og átti nánast engar eignir á móti þessum skuldum – tæpar 400 þúsund krónur. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/19/varnagli-tryggva-thors-gjaldthrota/ |title=Já ég er búinn að greiða þetta“; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021212013/http://www.dv.is/frettir/2012/10/19/varnagli-tryggva-thors-gjaldthrota/ |url-status=dead }}</ref> * [[Imagine Investments]] - rúmar 800 milljónir - [[2009]] - [[Glitnir banki hf.]] - Ath. Imagine Investments var eignarhaldsfélag [[Bjarni Ármannsson|Bjarna Ármanssonar]]. <ref>[http://www.visir.is/article/20090909/VIDSKIPTI06/99458173 Bjarni fær 800 milljónir afskrifaðar; af Vísi.is 2009]</ref> * [[Caramba - hugmyndir og orð ehf.]] - 730 milljónir - [[2012]] - [[Kaupþing]], [[Arion banki]], [[KPMG]] og [[Tollstjórinn í Reykjavík]] - Ath. Eignarhaldsfélag [[Björn Ingi Hrafnsson|Björns Inga Hrafnssonar]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/4/11/afskrifa-730-milljona-skuldir-hja-birni-inga/ |title=Afskrifa 730 milljóna skuldir hjá félagi Björns Inga; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414014640/http://www.dv.is/frettir/2012/4/11/afskrifa-730-milljona-skuldir-hja-birni-inga/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Kex ehf.]] - 650 milljónir - [[2012]] - [[Landsbankinn]] nýi - Ath. Eignarhaldfélag var í eigu Eggerts Magnússonar. Eggert var viðskiptafélagi Björgólfs Guðmundssonar þegar þeir keyptu [[West Ham United]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/landsbankinn-afskrifar-650-milljonir-hja-eggerti/ |title=Afskrifa 650 milljónir hjá Eggert; grein af Dv.is 2012 |access-date=2012-07-22 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527175106/http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/landsbankinn-afskrifar-650-milljonir-hja-eggerti/ |url-status=dead }}</ref> * [[C22]] - 600 milljónir - [[2010]] - [[Íslandsbanki]] - [[2010]] - Ath. [[Þorgils Óttar Mathiesen]] tók 600 milljóna kúlulán til hlutabréfakaupa við starfslok sín sem forstjóri [[Sjóvá]]. Lánið var veitt til kaupa á hlutabréfum í fasteignafyrirtækinu [[Klasi ehf.|Klasa ehf.]] sem Þorgils tók við stjórn á í kjölfarið. Hlutabréfin fóru inn í félagið C22 en er skiptameðferð lauk fengust tvær milljónir króna upp í kröfur. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.is/2010/11/11/thorgils-ottar-mathiesen-faer-600-milljonir-krona-afskrifadar/#comment-118340 |title=Þorgils Óttar Mathiesen fær 600 milljónir króna afskrifaðar; af Eyjunni.is 2010 |access-date=2010-11-12 |archive-date=2010-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101114135825/http://eyjan.is/2010/11/11/thorgils-ottar-mathiesen-faer-600-milljonir-krona-afskrifadar/#comment-118340 |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[7 jarðir ehf.]] - 593 milljónir - [[2012]] - Ath. Eignarhaldsfélagið var í eigu [[Guðjón Már Guðjónsson|Guðjóns Más Guðjónssonar]], sem yfirleitt er kenndur við hugbúnaðarfyrirtækið [[OZ]]. Það skildi eftir sig skuldir sem ekkert fékkst upp í. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/29/593-milljona-afskrift-hja-felagi-gudjons-i-oz/ |title=593 milljóna afskrift hjá félagi Guðjóns í OZ; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120625161039/http://www.dv.is/frettir/2012/3/29/593-milljona-afskrift-hja-felagi-gudjons-i-oz/ |url-status=dead }}</ref> * [[Sláturfélag Suðurlands]] - 565 milljónir - [[2010]] - [[Arion banki]] - ATh. Í ársreikningi Sláturfélagsins (SS) árið 2010 kemur fram að verðbætur og gengistap lána að andvirði 565 milljónir króna hafa verið felldar niður. <ref>[http://www.vb.is/frettir/2119/ Fyrirtæki tengd landbúnaði fá skuldir felldar niður; grein af Vb.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson]] - 462 milljónir - [[2012]] - [[Sparisjóður Keflavíkur]] - Ath. Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson, fyrrverandi forstjóri Sögu Capital, var í hópi 20 stærstu skuldara Sparisjóðsins í Keflavík. Skuldir hans voru 514 milljónum króna en um 90 prósent þeirra hafa nú verið afskrifaðar. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |title=Þorvaldur sleppur við 462 milljónir; grein í Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007214010/http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |url-status=dead }}</ref> * [[Næstu aldamót ehf.]] (Rekstrarfélag [[Bang & Olufsen]]) - 373 milljónir - [[2012]] - Ath. Eigendur félagsins voru þeir Óskar Tómasson, sem jafnframt var forstjóri verslunarinnar, en hann átti 40 prósenta eignarhlut, Bjarni Óskarsson, sem einnig átti 40 prósenta eignarhlut, og eignarhaldsfélagið Laugaból sem meðal annars var í eigu Guðmundar Birgissonar, sem kenndur er við bæinn Núpa í Ölfusi. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/fa-373-milljona-afskrift/ |title=Fá 373 milljóna afskrift; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527175333/http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/fa-373-milljona-afskrift/ |url-status=dead }}</ref> * Skartgripaverslunin [[Leonard]] - 312 miljónir - 2010 - ATh. Skartgripa- og úraverslunin Leonard var tekið til gjaldþrotaskipta sumarið 2010. Skuldir félagsins námu 312 milljónum króna og fékkst ekkert upp í þær kröfur. Eigendur eru [[Sævar Jónsson]] og [[Helga Danielsdóttir]]. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/76466/ |title=Eigandi Leonard skuldaði 230 milljónir; grein af Vb.is 2012 |access-date=2013-03-25 |archive-date=2012-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124230406/http://www.vb.is/frettir/76466/ |url-status=dead }}</ref> * [[Geirmundartindur ehf.]] - 281 milljón - [[2013]] - [[Íslandsbanki]] - Ath. núverandi forstöðumaður verðbréfamiðlunar hjá Íslandsbanka, [[Elmar Svavarsson]] fékk 171 milljón króna kúlulán hjá Glitni í gegnum félagið Geirmundartind ehf. til þess að kaupa hlutabréf í bankanum í maí 2008. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/islandsbanki-afskrifar-kululan-elmars/ |title=Íslandsbanki afskrifar kúlulán Elmars; grein í Dv.is 2013 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130323061801/http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/islandsbanki-afskrifar-kululan-elmars/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Blikavöllur 3]] - 280 milljónir - [[2012]] - [[Sparisjóður Keflavíkur]] - Ath. Blikavöllur 3 ehf. var að fullu í eigu [[Fasteignafélag Suðurlands ehf.|Fasteignafélags Suðurnesja ehf.]], það félag er svo aftur í eigu Sparisjóðabanka Íslands (40%), félagsins Heiðarbúar ehf. (40%) og Sparisjóðsins í Keflavík (20%). Félagið Heiðarbúa ehf., áttu þeir [[Steinþór Jónsson]], fyrrverandi bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ og stjórnarmaður í Sparisjóði Keflavíkur, og athafnamaðurinn [[Sverrir Sverrisson]]. Dótturfélag þess, Fasteignafélag Suðurnesja, stofnaði Steinþór og var að auki fyrsti stjórnarmaður félagsins. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/16/enn-afskrfad-hja-felogum-steinthors/ |title=Enn afskrifað hjá félögum Steinþórs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120620072820/http://www.dv.is/frettir/2012/6/16/enn-afskrfad-hja-felogum-steinthors/ |url-status=dead }}</ref> * [[Ferðaskrifstofa Íslands]] - 262 milljónir -[[Landsbankinn]] nýi - Ath. ferðaskrifstofa [[Pálmi Harldsson|Pálma Haraldssonar]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/10/5/felag-palma-fekk-262-milljonir-afskrifadar/ |title=Félag Pálma fékk 262 milljónir afskrifaðar; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120101072457/http://www.dv.is/frettir/2011/10/5/felag-palma-fekk-262-milljonir-afskrifadar/ |url-status=dead }}</ref> * Fasteignafélags [[Suðurnesja ehf.]] - 246 milljónir - [[2013]] - Ath. Félagið var í eigu Sparisjóðabanka Íslands, Steinþórs Jónssonar, Sverris Sverrissonar og ­Sparisjóðsins í Keflavík. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/23/sonur-bankastjora-losnar-vid-risalan/ |title=Afskrifa 246 milljónir hjá félagi í eigu Steinþórs; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126060248/http://www.dv.is/frettir/2013/1/23/sonur-bankastjora-losnar-vid-risalan/ |url-status=dead }}</ref> * [[Sævar Jónsson]] - 232 miljón - [[2012]] - Ath. Engar eignir voru til upp í rúmlega 232 milljóna króna kröfur í persónulegt gjaldþrot Sævars, sem er venjulega kenndur við skartgripa- og úraverslunina Leonard. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/76466/ |title=Eigandi Leonard skuldaði 230 milljónir; grein af Vb.is 2012 |access-date=2013-03-25 |archive-date=2012-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124230406/http://www.vb.is/frettir/76466/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[SJE ehf.]] - 180 milljónir - [[2012]] - Ath. SJE ehf. var eignarhaldsfélag [[Steinþór Jónsson|Steinþórs Jónssonar]], athafnamanns og fyrrverandi bæjarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2012/7/9/180-milljona-afskriftir-baetast-vid-milljarda/ 180 milljóna afskriftir bætast við milljarða; grein af Dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == * {{cite web|url=http://www.althingi.is/altext/139/s/0951.html|title=Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt, með síðari breytingum. (greinargerð varðandi afskriftir)|website=alþingi.is|date=3.3.2011}} * {{cite report|url=https://www.stjornarradid.is/media/atvinnuvegaraduneyti-media/media/Acrobat/Eftirlitsnefnd_.pdf|title=Skýrsla eftirlitsnefndar til efnahags- og viðskiptaráðherra, samkvæmt lögum nr. 107/2009 um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja vegna banka- og gjaldeyrishrunsins|publisher=Efnahags- og viðskiptaráðuneytið|year=2011}} * {{cite report|url=https://rikisendurskodun.is/reskjol/files/Skyrslur/2012-fyrirgreidsla_vid_fjarmalafyrirtaeki.pdf|title=Fyrirgreiðsla ríkisins við fjármálafyrirtæki og stofnanir í kjölfar bankahrunsins|publisher=Ríkisendurskoðun|date=27.6.2012}} * [http://www.youtube.com/watch?v=1RJm5bMlw1U „Þvingaðar afskriftir“; fréttaskýringaþáttur Fréttaaukans á Youtube.com 2009 1. þáttur] * [http://www.youtube.com/watch?v=xRhD_sdKwiw „Þvingaðar afskriftir“; fréttaskýringaþáttur Fréttaaukans á Youtube.com 2009 2. þáttur] ===Fjölmiðlar=== * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/|title=Afskriftir auðmanna|website=Dv.is|date=14. febrúar 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20120124042222/http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |archive-date=2012-01-24 }} * {{cite web|url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/23/77-heildarskulda-afskrifadar-eda-breytt-i-hlutafe-hja-41-fyrirtaeki-336-milljarda-eftirgjof-skulda/|title=77% heildarskulda afskrifaðar eða breytt í hlutafé hjá 41 fyrirtæki. 336 milljarða eftirgjöf skulda|website=Eyjan|date=23.9.2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624184051/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/23/77-heildarskulda-afskrifadar-eda-breytt-i-hlutafe-hja-41-fyrirtaeki-336-milljarda-eftirgjof-skulda/ |archive-date=2016-06-24 }} * {{cite web|url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/10/04/eyglo-vill-birta-upplysingar-um-allar-afskriftir-yfir-100-milljon-krona-skulda/|title=Eygló vill birta upplýsingar um allar afskriftir yfir 100 milljón króna skulda|website=Eyjan|date=4.10..2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624185802/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/10/04/eyglo-vill-birta-upplysingar-um-allar-afskriftir-yfir-100-milljon-krona-skulda/ |archive-date=2016-06-24 }} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/|title=Afskriftakóngar Íslands|author=Aðalsteinn Kjartansson|website=DV.is|date=7.7.2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120718062207/http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |archive-date=2012-07-18 }} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/18/audmenn-islands-halda-eignum-thratt-fyrir-milljardaafskriftir/|title=Auðmenn Íslands halda eignum eftir milljarðaafskriftir|website=Dv.is|date=18. nóvember 2011|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-url=https://web.archive.org/web/20111222022453/http://www.dv.is/frettir/2011/11/18/audmenn-islands-halda-eignum-thratt-fyrir-milljardaafskriftir/ |archive-date=2011-12-22 }} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/|title=Þjóðverjar töpuðu mest á Íslendingum|website=Dv.is|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|date=6. júní 2012|archive--url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/|archive-date=2012-06-16|access-date=2013-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/23/osattur-vid-afskriftir-hvenaer-lykur-vitleysunni/|title=Ósáttur við afskriftir - hvenær lýkur vitleysunni|website=Dv.is|author=Ásta Sigrún Magnúsdóttir|date=23. júlí 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120727175939/http://www.dv.is/frettir/2012/7/23/osattur-vid-afskriftir-hvenaer-lykur-vitleysunni/ |archive-date=2012-07-27 }} * {{cite web|url=http://visir.is/landsbankinn-thyrfti-ad-afskrifa-31-milljard/article/2012120419033|title=Landsbankinn þyrfti að afskrifa 31 milljarð|website=Vísir.is|date=18. apríl 2012}} * {{cite web|url=http://www.spar.is/sparisjodurinn/frettir/nanar/254/afskriftir-vegna-fyrirtaekja-um-270-milljardar-krona |title=Afskriftir vegna fyrirtækja um 270 milljarðar króna|website=Spar.is|date=21.12.2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121112102711/http://www.spar.is/sparisjodurinn/frettir/nanar/254/afskriftir-vegna-fyrirtaekja-um-270-milljardar-krona |archive-date=2012-11-12 }} * {{cite web|url=http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1193343/|title=Hvar sjást 206 ma.kr. afskriftir í bókum Landsbankans? - Staðreyndir um afskriftirnar|author=Marinó G. Njálsson|website=Blog.is|date=24.9.2011}} * {{cite web|url=http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1198889/|title=Sleikjugangur við fjármagnseigendur|author=Marinó G. Njálsson|website=Blog.is|date=18.10.2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160802004320/http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1198889/|archive-date=2.8.2016}} {{Stubbur}} [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi]] [[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] 0pggeo6y22e6mnx0mkpcxsbnylqwkv0 1973508 1973507 2026-07-27T12:28:26Z Akigka 183 /* Tenglar */ 1973508 wikitext text/x-wiki Þetta er '''listi yfir afskriftir fyrirtækja í kjölfar efnahagshrunsins 2008''': Tekið er fram hvaða fyrirtæki fékk [[afskriftir]]nar (''debt write-off'') - hversu háar þær voru og hvenær þær fóru fram og hvaða banki afskrifaði. Hafa ber í huga að afskriftir skulda fyrirtækja eru á kostnað bankanna og kröfuhafa þeirra. Þær eru ekki greiddar af skattborgurum eða almenningi.<ref>{{cite web |url=http://blog.pressan.is/vthorsteinsson/2013/01/09/afskriftir-og-rettlaeti/ |title=Afskriftir og (ó)réttlæti|website=Eyjan.is|date=9.1.2013|access-date=2013-04-15 |archive-date=2013-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115030851/http://blog.pressan.is/vthorsteinsson/2013/01/09/afskriftir-og-rettlaeti/ |url-status=dead }}</ref> Í svörum efnahags- og viðskiptaráðherra, [[Árni Páll Árnason|Árna Páls Árnasonar]], við fyrirspurn [[Einar K. Guðfinnsson|Einars K. Guðfinnssonar]] á Alþingi 2011 kom fram að afskriftir til fyrirtækja og hlutafélaga námu 480 milljörðum króna af alls 503 milljarða afskriftum lána í bankakerfinu á árunum 2009 og 2010.<ref>{{cite report|url=http://www.althingi.is/altext/139/s/pdf/1839.pdf|title=Svar efnahags- og viðskiptaráðherra við fyrirspurn Einars K. Guðfinnssonar um afskriftir í fjármálakerfinu|publisher=Efnahags- og viðskiptaráðuneyti Íslands|year=2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/05/fyrirtaeki-fengu-440-milljarda-af-503-milljarda-afskriftum-345-milljardar-til-fyrirtaekja-sem-ekki-starfa-i-helstu-atvinnugreinum/ |title=Fyrirtæki fengu 480 af 503 milljarða afskriftum. Afskriftir eignarhaldsfélaga 345 milljarðar?|website=Eyjan|date=5.9.2011|access-date=2013-03-15 |archive-date=2016-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624185500/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/05/fyrirtaeki-fengu-440-milljarda-af-503-milljarda-afskriftum-345-milljardar-til-fyrirtaekja-sem-ekki-starfa-i-helstu-atvinnugreinum/ |url-status=dead }}</ref> == Eitt og annað == * Árið 2011 sagði [[Rúv]] frá því að fimmtíu fyrirtæki höfðu fengið meira en milljarð afskrifaðan frá hruni, samtals 550 milljarða.<ref>{{cite web|url=http://www.ruv.is/frett/afskriftir-fyrirtaekja-fra-hruni|title=Afskriftir fyrirtækja frá hruni|website=Rúv.is|date=2. október 2011}}</ref> * Árið 2011 hafði íslenska ríkið afskrifað 192 milljarða króna skuldir fjármálafyrirtækja.<ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/rikid-hefur-afskrifad-192-milljarda-skuldir-fjarmalafyrirtaekja/article/2011110509465|title=Ríkið hefur afskrifað 192 milljarða skuldir fjármálafyrirtækja|website=Vísir|date=05. msí 2011|author=Jón Hákon Halldórsson}}</ref> * Árið 2012 höfðu skuldir íslenskra fyrirtækja, auðmanna og heimilanna í landinu verið felldar niður um nærri 750 milljarða króna frá hruni.<ref>{{cite web|url=http://www.ruv.is/frett/750-milljarda-skuldir-felldar-nidur|title=750 milljarða skuldir felldar niður|website=Ruv.is|date=21. febrúar 2012}}</ref> * Fram kom í skýrslu [[Ríkisendurskoðun]]ar um fyrirgreiðslu við fjármálafyrirtæki að heildarkostnaður ríkisins vegna [[Sparisjóður Keflavíkur|Sparisjóðsins í Keflavík]] hafi verið um 25 milljarða króna.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |title=Bankastjórinn fyrrverandi sleppur við 462 milljónir|website=Dv.is|date=27.7.2012|author=Jóhann Páll Jóhannsson|archive-date=2013-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007214010/http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |url-status=dead }}</ref> * Þýskir bankar töpuðu langmestu á Íslendingum miðað við höfðatölu landsmanna í þeim ríkjum sem þeir lánuðu hvað mest til á árunum fyrir hrun. Heildartap þýskra fjármálafyrirtækja vegna lánveitinga til íslenskra banka nemur 21 milljarði dollara eða samtals rúmlega 2.730 milljörðum íslenskra króna.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/ |title=Þjóðverjar töpuðu mest á Íslendingum|website=Dv.is|date=6.6.2012|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-date=2012-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/ |url-status=dead }}</ref> == Afskriftir íslenskra fyrirtækja == {| class="wikitable sortable" !Aðili !Upphæð !Dags !ATH !Tengd Fyrirtæki |- |Bakkabræður ([[Lýður Guðmundsson|Lýður]] og [[Ágúst Guðmundsson|Ágúst Guðmundssynir]]) |170 milljarða |2008-2012 |Ágúst og Lýður Guðmundssynir, gjarnan kenndir við [[Bakkavör]], fengu að minnsta kosti um 170 milljarða króna afskrifaða hjá Kaupþingi og Arion banka eftir hrunið 2008.<ref>{{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/5/braedurnir-hafa-fengid-170-milljarda-afskriftir/|title=Bræðurnir hafa fengið 170 milljarða afskriftir|website=Dv.is|date=5. október 2012|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-url=https://vefsafn.is/is/20121017095302/http://www.dv.is/frettir/2012/10/5/braedurnir-hafa-fengid-170-milljarda-afskriftir/|archive-date=17.10.2012}}</ref> |[[Kaupþing]] ([[Arion banki]]) |- |[[BG Holding ehf]] (dótturfélag Baugs Group hf) |130 milljarða |2009-2016 |Félagið var að mestu í eigu Jóns Ásgeirs Jóhannessonar og fjölskyldu. Það átti meðal annars hlut í verslunarkeðjunum Hamleys, Iceland, House of Frazer og Goldsmiths á Bretlandi. <ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/eignarlaust-baugsfelag-i-130-milljarda-gjaldthroti/article/2016160529917|title=Eignarlaust Baugsfélag í 130 milljarða gjaldþroti|website=Vísir|date=20. maí 2016|author=Ingvar Haraldsson}}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |[[Saxhóll (fjárfestingafélag)|Saxhóll]] og [[Bygg (verktakar)|Bygg]] |100 milljarða (Áætlað) |2011 |Verktakafyrirtækið Bygg er í eigu [[Gunnar Þorláksson|Gunnars Þorlákssonar]] og [[Gylfi Héðinsson|Gylfa Héðinssonar]] og Saxhóll fjárfestingarfélagi Nóatúnsfjölskyldunnar. Eigendur Byggs og Saxhóls áttu í samstarfi í hinum ýmsu fyrirtækjum á árunum fyrir íslenska efnahagshrunið. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |title=Eitt stærsta gjaldþrot Íslandssögunnar|website=DV.is|date=3. nóvember 2011|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-date=2013-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130506160241/http://www.dv.is/frettir/2011/11/3/eitt-staersta-gjaldthrot-islandssogunnar/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]], [[Íslandsbanki]] og [[Arion banki]] |- |[[Björgólfur Guðmundsson]] |96 milljarða |2012 |Björgólfur Guðmundsson er sá einstaklingur sem mestar hefur fengið afskriftirnar. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/74392/ |title=Enginn fengið eins mikið afskrifað og Björgólfur|website=VB.is|date=7. júlí 2012 |archive-date=2012-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121006115018/http://www.vb.is/frettir/74392/ |url-status=dead }}</ref><ref name="afskriftakongar">{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |title=Afskriftakóngar Íslands|website=Dv.is|date=7. júlí 2012 |author=Aðalsteinn Kjartansson og Jón Bjarki Magnússon|archive-date=2012-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120718062207/http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Félög tengd [[Karl Wernersson|Karli Wernerssyni]] |90 milljarða (Áætlað) |2012 |Hér er m.a. um að ræða [[Milestone]]. <ref name="afskriftakongar" /><ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/10/11/19-milljarda-skuld-vafnings-og-milestone-afskrifud/ |title=19 milljarða skuld Vafnings og Milestone afskrifuð; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120102180433/http://www.dv.is/frettir/2011/10/11/19-milljarda-skuld-vafnings-og-milestone-afskrifud/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Fjárfestingafélagið [[Kjalar (fjárfestingafélag)|Kjalar]] |64 milljarða |2011 |[[Ólafur Ólafsson]], oft kenndur við [[Samskip]] og [[S-hópurinn|S-hópinn]], gerði samning við Arion banka upp á 64 milljarða króna afskriftir af skuldum fjárfestingarfélagsins Kjalars. <ref>{{cite web |url=http://www.pressan.is/Frettir/Lesafrett/64-milljarda-afskrift-olafs-gerir-folk-a-islandi-brjalad-af-reidi---lifir-i-vellystingum-en-folk-skuldar |title=64 milljarða afskrift Ólafs gerir fólk á Íslandi brjálað af reiði - Lifir í vellystingum en fólk skuldar; grein af Pressunni.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215150457/http://www.pressan.is/Frettir/LesaFrett/64-milljarda-afskrift-olafs-gerir-folk-a-islandi-brjalad-af-reidi---lifir-i-vellystingum-en-folk-skuldar |url-status=dead }}</ref> [[Viðskiptablaðið]] talar um 77 miljarða afskriftir. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frett/68258/ |title=Ólafur í Samskipum fagnar skuldasátt með hrossakaupum; grein af Vb.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120226165231/http://www.vb.is/frett/68258/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/4/28/afskrifudu-12-milljarda-hja-noatunssystkinum/ |title=Afskrifuðu 12 milljarða hjá Nóatúnssystkinum; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130415215301/http://www.dv.is/frettir/2012/4/28/afskrifudu-12-milljarda-hja-noatunssystkinum/ |url-status=dead }}</ref> |[[Arion banki]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Nordic Partners]] |60 milljarða |2012 |[[Friðrik Jóhannsson]], fyrrverandi forstjóri Straums-Burðaráss er nú búsettur í Lettlandi. Þar sinnir hann rekstri á eignum sem áður heyrðu undir Nordic Partners, félag sem fjárfestirinn [[Gísli Þór Reynisson]] átti að stærstum hluta en hann lést árið 2009. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/12/16/60-milljarda-afskriftir-hja-nordic-partners/ |title=60 milljarða afskriftir hjá Nordic Partners; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2012-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121220054340/http://www.dv.is/frettir/2012/12/16/60-milljarda-afskriftir-hja-nordic-partners/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |Fjárfestingafélagið [[Gift]] |57 milljarða |2013 |Gift var í eigu Eignarhaldsfélags Samvinnutrygginga. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/29/afskrifudu-ruma-57-milljarda-hja-gift/ |title=Afskrifuðu rúma 57 milljarða hjá Gift; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130403020048/http://www.dv.is/frettir/2013/1/29/afskrifudu-ruma-57-milljarda-hja-gift/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Magnús Kristinsson]] |50 milljarða |2010 |Magnús Kristinsson, útgerðarmaður í Vestmannaeyjum, fékk stóran hluta af tæplega 50 milljarða króna skuld eignarhaldsfélaga hans afskrifaðan eftir að hann samdi við skilanefnd Landsbankans. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |title=Afskriftir auðmanna; grein af Dv.is 2010 |access-date=2011-08-01 |archive-date=2012-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124042222/http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |url-status=dead }}</ref> Afskrifa þurfti einnig rúmlega 778,5 milljóna kröfur á hendur [[Mótormax ehf.]] í eigu Magnúsar. (Sjá [[Mótormax-dómurinn]]) <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/9/778-milljona-krofur-afskrifadar/ |title=778 milljóna kröfur afskrifaðar; grein af dv.is 2010 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130114014954/http://www.dv.is/frettir/2013/1/9/778-milljona-krofur-afskrifadar/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Teymi hf.]] |~50 milljarða |2009 |Vodafone og ýmis tölvufyrirtæki heyrðu undir Teymi. Félagið hafi síðan verið skipt niður í [[Skýrr]] og [[Vodafone]], nú [[Advania]] og [[Vodafone]]. Teymi hét áður Dagsbrún og um tíma Kögun. <ref>[http://www.vb.is/frettir/4907/ Teymi: Horfir í 30 milljarða króna afskrift skulda; grein af Vb.is 2009]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>[http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2013/02/23/ojofn_stada_vegna_afskrifta/ Ójöfn staða vegna afskrifta; grein af Mbl.is 2013]</ref> | |- |[[Actavis]] |43 milljarða |2012 |Þýski bankinn Deutsche Bank þurfti að afskrifa 257 milljónir evra, 43 milljarða króna, vegna Actavis á fyrsta ársfjórðungi 2012. <ref>[http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2012/04/26/afskrifar_43_milljarda_vegna_actavis/ Afskrifar 43 milljarða vegna Actavis; grein af mbl.is 2012]</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/20/afskriftir-ohjakvaemilegar-hja-bjorgolfi-thor/ |title=Afskriftir óhjákvæmilegar hjá Björgólfi Thor; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122072630/http://www.dv.is/frettir/2011/11/20/afskriftir-ohjakvaemilegar-hja-bjorgolfi-thor/ |url-status=dead }}</ref> |[[Deutsche Bank]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Svartháfur (eignarhaldsfélag)|Svartháfur]] |38 milljarða |2011 |Eignarhaldsfélagið Svartháfur afskrifaði rúmlega 38 milljarða króna lán til eignarhaldsfélaganna [[Racon Holding AB]] og [[Földungur|Földungs]], áður [[Vafningur|Vafnings]]. Félagið fékk 200 milljóna evra lán frá Glitni í ársbyrjun 2008 og endurlánaði peningana strax aftur til dótturfélaga Milestone, Racon og Vafnings. [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], formaður Sjálfstæðisflokksins, kom að Vafningsfléttunni í febrúar 2008 þegar hann veðsetti hlutabréf í Vafningi sem voru í eigu skyldmenna hans – faðir Bjarna og föðurbróðir áttu [[Þátt International]] með Wernersbræðrum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/10/9/afskrifa-38-milljarda-af-glitnislani-svarthafs/ |title=Afskrifa 38 milljarða af Glitnisláni Svartháfs; grein af DV.is 2011 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2011-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111219153815/http://www.dv.is/frettir/2011/10/9/afskrifa-38-milljarda-af-glitnislani-svarthafs/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Fjárfestingafélagið [[Unity Investments ehf.]] |37 milljarðar |2013 |Félagið var í eigu [[Baugur Group|Baugs Group]], [[FL Group]] og breska kaupsýslumannsins Kevin Stanford. ­Skráðir stjórnarmenn í félaginu samkvæmt ársreikningnum voru þeir [[­Jón ­Sigurðsson]], fyrrverandi forstjóri FL Group, og [[Stefán Hilmar Hilmarsson]], fyrrverandi fjármálastjóri Baugs. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/ekki-krona-upp-i-krofur-baugsfelag/ |title=Ekki króna upp í kröfur á Baugs­fé­lag. - 37 milljarða gjaldþrot Unity Investments; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130321015607/http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/ekki-krona-upp-i-krofur-baugsfelag/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Verslunarfélagið [[Hagar hf.]] |milli 35 og 40 milljarða |2011 |Heildarupphæð afskrifta Arion banka árið 2011 vegna viðskipta hans við [[Jón Ásgeir Jóhannesson]] og fjölskyldu varðandi verslunarfélagið Haga nam milli 35 og 40 milljörðum króna. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/02/12/ljost-ad-arion-afskrifar-40-milljarda-vegna-vidskipta-vid-jon-asgeir-og-fjolskyldu/ |title=Ljóst að Arion afskrifar um 40 milljarða vegna viðskipta við Jón Ásgeir og fjölskyldu; grein af Eyjunni.pressunni.is 2011 |access-date=2013-03-27 |archive-date=2016-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624183211/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/02/12/ljost-ad-arion-afskrifar-40-milljarda-vegna-vidskipta-vid-jon-asgeir-og-fjolskyldu/ |url-status=dead }}</ref> |[[Arion banki]] |- |[[Umtak|Umtak, fasteignafélag olíufélagsins]] [[N1]] |um 20 milljarða |2012 |Umtak var hluti af fjárhagslegri endurskipulagningu N1 sem var yfirtekið af kröfuhöfum olíufélagsins í fyrra en félagið hélt utan um eignarhald á öllum fasteignum olíufélagsins. Eigandi Umtaks núna er Arion banki. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/folk/2012/10/31/afskrifudu-20-milljarda-hja-dotturfelagi-n1/ |title=Afskrifðu 20 milljarða hjá dótturfélagi N1; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103023832/http://www.dv.is/folk/2012/10/31/afskrifudu-20-milljarda-hja-dotturfelagi-n1/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Guðmundur Kristjánsson]] |20 milljarða |2011 |[[Landsbankinn|Landsbankinn nýi - Ath. Guðmundur er útgerðarmaður, oft kenndur við]] [[Brim (útgerðarfyrirtæki)|Brim]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/7/1/gudmundur-i-brimi-faer-20-milljarda-afskriftir-en-heldur-hlutabrefum/ |title=Guðmundur í Brimi fær 20 milljarða afskriftir en heldur hlutabréfum; grein af Dv.is 2011 |access-date=2011-08-01 |archive-date=2012-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120622045332/http://www.dv.is/frettir/2011/7/1/gudmundur-i-brimi-faer-20-milljarda-afskriftir-en-heldur-hlutabrefum/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Íslenskir aðalverktakar ehf|Íslenskir aðalverktakar ehf/]][[Drög ehf]] |20 miljarða |2011 |Meðal eigenda Draga, móðurfélags ÍAV voru forstjórar þess, þeir [[Karl Þráinsson]] og [[Gunnar Sverrisson]]. Drög var tekið til gjaldþrotaskipta þann 17. nóvember 2011. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/4/20-milljarda-afskriftir-hja-islenskum-adalverktokum/ |title=20 milljarða afskriftir hjá Íslenskum aðalverktökum; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120107002936/http://www.dv.is/frettir/2011/12/4/20-milljarda-afskriftir-hja-islenskum-adalverktokum/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn|Landsbankinn nýi]] |- |[[Stím]] |20 milljarða |2010 |[[Jakob Valgeir Flosason]] er eigandi Stíms. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2010/11/24/fekk-milljards-krona-fyrirgreidslu-til-kvotakaupa-eftir-milljarda-afskriftir/ |title=Fékk milljarðs króna fyrirgreiðslu til kvótakaupa eftir milljarða afskriftir; grein af Eyjunni.pressunni.is 2010 |access-date=2012-07-22 |archive-date=2015-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017042150/http://eyjan.pressan.is/frettir/2010/11/24/fekk-milljards-krona-fyrirgreidslu-til-kvotakaupa-eftir-milljarda-afskriftir/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20120424100604/smugan.is/2012/04/hvad-verdur-nu-um-jakob-valgeir-og-bornin/ Hvað verður nú um Jakob Valgeir og börnin?; grein af Smugunni.is 2012]</ref> <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=MSMLtwYtHN0 Jakob Valgeir í Stím fær milljarð hjá Landsbanka þrátt fyrir milljarðaafskriftir; umfjöllun Kastljóss, af youtube.com 2010]</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/18/afskrifa-meira-en-milljard-hja-jakobi/ |title=Afskrifa meira en milljarð hjá Jakobi; grein í Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019193953/http://www.dv.is/frettir/2012/10/18/afskrifa-meira-en-milljard-hja-jakobi/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn|Landsbankinn nýi]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Salt Investments]] |15, 5 milljarða |2011 |Eignarhaldsfélag [[Robert Wessmann|Róberts Wessmann]]. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2011/8/25/afskrifa-milljarda-skuld-hja-roberti/ Afskrifa milljarða skuld hjá Róbert; grein af DV.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |[[Glitnir]] |- |[[Höfðatorg ehf.|Höfðatorg ehf]] |15 milljarða |2011 |Skuldir Höfðatorgs ehf. voru felldar niður um 15 milljarða við endurskipulagningu félagsins. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/79439/ |title=Skuldir felldar niður um 15 milljarða; grein af Vb.is 2013 |access-date=2013-03-21 |archive-date=2013-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313090724/http://www.vb.is/frettir/79439/ |url-status=dead }}</ref> | |- |Eignarhaldsfélagið [[EO ehf.]] |11,7 milljarða |2011 |Eignarhaldsfélagið hét áður Oddaflug. Það skuldaði 11,7 milljarða í lok árs 2009 en átti eignir fyrir um 86 þúsund krónur. EO ehf. er dótturfélag [[FI Fjárfestingar|FI Fjárfestinga]] sem er alfarið í eigu [[Hannes Smárason|Hannesar Smárasonar]] og hélt einnig um eign hans í [[FL Group]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/5/4/felag-hannesar-smarasonar-i-bullandi-minus/ |title=Félag Hannesar Smárasonar í bullandi mínus; grein í Dv.is 2011 |access-date=2013-03-27 |archive-date=2011-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110508021200/http://www.dv.is/frettir/2011/5/4/felag-hannesar-smarasonar-i-bullandi-minus/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[k08|k08/]][[Ingvar Vilhjálmsson ehf.]] |8 milljarða |2012 |Ath. þrotabú eignalauss félags [[Ingvar Vilhjálmsson|Ingvars Vilhjálmssonar]], fyrrverandi framkvæmdastjóra markaðsviðskipta Kaupþings. Kröfur í félagið k08 ehf. námu tæplega 8 milljörðum króna. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/8-milljarda-kululanaskuldir-ingvars-afskrifadar/ |title=8 milljarða kúlulánaskuldir Ingvars afskrifaðar; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206032711/http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/8-milljarda-kululanaskuldir-ingvars-afskrifadar/ |url-status=dead }}</ref> |[[Kaupþing]] |- |Eignarhaldsfélagið [[Sævarhöfði (eignarhaldsfélag)|Sævarhöfði]] og Fasteignafélagið [[Sævarhöfði (fasteignafélag)|Sævarhöfði]]/félög í eigu eigenda fjárfestingarfélagsins [[Sund (fjárfestingafélag)|Sunds]] |7,5 milljarða |2012 |Ath. Félögin voru í eigu Kristins Þórs Geirssonar og Sunds sem aftur var í eigu Gunnþórunnar Jónsdóttur, sonar hennar Jóns Kristjánssonar og Gabríelu Kristjánsdóttur. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/1/3/afskrifa-milljarda-hja-sundurunum/ |title=Afskrifa milljarða hjá Sundurunum; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120109054211/http://www.dv.is/frettir/2012/1/3/afskrifa-milljarda-hja-sundurunum/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Þorgeir Baldursson|Þorgeir Baldursson/]][[Kvos]] |5 milljarða |2015 |Kvos er aðaleigandi prentsmiðjunnar Odda. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/74564/ |title=Fékk milljarða afskrifaða og kaupir Plastprent; grein af Vb.is 2010 |access-date=2012-07-23 |archive-date=2012-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719062137/http://www.vb.is/frettir/74564/ |url-status=dead }}</ref> Gömlu hluthafar Kvosar og Odda (m.a. [[Þorgeir Baldursson]]) eignuðust síðan fyrirtækið aftur eftir skuldaafskriftirnar hjá Arion banka og Landsbankanum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/4/16/eignast-odda-aftur-eftir-fimm-milljarda-afskriftir/ |title=Eignast Odda aftur eftir fimm milljarða afskriftir; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419234243/http://www.dv.is/frettir/2012/4/16/eignast-odda-aftur-eftir-fimm-milljarda-afskriftir/ |url-status=dead }}</ref> |Landsbankinn,[[Arion banki]]. |- |[[EM 13 ehf.]] |4,3 milljarðar |2013 |Félagið EM 13 er kannski betur þekkt sem [[BNT hf.]] fyrrverandi móðurfélag [[N1]]. Talsvert var fjallað um félagið BNT í fjöllmiðlum, sér í lagi vegna aðkomu félagsins að [[Vafningsfléttan|Vafningsfléttunni]] svokölluðu. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/22/milljardaafskriftir-vegna-gjaldthrots-bnt/ |title=Milljarðaafskriftir vegna gjaldþrots BN; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130127112317/http://www.dv.is/frettir/2013/1/22/milljardaafskriftir-vegna-gjaldthrots-bnt/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[Runns|Runns ,]] [[Runns 2]] og Sólstafir |4,3 milljarða |2009 |félög í eigu Þorsteins Jónssonar og Magnúsar Ármanns, en rúmlega 4.3 milljarðar af rúmlega 4.7 milljarða skuldum þeirra við Byr voru færðir á afskriftarreikning. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2011/7/21/byr-afskrifadi-milljarda-2009/ Byr afskrifaði milljarða 2009; grein af Dv.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |[[Byr]] |- |[[Árdegi hf.]] |4,1 milljarð |2013 |Árdegi hf. var umsvifamikið í verslanarekstri á árunum fyrir hrun og átti meðal annars á einhverjum tímapunkti, beint og óbeint, verslanir [[BT]], [[Skífan|Skífuna]], Next, [[Noa Noa]], [[Sony Center]] og Merlin verslunarkeðjuna í Danmörku. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/15/milljardagjaldthrot-fyrrverandi-verslanarisa/ |title=Milljarðagjaldþrot fyrrverandi verslana­risa. - Skiptum lokið á þrotabúi Árdegis hf.; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130118223059/http://www.dv.is/frettir/2013/1/15/milljardagjaldthrot-fyrrverandi-verslanarisa/ |url-status=dead }}</ref> |[[Landsbankinn]] |- |Bílaumboðið [[Brimborg]] |4 milljarðar |2010 |Skuldirnar sem afskrifaðar voru námu 58 prósentum af heildarskuldum fyrirtækisins. <ref>[http://www.visir.is/fjorir-milljardar-afskrifadir-hja-brimborg/article/2011111109726?fb_ref=top&fb_source=home_multiline Fjórir milljarðar afskrifaðir hjá Brimborg; grein af Vísi.is 2011]</ref> | |- |Eignarhaldsfélagið [[Fikt ehf]]/[[FS7]] |3,7 til 5 milljarða |2010 |FS7 var einkahlutafélag [[Finnur Ingólfsson|Finns Ingólfssonar]] og hélt meðal annars utan um hlut hans í [[Icelandair]]. Eignarhaldsfélagið Fikt ehf. hélt utan um hlut hans í FS7. Félagið skuldaði meira en 4 milljarða króna sem líklega ekkert fékkst nokkuð upp í. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/15/afskrifad-hja-finni-i-skugga-milljarda-eigna/ |title=Afskrifað hjá Finni í skugga milljarða eign; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112061933/http://www.dv.is/frettir/2011/12/15/afskrifad-hja-finni-i-skugga-milljarda-eigna/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://www.visir.is/article/20100228/VIDSKIPTI06/870707911/1047 Milljarða skuld Finns líklega afskrifuð; af Vísi.is 2010]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/28/afskrifar-milljarda-hja-finni-ingolfssyni/ |title=Afskrifar fimm milljarða hjá félagi Finns; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120331042707/http://www.dv.is/frettir/2012/3/28/afskrifar-milljarda-hja-finni-ingolfssyni/ |url-status=dead }}</ref> | |- | | | | | |} * [[Gráfell ehf.]] - 3,8 milljarða - 2012 - [[Landsbanki Íslands]] - Ath. Gráfell er að fullu í eigu eignarhaldsfélagsins [[Látrar]] sem aftur er í eigu útgerðarfélagsins [[Ingimundur hf.|Ingimundar hf.]] sem útgerðarmaðurinn [[Ármann Ármannsson]] á. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/8/10/risagjaldthrot-hja-felagi-skattakongs/ |title=Risagjaldþrot hjá félagi skattakóngs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120813002945/http://www.dv.is/frettir/2012/8/10/risagjaldthrot-hja-felagi-skattakongs/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Bergið ehf.]] - 3,8 milljarða - 2012 - Ath. Eigendur félagsins voru [[Steinþór Jónsson]], athafnamaður og fyrrverandi bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ, og [[Jónmundur Guðmarsson]], núverandi framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi bæjarstjóri á Seltjarnarnesi. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/13/afskrifa-milljarda-hja-steinthori-og-jonmundi/ |title=Afskrifa milljarða hjá Steinþóri og Jónmundi -Sparisjóðirnir veittu Berginu lán til hlutabréfakaupa; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130802154615/http://www.dv.is/frettir/2012/6/13/afskrifa-milljarda-hja-steinthori-og-jonmundi/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Höfðaborg ehf]] - 3,5 milljarða - [[2012]] - Ath. Höfðaborg, eignarhaldsfélag í eigu [[Pétur Guðmundsson|Péturs Guðmundssonar]], eiganda verktakafyrirtækisins [[Eykt]]ar, skildi eftir sig 3,5 milljarða króna skuldir sem ekkert fékkst upp í. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/1/2/milljarda-afskriftir-peturs/ |title=Milljarða afskriftir Péturs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120110044600/http://www.dv.is/frettir/2012/1/2/milljarda-afskriftir-peturs/ |url-status=dead }}</ref> * Útgerðarfyrirtækið [[Stakkavík]] - 3,3 milljarða - [[2011]] - [[Landsbankinn]] - Ath. Stakkavík er í Grindavík. Afskriftirnar koma fram í ársreikningi félagsins fyrir árið 2011. [http://www.dv.is/frettir/2013/6/9/fengu-3300-milljona-afskrift-og-afslatt-af-veidigjaldinu-4GVWKM/ Fengu 3.300 milljóna afskrift og afslátt af veiðigjaldinu; grein af Dv.is 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130613163305/http://www.dv.is/frettir/2013/6/9/fengu-3300-milljona-afskrift-og-afslatt-af-veidigjaldinu-4GVWKM/ |date=2013-06-13 }} * Fjárfestingafélagið [[Sólmon ehf.]] - 3,3 milljarða - [[2012]] - [[Sparisjóðabankinn]], [[Sparisjóðurinn í Keflavík]] og [[Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis]], nú Drómi - Ath. fjárfestingarfélag [[Magnús Ármann|Magnúsar Ármann]], Sólmon ehf., var tekið var til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur í október 2012. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/thriggja-milljarda-afskriftir-hja-magnusi-armann/ |title=Þriggja milljarða afskriftir hjá Magnúsi Ármann; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206033651/http://www.dv.is/frettir/2012/2/3/thriggja-milljarda-afskriftir-hja-magnusi-armann/ |url-status=dead }}</ref> * Útgáfufélagið [[Árvakur]] - rúmlega 3 milljarða króna - [[2008]] - [[Landsbankinn]] og [[Íslandsbanki]] - Ath. Árvakur er útgáfufélag [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. <ref>[http://www.visir.is/%C3%8Dslandsbanki-og-Landsbanki-afskrifa-um-3-milljar%C3%B0a-vegna-%C3%81rvakurs-/2009804921707 Íslandsbanki og Landsbanki afskrifa um 3 milljarða vegna Árvakurs; grein af Vísi.is 2008]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þeir fengu síðan afskrifaðan um 1 milljarð árið 2012. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2012/7/17/mogginn-losnar-vid-einn-milljard/ Mogginn losnar við einn milljarð; grein af dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |title=Viðmiðin sveigð vegna Árvakurs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721063733/http://www.dv.is/frettir/2012/7/19/vidmidin-sveigd-vegna-arvakurs/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[KÞG Holding]] - um 3 milljarða - [[2013]] - [[Íslandsbanki]] - Ath. Eignarhaldsfélag í eigu [[Kristinn Þór Geirsson|Kristins Þórs Geirssonar]], núverandi stjórnarformanns 66°norður. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/30/stjornarformadur-66nordur-fekk-thrja-milljarda-afskrifada/ |title=Stjórnarformaður 66°norður fékk þrjá milljarða afskrifaða; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-30 |archive-date=2013-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401013907/http://www.dv.is/frettir/2013/3/30/stjornarformadur-66nordur-fekk-thrja-milljarda-afskrifada/ |url-status=dead }}</ref> * [[Fóðurblandan hf.]] - um 3 milljarða - [[2010]] - [[Arion banki]] - Ath. skuldir fyrirtækisins lækkuðu um þrjá milljarða. Voru árið 2011 um tveir milljarðar króna en fyrirtækið skuldaði rúmlega 5,1 milljarð í árslok 2008. Stærsti eigandi Fóðurblöndunnar er [[Kaupfélag Skagfirðinga]] með yfir 70% hlut og [[Auðhumla]] með um 18% hlut. <ref>[http://www.vb.is/frettir/2119/ Fyrirtæki tengd landbúnaði fá skuldir felldar niður; grein af Vb.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Nóna]] - 2,6 milljarða - [[2010]] - [[Landsbankinn]] nýi. - Ath Nóna er að mestu í eigu fyrirtækisins [[Skinney-Þinganes hf.]] * Eignarhaldsfélagið [[VGK Invest]] - 3 milljarða - 2011 - Ath. VGK Invest er að öllu leyti eða að hluta til í eigu [[Finnur Ingólfsson|Finns Ingólfssonar]] og var annað fyrirtækið í eigu hans sem varð gjaldþrota með nokkurra mánaða millibili. Félagið var einn af hluthöfunum í jarðvarmafyrirtækinu [[Geysir Green Energy|Geysi Green Energy]] og síðar [[Reykjavík Energy Invest]] (REI). <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/21/milljardagjaldthrot-hja-finni-ingolfssyni/ |title=Milljarðagjaldþrot hjá Finni Ingólfssyni; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122101953/http://www.dv.is/frettir/2011/11/21/milljardagjaldthrot-hja-finni-ingolfssyni/ |url-status=dead }}</ref> * [[BOM fjárfestingafélag ehf]] - 2,6 milljarða - [[Landsbankinn]] nýi - [[2012]] - Ath. BOM var í eigu [[Magnús Þorsteinsson (athafnamaður)|Magnúsar Þorsteinssonar]] athafnarmanns. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/18/26-milljardar-afskrifadir-hja-magnusi-thorsteinssyni/ |title=2,6 milljarðar afskrifaðir hjá Magnúsi Þorsteinssyni; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120918045418/http://www.dv.is/frettir/2012/6/18/26-milljardar-afskrifadir-hja-magnusi-thorsteinssyni/ |url-status=dead }}</ref> * Einkahlutafélagið [[7 hægri ehf.]] - 2 milljarða - 2012 - Ath. Einkahlutafélagið var í eigu [[Kristján Arason|Kristjáns Arasonar]]. Félagið var tekið til gjaldþrotaskipta í desember árið 2010 og er skiptum nú lokið. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/12/19/tveir-milljardar-afskrifadir-hja-kristjani/ |title=Tveir millj­arð­ar af­skrif­að­ir hjá fé­lag­i Kristj­áns. - Engar eignir fundust í félagi hans 7 hægri ehf.; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121224134622/http://www.dv.is/frettir/2012/12/19/tveir-milljardar-afskrifadir-hja-kristjani/ |url-status=dead }}</ref> * Útgerðarfélagið [[R400 ehf.]] (hét áður [[Rómur ehf.]]) - 1, 9 milljarða - 2013 - [[Landsbankinn]] - Ath. Félagið var í helmingseigu ­útgerðarmannsins [[Jakob Valgeir Flosason|Jakobs Valgeirs Flosasonar]] í gegnum félagið [[Jakob Valgeir ehf.]] [[Hraðfrystihúsið-Gunnvör hf.]] átti hinn helminginn í gegnum ­félagið [[Skollaborg ehf.]] <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/4/5/landsbanki-afskrifar-milljarda-hja-jakobi/ |title=Landsbanki afskrifar milljarða hjá Jakobi; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-04-05 |archive-date=2013-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130408061559/http://www.dv.is/frettir/2013/4/5/landsbanki-afskrifar-milljarda-hja-jakobi/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Votaberg ehf.]] - 1,8 milljarð - [[2013]] - [[Landsbankinn]] - Ath. Votberg ehf. var leigusali Kvikmyndaskóla Íslands. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/4/afskrifa-naerri-1840-milljonir-hja-votabergi/ |title=Af­skrif­a nærr­i 1.840 millj­ón­ir hjá Vot­a­berg­i; grein af dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130108111134/http://www.dv.is/frettir/2013/1/4/afskrifa-naerri-1840-milljonir-hja-votabergi/ |url-status=dead }}</ref> * Rekstrarfélag pítsukeðjunnar [[Domino's]] - 1,5 milljarða - [[2012]] - [[Landsbankinn]] - Ath. Landsbankinn afskrifaði nærri 1.500 milljónir króna af skuldum rekstrarfélags pítsukeðjunnar Domino's á Íslandi í fyrra þegar það var selt til fjárfestisins Birgis Bieltvedts. Domino's var í eigu útgerðarmannsins og fjárfestisins [[Magnús Kristnsson|­Magnúsar Kristinssonar]] fyrir hrunið 2008 og námu skuldir félagsins rúmlega 1.820 milljónum í lok árs 2010. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/21/afskriftir-samsvara-einni-og-halfri-milljon-pitsa/ |title=Domino´s fékk 1500 milljóna afskrift; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-21 |archive-date=2012-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323215046/http://www.dv.is/frettir/2012/3/21/afskriftir-samsvara-einni-og-halfri-milljon-pitsa/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[AB 154 ehf.]] - 1, 3 milljarða - [[2013]] - [[Íslandsbanki]] - Ath. Félagið var í eigu framkvæmdastjóra fyrirtækjasviðs Íslandsbanka, [[Vilhelm Már Þorsteinsson|Vilhelms Más Þorsteinssonar]]. Félag var úrskurðað gjaldþrota í Héraðsdómi Reykjaness þann 8. nóvember 2012. Engar eignir fundust í þrotabúinu. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/14/islandsbanki-afskrifar-kululan-framkvaemdastjora/ |title=Íslandsbanki afskrifar kúlu­lán fram­kvæmda­stjóra; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130318004027/http://www.dv.is/frettir/2013/3/14/islandsbanki-afskrifar-kululan-framkvaemdastjora/ |url-status=dead }}</ref> * [[Axel ehf.]] áður Katla Seafood - 1,3 milljarða - [[2012]] - Ath. Félagið, dótturfyrirtæki [[Samherjar|Samherja]] var upphaflega stofnað til að kaupa Afríkuútgerð Sjólaskipa á vormánuðum 2007. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/11/27/samherji-faer-13-hundrud-milljona-afskrift-hja-glitni/ |title=Samherji fær 13 hundruð milljóna afskrift hjá Glitni; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121130080650/http://www.dv.is/frettir/2012/11/27/samherji-faer-13-hundrud-milljona-afskrift-hja-glitni/ |url-status=dead }}</ref> Samherjar gáfu út tilkynningu nokkru síðar og sögðu fréttina ranga. <ref>[http://www.samherji.is/is/frettir/getAllItems/1/samherji-hefur-engar-afskriftir-fengid; Samherji hefur engar afskriftir fengið; grein af Samherji.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * Hugbúnaðar- og fjarskiptafélagið [[Raflagnir og ráðgjöf.]], sem áður hét [[Industria hf.]] - 1,1 milljarða - 2013 - Ath. Skráður stofnandi og stjórnarformaður félagsins var [[Erlingur Freyr Guðmundsson|Erling Freyr Guðmundsson]] en frændi hans [[Guðjón Már Guðjónsson]], betur þekktur sem Guðjón í Oz, var framkvæmdastjóri fyrirtækisins og kom að stofnun þess að auki. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/6/islensk-fjarskiptautras-endadi-illa/ |title=Íslensk fjarskiptaútrás endaði illa; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130310001506/http://www.dv.is/frettir/2013/3/6/islensk-fjarskiptautras-endadi-illa/ |url-status=dead }}</ref> * Rekstrarfélag [[10-11]] - 1 milljarð - [[2011]] - [[Arion banki]] - Ath. Í skýringum með ársreikningum fyrirtæksins kemur fram að Arion banki hafi breytt kröfu á hendur félaginu upp á nærri 1.300 milljónir króna í hlutafé að nafnverði nærri 130 milljónir króna. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/7/rumur-milljardur-afskrifadur/ |title=Rúmur milljarður afskrifaður; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120109054153/http://www.dv.is/frettir/2011/12/7/rumur-milljardur-afskrifadur/ |url-status=dead }}</ref> * [[GOGS ehf]] - 1 milljarð rúman - [[2011]] - [[Straumur-Burðarás]] - Ath. Félagið Gogs var í eigu [[Guðmundur Arnar Þórðarson|Guðmundar Arnar Þórðarsonar]] sem var starfsmaður Straums, framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs, þar til árið 2007. Straumur var eini kröfuhafi félagsins og fundust engar eignir í búinu. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/12/11/afskrifa-milljard-hja-gudmundi/ |title=Afskrifa milljarða hjá Guðmundi; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120110041618/http://www.dv.is/frettir/2011/12/11/afskrifa-milljard-hja-gudmundi/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[FI fjárfestingar ehf.]] - 1 milljarð rúman - [[2009]] - [[Byr]] - Ath. Eignarhaldsfélag [[Hannes Smárason|Hannesar Smársonar]]. Félagið var í vanskilum við Byr upp á rúman milljarð króna og var nánast öll skuldin færð á afskriftarreikning. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2011/7/21/byr-afskrifadi-milljarda-2009/ Byr afskrifaði milljarða 2009; grein af Dv.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[B-17]] - 952 milljónir - [[2012]] - Ath. Félagið hélt um eignarhluti [[Brynjólfur Bjarnason|Brynjólfs Bjarnasonar]] í Existu og skuldaði um 1,5 milljarða í árslok 2009. Ekkert fékkst upp í kröfur. Brynjólfur var forstjóri Símans og Skipta á árunum 2002-2010. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/69602/ |title=Nærri milljarðs kröfum lýst í félag Brynjólfs; grein af Vb.is 2012 |access-date=2013-03-21 |archive-date=2013-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217035422/http://www.vb.is/frettir/69602/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://www.dv.is/mobile/frettir/2012/4/5/thetta-er-ekki-beint-glaesilegur-ferill/ „Þetta er ekki beint glæsilegur ferill“; grein af Dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Vesturhöfn ehf.]] - um 900 milljónir - [[201]] - Ath. Félagið var að stærstum hluta í eigu [[Páll Hermann Kolbeinsson|Páls Hermanns Kolbeinssonar]] og [[Benedikt Sigurðsson|Benedikts Sigurðssonar]], samkvæmt síðasta birta ársreikningi þess. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/11/19/skilja-eftir-sig-900-milljona-skuldir/ |title=Skilja eftir sig 900 milljóna skuldir - keyptu Sævar Karl árið 2007; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121128001252/http://www.dv.is/frettir/2012/11/19/skilja-eftir-sig-900-milljona-skuldir/ |url-status=dead }}</ref> * Vídeóleigan [[Bónusvídeó]] í Lágmúla - 844 milljónir - [[2012]] - Ath. Vídeóleigan skuldaði tæplega 850 milljónir króna þegar félagið var tekið til gjaldþrotaskipta. Fundust engar eignir upp í kröfurnar, sem námu nákvæmlega 844.821.872 krónum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/12/27/storskuldug-videoleiga-taeplega-850-milljona-skuld/ |title=Gjaldþrota Bónusvídeó með gríðarlegar skuldir; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-25 |archive-date=2013-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130101054900/http://www.dv.is/frettir/2012/12/27/storskuldug-videoleiga-taeplega-850-milljona-skuld/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Langidalur ehf.]] - 826 miljónir - 2012 - Ath. Langidalur var eignarhaldsfélag Magnús [[Pálmi Örnólfsson|Magnúsar Pálma Örnólfssonar]], fyrrverandi forstöðumanns gjaldeyrismiðlunar Glitnis. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/4/magnus-fekk-826-milljona-afskrift/ |title=Magnús fékk 826 milljóna afskrift; grein af Dv..is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130421035954/http://www.dv.is/frettir/2012/3/4/magnus-fekk-826-milljona-afskrift/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Varnagli (eignarhaldsfélag)|Varnagli]] - um 800 milljónir - 2012 - Ath. Eignarhaldsfélagið Varnagli var í eigu [[Tryggvi Þór Herbertsson|Tryggva Þórs Herbertssonar]] þingmanns. Félagið skuldaði rúmar 800 milljónir króna og átti nánast engar eignir á móti þessum skuldum – tæpar 400 þúsund krónur. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/10/19/varnagli-tryggva-thors-gjaldthrota/ |title=Já ég er búinn að greiða þetta“; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021212013/http://www.dv.is/frettir/2012/10/19/varnagli-tryggva-thors-gjaldthrota/ |url-status=dead }}</ref> * [[Imagine Investments]] - rúmar 800 milljónir - [[2009]] - [[Glitnir banki hf.]] - Ath. Imagine Investments var eignarhaldsfélag [[Bjarni Ármannsson|Bjarna Ármanssonar]]. <ref>[http://www.visir.is/article/20090909/VIDSKIPTI06/99458173 Bjarni fær 800 milljónir afskrifaðar; af Vísi.is 2009]</ref> * [[Caramba - hugmyndir og orð ehf.]] - 730 milljónir - [[2012]] - [[Kaupþing]], [[Arion banki]], [[KPMG]] og [[Tollstjórinn í Reykjavík]] - Ath. Eignarhaldsfélag [[Björn Ingi Hrafnsson|Björns Inga Hrafnssonar]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/4/11/afskrifa-730-milljona-skuldir-hja-birni-inga/ |title=Afskrifa 730 milljóna skuldir hjá félagi Björns Inga; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414014640/http://www.dv.is/frettir/2012/4/11/afskrifa-730-milljona-skuldir-hja-birni-inga/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Kex ehf.]] - 650 milljónir - [[2012]] - [[Landsbankinn]] nýi - Ath. Eignarhaldfélag var í eigu Eggerts Magnússonar. Eggert var viðskiptafélagi Björgólfs Guðmundssonar þegar þeir keyptu [[West Ham United]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/landsbankinn-afskrifar-650-milljonir-hja-eggerti/ |title=Afskrifa 650 milljónir hjá Eggert; grein af Dv.is 2012 |access-date=2012-07-22 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527175106/http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/landsbankinn-afskrifar-650-milljonir-hja-eggerti/ |url-status=dead }}</ref> * [[C22]] - 600 milljónir - [[2010]] - [[Íslandsbanki]] - [[2010]] - Ath. [[Þorgils Óttar Mathiesen]] tók 600 milljóna kúlulán til hlutabréfakaupa við starfslok sín sem forstjóri [[Sjóvá]]. Lánið var veitt til kaupa á hlutabréfum í fasteignafyrirtækinu [[Klasi ehf.|Klasa ehf.]] sem Þorgils tók við stjórn á í kjölfarið. Hlutabréfin fóru inn í félagið C22 en er skiptameðferð lauk fengust tvær milljónir króna upp í kröfur. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.is/2010/11/11/thorgils-ottar-mathiesen-faer-600-milljonir-krona-afskrifadar/#comment-118340 |title=Þorgils Óttar Mathiesen fær 600 milljónir króna afskrifaðar; af Eyjunni.is 2010 |access-date=2010-11-12 |archive-date=2010-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101114135825/http://eyjan.is/2010/11/11/thorgils-ottar-mathiesen-faer-600-milljonir-krona-afskrifadar/#comment-118340 |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[7 jarðir ehf.]] - 593 milljónir - [[2012]] - Ath. Eignarhaldsfélagið var í eigu [[Guðjón Már Guðjónsson|Guðjóns Más Guðjónssonar]], sem yfirleitt er kenndur við hugbúnaðarfyrirtækið [[OZ]]. Það skildi eftir sig skuldir sem ekkert fékkst upp í. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/3/29/593-milljona-afskrift-hja-felagi-gudjons-i-oz/ |title=593 milljóna afskrift hjá félagi Guðjóns í OZ; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120625161039/http://www.dv.is/frettir/2012/3/29/593-milljona-afskrift-hja-felagi-gudjons-i-oz/ |url-status=dead }}</ref> * [[Sláturfélag Suðurlands]] - 565 milljónir - [[2010]] - [[Arion banki]] - ATh. Í ársreikningi Sláturfélagsins (SS) árið 2010 kemur fram að verðbætur og gengistap lána að andvirði 565 milljónir króna hafa verið felldar niður. <ref>[http://www.vb.is/frettir/2119/ Fyrirtæki tengd landbúnaði fá skuldir felldar niður; grein af Vb.is 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson]] - 462 milljónir - [[2012]] - [[Sparisjóður Keflavíkur]] - Ath. Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson, fyrrverandi forstjóri Sögu Capital, var í hópi 20 stærstu skuldara Sparisjóðsins í Keflavík. Skuldir hans voru 514 milljónum króna en um 90 prósent þeirra hafa nú verið afskrifaðar. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |title=Þorvaldur sleppur við 462 milljónir; grein í Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007214010/http://www.dv.is/frettir/2012/7/27/thorvaldur-sleppur-vid-462-milljonir/ |url-status=dead }}</ref> * [[Næstu aldamót ehf.]] (Rekstrarfélag [[Bang & Olufsen]]) - 373 milljónir - [[2012]] - Ath. Eigendur félagsins voru þeir Óskar Tómasson, sem jafnframt var forstjóri verslunarinnar, en hann átti 40 prósenta eignarhlut, Bjarni Óskarsson, sem einnig átti 40 prósenta eignarhlut, og eignarhaldsfélagið Laugaból sem meðal annars var í eigu Guðmundar Birgissonar, sem kenndur er við bæinn Núpa í Ölfusi. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/fa-373-milljona-afskrift/ |title=Fá 373 milljóna afskrift; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527175333/http://www.dv.is/frettir/2012/5/23/fa-373-milljona-afskrift/ |url-status=dead }}</ref> * Skartgripaverslunin [[Leonard]] - 312 miljónir - 2010 - ATh. Skartgripa- og úraverslunin Leonard var tekið til gjaldþrotaskipta sumarið 2010. Skuldir félagsins námu 312 milljónum króna og fékkst ekkert upp í þær kröfur. Eigendur eru [[Sævar Jónsson]] og [[Helga Danielsdóttir]]. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/76466/ |title=Eigandi Leonard skuldaði 230 milljónir; grein af Vb.is 2012 |access-date=2013-03-25 |archive-date=2012-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124230406/http://www.vb.is/frettir/76466/ |url-status=dead }}</ref> * [[Geirmundartindur ehf.]] - 281 milljón - [[2013]] - [[Íslandsbanki]] - Ath. núverandi forstöðumaður verðbréfamiðlunar hjá Íslandsbanka, [[Elmar Svavarsson]] fékk 171 milljón króna kúlulán hjá Glitni í gegnum félagið Geirmundartind ehf. til þess að kaupa hlutabréf í bankanum í maí 2008. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/islandsbanki-afskrifar-kululan-elmars/ |title=Íslandsbanki afskrifar kúlulán Elmars; grein í Dv.is 2013 |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130323061801/http://www.dv.is/frettir/2013/3/20/islandsbanki-afskrifar-kululan-elmars/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[Blikavöllur 3]] - 280 milljónir - [[2012]] - [[Sparisjóður Keflavíkur]] - Ath. Blikavöllur 3 ehf. var að fullu í eigu [[Fasteignafélag Suðurlands ehf.|Fasteignafélags Suðurnesja ehf.]], það félag er svo aftur í eigu Sparisjóðabanka Íslands (40%), félagsins Heiðarbúar ehf. (40%) og Sparisjóðsins í Keflavík (20%). Félagið Heiðarbúa ehf., áttu þeir [[Steinþór Jónsson]], fyrrverandi bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ og stjórnarmaður í Sparisjóði Keflavíkur, og athafnamaðurinn [[Sverrir Sverrisson]]. Dótturfélag þess, Fasteignafélag Suðurnesja, stofnaði Steinþór og var að auki fyrsti stjórnarmaður félagsins. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/16/enn-afskrfad-hja-felogum-steinthors/ |title=Enn afskrifað hjá félögum Steinþórs; grein af Dv.is 2012 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120620072820/http://www.dv.is/frettir/2012/6/16/enn-afskrfad-hja-felogum-steinthors/ |url-status=dead }}</ref> * [[Ferðaskrifstofa Íslands]] - 262 milljónir -[[Landsbankinn]] nýi - Ath. ferðaskrifstofa [[Pálmi Harldsson|Pálma Haraldssonar]]. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2011/10/5/felag-palma-fekk-262-milljonir-afskrifadar/ |title=Félag Pálma fékk 262 milljónir afskrifaðar; grein af Dv.is 2011 |access-date=2013-03-15 |archive-date=2012-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120101072457/http://www.dv.is/frettir/2011/10/5/felag-palma-fekk-262-milljonir-afskrifadar/ |url-status=dead }}</ref> * Fasteignafélags [[Suðurnesja ehf.]] - 246 milljónir - [[2013]] - Ath. Félagið var í eigu Sparisjóðabanka Íslands, Steinþórs Jónssonar, Sverris Sverrissonar og ­Sparisjóðsins í Keflavík. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2013/1/23/sonur-bankastjora-losnar-vid-risalan/ |title=Afskrifa 246 milljónir hjá félagi í eigu Steinþórs; grein af Dv.is 2013 |access-date=2013-03-18 |archive-date=2013-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126060248/http://www.dv.is/frettir/2013/1/23/sonur-bankastjora-losnar-vid-risalan/ |url-status=dead }}</ref> * [[Sævar Jónsson]] - 232 miljón - [[2012]] - Ath. Engar eignir voru til upp í rúmlega 232 milljóna króna kröfur í persónulegt gjaldþrot Sævars, sem er venjulega kenndur við skartgripa- og úraverslunina Leonard. <ref>{{cite web |url=http://www.vb.is/frettir/76466/ |title=Eigandi Leonard skuldaði 230 milljónir; grein af Vb.is 2012 |access-date=2013-03-25 |archive-date=2012-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124230406/http://www.vb.is/frettir/76466/ |url-status=dead }}</ref> * Eignarhaldsfélagið [[SJE ehf.]] - 180 milljónir - [[2012]] - Ath. SJE ehf. var eignarhaldsfélag [[Steinþór Jónsson|Steinþórs Jónssonar]], athafnamanns og fyrrverandi bæjarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ. <ref>[http://www.dv.is/frettir/2012/7/9/180-milljona-afskriftir-baetast-vid-milljarda/ 180 milljóna afskriftir bætast við milljarða; grein af Dv.is 2012]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == * {{cite web|url=http://www.althingi.is/altext/139/s/0951.html|title=Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt, með síðari breytingum. (greinargerð varðandi afskriftir)|website=alþingi.is|date=3.3.2011}} * {{cite report|url=https://www.stjornarradid.is/media/atvinnuvegaraduneyti-media/media/Acrobat/Eftirlitsnefnd_.pdf|title=Skýrsla eftirlitsnefndar til efnahags- og viðskiptaráðherra, samkvæmt lögum nr. 107/2009 um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja vegna banka- og gjaldeyrishrunsins|publisher=Efnahags- og viðskiptaráðuneytið|year=2011}} * {{cite report|title=Samkeppnin eftir hrun|publisher=Samkeppniseftirlitið|series=Ritröð Samkeppniseftirlitsins 2|year=2011|url=https://www.samkeppni.is/media/skyrslur-2011/Samkeppnin_eftir_hrun.pdf}} * {{cite report|url=https://rikisendurskodun.is/reskjol/files/Skyrslur/2012-fyrirgreidsla_vid_fjarmalafyrirtaeki.pdf|title=Fyrirgreiðsla ríkisins við fjármálafyrirtæki og stofnanir í kjölfar bankahrunsins|publisher=Ríkisendurskoðun|date=27.6.2012}} * [http://www.youtube.com/watch?v=1RJm5bMlw1U „Þvingaðar afskriftir“; fréttaskýringaþáttur Fréttaaukans á Youtube.com 2009 1. þáttur] * [http://www.youtube.com/watch?v=xRhD_sdKwiw „Þvingaðar afskriftir“; fréttaskýringaþáttur Fréttaaukans á Youtube.com 2009 2. þáttur] ===Fjölmiðlar=== * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/|title=Afskriftir auðmanna|website=Dv.is|date=14. febrúar 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20120124042222/http://www.dv.is/frettir/2010/2/14/afskriftir-audmanna/ |archive-date=2012-01-24 }} * {{cite web|url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/23/77-heildarskulda-afskrifadar-eda-breytt-i-hlutafe-hja-41-fyrirtaeki-336-milljarda-eftirgjof-skulda/|title=77% heildarskulda afskrifaðar eða breytt í hlutafé hjá 41 fyrirtæki. 336 milljarða eftirgjöf skulda|website=Eyjan|date=23.9.2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624184051/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/09/23/77-heildarskulda-afskrifadar-eda-breytt-i-hlutafe-hja-41-fyrirtaeki-336-milljarda-eftirgjof-skulda/ |archive-date=2016-06-24 }} * {{cite web|url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/10/04/eyglo-vill-birta-upplysingar-um-allar-afskriftir-yfir-100-milljon-krona-skulda/|title=Eygló vill birta upplýsingar um allar afskriftir yfir 100 milljón króna skulda|website=Eyjan|date=4.10..2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624185802/http://eyjan.pressan.is/frettir/2011/10/04/eyglo-vill-birta-upplysingar-um-allar-afskriftir-yfir-100-milljon-krona-skulda/ |archive-date=2016-06-24 }} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/|title=Afskriftakóngar Íslands|author=Aðalsteinn Kjartansson|website=DV.is|date=7.7.2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120718062207/http://www.dv.is/frettir/2012/7/7/afskriftakongar-islands/ |archive-date=2012-07-18 }} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2011/11/18/audmenn-islands-halda-eignum-thratt-fyrir-milljardaafskriftir/|title=Auðmenn Íslands halda eignum eftir milljarðaafskriftir|website=Dv.is|date=18. nóvember 2011|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|archive-url=https://web.archive.org/web/20111222022453/http://www.dv.is/frettir/2011/11/18/audmenn-islands-halda-eignum-thratt-fyrir-milljardaafskriftir/ |archive-date=2011-12-22 }} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/|title=Þjóðverjar töpuðu mest á Íslendingum|website=Dv.is|author=Ingi Freyr Vilhjálmsson|date=6. júní 2012|archive--url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/|archive-date=2012-06-16|access-date=2013-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120616084529/http://www.dv.is/frettir/2012/6/6/thjodverjar-topudu-mest-islendingum/|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.dv.is/frettir/2012/7/23/osattur-vid-afskriftir-hvenaer-lykur-vitleysunni/|title=Ósáttur við afskriftir - hvenær lýkur vitleysunni|website=Dv.is|author=Ásta Sigrún Magnúsdóttir|date=23. júlí 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120727175939/http://www.dv.is/frettir/2012/7/23/osattur-vid-afskriftir-hvenaer-lykur-vitleysunni/ |archive-date=2012-07-27 }} * {{cite web|url=http://visir.is/landsbankinn-thyrfti-ad-afskrifa-31-milljard/article/2012120419033|title=Landsbankinn þyrfti að afskrifa 31 milljarð|website=Vísir.is|date=18. apríl 2012}} * {{cite web|url=http://www.spar.is/sparisjodurinn/frettir/nanar/254/afskriftir-vegna-fyrirtaekja-um-270-milljardar-krona |title=Afskriftir vegna fyrirtækja um 270 milljarðar króna|website=Spar.is|date=21.12.2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121112102711/http://www.spar.is/sparisjodurinn/frettir/nanar/254/afskriftir-vegna-fyrirtaekja-um-270-milljardar-krona |archive-date=2012-11-12 }} * {{cite web|url=http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1193343/|title=Hvar sjást 206 ma.kr. afskriftir í bókum Landsbankans? - Staðreyndir um afskriftirnar|author=Marinó G. Njálsson|website=Blog.is|date=24.9.2011}} * {{cite web|url=http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1198889/|title=Sleikjugangur við fjármagnseigendur|author=Marinó G. Njálsson|website=Blog.is|date=18.10.2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160802004320/http://marinogn.blog.is/blog/marinogn/entry/1198889/|archive-date=2.8.2016}} {{Stubbur}} [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi]] [[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] 03bmd2x66quz2pgabm02wanzj1if3gf 0 94620 1973547 1390286 2026-07-27T20:14:09Z Akigka 183 1973547 wikitext text/x-wiki '''Oscar Carlén''' (fæddur [[11. maí]] [[1988]]) var [[Svíþjóð|sænskur]] [[handbolti|handboltamaður]]. Hann lék með liði [[Flensborg]]ar, [[SG Flensburg-Handewitt]], frá 2008 til 2011, og fór til [[HSV Hamburg]] í [[Hamborg]] árið 2011. Carlén var hægri skytta og er sonur handboltamannsins [[Per Carlén|Pers Carlén]] sem var rekinn frá þjálfun Flensborgar. Carlén er 193 cm að hæð og spilar í treyju númer 6 hjá Flensburg. Uppeldisfélag Carlén er [[Ystads IF]] HF í Svíþjóð, en þar lék hann í meistaraflokki frá árinu 2005 til 2008, en þá hélt hann til Flensborgar. Fyrsti leikur Carléns fyrir sænska landsliðið var árið 2007, 2. apríl gegn [[Noregur|Noregi]]. {{stubbur|æviágrip|handbolti}} {{DEFAULTSORT:Carlén, Oscar}} [[Flokkur:Sænskir handknattleiksmenn]] {{f|1988}} a7newy03i10gk9zil71ekviahag1x03 1973548 1973547 2026-07-27T20:14:38Z Akigka 183 1973548 wikitext text/x-wiki '''Oscar Carlén''' (fæddur [[11. maí]] [[1988]]) var [[Svíþjóð|sænskur]] [[handbolti|handboltamaður]]. Hann lék með liði [[Flensborg]]ar, [[SG Flensburg-Handewitt]], frá 2008 til 2011, og fór til [[HSV Hamburg]] í [[Hamborg]] árið 2011 þar sem hann lék til 2013. Carlén var hægri skytta og er sonur handboltamannsins [[Per Carlén|Pers Carlén]] sem var rekinn frá þjálfun Flensborgar. Carlén er 193 cm að hæð og spilar í treyju númer 6 hjá Flensburg. Uppeldisfélag Carlén er [[Ystads IF]] HF í Svíþjóð, en þar lék hann í meistaraflokki frá árinu 2005 til 2008, en þá hélt hann til Flensborgar. Fyrsti leikur Carléns fyrir sænska landsliðið var árið 2007, 2. apríl gegn [[Noregur|Noregi]]. {{stubbur|æviágrip|handbolti}} {{DEFAULTSORT:Carlén, Oscar}} [[Flokkur:Sænskir handknattleiksmenn]] {{f|1988}} mjk4rc6fxto2wq7bhum7zwpjkf7lwkr 0 95088 1973566 1934838 2026-07-27T22:11:48Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973566 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Ophiuchus_constellation_map.png|thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Naðurvalda.]] '''Naðurvaldi''' ([[gríska]]: Ὀφιοῦχος ''Ofíúkhos''; [[latína]]: ''Serpentarius'' eða ''Anguitenens'') er [[stjörnumerki]] á [[miðbaugur himins|miðbaug himins]]. Það er oft myndgert sem maður sem heldur á slöngunni í stjörnumerkinu [[Höggormurinn|Höggorminum]]. Samkvæmt [[grísk goðafræði|grískri goðsögn]] frá tíma [[Rómaveldi]]s táknar stjörnumerkið gríska lækninn [[Asklepíos]]. Naðurvaldi er á [[sólbaugur|sólbaug]] og sólina ber við hann frá 30. nóvember til 17. desember. Hann er þó ekki talinn með í [[dýrahringurinn|dýrahring]] [[stjörnuspeki]]nnar þótt ýmsir hafi stungið upp á því að gera hann að þrettánda stjörnumerki dýrahringsins. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/nadurvaldi/ Stjörnufræðivefurinn: Naðurvaldi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260112093726/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/nadurvaldi/ |date=2026-01-12 }} {{stjörnumerkin}} {{stubbur}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] rb9uctv3ktoybtp52gcc7xj1gxcefpv 0 97550 1973615 1040103 2026-07-28T11:13:54Z Akigka 183 sting upp á sameniningu (en mögulega undir "ferðamálafræði" fremur en "ferðalandfræði") 1973615 wikitext text/x-wiki {{sameina|Ferðalandfræði}} '''Ferðamálafræði''' er fræðigrein sem fjallar um ferðamennsku sem félagslegt fyrirbæri, þ.e. að skilja orsakir og eðli ferðalaga og áhrif þeirra á samfélög, en einnig um áhrif ferðamennsku á umhverfi og mikilvægi þess að greina og meta slík áhrif. Ferðamálafræði tengir þannig saman [[Félagsvísindi|félagsvísindi]] og [[náttúruvísindi]]. Grunnnám (BS) í ferðamálafræði er kennt í [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] á líf- og umhverfisdeild og er þriggja ára nám. Námið tengir saman ýmis fræðasvið, þar á meðal [[Náttúrufræði|náttúru]]- og [[Umhverfisfræði|umhverfisfræði]], [[Skipulagsfræði|skipulagsfræði]], [[viðskiptafræði]] og [[Menningarfræði|menningarfræði]]. Kennsluaðferðir eru fjölbreyttar og kennslan lifandi. Nemendur tileinka sér gagnrýna hugsun og þjálfast í skipulegum og öguðum vinnubrögðum, sem nýtast vel þegar út á [[Vinnumarkaður|vinnumarkaðinn]] er komið. Að loknu námi hafa þeir sterka fræðilega grunnþekkingu og yfirsýn yfir ferðamennsku á heimsvísu, en jafnframt staðgóða þekkingu á [[Íslensk ferðaþjónusta|íslenskri ferðaþjónustu]]. [[Flokkur:Ferðaþjónusta]] [[Flokkur:Mannvistarlandfræði]] [[Flokkur:Ferðalandfræði]] [[Flokkur:Ferðamálafræði]] gqaus9nsbinpxw7fifhli5uz3xcqnm7 14 100134 1973523 1081489 2026-07-27T13:09:09Z Akigka 183 1973523 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Áfengi]] g616dqrjszpzh7twy7yxqhjb938mzrd 0 103202 1973553 1391785 2026-07-27T21:18:51Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973553 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Ngc1316 hst.jpg|thumb|right|250px|NGC 1316]] '''NGC 1316''' (eða ''Fornax A'') er [[vetrarbraut]] sem er í 70 milljón [[ljósár]]a fjarlægð frá jörðu. == Tenglar == * [http://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/djupfyrirbaeri/ngc-skrain/ngc-1316 Stjörnufræðivefurinn: NGC 1316]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{stubbur|stjörnufræði}} [[Flokkur:Stjörnuþokur]] 2cnq54kus5z03y5ygjbrl6nllkuudwo 0 103770 1973565 1733918 2026-07-27T22:05:04Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973565 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Taurus.svg|30px|left|]] '''Nautið''' (Taurus) er eitt af [[stjörnumerki|stjörnumerkjum]] [[dýrahringurinn|dýrahringsins]]. Nautið er stórt og áberandi stjörnumerki á vetrarhimninum milli [[Hrúturinn|Hrútsins]] í vestri og [[Tvíburarnir (stjörnumerki)|Tvíburanna]] í austri. Bjartasta stjarna merkisins er [[Aldebaran]] rauðleit að lit. == Tenglar == * [http://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/nautid Stjörnufræðivefurinn: Nautið] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121031191638/http://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/nautid |date=2012-10-31 }} {{stubbur}} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] jq56ova9m2shatbi8po7bha5deluf2v 0 105540 1973597 1924758 2026-07-28T09:50:06Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Karl 15. Svíakonungur]] á [[Karl 15.]] yfir tilvísun 1924758 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Karl XV i mitten av 1860-talet.jpg |titill = Konungur Svíþjóðar og Noregs |ætt = [[Bernadotte-ætt]] |skjaldarmerki = Coat of Arms of the Union between Sweden and Norway.svg |nafn = Karl 15. |ríkisár = 8. júlí 1859 – 18. september 1872 |skírnarnafn = Carl Ludvig Eugen Berndadotte |kjörorð = ''Land skall med lag byggas'' |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1826|5|3}} |fæðingarstaður = [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Svíþjóð]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1872|9|18|1826|5|3}} |dánarstaður = [[Malmö]], [[Svíþjóð]] |grafinn = [[Riddarahólmskirkja|Riddarahólmskirkjunni]] |undirskrift = Official signature of Charles XV of Sweden.svg |faðir = [[Óskar 1. Svíakonungur|Óskar 1.]] |móðir = [[Jósefína Svíadrottning|Jósefína af Leuchtenberg]] |titill_maka = Drottning |maki = {{gifting|[[Lovísa af Hollandi]]|1850|1871|orsök=dó}} |börn ={{ubl|[[Lovísa Danadrottning|Lovísa]]|[[Karl Óskar prins, hertogi af Suðurmannalandi|Karl Óskar]]}} }} '''Karl 15.''' (''Carl Ludvig Eugen'', [[3. maí]] [[1826]] – [[18. september]] [[1872]]) var [[Svíakonungar|konungur Svíþjóðar]] og [[Noregskonungar|Noregs]] frá [[8. júlí]] [[1859]] til dauðadags en hafði verið ríkisstjóri frá [[25. september]] [[1857]] vegna veikinda föður síns. Karl var elsti sonur [[Óskar 1. Svíakonungur|Óskars 1.]] Svíakonungs og [[Jósefína af Leuchtenberg, Svíadrottning|Jósefínu]] drottningar. Hann hafði mikinn áhuga á norrænni samvinnu og samstarfi og var náinn vinur [[Friðrik 7. Danakonungur|Friðriks 7.]] Danakonungs. Hann var mjög umbótasinnaður og studdi margvísleg framfaramál, meðal annars á sviði stjórnmála, trúfrelsis, refsilöggjafar og samgangna. Á stjórnartíð hans fengu konur [[Kosningaréttur kvenna|kosningarétt]] til sveitastjórna og árið [[1858]] stóð hann að lagasetningu sem veitti ógiftum, fullorðnum konum fullt [[sjálfræði]], þó fyrst í stað aðeins ef þær sóttu um það. Systir hans, Evgenía prinsessa, varð að líkindum fyrst sænskra kvenna til að njóta þeirra réttinda. Karl var mikill áhugamaður um bókmenntir og listir, orti sjálfur [[ljóð]] og gaf út ljóðabækur. Einnig var hann [[listmálari]] og voru verk hans sýnd á sýningum sænsku listaakademíunnar. Hann var mjög skapmikill og þótti oft hryssingslegur í framkomu, kærulaus og raupsamur, en var þrátt fyrir það mjög vinsæll meðal þegna sinna. == Fjölskylda == Karl giftist [[Lovísa af Hollandi, Svíadrottning|Lovísu af Hollandi]] [[19. júní]] [[1850]]. Hjónaband þeirra var ekki hamingjusamt, enda voru þau mjög ólík. Konungurinn var líka afar kvensamur og átti fjölmargar hjákonur. Börn þeirra voru: * [[Lovísa af Svíþjóð, Danadrottning|Lovísa]] Danadrottning (1851-1926), kona [[Friðrik 8. Danakonungur|Friðriks 8.]] * Karl (1852-1854). Eftir fæðingu Karls prins var ljóst að Lovísa krónprinsessa gæti ekki alið fleiri börn og þegar prinsinn dó á öðru ári reyndi Karl konungur mikið að fá þingið til að breyta stjórnarskránni þannig að konur gætu erft ríkið en það tókst ekki. Þegar hann dó var það því Óskar bróðir hans sem tók við völdum. Tveir dóttursynir hans urðu þó konungar, þeir [[Kristján 10.]] Danakonungur og [[Hákon 7. Noregskonungur|Hákon 5.]] Noregskonungur. == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = Sv | titill = Karl XV | mánuðurskoðað = 28. febrúar| árskoðað = 2012}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Svíakonungar|Svíakonungur]] | frá = [[1872]] | til = [[1907]] | fyrir = [[Óskar 1. Svíakonungur|Óskar 1.]] | eftir = [[Óskar 2. Svíakonungur|Óskar 2.]] }} {{Töfluendir}} {{fd|1826|1872}} {{Einvaldar Svíþjóðar}} {{Norskir einvaldar}} [[Flokkur:Bernadotte-ætt]] [[Flokkur:Noregskonungar]] [[Flokkur:Svíakonungar]] 0op9wye7kkrwa73n5rcgpqahfk4fek3 0 119242 1973623 1843083 2026-07-28T11:31:25Z Akigka 183 1973623 wikitext text/x-wiki '''Gullbringu- og Kjósarsýsla''' var ein af [[Sýslur á Íslandi|sýslum Íslands]]. Hún varð til 19. mars 1754 við sameiningu [[Gullbringusýsla|Gullbringu]] og [[Kjósarsýsla|Kjósarsýslu]].<ref>{{cite web|url=https://ferlir.is/saga-gullbringusyslu/|title=Saga Gullbringusýslu|website=Ferlir|access-date=28.7.2026}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} {{s|1754}} {{Sýslur á Íslandi}} [[Flokkur:Sýslur á Íslandi]] [[Flokkur:Vesturland]] c961fjepotvfku21oucdsdyh083kfky 0 125331 1973579 1964128 2026-07-28T01:04:18Z Thall1011 102272 /* Liverpool */ 1973579 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |mynd= Mohamed Salah 2021 CAN Final.jpg |nafn= Mohamed Salah<br/>محمد صلاح |fullt nafn= Mohamed Salah Hamed Mahrous Ghaly |fæðingardagur={{Fæðingardagur og aldur|1992|6|15}} |fæðingarbær=[[Nagrig]] |fæðingarland=Egyptaland |hæð= 1,75 m |staða= Sóknarmaður |núverandi lið= [[Liverpool FC]] |númer= 11 |ár í yngri flokkum=2006-2010 |yngriflokkalið= [[El Mokawloon]] |ár1=2010-2012 |ár2=2012-2014 |ár3=2014-2016 |ár4=2015 |ár5=2015-2016 |ár6=2016-2017 |ár7=2017-2026 |lið1=[[El Mokawloon]] |lið2= [[FC Basel]] |lið3=[[Chelsea F.C.]] |lið4=→ [[Fiorentina]] (lán) |lið5=→ [[A.S. Roma]] (lán) |lið6=[[A.S. Roma]] |lið7=[[Liverpool FC]] |leikir (mörk)1=38 (11) |leikir (mörk)2= 47 (9) |leikir (mörk)3= 13 (2) |leikir (mörk)4= 16 (6) |leikir (mörk)5=34 (14) |leikir (mörk)6=31 (15) |leikir (mörk)7=315 (191) |landsliðsár=2010-2011<br>2011-2012<br>2011- |landslið=Egyptaland U20<br> Egyptaland U21<br>[[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |landsliðsleikir (mörk)=11 (3)<br>11 (4)<br>115 (67)<br> |mfuppfært= maí 2026 |lluppfært= mars 2026 }} '''Mohamed Salah Hamed Mahrous Ghaly''' (fæddur [[15. júní]] [[1992]]) er [[Egyptaland|egypskur]] knattspyrnumaður sem spilaði síðast fyrir [[Liverpool (knattspyrnufélag)|Liverpool]]. Hann spilar sem hægri vængmaður og er með hraðan og fiman leikstíl. Í Evrópu spilaði Salah með [[FC Basel]], [[Chelsea FC]], [[Fiorentina]] og [[Roma]] áður en hann hélt til Liverpool þar sem hann var í 9 ár og vann fjölda titla. Hann hlaut gullskóinn fjórvegis í ensku úrvalsdeildinni og er í 4. sæti yfir markahæstu menn allra tíma í deildinni ásamt flestum markaframlögum (mörk og stoðsendingar) fyrir eitt lið í úrvalsdeild. <ref>[https://m.fotbolti.net/news/13-12-2025/salah-baetti-met-thridji-atkvaedamesti-i-sogu-urvalsdeildarinnar Salah bætti met - Þriðji atkvæðamesti í sögu úrvalsdeildarinnar] Fótbolti.net, sótt 13. desember 2025</ref> Salah hefur skorað yfir 400 mörk í öllum keppnum. ==Liverpool== '''2017-2018''' Salah varð fyrsti leikmaður ensku úrvalsdeildarinnar til að verða leikmaður mánaðarins þrisvar á tímabili. <ref>[https://www.premierleague.com/news/662050 Salah makes history with EA SPORTS award] Premier league.com, skoðað 13. apríl, 2018.</ref>. Hann keppti við [[Harry Kane]] um að verða markakóngur tímabilsins og sló markametið í úrvalsdeildinni á einu tímabili; 32 mörk. Salah skoraði 4 mörk í leik gegn [[Watford F.C.|Watford]] í mars. Hann var valinn afríski leikmaður ársins 2017 <ref>[http://www.bbc.com/sport/football/42308421 Mohamed Salah named BBC African Footballer of the Year] BBC. Skoðað 13. apríl, 2018.</ref> og leikmaður tímabilsins af samtökum leikmanna (PFA) <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/43860354 Mohamed Salah: Liverpool forward voted PFA Player of the Year 2017-18] BBC, skoðað 23. apríl, 2018.</ref> og leikmaður úrvalsdeildarinnar á tímabilinu. Salah varð þriðji Liverpool leikmaðurinn sem hefur náð 40 mörkum á tímabili, ásamt [[Ian Rush]] og [[Roger Hunt]]. <ref>[http://www.visir.is/g/2018180419186/salah-mer-er-alveg-sama-um-allt-annad Salah: Mér er alveg sama um allt annað] Vísir, skoðað 16. apríl, 2018.</ref> '''2018-2019''' Sumarið 2018 gerði Salah 5 ára samning við Liverpool. Hann varð í þriðja sæti yfir leikmann ársins 2018 í verðlaunum FIFA. Einnig átti hann mark ársins (gegn [[Everton]]). <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/45631205 Luka Modric named best male player and Marta best female player at Fifa awards]BBC</ref> Salah skoraði 22 mörk á tímabilinu í ensku úrvalsdeildinni og deildi markakóngstitlinum með [[Sadio Mané]] og [[Pierre Emerick-Aubameyang]]. '''2019-2020''' Salah varð Englandsmeistari með Liverpool árið 2020 seint um sumarið á tímabili sem var seinkað vegna [[Covid-19]]. Hann varð fyrsti Liverpool leikmaðurinn til að skora 20 mörk í öllum keppnum 3 tímabil í röð síðan [[Michael Owen]] spilaði með félaginu. '''2020-2021''' Í desember 2020 varð Salah markahæsti leikmaður Liverpool í [[Meistaradeild Evrópu]] þegar hann tók fram úr [[Steven Gerrard]].<ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/football/55221508 BBC News - Champions League: Midtjylland 1-1 Liverpool - Mohamed Salah becomes record scorer]BBC</ref> '''2021-2022''' Salah varð fyrsti leikmaðurinn í sögu ensku úrvalsdeildarinnar til að skora í fyrsta leik tímabils, fimm tímabil í röð. Hann komst í 100 úrvalsdeildarmörk og inn á topp 30 yfir markahæstu leikmenn í september 2021. Salah skoraði í 10 leikjum í röð og náði þrennu í 5:0 stórsigri Liverpool á [[Old Trafford]]. Hann var valinn leikmaður októbermánaðar. Salah skoraði sitt 150. mark fyrir félagið í febrúar og varð 10. markahæsti leikmaður þess frá upphafi. Salah deildi markakóngstitlinum með [[Son Heung-min]] tímabilið 2021-2022. Hann var einnig stoðsendingahæstur. [[Kevin De Bruyne]] var þó valinn bestur á tímabilinu. Salah hlaut verðlaun blaðamanna sem besti leikmaðurinn. Liverpool vann báða deildarbikarana en var einu stigi á eftir Man City í baráttunni um englandsmeistaratitilinn. '''2022-2023''' Salah skrifaði undir nýjan 3 ára samning við Liverpool sumarið 2022. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/62013642 Salah signs new 3 year contract] BBC, sótt 1/7 2022</ref> Honum gekk illa að skora í byrjun tímabils en skoraði hröðustu þrennu í [[Meistaradeild Evrópu]] á 6 mínútum. Í febrúar varð Salah markahæsti leikmaður Liverpool í evrópukeppnum. Í mars 2023 varð Salah markahæsti leikmaður Liverpool í ensku úrvalsdeildinni með 2 mörkum í 7-0 sigri á [[Manchester United]]. Í apríl varð hann sá leikmaður sem hafði oftast skorað með vinstri fæti þegar hann tók fram úr [[Robbie Fowler]]. '''2023-2024''' Í desember varð Salah fyrsti leikmaðurinn frá Afríku til að skora 150 mörk í ensku úrvalsdeildinni og 200 mörk í öllum keppnum. Hann komst á topp 10 yfir þá markahæstu í deildinni. Auk þess skoraði hann yfir 20 mörk fyrir Liverpool sjöunda tímabilið í röð sem er met. '''2024-2025''' Fyrir áramót var Salah afkastamikill og átti hvort tveggja mörk og stoðsendingar yfir tug, nokkuð sem enginn hafði gert í úrvalsdeildinni. Salah ýjaði að því í janúar 2025 að þetta yrði hans síðasta tímabil með Liverpool. <ref>[https://www.visir.is/g/20252670919d/salah-stad-festir-ad-thetta-se-hans-sidasta-tima-bil-med-liver-pool Salah staðfestir að þetta sé hans síðasta tímabil með Liverpool] Vísir, sótt 3. janúar, 2025</ref> Hann náði hins vegar samningi við félagið í apríl og framlengdi um tvö ár. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/c05n7791r13o Salah signs new two-year deal with Liverpool] BBC, sótt 11. apríl 2025</ref> Salah varð markahæstur í úrvalsdeildinni á tímabilinu og var valinn leikmaður tímabilsins. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/cwyvpkg2ryeo Salah wins Premier League player of season award] BBC, sótt 25. maí, 2025</ref> Hann var með 29 mörk og einnig stoðsendingarhæstur með 18 talsins og jafnaði [[Thierry Henry]] með fjóra gullskó í deildinni. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/cj93ze2gdkgo Salah has final say on day of 'special' Liverpool celebrations] BBC, sótt 25. maí, 2025</ref> '''2025-2026''' Í upphafi tímabils hlaut Salah PFA-verðlaunin sem kosin eru af leikmönnum í þriðja skipti og hafði enginn hlotið þau svo oft. Salah náði þeim áfanga í nóvember að hafa skorað 250 mörk fyrir Liverpool og varð hann þriðji markahæsti leikmaður félagsins frá upphafi. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0jddyxpq1zo Salah shines as Slot & Liverpool get fans' backing] BBC, sótt, 2. nóvember 2025</ref> Gengi liðsins var brösugt og eftir að hafa setið á bekknum þrjá leiki í röð í byrjun desember lýsti Salah yfir vonbrigðum með félagið og [[Arne Slot]], þjálfara og tjáði það að næsti leikur gæti orðið hans síðasti fyrir félagið. <ref>[https://m.fotbolti.net/news/06-12-2025/salah-hraunar-yfir-liverpool-og-slot-hent-undir-rutuna Salah hraunar yfir Liverpool og Slot] Fótbolti.net, sótt 6. desember 2025</ref> Í kjölfarið var hann utan hóps þegar Liverpool ferðaðist til Mílanó í leik Meistaradeildar Evrópu. Salah spilaði sinn síðasta leik sinn fyrir Afríkukeppnina um miðjan desember og gaf stoðsendingu eftir að hafa komið af bekknum. Þar með komst hann í 277 markaframlög í úrvalsdeildinni fyrir eitt lið og tók yfir met [[Wayne Rooney]]. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/live/cnv2r76lp56t Salah back as Ekitike double helps Liverpool beat Brighton] BBC, sótt 13. desember, 2025</ref> Staðfest var í mars að hann yfirgæfi félagið eftir tímabilið. <ref>[https://www.liverpoolfc.com/news/mohamed-salah-leave-liverpool-end-season Mohamed Salah to leave Liverpool at the end of the season] Liverpoolfc.com, sótt 24. mars 2026</ref> ==Egypska landsliðið== Salah hefur spilað með landsliðinu síðan 2011 og er annar markahæsti leikmaður þess frá upphafi. Hann spilaði stórt hlutverk þegar Egyptar komust á HM 2018. Hann skoraði 5 mörk í undankeppninni, þar á meðal 2 mörk í lokaleiknum gegn Kongó. Egyptar komust ekki í gegnum riðlakeppnina í lokakeppninni. Salah skoraði tvö mörk í keppninni. Í [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla|Afríkukeppninni]] 2022 mætti Egyptaland Senegal í úrslitum og mætti Salah því félaga sínum [[Sadio Mané]] úr Liverpool. Svo fór að Senegal vann í vítaspyrnukeppni en Salah fékk ekki að taka síðustu spyrnu Egypta þar sem lið hans hafði misnotað 2 spyrnur og vann því Senegal 4-2. Salah og Mané mættust aftur í [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla 2025|undanúrslitum Afríkukeppninnar 2025]]. Þá hafði Mané aftur betur og skoraði eina markið. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/live/ce8rg4263y1t Mane hits winner as Senegal ends Salah's AFCON bid] BBC, sótt 14. janúar, 2026</ref> ==Svipmyndir== <gallery> Mynd:Mohamed Salah 2017.jpg|Salah með Liverpool 2017. Mynd:Mohamed Salah 2015.jpg|Salah með Fiorentina 2015. Mynd:Mohamed Salah.JPG|Salah með Chelsea 2014. Mynd:Zenit-bazel 2013 (2).jpg|Salah með Basel 2013. </gallery> ==Tengill== *[https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2023-10-22-hver-er-sannleikurinn-um-salah Hver er sannleikurinn um Salah? - Umfjöllun RÚV] ==Tilvísanir== {{Commonscat}} {{DEFAULTSORT:Salah, Mohamed}} [[Flokkur:Egypskir knattspyrnumenn|Salah, Mohamed]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1992]] 6g825c92m9typwjrpsh1notvjxh4jv3 0 126856 1973602 1845383 2026-07-28T09:53:57Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973602 wikitext text/x-wiki [[File:Cig a like-- 2013-10-21 03-47.jpg|thumb|Fyrsta kynslóð rafsígaretta]] '''Rafsígaretta''' (einnig verið nefnd '''rafretta''') er [[Rafhlaða|rafknúið]] tæki sem breytir vökva, með eða án [[nikótín]]s, í gufu og er nefnt í höfuðið á [[Sígaretta|sígarettunni]] vegna samskonar eiginleika þeirra og í upphafi útlits. Það er inntöku nikótíns og eru rafrettur notaðar af fólki til þess að hætta neyslu tóbaks en samt inntöku nikótíns, líkt og notkun nikótíntyggjós eða nikótínplástra. == Deilur == Rafsígaretta sem inniheldur nikótínvökva hefur líkamleg áhrif sem líkist áhrifum venjulegra tóbaksreykinga, þó að ekkert [[tóbak]], tjara, [[reykur]] né glóð komi þar við sögu. Þó er hægt að fá vökva sem framleiðir gufuna í rafrettur sem innihalda ekki nikótín. Rafrettuna er hægt að hlaða með ýmsum bragðtegundum, með eða án nikótíns og í mismunandi styrkleika þess. Er það eitt af því sem hefur valdið áhyggjum manna sem telja að með mögulegum vinsældum rafrettunnar muni verða til ný kynslóð fólks sem ánetjist nikótíni, fólki sem annars hefði hugsanlega ekki farið að reykja sígarettur. En notkun rafsígaretta eykst hratt. Deilur hafa því staðið um rafrettuna, bæði vegna mögulegrar aukningar nikótínneyslu af vinsældum hennar og eins því að áhrif af notkun hennar á heilsu manna er ekki fullkönnuð. Alþjóðaheilbrigðisstofnunin hefur sem dæmi varað við þeim og eru þær bannaðar í mörgum löndum og öðrum notkun þeirra takmörkuð að ýmsu leyti. Á Íslendi hefur verið mörkuð sú stefna að flokka þann vökva sem inniheldur nikótín fyrir rafsígarettur sem lyf og fer Lyfjastofnun og Landlæknisembættið með ákvarðanir um innflutning og sölu hans. Tækin sjálf lúta aftur á móti engum takmörkunum í sölu og innflutningi, öðrum en gerðar eru til annara rafmagnstækja, og eins vökva sem ekki inniheldur nikótín. == Rafsígarettutegundir == Af rafsígarettum er mest í notkun tvennskonar útgáfur: ''Sígarettulíki'', tæki sem er jafn fyrirferðarlítið og sígaretta og hermir eftir útliti hennar og hinsvegar svokallaðir ''moddar'' eða ''gufarar'', sem eru stærri tæki og líkjast ekkert sígarettum né öðrum tækjum sem hafa verið notuð áður við inntöku tóbaks. Oftast er hægt að taka þau tæki í sundur og raða mismunandi pörtum þeirra saman eins og missterkum rafhlöðum eða mismunandi gerðum af tönkum fyrir vökvan sem framleiðir gufuna allt eftir smekk notandans. Einnig hafa verið gerðar tilraunir með að líkja eftir í útliti bæði vindla og tóbakspípa en þær gerðir hafa ekki notið mikilla vinsælda. Þeir sem nota rafsígarettur á Íslandi kalla sig oft ''dampara'' eða ''gufara'' enda reykja þeir ekki, heldur ''dampa'' eða ''gufa'', þar sem engin reykur kemur frá rafrettum heldur gufa. [[File:Components of a MiniCiggy e-cigarette.jpg|thumb|Einingar Sigarettulíkis.<br />A. [[ljóstvistur]]<br />B. [[rafhlaða]] (inniheldur líka [[rafrásabúnaður|rafrásabúnað]]. )<br />C. dampari (með hitahaldi))<br />D. tankhylki (munnstykki)]] == Sígarettulíki og moddarar == '''Sígarettulíki''' skiptist í fjóra hluta í grófum dráttum: [[ljóstvistur|ljósgjafa]], ''rafhlöðu'', ''dampara'' og ''skiptitank'' (munnstykki). Ljósið gefur til kynna hvort rafhlaðann sé að verða tóm (með því að blikka) og meðan rafhlaðan er virk þá er ljós þann tíma sem notandinn sogar gufuna að sér og minnir þannig á glóð í venjulegri sígarettu. Sígarettulíkin eru oft með endurhlaðanlega rafhlöðu en skiptitankarnir eru oft aðeins einnota. Þó eru til skiptitankar fyrir sígarettulíki sem hægt er að hella í vökva. [[File:Ecig gen3.jpg|thumb|65px|Moddarar.]] '''Moddarar''' (af enska orðinu ''modifiable'' = sem hægt er að breyta) (einnig nefndir '''gufarar''') eru oft stærri en sígarettur og eru allavega laginu. Þeir eru til í ýmsum gerðum. Stundum er moddari bara rafhlaða í járnstaut (sambyggt) eða þá járnhólkur sem í er sett ein eða fleiri rafhlöður. Á moddurum er oft hnappar og stafrænn gluggi. Hann sýnir stillimöguleika tækisins. Með hnöppunum stillir notandinn af [[rafspenna|rafspennu]] og [[volt]] sem hann vill að tækið gefi af sér. Í stafrænum glugga moddara er oft einnig hægt að sjá hvað mikið er eftir af rafhlöðunni og [[viðnám]] spólunnar (''coil'') í tankinum. == Tankar == Til eru þrennskonar tankar: Damptankur (''atomizer'') (notað sem einhverskonar safnheiti), klártankur (''clearomizer'') og tróðtankur (''cartomizer''). Í ensku er orðið atomizer einnig haft um það sem nefnt er droptankur. '''Damptankur''' (eða bara '''tankur''') er safnheiti yfir allavega tanka sem hægt er að geyma vökva í. Hann inniheldur [[vírspóla|vírspólu]] (''coil'') sem rauðhitnar við skot. Ofan á honum liggur efni úr [[kísl]]i (''silic''a) sem dregur í sig vökvan úr tankinum. Þegar skotið er af tækinu (sígarettulíkinu eða moddaranum) hitnar vírspólan og breytir vökvanum í gufu. '''Klártankur''' er einfaldasta gerðin af tönkum. Hann samanstendur oft af glerhylki sem hægt er að endurfylla með vökva. Ofan í hann er skrúfstykkið sem heldur vírspólinni skrúfað. Á enda hans er munnstykki. Oft er hægt að skipta um munnstykki einnig, en það nefnist túða (enska ''drip tip''). '''Tróðtankur''' er líkur klártankinum. Hann samanstendur einnig oft af glerhylki sem hægt er að endurfylla með vökva. En ólíkt klártankinum er í honum tróðvafningur sem liggur niður að vírspólunni. Oft er erfitt að fylla slíka tanka. '''Droptankur''' er tankur sem er oft allur úr málmi. Ef húfan af honum er tekin af blasir oft við tvær eða þrjár festar. Þeir sem nota droptanka búa oft til vírspólur sínar sjálfir, skrúfa við festarnar og mæla viðnám hans í þar til gerðum tækjum. Síðan er lagður bómull eða kíslefni yfir vírspóluna og síðan eru nokkrir dropar af vökvanum látnir drjúpa ofan í efnið sem sýgur það í sig. Húfan síðan fest á og dampað. Droptankar eru erfiðir og kalla á töluverða kunnáttu þar sem viðnámið og geta rafhlöðunnar verður að vera samtillt. En þeir sem skipta oft um vökva velja oft droptanka. == Vökvar == Vökvar eru oftast PG og VG eða aðeins annaðtveggja og er innhaldið oftast gefið upp - og þá í prósentum. PG (''propylene glycol'') er skammstöfun fyrir [[própýlen glýkól]] og er öllu vatnskendari en VG. VG stendur fyrir ''vegetable glycerin'' sem er [[jurtaglýserín]]. Hann er þykkri og er líkari olíu. Vg framleiðir oft meiri gufu en rífur ekki í hálsinn einsog PG. Þeir sem finna til hálsertingar skipta oft yfir í 100% VG-vökva. Vökvar eru með hinum ýmsu [[bragðefni|bragðefnum]] og hægt að fá án nikótíns eða í mismunandi styrkleika af nikótíni<ref>Refrettuvökvar eru mældir í mg af nikótíni fyrir hvern ml. Sumir framleiðundir nota prósentur en þær fara sjaldan yfir 3,6%.</ref>(Allt frá 0-36mg/ml). == Tenglar == * [http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2009/03/27/umdeildar_rafrettur/ ''Umdeildar rafrettur''] grein í Mbl.is * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4423206 ''Trappaði sig niður með rafrettu''] grein í Fréttablaðinu 2009. * [http://www.gaxa.is/is/page/innihald ''Innihald Gaxa raf-rettunnar''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150221095050/http://gaxa.is/is/page/innihald |date=2015-02-21 }} Heimasíða Gaxa ehf '''erlendir''': * [http://www.ecigarette-research.org/research/index.php Ecigarette-research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150312141806/http://www.ecigarette-research.org/research/index.php |date=2015-03-12 }} Helsta rannsóknarsíða rafsígaretta, á vegum Dr. Farsalinos. * [http://www.theguardian.com/society/2014/may/05/rise-of-e-cigarettes-miracle-or-health-risk ''E-cigarettes: miracle or health risk?''] grein í The Guardian, skoðað 18. febrúar 2015 * [http://www.theguardian.com/science/2015/feb/13/more-teenagers-trying-e-cigarettes-than-tobacco?fb_ref=Default ''More teenagers trying e-cigarettes than tobacco, US study suggests ''] grein í The Guardian, skoðað 18. febrúar 2015 == Heimildir == <references/> {{Stubbur|heilsa}} [[Flokkur:Heilsa]] 2ctf6k45e5mukl6ej88dgx2h6eew30f 0 129360 1973590 1955220 2026-07-28T08:08:37Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973590 wikitext text/x-wiki [[Mynd:New_shot_of_Proxima_Centauri,_our_nearest_neighbour.jpg|thumb|right|Mynd tekin með [[Hubble-geimsjónaukinn|Hubble-geimsjónaukanum]].]] '''Proxima Centauri''' er sú [[stjarna]] sem er næst [[sólin]]ni okkar. Hún er í um 4,24 [[ljósár]]a fjarlægð frá sólinni, í stjörnumerkinu [[Mannfákurinn|Mannfáknum]]. Proxima Centauri er [[rauður dvergur]] þess vegna er ómögulegt að sjá hana með berumum augum. Hún er [[blossastjarna]] og því er birtustig hennar mjög breytilegt. Hún er minnsta stjarnan í kerfi þriggja stjarna. Hinar stjörnurnar í kerfinu eru [[Alfa Centauri A]] og [[Alfa Centauri B]]. Proxima Centauri sést ekki með berum augum frá jörðu þrátt fyrir nálægðina. Það var [[Skotland|skoski]] [[stjörnufræðingur]]inn [[Robert Innes]] sem uppgötvaði stjörnuna árið [[1915]] frá stjörnuskoðunarstöðinni [[Union Observatory]] í [[Jóhannesarborg]] í [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]]. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/mynd-vikunnar/nr/1514 Stjörnufræðivefurinn: Næsti nágranni sólar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260423092208/https://www.stjornufraedi.is/mynd-vikunnar/nr/1514 |date=2026-04-23 }} {{Stubbur}} dx77wooo1t120sziw9z7cxh03791t61 0 129435 1973529 1963488 2026-07-27T16:08:32Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973529 wikitext text/x-wiki '''Mennta- og barnamálaráðherra Íslands''' er æðsti yfirmaður [[Mennta- og menningar­mála­ráðuneyti Íslands|mennta- og barnamálaráðuneyti Íslands]]. Ráðuneytið í núverandi mynd var stofnað árið [[2022]] en menntamálaráðuneyti hefur verið starfandi á [[Ísland]]i síðan [[1947]]. Árið 2021 var gerð sú breyting að ráðuneyti menntamála var sett í nýtt ráðuneyti mennta- og barnamála, en menningarmál flutt í ferðamála-, viðskipta- og menningarmálaráðuneyti<ref>{{Cite web|url=https://www.stjornarradid.is/rikisstjorn/sogulegt-efni/um-rikisstjorn/2021/11/28/Annad-raduneyti-Katrinar-Jakobsdottir/|title=Um ríkisstjórn|website=www.stjornarradid.is|language=is|access-date=2023-12-08}}</ref>. Ráðherra fer með yfirstjórn ráðuneytisins og ber ábyrgð á stjórnarframkvæmdum þess. [[Inga Sæland]] er sitjandi mennta- og barnamálaráðherra<ref>{{Cite web|url=https://www.stjornarradid.is/raduneyti/mennta-og-barnamalaraduneytid/mennta-og-barnamalaradherra/|title=Mennta- og barnamálaráðherra|website=www.stjornarradid.is|language=is|access-date=2023-12-08}}</ref>. == Ráðherrar == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! colspan=3 |Ráðherra !frá !til !flokkur !ráðuneyti !annað |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Sjálfstæðis}}"| |[[Mynd:EinarArnorsson.jpg|50px]] |[[Einar Arnórsson]] |[[1942]] |[[1944]] |[[Sjálfstæðisflokkur]] |[[Ráðuneyti Björns Þórðarsonar]]<ref>[https://www.stjornarradid.is/rikisstjorn/sogulegt-efni/um-rikisstjorn/1942/12/16/Raduneyti-Bjorns-Thordarsonar/ Ráðuneyti Björns Þórðarsonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Skoðað 12. desember 2017.</ref> |Einnig [[Dómsmálaráðherra Íslands|dómsmálaráðherra]], utan þings |- | style="background-color:{{Flokkslitur|}}"| | |[[Björn Þórðarson]] |[[1944]] |[[1944]] | Óflokksbundinn |[[Ráðuneyti Björns Þórðarsonar]]<ref>[https://www.stjornarradid.is/rikisstjorn/sogulegt-efni/um-rikisstjorn/1942/12/16/Raduneyti-Bjorns-Thordarsonar/ Ráðuneyti Björns Þórðarsonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Skoðað 12. desember 2017.</ref> |Einnig [[Forsætisráðherra Íslands|forsætisráðherra]], [[Dómsmálaráðherra Íslands|dómsmálaráðherra]], [[Heilbrigðisráðherra Íslands|heilbrigðisráðherra]] og [[Kirkjumálaráðherra Íslands|kirkjumálaráðherra]] |- | style="background-color:#A80000"| | |[[Brynjólfur Bjarnason]] |[[1944]] |[[1947]] |[[Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn|Sósíalistaflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Ólafs Thors]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/4 Annað ráðuneyti Ólafs Thors], Skoðað 14. apríl 2015.</ref> | |- |style="background-color:{{Flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}}"| |[[File:Eysteinnjonsson.JPG|50px]] |[[Eysteinn Jónsson]] |[[1947]] |[[1949]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Stefáns Jóhanns Stefánssonar]]<ref>[http://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/5 Ráðuneyti Stefáns Jóh. Stefánssonar], Skoðað 14. apríl 2015.</ref> | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Sjálfstæðis}}"| |[[File:Bjarni-Benediktsson-public-radio-announcement-1949.jpg|50px]] |[[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] |[[1949]] |[[1950]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Ólafs Thors]] | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Sjálfstæðis}}"| |[[File:Bjornolafsson.JPG|50px]] |[[Björn Ólafsson]] |[[1950]] |[[1953]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Steingríms Steinþórssonar]] | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Sjálfstæðis}}"| |[[File:Bjarni-Benediktsson-public-radio-announcement-1949.jpg|50px]] |[[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] |[[1953]] |[[1956]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fjórða ráðuneyti Ólafs Thors]] | |- | style="background-color:#F00000"| |[[File:Gylfi Gíslason 1958.jpg|50px]] |[[Gylfi Þ. Gíslason]] |[[1956]] |[[1971]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Hermanns Jónassonar]]<br /> [[Ráðuneyti Emils Jónssonar]]<br /> [[Fimmta ráðuneyti Ólafs Thors]]<br /> [[Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]]<br /> [[Ráðuneyti Jóhanns Hafstein]] | |- | style="background-color:#F00000"| | |[[Magnús Torfi Ólafsson]] |[[1971]] |[[1974]] |[[Samtök frjálslyndra og vinstrimanna]] |[[Ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/15 Fyrsta ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar], Skoðað 14. apríl 2015.</ref> | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}}"| | |[[Vilhjálmur Hjálmarsson]] |[[1974]] |[[1978]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Geirs Hallgrímssonar]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/17 Ráðuneyti Geirs Hallgrímssonar], Skoðað 14. apríl 2015.</ref> | |- | style="background-color:#C00000"| | |[[Ragnar Arnalds]] |[[1978]] |[[1979]] |[[Alþýðubandalagið]] |[[Annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/18 Annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar], Skoðað 14. apríl 2015.</ref> | |- | style="background-color:#F00000"| | |[[Vilmundur Gylfason]] |[[1979]] |[[1980]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Benedikts Gröndals]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/19 Ráðuneyti Benedikts Gröndal], Skoðað 14. apríl 2015.</ref> | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}}"| | |[[Ingvar Gíslason]] |[[1980]] |[[1983]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsen]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/20 Ráðuneyti Gunnars Thoroddsen], Skoðað 14. apríl 2015.</ref> | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Sjálfstæðis}}"| | |[[Ragnhildur Helgadóttir]] |[[1983]] |[[1985]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/21 Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar], Skoðað 14. apríl 2015. </ref> | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Sjálfstæðis}}"| |[[File:Sverrirhermannsson.JPG|50px]] |[[Sverrir Hermannsson]] |[[1985]] |[[1987]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/21 Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar], Skoðað 14. apríl 2015. </ref> | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Sjálfstæðis}}"| | |[[Birgir Ísleifur Gunnarsson (seðlabankastjóri)|Birgir Ísleifur Gunnarsson]] |[[1987]] |[[1988]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar]]<ref>[http://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/23 Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar], Skoðað 14. apríl 2015.</ref> | |- | style="background-color:#C00000"| |[[File:Svavargestsson.JPG|50px]] |[[Svavar Gestsson]] |[[1988]] |[[1991]] |[[Alþýðubandalagið]] |[[Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/24 Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar], Skoðað 14. apríl 2015.</ref><br /> [[Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/25 Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermanssonar], Skoðað 14. apríl 2015.</ref> | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Sjálfstæðis}}"| | |[[Ólafur G. Einarsson]] |[[1991]] |[[1995]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/26 Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar], Skoðað 14. apríl 2015.</ref> | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Sjálfstæðis}}"| |[[File:Björn Bjarnason (2007).jpg|50px]] |[[Björn Bjarnason (f. 1944)|Björn Bjarnason]] |[[1995]] |[[2002]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/28 Annað ráðuneyti Davíðs Oddssonar], Skoðað 14. apríl 2015.</ref><br /> [[Þriðja ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref>[http://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/30 Þriðja ráðuneyti Davíðs Oddssonar], Skoðað 14. apríl 2015.</ref> | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Sjálfstæðis}}"| | |[[Tómas Ingi Olrich]] |[[2002]] |[[2003]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref>[http://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/30 Þriðja ráðuneyti Davíðs Oddssonar], Skoðað 14. apríl 2015.</ref> | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Sjálfstæðis}}"| |[[File:Thorgerdur K. Gunnarsdottir, Islands kulturminister.jpg|50px]] |[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] |[[2003]] |[[2009]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fjórða ráðuneyti Davíðs Oddssonar]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/34 Fjórða ráðuneyti Davíðs Oddssonar], Skoðað 14. apríl 2015.</ref><br /> [[Ráðuneyti Halldórs Ásgrímssonar]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/133 Ráðuneyti Halldórs Ásgrímssonar], Skoðað 14. apríl 2015.</ref><br /> [[Fyrsta ráðuneyti Geirs Haarde]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/237 Fyrsta ráðuneyti Geirs Haarde], Skoðað 14. apríl 2015.</ref><br /> [[Annað ráðuneyti Geirs Haarde]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/276 Annað ráðuneyti Geirs Haarde], Skoðað 14. apríl 2015.</ref> | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|VG}}"| | [[Mynd:Katrín Jakobsdóttir at Göteborg Book Fair 2012 03.jpg|50px]] |[[Katrín Jakobsdóttir]] |[[2009]] |[[2013]] |[[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]] |[[Fyrsta ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/305 Fyrsta ráðuneyti Jóhanna Sigurðardóttir], Skoðað 14. apríl 2015.</ref><br /> [[Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/323 Annað ráðuneyti Jóhanna Sigurðardóttur], Skoðað 14. apríl 2015.</ref> | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Sjálfstæðis}}"| |[[File:Nordiska radets nyvalda vice president Illugi Gunnarsson.jpg|50px]] |[[Illugi Gunnarsson]] |[[2013]] |[[2017]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar]]<ref>[https://stjornarrad.is/Rikisstjornartal/nr/551 Ráðuneyti Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar], Skoðað 14. apríl 2015.</ref><br>[[Ráðuneyti Sigurðar Inga Jóhannssonar]] | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Sjálfstæðis}}"| |[[Mynd:Kristjan thor Juliusson (Sj.) Island.jpg|50px]] |[[Kristján Þór Júlíusson]] |[[2017]] |[[2017]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]] | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}}"| |[[Mynd:Lilja Dögg Alfreðsdóttir.jpg|50px]] |[[Lilja Alfreðsdóttir]] |[[2017]] |[[2021]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur]] | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}}"| |[[Mynd:Ásmundur Einar Daðason 2021.jpg |50px]] |[[Ásmundur Einar Daðason]] |[[2021]] |[[2024]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur]]<br>[[Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]] | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}}"| |[[Mynd:Ásthildur Lóa Þórsdóttir 2021.jpg |50px]] |[[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]] |[[2024]] |[[2025]] |[[Flokkur fólksins]] |[[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur]] | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}}"| |[[Mynd:Guðmundur Ingi Kristinsson 2025.jpg |50px]] |[[Guðmundur Ingi Kristinsson]] |[[2025]] |2026 |[[Flokkur fólksins]] |[[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur]] | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}}" | | |[[Inga Sæland]] |[[2026]] | |[[Flokkur fólksins]] |[[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur]] | | |}<ref>[https://www.menntamalaraduneyti.is/radherra/fyrri-radherrar/ Fyrrir menntamálaráðherrar], Skoðað 14. apríl 2015.</ref> == Heimildir == <references /> {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:Ráðherraembætti Íslands]] [[Flokkur:Íslensk stjórnmál]] [[Flokkur:Listar tengdir íslenskum stjórnmálum]] caj8k6wmehvkntquqmotzokrwhjti3g 0 140338 1973608 1570026 2026-07-28T10:38:19Z TKSnaevarr 53243 Fjarlægði endurbeiningu á [[Karl 10. Frakkakonungur]] 1973608 wikitext text/x-wiki '''Karl 10.''' getur átt við eftirfarandi: * [[Karl 10. Gústaf|Karl 10. Gústaf Svíakonung]] (1622–1660) * [[Karl 10. Frakkakonungur|Karl 10. Frakkakonung]] (1757–1836) {{aðgreining}} kyycjltcdwukqoy2in7z7fr03h2pnkp 0 140539 1973610 1897581 2026-07-28T10:39:21Z TKSnaevarr 53243 1973610 wikitext text/x-wiki [[File:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|thumb|right|''[[Frelsið leiðir fólkið]]'' (1830) eftir [[Eugène Delacroix]] lýsir júlíbyltingunni á táknrænan hátt.]] '''Júlíbyltingin''' árið 1830 var önnur [[Bylting|stjórnmálabylting]] [[Frakkland|Frakklands]] á eftir [[Franska byltingin|frönsku byltingunni]] árið 1789. Í byltingunni var nýjum konungi, [[Loðvík Filippus|Loðvík Filippusi]], komið til valda og nýtt stjórnarfyrirkomulag stofnað undir nafninu „[[Júlíríkið|júlíríkið]]“. Byltingin gerðist á þremur dögum, 27., 28. og 29. júlí, sem kallaðir eru „les Trois Glorieuses“ eða „dýrlegu dagarnir þrír“ á frönsku. Eftir langar og hatrammar deilur við ráðherra sína og þingmenn reyndi [[Karl 10. Frakkakonungur|Karl 10.]] konungur að hrifsa til sín frekari völd með Saint-Cloud-tilskipuninni þann 25. júlí 1830. Viðbrögðin voru slík að æstur múgur breyttist fljótt í allsherjar byltingu lýðveldissinna. Parísarbúar reistu götuvígi og réðust að konungshernum í orrustu sem kostaði um 200 hermenn líf sitt og 800 uppreisnarmenn.<ref>Jean-Claude Caron, ''La France de 1815 à 1848'', Cursus Armand Collin, 2013, [https://books.google.fr/books?id=hS9lAAAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr#v=onepage&q&f=false lire en ligne sur Google Livres].</ref> Konungurinn og fjölskylda hans flúðu París. Frjálslyndir en konunghollir þingmenn tóku málin í sínar hendur og tókst að viðhalda [[Þingbundin konungsstjórn|þingbundnu konungsveldi]] með því að breyta um konungsætt. [[Orléans-ætt]], ættkvísl [[Búrbónar|Búrbónaættar]], tók því við af gömlu konungsættinni og hertoginn af Orléans var lýstur „konungur Frakka“, en ekki konungur Frakklands eins og forverar sínir, undir nafninu Loðvík Filippus. ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Byltingar]] [[Flokkur:Saga Frakklands]] [[Flokkur:1830]] t6s1mtyz7s6qypksxtr9vjf51ph2j84 0 141021 1973609 1947579 2026-07-28T10:39:00Z TKSnaevarr 53243 1973609 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord | mynd = Charles Maurice de Talleyrand-Périgord by François Gérard, 1808.jpg | titill= [[Forsætisráðherra Frakklands]] | stjórnartíð_start = 9. júlí 1815 | stjórnartíð_end = 26. september 1815 | einvaldur = [[Loðvík 18.]] | forveri = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður = [[Armand-Emmanuel du Plessis de Richelieu]] | titill2= Utanríkisráðherra Frakklands | stjórnartíð_start4 = 15. júlí 1797 | stjórnartíð_end4 = 20. júlí 1799 | forveri4 = [[Charles-François Delacroix]] | eftirmaður4 = [[Charles-François Delacroix]] | stjórnartíð_start3 = 22. nóvember 1799 | stjórnartíð_end3 = 9. maí 1807 | einvaldur3 = [[Napóleon Bónaparte|Napóleon]] | forveri3 =[[Charles-Frédéric Reinhard]] | eftirmaður3 = [[Jean-Baptiste de Nompère de Champagny]] | stjórnartíð_start2 = 13. maí 1814 | stjórnartíð_end2 = 19. mars 1815 | einvaldur2 = [[Loðvík 18.]] | forveri2 = [[Antoine de Laforêt]] | eftirmaður2 = [[Louis de Caulaincourt]] | myndatexti1 = Talleyrand á málverki eftir [[François Gérard]] (1808). | fæddur = {{fæðingardagur|1754|2|2}} | fæðingarstaður = [[París]], [[Konungsríkið Frakkland|Frakklandi]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1838|5|17|1754|2|2}} | dánarstaður = París, Frakklandi | þjóderni = [[Frakkland|Franskur]] | háskóli = [[Parísarháskóli]] | starf = Prestur, erindreki, stjórnmálamaður | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] |undirskrift = Charles Maurice de Talleyrand-Périgord signature.svg }} '''Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord''' (2. febrúar 1754 – 17. maí 1838), yfirleitt kallaður '''Talleyrand''',<ref>Jean-Marie Pierret, ''Phonétique historique du français et notions de phonétique générale'', Peeters, Louvain-la-Neuve, 1994, bls. 104.</ref> var [[Frakkland|franskur]] stjórnmálamaður og ríkiserindreki. Hann var af aðalsættum en var hvattur af fjölskyldu sinni til að gerast prestur í þeirri von að hann gæti tekið við af frænda sínum sem erkibiskup af [[Reims]]. Talleyrand var vígður sem prestur árið 1779 og gerður að biskupi Autun árið 1788. Hann sagði af sér sem prestur og lét skilið við guðfræðistörf á meðan á [[Franska byltingin|frönsku byltingunni]] stóð og hóf veraldlegan stjórnmálaferil. Talleyrand gegndi áhrifastöðum í frönskum stjórnmálum mestalla ævi sína í mörgum mismunandi ríkisstjórnum sem komust til valda á þessum tíma. Hann var fulltrúi klerkastéttarinnar á stéttaþinginu sem kallað var saman á lokaárum [[Konungsríkið Frakkland|Búrbónaveldisins]]; forseti stjórnlagaþingsins og sendiherra í frönsku byltingunni; utanríkisráðherra í [[Fyrsta franska lýðveldið|þjóðstjóraveldinu, konsúlaveldinu]] og [[Fyrra franska keisaraveldið|fyrsta keisaraveldinu]]; forseti bráðabirgðastjórnar eftir fall Napóleons; utanríkis- og forsætisráðherra í hinu endurreista franska konungdæmi; og loks sendiherra á dögum [[Júlíríkið|júlíríkisins]]. Hann var viðstaddur krýningarathafnir [[Loðvík 16.|Loðvíks 16.]] (1775), [[Napóleon Bónaparte|Napóleons 1.]] (1804) og [[Karl 10. Frakkakonungur|Karls 10.]] (1825). Þjóðhöfðingjarnir sem Talleyrand vann fyrir treystu honum jafnan ekki en þótti hann þó afar gagnlegur.<ref>{{Tímarit.is|4359428|Talleyrand|blað=[[Fálkinn]]|útgáfudagsetning=10. janúar 1941|blaðsíða=4–5}}</ref> Talleyrand var helsti erindreki Napóleons á árunum sem hernaðarsigrar keisarans þöndu ört út landamæri og áhrifasvæði Frakklands. Hann beitti sér þó helst fyrir friði svo Frakkland gæti tryggt sér stjórn á landvinningum sínum. Talleyrand tókst að semja um frið við Austurríki árið 1801 með Lunesville-sáttmálanum og við Bretland árið 1802 með Amiens-sáttmálanum. Honum tókst ekki að koma í veg fyrir að stríð brytist út á ný árið 1803 en var þó á móti átökum keisarans við Austurríki, Prússland og Rússland. Talleyrand sagði af sér sem utanríkisráðherra en var áfram í innsta hring Napóleons og vann að því að grafa undan áætlunum keisarans með leynilegum bréfaskiptum við [[Alexander 1. Rússakeisari|Alexander 1. Rússakeisara]] og kanslara Austurríkis, [[Klemens von Metternich]]. Talleyrand vildi semja um frið svo hægt væri að tryggja að framförunum sem franska byltingin hafði náð fram yrði ekki snúið við. Napóleon hafnaði tillögum um friðarviðræður og eftir fall keisarans árið 1814 tók Talleyrand að sér endurreisn Búrbónaveldisins. Talleyrand hafði mikil afskipti af efnahagsmálum og átti meðal annars frumkvæði að þjóðnýtingu kirkjueigna í Frakklandi. Hann er þó helst þekktur fyrir starf sitt sem ríkiserindreki og hlutverk sitt á [[Vínarfundurinn|Vínarfundinum]], þar sem hann samdi um hagstæða skilmála fyrir hið sigraða Frakkland þótt landvinningar Napóleons væru hafðir af því. Talleyrand var maður [[Upplýsingin|Upplýsingarinnar]], aðhylltist efnahagslega og samfélagslega frjálslyndishyggju og sóttist eftir því að koma á valdajafnvægi stóru Evrópuveldanna. Hann var rómaður fyrir greind sína og samningasnilli og fékk á sig viðurnefnið „halti djöfullinn“ (''le diable boiteux''). Talleyrand er umdeildur meðal fræðimanna og er ýmist sakaður um að hafa verið gerspilltur svikahrappur sem gróf undan hverri ríkisstjórninni á fætur annarri eða hugsjónamaður sem þjónaði Frakklandi á bak við hverja ríkisstjórn. Franski listmálarinn [[Eugène Delacroix]] er talinn hafa verið launsonur Talleyrands.<ref>{{Tímarit.is|5384151|Úr dagbók Delacroix|blað=[[Vaki]]|útgáfudagsetning=1. september 1953|blaðsíða=39}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=[[Forsætisráðherra Frakklands]] |frá=9. júlí 1815 |til=26. september 1815 |fyrir=Fyrstur í embætti |eftir=[[Armand-Emmanuel du Plessis de Richelieu]] }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Frakklands}} {{fd|1754|1838}} {{DEFAULTSORT:Talleyrand-Périgord, Charles-Maurice de}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Frakklands]] [[Flokkur:Franskir furstar]] [[Flokkur:Franskir prestar]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Frakklands]] f0uc5hxtv8weqweis9qckqmlz8m2ham 10 143582 1973564 1926413 2026-07-27T22:02:55Z TKSnaevarr 53243 1973564 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Einvaldar Noregs | title = [[Listi yfir Noregskonunga|Einvaldar]] [[Noregur|Noregs]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | groupstyle = line-height:1.1em; | liststyle = background:transparent; | group1 = Ætt Haraldar hárfagra og Hlaðajarlar | list1 = {{Navbox|child | groupstyle=font-size:80%; font-weight:normal; | group1 =872–1184 | list1 = * [[Haraldur hárfagri]] * [[Eiríkur blóðöx]] * [[Hákon góði]] * [[Haraldur gráfeldur]] * ''[[Haraldur blátönn]]'' & ''[[Hákon Sigurðarson Hlaðajarl]]'' * [[Ólafur Tryggvason]] * ''[[Sveinn tjúguskegg]]'' & ''[[Eiríkur Hákonarson]]'' & ''[[Sveinn Hákonarson]]'' * [[Ólafur digri]] * ''[[Knútur ríki]]'' & ''[[Hákon Eiríksson]]'' & ''[[Sveinn Knútsson]]'' (''[[Ælfgifa]]'') * [[Magnús góði]] * [[Haraldur harðráði]] * [[Magnús Haraldsson (konungur)|Magnús 2.]] * [[Ólafur kyrri]] * [[Hákon Magnússon Þórisfóstri]] * [[Magnús berfættur]] * [[Ólafur Magnússon (konungur)|Ólafur Magnússon]] * [[Eysteinn Magnússon (konungur)|Eysteinn Magnússon]] * [[Sigurður Jórsalafari]] * [[Haraldur gilli]] * [[Magnús blindi]] * [[Sigurður munnur]] * [[Ingi krypplingur]] * [[Eysteinn Haraldsson (konungur)|Eysteinn Haraldsson]] * ([[Magnús Haraldsson (1135)|Magnús Haraldsson]]) * [[Hákon herðabreiður]] * [[Magnús Erlingsson (konungur)|Magnús Erlingsson]] }} | group2 = Ætt Sverris konungs | list2 = * {{Navbox|child | groupstyle=font-size:80%; font-weight:normal; | group1 =1177–1387 | list1 = * [[Sverrir Sigurðsson (konungur)|Sverrir Sigurðsson]] * [[Hákon Sverrisson]] * ([[Guttormur Sigurðsson]]) * [[Ingi Bárðarson]] * [[Hákon gamli]] * ([[Hákon ungi]]) * [[Magnús lagabætir]] * [[Eiríkur Magnússon prestahatari]] * [[Hákon háleggur]] * [[Magnús Eiríksson smek]] * [[Hákon 6. Magnússon]] * [[Ólafur 4. Hákonarson]] }} | group3 = [[Kalmarsambandið]] | list3 = * {{Navbox|child | groupstyle=font-size:80%; font-weight:normal; | group1 =1387–1450 | list1 = * [[Margrét Valdimarsdóttir mikla]] * [[Eiríkur af Pommern]] * [[Kristófer af Bæjaralandi]] * ''[[Karl Knútsson Bonde]]'' }} | group4 = [[Dansk-norska ríkið|Konungssamband við Danmörku]] | list4 = * {{Navbox|child | groupstyle=font-size:80%; font-weight:normal; | group1 =1450–1814 | list1 = * [[Kristján 1.]] * [[Hans Danakonungur|Hans]] * [[Kristján 2.]] * [[Friðrik 1. Danakonungur|Friðrik 1.]] * Konungslaust tímabil * [[Kristján 3.]] * [[Friðrik 2. Danakonungur|Friðrik 2.]] * [[Kristján 4.]] * [[Friðrik 3. Danakonungur|Friðrik 3.]] * [[Kristján 5.]] * [[Friðrik 4. Danakonungur|Friðrik 4.]] * [[Kristján 6.]] * [[Friðrik 5. Danakonungur|Friðrik 5.]] * [[Kristján 7.]] * [[Friðrik 6. Danakonungur|Friðrik 6.]] }} | group5 = Noregur sjálfstæður | list5 = * {{Navbox|child | groupstyle=font-size:80%; font-weight:normal; | group1 =1814 | list1 = * [[Kristján 8.|Kristján Friðrik]] }} | group6 = [[Sænsk-norska sambandið|Konungssamband við Svíþjóð]] | list6 = * {{Navbox|child | groupstyle=font-size:80%; font-weight:normal; | group1 =1814–1905 | list1 = * [[Karl 13.|Karl 2.]] * [[Karl 14. Jóhann|Karl 3.]] * [[Óskar 1. Svíakonungur|Óskar 1.]] * [[Karl 15. Svíakonungur|Karl 4.]] * [[Óskar 2. Svíakonungur|Óskar 2.]] }} | group7 = Noregur sjálfstæður ([[Lukkuborgarætt]]) | list7 = * {{Navbox|child | groupstyle=font-size:80%; font-weight:normal; | group1 =1905– | list1 = * [[Hákon 7. Noregskonungur|Hákon 7.]] * [[Ólafur 5.]] * [[Haraldur 5. Noregskonungur|Haraldur 5.]] }} }}<noinclude> [[Flokkur:Þemasnið]] </noinclude> 0r868gzwa0zysvllenwfqefgt79ish7 1973600 1973564 2026-07-28T09:51:23Z TKSnaevarr 53243 1973600 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Einvaldar Noregs | title = [[Listi yfir Noregskonunga|Einvaldar]] [[Noregur|Noregs]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | groupstyle = line-height:1.1em; | liststyle = background:transparent; | group1 = Ætt Haraldar hárfagra og Hlaðajarlar | list1 = {{Navbox|child | groupstyle=font-size:80%; font-weight:normal; | group1 =872–1184 | list1 = * [[Haraldur hárfagri]] * [[Eiríkur blóðöx]] * [[Hákon góði]] * [[Haraldur gráfeldur]] * ''[[Haraldur blátönn]]'' & ''[[Hákon Sigurðarson Hlaðajarl]]'' * [[Ólafur Tryggvason]] * ''[[Sveinn tjúguskegg]]'' & ''[[Eiríkur Hákonarson]]'' & ''[[Sveinn Hákonarson]]'' * [[Ólafur digri]] * ''[[Knútur ríki]]'' & ''[[Hákon Eiríksson]]'' & ''[[Sveinn Knútsson]]'' (''[[Ælfgifa]]'') * [[Magnús góði]] * [[Haraldur harðráði]] * [[Magnús Haraldsson (konungur)|Magnús 2.]] * [[Ólafur kyrri]] * [[Hákon Magnússon Þórisfóstri]] * [[Magnús berfættur]] * [[Ólafur Magnússon (konungur)|Ólafur Magnússon]] * [[Eysteinn Magnússon (konungur)|Eysteinn Magnússon]] * [[Sigurður Jórsalafari]] * [[Haraldur gilli]] * [[Magnús blindi]] * [[Sigurður munnur]] * [[Ingi krypplingur]] * [[Eysteinn Haraldsson (konungur)|Eysteinn Haraldsson]] * ([[Magnús Haraldsson (1135)|Magnús Haraldsson]]) * [[Hákon herðabreiður]] * [[Magnús Erlingsson (konungur)|Magnús Erlingsson]] }} | group2 = Ætt Sverris konungs | list2 = * {{Navbox|child | groupstyle=font-size:80%; font-weight:normal; | group1 =1177–1387 | list1 = * [[Sverrir Sigurðsson (konungur)|Sverrir Sigurðsson]] * [[Hákon Sverrisson]] * ([[Guttormur Sigurðsson]]) * [[Ingi Bárðarson]] * [[Hákon gamli]] * ([[Hákon ungi]]) * [[Magnús lagabætir]] * [[Eiríkur Magnússon prestahatari]] * [[Hákon háleggur]] * [[Magnús Eiríksson smek]] * [[Hákon 6. Magnússon]] * [[Ólafur 4. Hákonarson]] }} | group3 = [[Kalmarsambandið]] | list3 = * {{Navbox|child | groupstyle=font-size:80%; font-weight:normal; | group1 =1387–1450 | list1 = * [[Margrét Valdimarsdóttir mikla]] * [[Eiríkur af Pommern]] * [[Kristófer af Bæjaralandi]] * ''[[Karl Knútsson Bonde]]'' }} | group4 = [[Dansk-norska ríkið|Konungssamband við Danmörku]] | list4 = * {{Navbox|child | groupstyle=font-size:80%; font-weight:normal; | group1 =1450–1814 | list1 = * [[Kristján 1.]] * [[Hans Danakonungur|Hans]] * [[Kristján 2.]] * [[Friðrik 1. Danakonungur|Friðrik 1.]] * Konungslaust tímabil * [[Kristján 3.]] * [[Friðrik 2. Danakonungur|Friðrik 2.]] * [[Kristján 4.]] * [[Friðrik 3. Danakonungur|Friðrik 3.]] * [[Kristján 5.]] * [[Friðrik 4. Danakonungur|Friðrik 4.]] * [[Kristján 6.]] * [[Friðrik 5. Danakonungur|Friðrik 5.]] * [[Kristján 7.]] * [[Friðrik 6. Danakonungur|Friðrik 6.]] }} | group5 = Noregur sjálfstæður | list5 = * {{Navbox|child | groupstyle=font-size:80%; font-weight:normal; | group1 =1814 | list1 = * [[Kristján 8.|Kristján Friðrik]] }} | group6 = [[Sænsk-norska sambandið|Konungssamband við Svíþjóð]] | list6 = * {{Navbox|child | groupstyle=font-size:80%; font-weight:normal; | group1 =1814–1905 | list1 = * [[Karl 13.|Karl 2.]] * [[Karl 14. Jóhann|Karl 3.]] * [[Óskar 1. Svíakonungur|Óskar 1.]] * [[Karl 15.|Karl 4.]] * [[Óskar 2. Svíakonungur|Óskar 2.]] }} | group7 = Noregur sjálfstæður ([[Lukkuborgarætt]]) | list7 = * {{Navbox|child | groupstyle=font-size:80%; font-weight:normal; | group1 =1905– | list1 = * [[Hákon 7. Noregskonungur|Hákon 7.]] * [[Ólafur 5.]] * [[Haraldur 5. Noregskonungur|Haraldur 5.]] }} }}<noinclude> [[Flokkur:Þemasnið]] </noinclude> m5ujk7ka24qye53su1jx090k42bdjvj 0 144440 1973545 1967950 2026-07-27T20:01:02Z Akigka 183 1973545 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} {{taxobox | image = Allium_cernuum_2853.JPG | image_caption = Hvolflaukur í blóma [[Anacortes, Washington]] | name = Hvolflaukur | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Angiosperms'') | classis = [[Einkímblöðungur]] (''Monocots'') | ordo = [[Laukabálkur]] (''Asparagales'') | familia = [[Laukætt]] (''Alliaceae'') | genus = ''[[Laukar]]'' (''Allium'') | species = A. cernuum | binomial = Allium cernuum | binomial_authority = [[Albrecht Wilhelm Roth|Roth]] | synonyms = *''Allium alatum'' <small>Schreb. ex Roth</small> *''Allium allegheniense'' <small>Small</small> *''Allium cernuum'' f. ''alba'' <small>J.K.Henry</small> *''Allium cernuum'' subsp. ''neomexicanum'' <small>(Rydb.) Traub & Ownbey</small> *''Allium cernuum'' var. ''neomexicanum'' <small>(Rydb.) J.F.Macbr.</small> *''Allium cernuum'' f. ''obtusum'' <small>Cockerell</small> *''Allium cernuum'' var. ''obtusum'' <small>(Cockerell) Cockerell</small> *''Allium cernuum'' subsp. ''obtusum'' <small>(Cockerell) Traub & Ownbey</small> *''Allium cernuum'' var. ''obtusum'' <small>Cockerell ex J.F. Macbr.</small> *''Allium neomexicanum'' <small>Rydb.</small> *''Allium nutans'' <small>Schult. & Schult.f.</small> *''Allium oxyphilum'' <small>Wherry</small> *''Allium recurvatum'' <small>Rydb.</small> *''Allium tricorne'' <small>Poir.</small> *''Calliprena cernua'' <small>(Roth) Salisb.</small> *''Cepa cernua'' <small>(Roth) Moench</small> *''Gynodon cernuum'' <small>(Roth) Raf.</small> *''Gynodon elliotii'' <small>Raf.</small> *''Gynodon rupestre'' <small>Raf.</small> | synonyms_ref = <ref>[http://www.tropicos.org/Name/18401650 Tropicos]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-295267 |title=The Plant List |access-date=2018-06-04 |archive-date=2019-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190616055401/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-295267 |url-status = dead }}</ref> }} '''Hvolflaukur''' ([[fræðiheiti]]: ''Allium cernuum'') er fjölær [[laukar|laukplanta]] sem vex í þurru skóglendi, klettum og sléttum. Hann vex í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Kanada]] og [[Mexíkó]], þar á meðal í [[Appalasíufjöll]]um frá [[Alabama]] til [[New York]], [[Great Lakes Region]], [[Ohio]] og [[Tennessee]] árdölum, [[Ozarks]] í [[Arkansas]] og [[Missouri]], og [[Klettafjöll]]um og [[Cascade-fjöll]]um í Vestur-Bandaríkjunum, frá [[Mexíkó]] til [[Washington-fylki]]s. Hann hefur ekki fundist í [[Kalifornía|Kaliforníu]], [[Nevada]], [[Flórída]], [[Louisiana]], [[Mississippi]], [[New Jersey]], [[Delaware]], [[Nýja-England]]i, eða mestöllum [[Slétturnar miklu|Sléttunum miklu]]. Í Kanada vex hann frá [[Ontaríó]] til [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]].<ref name="flora">[http://www.tropicos.org/Name/18401650 Tropicos]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-295267 |title=The Plant List |access-date=2018-06-04 |archive-date=2019-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190616055401/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-295267 |url-status = dead }}</ref><ref>[https://www.ipni.org/ipni/simplePlantNameSearch.do?find_wholeName=Allium+cernuum IPNI Listing]</ref><ref>{{cite book |last1=Brako |first1=L. |first2=A.Y. |last2=Rossman |first3=D.F. |last3=Farr |date=1995 |title=Scientific and Common Names of 7,000 Vascular Plants in the United States |url=https://archive.org/details/scientificcommon0000brak |pages=[https://archive.org/details/scientificcommon0000brak/page/1 1]–294}}</ref><ref>CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. México. CONABIO, Mexico City.</ref> ==Lýsing== Hvolflaukur er með beran, grannan, keilulaga lauk sem mjókkar í nokkur kjallaga, graslík blöð, 2 til 4 mm breið. Hver fullþroska laukur er með stakan blómstrandi blómstöngul sem endar í slútandi blómskipun með hvítum eða bleikum blómum. Blómin koma í júlí eða ágúst (júní-júlí á Íslandi). Þau eru bjöllulaga, um 5 mm í þvermál, bleik eða hvít með gulum frjókornum og gulum fræflum. Þessi tegund myndar ekki [[æxlilaukur|æxlilauka]] í blómskipuninni. Blómin þroskast í kúlulaga fræhylki með kambi sem síðar opnast og sýna gljáandi dökk fræin.<ref name="flora" /><ref>{{cite web | title = Nodding Onion (Allium cernuum) | url = http://www.illinoiswildflowers.info/prairie/plantx/nod_onionx.htm | website = Illinois Wildflowers | date = 2016 | last1 = Hilty | first1 = John }}</ref><ref>{{cite journal|last=Roth|first=Albrecht Wilhelm|date=1798|title=Novae Plantarum Species|url=https://biodiversitylibrary.org/page/42089215|journal=Archiv für die Botanik|volume=1|issue=3|page=40|pages=|via=}}</ref><ref>{{cite book |last1=Gleason |first1=H. A. |first2=A.J. |last2=Cronquist |date=1991 |title=Manual of the Vascular Plants of Northeastern United States and Adjacent Canada |url=https://archive.org/details/manualofvascular0000glea |edition=2 |pages=i–910 |publisher=New York Botanical Garden |location=Bronx}}</ref><ref>{{cite book|last1=Cronquist |first1=A.J. |first2=A. H. |last2=Holmgren |first3=N. H. |last3=Holmgren |first4=J. L. |last4=Reveal |date=1977 |title=Vascular Plants of the Intermountain West, U.S.A. |volume=6 |pages=1–584 |editor1-first=A.J. |editor1-last=Cronquist |editor2-first=A. H. |editor2-last=Holmgren |editor3-first=N. H. |editor3-last=Holmgren |editor4-first=J. L. |editor4-last=Reveal |editor5-first=P. K. |editor5-last=Holmgren |work=Intermountain Flora |publisher=Hafner Pub. Co. |location=New York}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hitchcock |first1=C. H. |first2=A.J. |last2=Cronquist |first3=F. M. |last3=Ownbey |first4=J. W. |last4=Thompson |date=1969 |contribution=Vascular Cryptogams, Gymnosperms, and Monocotyledons |volume=1 |pages=1–914 |editor-first=C. L. |editor-last=Hitchcock |title=Vascular Plants of the Pacific Northwest |publisher=University of Washington Press |location=Seattle}}</ref><ref>{{cite book|last1=Radford |first1=A. E. |first2=H. E. |last2=Ahles |first3=C. R. |last3=Bell |date=1968 |title=Manual of the Vascular Flora of the Carolinas |pages=i–lxi, 1–1183 |publisher=University of North Carolina Press |location=Chapel Hill}}</ref><ref>{{cite book|last=Moss |first=E. H. |date=1983 |title=Flora of Alberta |url=https://archive.org/details/floraofalbertama0000moss |edition=2 |pages=i–xii, 1–687 |publisher=University of Toronto Press |location=Toronto}}</ref> ==Nytjar== Hvolflaukur er ætur og er með sterkt [[matarlaukur|laukbragð]]. Hann er víða notaður til matar.<ref>{{cite book |last1=Barstow |first1=Stephen |date=1976 |title=Around the world in 80 days |pages=191-2 |publisher=Permanent Publications |location=Hampshire UK}}</ref> Hann er líka ræktaður vegna blómfegurðar og seiglu.<ref>{{cite book |last1=Bailey |first1=L.H. |first2=E.Z. |last2=Bailey |date=1976 |title=Hortus Third |url=https://archive.org/details/hortusthirdconci00bail |pages=i–xiv, 1–1290 |publisher=MacMillan |location=New York}}</ref> <gallery class="center"> Image:Allium cernuum seed head.jpg|Fræhaus Image:Allium cernuum BB.jpg|Teikning úr Britton and Brown 1913 File:Allium_cernuum_2848.JPG|Blómskipun </gallery> ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Laukar]] [[Flokkur:Matjurtir]] 4tjzswb5cy8ye5zciw0ncr3d6sdu4z6 1973546 1973545 2026-07-27T20:01:25Z Akigka 183 1973546 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} {{taxobox | image = Allium_cernuum_2853.JPG | image_caption = Hvolflaukur í blóma [[Anacortes, Washington]] | name = Hvolflaukur | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Angiosperms'') | classis = [[Einkímblöðungur]] (''Monocots'') | ordo = [[Laukabálkur]] (''Asparagales'') | familia = [[Laukætt]] (''Alliaceae'') | genus = ''[[Laukar]]'' (''Allium'') | species = A. cernuum | binomial = Allium cernuum | binomial_authority = [[Albrecht Wilhelm Roth|Roth]] | synonyms = *''Allium alatum'' <small>Schreb. ex Roth</small> *''Allium allegheniense'' <small>Small</small> *''Allium cernuum'' f. ''alba'' <small>J.K.Henry</small> *''Allium cernuum'' subsp. ''neomexicanum'' <small>(Rydb.) Traub & Ownbey</small> *''Allium cernuum'' var. ''neomexicanum'' <small>(Rydb.) J.F.Macbr.</small> *''Allium cernuum'' f. ''obtusum'' <small>Cockerell</small> *''Allium cernuum'' var. ''obtusum'' <small>(Cockerell) Cockerell</small> *''Allium cernuum'' subsp. ''obtusum'' <small>(Cockerell) Traub & Ownbey</small> *''Allium cernuum'' var. ''obtusum'' <small>Cockerell ex J.F. Macbr.</small> *''Allium neomexicanum'' <small>Rydb.</small> *''Allium nutans'' <small>Schult. & Schult.f.</small> *''Allium oxyphilum'' <small>Wherry</small> *''Allium recurvatum'' <small>Rydb.</small> *''Allium tricorne'' <small>Poir.</small> *''Calliprena cernua'' <small>(Roth) Salisb.</small> *''Cepa cernua'' <small>(Roth) Moench</small> *''Gynodon cernuum'' <small>(Roth) Raf.</small> *''Gynodon elliotii'' <small>Raf.</small> *''Gynodon rupestre'' <small>Raf.</small> | synonyms_ref = <ref>[http://www.tropicos.org/Name/18401650 Tropicos]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-295267 |title=The Plant List |access-date=2018-06-04 |archive-date=2019-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190616055401/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-295267 |url-status = dead }}</ref> }} '''Hvolflaukur''' ([[fræðiheiti]]: ''Allium cernuum'') er fjölær [[laukar|laukplanta]] sem vex í þurru skóglendi, klettum og sléttum. Hann vex í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Kanada]] og [[Mexíkó]], þar á meðal í [[Appalasíufjöll]]um frá [[Alabama]] til [[New York]], [[Great Lakes Region]], [[Ohio]] og [[Tennessee]] árdölum, [[Ozarks]] í [[Arkansas]] og [[Missouri]], og [[Klettafjöll]]um og [[Cascade-fjöll]]um í Vestur-Bandaríkjunum, frá [[Mexíkó]] til [[Washington-fylki]]s. Hann hefur ekki fundist í [[Kalifornía|Kaliforníu]], [[Nevada]], [[Flórída]], [[Louisiana]], [[Mississippi (fylki)|Mississippi]], [[New Jersey]], [[Delaware]], [[Nýja-England]]i, eða mestöllum [[Slétturnar miklu|Sléttunum miklu]]. Í Kanada vex hann frá [[Ontaríó]] til [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]].<ref name="flora">[http://www.tropicos.org/Name/18401650 Tropicos]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-295267 |title=The Plant List |access-date=2018-06-04 |archive-date=2019-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190616055401/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-295267 |url-status = dead }}</ref><ref>[https://www.ipni.org/ipni/simplePlantNameSearch.do?find_wholeName=Allium+cernuum IPNI Listing]</ref><ref>{{cite book |last1=Brako |first1=L. |first2=A.Y. |last2=Rossman |first3=D.F. |last3=Farr |date=1995 |title=Scientific and Common Names of 7,000 Vascular Plants in the United States |url=https://archive.org/details/scientificcommon0000brak |pages=[https://archive.org/details/scientificcommon0000brak/page/1 1]–294}}</ref><ref>CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. México. CONABIO, Mexico City.</ref> ==Lýsing== Hvolflaukur er með beran, grannan, keilulaga lauk sem mjókkar í nokkur kjallaga, graslík blöð, 2 til 4 mm breið. Hver fullþroska laukur er með stakan blómstrandi blómstöngul sem endar í slútandi blómskipun með hvítum eða bleikum blómum. Blómin koma í júlí eða ágúst (júní-júlí á Íslandi). Þau eru bjöllulaga, um 5 mm í þvermál, bleik eða hvít með gulum frjókornum og gulum fræflum. Þessi tegund myndar ekki [[æxlilaukur|æxlilauka]] í blómskipuninni. Blómin þroskast í kúlulaga fræhylki með kambi sem síðar opnast og sýna gljáandi dökk fræin.<ref name="flora" /><ref>{{cite web | title = Nodding Onion (Allium cernuum) | url = http://www.illinoiswildflowers.info/prairie/plantx/nod_onionx.htm | website = Illinois Wildflowers | date = 2016 | last1 = Hilty | first1 = John }}</ref><ref>{{cite journal|last=Roth|first=Albrecht Wilhelm|date=1798|title=Novae Plantarum Species|url=https://biodiversitylibrary.org/page/42089215|journal=Archiv für die Botanik|volume=1|issue=3|page=40|pages=|via=}}</ref><ref>{{cite book |last1=Gleason |first1=H. A. |first2=A.J. |last2=Cronquist |date=1991 |title=Manual of the Vascular Plants of Northeastern United States and Adjacent Canada |url=https://archive.org/details/manualofvascular0000glea |edition=2 |pages=i–910 |publisher=New York Botanical Garden |location=Bronx}}</ref><ref>{{cite book|last1=Cronquist |first1=A.J. |first2=A. H. |last2=Holmgren |first3=N. H. |last3=Holmgren |first4=J. L. |last4=Reveal |date=1977 |title=Vascular Plants of the Intermountain West, U.S.A. |volume=6 |pages=1–584 |editor1-first=A.J. |editor1-last=Cronquist |editor2-first=A. H. |editor2-last=Holmgren |editor3-first=N. H. |editor3-last=Holmgren |editor4-first=J. L. |editor4-last=Reveal |editor5-first=P. K. |editor5-last=Holmgren |work=Intermountain Flora |publisher=Hafner Pub. Co. |location=New York}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hitchcock |first1=C. H. |first2=A.J. |last2=Cronquist |first3=F. M. |last3=Ownbey |first4=J. W. |last4=Thompson |date=1969 |contribution=Vascular Cryptogams, Gymnosperms, and Monocotyledons |volume=1 |pages=1–914 |editor-first=C. L. |editor-last=Hitchcock |title=Vascular Plants of the Pacific Northwest |publisher=University of Washington Press |location=Seattle}}</ref><ref>{{cite book|last1=Radford |first1=A. E. |first2=H. E. |last2=Ahles |first3=C. R. |last3=Bell |date=1968 |title=Manual of the Vascular Flora of the Carolinas |pages=i–lxi, 1–1183 |publisher=University of North Carolina Press |location=Chapel Hill}}</ref><ref>{{cite book|last=Moss |first=E. H. |date=1983 |title=Flora of Alberta |url=https://archive.org/details/floraofalbertama0000moss |edition=2 |pages=i–xii, 1–687 |publisher=University of Toronto Press |location=Toronto}}</ref> ==Nytjar== Hvolflaukur er ætur og er með sterkt [[matarlaukur|laukbragð]]. Hann er víða notaður til matar.<ref>{{cite book |last1=Barstow |first1=Stephen |date=1976 |title=Around the world in 80 days |pages=191-2 |publisher=Permanent Publications |location=Hampshire UK}}</ref> Hann er líka ræktaður vegna blómfegurðar og seiglu.<ref>{{cite book |last1=Bailey |first1=L.H. |first2=E.Z. |last2=Bailey |date=1976 |title=Hortus Third |url=https://archive.org/details/hortusthirdconci00bail |pages=i–xiv, 1–1290 |publisher=MacMillan |location=New York}}</ref> <gallery class="center"> Image:Allium cernuum seed head.jpg|Fræhaus Image:Allium cernuum BB.jpg|Teikning úr Britton and Brown 1913 File:Allium_cernuum_2848.JPG|Blómskipun </gallery> ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Laukar]] [[Flokkur:Matjurtir]] t9zq2f56uaj4o0k3ua6nwcyuduoc46l 0 146294 1973614 1972601 2026-07-28T10:46:47Z Nipas2 54688 /* Meistarasaga */ 1973614 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=2. deild kvenna |mynd= |stofnár=1982 |ríki={{ISL}} Ísland |efri deild=[[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]] |neðri deild=''ekkert'' |liðafjöldi=8 |píramída stig=[[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|Stig 3]] |bikarar= |núverandi meistarar= |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' er þriðja hæsta kvennadeildin í [[Íslensk knattspyrna|íslenskri knattspyrnu]]. Deildin var stofnuð árið [[1995]]. == Núverandi lið (2025) == *Álftanes *[[Dalvík/Reynir]] *[[Ungmennafélagið Einherji|Einherji]] *[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] *[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]] *[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] *KÞ *[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] *[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]] *Smári *[[Vestri (knattspyrna kvenna)|Vestri]] *Völsungur == Saga == === Meistarasaga === {| class="wikitable sortable" bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" |'''Tímabil''' |'''Lið''' |'''Meistari''' |'''Stig''' |'''2. sæti''' |'''Stig''' |- align="center" bgcolor="#efefef" |'''[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]'''||9||'''[[Ungmennafélagið Afturelding|Afturelding]]/[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'''||41||{{Lið Fjölnir}}||30 |- align="center" bgcolor="#efefef" |'''[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]'''||8||'''{{Lið Augnablik}}'''||34||{{Lið Tindastóll}}||34 |- align="center" bgcolor="#efefef" |'''[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]'''||7||Völsungur||34|| {{Lið Grótta}}||23 |- align="center" |[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2020|2020]] |9 |[[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] |33 |[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]] |35 |- align="center" |[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] |13 |FHL |31 |[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] |29 |- align="center" |[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] |12 |[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] |38 |Grótta |34 |- align="center" |[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] |11 |[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] |45 |[[Íþróttabandalag Akraness|ÍA]] |41 |- align="center" |[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2024]] |13 |[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |53 |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |45 |- align="center" |[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2025|2025]] |12 |[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] |49 |[[ÍH]] |38 |- align="center" |[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2026|2026]] | - | - | - | - | - |} Tímabilið 2020 var hætt við vegna COVID-19 faraldursins og voru stig reiknuð að meðaltali: Grindavík með 2,20 stig, HK með 2,19.{{2. deild kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] qeux3brw6itgzvvoy6opat5hyeob4ph 10 146888 1973556 1938076 2026-07-27T21:56:58Z TKSnaevarr 53243 1973556 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Einvaldar Svíþjóðar |title = [[Konungur Svíþjóðar|Einvaldar Svíþjóðar]] ([[Svíakonungar|listi]]) |state = {{{state|autocollapse}}} |bodyclass = hlist |groupstyle = line-height:1.3em; <!--reduces gap between wrapped groupname lines--> |group1 = Munsöætt |list1 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; |group1=Frá u.þ.b. 970&ndash;u.þ.b. 1060 |list1= * [[Eiríkur sigursæli]] * [[Ólafur skautkonungur]] * [[Önundur Jakob]] * [[Emundur gamli]] }} |group2 = Steinkelsætt |list2 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=Frá u.þ.b. 1060&ndash;u.þ.b. 1130<br/>1160&ndash;1161 |list1= * [[Steinkell Svíakonungur|Steinkell]] * [[Eiríkur Steinkelsson]] og [[Eiríkur heiðingi]] * [[Hallsteinn Svíakonungur|Hallsteinn]] * [[Önundur gerski]] * [[Hákon rauði]] * [[Hallsteinn Svíakonungur|Hallsteinn]] / [[Ingi hinn eldri]] * [[Blót-Sveinn]] * [[Ingi hinn eldri]] * [[Filippus Svíakonungur|Filippus]] / [[Ingi hinn yngri]] * [[Rögnvaldur stutthöfði]] * [[Magnús sterki]] * [[Magnús Hinriksson]] }} |group3 = Sörkvisætt &middot; ''Eiríksætt'' |list3 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle =font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=Frá u.þ.b. 1130&ndash;1250 |list1= * [[Sörkvir eldri]] * ''[[Eiríkur helgi]]'' * [[Magnús Hinriksson]] * [[Karl Sörkvisson]] * [[Kolur Sörkvisson]] / [[Búrisláfur Sörkvisson]] * ''[[Knútur Eiríksson]]'' * [[Sörkvir yngri Karlsson]] * ''[[Eiríkur Knútsson]]'' * [[Jóhann Sörkvisson]] * ''[[Eiríkur hinn smámælti og halti]]'' * ''[[Knútur langi]]''¹ * ''[[Eiríkur hinn smámælti og halti]]'' }} |group4 = Fólkungar |list4 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1250&ndash;1364 |list1= * [[Valdimar Birgisson]] * [[Magnús hlöðulás]] * [[Birgir Magnússon]] * ''[[Mats Ketilmundsson]]''² * [[Magnús Eiríksson smek]]³ * [[Eiríkur Magnússon Svíakonungur|Eiríkur Magnússon]] * [[Magnús Eiríksson smek]] / [[Hákon 6. Magnússon|Hákon Magnússon]]³ }} |group5 = Mecklenburg-ætt |list5 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1364&ndash;1389 |list1= * [[Albrekt af Mecklenburg|Albrekt]] }} |group6 = Kalmarsambandið<div style="padding-top:0.5em; line-height:1.1em; font-size:80%;"> Ríkisstjórar eru ''skáletraðir''</div> |list6 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1389&ndash;1523 |list1= * [[Margrét Valdimarsdóttir mikla|Margrét mikla]]⁴ / [[Eiríkur af Pommern]]⁴ * ''[[Engelbrekt Engelbrektsson]]'' * [[Eiríkur af Pommern]]⁴ * ''[[Karl Knútsson Bonde]]'' * [[Eiríkur af Pommern]]⁴ * ''[[Karl Knútsson Bonde]]'' * [[Kristófer af Bæjaralandi]]⁴ * ''[[Bengt Jönsson Oxenstierna]]'' / ''[[Nils Jönsson Oxenstierna]]'' * [[Karl Knútsson Bonde]]³ * ''[[Jöns Bengtsson Oxenstierna]]'' / ''[[Erik Axelsson Tott]]'' * [[Kristján 1.]]⁴ * ''[[Ketill Karlsson Vasa]]'' * [[Karl Knútsson Bonde]] * ''[[Ketill Karlsson Vasa]]'' * ''[[Jöns Bengtsson Oxenstierna]]'' * ''[[Erik Axelsson Tott]]'' * [[Karl Knútsson Bonde]] * ''[[Steinn Sture eldri]]'' * [[Hans Danakonungur|Hans]]⁴ * ''[[Steinn Sture eldri]]'' * ''[[Svante Nilsson]]'' * ''[[Erik Arvidsson Trolle]]'' * ''[[Steinn Sture yngri]]'' * [[Kristján 2.]]⁴ * ''[[Gústaf Vasa]]'' }} |group7 = Vasaætt |list7 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1523&ndash;1654 |list1= * [[Gústaf Vasa]] * [[Eiríkur 14.]] * [[Jóhann 3. Svíakonungur|Jóhann 3.]] * [[Sigmundur 3.]]⁵ * [[Karl 9. Svíakonungur|Karl 9.]] * [[Gústaf 2. Adólf]] * [[Kristín Svíadrottning|Kristín]] }} |group8 = Pfalz-ætt |list8 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1654&ndash;1751 |list1= * [[Karl 10. Gústaf]] * [[Karl 11.]] * [[Karl 12.]] * [[Úlrika Leonóra]] * ''[[Friðrik 1. Svíakonungur|Friðrik 1.]]'' }} |group9 = Holstein-Gottorp-ætt |list9 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1751&ndash;1818 |list1= * [[Adolf Friðrik Svíakonungur|Adolf Friðrik]] * [[Gústaf 3.]] * [[Gústaf 4. Adólf]] * [[Karl 13. Svíakonungur|Karl 13.]]³ }} |group10 = Bernadotte-ætt |list10 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; |group1=Frá 1818 |list1= * [[Karl 14. Jóhann]]³ * [[Óskar 1. Svíakonungur|Óskar 1.]]³ * [[Karl 15. Svíakonungur|Karl 15.]]³ * [[Óskar 2. Svíakonungur|Óskar 2.]]³ * [[Gústaf 5.]] * [[Gústaf 6. Adólf]] * [[Karl 16. Gústaf]] }} |below = * ¹ Ætterni óvíst * ² Ríkisstjóri * ³ Réð einnig yfir Noregi * ⁴ Réð einnig yfir Danmörku og Noregi * ⁵ Réð einnig yfir Póllandi }}<noinclude> [[Flokkur:Stjórnmálasnið]] </noinclude> 3202rbhr45bslcprrb31nj7kd8py5m8 1973563 1973556 2026-07-27T22:02:01Z TKSnaevarr 53243 1973563 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Einvaldar Svíþjóðar |title = [[Konungur Svíþjóðar|Einvaldar Svíþjóðar]] ([[Svíakonungar|listi]]) |state = {{{state|autocollapse}}} |bodyclass = hlist |groupstyle = line-height:1.3em; <!--reduces gap between wrapped groupname lines--> |group1 = Munsöætt |list1 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; |group1=Frá u.þ.b. 970&ndash;u.þ.b. 1060 |list1= * [[Eiríkur sigursæli]] * [[Ólafur skautkonungur]] * [[Önundur Jakob]] * [[Emundur gamli]] }} |group2 = Steinkelsætt |list2 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=Frá u.þ.b. 1060&ndash;u.þ.b. 1130<br/>1160&ndash;1161 |list1= * [[Steinkell Svíakonungur|Steinkell]] * [[Eiríkur Steinkelsson]] og [[Eiríkur heiðingi]] * [[Hallsteinn Svíakonungur|Hallsteinn]] * [[Önundur gerski]] * [[Hákon rauði]] * [[Hallsteinn Svíakonungur|Hallsteinn]] / [[Ingi hinn eldri]] * [[Blót-Sveinn]] * [[Ingi hinn eldri]] * [[Filippus Svíakonungur|Filippus]] / [[Ingi hinn yngri]] * [[Rögnvaldur stutthöfði]] * [[Magnús sterki]] * [[Magnús Hinriksson]] }} |group3 = Sörkvisætt &middot; ''Eiríksætt'' |list3 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle =font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=Frá u.þ.b. 1130&ndash;1250 |list1= * [[Sörkvir eldri]] * ''[[Eiríkur helgi]]'' * [[Magnús Hinriksson]] * [[Karl Sörkvisson]] * [[Kolur Sörkvisson]] / [[Búrisláfur Sörkvisson]] * ''[[Knútur Eiríksson]]'' * [[Sörkvir yngri Karlsson]] * ''[[Eiríkur Knútsson]]'' * [[Jóhann Sörkvisson]] * ''[[Eiríkur hinn smámælti og halti]]'' * ''[[Knútur langi]]''¹ * ''[[Eiríkur hinn smámælti og halti]]'' }} |group4 = Fólkungar |list4 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1250&ndash;1364 |list1= * [[Valdimar Birgisson]] * [[Magnús hlöðulás]] * [[Birgir Magnússon]] * ''[[Mats Ketilmundsson]]''² * [[Magnús Eiríksson smek]]³ * [[Eiríkur Magnússon Svíakonungur|Eiríkur Magnússon]] * [[Magnús Eiríksson smek]] / [[Hákon 6. Magnússon|Hákon Magnússon]]³ }} |group5 = Mecklenburg-ætt |list5 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1364&ndash;1389 |list1= * [[Albrekt af Mecklenburg|Albrekt]] }} |group6 = Kalmarsambandið<div style="padding-top:0.5em; line-height:1.1em; font-size:80%;"> Ríkisstjórar eru ''skáletraðir''</div> |list6 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1389&ndash;1523 |list1= * [[Margrét Valdimarsdóttir mikla|Margrét mikla]]⁴ / [[Eiríkur af Pommern]]⁴ * ''[[Engelbrekt Engelbrektsson]]'' * [[Eiríkur af Pommern]]⁴ * ''[[Karl Knútsson Bonde]]'' * [[Eiríkur af Pommern]]⁴ * ''[[Karl Knútsson Bonde]]'' * [[Kristófer af Bæjaralandi]]⁴ * ''[[Bengt Jönsson Oxenstierna]]'' / ''[[Nils Jönsson Oxenstierna]]'' * [[Karl Knútsson Bonde]]³ * ''[[Jöns Bengtsson Oxenstierna]]'' / ''[[Erik Axelsson Tott]]'' * [[Kristján 1.]]⁴ * ''[[Ketill Karlsson Vasa]]'' * [[Karl Knútsson Bonde]] * ''[[Ketill Karlsson Vasa]]'' * ''[[Jöns Bengtsson Oxenstierna]]'' * ''[[Erik Axelsson Tott]]'' * [[Karl Knútsson Bonde]] * ''[[Steinn Sture eldri]]'' * [[Hans Danakonungur|Hans]]⁴ * ''[[Steinn Sture eldri]]'' * ''[[Svante Nilsson]]'' * ''[[Erik Arvidsson Trolle]]'' * ''[[Steinn Sture yngri]]'' * [[Kristján 2.]]⁴ * ''[[Gústaf Vasa]]'' }} |group7 = Vasaætt |list7 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1523&ndash;1654 |list1= * [[Gústaf Vasa]] * [[Eiríkur 14.]] * [[Jóhann 3. Svíakonungur|Jóhann 3.]] * [[Sigmundur 3.]]⁵ * [[Karl 9. Svíakonungur|Karl 9.]] * [[Gústaf 2. Adólf]] * [[Kristín Svíadrottning|Kristín]] }} |group8 = Pfalz-ætt |list8 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1654&ndash;1751 |list1= * [[Karl 10. Gústaf]] * [[Karl 11.]] * [[Karl 12.]] * [[Úlrika Leonóra]] * ''[[Friðrik 1. Svíakonungur|Friðrik 1.]]'' }} |group9 = Holstein-Gottorp-ætt |list9 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1751&ndash;1818 |list1= * [[Adolf Friðrik Svíakonungur|Adolf Friðrik]] * [[Gústaf 3.]] * [[Gústaf 4. Adólf]] * [[Karl 13.]]³ }} |group10 = Bernadotte-ætt |list10 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; |group1=Frá 1818 |list1= * [[Karl 14. Jóhann]]³ * [[Óskar 1. Svíakonungur|Óskar 1.]]³ * [[Karl 15. Svíakonungur|Karl 15.]]³ * [[Óskar 2. Svíakonungur|Óskar 2.]]³ * [[Gústaf 5.]] * [[Gústaf 6. Adólf]] * [[Karl 16. Gústaf]] }} |below = * ¹ Ætterni óvíst * ² Ríkisstjóri * ³ Réð einnig yfir Noregi * ⁴ Réð einnig yfir Danmörku og Noregi * ⁵ Réð einnig yfir Póllandi }}<noinclude> [[Flokkur:Stjórnmálasnið]] </noinclude> 6dun36jbg61ph5o8oalb3gk7y6mk08j 1973599 1973563 2026-07-28T09:50:31Z TKSnaevarr 53243 1973599 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Einvaldar Svíþjóðar |title = [[Konungur Svíþjóðar|Einvaldar Svíþjóðar]] ([[Svíakonungar|listi]]) |state = {{{state|autocollapse}}} |bodyclass = hlist |groupstyle = line-height:1.3em; <!--reduces gap between wrapped groupname lines--> |group1 = Munsöætt |list1 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; |group1=Frá u.þ.b. 970&ndash;u.þ.b. 1060 |list1= * [[Eiríkur sigursæli]] * [[Ólafur skautkonungur]] * [[Önundur Jakob]] * [[Emundur gamli]] }} |group2 = Steinkelsætt |list2 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=Frá u.þ.b. 1060&ndash;u.þ.b. 1130<br/>1160&ndash;1161 |list1= * [[Steinkell Svíakonungur|Steinkell]] * [[Eiríkur Steinkelsson]] og [[Eiríkur heiðingi]] * [[Hallsteinn Svíakonungur|Hallsteinn]] * [[Önundur gerski]] * [[Hákon rauði]] * [[Hallsteinn Svíakonungur|Hallsteinn]] / [[Ingi hinn eldri]] * [[Blót-Sveinn]] * [[Ingi hinn eldri]] * [[Filippus Svíakonungur|Filippus]] / [[Ingi hinn yngri]] * [[Rögnvaldur stutthöfði]] * [[Magnús sterki]] * [[Magnús Hinriksson]] }} |group3 = Sörkvisætt &middot; ''Eiríksætt'' |list3 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle =font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=Frá u.þ.b. 1130&ndash;1250 |list1= * [[Sörkvir eldri]] * ''[[Eiríkur helgi]]'' * [[Magnús Hinriksson]] * [[Karl Sörkvisson]] * [[Kolur Sörkvisson]] / [[Búrisláfur Sörkvisson]] * ''[[Knútur Eiríksson]]'' * [[Sörkvir yngri Karlsson]] * ''[[Eiríkur Knútsson]]'' * [[Jóhann Sörkvisson]] * ''[[Eiríkur hinn smámælti og halti]]'' * ''[[Knútur langi]]''¹ * ''[[Eiríkur hinn smámælti og halti]]'' }} |group4 = Fólkungar |list4 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1250&ndash;1364 |list1= * [[Valdimar Birgisson]] * [[Magnús hlöðulás]] * [[Birgir Magnússon]] * ''[[Mats Ketilmundsson]]''² * [[Magnús Eiríksson smek]]³ * [[Eiríkur Magnússon Svíakonungur|Eiríkur Magnússon]] * [[Magnús Eiríksson smek]] / [[Hákon 6. Magnússon|Hákon Magnússon]]³ }} |group5 = Mecklenburg-ætt |list5 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1364&ndash;1389 |list1= * [[Albrekt af Mecklenburg|Albrekt]] }} |group6 = Kalmarsambandið<div style="padding-top:0.5em; line-height:1.1em; font-size:80%;"> Ríkisstjórar eru ''skáletraðir''</div> |list6 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1389&ndash;1523 |list1= * [[Margrét Valdimarsdóttir mikla|Margrét mikla]]⁴ / [[Eiríkur af Pommern]]⁴ * ''[[Engelbrekt Engelbrektsson]]'' * [[Eiríkur af Pommern]]⁴ * ''[[Karl Knútsson Bonde]]'' * [[Eiríkur af Pommern]]⁴ * ''[[Karl Knútsson Bonde]]'' * [[Kristófer af Bæjaralandi]]⁴ * ''[[Bengt Jönsson Oxenstierna]]'' / ''[[Nils Jönsson Oxenstierna]]'' * [[Karl Knútsson Bonde]]³ * ''[[Jöns Bengtsson Oxenstierna]]'' / ''[[Erik Axelsson Tott]]'' * [[Kristján 1.]]⁴ * ''[[Ketill Karlsson Vasa]]'' * [[Karl Knútsson Bonde]] * ''[[Ketill Karlsson Vasa]]'' * ''[[Jöns Bengtsson Oxenstierna]]'' * ''[[Erik Axelsson Tott]]'' * [[Karl Knútsson Bonde]] * ''[[Steinn Sture eldri]]'' * [[Hans Danakonungur|Hans]]⁴ * ''[[Steinn Sture eldri]]'' * ''[[Svante Nilsson]]'' * ''[[Erik Arvidsson Trolle]]'' * ''[[Steinn Sture yngri]]'' * [[Kristján 2.]]⁴ * ''[[Gústaf Vasa]]'' }} |group7 = Vasaætt |list7 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1523&ndash;1654 |list1= * [[Gústaf Vasa]] * [[Eiríkur 14.]] * [[Jóhann 3. Svíakonungur|Jóhann 3.]] * [[Sigmundur 3.]]⁵ * [[Karl 9. Svíakonungur|Karl 9.]] * [[Gústaf 2. Adólf]] * [[Kristín Svíadrottning|Kristín]] }} |group8 = Pfalz-ætt |list8 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1654&ndash;1751 |list1= * [[Karl 10. Gústaf]] * [[Karl 11.]] * [[Karl 12.]] * [[Úlrika Leonóra]] * ''[[Friðrik 1. Svíakonungur|Friðrik 1.]]'' }} |group9 = Holstein-Gottorp-ætt |list9 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; <!--(as above)--> |group1=1751&ndash;1818 |list1= * [[Adolf Friðrik Svíakonungur|Adolf Friðrik]] * [[Gústaf 3.]] * [[Gústaf 4. Adólf]] * [[Karl 13.]]³ }} |group10 = Bernadotte-ætt |list10 = {{Navbox|subgroup |groupwidth = 8.5em| groupstyle = font-weight:normal; |group1=Frá 1818 |list1= * [[Karl 14. Jóhann]]³ * [[Óskar 1. Svíakonungur|Óskar 1.]]³ * [[Karl 15.]]³ * [[Óskar 2. Svíakonungur|Óskar 2.]]³ * [[Gústaf 5.]] * [[Gústaf 6. Adólf]] * [[Karl 16. Gústaf]] }} |below = * ¹ Ætterni óvíst * ² Ríkisstjóri * ³ Réð einnig yfir Noregi * ⁴ Réð einnig yfir Danmörku og Noregi * ⁵ Réð einnig yfir Póllandi }}<noinclude> [[Flokkur:Stjórnmálasnið]] </noinclude> 3qbtoml73lvq64oc1qi74bzo72kdato 0 147632 1973554 1966657 2026-07-27T21:56:40Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Karl 12. Svíakonungur]] á [[Karl 12.]] yfir tilvísun 1966657 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = [[Konungur Svíþjóðar]] | ætt = [[Pfalz-ætt]] | skjaldarmerki = COA country se house of Palatinate.svg | nafn = Karl 12. | mynd = Karl XII 1706.jpg | skírnarnafn = Carl | fæðingardagur = [[17. júní]] [[1682]] | fæðingarstaður = [[Tre Kronor]], [[Svíþjóð]] | kjörorð = ''Deo favente'' | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1718|11|30|1682|6|17}} | dánarstaður = [[Frederikshald|Halden]], [[Noregur|Noregi]] | grafinn = Riddarahólmskirkjunni, [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], Svíþjóð | ríkisár = [[5. apríl]] [[1697]] – [[30. nóvember]] [[1718]] | undirskrift = Karl XII signatur.svg | faðir = [[Karl 11. Svíakonungur]] | móðir = [[Úlrika Leonóra eldri]] }} '''Karl 12.''' (17. júní 1682 – 30. nóvember 1718) var [[konungur Svíþjóðar]] frá 1697 til dauðadags. Á valdatíð Karls börðust Svíar í [[Norðurlandaófriðurinn mikli|norðurlandaófriðnum mikla]]. Í átökunum reyndi Karl að verja [[Stórveldistími Svíþjóðar|sænska stórveldið]] en þrátt fyrir mikla hernaðarsnilli hans og stórkostlega hernaðarsigra snemma í styrjöldinni snerist gæfan gegn Svíum eftir [[Orrustan við Poltava|orrustuna við Poltava]] og Svíar glötuðu að endingu næstum öllum landvinningum sínum í Þýskalandi. Karl stóð einnig fyrir ýmsum umbótum í dóms- og skattkerfi Svíþjóðar. Karl er einn af frægustu og umdeildustu konungum Svíþjóðar. Karl tók við völdum í Svíþjóð þegar hann var fimmtán ára, eftir sjö mánaða langa stjórn ríkisstjóraráðs. Karl tók persónulega við stjórn sænsku herjanna í stríði Svía gegn þríveldabandalagi [[Danmörk-Noregur|Danmerkur-Noregs]], [[Saxland]]s-[[Pólland]]s og [[Rússneska keisaradæmið|Rússlands]]. Karl reyndist vera mjög kænn herforingi og undir leiðsögn hans unnu Svíar marga frækna hernaðarsigra snemma í ófriðnum. Árið 1706 höfðu Svíar sigrað næstum alla andstæðinga sína fyrir utan Rússland. Árið 1707 leiddi Karl herferð gegn Rússlandi en bað herfilegan ósigur gegn Rússum í orrustum við Poltava og Perevolotjna. Vegna ósigranna neyddist Karl til þess að flýja til [[Tyrkjaveldi]]s, þar sem hann kom á fót útlagastjórn.<ref>{{Bókaheimild|höfundur=Peter From|titill=Kalabaliken i Bender: Karl XII:s turkiska äventyr |ár=2009 |útgefandi=Historiska media}}</ref> Karl dvaldi í útlegð í fimm ár en sneri síðan heim til Svíþjóðar til þess að takast á við Dani. Eftir tvær misheppnaðar herferðir var Karl skotinn til bana þann 30. nóvember árið 1718 í umsátri við [[Fredriksten]].<ref>{{Vefheimild|titill=Karl XII.|útgefandi=''Unga Ísland''|ár=1924|mánuður=7. júní|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=21. nóvember|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5676547}}</ref> Svíþjóð tapaði stríðinu og hafði eftir friðarsáttmálana glatað stórveldisstöðu sinni í Norður-Evrópu fyrir Rússlandi. [[Einveldi]] konungsins veiktist mjög og tímabil valddreifingar hófst í Svíþjóð þar sem aukin völd voru í höndum ríkisþingsins. Þetta tímabil entist í um hálfa öld, þar til [[Gústaf 3.]] tók sér óskorað konungsvald á ný. Karl var sonur [[Karl 11. Svíakonungur|Karls 11.]] og [[Úlrika Leonóra eldri|Úlriku Leonóru eldri]] og bróðir [[Úlrika Leonóra|Úlriku Leonóru yngri]]. Í föðurætt var Karl afkomandi [[Gústaf Vasa|Gústafs Vasa]] og í móðurætt var hann afkomandi [[Birgir jarl|Birgis jarls]] í fjórtánda ættlið. Karl kvæntist aldrei og eignaðist aldrei börn. Því tók systir hans, Úlrika Leonóra, við af honum sem drottning eftir dauða hans, og lét síðan krúnuna ganga til eiginmanns síns, [[Friðrik 1. Svíakonungur|Friðriks]].<ref>{{Cite book|url=https://runeberg.org/nfbh/0682.html|title=Svenskt Biografiskt Handlexikon – Uggleupplagan |edition=2|last1=Hofberg|first1=Herman|last2=Heurlin|first2=Frithiof|last3=Millqvist|first3=Victor|last4=Rubenson|first4=Olof|publisher=Albert Bonniers Förlag|year=1908|oclc=49695435|access-date=28 April 2016|archive-date=12 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120312023525/http://runeberg.org/nfbh/0682.html|url-status=live}}</ref> Auk þess að vera konungur Svíþjóðar var Karl hertogi af Pfalz-Zweibrücken undir nafninu Karl 2. frá 1697 til 1718. ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Svíþjóðar]] | frá = [[5. apríl]] [[1697]] | til = [[30. nóvember]] [[1718]] | fyrir = [[Karl 11.]] | eftir = [[Úlrika Leonóra]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Svíþjóðar}} {{fd|1682|1718}} [[Flokkur:Svíakonungar]] 9ik1lb017zz1pzp8p8769x21ma7z5sa 1973576 1973554 2026-07-28T00:31:11Z TKSnaevarr 53243 1973576 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = [[Konungur Svíþjóðar]] | ætt = [[Pfalz-ætt]] | skjaldarmerki = COA country se house of Palatinate.svg | nafn = Karl 12. | mynd = Karl XII 1706.jpg | skírnarnafn = Karl | fæðingardagur = [[17. júní]] [[1682]] | fæðingarstaður = [[Tre Kronor]], [[Svíþjóð]] | kjörorð = ''Deo favente'' | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1718|11|30|1682|6|17}} | dánarstaður = [[Frederikshald|Halden]], [[Noregur|Noregi]] | grafinn = Riddarahólmskirkjunni, [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], Svíþjóð | ríkisár = [[5. apríl]] [[1697]] – [[30. nóvember]] [[1718]] | undirskrift = Karl XII signatur.svg | faðir = [[Karl 11. Svíakonungur]] | móðir = [[Úlrika Leonóra eldri]] }} '''Karl 12.''' (17. júní 1682 – 30. nóvember 1718) var [[konungur Svíþjóðar]] frá 1697 til dauðadags. Á valdatíð Karls börðust Svíar í [[Norðurlandaófriðurinn mikli|norðurlandaófriðnum mikla]]. Í átökunum reyndi Karl að verja [[Stórveldistími Svíþjóðar|sænska stórveldið]] en þrátt fyrir mikla hernaðarsnilli hans og stórkostlega hernaðarsigra snemma í styrjöldinni snerist gæfan gegn Svíum eftir [[Orrustan við Poltava|orrustuna við Poltava]] og Svíar glötuðu að endingu næstum öllum landvinningum sínum í Þýskalandi. Karl stóð einnig fyrir ýmsum umbótum í dóms- og skattkerfi Svíþjóðar. Karl er einn af frægustu og umdeildustu konungum Svíþjóðar. Karl tók við völdum í Svíþjóð þegar hann var fimmtán ára, eftir sjö mánaða langa stjórn ríkisstjóraráðs. Karl tók persónulega við stjórn sænsku herjanna í stríði Svía gegn þríveldabandalagi [[Danmörk-Noregur|Danmerkur-Noregs]], [[Saxland]]s-[[Pólland]]s og [[Rússneska keisaradæmið|Rússlands]]. Karl reyndist vera mjög kænn herforingi og undir leiðsögn hans unnu Svíar marga frækna hernaðarsigra snemma í ófriðnum. Árið 1706 höfðu Svíar sigrað næstum alla andstæðinga sína fyrir utan Rússland. Árið 1707 leiddi Karl herferð gegn Rússlandi en bað herfilegan ósigur gegn Rússum í orrustum við Poltava og Perevolotjna. Vegna ósigranna neyddist Karl til þess að flýja til [[Tyrkjaveldi]]s, þar sem hann kom á fót útlagastjórn.<ref>{{Bókaheimild|höfundur=Peter From|titill=Kalabaliken i Bender: Karl XII:s turkiska äventyr |ár=2009 |útgefandi=Historiska media}}</ref> Karl dvaldi í útlegð í fimm ár en sneri síðan heim til Svíþjóðar til þess að takast á við Dani. Eftir tvær misheppnaðar herferðir var Karl skotinn til bana þann 30. nóvember árið 1718 í umsátri við [[Fredriksten]].<ref>{{Vefheimild|titill=Karl XII.|útgefandi=''Unga Ísland''|ár=1924|mánuður=7. júní|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=21. nóvember|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5676547}}</ref> Svíþjóð tapaði stríðinu og hafði eftir friðarsáttmálana glatað stórveldisstöðu sinni í Norður-Evrópu fyrir Rússlandi. [[Einveldi]] konungsins veiktist mjög og tímabil valddreifingar hófst í Svíþjóð þar sem aukin völd voru í höndum ríkisþingsins. Þetta tímabil entist í um hálfa öld, þar til [[Gústaf 3.]] tók sér óskorað konungsvald á ný. Karl var sonur [[Karl 11. Svíakonungur|Karls 11.]] og [[Úlrika Leonóra eldri|Úlriku Leonóru eldri]] og bróðir [[Úlrika Leonóra|Úlriku Leonóru yngri]]. Í föðurætt var Karl afkomandi [[Gústaf Vasa|Gústafs Vasa]] og í móðurætt var hann afkomandi [[Birgir jarl|Birgis jarls]] í fjórtánda ættlið. Karl kvæntist aldrei og eignaðist aldrei börn. Því tók systir hans, Úlrika Leonóra, við af honum sem drottning eftir dauða hans, og lét síðan krúnuna ganga til eiginmanns síns, [[Friðrik 1. Svíakonungur|Friðriks]].<ref>{{Cite book|url=https://runeberg.org/nfbh/0682.html|title=Svenskt Biografiskt Handlexikon – Uggleupplagan |edition=2|last1=Hofberg|first1=Herman|last2=Heurlin|first2=Frithiof|last3=Millqvist|first3=Victor|last4=Rubenson|first4=Olof|publisher=Albert Bonniers Förlag|year=1908|oclc=49695435|access-date=28 April 2016|archive-date=12 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120312023525/http://runeberg.org/nfbh/0682.html|url-status=live}}</ref> Auk þess að vera konungur Svíþjóðar var Karl hertogi af Pfalz-Zweibrücken undir nafninu Karl 2. frá 1697 til 1718. ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Svíþjóðar]] | frá = [[5. apríl]] [[1697]] | til = [[30. nóvember]] [[1718]] | fyrir = [[Karl 11.]] | eftir = [[Úlrika Leonóra]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Svíþjóðar}} {{fd|1682|1718}} [[Flokkur:Svíakonungar]] 66yq20d2fxcuz72c1r20qun0wpkktus 0 147636 1973557 1615241 2026-07-27T21:57:28Z TKSnaevarr 53243 Breytti tilvísun frá [[Karl 12. Svíakonungur]] til [[Karl 12.]] 1973557 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Karl 12.]] 6ujsqhtx1lrk9mlia2783350vwp44xx 0 148837 1973573 1935952 2026-07-28T00:14:58Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973573 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Norðlægur slönguhaus | image = Northern snakehead.jpg | regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Geisluggar]] (''Chordata'') | ordo = [[Borrar]] (''Anabantiformes'') | familia = [[Slönguhaus]]ar (''Channidae'') | genus = ''[[Channa]]'' | species = '''''C. argus''''' | binomial = ''Channa argus'' }} '''Norðlægur slönguhaus''' ([[fræðiheiti]]: ''Channa argus'') er fiskur sem tilheyrir [[geisluggar|geisluggum]]. Hann er ferskvatns-<nowiki/>[[borrar|borri]] sem kemur af ætt slönguhausa, en það er ætt sem inniheldur tvær ættkvíslir, ''Channa'' og ''Parchanna'', sem saman innihalda tæplega 30 gerðir af slönguhausum. Slönguhausinn kemur upphaflega frá Kína, Kóreu, og Rússlandi. Þar að auki hefur hann verið fluttur inn til annarra landa, m.a. Úsbekistan, Turkmenistan, Japans og til Bandaríkjanna, þar sem hann er talin mjög ágeng tegund. Slönguhausinn getur lifað í frekar súrefnissnauðum aðstæðum, en algengt er að finna hann í grunnum tjörnum og mýrum sem hafa gruggugt eða gróðurríkt undirlag. Hann á það einnig til að halda sig til í skurðum, lónum, vötnum og ám. Á veturna sækist slönguhausinn í dýpri vötn. Þrátt fyrir að vera ferskvatnsfiskur þá þolir hann að lifa á stöðum þar sem saltstyrkur er lítill (eða um 15-18 ppt). Þeir hafa óvenjulegt öndunarkerfi sem gerir þeim kleift að geta andað bæði í vatni og á landi, og geta þeir því lifað á landi í allt að 3-4 daga þar sem lofthitinn er á bilinu 10-15°C. Slönguhausinn er ránfiskur og lifir hann því aðallega á öðrum fiskum sem geta þó náð allt að 33% af stærð hans. Fiskurinn liggur á botninum og bíður eftir bráð sinni, en algengast er að hann veiði sér til matar á morgnanna og kvöldin. == Útlit og vöxtur == Slönguhausinn er langur og fremur þunnur fiskur sem verður venjulega um 85-100 cm langur og 1-2 kg þungur. Stærri fiskarnir geta þó orðið allt að 150 cm og 8 kg þungir. Hann hefur bakugga sem liggur langsum eftir fisknum og hefur um 49-50 geisla, og fremur langan kviðugga með 31-32 geislum. Höfuð hans er tiltölulega flatt og eru augu hans yfir miðjum efri kjálka. Munnur hans er stór og nær aftur fyrir augu. Tennur hans eru margar og mjóar og líkjast vígtönnum í neðri góm. Slönguhausinn er yfirleitt gullbrúnn eða brúnn að lit með dökkum blettum. Blettir hans eru hringlóttir á líkamanum en liggja langsum eftir andlitinu, og skilja þeir þannig að efri og neðri líkama. Slönguhausinn er að líkamsbyggingu líkur norður-ameríska eðjufisknum, en algengt er að þessum tveimur fiskum sé ruglað saman. Þessa fiska má meðal annars greina í sundur út frá staðsetningu ugganna, en þeir eru aftar á eðjufisknum en slönguhausnum. == Hrygning == Slönguhausinn verður kynþroska í kringum 2-3 ára aldurinn, þegar fiskurinn hefur náð um 30 cm lengd. Hrygning á sér yfirleitt stað í júní og júlí, en getur þó byrjað örlítið fyrr eða endað aðeins seinna. Hann hrygnir snemma á morgnanna, yfirleitt í grunnu vatni. Hrygnan hrygnir um 1300-1500 eggjum í einu, en hún getur hrygnt allt að 5 sinnum á ári. Eggin eru gul eða appelsínugul á litinn. Báðir foreldrar gæta eggjana og vernda þau gegn rándýrum. Hitastig vatnsins ræður því hversu fljót eggin eru að klekjast út, en algengast er að það gerist innan þriggja daga. Því kaldara því lengri tíma tekur klakningin. == Nýting og veiðar == Slönguhausinn er aðallega notaður til matargerðar, en síðustu áratugi hefur hann orðið algeng sjón á matarmörkuðum og veitingarstöðum. Sérstaklega eru þeir vinsælir til veiði og matargerðar í Asíu. Fyrsti fiskurinn sem fannst í Bandaríkjunum var fundinn í tjörn árið 2002. Talið var að fiskurinn væri ógnun fyrir aðra fiskistofna í tjörninni og var því tekin ákvörðun um að tæma tjörnina í þeirra von um að útrýma tegundinni, sem tókst. Þegar tjörnin hafði verið tæmd fundust 2 fullorðnir fiskar ásamt 100 litlum fiskum. Í ljós kom að maður hefði keypt slönguhaus á matarmarkaði í [[New York]] í kringum árið 1998 og hent honum í tjörnina. Það varð til þess að hann fjölgaði sér. Þessa tegund má finna víða í tjörnum í Bandaríkjunum, en fólki er ráðlagt að drepa þá slönguhausa sem þeir finna til að koma í veg fyrir frekari fjölgun. [[File:Kína.png|thumb|Veiði á norðlægum slönguhaus í Kína]] [[File:Suður kórea.png|thumb|Veiði á norðlægum slönguhaus í Suður-Kóreu]] == Heimsafli == Slönguhausinn er í dag mest veiddur í Kína, en hann hefur verið veiddur þar í fremur miklu magni frá 2003. Veiðin byrjaði í 150.000 tonnum, en hefur síðan þá aukist töluvert og var komin upp í rúmlega 500.000 tonn árið 2016. Suður-Kórea hóf veiðar á slönguhausnum árið 1977 og jókst hún mikið til að byrja með. Veiðin náði hámarki árið 1995 þegar þeir veiddu um 900 tonn, en hefur hún síðan þá minnkað mikið og var hún árið 2015 komin niður í kringum 400 tonn. == Heimildir == *Luna, Susan M. (e.d.). ''Channa argus''.<ref>[https://www.fishbase.de/Summary/SpeciesSummary.php?ID=4799&AT=snakehead ''Channa argus'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Skoðað 20. janúar 2019.</ref> *Fuller, P.L., Benson, A.J., Nunez, G., Fusaro, A., and Neilson, M. (2016). ''Channa argus''.<ref>[https://nas.er.usgs.gov/queries/factsheet.aspx?speciesid=2265 ''Channa argus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221105161112/https://nas.er.usgs.gov/queries/factsheet.aspx?speciesid=2265 |date=2022-11-05 }}, Skoðað 16. janúar 2019.</ref> *Courtenay, Walter R., Jr., Williams, James D. (2004). ''Snakehead- A Biological Synopsis and Risk Assessment'', bls 45-51.<ref>[https://pubs.usgs.gov/circ/2004/1251/report.pdf ''Channa argus''], Skoðað 16. janúar 2019.</ref> *Roy's Farm. (e.d.). ''Northern Snakehead Fish Characteristics''.<ref>[https://www.roysfarm.com/northern-snakehead-fish/ ''Northern Snakehead Fish Characteristics''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190819073356/https://www.roysfarm.com/northern-snakehead-fish/ |date=2019-08-19 }}, Skoðað 20. janúar 2019.</ref> <references /> [[Flokkur:Borrar]] rclw0zqeq088g8qijn7nkv2rtjn3zit 0 152415 1973589 1960777 2026-07-28T07:46:17Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973589 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Poul Nyrup Rasmussen | búseta = | mynd = Poul Nyrup Rasmussen, Danmarks tidigare statsminister, numera EU-parlamentariker.jpg | myndastærð = 250px | myndatexti1 = {{small|Poul Nyrup Rasmussen árið 2004.}} | titill= [[Forsætisráðherra Danmerkur]] | stjórnartíð_start = [[25. janúar]] [[1993]] | stjórnartíð_end = [[27. nóvember]] [[2001]] | einvaldur = [[Margrét Þórhildur|Margrét 2.]] | forveri = [[Poul Schlüter]] | eftirmaður = [[Anders Fogh Rasmussen]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1943|6|15}} | fæðingarstaður = [[Esbjerg]], [[Danmörk]]u | börn = Signe | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] | þjóðerni = [[Danmörk|Danskur]] | stjórnmálaflokkur = [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokkurinn]]<br>[[Flokkur evrópskra sósíalista]] | maki = Helle Mollerup (g. 1966; skilin 1976)<br>Lone Dybkjær (g. 1994; d. 2020)}} '''Poul Oluf Nyrup Rasmussen''' (f. 15. júní 1943) er [[Danmörk|danskur]] stjórnmálamaður úr [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokknum]] sem var [[forsætisráðherra Danmerkur]] frá 1993 til 2001.<ref name="ft">{{cite web |url=http://webarkiv.ft.dk/BAGGRUND/Biografier/Poul_Nyrup_Rasmussen.htm |title=Biografi om Poul Nyrup Rasmussen |publisher=[[Folketinget]] |accessdate=2017-01-02 |archive-date=2017-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103003431/http://webarkiv.ft.dk/BAGGRUND/Biografier/Poul_Nyrup_Rasmussen.htm |url-status=dead }}</ref> Hann sat á [[Evrópuþingið|Evrópuþinginu]] frá 2004 til 2009<ref name="europarl">{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/da/28149/POUL+NYRUP_RASMUSSEN_home.html |title=Poul Nyrup RASMUSSEN |publisher=[[Europa-Parlamentet]] |accessdate=2017-01-02 }}</ref> og var þá kjörinn á þingið með fleiri atkvæðum en nokkur annar frambjóðandi í sögu þess.<ref>{{cite web |url=https://www.fyens.dk/indland/Nyrup-dansk-mester-i-personlige-stemmer/artikel/120117|title=fyens.dk, Nyrup dansk mester i personlige stemmer|access-date=11. juni 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dr.dk/nyheder/politik/valg/ep14/personlige-stemmer-messerschmidt-runder-300000-og-fortsaetter|title=dr.dk, personlige stemmer messerschmidt|access-date=11. juni 2019}}</ref> Frá 2004 til 2011 var Rasmussen formaður [[Flokkur evrópskra sósíalista|Flokks evrópskra sósíalista]] á Evrópuþinginu.<ref name="leaders party">{{cite web |title=Former PES Presidents |publisher=PES website |url=http://www.pes.org/content/view/917 |accessdate=21. januar 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071009211637/http://www.pes.org/content/view/917 |archivedate=9. oktober 2007 |language=engelsk}}</ref> == Bakgrunnur og starfsferill == Poul Nyrup Rasmussen útskrifaðist með stúdentspróf frá ríkisskólanum í Esbjerg árið 1962 og með gráðu í [[hagfræði]] frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] árið 1971.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://denstoredanske.dk/Danmarks_geografi_og_historie/Danmarks_historie/Danmark_efter_1945/Poul_Nyrup_Rasmussen|title=Thomas Eske Rasmussen: Poul Nyrup Rasmussen i Den Store Danske, Gyldendal|access-date=11. juni 2019}}</ref> Hann vann sem hagfræðingur hjá [[Danska alþýðusambandið|Danska alþýðusambandinu]] (LO) og var höfuðhagfræðingur samtakanna frá 1980 til 1986.<ref name="ft" /> Frá 1986 til 1988 var hann framkvæmdastjóri Kreppusjóðs launþega í Danmörku.<ref name="ft" /> Nyrup Rasmussen var varaformaður Jafnaðarmannaflokksins frá 1987 til 1992 og formaður flokksins frá 1992 til 2002.<ref name="ft" /> Hann sat á [[Danska þingið|danska þinginu]] fyrir kjördæmið [[Ringkøbing]] frá 1988 til 2004. Á þinginu var hann formaður viðskiptanefndar frá 1988 til 1992.<ref name="ft" /> == Forsætisráðherra Danmerkur (1993–2001) == Nyrup Rasmussen myndaði fjórar ríkisstjórnir frá 1993 til 2001.<ref>{{Cite web|url=http://www.stm.dk/_p_5520.html|title=www.stm.dk|access-date=11. juni 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.regeringen.dk/regeringer-siden-1848/regeringen-poul-nyrup-rasmussen-ii/|title=www.regeringen.dk, poul-nyrup-rasmussen-ii|access-date=11. juni 2019|archive-date=2019-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630132447/https://www.regeringen.dk/regeringer-siden-1848/regeringen-poul-nyrup-rasmussen-ii/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.regeringen.dk/regeringer-siden-1848/regeringen-poul-nyrup-rasmussen-iii/|title=www.regeringen.dk, poul-nyrup-rasmussen-iii|access-date=11. juni 2019|archive-date=2019-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630132447/https://www.regeringen.dk/regeringer-siden-1848/regeringen-poul-nyrup-rasmussen-iii/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.regeringen.dk/regeringer-siden-1848/regeringen-poul-nyrup-rasmussen-iv/|title=www.regeringen.dk, poul-nyrup-rasmussen-iv|access-date=11. juni 2019|archive-date=2019-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630132447/https://www.regeringen.dk/regeringer-siden-1848/regeringen-poul-nyrup-rasmussen-iv/|url-status=dead}}</ref> Þegar [[Svend Auken]], þáverandi formanni Jafnaðarmanna, mistókst að mynda ríkisstjórn með miðjuflokkum eftir kosningar árið 1992 ákvað Nyrup Rasmussen að bjóða sig fram gegn honum í formannskosningum og vann sigur. Næsta ár sagði [[Poul Schlüter]] forsætisráðherra af sér vegna [[Tamílamálið|Tamílamálsins]] svokallaða<ref name=":0">{{Cite web|url=https://denstoredanske.dk/Danmarkshistorien/Gr%C3%A6nser_forsvinder/I_markedets_tegn/Under_socialdemokratisk_ledelse/Nyrup_Rasmussen_bliver_statsminister|title=Søren Hein Rasmussen: Nyrup Rasmussen bliver statsminister i Gyldendals og Politikens Danmarkshistorie, Olaf Olsen (red.), 2002-2005|access-date=11. juni 2019}}</ref> og í kjölfarið ákváðu [[Róttæki vinstriflokkurinn]], [[Miðdemókratar]]nir og [[Kristilegi þjóðarflokkurinn]] að slíta stjórnarsamstarfi við hægriblokkina og mynda nýja stjórn með Nyrup og Jafnaðarmönnum.<ref name=":0" /><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=https://danmarkshistorien.dk/leksikon-og-kilder/vis/materiale/poul-nyrup-rasmussen-1943/|title=Johnny Laursen, danmarkshistorien.dk|access-date=11. juni 2019|archive-date=2019-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630133952/https://danmarkshistorien.dk/leksikon-og-kilder/vis/materiale/poul-nyrup-rasmussen-1943/|url-status=dead}}</ref> Stjórnarsamstarfið missti tvo af fjórum aðildarflokkunum þegar Kristilegi þjóðarflokkurinn datt út af þingi í kosningum árið 1994 og Miðdemókratar sögðu sig úr stjórninni árið 1996. Stjórnin hélt þó velli eftir kosningarnar 1994 og vann mjög nauman sigur gegn hægriblokkinni árið 1998. Þrátt fyrir ýmsar framfarir í Danmörku á þessum tíma fékk Nyrup oft slæma útreið í fjölmiðlaumfjöllun.<ref name=":1" /> Hann var oft uppnefndur „ullmunnur“ (danska: „uld i mund“)<ref>{{Cite web|url=https://www.kristeligt-dagblad.dk/kirke-tro/morgenstund-har-uld-i-mund|title=kristeligt-dagblad.dk, morgenstund-har-uld-i-mund|access-date=11. juni 2019}}</ref> þar sem hann þótti oft óskýr í máli.<ref name=":2" /> Árið 1995 hjólaði Nyrup ásamt öðrum Dönum í mótmælum gegn kjarnorkutilraunum Frakka en þátttöku hans var aðallega minnst fyrir það að hann hafði allt of lítinn hjálm á höfðinu á meðan hann hjólaði. Í kosningaherferð sinni árið 1998 lofaði Nyrup Rasmussen því að hreyfa ekki við ellilífeyri Dana<ref name=":1" /> en gerði engu að síður breytingar á lífeyriskerfinu sama ár.<ref name=":1" /> Á stjórnartíð Nyrups á tíunda áratugnum var [[Danski þjóðarflokkurinn]] stofnaður og byrjaði baráttu gegn [[Aðflutningur|aðflutningi]] fólks til Danmerkur. Nyrup geðjaðist lítið að framkomu þeirra og ávítaði meðlimi flokksins fyrir skort á mannasiðum á danska þinginu. Árið 2001 báðu Jafnaðarmenn mikinn kosningaósigur<ref name=":1" /> gegn [[Anders Fogh Rasmussen]] og [[Venstre]] eftir kosningabaráttu þar sem umræðan um innflytjendur var í fyrirrúmi.<ref name=":1" /> Nyrup sat áfram sem formaður Jafnaðarmannaflokksins í stjórnarandstöðu og reyndi að endurnýja ímynd flokksins<ref name=":1" /> með því að stokka upp stjórn hans og breyta nafni flokksins úr ''Socialdemokratiet'' í ''Socialdemokraterne''.<ref>{{Cite web|url=https://politiken.dk/indland/art5668263/Socialdemokratiet-skifter-navn|title=politiken.dk, Socialdemokratiet-skifter-navn|access-date=11. juni 2019}}</ref> Aðeins einu ári eftir kosningarnar ákvað Nyrup hins vegar að segja af sér sem flokksformaður<ref name=":1" /> og eftirlét formannsstólinn [[Mogens Lykketoft]].<ref>{{Cite web|url=https://www.a4job.dk/artikel/lykketoft-blev-sformand-af-pligt|title=www.a4job.dk, lykketoft-blev-sformand-af-pligt|access-date=11. juni 2019|archive-date=2019-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630132447/https://www.a4job.dk/artikel/lykketoft-blev-sformand-af-pligt|url-status=dead}}</ref> == Ferill á Evrópuþinginu == Poul Nyrup Rasmussen var kjörinn á Evrópuþingið árið 2004.<ref name="europarl" /> Á þinginu gagnrýndi Nyrup meðal annars hegðun vogunarsjóða.<ref name=":1" /> Árið 2009 lenti Nyrup í fimmta sæti á lista ''Financial News'' yfir 100 áhrifamestu einstaklingana á evrópskum fjármálamörkuðum.<ref>{{Cite web|url=https://www.berlingske.dk/virksomheder/nyrup-nr.-fem-paa-finans-hitliste|title=berlingske.dk, nyrup-nr.-fem-paa-finans-hitliste|access-date=11. juni 2019}}</ref> Eftir Evrópuþingkosningar árið 2009 nefndi ''[[Politiken]]'' Nyrup sem mögulegan eftirmann [[José Manuel Barroso]] sem forseta [[Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins]].<ref>{{Cite web|url=https://www.b.dk/verden/nyrup-afviser-eu-kandidatur|title=www.b.dk, nyrup afviser EU kandidatur|access-date=11. juni 2019}}</ref> Ekkert varð þó úr þessu því Barroso ákvað að gegna öðru kjörtímabili í embættinu. Poul Nyrup Rasmussen bauð sig ekki fram til endurkjörs í Evrópuþingkosningunum árið 2009. Hann tók hins vegar þátt í ráðstefnu um málefni fólks með geðsjúkdóma sem haldin var þann 3. október 2009 í gagnfræðiskólanum í Frederiksberg.<ref>[http://www.psykisksaarbar.dk/ps/subpage37.aspx Psykisk Sårbars hjemmeside] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110508134425/http://www.psykisksaarbar.dk/ps/subpage37.aspx |date=2011-05-08 }} Hentet d. 24. januar 2010.</ref> == Einkahagir == Poul Nyrup Rasmussen er sonur verkamannsins Olufs Nyrup Rasmussen (d. 1993) og ræstikonunnar Veru Nyrup Rasmussen (d. 2004). Hann kvæntist Helle Mollerup árið 1966<ref>[https://www.kristeligt-dagblad.dk/artikel/56800:Kultur--Af-en-statsministers-bekendelser?highlight=bekendelse Af en statsministers bekendelser]</ref> og eignaðist með henni dótturina Signe (f. 1969), sem framdi sjálfsmorð eftir geðræn vandamál þann 20. ágúst árið 1993.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.depweb.dk/dw09_september_nyheder.html|titill=September nyheder|ár=2009|mánuður=21. september|safnslóð=https://web.archive.org/web/20090926150008/http://www.depweb.dk/dw09_september_nyheder.html|safnár=2009|safnmánuður=26. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=30. júní|tungumál=danska}}</ref> Nyrup skildi við Helle Mollerup árið 1976 og var í sambúð með Anne Hagendam frá 1979 til 1987. Árið 1994 kvæntist Nyrup Lone Dybkjær, stjórnmálakonu úr Róttæka vinstriflokknum. Hjónin eiga engin börn. Lone Dybkjær átti börn úr fyrra hjónabandi. Hún lést árið 2020. Árið 1999 var upplýst um að faðir Nyrups hafði verið skráður í Danmerkurdeild [[Nasistaflokkurinn|Nasistaflokksins]] árið 1941. ==Heimildir== === Ritverk === * Poul Nyrup Rasmussen: ''Rødder: Erindringsbog om barndommen i Esbjerg'', Lindhardt & Ringhof, 2003. ISBN 87-595-2141-4 * Poul Nyrup Rasmussen: ''Den ny forbindelse – Viljen til at forandre Verden'', Fremad, 2003. ISBN 87-557-2445-0 * Poul Nyrup Rasmussen: ''Vokseværk: Erindringer 1963-1993'', Lindhart & Ringhof, 2005. ISBN 87-595-2484-7 * Poul Nyrup Rasmussen: ''I grådighedens tid – Kapitalfonde og kasinoøkonomi'', Informations Forlag, 2007. ISBN 978-87-7514-162-3 === Ítarefni === * Søren Mørch, ''Poul Nyrup Rasmussen'', Gyldendal, 2004. ISBN 87-02-03121-3. * Henrik Qvortup & Niels Lunde, ''Nyrup'', Aschehoug, 1997. ISBN 87-11-15050-5. ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] |frá=[[25. janúar]] [[1993]] |til=[[27. nóvember]] [[2001]] |fyrir=[[Poul Schlüter]] |eftir=[[Anders Fogh Rasmussen]] }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Danmerkur}} {{DEFAULTSORT:Rasmussen, Poul Nyrup}} {{f|1943}} [[Flokkur:Evrópuþingmenn]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Danmerkur]] 39rhzlydvs06z1gkski86iob1vgwqmr 0 155578 1973586 1963695 2026-07-28T04:53:24Z FoxinaGeo 115877 /* */ Mynd 1973586 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Olympique de Marseille | mynd = OM 2026 logo.png | Gælunafn = Les Phocéens <br /> Les Olympiens | Stytt nafn = OM, Marseille | Stofnað = 1899 | Leikvöllur = Stade Vélodrome | Stærð = 67.394 | Stjórnarformaður = {{USA}} Frank McCourt | Knattspyrnustjóri = Gennaro Gattuso | Deild = [[Ligue 1]] Franska úrvalsdeildin | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = 5. sæti | pattern_la1 = _marseille2425h | pattern_b1 = _marseille2425h | pattern_ra1 = _marseille2425h | pattern_sh1 = _marseille2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _marseille2425a | pattern_b2 = _marseille2425a | pattern_ra2 = _marseille2425a | pattern_sh2 = _marseille2425a | pattern_so2 = _marseille2425al | leftarm2 = 153759 | body2 = 153759 | rightarm2 = 153759 | shorts2 = 153759 | socks2 = 55879C | pattern_la3 = _marseille2425t | pattern_b3 = _marseille2425t | pattern_ra3 = _marseille2425t | pattern_sh3 = _marseille2425t | pattern_so3 = _marseille2425tl | leftarm3 = FF6600 | body3 = FF6600 | rightarm3 = FF6600 | shorts3 = 0000FF | socks3 = FF6600 }} '''Olympique de Marseille''' er [[Frakkland|franskt]] [[knattspyrna|knattspyrnulið]] með aðsetur í [[Marseille]]. Liðið var stofnað árið [[1899]] og leikur í efstu deild í Frakklandi, [[Ligue 1]]. Liðið endaði síðasta tímabil í 5. sæti. Marseille hefur 10 sinnum orðið franskur meistari og einu sinni sigrað [[Meistaradeild Evrópu]], árið 1993. Meðal þekktra leikmanna sem hafa leikið fyrir félagið má nefna [[Samir Nasri]], [[Franck Ribery]], [[Didier Drogba]], [[Chris Waddle]] og [[Marcel Desailly]] . Bestu ár Olimpique de Marseille voru 1988-1993, á þeim árum unnu þeir deildina fjórum sinnum, auk þess að sigra [[Meistaradeild Evrópu]] og Coupe de France einu sinni. ==Stuðningsmenn== [[Mynd:Stade Vélodrome (Marseille).jpg|thumb|Stuðningsmenn Marseille eru þekktir fyrir mikil læti, þessi mynd er tekin árið 2007]] Stuðningsmenn Marseille eru þekktir fyrir mikil læti. Sérstaklega í leikjum gegn erkifjendunum í [[Paris Saint-Germain]]. == Þekktir leikmenn == * [[Klaus Allofs]] * [[Manuel Amoros]] * [[Sonny Anderson]] * [[Gunnar Andersson]] * [[Jocelyn Angloma]] * [[André Ayew]] * [[César Azpilicueta]] * [[Fabien Barthez]] * [[Joey Barton]] * [[Michy Batshuayi]] * [[Hatem Ben Arfa]] * [[Laurent Blanc]] * [[Alen Boksic]] * [[Basile Boli]] * [[Lorik Cana]] * [[Éric Cantona]] * [[Cédric Carrasso]] * [[Tony Cascarino]] * [[Bernard Casoni]] * [[Djibril Cissé]] * [[Marcel Desailly]] * [[Didier Deschamps]] * [[Alou Diarra]] * [[Souleymane Diawara]] * [[Didier Drogba]] * [[Christophe Dugarry]] * [[Mathieu Flamini]] * [[Karlheinz Förster]] * [[Enzo Francescoli]] * [[William Gallas]] * [[André-Pierre Gignac]] * [[Alain Giresse]] * [[Lucho González]] * [[Gabriel Heinze]] * [[Klas Ingesson]] * [[Jairzinho]] * [[Andreas Köpke]] * [[Frank Leboeuf]] * [[Jordan Letsjkov]] * [[Roger Magnusson]] * [[Steve Mandanda]] * [[Stéphane Mbia]] * [[Carlos Mozer]] * [[Samir Nasri]] * [[Mamadou Niang]] * [[Jean-Pierre Papin]] * [[Paulo Cézar Caju]] * [[Dimitri Payet]] * [[Abedi Pelé]] * [[Robert Pires]] * [[Fabrizio Ravanelli]] * [[Loïc Rémy]] * [[Franck Ribéry]] * [[Franck Sauzée]] * [[Josip Skoblar]] * [[Dragan Stojković]] * [[Taye Taiwo]] * [[Jean Tigana]] * [[Mathieu Valbuena]] * [[Daniel Van Buyten]] * [[Rudi Völler]] * [[Chris Waddle]] * [[Boudewijn Zenden]] * [[Alexis Sánchez]] == Titlar == * '''[[Ligue 1]] (9)''': [[1937]], [[1948]], [[1971]], [[1982]], [[1989]], [[1990]], [[1991]], [[1992]], [[2010]] * '''Franskir Bikarmeistarar(Coupe de France) (10)''': [[1924]], [[1926]], [[1927]], [[1935]], [[1938]], [[1943]], [[1969]], [[1972]], [[1976]], [[1989]] * '''[[Meistaradeild Evrópu]] (1)''': [[1993]] * '''UEFA Intertoto Bikar (1)''': [[2005]] [[Flokkur:Frönsk knattspyrnufélög]] {{S|1899}} {{DEFAULTSORT:Olympique}} tn7vcypz5ulouw9casvcbpx4qwfg4m9 0 155964 1973624 1689071 2026-07-28T11:34:14Z Akigka 183 1973624 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Bryum imbricatum 1.jpeg | image_caption = Barðahnokki. | status = LC | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref name=iucn>Sabovljevic, M. 2019. Ptychostomum inclinatum . The IUCN Red List of Threatened Species 2019: [https://www.iucnredlist.org/species/83683420/87778282 e.T83683420A87778282.] Sótt 9. febrúar 2020.</ref> | regnum = [[Plöntur]] (Plantae) | divisio = [[Mosar]] (Bryophyta) | classis = [[Hnokkmosaflokkur]] (Bryopsida) | subclassis = [[Bryidae]] | ordo = [[Hnokkmosabálkur]] (Bryales) | familia = [[Hnokkmosaætt]] (Bryaceae) | genus = [[Hnokkmosar]] (''Bryum'') | species = '''Barðahnokki''' (''B. imbricatum'') | binomial = ''Bryum imbricatum'' | binomial_authority = Bruch & W. P. Schimper, 1839 }} '''Barðahnokki''' ([[fræðiheiti]]: ''Bryum imbricatum'') er tegund mosa af [[hnokkmosaætt]]. Hann vex í þurrum eða hálfþurrum jarðvegi, oft utan í börðum eða skurðbökkum en einnig á þúfum í mýrum, lyngbrekkum, melum, torfveggjum, jarðvegsþöktum klettum, í hrauni, á steypu eða í flögum. Barðahnokki finnst um allt land.<ref>{{cite report|author=Bergþór Jóhannsson|year=1995|url=http://utgafa.ni.is/fjolrit/Fjolrit_27.pdf|title=Íslenskir mosar. Hnokkmosaætt|page=162|publisher=Náttúrufræðistofnun Íslands}}</ref> ==Myndir== <gallery> File:Bryum imbricatum 2.jpeg|Útlit blaða barðahnokka. File:Bryum imbricatum blatt.jpeg|Blöð barðanokka í smásjá. File:Bryum imbricatum lamina.jpeg|Smásjármynd af [[grunnfruma|grunnfrumum]] þar sem [[grænukorn]] sjást greinilega. File:Bryum imbricatum kapseln.jpeg|Misþroskaðir [[baukur (mosar)|baukar]] barðahnokka. </gallery> ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Hnokkmosaætt]] [[Flokkur:Plöntur á Íslandi]] 5vyakgwww9wrftqhyc1g36318apxtjm 1973625 1973624 2026-07-28T11:34:39Z Akigka 183 1973625 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Bryum imbricatum 1.jpeg | image_caption = Barðahnokki. | status = LC | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref name=iucn>Sabovljevic, M. 2019. Ptychostomum inclinatum . The IUCN Red List of Threatened Species 2019: [https://www.iucnredlist.org/species/83683420/87778282 e.T83683420A87778282.] Sótt 9. febrúar 2020.</ref> | regnum = [[Plöntur]] (Plantae) | divisio = [[Mosar]] (Bryophyta) | classis = [[Hnokkmosaflokkur]] (Bryopsida) | subclassis = [[Bryidae]] | ordo = [[Hnokkmosabálkur]] (Bryales) | familia = [[Hnokkmosaætt]] (Bryaceae) | genus = [[Hnokkmosar]] (''Bryum'') | species = '''Barðahnokki''' (''B. imbricatum'') | binomial = ''Bryum imbricatum'' | binomial_authority = Bruch & W. P. Schimper, 1839 }} '''Barðahnokki''' ([[fræðiheiti]]: ''Bryum imbricatum'') er tegund mosa af [[hnokkmosaætt]]. Hann vex í þurrum eða hálfþurrum jarðvegi, oft utan í börðum eða skurðbökkum en einnig á þúfum í mýrum, lyngbrekkum, melum, torfveggjum, jarðvegsþöktum klettum, í hrauni, á steypu eða í flögum. Barðahnokki finnst um allt Ísland.<ref>{{cite report|author=Bergþór Jóhannsson|year=1995|url=http://utgafa.ni.is/fjolrit/Fjolrit_27.pdf|title=Íslenskir mosar. Hnokkmosaætt|page=162|publisher=Náttúrufræðistofnun Íslands}}</ref> ==Myndir== <gallery> File:Bryum imbricatum 2.jpeg|Útlit blaða barðahnokka. File:Bryum imbricatum blatt.jpeg|Blöð barðanokka í smásjá. File:Bryum imbricatum lamina.jpeg|Smásjármynd af [[grunnfruma|grunnfrumum]] þar sem [[grænukorn]] sjást greinilega. File:Bryum imbricatum kapseln.jpeg|Misþroskaðir [[baukur (mosar)|baukar]] barðahnokka. </gallery> ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Hnokkmosaætt]] [[Flokkur:Plöntur á Íslandi]] reqzmv9ei4p8e2vsf337rwlg9de9jsv 0 161104 1973594 1878501 2026-07-28T09:19:44Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973594 wikitext text/x-wiki [[Mynd:QAnon.svg|thumb|right|Algengt einkennismerki QAnon-hreyfingarinnar.]] '''QAnon''' er nafn á [[samsæriskenning]]u [[Öfgahægristefna|öfgahægrimanna]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]<ref name="far-right conspiracy theory"> * {{cite journal |last1=Guglielmi |first1=Giorgia |title=The next-generation bots interfering with the US election |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |date=28 October 2020 |volume=587 |issue=7832 |page=21 |doi=10.1038/d41586-020-03034-5 |pmid=33116324 |doi-access=free |url=https://www.nature.com/articles/d41586-020-03034-5 |access-date=29 October 2020}} * {{cite web |last=Neiwert |first=David |date=January 17, 2018 |title=Conspiracy meta-theory 'The Storm' pushes the 'alternative' envelope yet again |url=https://www.splcenter.org/hatewatch/2018/01/17/conspiracy-meta-theory-storm-pushes-alternative-envelope-yet-again |access-date=October 14, 2018 |website=[[Southern Poverty Law Center]] |language=en}} * {{cite web |last1=Collins |first1=Ben |last2=Zadrozny |first2=Brandy |date=August 10, 2018 |title=The far right is struggling to contain Qanon after giving it life |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/far-right-struggling-contain-qanon-after-giving-it-life-n899741 |website=NBC News}} * {{cite news |last=Rosenberg |first=Eli |date=November 30, 2018 |title=Pence shares picture of himself meeting a SWAT officer with a QAnon conspiracy patch |work=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/nation/2018/12/01/pence-shares-picture-him-meeting-swat-officer-wearing-qanon-conspiracy-patch/}} * {{cite news |date=November 30, 2018 |title=Broward SWAT sergeant has unauthorized 'QAnon' conspiracy patch at airport with VP, report says |work=Sun-Sentinel |url=https://www.sun-sentinel.com/local/broward/fl-ne-bso-swat-qanon-pence-20181130-story.html}} * {{cite web |last=Moore |first=McKenna |date=August 1, 2018 |title=What You Need to Know About Far-Right Conspiracy QAnon |url=https://fortune.com/2018/08/01/qanon-conspiracy-trump-tampa-rally/ |website=Fortune}} * {{cite news |last=Roose |first=Kevin |date=July 10, 2019 |title=Trump Rolls Out the Red Carpet for Right-Wing Social Media Trolls |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2019/07/10/business/trump-social-media-summit.html |access-date=July 17, 2019 |issn=0362-4331}}</ref> sem gengur út á að söfnuður [[Satanismi|satanískra]] [[barnaníð]]inga reki alþjóðlegan barnaníðshring sem teygi sig til allra heimshorna og bruggi launráð gegn [[Donald Trump]] [[Forseti Bandaríkjanna|Bandaríkjaforseta]], sem á að vera helsti óvinur safnaðarins.<ref>{{cite web|last=Roose|first=Kevin|date=August 28, 2020|title=What Is QAnon, the Viral Pro-Trump Conspiracy Theory?|url=https://www.nytimes.com/article/what-is-qanon.html|access-date=October 4, 2020|website=The New York Times}}</ref> Kenningar QAnons ganga jafnframt yfirleitt út á að Trump sé að undirbúa sérstakan uppgjörsdag sem kallist „Stormurinn“ og muni leiða til þess að þúsundir meðlima söfnuðarins verði handteknir.<ref name="salon0819">{{Cite web |last=Rozsa |first=Matthew |date=August 18, 2019 |title=QAnon is the conspiracy theory that won't die |url=https://www.salon.com/2019/08/18/qanon-is-the-conspiracy-theory-that-wont-die-heres-what-they-believe-and-why-theyre-wrong/ |access-date=April 17, 2020 |website=[[Salon (magazine)|Salon]]}}</ref></blockquote><ref>{{Cite news |last1=Spring |first1=Marianna |last2=Wendling |first2=Mike |date=2020-09-03 |title=The link between Covid-19 myths and QAnon |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-53997203 |access-date=2020-09-03}}</ref> Enginn hluti þessarar kenningar á við rök að styðjast.<ref name="auto3">{{cite web |last=Liptak |first=Kevin |title=Trump embraces QAnon conspiracy because 'they like me' |url=https://www.cnn.com/2020/08/19/politics/donald-trump-qanon/index.html |access-date=August 20, 2020 |website=CNN}}</ref><ref>{{cite news |date=August 20, 2020 |title=Why President Trump's refusal to refute QAnon conspiracy theorists matters |work=CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/qanon-conspiracy-theory-president-trump-support/ |access-date=October 4, 2020}}</ref><ref>{{cite news |last=Colvin |first=Jill |date=August 14, 2020 |title=Trump dodges question on QAnon conspiracy theory |work=Associated Press |url=https://apnews.com/c972b0201ba3eab039daecefe44ecc92 |access-date=October 4, 2020}}</ref><ref>{{cite news |last=O'Reilly |first=Andrew |date=August 19, 2020 |title=Trump addresses QAnon conspiracy theory for the first time: 'I heard that these are people that love our country' |work=Fox News |url=https://www.foxnews.com/politics/trump-qanon-conspiracy-theory-first-time}}</ref> Stuðningsmenn QAnons hafa sakað marga frjálslynda [[Hollywood]]-leikara, stjórnmálamenn í [[Demókrataflokkurinn|Demókrataflokknum]] og háttsetta embættismenn um að vera meðlimir í barnaníðshringnum.<ref name="TBD20180919">{{cite web |last=Sommer |first=Will |date=July 7, 2018 |title=What Is QAnon? The Craziest Theory of the Trump Era, Explained |url=https://www.thedailybeast.com/what-is-qanon-the-craziest-theory-of-the-trump-era-explained |access-date=October 2, 2020 |website=The Daily Beast}}</ref> Áhagendur QAnons halda því jafnframt fram að Trump hafi sett á svið samsæri með Rússum til þess að fá [[Robert Mueller]] til liðs við sig við að afhjúpa barnaníðshringinn og koma í veg fyrir að [[Barack Obama]], [[Hillary Clinton]] og [[George Soros]] fremji [[valdarán]].<ref name=":4">{{cite web |last=Laviola |first=Erin |date=August 1, 2018 |title=QAnon Conspiracy: 5 Fast Facts You Need to Know |url=https://heavy.com/news/2018/08/qanon-conspiracy-trump/ |website=[[Heavy (website)|Heavy]] |access-date=janúar 8, 2021 |archive-date=desember 10, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191210174301/https://heavy.com/news/2018/08/qanon-conspiracy-trump/ |url-status=dead }}</ref><ref name="WaPo20180801">{{cite news |last=Stanley-Becker |first=Isaac |date=August 1, 2018 |title='We are Q': A deranged conspiracy cult leaps from the Internet to the crowd at Trump's 'MAGA' tour |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2018/08/01/we-are-q-a-deranged-conspiracy-cult-leaps-from-the-internet-to-the-crowd-at-trumps-maga-tour/ |access-date=September 19, 2018}}</ref> [[Nettröll]] á mála hjá ríkisstjórn Rússlands hafa gefið samsæriskenningum QAnons byr undir báða vængi á samfélagsmiðlum<ref name="Reuters20200824">{{Cite news |last=Menn |first=Joseph |date=August 24, 2020 |title=Russian-backed organizations amplifying QAnon conspiracy theories, researchers say |work=Reuters |url=https://uk.reuters.com/article/uk-usa-election-qanon-russia/russian-backed-organizations-amplifying-qanon-conspiracy-theories-researchers-say-idUKKBN25K137 |access-date=October 4, 2020 |archive-date=janúar 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115164115/https://www.reuters.com/article/uk-usa-election-qanon-russia/russian-backed-organizations-amplifying-qanon-conspiracy-theories-researchers-say-idUKKBN25K137?edition-redirect=uk |url-status=dead }}</ref><ref name=":12">{{Cite web|last=Ross|first=Jamie|date=2020-11-02|title=Russia-Backed Twitter Accounts Pushed QAnon Theory Right From Its Start, Says Report|url=https://www.thedailybeast.com/russia-backed-twitter-accounts-pushed-qanon-theory-right-from-its-start-says-report|access-date=2021-01-07|website=The Daily Beast|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Russian troll accounts purged by Twitter pushed Qanon, other conspiracies|url=https://www.nbcnews.com/tech/social-media/russian-troll-accounts-purged-twitter-pushed-qanon-other-conspiracy-theories-n966091|access-date=2021-01-07|website=NBC News|language=en}}</ref><ref name=":13">{{Cite news|last=Menn|first=Joseph|date=2020-11-02|title=QAnon received earlier boost from Russian accounts on Twitter, archives show|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-election-qanon-cyber-idUSKBN27I18I|access-date=2021-01-07}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-10-19|title=Congressman Krishnamoorthi Requests Information From DNI Ratcliffe On Russian Use QAnon In Disinformation Efforts|url=https://krishnamoorthi.house.gov/media/press-releases/congressman-krishnamoorthi-requests-information-dni-ratcliffe-russian-use-qanon|access-date=2021-01-07|website=Congressman Raja Krishnamoorthi|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Russian Trolls Spread Baseless Conspiracy Theories Like Pizzagate And QAnon After The Election|url=https://www.buzzfeednews.com/article/salvadorhernandez/russian-trolls-spread-baseless-conspiracy-theories-like|access-date=2021-01-07|website=BuzzFeed News|language=en}}</ref> auk þess sem rússneskir ríkisfjölmiðlar hafa breitt út kenningarnar.<ref name="Reuters20200824" /><ref name=":14">{{Cite news|last=Davis|first=Julia|date=2020-08-24|title=Russia Using QAnon Conspiracies to Help Get Trump Re-Elected|language=en|work=The Daily Beast|url=https://www.thedailybeast.com/russian-media-turns-to-qanon-conspiracies-to-help-re-elect-trump|access-date=2021-01-07}}</ref> Svipaðar samsæriskenningar á borð við [[Pizzagate]]-kenninguna svokölluðu, sem hefur síðan þá orðið hluti af hugmyndamynstri QAnons, höfðu áður náð útbreiðslu á netinu<ref name="WaPoMS20180801">{{cite news |last=Sullivan |first=Margaret |author-link=Margaret Sullivan (journalist) |date=August 1, 2018 |title=As the bizarre QAnon group emerges, Trump rallies go from nasty to dangerous |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/as-the-bizarre-qanon-group-emerges-trump-rallies-go-from-nasty-to-dangerous/2018/08/01/063ed6f8-9585-11e8-a679-b09212fb69c2_story.html |access-date=October 4, 2020 |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{cite news |last=Greenspan |first=Rachel E. |date=September 29, 2020 |title=QAnon conspiracy theorists have been linked to a killing and multiple armed stand-offs. Here are the criminal allegations connected to the movement and its followers. |work=Insider |url=https://www.insider.com/qanon-violence-crime-conspiracy-theory-us-allegation-arrest-killing-gun-2020-8 |access-date=October 4, 2020}}</ref> en hin eiginlega samsæriskenningasmíð QAnon-hreyfingarinnar hófst í október árið 2017 á netspjallsíðunni [[4chan]] með færslum notanda sem gekk undir nafninu „Q“. Almennt er gengið út frá því að notandinn Q hafi verið Bandaríkjamaður<ref name="nymag">{{Cite news |last=Martineau |first=Paris |date=December 19, 2017 |title=The Storm Is the New Pizzagate – Only Worse |work=[[New York (magazine)|New York]] |url=https://nymag.com/selectall/2017/12/qanon-4chan-the-storm-conspiracy-explained.html |access-date=March 26, 2018 |issn=0028-7369}}</ref> en einnig hafa líkur verið leiddar að því að síðar hafi hópur fólks birt færslur undir notendanafninu Q.<ref name=":3">{{Cite news |last=Rothschild |first=Mike |date=May 29, 2018 |title=Who is Q Anon, the internet's most mysterious poster? |language=en-US |work=The Daily Dot |url=https://www.dailydot.com/layer8/who-is-q-anon/ |access-date=July 5, 2018}}</ref><ref name="lvrj">{{cite news |last=Brean |first=Henry |date=July 13, 2018 |title=Suspect in Hoover Dam standoff writes Trump, cites conspiracy in letters |work=Las Vegas Review-Journal |url=https://www.reviewjournal.com/crime/courts/suspect-in-hoover-dam-standoff-writes-trump-cites-conspiracy-in-letters/ |access-date=July 14, 2018 |issn=1097-1645}}</ref> Q sagðist vera háttsettur embættismaður með svokallaða Q-öryggisheimild og aðgang að leynilegum upplýsingum um ríkisstjórn Donalds Trump og andstæðinga hennar í Bandaríkjunum.<ref>{{cite news|last=Griffin|first=Andrew|date=August 24, 2020|title=What is Qanon? The Origins of the Bizarre Conspiracy Theory Spreading Online|work=The Independent|location=London|url=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/qanon-explained-what-trump-russia-investigation-pizzagate-a8845226.html|access-date=October 2, 2020}}</ref> Fréttastofan [[NBC News]] hefur greint frá því að þrír einstaklingar hafi tekið hina upphaflegu færslu Q og dreift henni til ýmissa fjölmiðla til þess að byggja upp netfylgi í hagnaðarskyni. Ýmsir notendur á 4chan höfðu áður birt svipaðar færslur á undan Q með notendanöfnum á borð við FBIAnon, HLIAnon (High-Level Insider), CIAAnon, og WH Insider Anon.<ref name="zadrozny">{{cite web |last1=Zadrozny |first1=Brandy |last2=Collins |first2=Ben |date=August 8, 2018 |title=How three conspiracy theorists took 'Q' and sparked Qanon |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/how-three-conspiracy-theorists-took-q-sparked-qanon-n900531 |access-date=November 11, 2019 |website=NBC News}}</ref> Þótt hreyfingin sé bandarísk að uppruna hefur virkni hennar einnig verið talsverð utan Bandaríkjanna, einkum í Evrópu.<ref>{{cite news |title=Europe's QAnon followers embrace US election conspiracy theories |url=https://www.politico.eu/article/europe-qanon-us-election/ |work=POLITICO |date=6 November 2020}}</ref> Áhagendur QAnons fóru að birtast á kosningasamkomum Trumps í ágúst árið 2018.<ref name="nyt">{{cite news |last1=Bank |first1=Justin |last2=Stack |first2=Liam |last3=Victor |first3=Daniel |date=August 1, 2018 |title=What Is QAnon: Explaining the Internet Conspiracy Theory That Showed Up at a Trump Rally |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/08/01/us/politics/what-is-qanon.html |access-date=August 1, 2018 |issn=0362-4331}}</ref> Bill Mitchell, útvarpsmaður sem hefur talað fyrir kenningum QAnons, sótti „samfélagsmiðlafund“ í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] í júlí 2019.<ref name="RooseRollsOut">{{cite news |last=Roose |first=Kevin |date=July 10, 2019 |title=Trump Rolls Out the Red Carpet for Right-Wing Social Media Trolls |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2019/07/10/business/trump-social-media-summit.html |access-date=July 17, 2019 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite web |last=Durkee |first=Alison |date=July 8, 2019 |title=Trump's "Social Media Summit" Is a Far-Right Troll Convention |url=https://www.vanityfair.com/news/2019/07/trump-social-media-summit-far-right |access-date=April 17, 2020 |website=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]}}</ref> Stuðningsmenn QAnons merkja færslur sínar á samfélagsmiðlum gjarnan með [[myllumerki]]nu #WWG1WGA, sem er skammstöfun á slagorðinu „Where We Go One, We Go All“ (ísl. „Þangað sem eitt okkar fer, förum við öll“<ref>{{cite news |date=September 29, 2020 |title=What is the QAnon conspiracy theory? |work=CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/what-is-the-qanon-conspiracy-theory/ |access-date=October 2, 2020}}</ref>). Á fjöldasamkomu Trumps í ágúst 2019 notaði maður slagorðið til að hita upp fyrir Trump en neitaði síðar að um væri að ræða vísun í QAnon. Þetta gerðist fáeinum klukkustundum eftir að [[Bandaríska alríkislögreglan|alríkislögreglan]] birti skýrslu þar sem talað var um QAnon sem mögulega uppsprettu [[hryðjuverk]]astarfsemi.<ref name="wapoaug2">{{Cite news |last=Bump |first=Philip |date=August 2, 2019 |title=Hours after an FBI warning about QAnon is published, a QAnon slogan turns up at Trump's rally |language=en |work=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2019/08/02/hours-after-an-fbi-warning-about-qanon-is-published-qanon-slogan-turns-up-trumps-rally/ |access-date=April 17, 2020}}</ref><ref>{{cite web |last=Kovensky |first=Josh |date=August 2, 2019 |title=Ex-Dem Who Spouted QAnon Slogan At Trump Rally Disavows QAnon |url=https://talkingpointsmemo.com/muckraker/brandon-straka-disavows-qanon-trump-rally |access-date=April 17, 2020 |website=[[Talking Points Memo]] }}</ref> Samkvæmt greiningu fjölmiðlasamtakanna [[Media Matters for America]] hafði Trump í október 2020 breitt út skilaboð QAnons að minnsta kosti 265 sinnum með því að deila eða minnast á 152 [[X (samfélagsmiðill)|Twitter]]-færslur tengdar hreyfingunni, stundum oft á dag.<ref name="auto1">{{cite web|last=Kaplan|first=Alex|title=Trump has repeatedly amplified QAnon Twitter accounts. The FBI has linked the conspiracy theory to domestic terror.|url=https://www.mediamatters.org/twitter/fbi-calls-qanon-domestic-terror-threat-trump-has-amplified-qanon-supporters-twitter-more-20|access-date=2020-10-18|website=Media Matters for America}}</ref><ref name="Polit20200712">{{cite web |last=Nguyen |first=Tina |date=July 12, 2020 |title=Trump isn't secretly winking at QAnon. He's retweeting its followers |url=https://www.politico.com/news/2020/07/12/trump-tweeting-qanon-followers-357238 |website=Politico}}</ref> Stuðningsmenn QAnons fóru að kalla Trump „Q+“.<ref name="atlpro">{{Cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |author-link=Adrienne LaFrance |date=June 2020 |title=The Prophecies of Q |work=[[The Atlantic]] |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2020/06/qanon-nothing-can-stop-what-is-coming/610567/ |url-status=live |access-date=October 4, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200829011612/https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2020/06/qanon-nothing-can-stop-what-is-coming/610567/ |archive-date=August 29, 2020 |issn=1072-7825}}</ref> Fjöldi stuðningsmanna QAnons er óljós en hreyfingin nýtur verulegs fylgis á netinu. Í júní árið 2020 hvatti Q fylgismenn sína til að sverja „hernaðareið stafrænna stríðsmanna“, sem margir gerðu og merktu með myllumerkinu #TakeTheOath á Twitter.<ref>{{cite news |last1=Rosenberg |first1=Matthew |last2=Steinhauer |first2=Jennifer |date=July 14, 2020 |title=The QAnon Candidates Are Here. Trump Has Paved Their Way |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/07/14/us/politics/qanon-politicians-candidates.html}}</ref> Næsta mánuð lét Twitter loka þúsundum notendaaðganga tengdum QAnon og breytti reikniforritum sínum til að draga úr útbreiðslu samsæriskenningarinnar.<ref>{{cite news |last=Conger |first=Kate |date=July 21, 2020 |title=Twitter Takedown Targets QAnon Accounts |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/07/21/technology/twitter-bans-qanon-accounts.html}}</ref> Innri greining á [[Facebook]] í ágúst leiddi í ljós að milljónir stuðningsmanna hreyfingarinnar væru virkir á þúsundum hópa og síðna á samfélagsmiðlinum. Facebook gerði ráðstafanir síðar sama mánuð til að fjarlægja og takmarka virkni QAnons<ref>{{cite web |last1=Sen |first1=Ari |last2=Zadrozny |first2=Brandy |date=August 10, 2020 |title=QAnon groups have millions of members on Facebook, documents show |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/qanon-groups-have-millions-members-facebook-documents-show-n1236317 |website=NBC News}}</ref><ref>{{cite news |last=Seetharaman |first=Deepa |date=August 19, 2020 |title=Facebook Removes QAnon Groups as It Expands Anti-Violence Policy |work=The Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/facebook-removes-qanon-groups-as-it-expands-anti-violence-policy-11597869178}}</ref> og lét í október alfarið banna dreifingu samsæriskenningarinnar á miðlinum.<ref>{{cite web |last=O'Sullivan |first=Donie |date=6 October 2020 |title=Three years later, Facebook says it will ban QAnon |url=https://www.cnn.com/2020/10/06/tech/facebook-qanon/index.html |access-date=6 October 2020 |website=CNN}}</ref> Fylgismenn QAnons hafa einnig flust á netmiðla á borð við EndChan og [[8chan]], þar sem þeir hafa skipulagt upplýsingaherferðir til að hafa áhrif á [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|bandarísku forsetakosningarnar 2020]].<ref name="WRD20200217">{{cite web |last=Thomas |first=Elise |date=February 17, 2020 |title=Qanon Deploys 'Information Warfare' to Influence the 2020 Election |url=https://www.wired.com/story/qanon-deploys-information-warfare-influence-2020-election/ |access-date=October 4, 2020 |website=Wired}}</ref> Margir áhagendur QAnons voru meðal þeirra stuðningsmanna Trumps sem [[Árásin á Bandaríkjaþing 2021|réðust á þinghúsið í Washington]] í janúar 2021 eftir ósigur Trumps í forsetakosningunum gegn [[Joe Biden]].<ref>{{Vefheimild|titill=Öfgamenn áberandi í árásinni á þinghúsið|url=https://www.visir.is/g/20212058185d/ofgamenn-aberandi-i-arasinni-a-thinghusid|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Samúel Karl Ólason|ár=2021|mánuður=7. janúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=7. janúar}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Hver er maður­inn með horn­in?|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/07/hver_er_madurinn_med_hornin/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=7. janúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=7. janúar}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Konan sem skotin var til bana var lengi í flughernum og ötull stuðningsmaður Trumps|url=https://www.visir.is/g/20212058132d/konan-sem-skotin-var-til-bana-var-lengi-i-flughernum-og-otull-studningsmadur-trumps|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2021|mánuður=7. janúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=7. janúar|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist|2}} [[Flokkur:Samsæriskenningar í Bandaríkjunum]] [[Flokkur:Öfgahægristefna]] liu26704lnqqvvgixs95ws6j7xk03zc 0 161833 1973550 1964116 2026-07-27T20:16:55Z Berserkur 10188 /* Þekktir leikmenn */ 1973550 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball club | name = Philadelphia 76ers | logo = | logo_size = 200px | league = [[NBA]] | conference = Austurdeild | division = Atlantshafsriðill | founded = 1946 | history = '''Syracuse Nationals'''<br />1946–1949 (NBL)<br />1949–1963 (NBA)<br />'''Philadelphia 76ers'''<br />1963–nú<ref name="76ersHistoricalLook">{{cite book|chapter=Historical Look at the Sixers|chapter-url=https://sixer.s3.us-east-1.amazonaws.com/2024-25-Philadelphia-76ers-Media-Guide-compressed.pdf#page=194|publisher=NBA Media Ventures, LLC|title=2024–25 Philadelphia 76ers Media Guide|url=https://sixer.s3.us-east-1.amazonaws.com/2024-25-Philadelphia-76ers-Media-Guide-compressed.pdf|access-date=March 1, 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Franchise History–NBA Advanced Stats|url=https://www.nba.com/stats/history|publisher=NBA Media Ventures, LLC|website=NBA.com|access-date=May 13, 2024|archive-date=May 13, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240513053430/https://www.nba.com/stats/history|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=NBA.com/Stats–Philadelphia 76ers seasons|url=https://www.nba.com/stats/team/1610612755/seasons|publisher=NBA Media Ventures, LLC|website=Stats.NBA.com|access-date=December 2, 2022|archive-date=December 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202035959/https://www.nba.com/stats/team/1610612755/seasons|url-status=live}}</ref> | location = [[Philadelphia|Philadelphia, Pennsylvania]], Bandaríkin | colors = Blár, rauður, silfur, navy, hvítur<ref>{{cite web|title=Jersey History|url=https://www.nba.com/sixers/history/76ers-jerseys|publisher=NBA Media Ventures, LLC|website=Sixers.com|access-date=November 6, 2023|archive-date=February 4, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240204031058/https://www.nba.com/sixers/history/76ers-jerseys|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=NBA LockerVision - Philadelphia 76ers - Icon Edition - Story Guide|url=https://lockervision.nba.com/outfit/philadelphia-76ers/icon-edition|publisher=NBA Properties, Inc.|website=LockerVision.NBA.com|access-date=November 7, 2023|archive-date=October 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020172931/https://lockervision.nba.com/outfit/philadelphia-76ers/icon-edition|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Philadelphia 76ers Reproduction and Usage Guideline Sheet|url=https://cdn-assets-us.frontify.com/s3/frontify-enterprise-files-us/eyJwYXRoIjoibmJhXC9maWxlXC9XZFNoeDN1bVV2QkxxbWg1d1daWi5wZGYifQ:nba:fCJNl4IcmzpmyvqGosKmpiOexRZujCjk5zbcbxZ32fw|publisher=NBA Properties, Inc.|access-date=March 1, 2025}}</ref><br />{{color box|#1D428A}} {{color box|#C8102E}} {{color box|#9EA2A2}} {{color box|#002B5C}} {{color box|#FFFFFF}} | affiliation = [[NBA G League|Delaware Blue Coats]] | league_champs = '''3''' (1955, 1967, 1983) | ret_nums = '''10''' ([[Moses Malone|2]], [[Allen Iverson|3]], [[Dolph Schayes|4]], [[Julius Erving|6]], [[Maurice Cheeks|10]], [[Wilt Chamberlain|13]], [[Hal Greer|15]], [[Bobby Jones|24]], [[Billy Cunningham|32]], [[Charles Barkley|34]]) | website = {{URL|nba.com/sixers}} }} '''Philadelphia 76ers''' (gælunafn: '''Sixers''') er [[körfubolti|körfuboltalið]] frá [[Philadelphia]] sem spilar í [[National Basketball Association|NBA deildinni]]. Liðið var stofnað árið [[1946]] sem Syracuse Nationals í borginni [[Syracuse]] í [[New York-fylki]]. Liðið hefur unnið 3 NBA meistaratitla, þann síðasta 1983. Liðið komst síðast í úrslit árið 2001 en tapaði gegn [[Los Angeles Lakers]] í 5 leikjum. ==Heiti== Nafn liðsins vísar til [[Sjálfstæðisyfirlýsing Bandaríkjanna|sjálfstæðisyfirlýsingu Bandaríkjanna]] en skrifað var undir hana í Philadelphia árið [[1776]]. ==Þekktir leikmenn== {{columns-list|colwidth=20em| *{{flagdeco|USA}} [[Allen Iverson]] *{{flagdeco|USA}} [[Andre Iguodala]] *{{flagdeco|AUS}} [[Ben Simmons]] *{{flagdeco|USA}} [[Bobby Jones]] *{{flagdeco|USA}} [[Charles Barkley]] *{{flagdeco|USA}} [[Darryl Dawkins]] *{{flagdeco|Congo}} [[Dikembe Mutombo]] *{{flagdeco|USA}} [[Dolph Schayes]] *{{flagdeco|USA}} [[Hal Greer]] *{{flagdeco|USA}} [[James Harden]] *{{flagdeco|USA}} [[Jimmy Butler]] *{{flagdeco|USA}} [[Joel Embiid]] *{{flagdeco|USA}} [[Julius Erving]] *{{flagdeco|Sudan}} [[Manute Bol]] *{{flagdeco|USA}} [[Moses Malone]] *{{flagdeco|GER}} [[Shawn Bradley]] *{{flagdeco|USA}} [[Wilt Chamberlain]] *{{flagdeco|USA}} [[LeBron James]] |}} ==Titlar== *'''[[National Basketball Association|NBA]]''' **Meistarar (3): 1955, 1967, 1983 **Tap í úrslitum (6): 1950, 1954, 1977, 1980, 1982, 2001 ==Heimild== * {{wpheimild|tungumál= en|titill= Philadelphia 76ers|mánuðurskoðað= 7. feb.|árskoðað= 2021 }} {{NBA}} {{s|1946}} [[Flokkur:Bandarísk körfuknattleiksfélög]] [[Flokkur:NBA lið]] [[Flokkur:Philadelphia]] [[Flokkur:NBL (Bandaríkin) lið]] crpgjkwkdhicpn157ugtfzsrmpfp7vc 0 165986 1973626 1739040 2026-07-28T11:36:54Z Akigka 183 1973626 wikitext text/x-wiki {{Frumefni |uppi= |niðri=Úran |vinstri=Praseódým |hægri=Prómetín |Mynd = Neodymium2.jpg| Efnatákn = Nd| Sætistala = 60| Efnaflokkur = [[Lantaníð]]| Eðlismassi = 7010| Harka = | Atómmassi = 144,242 | Bræðslumark = 1297| Suðumark = 3347| Efnisástand = Fast form}} '''Neódým''' er [[frumefni]] með efnatáknið '''Nd''' og sætistöluna 60. Neódým er í flokki [[lantaníð]]a og telst til [[sjaldgæfur jarðmálmur|sjaldgæfra jarðmálma]]. Það er harður, lítið sveigjanlegur silfurgrár málmur sem tærist auðveldlega í súrefni og raka. Þegar neódým oxast myndar það bleikar, fjólubláar og gular sameindir í [[oxunarstig]]um +2, +3 og +4. Neódým var uppgötvað árið 1885 af austurríska efnafræðingnum [[Carl Auer von Welsbach]].<ref>{{cite journal|author=Welsbach, Carl Auer|year=1885|title=Die Zerlegung des Didyms in seine Elemente|journal=Monatshefte für Chemie und verwandte Teile anderer Wissenschaften|volume=6|number=1|pages=477–491|doi=10.1007/BF01554643}}</ref> Það var fyrst notað til að lita gler. Það er notað í varanlega [[segull|segla]] og í [[leysigeisli|leysigeisla]]. == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur|efnafræði}} [[Flokkur:Lantaníð]] j52mzivd09ff8izsqg288i7q2afnwyj 3 166169 1973540 1972874 2026-07-27T18:50:15Z MediaWiki message delivery 35226 Nýr hluti: /* Tech News: 2026-31 */ 1973540 wikitext text/x-wiki {{Skjalasafn| * [[Notandaspjall:Svavar Kjarrval/TechNews (safn 1)]] mars 2014 - janúar 2022}} == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Tech News: 2022-02]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>oauth_consumer</code></bdi> variable has been added to the [[mw:Special:MyLanguage/AbuseFilter|AbuseFilter]] to enable identifying changes made by specific tools. [https://phabricator.wikimedia.org/T298281] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets are [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#Package_Gadgets|now able to directly include JSON pages]]. This means some gadgets can now be configured by administrators without needing the interface administrator permission, such as with the Geonotice gadget. [https://phabricator.wikimedia.org/T198758] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets [[mw:Extension:Gadgets#Options|can now specify page actions]] on which they are available. For example, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|actions=edit,history</code></bdi> will load a gadget only while editing and on history pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T63007] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets can now be loaded on demand with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withgadget</code></bdi> URL parameter. This can be used to replace [[mw:Special:MyLanguage/Snippets/Load JS and CSS by URL|an earlier snippet]] that typically looks like <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withJS</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withCSS</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] At wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|the Mentorship system is configured]], you can now use the Action API to get a list of a [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|mentor's]] mentees. [https://phabricator.wikimedia.org/T291966] * The heading on the main page can now be configured using <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title-loggedin]]</span> for logged-in users and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title]]</span> for logged-out users. Any CSS that was previously used to hide the heading should be removed. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Small_wiki_toolkits/Starter_kit/Main_page_customization#hide-heading] [https://phabricator.wikimedia.org/T298715] * Four special pages (and their API counterparts) now have a maximum database query execution time of 30 seconds. These special pages are: RecentChanges, Watchlist, Contributions, and Log. This change will help with site performance and stability. You can read [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IPJNO75HYAQWIGTHI5LJHTDVLVOC4LJP/ more details about this change] including some possible solutions if this affects your workflows. [https://phabricator.wikimedia.org/T297708] * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|sticky header]] has been deployed for 50% of logged-in users on [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Frequently asked questions#pilot-wikis|more than 10 wikis]]. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Participate|how to take part in the project]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] begins. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W02"/> </div> 11. janúar 2022 kl. 01:24 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22562156 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Tech News: 2022-03]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikiEditor|WikiEditor]] (also known as the 2010 wikitext editor), people will now see a warning if they link to disambiguation pages. If you click "{{int:Disambiguator-review-link}}" in the warning, it will ask you to correct the link to a more specific term. You can [[m:Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages#Jan 12, 2021: Turning on the changes for all Wikis|read more information]] about this completed 2021 Community Wishlist item. * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#subscribe|automatically subscribe to all of the talk page discussions]] that you start or comment in using [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|DiscussionTools]]. You will receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when another editor replies. This is available at most wikis. Go to your [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]] and turn on "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T263819] * When asked to create a new page or talk page section, input fields can be [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating_pages_with_preloaded_text|"preloaded" with some text]]. This feature is now limited to wikitext pages. This is so users can't be tricked into making malicious edits. There is a discussion about [[phab:T297725|if this feature should be re-enabled]] for some content types. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] continues. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W03"/> </div> 17. janúar 2022 kl. 19:55 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22620285 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Tech News: 2022-04]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The following languages can now be used with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighting]]: BDD, Elpi, LilyPond, Maxima, Rita, Savi, Sed, Sophia, Spice, .SRCINFO. * You can now access your watchlist from outside of the user menu in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]]. The watchlist link appears next to the notification icons if you are at the top of the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T289619] '''Events''' * You can see the results of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award 2021]] and learn more about 14 tools which were selected this year. * You can [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translate, promote]], or comment on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Proposals|the proposals]] in the Community Wishlist Survey. Voting will begin on {{#time:j xg|2022-01-28|en}}. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W04"/> </div> 24. janúar 2022 kl. 21:38 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22644148 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Tech News: 2022-05]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] If a gadget should support the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?withgadget</code></bdi> URL parameter that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|announced]] 3 weeks ago, then it must now also specify <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>supportsUrlLoad</code></bdi> in the gadget definition ([[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#supportsUrlLoad|documentation]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * A change that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|announced]] last year was delayed. It is now ready to move ahead: ** The user group <code>oversight</code> will be renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in three weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. As usual, these labels can be translated on translatewiki ([[phab:T112147|direct links are available]]) or by administrators on your wiki. '''Events''' * You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey]] between 28 January and 11 February. The survey decides what the [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech team]] will work on. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W05"/> </div> 31. janúar 2022 kl. 17:42 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22721804 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Tech News: 2022-06]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * English Wikipedia recently set up a gadget for dark mode. You can enable it there, or request help from an [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrator]] to set it up on your wiki ([[w:en:Wikipedia:Dark mode (gadget)|instructions and screenshot]]). * Category counts are sometimes wrong. They will now be completely recounted at the beginning of every month. [https://phabricator.wikimedia.org/T299823] '''Problems''' * A code-change last week to fix a bug with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live Preview]] may have caused problems with some local gadgets and user-scripts. Any code with skin-specific behaviour for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector</code></bdi> should be updated to also check for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector-2022</code></bdi>. [[phab:T300987|A code-snippet, global search, and example are available]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W06"/> </div> 7. febrúar 2022 kl. 21:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22765948 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Tech News: 2022-07]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Purge|Purging]] a category page with fewer than 5,000 members will now recount it completely. This will allow editors to fix incorrect counts when it is wrong. [https://phabricator.wikimedia.org/T85696] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the <code dir=ltr>rmspecials()</code> function has been updated so that it does not remove the "space" character. Wikis are advised to wrap all the uses of <code dir=ltr>rmspecials()</code> with <code dir=ltr>rmwhitespace()</code> wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W07"/> </div> 14. febrúar 2022 kl. 19:19 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22821788 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Tech News: 2022-08]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[Special:Nuke|Special:Nuke]] will now provide the standard deletion reasons (editable at <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Deletereason-dropdown]]</bdi>) to use when mass-deleting pages. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Admins and patrollers/Mass-delete to offer drop-down of standard reasons, or templated reasons.|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T25020] * At Wikipedias, all new accounts now get the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] by default when creating an account. Communities are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Account_creation|update their help resources]]. Previously, only 80% of new accounts would get the Growth features. A few Wikipedias remain unaffected by this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T301820] * You can now prevent specific images that are used in a page from appearing in other locations, such as within PagePreviews or Search results. This is done with the markup <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>class=notpageimage</nowiki></code></bdi>. For example, <code><nowiki>[[File:Example.png|class=notpageimage]]</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T301588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] There has been a change to the HTML of Special:Contributions, Special:MergeHistory, and History pages, to support the grouping of changes by date in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva_Neue|the mobile skin]]. While unlikely, this may affect gadgets and user scripts. A [[phab:T298638|list of all the HTML changes]] is on Phabricator. '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey results]] have been published. The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2022 results#leaderboard|ranking of prioritized proposals]] is also available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The software to play videos and audio files on pages will change soon on all wikis. The old player will be removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Toolforge's underlying operating system is being updated. If you maintain any tools there, there are two options for migrating your tools into the new system. There are [[wikitech:News/Toolforge Stretch deprecation|details, deadlines, and instructions]] on Wikitech. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EPJFISC52T7OOEFH5YYMZNL57O4VGSPR/] * Administrators will soon have [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete]] the associated "talk" page when they are deleting a given page. An API endpoint with this option will also be available. This was [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|a request from the 2021 Wishlist Survey]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W08"/> </div> 21. febrúar 2022 kl. 19:12 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22847768 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Tech News: 2022-09]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When searching for edits by [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tags|change tags]], e.g. in page history or user contributions, there is now a dropdown list of possible tags. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Miscellaneous/Improve plain-text change tag selector|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T27909] * Mentors using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|Growth Mentor dashboard]] will now see newcomers assigned to them who have made at least one edit, up to 200 edits. Previously, all newcomers assigned to the mentor were visible on the dashboard, even ones without any edit or ones who made hundred of edits. Mentors can still change these values using the filters on their dashboard. Also, the last choice of filters will now be saved. [https://phabricator.wikimedia.org/T301268][https://phabricator.wikimedia.org/T294460] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The user group <code>oversight</code> was renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. You may need to update any local references to the old name, e.g. gadgets, links to Special:Listusers, or uses of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words|NUMBERINGROUP]]. '''Problems''' * The recent change to the HTML of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking changes|tracking changes]] pages caused some problems for screenreaders. This is being fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T298638] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Working with templates will become easier. [[m:WMDE_Technical_Wishes/Templates|Several improvements]] are planned for March 9 on most wikis and on March 16 on English Wikipedia. The improvements include: Bracket matching, syntax highlighting colors, finding and inserting templates, and related visual editor features. * If you are a template developer or an interface administrator, and you are intentionally overriding or using the default CSS styles of user feedback boxes (the classes: <code dir=ltr>successbox, messagebox, errorbox, warningbox</code>), please note that these classes and associated CSS will soon be removed from MediaWiki core. This is to prevent problems when the same class-names are also used on a wiki. Please let us know by commenting at [[phab:T300314]] if you think you might be affected. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W09"/> </div> 28. febrúar 2022 kl. 23:00 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22902593 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Tech News: 2022-10]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translations]] are available. '''Problems''' * There was a problem with some interface labels last week. It will be fixed this week. This change was part of ongoing work to simplify the support for skins which do not have active maintainers. [https://phabricator.wikimedia.org/T301203] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W10"/> </div> 7. mars 2022 kl. 21:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22958074 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Tech News: 2022-11]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Wikipedia Android app [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Android/Communication#Updates|it is now possible]] to change the toolbar at the bottom so the tools you use more often are easier to click on. The app now also has a focused reading mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296753][https://phabricator.wikimedia.org/T254771] '''Problems''' * There was a problem with the collection of some page-view data from June 2021 to January 2022 on all wikis. This means the statistics are incomplete. To help calculate which projects and regions were most affected, relevant datasets are being retained for 30 extra days. You can [[m:Talk:Data_retention_guidelines#Added_exception_for_page_views_investigation|read more on Meta-wiki]]. * There was a problem with the databases on March 10. All wikis were unreachable for logged-in users for 12 minutes. Logged-out users could read pages but could not edit or access uncached content then. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2022-03-10_MediaWiki_availability] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * When [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message#Finding_messages_and_documentation|using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>uselang=qqx</code></bdi> to find localisation messages]], it will now show all possible message keys for navigation tabs such as "{{int:vector-view-history}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T300069] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Access to [[{{#special:RevisionDelete}}]] has been expanded to include users who have <code dir=ltr>deletelogentry</code> and <code dir=ltr>deletedhistory</code> rights through their group memberships. Before, only those with the <code dir=ltr>deleterevision</code> right could access this special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T301928] * On the [[{{#special:Undelete}}]] pages for diffs and revisions, there will be a link back to the main Undelete page with the list of revisions. [https://phabricator.wikimedia.org/T284114] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has announced the IP Masking implementation strategy and next steps. The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#feb25|announcement can be read here]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Android FAQ|Wikipedia Android app]] developers are working on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|new functions]] for user talk pages and article talk pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T297617] '''Events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place as a hybrid event on 20-22 May 2022. The Hackathon will be held online and there are grants available to support local in-person meetups around the world. Grants can be requested until 20 March. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W11"/> </div> 14. mars 2022 kl. 22:08 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22993074 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Tech News: 2022-12]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translations]] are available. '''New code release schedule for this week''' * There will be four MediaWiki releases this week, instead of just one. This is an experiment which should lead to fewer problems and to faster feature updates. The releases will be on all wikis, at different times, on Monday, Tuesday, and Wednesday. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Release Engineering Team/Trainsperiment week|read more about this project]]. '''Recent changes''' * You can now set how many search results to show by default in [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|your Preferences]]. This was the 12th most popular wish in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey 2022]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T215716] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Jupyter notebooks tool [[wikitech:PAWS|PAWS]] has been updated to a new interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T295043] '''Future changes''' * Interactive maps via [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] will soon work on wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions]] extension. [https://wikimedia.sslsurvey.de/Kartographer-Workflows-EN/ Please tell us] which improvements you want to see in Kartographer. You can take this survey in simple English. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W12"/> </div> 21. mars 2022 kl. 16:01 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23034693 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Tech News: 2022-13]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a simple new Wikimedia Commons upload tool available for macOS users, [[c:Commons:Sunflower|Sunflower]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of regular database maintenance. It will be performed on {{#time:j xg|2022-03-29|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-03-31|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T301850][https://phabricator.wikimedia.org/T303798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W13"/> </div> 28. mars 2022 kl. 19:55 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23073711 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Tech News: 2022-14]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translations]] are available. '''Problems''' * For a few days last week, edits that were suggested to newcomers were not tagged in the [[{{#special:recentchanges}}]] feed. This bug has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T304747] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * Starting next week, Tech News' title will be translatable. When the newsletter is distributed, its title may not be <code dir=ltr>Tech News: 2022-14</code> anymore. It may affect some filters that have been set up by some communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T302920] * Over the next few months, the "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" Growth feature [[phab:T304110|will become available to more Wikipedias]]. Each week, a few wikis will get the feature. You can test this tool at [[mw:Special:MyLanguage/Growth#deploymentstable|a few wikis where "Link recommendation" is already available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W14"/> </div> 4. apríl 2022 kl. 21:01 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23097604 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new public status page at <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimediastatus.net/ www.wikimediastatus.net]</span>. This site shows five automated high-level metrics where you can see the overall health and performance of our wikis' technical environment. It also contains manually-written updates for widespread incidents, which are written as quickly as the engineers are able to do so while also fixing the actual problem. The site is separated from our production infrastructure and hosted by an external service, so that it can be accessed even if the wikis are briefly unavailable. You can [https://diff.wikimedia.org/2022/03/31/announcing-www-wikimediastatus-net/ read more about this project]. * On Wiktionary wikis, the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W15"/> </div> 11. apríl 2022 kl. 19:44 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23124108 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-19|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-04-21|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * Administrators will now have [[m:Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete the associated "Talk" page]] when they are deleting a given page. An API endpoint with this option is also available. This concludes the [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|11th wish of the 2021 Community Wishlist Survey]]. * On [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#test-wikis|selected wikis]], 50% of logged-in users will see the new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Table of contents|table of contents]]. When scrolling up and down the page, the table of contents will stay in the same place on the screen. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T304169] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Message boxes produced by MediaWiki code will no longer have these CSS classes: <code dir=ltr>successbox</code>, <code dir=ltr>errorbox</code>, <code dir=ltr>warningbox</code>. The styles for those classes and <code dir=ltr>messagebox</code> will be removed from MediaWiki core. This only affects wikis that use these classes in wikitext, or change their appearance within site-wide CSS. Please review any local usage and definitions for these classes you may have. This was previously announced in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|28 February issue of Tech News]]. '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] will become compatible with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions page stabilization]]. Kartographer maps will also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions] The Kartographer documentation has been thoroughly updated. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Getting_started] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/Maps] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W16"/> </div> 18. apríl 2022 kl. 23:12 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23167004 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group1.dblist many wikis] (group 1), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-26|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). * Some very old browsers and operating systems are no longer supported. Some things on the wikis might look weird or not work in very old browsers like Internet Explorer 9 or 10, Android 4, or Firefox 38 or older. [https://phabricator.wikimedia.org/T306486] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W17"/> </div> 25. apríl 2022 kl. 22:56 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23187115 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group2.dblist all remaining wikis] (group 2), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The developers are working on talk pages in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|Wikipedia app for iOS]]. You can [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_9GBcHczQGLbQWTY give feedback]. You can take the survey in English, German, Hebrew or Chinese. * [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements#Status_and_next_steps|Most wikis]] will receive an [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements|improved template dialog]] in VisualEditor and New Wikitext mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296759] [https://phabricator.wikimedia.org/T306967] * If you use syntax highlighting while editing wikitext, you can soon activate a [[m:WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting#Color-blind_mode|colorblind-friendly color scheme]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T306867] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Several CSS IDs related to MediaWiki interface messages will be removed. Technical editors should please [[phab:T304363|review the list of IDs and links to their existing uses]]. These include <code dir=ltr>#mw-anon-edit-warning</code>, <code dir=ltr>#mw-undelete-revision</code> and 3 others. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W18"/> </div> 2. maí 2022 kl. 19:34 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23232924 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see categories in the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia app for Android]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T73966] '''Problems''' * Last week, there was a problem with Wikidata's search autocomplete. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T307586] * Last week, all wikis had slow access or no access for 20 minutes, for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a problem with a database change. [https://phabricator.wikimedia.org/T307647] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T305217#7894966] * [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation#Current issues|Incompatibility issues]] with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] and the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]] will be fixed: Deployment is planned for May 10 on all wikis. Kartographer will then be enabled on the [[phab:T307348|five wikis which have not yet enabled the extension]] on May 24. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] skin will be set as the default on several more wikis, including Arabic and Catalan Wikipedias. Logged-in users will be able to switch back to the old Vector (2010). See the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|latest update]] about Vector (2022). '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place on 17 May. The following meetings are currently planned for: 7 June, 21 June, 5 July, 19 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W19"/> </div> 9. maí 2022 kl. 15:23 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23256717 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * Some wikis can soon use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|add a link]] feature. This will start on Wednesday. The wikis are {{int:project-localized-name-cawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-svwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}. This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place online on May 20–22. It will be in English. There are also local [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022/Meetups|hackathon meetups]] in Germany, Ghana, Greece, India, Nigeria and the United States. Technically interested Wikimedians can work on software projects and learn new skills. You can also host a session or post a project you want to work on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can soon edit translatable pages in the visual editor. Translatable pages exist on for examples Meta and Commons. [https://diff.wikimedia.org/2022/05/12/mediawiki-1-38-brings-support-for-editing-translatable-pages-with-the-visual-editor/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W20"/> </div> 16. maí 2022 kl. 18:58 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23291515 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Administrators using the mobile web interface can now access Special:Block directly from user pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T307341] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wiktionary.org/ www.wiktionary.org]</span> portal page now uses an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T304629] '''Problems''' * The Growth team maintains a mentorship program for newcomers. Previously, newcomers weren't able to opt out from the program. Starting May 19, 2022, newcomers are able to fully opt out from Growth mentorship, in case they do not wish to have any mentor at all. [https://phabricator.wikimedia.org/T287915] * Some editors cannot access the content translation tool if they load it by clicking from the contributions menu. This problem is being worked on. It should still work properly if accessed directly via Special:ContentTranslation. [https://phabricator.wikimedia.org/T308802] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and user scripts developers are invited to give feedback on a [[mw:User:Jdlrobson/Extension:Gadget/Policy|proposed technical policy]] aiming to improve support from MediaWiki developers. [https://phabricator.wikimedia.org/T308686] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W21"/> </div> 24. maí 2022 kl. 00:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23317250 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, an <code dir=ltr>ip_in_ranges()</code> function has been introduced to check if an IP is in any of the ranges. Wikis are advised to combine multiple <code dir=ltr>ip_in_range()</code> expressions joined by <code>|</code> into a single expression for better performance. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T305017] * The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature|IP Info feature]] which helps abuse fighters access information about IPs, [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May 24, 2022|has been deployed]] to all wikis as a beta feature. This comes after weeks of beta testing on test.wikipedia.org. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-05-31|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at most wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:mw:Special:ApiHelp/query+usercontribs|list=usercontribs API]] will support fetching contributions from an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Range blocks#Non-technical explanation|IP range]] soon. API users can set the <code>uciprange</code> parameter to get contributions from any IP range within [[:mw:Manual:$wgRangeContributionsCIDRLimit|the limit]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T177150] * A new parser function will be introduced: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{=}}</nowiki></code></bdi>. It will replace existing templates named "=". It will insert an [[w:en:Equals sign|equal sign]]. This can be used to escape the equal sign in the parameter values of templates. [https://phabricator.wikimedia.org/T91154] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W22"/> </div> 30. maí 2022 kl. 20:29 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23340178 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>str_replace_regexp()</code></bdi> function can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to replace parts of text using a [[w:en:Regular expression|regular expression]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285468] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W23"/> </div> 7. júní 2022 kl. 02:46 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23366979 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * All wikis can now use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps. Kartographer maps now also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions][https://phabricator.wikimedia.org/T307348] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-14|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T300471] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-abwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-acewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-adywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-akwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-alswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-amwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-anwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-angwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-astwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-atjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-avwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-aywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azbwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304548] * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at Commons, Wikidata, and some other wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place today (13 June). The following meetings will take place on: 28 June, 12 July, 26 July. '''Future changes''' * By the end of July, the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022]] skin should be ready to become the default across all wikis. Discussions on how to adjust it to the communities' needs will begin in the next weeks. It will always be possible to revert to the previous version on an individual basis. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W24"/> </div> 13. júní 2022 kl. 16:59 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23389956 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia App for Android]] now has an option for editing the whole page at once, located in the overflow menu (three-dots menu [[File:Ic more vert 36px.svg|15px|link=|alt=]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T103622] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Some recent database changes may affect queries using the [[m:Research:Quarry|Quarry tool]]. Queries for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>site_stats</code></bdi> at English Wikipedia, Commons, and Wikidata will need to be updated. [[phab:T306589|Read more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>user_global_editcount</code></bdi> variable can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to avoid affecting globally active users. [https://phabricator.wikimedia.org/T130439] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Users of non-responsive skins (e.g. MonoBook or Vector) on mobile devices may notice a slight change in the default zoom level. This is intended to optimize zooming and ensure all interface elements are present on the page (for example the table of contents on Vector 2022). In the unlikely event this causes any problems with how you use the site, we'd love to understand better, please ping <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]]</span> to any on-wiki conversations. [https://phabricator.wikimedia.org/T306910] '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid's HTML output will soon stop annotating file links with different <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>typeof</code></bdi> attribute values, and instead use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:File</code></bdi> for all types. Tool authors should adjust any code that expects: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Image</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Audio</code></bdi>, or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Video</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T273505] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W25"/> </div> 20. júní 2022 kl. 20:18 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23425855 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] API service now has self-service accounts with free on-demand requests and monthly snapshots ([https://enterprise.wikimedia.com/docs/ API documentation]). Community access [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#community-access|via database dumps & Wikimedia Cloud Services]] continues. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wiktionary#lua|All Wikimedia wikis can now use Wikidata Lexemes in Lua]] after creating local modules and templates. Discussions are welcome [[d:Wikidata_talk:Lexicographical_data#You_can_now_reuse_Wikidata_Lexemes_on_all_wikis|on the project talk page]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-28|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T311033] * Some global and cross-wiki services will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-30|en}} at 06:00 UTC. This will impact ContentTranslation, Echo, StructuredDiscussions, Growth experiments and a few more services. [https://phabricator.wikimedia.org/T300472] * Users will be able to sort columns within sortable tables in the mobile skin. [https://phabricator.wikimedia.org/T233340] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (28 June). The following meetings will take place on 12 July and 26 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W26"/> </div> 27. júní 2022 kl. 20:03 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23453785 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-05|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-07-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=| Advanced item]] This change only affects pages in the main namespace in Wikisource. The Javascript config variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>proofreadpage_source_href</code></bdi> will be removed from <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]</code></bdi> and be replaced with the variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpSourceIndexPage</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T309490] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W27"/> </div> 4. júlí 2022 kl. 19:32 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23466250 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], the page title is now displayed above the tabs such as Discussion, Read, Edit, View history, or More. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates#Page title/tabs switch|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T303549] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] It is now possible to easily view most of the configuration settings that apply to just one wiki, and to compare settings between two wikis if those settings are different. For example: [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=jawiktionary Japanese Wiktionary settings], or [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=eswiki&compare=eowiki settings that are different between the Spanish and Esperanto Wikipedias]. Local communities may want to [[m:Special:MyLanguage/Requesting_wiki_configuration_changes|discuss and propose changes]] to their local settings. Details about each of the named settings can be found by [[mw:Special:Search|searching MediaWiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308932] *The Anti-Harassment Tools team [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May|recently deployed]] the IP Info Feature as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature at all wikis]]. This feature allows abuse fighters to access information about IP addresses. Please check our update on [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#April|how to find and use the tool]]. Please share your feedback using a link you will be given within the tool itself. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W28"/> </div> 11. júlí 2022 kl. 19:25 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23502519 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translations]] are available. '''Problems''' * The feature on mobile web for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:NearbyPages|Nearby Pages]] was missing last week. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T312864] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Technical_decision_making/Forum|Technical Decision Forum]] is seeking [[mw:Technical_decision_making/Community_representation|community representatives]]. You can apply on wiki or by emailing <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">TDFSupport@wikimedia.org</span> before 12 August. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W29"/> </div> 18. júlí 2022 kl. 23:00 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23517957 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikibooks.org/ www.wikibooks.org]</span> and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiquote.org/ www.wikiquote.org]</span> portal pages now use an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Problems''' * Last week, some wikis were in read-only mode for a few minutes because of an emergency switch of their main database ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T313383] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The external link icon will change slightly in the skins Vector legacy and Vector 2022. The new icon uses simpler shapes to be more recognizable on low-fidelity screens. [https://phabricator.wikimedia.org/T261391] * Administrators will now see buttons on user pages for "{{int:changeblockip}}" and "{{int:unblockip}}" instead of just "{{int:blockip}}" if the user is already blocked. [https://phabricator.wikimedia.org/T308570] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (26 July). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W30"/> </div> 25. júlí 2022 kl. 19:27 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23545370 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Improved [[m:Special:MyLanguage/Help:Displaying_a_formula#Phantom|LaTeX capabilities for math rendering]] are now available in the wikis thanks to supporting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Phantom</code></bdi> tags. This completes part of [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Editing/Missing_LaTeX_capabilities_for_math_rendering|the #59 wish]] of the 2022 Community Wishlist Survey. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup0.dblist Group 0]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''Future meetings''' * This week, three meetings about [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] with live interpretation will take place. On Tuesday, interpretation in Russian will be provided. On Thursday, meetings for Arabic and Spanish speakers will take place. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W31"/> </div> 1. ágúst 2022 kl. 21:22 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23615613 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] copies the information from [[{{#special:GadgetUsage}}]] to an on-wiki page so you can review its history. If your project isn't already listed on the [[d:Q113143828|Wikidata entry for Project:GUS2Wiki]] you can either run GUS2Wiki yourself or [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script#Opting|make a request to receive updates]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T121049] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-09|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-11|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). '''Future meetings''' * The [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place online from August 12–14. Don't miss [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|the pre-hacking showcase]] to learn about projects and find collaborators. Anyone can [[phab:/project/board/6030/|propose a project]] or [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|host a session]]. [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Newcomers|Newcomers are welcome]]! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W32"/> </div> 8. ágúst 2022 kl. 19:50 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23627807 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Persian (Farsi) Wikipedia community decided to block IP editing from October 2021 to April 2022. The Wikimedia Foundation's Product Analytics team tracked the impact of this change. [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Editing Restriction Study/Farsi Wikipedia|An impact report]] is now available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-16|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-18|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup1.dblist Group 1]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#4_August_2022][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers][https://phabricator.wikimedia.org/T312672] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W33"/> </div> 15. ágúst 2022 kl. 21:09 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23658001 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Two problems with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps have been fixed. Maps are no longer shown as empty when a geoline was created via VisualEditor. Geolines consisting of points with QIDs (e.g., subway lines) are no longer shown with pushpins. [https://phabricator.wikimedia.org/T292613][https://phabricator.wikimedia.org/T308560] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-25|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The colours of links and visited links will change. This is to make the difference between links and other text more clear. [https://phabricator.wikimedia.org/T213778] '''Future changes''' * The new [{{int:discussiontools-topicsubscription-button-subscribe}}] button [[mw:Talk pages project/Notifications#12 August 2022|helps newcomers get answers]]. The Editing team is enabling this tool everywhere. You can turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284489] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W34"/> </div> 23. ágúst 2022 kl. 00:13 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23675501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] is available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup2.dblist Group 2]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. Please note that when this Beta feature is enabled, it may cause conflicts with some wiki-specific Gadgets. '''Problems''' * In recent months, there have been inaccurate numbers shown for various [[{{#special:statistics}}]] at Commons, Wikidata, and English Wikipedia. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T315693] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-30|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-01|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation wants to improve how Wikimedia communities report harmful incidents by building the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System|Private Incident Reporting System (PIRS)]] to make it easy and safe for users to make reports. You can leave comments on the talk page, by answering the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System#Phase 1|questions provided]]. If you have ever faced a harmful situation that you wanted to report/reported, join a PIRS interview to share your experience. To sign up [[m:Special:EmailUser/MAna_(WMF)|please email]] <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:MAna (WMF)|Madalina Ana]]</span>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W35"/> </div> 29. ágúst 2022 kl. 23:06 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23725814 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-09-06|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-08|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] On Special pages that only have one tab, the tab-bar's row will be hidden in the Vector-2022 skin to save space. The row will still show if Gadgets use it. Gadgets that currently append directly to the CSS id of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-namespaces</code></bdi> should be updated to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortletLink|mw.util.addPortletLink]]</code></bdi> function instead. Gadgets that style this id should consider also targeting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-associated-pages</code></bdi>, the new id for this row. [[phab:T316908|Examples are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316908][https://phabricator.wikimedia.org/T313409] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W36"/> </div> 5. september 2022 kl. 23:22 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23757743 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The search servers have been upgraded to a new major version. If you notice any issues with searching, please report them on [[phab:project/view/1849/|Phabricator]]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/XPCTYYTN67FVFKN6XOHULJVGUO44J662] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|Syntax highlighting]] is now tracked as an [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgExpensiveParserFunctionLimit|expensive parser function]]. Only 500 expensive function calls can be used on a single page. Pages that exceed the limit are added to a [[:Category:{{MediaWiki:expensive-parserfunction-category}}|tracking category]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316858] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W37"/> </div> 13. september 2022 kl. 01:50 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23787318 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Two database fields in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>templatelinks</nowiki></code></bdi> table are now being dropped: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_namespace</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_title</nowiki></code></bdi>. Any queries that rely on these fields need to be changed to use the new normalization field called <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_target_id</nowiki></code></bdi>. See <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[phab:T299417|T299417]]</span> for more information. This is part of [[w:Database normalization|normalization]] of links tables. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/U2U6TXIBABU3KDCVUOITIGI5OJ4COBSW/][https://www.mediawiki.org/wiki/User:ASarabadani_(WMF)/Database_for_devs_toolkit/Concepts/Normalization] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * In [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps, you can use icons on markers for common points of interest. On Tuesday, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Icons|previous icon set]] will be updated to [https://de.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Hilfe:Extension:Kartographer/Icons version maki 7.2]. That means, around 100 new icons will be available. Additionally, all existing icons were updated for clarity and to make them work better in international contexts. [https://phabricator.wikimedia.org/T302861][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Update_maki_icons] '''Future changes''' * In a [[m:Content_Partnerships_Hub/Software/Volunteer_developers_discussion_at_Wikimania_2022|group discussion at Wikimania]], more than 30 people talked about how to make content partnership software in the Wikimedia movement more sustainable. What kind of support is acceptable for volunteer developers? Read the summary and [[m:Talk:Content Partnerships Hub/Software/Volunteer developers discussion at Wikimania 2022|leave your feedback]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W38"/> </div> <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</span> 19. september 2022 kl. 22:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23826293 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid clients should be updated to allow for space-separated multi-values in the <bdi lang="en" dir="ltr"><code>rel</code></bdi> attribute of links. Further details are in <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T315209|T315209]]</bdi>. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|Visual diffs]] will become available to all users, except at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * In the [[mw:Lua/Scripting|{{ns:828}}]] namespace, pages ending with <bdi lang="en" dir="ltr"><code>.json</code></bdi> will be treated as JSON, just like they already are in the {{ns:2}} and {{ns:8}} namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T144475] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27. september 2022 kl. 00:30 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23860085 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now show geopoints from Wikidata, via QID or SPARQL query. Previously, this was only possible for geoshapes and geolines. [https://phabricator.wikimedia.org/T307695] [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints_via_QID] * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2022]] is looking for nominations. You can recommend tools until 12 October. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. (Last week's release was delayed) [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>scribunto-console</code></bdi> API module will require a [[mw:Special:MyLanguage/API:Tokens|CSRF token]]. This module is documented as internal and use of it is not supported. [[phab:T212071|[5]]] * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikimedia projects. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#Deployment_plan_and_timeline|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. október 2022 kl. 00:24 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23885489 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * On some wikis, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps in full size view will be able to display nearby articles. After a feedback period, more wikis will follow. [https://phabricator.wikimedia.org/T316782][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W41"/> </div> 10. október 2022 kl. 14:09 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23912412 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The recently implemented feature of [[phab:T306883|article thumbnails in Special:Search]] will be limited to Wikipedia projects only. Further details are in [[phab:T320510|T320510]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Structured_Data_Across_Wikimedia/Search_Improvements] * A bug that caused problems in loading article thumbnails in Special:Search has been fixed. Further details are in [[phab:T320406|T320406]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#mw.loadJsonData|mw.loadJsonData()]]</code></bdi> to load data from JSON pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T217500] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can enable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Strict_library|require( "strict" )]]</code></bdi> to add errors for some possible code problems. This replaces "[[wikidata:Q16748603|Module:No globals]]" on most wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T209310] '''Future changes''' * The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated at most wikis. The "{{int:discussiontools-replylink}}" button will look different after this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T320683] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. október 2022 kl. 21:46 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23943992 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There have been some minor visual fixes in Special:Search, regarding audio player alignment and image placeholder height. Further details are in [[phab:T319230|T319230]]. * On Wikipedias, a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|preference]] has been added to hide article thumbnails in Special:Search. Full details are in [[phab:T320337|T320337]]. '''Problems''' * Last week, three wikis ({{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruwiki/en}}) had read-only access for 25 minutes. This was caused by a hardware problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T320990] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-10-25|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-10-27|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-aswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-banwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-barwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bat smgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bclwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-be x oldwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-biwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bjnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bpywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-brwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bxrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304549] * Starting on Wednesday October 26, 2022, the list of mentors will be upgraded [[d:Q14339834 | at wikis where Growth mentorship is available]]. The mentorship system will continue to work as it does now. The signup process [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#add|will be replaced]], and a new management option will be provided. Also, this change simplifies [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#create|the creation of mentorship systems at Wikipedias]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314858][https://phabricator.wikimedia.org/T310905][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Growth/Structured_mentor_list] * Pages with titles that start with a lower-case letter according to Unicode 11 will be renamed or deleted. There is a list of affected pages at <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:Unicode 11 case map migration]]</bdi>. More information can be found at [[phab:T292552|T292552]]. * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikipedias. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#smallest-1|Learn more]]. '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|New Topic tool]] will soon get a [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Special characters|special characters menu]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T249072] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24. október 2022 kl. 21:23 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23975411 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using keyboard navigation on a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map, the focus will become more visible. [https://phabricator.wikimedia.org/T315997] * In {{#special:RecentChanges}}, you can now hide the log entries for new user creations with the filter for "{{int:rcfilters-filter-newuserlogactions-label}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T321155] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|maps dialog]] in VisualEditor now has some help texts. [https://phabricator.wikimedia.org/T318818] * It is now possible to select the language of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor via a dropdown menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T318817] * It is now possible to add a caption to a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318815] * It is now possible to hide the frame of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318813] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31. október 2022 kl. 21:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23977539 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An updated version of the [[m:Special:MyLanguage/EventCenter/Registration|Event Registration]] tool is now available for testing at [[testwiki:|testwiki]] and [[test2wiki:| test2wiki]]. The tool provides features for event organizers and participants. Your feedback is welcome at our [[m:Talk:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|project talkpage]]. More information about [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|the project]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T318592] '''Problems''' * Twice last week, for about 45 minutes, some files and thumbnails failed to load and uploads failed, mostly for logged-in users. The cause is being investigated and an incident report will be available soon. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8. nóvember 2022 kl. 00:32 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24001035 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At Wikidata, an interwiki link can now point to a redirect page if certain conditions are met. This new feature is called [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata:Sitelinks_to_redirects|sitelinks to redirects]]. It is needed when one wiki uses one page to cover multiple concepts but another wiki uses more pages to cover the same concepts. Your [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata talk:Sitelinks to redirects|feedback on the talkpage]] of the new proposed guideline is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T278962] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikinews.org/ www.wikinews.org]</span>, <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiversity.org/ www.wikiversity.org]</span>, and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikivoyage.org/ www.wikivoyage.org]</span> portal pages now use an automated update system. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * There will be a new link to directly "Edit template data" on Template pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T316759] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis where mobile [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] are enabled ([[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Deployment Status|these ones]]) will soon use full CSS styling to display any templates that are placed at the top of talk pages. To adapt these “talk page boxes” for narrow mobile devices you can use media queries, such as in [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Message_box/tmbox.css&oldid=1097618699#L-69 this example]. [https://phabricator.wikimedia.org/T312309] * Starting in January 2023, [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech]] will be [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2023 Changes Update|running the Community Wishlist Survey (CWS) every two years]]. This means that in 2024, there will be no new proposals or voting. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14. nóvember 2022 kl. 21:55 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The display of non-free media in the search bar and for article thumbnails in Special:Search has been deactivated. Further details are in [[phab:T320661|T320661]]. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-22|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-11-24|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. nóvember 2022 kl. 23:22 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A new preference, “Enable limited width mode”, has been added to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|Vector 2022 skin]]. The preference is also available as a toggle on every page if your monitor is 1600 pixels or wider. It allows for increasing the width of the page for logged-out and logged-in users. [https://phabricator.wikimedia.org/T319449] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-29|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-12-01|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]). * Mathematical formulas shown in SVG image format will no longer have PNG fall-backs for browsers that don't support them. This is part of work to modernise the generation system. Showing only PNG versions was the default option until in February 2018. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/3BGOKWJIZGL4TC4HJ22ICRU2SEPWGCR4/][https://phabricator.wikimedia.org/T311620][https://phabricator.wikimedia.org/T186327] * On [[phab:P40224|some wikis]] that use flagged revisions, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs#Special:Contributions|a new checkbox will be added]] to Special:Contributions that enables you to see only the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]] by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T321445] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change early next week at [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train#Wednesday group1 wikis] (but not Wikimedia Commons or Meta-Wiki). This change improves the accessibility of content, and makes it easier to write related CSS. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28. nóvember 2022 kl. 20:03 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24114342 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Wikisources use a tool called ProofreadPage. ProofreadPage uses OpenSeadragon which is an open source tool. The OpenSeadragon JavaScript API has been significantly re-written to support dynamically loading images. The functionality provided by the older version of the API should still work but it is no longer supported. User scripts and gadgets should migrate over to the newer version of the API. The functionality provided by the newer version of the API is [[mw:Extension:Proofread_Page/Page_viewer#JS_API|documented on MediaWiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098][https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Proofread_Page/Edit-in-Sequence] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. desember 2022 kl. 00:41 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24151590 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|A/B test has begun]] at 15 Wikipedias for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools on mobile]]. Half of the editors on the [[mw:Reading/Web/Mobile|mobile web site]] will have access to the {{int:discussiontools-replybutton}} tool and other features. [https://phabricator.wikimedia.org/T321961] * The character <code>=</code> cannot be used in new usernames, to make usernames work better with templates. Existing usernames are not affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T254045] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] to [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers|show discussion metadata below section headings]] will be inserted after these headings, not inside of them. This change improves the accessibility of discussion pages for screen reader software. [https://phabricator.wikimedia.org/T314714] '''Events''' * The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210002 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! The event will be live-streamed on YouTube in the [https://www.youtube.com/user/watchmediawiki MediaWiki channel] and added to Commons afterwards. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12. desember 2022 kl. 23:35 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24216570 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 9 January 2023. '''Recent changes''' * On a user's contributions page, you can filter it for edits with a tag like 'reverted'. Now, you can also filter for all edits that are not tagged like that. This was part of a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T119072] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new function has been used for gadget developers to add content underneath the title on article pages. This is considered a stable API that should work across all skins. [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core_modules#addSubtitle|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316830] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[test2wiki:|One of our test wikis]] is now being served from a new infrastructure powered by [[w:Kubernetes|Kubernetes]] ([[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more]]). More Wikis will switch to this new infrastructure in early 2023. Please test and let us know of any issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T290536] '''Problems''' * Last week, all wikis had no edit access for 9 minutes. This was caused by a database problem. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2022-12-13_sessionstore] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. * The word "{{int:discussiontools-replybutton}}" is very short in some languages, such as Arabic ("<bdi lang="ar">ردّ</bdi>"). This makes the {{int:discussiontools-preference-label}} button on talk pages difficult to use. An arrow icon will be added to those languages. This will only be visible to editors who have the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] turned on. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Status] [https://phabricator.wikimedia.org/T323537] '''Future changes''' * Edits can be automatically "tagged" by the system software or the {{int:Abusefilter}} system. Those tags link to a help page about the tags. Soon they will also link to Recent Changes to let you see other edits tagged this way. This was a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T301063] * The Trust & Safety tools team [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System/Timeline and Updates|have shared new plans]] for building the Private Incident Reporting System. The system will make it easier for editors to ask for help if they are harassed or abused. * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|Realtime Preview for Wikitext]] is coming out of beta as an enabled feature for every user of the 2010 Wikitext [[mw:Special:MyLanguage/Editor|editor]] in the week of January 9, 2023. It will be available to use via the toolbar in the 2010 Wikitext editor. The feature was the 4th most popular wish of the Community Wishlist Survey 2021. '''Events''' * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2023/Participate|register for the Wikimedia Hackathon 2023]], taking place on May 19–21 in Athens, Greece. You can also apply for a scholarship until January 14th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20. desember 2022 kl. 00:00 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24258101 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can use tags to filter edits in the recent changes feed or on your watchlist. You can now use tags to filter out edits you don't want to see. Previously you could only use tags to focus on the edits with those tags. [https://phabricator.wikimedia.org/T174349] * [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] shows all pages that link to a specific page. There is now a [https://wlh.toolforge.org prototype] for how to sort those pages alphabetically. You can see the discussion in the [[phab:T4306|Phabricator ticket]]. * You can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thanks]] function on your watchlist and the user contribution page. [https://phabricator.wikimedia.org/T51541] * A wiki page can be moved to give it a new name. You can now get a dropdown menu with common reasons when you move a page. This is so you don't have to write the explanation every time. [https://phabricator.wikimedia.org/T325257] * [[m:Special:MyLanguage/Matrix.org|Matrix]] is a chat tool. You can now use <code>matrix:</code> to create Matrix links on wiki pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T326021] * You can filter out translations when you look at the recent changes on multilingual wikis. This didn't hide translation pages. You can now also hide subpages which are translation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T233493] '''Changes later this week''' * [[m:Special:MyLanguage/Real Time Preview for Wikitext|Realtime preview for wikitext]] is a tool which lets editors preview the page when they edit wikitext. It will be enabled for all users of the 2010 wikitext editor. You will find it in the editor toolbar. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2023-01-10|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2023-01-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10. janúar 2023 kl. 01:08 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24342971 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translations]] are available. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The URLs in "{{int:last}}" links on page history now contain <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=prev&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi> in place of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=[revision ID]&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi>. This is to fix a problem with links pointing to incorrect diffs when history was filtered by a tag. Some user scripts may break as a result of this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T243569] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Some [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|changes to the appearance of talk pages]] have only been available on <code>{{ns:1}}:</code> and <code>{{ns:3}}:</code> namespaces. These will be extended to other talk namespaces, such as <code>{{ns:5}}:</code>. They will continue to be unavailable in non-talk namespaces, including <code>{{ns:4}}:</code> pages (e.g., at the Village Pump). You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|change your preferences]] ([[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T325417] *On Wikisources, when an image is zoomed or panned in the Page: namespace, the same zoom and pan settings will be remembered for all Page: namespace pages that are linked to a particular Index: namespace page. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/868841] * The Vector 2022 skin will become the default for the English Wikipedia desktop users. The change will take place on January 18 at 15:00 UTC. [[:en:w:Wikipedia:Vector 2022|Learn more]]. '''Future changes''' * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]], which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts next week on 23 January 2023 at 18:00 UTC. You can start drafting your proposals in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. janúar 2023 kl. 01:11 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24381020 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, all wikis were unreachable for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a timing issue. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-17_MediaWiki] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * If you have the Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|DiscussionTools]] enabled, the appearance of talk pages will add more information about discussion activity. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Status][https://phabricator.wikimedia.org/T317907] * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]] (CWS), which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts on Monday 23 January 2023 at [https://zonestamp.toolforge.org/1674496814 18:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. janúar 2023 kl. 23:46 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24418874 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, some users were unable to log in or edit pages. This was caused by a problem with session storage. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-24_sessionstore_quorum_issues] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis that use localized numbering schemes for references need to add new CSS. This will help to show citation numbers the same way in all reading and editing modes. If your wiki would prefer to do it yourselves, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|details and example CSS to copy from]], and also add your wiki to the list. Otherwise, the developers will directly help out starting the week of February 5. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31. janúar 2023 kl. 00:06 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24455949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], logged-out users using the full-width toggle will be able to see the setting of their choice even after refreshing pages or opening new ones. This only applies to wikis where Vector 2022 is the default. [https://phabricator.wikimedia.org/T321498] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Previously, we announced when some wikis would be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. These switches will not be announced any more, as the read-only time has become non-significant. Switches will continue to happen at 7AM UTC on Tuesdays and Thursdays. [https://phabricator.wikimedia.org/T292543#8568433] * Across all the wikis, in the Vector 2022 skin, logged-in users will see the page-related links such as "What links here" in a [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Features/Page_tools|new side menu]]. It will be displayed on the other side of the screen. This change had previously been made on Czech, English, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T328692] *[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] will stop receiving new proposals on [https://zonestamp.toolforge.org/1675706431 Monday, 6 February 2023, at 18:00 UTC]. Proposers should complete any edits by then, to give time for [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translations]] and review. Voting will begin on Friday, 10 February. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets and user scripts will be changing to load on desktop and mobile sites. Previously they would only load on the desktop site. It is recommended that wiki administrators audit the [[MediaWiki:Gadgets-definition|gadget definitions]] prior to this change, and add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins=…</code></bdi> for any gadgets which should not load on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610 More details are available]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. febrúar 2023 kl. 10:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24491749 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translations]] are available. '''Problems''' * On wikis where patrolled edits are enabled, changes made to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|mentor list]] by autopatrolled mentors are not correctly marked as patrolled. It will be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T328444] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The Reply tool and other parts of [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools]] will be deployed for all editors using the mobile site. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|read more about this decision]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T298060] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14. febrúar 2023 kl. 01:49 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24540832 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, during planned maintenance of Cloud Services, unforeseen complications forced the team to turn off all tools for 2–3 hours to prevent data corruption. Work is ongoing to prevent similar problems in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T329535] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). *The voting phase for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] ends on [https://zonestamp.toolforge.org/1677261621 24 February at 18:00 UTC]. The results of the survey will be announced on 28 February. '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. febrúar 2023 kl. 01:58 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24570514 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, in some areas of the world, there were problems with loading pages for 20 minutes and saving edits for 55 minutes. These issues were caused by a problem with our caching servers due to unforseen events during a routine maintenance task. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_wiki_outage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_read_only] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27. febrúar 2023 kl. 23:47 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24634242 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Community Wishlist Survey 2023 edition has been concluded. Community Tech has [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Results|published the results]] of the survey and will provide an update on what is next in April 2023. * On wikis which use [[mw:Special:MyLanguage/Writing_systems|LanguageConverter]] to handle multiple writing systems, articles which used custom conversion rules in the wikitext (primarily on Chinese Wikipedia) would have these rules applied inconsistently in the table of contents, especially in the Vector 2022 skin. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T306862] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * A search system has been added to the [[Special:Preferences|Preferences screen]]. This will let you find different options more easily. Making it work on mobile devices will happen soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T313804] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. mars 2023 kl. 23:50 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24676916 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-cbk_zamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cdowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cebwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ckbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-csbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542][https://phabricator.wikimedia.org/T304550] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13. mars 2023 kl. 23:20 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24700189 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, some users experienced issues loading image thumbnails. This was due to incorrectly cached images. [https://phabricator.wikimedia.org/T331820] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A link to the user's [[{{#special:CentralAuth}}]] page will appear on [[{{#special:Contributions}}]] — some user scripts which previously added this link may cause conflicts. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Admins and patrollers/Add link to CentralAuth on Special:Contributions|voted #17 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[{{#special:AbuseFilter}}]] edit window will be resizable and larger by default. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Make the AbuseFilter edit window resizable and larger by default|voted #80 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * There will be a new option for Administrators when they are unblocking a user, to add the unblocked user’s user page to their watchlist. This will work both via [[{{#special:Unblock}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T257662] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1679677204 24 March at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Office Hours|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. mars 2023 kl. 01:26 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24732558 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] condition limit was increased from 1000 to 2000. [https://phabricator.wikimedia.org/T309609] * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter#Locally disabled actions|Some Global AbuseFilter]] actions will no longer apply to local projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T332521] * Desktop users are now able to subscribe to talk pages by clicking on the {{int:discussiontools-newtopicssubscription-button-subscribe-label}} link in the {{int:toolbox}} menu. If you subscribe to a talk page, you receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when new topics are started on that talk page. This is separate from putting the page on your watchlist or subscribing to a single discussion. [https://phabricator.wikimedia.org/T263821] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to choose [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diffs]] on all [[m:Special:MyLanguage/Help:Page history|history pages]] at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The legacy [[mw:Mobile Content Service|Mobile Content Service]] is going away in July 2023. Developers are encouraged to switch to Parsoid or another API before then to ensure service continuity. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/4MVQQTONJT7FJAXNVOFV3WWVVMCHRINE/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28. mars 2023 kl. 01:14 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24780854 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The system for automatically creating categories for the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Babel|Babel]] extension has had several important changes and fixes. One of them allows you to insert templates for automatic category descriptions on creation, allowing you to categorize the new categories. [https://phabricator.wikimedia.org/T211665][https://phabricator.wikimedia.org/T64714][https://phabricator.wikimedia.org/T170654][https://phabricator.wikimedia.org/T184941][https://phabricator.wikimedia.org/T33074] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Some older [[w:en:Web browser|Web browsers]] will stop being able to use [[w:en:JavaScript|JavaScript]] on Wikimedia wikis from this week. This mainly affects users of Internet Explorer 11. If you have an old web browser on your computer you can try to upgrade to a newer version. [https://phabricator.wikimedia.org/T178356] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The deprecated <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.hoverIntent</code></bdi> module has been removed. This module could be used by gadgets and user scripts, to create an artificial delay in how JavaScript responds to a hover event. Gadgets and user scripts should now use jQuery <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hover()</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>on()</code></bdi> instead. Examples can be found in the [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#jquery.hoverIntent|migration guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T311194] * Some of the links in [[{{#special:SpecialPages}}]] will be re-arranged. There will be a clearer separation between links that relate to all users, and links related to your own user account. [https://phabricator.wikimedia.org/T333242] * You will be able to hide the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply button]] in archived discussion pages with a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__ARCHIVEDTALK__</nowiki></code></bdi> magic word. There will also be a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mw-archivedtalk</code></bdi> CSS class for hiding the Reply button in individual sections on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T249293][https://phabricator.wikimedia.org/T295553][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/DiscussionTools/+/738221] '''Future changes''' * The Vega software that creates data visualizations in pages, such as graphs, will be upgraded to the newest version in the future. Graphs that still use the very old version 1.5 syntax may stop working properly. Most existing uses have been found and updated, but you can help to check, and to update any local documentation. [[phab:T260542|Examples of how to find and fix these graphs are available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3. apríl 2023 kl. 23:40 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24820268 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] In the visual editor, it is now possible to edit captions of images in galleries without opening the gallery dialog. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/Editable gallery captions in Visual Editor|voted #61 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190224] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] You can now receive notifications when another user edits your user page. See the "{{int:Echo-category-title-edit-user-page}}" option in [[Special:Preferences#mw-prefsection-echo|your Preferences]]. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Notifications for user page edits|voted #3 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T3876] '''Problems''' * There was a problem with all types of CentralNotice banners still being shown to logged-in users even if they had [[Special:Preferences#mw-prefsection-centralnotice-banners|turned off]] specific banner types. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T331671] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-arywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dinwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-elwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-emlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-etwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-euwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-extwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tumwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ffwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiu_vrowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-furwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gcrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gotwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-guwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304551][https://phabricator.wikimedia.org/T308133] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10. apríl 2023 kl. 20:05 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24851886 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Show_nearby_articles|nearby articles on a Kartographer map]] with the button for the new feature "{{int:Kartographer-sidebar-nearbybutton}}". Six wikis have been testing this feature since October. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles#Implementation][https://phabricator.wikimedia.org/T334079] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] page now has links for "{{int:globalwatchlist-markpageseen}}" for each entry. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Button to mark a single change as read in the global watch list|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334246] '''Problems''' * At Wikimedia Commons, some thumbnails have not been getting replaced correctly after a new version of the image is uploaded. This should be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T331138][https://phabricator.wikimedia.org/T333042] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] For the last few weeks, some external tools had inconsistent problems with logging-in with OAuth. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T332650] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18. apríl 2023 kl. 01:55 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24881071 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The date-selection menu on pages such as [[{{#special:Contributions}}]] will now show year-ranges that are in the current and past decade, instead of the current and future decade. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Change year range shown in date selection popup|voted #145 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334316] '''Problems''' * Due to security issues with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]], graphs have been disabled in all Wikimedia projects. Wikimedia Foundation teams are working to respond to these vulnerabilities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940] * For a few days, it was not possible to save some kinds of edits on the mobile version of a wiki. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T334797][https://phabricator.wikimedia.org/T334799][https://phabricator.wikimedia.org/T334794] '''Changes later this week''' * All wikis will be read-only for a few minutes on April 26. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1682517653 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Editing team plans an A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|a usability analysis of the Talk page project]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|planned measurements are available]]. Your wiki [[phab:T332946|may be invited to participate]]. Please suggest improvements to the measurement plan at [[mw:Talk:Talk pages project/Usability|the discussion page]]. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024|The Wikimedia Foundation annual plan 2023-2024 draft is open for comment and input]] until May 19. The final plan will be published in July 2023 on Meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24. apríl 2023 kl. 22:04 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24933592 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the French and Italian Wikipedias. More languages will be added in the near future. This is part of the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243711][https://phabricator.wikimedia.org/T270490][https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[:commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2commons]] tool has been updated. This fixed several bugs related to YouTube uploads. [https://github.com/toolforge/video2commons/pull/162/commits] * The [[{{#special:Preferences}}]] page has been redesigned on mobile web. The new design makes it easier to browse the different categories and settings at low screen widths. You can also now access the page via a link in the Settings menu in the mobile web sidebar. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Content_moderation_on_mobile_web/Preferences] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2. maí 2023 kl. 01:45 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24966974 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Last week, Community Tech released the first update for providing [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diffs]], the #1 request in the 2022 Community Wishlist Survey. [[phab:T324759|This update]] adds legends and tooltips to inline diffs so that users unfamiliar with the blue and yellow highlights can better understand the type of edits made. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] When you close an image that is displayed via MediaViewer, it will now return to the wiki page instead of going back in your browser history. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Return to the article when closing the MediaViewer|voted #65 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T236591] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|SyntaxHighlight]] extension now supports <bdi lang="en" dir="ltr"><code>wikitext</code></bdi> as a selected language. Old alternatives that were used to highlight wikitext, such as <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html5</code></bdi>, <bdi lang="en" dir="ltr"><code>moin</code></bdi>, and <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html+handlebars</code></bdi>, can now be replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T29828] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating pages with preloaded text|Preloading text to new pages/sections]] now supports preloading from localized MediaWiki interface messages. [https://cs.wikipedia.org/wiki/User_talk:Martin_Urbanec_(WMF)?action=edit&section=new&preload=MediaWiki:July Here is an example] at the {{int:project-localized-name-cswiki/en}} that uses <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>preload=MediaWiki:July</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T330337] '''Problems''' * Graph Extension update: Foundation developers have completed upgrading the visualization software to Vega5. Existing community graphs based on Vega2 are no longer compatible. Communities need to update local graphs and templates, and shared lua modules like <bdi lang="de" dir="ltr">[[:de:Modul:Graph]]</bdi>. The [https://vega.github.io/vega/docs/porting-guide/ Vega Porting guide] provides the most comprehensive detail on migration from Vega2 and [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Template:Graph:PageViews&action=history here is an example migration]. Vega5 has currently just been enabled on mediawiki.org to provide a test environment for communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940#8813922] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Until now, all new OAuth apps went through manual review. Starting this week, apps using identification-only or basic authorizations will not require review. [https://phabricator.wikimedia.org/T67750] '''Future changes''' * During the next year, MediaWiki will stop using IP addresses to identify logged-out users, and will start automatically assigning unique temporary usernames. Read more at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates]]. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#What should it look like?|join the discussion]] about the [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates#What will temporary usernames look like?|format of the temporary usernames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T332805] * There will be an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] on 10 Wikipedias where the Vector 2022 skin is the default skin. Half of logged-in desktop users will see an interface where the different parts of the page are more clearly separated. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2023-05 Zebra9 A/B test|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333180][https://phabricator.wikimedia.org/T335972] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] <code>jquery.tipsy</code> will be removed from the MediaWiki core. This will affect some user scripts. Many lines with <code>.tipsy(</code> can be commented out. <code>OO.ui.PopupWidget</code> can be used to keep things working like they are now. You can [[phab:T336019|read more]] and [[:mw:Help:Locating broken scripts|read about how to find broken scripts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336019] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. maí 2023 kl. 00:36 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24998636 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translations]] are available. '''Problems''' * Citations that are automatically generated based on [[d:Q33057|ISBN]] are currently broken. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts. Work is ongoing to restore this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-gorwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hakwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hifwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-htwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-igwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ilowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-inhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308134] '''Future changes''' * There is a recently formed team at the Wikimedia Foundation which will be focusing on experimenting with new tools. Currently they are building [[m:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI|a prototype ChatGPT plugin that allows information generated by ChatGPT to be properly attributed]] to the Wikimedia projects. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and userscript developers should replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi>. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> library will be removed in ~1 month, and staff developers will run a script to replace any remaining uses at that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T336018] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15. maí 2023 kl. 21:45 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25011501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The "recent edits" time period for page watchers is now 30 days. It used to be 180 days. This was a [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Change information about the number of watchers on a page|Community Wishlist Survey proposal]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336250] '''Changes later this week''' * An [[mw:special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Impact|improved impact module]] will be available at Wikipedias. The impact module is a feature available to newcomers [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer homepage|at their personal homepage]]. It will show their number of edits, how many readers their edited pages have, how many thanks they have received and similar things. It is also accessible by accessing Special:Impact. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W21"/> </div> 22. maí 2023 kl. 16:55 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25028325 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Citations can once again be added automatically from ISBNs, thanks to Zotero's ISBN searches. The current data sources are the Library of Congress (United States), the Bibliothèque nationale de France (French National Library), and K10plus ISBN (German repository). Additional data source searches can be [[mw:Citoid/Creating Zotero translators|proposed to Zotero]]. The ISBN labels in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]] will reappear later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298#8859917] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The page [[{{#special:EditWatchlist}}]] now has "{{int:watchlistedit-normal-check-all}}" options to select all the pages within a namespace. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Watchlist edit - "check all" checkbox|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334252] '''Problems''' * For a few days earlier this month, the "Add interlanguage link" item in the Tools menu did not work properly. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337081] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/small.dblist small] and [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/medium.dblist medium] wikis this week. Large wikis will follow in the coming weeks. This is part of the effort to move Parsoid into MediaWiki core. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29. maí 2023 kl. 22:04 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25079963 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe|RealMe]] extension allows you to mark URLs on your user page as verified for Mastodon and similar software. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Citation and footnote editing can now be started from the reference list when using the visual editor. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Citations/Allow citations to be edited in the references section with VisualEditor|voted #2 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T54750] * Previously, clicking on someone else's link to Recent Changes with filters applied within the URL could unintentionally change your preference for "{{int:Rcfilters-group-results-by-page}}". This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202916#8874081] '''Problems''' * For a few days last week, some tools and bots returned outdated information due to database replication problems, and may have been down entirely while it was being fixed. These issues have now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337446] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Bots will no longer be prevented from making edits because of URLs that match the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SpamBlacklist|spam blacklist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T313107] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5. júní 2023 kl. 22:52 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25114640 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the Dutch, German, Hungarian, Indonesian, Japanese, Polish and Portuguese Wikipedias. This was the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Search Improvements#Search Preview panel|Search Preview panel]] has been deployed on four Wikipedias (Catalan, Dutch, Hungarian and Norwegian). The panel will show an image related to the article (if existing), the top sections of the article, related images (coming from MediaSearch on Commons), and eventually the sister projects associated with the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T306341] * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe#Verifying_a_link_on_non-user_pages|RealMe]] extension now allows administrators to verify URLs for any page, for Mastodon and similar software. [https://phabricator.wikimedia.org/T324937] * The default project license [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimediaannounce-l@lists.wikimedia.org/thread/7G6XPWZPQFLZ2JANN3ZX6RT4DVUI3HZQ/ has been officially upgraded] to CC BY-SA 4.0. The software interface messages have been updated. Communities should feel free to start updating any mentions of the old CC BY-SA 3.0 licensing within policies and related documentation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T319064] '''Problems''' * For three days last month, some Wikipedia pages edited with VisualEditor or DiscussionTools had an unintended <code><nowiki>__TOC__</nowiki></code> (or its localized form) added during an edit. There is [[mw:Parsoid/Deployments/T336101_followup|a listing of affected pages sorted by wiki]], that may still need to be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T336101] * Currently, the "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is broken. Existing <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code> keywords incorrectly appear as missing templates in VisualEditor. Developers are exploring how to fix this. In the meantime, those wishing to edit the default sortkey of a page are advised to switch to source editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Last week, an update to the delete form may have broken some gadgets or user scripts. If you need to manipulate (empty) the reason field, replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#wpReason</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space: nowrap;"><code>#wpReason > input</code></bdi>. See [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AGadget-CleanDeleteReasons.js&diff=22859956&oldid=12794189 an example fix]. [https://phabricator.wikimedia.org/T337809] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on English Wikipedia on Monday, and all other [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/large.dblist large] wikis on Thursday. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''Future changes''' * From 5 June to 17 July, the Foundation's [[:mw:Wikimedia Security Team|Security team]] is holding a consultation with contributors regarding a draft policy to govern the use of third-party resources in volunteer-developed gadgets and scripts. Feedback and suggestions are warmly welcome at [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] on meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12. júní 2023 kl. 14:52 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25133779 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Flame graphs are now available in WikimediaDebug. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/JXNQD3EHG5V5QW5UXFDPSHQG4MJ3FWJQ/][https://techblog.wikimedia.org/2023/06/08/flame-graphs-arrive-in-wikimediadebug/] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * There is now a toolbar search popup in the visual editor. You can trigger it by typing <code>\</code> or pressing <code>ctrl + shift + p</code>. It can help you quickly access most tools in the editor. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Visual_editor_toolbar_search_feature.png][https://phabricator.wikimedia.org/T66905] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19. júní 2023 kl. 20:09 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25159510 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Action API modules and Special:LinkSearch will now add a trailing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>/</code></bdi> to all <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prop=extlinks</code></bdi> responses for bare domains. This is part of the work to remove duplication in the <code>externallinks</code> database table. [https://phabricator.wikimedia.org/T337994] '''Problems''' * Last week, search was broken on Commons and Wikidata for 23 hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T339810][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-06-18_search_broken_on_wikidata_and_commons] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Minerva skin now applies more predefined styles to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mbox-text</code></bdi> CSS class. This enables support for mbox templates that use divs instead of tables. Please make sure that the new styles won't affect other templates in your wiki. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/skins/MinervaNeue/+/930901/][https://phabricator.wikimedia.org/T339040] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets will now load on both desktop and mobile by default. Previously, gadgets loaded only on desktop by default. Changing this default using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|targets=</code></bdi> parameter is also deprecated and should not be used. You should make gadgets work on mobile or disable them based on the skin (with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|skins=</code></bdi> parameter in <bdi lang="en" dir="ltr">MediaWiki:Gadgets-definition</bdi>) rather than whether the user uses the mobile or the desktop website. Popular gadgets that create errors on mobile will be disabled by developers on the Minerva skin as a temporary solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T127268] * All namespace tabs now have the same browser [[m:Special:MyLanguage/Help:Keyboard_shortcuts|access key]] by default. Previously, custom and extension-defined namespaces would have to have their access keys set manually on-wiki, but that is no longer necessary. [https://phabricator.wikimedia.org/T22126] * The review form of the Flagged Revisions extension now uses the standardized [[mw:Special:MyLanguage/Codex|user interface components]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change in the coming weeks at [[:wikitech:Deployments/Train#Thursday|group2 wikis]]. This change improves the accessibility of content. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26. júní 2023 kl. 16:19 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25202311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the rolling out of the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|audio links that play on click]] wishlist proposal, [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/small.dblist small wikis] will now be able to use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline audio player mode|inline audio player]] that is implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] From this week all gadgets automatically load on mobile and desktop sites. If you see any problems with gadgets on your wikis, please adjust the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|gadget options]] in your gadget definitions file. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3. júlí 2023 kl. 22:51 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25231546 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Section-level Image Suggestions|Section-level Image Suggestions feature]] has been deployed on seven Wikipedias (Portuguese, Russian, Indonesian, Catalan, Hungarian, Finnish and Norwegian Bokmål). The feature recommends images for articles on contributors' watchlists that are a good match for individual sections of those articles. * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter|Global abuse filters]] have been enabled on all Wikimedia projects, except English and Japanese Wikipedias (who opted out). This change was made following a [[:m:Requests for comment/Make global abuse filters opt-out|global request for comments]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T341159] * [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] is a new tool for administrators to help fight spam. It provides a clearer interface for blocking plain domains (and their subdomains), is more easily searchable, and is faster for the software to process for each edit on the wiki. It does not support regex (for complex cases), nor URL path-matching, nor the [[MediaWiki:Spam-whitelist|MediaWiki:Spam-whitelist]], but otherwise it replaces most of the functionalities of the existing [[MediaWiki:Spam-blacklist|MediaWiki:Spam-blacklist]]. There is a Python script to help migrate all simple domains into this tool, and more feature details, within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:BlockedExternalDomains|the tool's documentation]]. It is available at all wikis except for Meta-wiki, Commons, and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T337431] * The WikiEditor extension was updated. It includes some of the most frequently used features of wikitext editing. In the past, many of its messages could only be translated by administrators, but now all regular translators on translatewiki can translate them. Please check [https://translatewiki.net/wiki/Special:MessageGroupStats?group=ext-wikieditor&messages=&x=D#sortable:0=asc the state of WikiEditor localization into your language], and if the "Completion" for your language shows anything less than 100%, please complete the translation. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/thread/D4YELU2DXMZ75PGELUOKXXMFF3FH45XA/ a more detailed explanation]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * The default protocol of [[{{#special:LinkSearch}}]] and API counterparts has changed from http to both http and https. [https://phabricator.wikimedia.org/T14810] * [[{{#special:LinkSearch}}]] and its API counterparts will now search for all of the URL provided in the query. It used to be only the first 60 characters. This feature was requested fifteen years ago. [https://phabricator.wikimedia.org/T17218] '''Future changes''' * There is an experiment with a [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin. This is to show users where the information is coming from when they read information from Wikipedia. It has been tested by Wikimedia Foundation staff and other Wikimedians. Soon all ChatGPT plugin users can use the Wikipedia plugin. This is the same plugin which was mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Tech News 2023/20]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] * There is an ongoing discussion on a [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|proposed Third-party resources policy]]. The proposal will impact the use of third-party resources in gadgets and userscripts. Based on the ideas received so far, policy includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, some best practices and exemption requirements such as code transparency and inspectability. Your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on [[m:Talk:Third-party resources policy|on the policy talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10. júlí 2023 kl. 19:54 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25278797 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] We are now serving 1% of all global user traffic from [[:en:Kubernetes|Kubernetes]] (you can [[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more technical details]]). We are planning to increment this percentage regularly. You can [[phab:T290536|follow the progress of this work]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message|system messages]] will now look for available local fallbacks, instead of always using the default fallback defined by software. This means wikis no longer need to override each language on the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback_languages|fallback chain]] separately. For example, English Wikipedia doesn't have to create <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-ca</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-gb</code></bdi> subpages with a transclusion of the base pages anymore. This makes it easier to maintain local overrides. [https://phabricator.wikimedia.org/T229992] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthsetmentorstatus</code></bdi> API will be deprecated with the new MediaWiki version. Bots or scripts calling that API should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthmanagementorlist</code></bdi> API now. [https://phabricator.wikimedia.org/T321503] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. júlí 2023 kl. 23:08 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25289122 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] On July 18, the Wikimedia Foundation launched a survey about the [[:mw:Technical_decision_making|technical decision making process]] for people who do technical work that relies on software that is maintained by the Foundation or affiliates. If this applies to you, [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/885471 please take part in the survey]. The survey will be open for three weeks, until August 7. You can find more information in [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/Q7DUCFA75DXG3G2KHTO7CEWMLCYTSDB2/|the announcement e-mail on wikitech-l]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25. júlí 2023 kl. 02:20 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25332248 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Synchronizer|Synchronizer]] tool is now available to keep Lua modules synced across Wikimedia wikis, along with [[mw:Multilingual Templates and Modules|updated documentation]] to develop global Lua modules and templates. * The tag filter on [[{{#special:NewPages}}]] and revision history pages can now be inverted. For example, you can hide edits that were made using an automated tool. [https://phabricator.wikimedia.org/T334337][https://phabricator.wikimedia.org/T334338] * The Wikipedia [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin experiment can now be used by ChatGPT users who can use plugins. You can participate in a [[:m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024/Draft/Future Audiences#Announcing monthly Future Audiences open "office hours"|video call]] if you want to talk about this experiment or similar work. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] '''Problems''' * It was not possible to generate a PDF for pages with non-Latin characters in the title, for the last two weeks. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T342442] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Tuesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-kawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kaawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-knwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kshwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kwwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308135] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31. júlí 2023 kl. 23:54 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25362228 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile Web editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions#August_1,_2023_-_Full-page_editing_added_on_mobile|edit a whole page at once]]. To use this feature, turn on "{{int:Mobile-frontend-mobile-option-amc}}" in your settings and use the "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" button in the "{{int:Minerva-page-actions-overflow}}" menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T203151] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7. ágúst 2023 kl. 21:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25420038 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Content translation system is no longer using Youdao's [[mw:Special:MyLanguage/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation|machine translation service]]. The service was in place for several years, but due to no usage, and availability of alternatives, it was deprecated to reduce maintenance overheads. Other services which cover the same languages are still available. [https://phabricator.wikimedia.org/T329137] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ladwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lezwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lfnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-liwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lijwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lmowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ltgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-maiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-map_bmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mdfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kywiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308136] <!-- TODO replace wiki codes --> '''Future changes''' * A few gadgets/user scripts which add icons to the Minerva skin need to have their CSS updated. There are more details available including a [[phab:T344067|search for all existing instances and how to update them]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15. ágúst 2023 kl. 06:00 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25428668 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [https://gdrive-to-commons.toolforge.org/ GDrive to Commons Uploader] tool is now available. It enables [[m:Special:MyLanguage/GDrive to Commons Uploader|securely selecting and uploading files]] from your Google Drive directly to Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T267868] * From now on, we will announce new Wikimedia wikis in Tech News, so you can update any tools or pages. ** Since the last edition, two new wikis have been created: *** a Wiktionary in [[d:Q7121294|Pa'O]] ([[wikt:blk:|<code>wikt:blk:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343540] *** a Wikisource in [[d:Q34002|Sundanese]] ([[s:su:|<code>s:su:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343539] ** To catch up, the next most recent six wikis are: *** Wikifunctions ([[f:|<code>f:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T275945] *** a Wiktionary in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[wikt:btm:|<code>wikt:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335216] *** a Wikipedia in [[d:Q5555465|Ghanaian Pidgin]] ([[w:gpe:|<code>w:gpe:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335969] *** a Wikinews in [[d:Q3111668|Gungbe]] ([[n:guw:|<code>n:guw:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T334394] *** a Wiktionary in [[d:Q33522|Kabardian]] ([[wikt:kbd:|<code>wikt:kbd:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T333266] *** a Wikipedia in [[d:Q35570|Fante]] ([[w:fat:|<code>w:fat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335016] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There is an existing [[mw:Stable interface policy|stable interface policy]] for MediaWiki backend code. There is a [[mw:User:Jdlrobson/Stable interface policy/frontend|proposed stable interface policy for frontend code]]. This is relevant for anyone who works on gadgets or Wikimedia frontend code. You can read it, discuss it, and let the proposer know if there are any problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W34"/> </div> 21. ágúst 2023 kl. 15:25 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25497111 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diff handling of paragraph splits]], improved detection of splits is being rolled out. Over the last two weeks, we deployed this support to [[wikitech:Deployments/Train#Groups|group0]] and group1 wikis. This week it will be deployed to group2 wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341754] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] All [[{{#special:Contributions}}]] pages now show the user's local edit count and the account's creation date. [https://phabricator.wikimedia.org/T324166] * Wikisource users can now use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpbengalicurrency</code></bdi> label to denote Bengali currency characters as page numbers inside the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><pagelist></nowiki></code></bdi> tag. [https://phabricator.wikimedia.org/T268932] * Two preferences have been relocated. The preference "{{int:visualeditor-preference-visualeditor}}" is now shown on the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|"{{int:prefs-editing}}" tab]] at all wikis. Previously it was shown on the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab at some wikis. The preference "{{int:visualeditor-preference-newwikitexteditor-enable}}" is now also shown on the "{{int:prefs-editing}}" tab at all wikis, instead of the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab. [https://phabricator.wikimedia.org/T335056][https://phabricator.wikimedia.org/T344158] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] New signups for a Wikimedia developer account will start being pushed towards <bdi lang="en" dir="ltr">[https://idm.wikimedia.org/ idm.wikimedia.org]</bdi>, rather than going via Wikitech. [[wikitech:IDM|Further information about the new system is available]]. * All right-to-left language wikis, plus Korean, Armenian, Ukrainian, Russian, and Bulgarian Wikipedias, will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. This feature will come to more wikis in future weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * The removal of the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DoubleWiki|DoubleWiki extension]] is being discussed. This extension currently allows Wikisource users to view articles from multiple language versions side by side when the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><=></code></bdi> symbol next to a specific language edition is selected. Comments on this are welcomed at [[phab:T344544|the phabricator task]]. * A proposal has been made to merge the second hidden-categories list (which appears below the wikitext editing form) with the main list of categories (which is further down the page). [[phab:T340606|More information is available on Phabricator]]; feedback is welcome! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28. ágúst 2023 kl. 14:00 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25510866 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[m:Wikisource_EditInSequence|EditInSequence]], a feature that allows users to edit pages faster on Wikisource has been moved to a Beta Feature based on community feedback. To enable it, you can navigate to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features tab in Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Generate Audio for IPA|Generate Audio for IPA]] and [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|Audio links that play on click]] wishlist proposals, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player mode]] of [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] has been deployed to all projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * There is a new option for Administrators when they are changing the usergroups for a user, to add the user’s user page to their watchlist. This works both via [[{{#special:UserRights}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T272294] * One new wiki has been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34318|Talysh]] ([[w:tly:|<code>w:tly:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T345166] '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:LoginNotify|LoginNotify extension]] was not sending notifications since January. It has now been fixed, so going forward, you may see notifications for failed login attempts, and successful login attempts from a new device. [https://phabricator.wikimedia.org/T344785] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-mhrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-miwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-minwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mtwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mwlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-myvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mznwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-napwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ndswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nds_nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-novwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nqowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nrmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nsowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ocwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-olowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-omwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-orwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-oswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pagwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-papwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pcdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pdcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pflwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pihwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pnbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pntwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pswiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308137][https://phabricator.wikimedia.org/T308138] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. september 2023 kl. 23:34 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25566983 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]], the revision evaluation service, is now using a new open-source infrastructure on all wikis except for English Wikipedia and Wikidata. These two will follow this week. If you notice any unusual results from the Recent Changes filters that are related to ORES (for example, "{{int:ores-rcfilters-damaging-title}}" and "{{int:ores-rcfilters-goodfaith-title}}"), please [[mw:Talk:Machine Learning|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T342115] * When you are logged in on one Wikimedia wiki and visit a different Wikimedia wiki, the system tries to log you in there automatically. This has been unreliable for a long time. You can now visit the login page to make the system try extra hard. If you feel that made logging in better or worse than it used to be, your feedback is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T326281] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Technical decision making|Technical Decision-Making Forum Retrospective]] team invites anyone involved in the technical field of Wikimedia projects to signup to and join [[mw:Technical decision making/Listening Sessions|one of their listening sessions]] on 13 September. Another date will be scheduled later. The goal is to improve the technical decision-making processes. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|Better diff handling of paragraph splits]] wishlist proposal, the inline switch widget in diff pages is being rolled out this week to all wikis. The inline switch will allow viewers to toggle between a unified inline or two-column diff wikitext format. [https://phabricator.wikimedia.org/T336716] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on 20 September. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * The Enterprise API is launching a new feature called "[http://breakingnews-beta.enterprise.wikimedia.com/ breaking news]". Currently in BETA, this attempts to identify likely "newsworthy" topics as they are currently being written about in any Wikipedia. Your help is requested to improve the accuracy of its detection model, especially on smaller language editions, by recommending templates or identifiable editing patterns. See more information at [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/Breaking news|the documentation page]] on MediaWiki or [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#What is Breaking News|the FAQ]] on Meta. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11. september 2023 kl. 21:08 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25589064 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki now has a [[mw:Stable interface policy/frontend|stable interface policy for frontend code]] that more clearly defines how we deprecate MediaWiki code and wiki-based code (e.g. gadgets and user scripts). Thank you to everyone who contributed to the content and discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T346467][https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on September 20. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * All wikis will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The team investigating the Graph Extension posted [[mw:Extension:Graph/Plans#Proposal|a proposal for reenabling it]] and they need your input. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18. september 2023 kl. 19:20 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25623533 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Vector 2022 skin will now remember the pinned/unpinned status for the Table of Contents for all logged-out users. [https://phabricator.wikimedia.org/T316060] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui</nowiki></code></bdi> modules are now deprecated as part of the move to Vue.js and Codex. There is a [[mw:Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. More [[phab:T346468|details are available in the task]] and your questions are welcome there. * Gadget definitions will have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "namespaces" option]]. The option takes a list of namespace IDs. Gadgets that use this option will only load on pages in the given namespaces. '''Future changes''' * New variables will be added to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]]: <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_groups</bdi></code> and <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_editcount</bdi></code>. They are available only when an account is being created. You can use them to prevent blocking automatic creation of accounts when users with many edits elsewhere visit your wiki for the first time. [https://phabricator.wikimedia.org/T345632][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Rules_format] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1698426015 27 October at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Office_Hours#October_2023|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26. september 2023 kl. 16:51 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25655264 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering-advancedrendering|user preference]] for "{{int:tog-forcesafemode}}". This setting will make pages load without including any on-wiki JavaScript or on-wiki stylesheet pages. It can be useful for debugging broken JavaScript gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T342347] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget definitions now have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "<var>contentModels</var>" option]]. The option takes a list of page content models, like <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">wikitext</bdi></code> or <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">css</bdi></code>. Gadgets that use this option will only load on pages with the given content models. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Vector 2022 skin will no longer use the custom styles and scripts of Vector legacy (2010). The change will be made later this year or in early 2024. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|how to adjust the CSS and JS pages on your wiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T331679] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3. október 2023 kl. 01:27 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25686930 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33291|Fon]] ([[w:fon:|<code>w:fon:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T347935] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-warwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xalwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xmfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zeawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zh_min_nanwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zuwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308139] * At some wikis, newcomers are suggested images from Commons to add to articles without any images. Starting on Tuesday, newcomers at these wikis will be able to add images to unillustrated article sections. The specific wikis are listed under "Images recommendations" [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|at the Growth team deployment table]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add an image|learn more about this feature.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345940] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In the mobile web skin (Minerva) the CSS ID <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#page-actions</nowiki></code></bdi> will be replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-views</nowiki></code></bdi>. This change is to make it consistent with other skins and to improve support for gadgets and extensions in the mobile skin. A few gadgets may need to be updated; there are [https://phabricator.wikimedia.org/T348267 details and search-links in the task]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. október 2023 kl. 14:39 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25712895 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|Unified login]] system's edge login should now be fixed for some browsers (Chrome, Edge, Opera). This means that if you visit a new sister project wiki, you should be logged in automatically without the need to click "Log in" or reload the page. Feedback on whether it's working for you is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T347889] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/Edit_notice|Edit notices]] are now available within the MobileFrontend/Minerva skin. This feature was inspired by [[w:en:Wikipedia:EditNoticesOnMobile|the gadget on English Wikipedia]]. See more details in [[phab:T316178|T316178]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * In 3 weeks, in the Vector 2022 skin, code related to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-namespaces</nowiki></code></bdi> that was deprecated one year ago will be removed. If you notice tools that should appear next to the "Discussion" tab are then missing, please tell the gadget's maintainers to see [[phab:T347907|instructions in the Phabricator task]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16. október 2023 kl. 23:47 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25745824 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language engineering/Newsletter/2023/October|Language and internationalization newsletter]], written quarterly. It contains updates on new feature development, improvements in various language-related technical projects, and related support work. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Source map support has been enabled on all wikis. When you open the debugger in your browser's developer tools, you should be able to see the unminified JavaScript source code. [https://phabricator.wikimedia.org/T47514] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. október 2023 kl. 23:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25782286 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Structured Content team, as part of its project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]], made some UX improvements to the upload step of choosing own vs not own work ([[phab:T347590|T347590]]), as well as to the licensing step for own work ([[phab:T347756|T347756]]). * The Design Systems team has released version 1.0.0 of [[wmdoc:codex/latest/|Codex]], the new design system for Wikimedia. See the [[mw:Special:MyLanguage/Design_Systems_Team/Announcing_Codex_1.0|full announcement about the release of Codex 1.0.0]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 2 November, changes to categories will not be sorted correctly for many languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T345561][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] * Starting November 1, the impact module (Special:Impact) will be upgraded by the Growth team. The new impact module shows newcomers more data regarding their impact on the wiki. It was tested by a few wikis during the last few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] '''Future changes''' * There is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans#Roadmap|a proposed plan]] for re-enabling the Graph Extension. You can help by reviewing this proposal and [[mw:Extension_talk:Graph/Plans#c-PPelberg_(WMF)-20231020221600-Update:_20_October|sharing what you think about it]]. * The WMF is working on making it possible for administrators to [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration_2.0|edit MediaWiki configuration directly]]. This is similar to previous work on Special:EditGrowthConfig. [[phab:T349757|A technical RfC is running until November 08, where you can provide feedback.]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30. október 2023 kl. 23:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25801989 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Vector 2022 skin, the default font-size of a number of navigational elements (tagline, tools menu, navigational links, and more) has been increased slightly to match the font size used in page content. [https://phabricator.wikimedia.org/T346062] '''Problems''' * Last week, there was a problem displaying some recent edits on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist a few wikis], for 1-6 hours. The edits were saved but not immediately shown. This was due to a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T350443] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * The Growth team will reassign newcomers from former mentors to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Structured mentor list|the currently active mentors]]. They have also changed the notification language to be more user-friendly. [https://phabricator.wikimedia.org/T330071][https://phabricator.wikimedia.org/T327493] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. nóvember 2023 kl. 21:06 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25838105 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Four new wikis have been created: ** a Wikipedia in [[d:Q7598268|Moroccan Amazigh]] ([[w:zgh:|<code>w:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350216] ** a Wikipedia in [[d:Q35159|Dagaare]] ([[w:dga:|<code>w:dga:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350218] ** a Wikipedia in [[d:Q33017|Toba Batak]] ([[w:bbc:|<code>w:bbc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350320] ** a Wikiquote in [[d:Q33151|Banjar]] ([[q:bjn:|<code>q:bjn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350217] '''Problems''' * Last week, users who previously visited Meta-Wiki or Wikimedia Commons and then became logged out on those wikis could not log in again. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350695] * Last week, some pop-up dialogs and menus were shown with the wrong font size. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350544] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Reference Previews are coming to many wikis as a default feature. They are popups for references, similar to the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|You can opt out]] of seeing them. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews. [[phab:T282999|Deployment]] is planned for November 22, 2023. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Canary (also known as heartbeat) events will be produced into [https://stream.wikimedia.org/?doc#/streams Wikimedia event streams] from December 11. Streams users are advised to filter out these events, by discarding all events where <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>meta.domain == "canary"</nowiki></code></bdi>. Updates to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] or [https://github.com/ChlodAlejandro/wikimedia-streams wikimedia-streams] will discard these events by default. [https://phabricator.wikimedia.org/T266798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13. nóvember 2023 kl. 23:52 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25859263 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-quwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_rupwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_tarawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rwwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-satwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-shwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-siwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-skwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-slwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-smwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-suwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-szlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tcywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tetwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-towiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tpiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ttwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-twwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tyvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-udmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-uzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vecwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vepwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vlswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vowiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308141][https://phabricator.wikimedia.org/T308142][https://phabricator.wikimedia.org/T308143] * The Vector 2022 skin will have some minor visual changes to drop-down menus, column widths, and more. These changes were added to four Wikipedias last week. If no issues are found, these changes will proceed to all wikis this week. These changes will make it possible to add new menus for readability and dark mode. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Updates#November_2023:_Visual_changes,_more_deployments,_and_shifting_focus|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T347711] '''Future changes''' * There is [[mw:Extension talk:Graph/Plans#Update: 15 November|an update on re-enabling the Graph Extension]]. To speed up the process, Vega 2 will not be supported and only [https://phabricator.wikimedia.org/T335325 some protocols] will be available at launch. You can help by sharing what you think about the plan. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. nóvember 2023 kl. 00:55 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25884616 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki's JavaScript system will now allow <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax in gadgets and user scripts. Gadget authors should remember that users' browsers may not support it, so it should be used appropriately. [https://phabricator.wikimedia.org/T343499] * The deployment of "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a link]]" announced [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|last week]] was postponed. It will resume this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27. nóvember 2023 kl. 23:09 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25906379 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The spacing between paragraphs on Vector 2022 has been changed from 7px to 14px to match the size of the text. This will make it easier to distinguish paragraphs from sentences. [https://phabricator.wikimedia.org/T351754] * The "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is working again. You no longer need to switch to source editing to edit <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code></bdi> keywords. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * On 6 December, people who have the enabled the preference for "{{int:Discussiontools-preference-visualenhancements}}" will notice the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|talk page usability improvements]] appear on pages that include the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__NEWSECTIONLINK__</nowiki></code></bdi> magic word. If you notice any issues, please [[phab:T352232|share them with the team on Phabricator]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge [[wikitech:News/Toolforge Grid Engine deprecation|Grid Engine shutdown process]] will start on December 14. Maintainers of [[toolforge:grid-deprecation|tools that still use this old system]] should plan to migrate to Kubernetes, or tell the team your plans on Phabricator in the task about your tool, before that date. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/VIWWQKMSQO2ED3TVUR7KPPWRTOBYBVOA/] * Communities using [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions|Structured Discussions]] are being contacted regarding [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|the upcoming deprecation of Structured Discussions]]. You can read more about this project, and share your comments, [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|on the project's page]]. '''Events''' * Registration & Scholarship applications are now open for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2024|Wikimedia Hackathon 2024]] that will take place from 3–5 May in Tallinn, Estonia. Scholarship applications are open until 5 January 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. desember 2023 kl. 23:50 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25914435 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikimedia Commons, there are some minor user-interface improvements for the "choosing own vs not own work" step in the UploadWizard. This is part of the Structured Content team's project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T352707][https://phabricator.wikimedia.org/T352709] '''Problems''' * There was a problem showing the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer homepage|Newcomer homepage]] feature with the "impact module" and their page-view graphs, for a few days in early December. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T352352][https://phabricator.wikimedia.org/T352349] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]] The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/796964 2023 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 5 January 2024, and has an associated [[foundation:Legal:December_2023_Developer_Satisfaction_Survey|privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12. desember 2023 kl. 02:12 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25945501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 8 January 2024 because of [[w:en:Christmas and holiday season|the holidays]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting December 18, it won't be possible to activate Structured Discussions on a user's own talk page using the Beta feature. The Beta feature option remains available for users who want to deactivate Structured Discussions. This is part of [[mw:Structured Discussions/Deprecation|Structured Discussions' deprecation work]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248309] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There will be full support for redirects in the Module namespace. The "Move Page" feature will leave an appropriate redirect behind, and such redirects will be appropriately recognized by the software (e.g. hidden from [[{{#special:UnconnectedPages}}]]). There will also be support for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Renaming or moving modules|manual redirects]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T120794] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The MediaWiki JavaScript documentation is moving to a new format. During the move, you can read the old docs using [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/REL1_41/js/ version 1.41]. Feedback about [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/master/js/ the new site] is welcome on the [[mw:Talk:JSDoc_WMF_theme|project talk page]]. * The Wishathon is a new initiative that encourages collaboration across the Wikimedia community to develop solutions for wishes collected through the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. The first community Wishathon will take place from 15–17 March. If you are interested in a project proposal as a user, developer, designer, or product lead, you can [[m:Special:MyLanguage/Event:WishathonMarch2024|register for the event and read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18. desember 2023 kl. 16:18 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25959059 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. janúar 2024 kl. 01:20 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26026251 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as "ES2015") and ES7 ("ES2016"). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>requiresES6</nowiki></code></bdi> option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957] * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388] * An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> module was deprecated and replaced with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi> module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966] '''Future changes''' * Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16. janúar 2024 kl. 00:13 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26074460 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available. '''Problems''' * A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. janúar 2024 kl. 01:04 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26096197 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].<!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--> [https://phabricator.wikimedia.org/T302011] * There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the "Tools" menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>targets</code></bdi> option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins</code></bdi> option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29. janúar 2024 kl. 19:31 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26137870 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' *The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]]. *On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about "action blocks"]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199] '''Future changes''' * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5. febrúar 2024 kl. 19:22 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26180971 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation] '''Problems''' *There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13. febrúar 2024 kl. 05:49 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26223994 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * If you have the "{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}" option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984] * There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively. *Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]]. *The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid. * The CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]</code></bdi> property can now be used in HTML <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>style</code></bdi> attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19. febrúar 2024 kl. 15:37 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26254282 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value <code>wgGlobalGroups</code> now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>if (/globalgroupname/.test(mw.config.get("wgGlobalGroups")))</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>changetags</code></bdi>) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26. febrúar 2024 kl. 19:23 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26294125 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Special:Book</code></bdi> page (as well as the associated "Create a book" functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437] * [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace. Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details. * Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget_definition</code></bdi> namespaces and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>gadgets-definition-edit</code></bdi> user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272] * A usability improvement to the "Add a citation" in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233] * The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?useparsoid=1</code></bdi> to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]). * '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. mars 2024 kl. 19:47 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26329807 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498] *The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11. mars 2024 kl. 23:04 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26374013 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The notice "Language links are at the top of the page" that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/] * Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18. mars 2024 kl. 17:40 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26410165 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25. mars 2024 kl. 18:57 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26446209 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|comment on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2. apríl 2024 kl. 03:36 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26462933 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey. * Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727] * Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8. apríl 2024 kl. 23:38 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available. '''Problems''' * Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the "{{Int:tag-mw-reverted}}" tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435] * A new variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>page_last_edit_age</code></bdi> will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769] '''Future changes''' * Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter_history</code></bdi> tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15. apríl 2024 kl. 23:29 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086] * You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22. apríl 2024 kl. 20:28 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26647188 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491] * Seven new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|<code>w:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|<code>w:kus:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|<code>w:igl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|<code>wikt:kaa:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|<code>s:my:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|<code>s:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|<code>s:ka:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085] * You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501] * Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]]. '''Problems''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mapstyle="osm"</nowiki></code></bdi>. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30. apríl 2024 kl. 03:34 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26689057 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the <code>SiteAdminHelper</code>. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you look at the Special:Log page, the first view is labelled "All public logs", but it only shows some logs. This label will now say "Main public logs". [https://phabricator.wikimedia.org/T237729] '''Future changes''' * A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension. * Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]". This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. maí 2024 kl. 16:45 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26729363 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>__EXPECTWITHOUTSCANS__</code></bdi> to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214] * If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] "{{int:tog-uselivepreview}}", then the template-page feature "{{int:Templatesandbox-editform-legend}}" will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907] * [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute. This is identical in usage to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137] * The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the "[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]" feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295] '''Future changes''' * In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]</code></bdi> database table (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_title</code></bdi>) are being dropped soon. Users must use two columns of the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]</code></bdi> table instead (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_title</code></bdi>). In your existing SQL queries: *# Replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN linktarget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_</code></bdi> in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>ON</code></bdi> statement *# Below that add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id</code></bdi> ** See <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T222224]]</bdi> for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13. maí 2024 kl. 23:59 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26762074 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351] * New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20. maí 2024 kl. 23:04 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26786311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.collapsible</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.multicol</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.reflist</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.coordinates</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.topicon</code></bdi>. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28. maí 2024 kl. 00:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26832205 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086] * The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category</code></bdi>" to "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category</code></bdi>". [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|<code>w:dtp:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3. júní 2024 kl. 22:35 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26844397 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-reference-text</code></bdi> class, Parsoid now also adds the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>reference-text</code></bdi> class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705] '''Problems''' * There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><span class="mw-cite-backlink"></nowiki></code></bdi> wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] * On multilingual wikis that use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><translate></nowiki></code></bdi> system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10. júní 2024 kl. 20:20 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26893898 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751] * The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954] * The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370] '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph] * Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]<!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --> * [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. júní 2024 kl. 23:49 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26911987 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717] * The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515] '''Problems''' * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24. júní 2024 kl. 22:33 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26989424 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364] * Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] * If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode] * Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458] * Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|<code>w:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] '''Problems''' * Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119] '''Future changes''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1. júlí 2024 kl. 23:59 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27038456 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart. * The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. * Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia. * Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects. '''Problems''' * A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. '''Future changes''' * The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8. júlí 2024 kl. 21:32 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27080357 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page. * The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]]. * Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]]. * Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. '''Changes later this week''' * This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895] * Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16. júlí 2024 kl. 01:31 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27124561 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available. '''Feature News''' * Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public. * Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] * Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329] * Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. * Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/] '''Project Updates''' * Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language. '''Learn more''' * Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. * How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. júlí 2024 kl. 00:05 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27142915 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]]. '''Bugs status''' * Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing. * Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week. '''Project updates''' * There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]]. * There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|<code>voy:cs:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] '''Learn more''' * There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times. * There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images. * Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29. júlí 2024 kl. 23:11 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27164109 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]<nowiki>}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]<nowiki>}}</nowiki></code>. These will reduce the need for <code>Template:Dir</code> and <code>Template:BCP47</code> on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the "what links here" database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623] * Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces. * The tracking category "Pages using Timeline" has been renamed to "Pages using the EasyTimeline extension" [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. '''Project updates''' * Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]]. '''Learn more''' * There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]]. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available. * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5. ágúst 2024 kl. 20:44 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27233905 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110] * [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses. '''Project updates''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|<code>w:bdr:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12. ágúst 2024 kl. 23:22 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27253654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]]. * Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">categories</bdi></code> property of <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]</bdi></code>. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372] '''Bugs status''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with <code>Talk:WP:</code> so that their titles start with <code>Wikipedia talk:</code>), but it may have failed for some pages, and moved them to <bdi lang="zxx" dir="ltr">[[Special:PrefixIndex/T195546/]]</bdi> instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]]. * Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee. '''Learn more''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20. ágúst 2024 kl. 00:54 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27307284 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. * Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Bugs status''' * Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization. * Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013. '''Learn more''' * If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]]. * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26. ágúst 2024 kl. 20:34 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27341211 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts. '''Feature news''' * Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|<code dir="ltr"><nowiki>__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__</nowiki></code>]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633] * Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243] * Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]]. '''Project updates''' * A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded. '''Learn more''' * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3. september 2024 kl. 01:08 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27390268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available. '''Feature news''' * Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>entity:getSitelink()</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.wikibase.getSitelink(qid)</code></bdi> will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356] '''Project updates''' * Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] * Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS</code></bdi> namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mos</code></bdi>). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. september 2024 kl. 18:53 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27424457 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available. '''Improvements and Maintenance''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]]. * The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag "Edit Check (references) activated" was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692] * It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Any pages or tools that still use the very old CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-message-box</code></bdi> need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&regex=1&namespaces=&title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>cdx-message</code></bdi> group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&diff=prev&oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499] '''Technical project updates''' * Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] '''Tech in depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task. ** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. september 2024 kl. 00:03 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27460876 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers. '''Updates for editors''' [[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]] * Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using "[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]". Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]]. * The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within <code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code> tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax <code><nowiki>{{…}}</nowiki></code> are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166] * Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223] * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: ** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too. ** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content. '''In depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the "[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]" and "[https://query-main.wikidata.org main]" subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. september 2024 kl. 23:37 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27493779 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month. * Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding <code dir=ltr>?veaction=editsource</code> to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796] * For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the "donate" link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to "Create an account". This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585] * The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]]. * View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis. '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/] '''Meetings and events''' * October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa * November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30. september 2024 kl. 22:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27530062 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new "Revert Risk" machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934] '''Updates for editors''' * Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422] * View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * It is now possible for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code></bdi> code blocks to offer readers a "Copy" button if the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>copy=1</nowiki></code></bdi> attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932] * Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]]. * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|<code>w:kge:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|<code>m:mos:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|<code>wikt:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|<code>q:gor:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088] ** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|<code>n:shn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7. október 2024 kl. 23:43 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27557422 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722] * WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the <bdi lang="en" dir="ltr">''hastemplate''</bdi> and <bdi lang="en" dir="ltr">''incategory''</bdi> keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29] * View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles. '''Updates for technical contributors''' * Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the "search engine" option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool] * [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a <code><nowiki><bdi></nowiki></code> element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975] '''In depth''' * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14. október 2024 kl. 21:22 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27597254 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the "Donate" button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years. [[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]] '''Updates for editors''' * Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]]. * Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]]. * View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556] * It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new <code dir="ltr">{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}</code> parser function. For example, <code dir="ltr"><nowiki>{{#timef:now|date|en}}</nowiki></code> will show as "<bdi lang="en" dir="ltr">{{#timef:now|date|en}}</bdi>". Previously, <code dir="ltr"><nowiki>{{#time:…}}</nowiki></code> could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. <code dir="ltr">#timef</code> (or <code dir="ltr">#timefl</code> for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using <code dir="ltr"><nowiki>{{USERLANGUAGE}}</nowiki></code> instead of using <code dir="ltr"><nowiki>{{int:lang}}</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects. * The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of. * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content. '''Meetings and events''' * 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel. * 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. október 2024 kl. 20:53 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27634672 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia]. * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761] '''Updates for technical contributors''' * Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set <code>emitTransitionOnStep</code> to <code>true</code> to fix an old bug. They can use the new flag <code>allowAutomaticBack</code> to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528] * Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the "Nuke" tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28. október 2024 kl. 20:56 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27668811 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949] * Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help. * The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446] * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page. '''Updates for technical contributors''' * XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/] '''In depth''' * Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. nóvember 2024 kl. 20:50 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27693917 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463] * View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In <code dir="ltr">[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]</code>, the logic of Wikibase function <code>getAllStatements</code> changed to behave like <code>getBestStatements</code>. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]]. '''In depth''' * Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488] '''Meetings and events''' * 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] & [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12. nóvember 2024 kl. 00:08 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27732268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057] * View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676] '''Updates for technical contributors''' * On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380] '''In depth''' * There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis. '''Meetings and events''' * Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas. * Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''. * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19. nóvember 2024 kl. 02:01 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27806858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. * The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>B</code></bdi> for bold and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>I</code></bdi> for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928] * Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>bswiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>elwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>euwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiquote</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiversity</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikivoyage</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>idwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>lvwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>plwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>ptwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>urwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>viwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwikisource</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to "protected" [[phab:T377765|if it includes a protected variable]]. '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>,</code></bdi> and un-selecting "<bdi lang="en" dir="ltr">Live Autocompletion</bdi>". * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069] '''Meetings and events''' * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25. nóvember 2024 kl. 22:42 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27847039 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Two new parser functions were added this week. The <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the <code>mos</code> language code prefix of Mooré Wikipedia]]. * Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/] * Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>arwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>cawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>mediawikiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>orwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiktionary</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wikidatawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwiki</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910] * This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the "Download as PDF" system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438] '''Updates for technical contributors''' * In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2. desember 2024 kl. 22:23 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27873992 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new <bdi lang="zxx" dir="ltr">#wikimedia-techdocs</bdi> IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]]. '''Updates for editors''' [[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted. * The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the "[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=specialcx&filter-type=automatic&filter-id=collections&active-list=suggestions&from=es&to=en All collection]" category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the <code dir=ltr><nowiki><page-collection> </page-collection></nowiki></code> tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion. * The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365] * The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, <code dir=ltr>archiveUrl</code> and <code dir=ltr>archiveDate</code>, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&diff=1261320172&oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&regex=1&title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|<code>voy:id:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726] * Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[gitiles:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system. * The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]]. * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. desember 2024 kl. 22:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27919424 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]]. '''Updates for editors''' * Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history. * Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles. * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information. * The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped. '''Updates for technical contributors''' * There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16. desember 2024 kl. 22:25 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27942374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14. janúar 2025 kl. 01:42 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. janúar 2025 kl. 01:37 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27. janúar 2025 kl. 22:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. febrúar 2025 kl. 00:09 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11. febrúar 2025 kl. 00:12 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. febrúar 2025 kl. 21:17 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25. febrúar 2025 kl. 00:42 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. mars 2025 kl. 02:31 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10. mars 2025 kl. 23:10 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. mars 2025 kl. 23:48 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24. mars 2025 kl. 22:43 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1. apríl 2025 kl. 00:05 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7. apríl 2025 kl. 18:53 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15. apríl 2025 kl. 00:25 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. apríl 2025 kl. 21:01 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28. apríl 2025 kl. 19:32 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. maí 2025 kl. 00:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12. maí 2025 kl. 22:38 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19. maí 2025 kl. 23:13 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26. maí 2025 kl. 20:05 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2. júní 2025 kl. 23:55 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10. júní 2025 kl. 01:17 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16. júní 2025 kl. 23:39 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. júní 2025 kl. 23:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30. júní 2025 kl. 23:41 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8. júlí 2025 kl. 00:06 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14. júlí 2025 kl. 20:10 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. júlí 2025 kl. 23:43 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29. júlí 2025 kl. 00:27 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5. ágúst 2025 kl. 03:41 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11. ágúst 2025 kl. 23:30 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19. ágúst 2025 kl. 00:39 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26. ágúst 2025 kl. 00:13 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1. september 2025 kl. 20:51 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. september 2025 kl. 01:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15. september 2025 kl. 17:08 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22. september 2025 kl. 22:56 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29. september 2025 kl. 20:54 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. október 2025 kl. 17:24 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13. október 2025 kl. 19:00 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20. október 2025 kl. 19:37 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27. október 2025 kl. 19:32 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3. nóvember 2025 kl. 19:35 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10. nóvember 2025 kl. 20:38 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. nóvember 2025 kl. 17:27 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24. nóvember 2025 kl. 15:57 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1. desember 2025 kl. 18:58 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8. desember 2025 kl. 17:46 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15. desember 2025 kl. 19:03 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22. desember 2025 kl. 21:45 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12. janúar 2026 kl. 19:34 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19. janúar 2026 kl. 20:30 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26. janúar 2026 kl. 21:18 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2. febrúar 2026 kl. 17:44 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. febrúar 2026 kl. 23:31 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16. febrúar 2026 kl. 19:17 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. febrúar 2026 kl. 19:04 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2. mars 2026 kl. 17:52 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. mars 2026 kl. 18:53 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16. mars 2026 kl. 19:36 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. mars 2026 kl. 16:51 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30. mars 2026 kl. 19:26 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. apríl 2026 kl. 16:19 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13. apríl 2026 kl. 15:19 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20. apríl 2026 kl. 15:01 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27. apríl 2026 kl. 18:06 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. maí 2026 kl. 20:44 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11. maí 2026 kl. 19:21 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18. maí 2026 kl. 20:22 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25. maí 2026 kl. 21:52 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1. júní 2026 kl. 21:09 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8. júní 2026 kl. 21:30 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15. júní 2026 kl. 16:49 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. júní 2026 kl. 13:05 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29. júní 2026 kl. 11:48 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. júlí 2026 kl. 13:57 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13. júlí 2026 kl. 16:12 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. júlí 2026 kl. 05:47 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27. júlí 2026 kl. 18:50 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> aas632y6h2gwuqhvv64bhognge5wwme 0 166220 1973543 1741383 2026-07-27T19:34:54Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973543 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Sculptor_IAU.svg|thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Myndhöggvarann.]] '''Myndhöggvarinn''' ([[latína]]: ''Sculptor'') er lítið og dauft [[stjörnumerki]] á [[suðurhiminn|suðurhimni]]. Því var fyrst lýst af [[Nicolas Louis de Lacaille]] á 18. öld. Upphaflega hét það „vinnustofa myndhöggvarans“ (''Apparatus Sculptoris'') en það var síðar stytt í Sculptor. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/myndhoggvarinn/ Myndhöggvarinn á Stjörnufræðivefnum]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{stubbur}} {{Stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] 17abd9nhq5e6m1rf8rtpvu1eg55tuat 0 166259 1973574 1741542 2026-07-28T00:26:14Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973574 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Corona_Borealis_IAU.svg|thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Norðurkórónuna.]] '''Norðurkórónan''' er lítið [[stjörnumerki]] á [[norðurhiminn|norðurhimni]]. Hún er eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem [[Kládíos Ptólemajos]] lýsti á 2. öld. Björtustu stjörnurnar í stjörnumerkinu mynda hálfhring. Hún er sögð vera [[kóróna]]n sem guðinn [[Díonýsos]] gaf krítversku prinsessunni [[Aríadne]]. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/nordurkoronan/ Norðurkórónan á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220109225455/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/nordurkoronan/ |date=2022-01-09 }} {{stubbur|stjörnufræði}} {{Stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] ek5l8pz5cck1zdc7wbdxyugurpewp2n 0 166885 1973619 1746453 2026-07-28T11:26:22Z Akigka 183 1973619 wikitext text/x-wiki [[File:Donaueschingen_Brigach_4320.jpg|thumb|Brigach við Donaueschingen.]] '''Brigach''' er sú skemmri af tveimur þverám sem renna saman og mynda [[Dóná]] í [[Baden-Württemberg]] í [[Þýskaland]]i. Upptök árinnar eru í 925 metra hæð í bæjarfélaginu [[St. Georgen]] í [[Svartiskógur|Svartaskógi]]. Lengd árinnar er 40,4 km og hún rennur saman við ána [[Breg]] við [[Donauescingen]]. Sjálft nafnið er af [[Keltar|keltneskum]] uppruna.<ref>Wolfdieter Gramlich: ''[http://www.suedkurier.de/region/schwarzwald-baar-heuberg/st-georgen/Steinernes-Zeugnis-vergangener-Zeit;art410944,5590286 Steinernes Zeugnis vergangener Zeit.]'' In: ''[[Südkurier]]'', 12 July 2012</ref> [[Flokkur:Fljót í Þýskalandi]] [[Flokkur:Baden-Württemberg]] go58a3aweo1y9gdyzybzgvagxt2eowx 1973620 1973619 2026-07-28T11:27:22Z Akigka 183 1973620 wikitext text/x-wiki [[File:Donaueschingen_Brigach_4320.jpg|thumb|Brigach við Donaueschingen.]] '''Brigach''' er sú skemmri af tveimur þverám sem renna saman og mynda [[Dóná]] í [[Baden-Württemberg]] í [[Þýskaland]]i. Upptök árinnar eru í 925 metra hæð í bæjarfélaginu [[St. Georgen]] í [[Svartiskógur|Svartaskógi]]. Lengd árinnar er 40,4 km og hún rennur saman við ána [[Breg]] við [[Donauescingen]]. Sjálft nafnið er af [[Keltar|keltneskum]] uppruna.<ref>{{cite web|author=Wolfdieter Gramlich|url=http://www.suedkurier.de/region/schwarzwald-baar-heuberg/st-georgen/Steinernes-Zeugnis-vergangener-Zeit;art410944,5590286|title=Steinernes Zeugnis vergangener Zeit|website=Südkurier|date=12 júlí 2012}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Fljót í Þýskalandi]] [[Flokkur:Baden-Württemberg]] 521vsr0d8nxyq57a9yjidlbffthbw3g 1973621 1973620 2026-07-28T11:29:04Z Akigka 183 1973621 wikitext text/x-wiki [[File:Donaueschingen_Brigach_4320.jpg|thumb|Brigach við Donaueschingen.]] '''Brigach''' er sú skemmri af tveimur þverám sem renna saman og mynda [[Dóná]] í [[Baden-Württemberg]] í [[Þýskaland]]i. Upptök árinnar eru í 925 metra hæð í bæjarfélaginu [[St. Georgen]] í [[Svartiskógur|Svartaskógi]]. Lengd árinnar er 40,4 km og hún rennur saman við ána [[Breg]] við [[Donauescingen]]. Sjálft nafnið er af [[Keltar|keltneskum]] uppruna.<ref>{{cite web|author=Wolfdieter Gramlich|url=http://www.suedkurier.de/region/schwarzwald-baar-heuberg/st-georgen/Steinernes-Zeugnis-vergangener-Zeit;art410944,5590286|title=Steinernes Zeugnis vergangener Zeit|website=Südkurier|date=12 júlí 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20161224234245/http://www.suedkurier.de/region/schwarzwald-baar-heuberg/st-georgen/Steinernes-Zeugnis-vergangener-Zeit;art410944,5590286|archive-date=24-12-2016}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Fljót í Þýskalandi]] [[Flokkur:Baden-Württemberg]] b5ay9r91j9l1f15c5trmpgs3vl6vvdd 1973622 1973621 2026-07-28T11:29:29Z Akigka 183 1973622 wikitext text/x-wiki [[File:Donaueschingen_Brigach_4320.jpg|thumb|Brigach við Donaueschingen.]] '''Brigach''' er sú skemmri af tveimur þverám sem renna saman og mynda [[Dóná]] í [[Baden-Württemberg]] í [[Þýskaland]]i. Upptök árinnar eru í 925 metra hæð í bæjarfélaginu [[St. Georgen]] í [[Svartiskógur|Svartaskógi]]. Lengd árinnar er 40,4 km og hún rennur saman við ána [[Breg]] við [[Donaueschingen]]. Sjálft nafnið er af [[Keltar|keltneskum]] uppruna.<ref>{{cite web|author=Wolfdieter Gramlich|url=http://www.suedkurier.de/region/schwarzwald-baar-heuberg/st-georgen/Steinernes-Zeugnis-vergangener-Zeit;art410944,5590286|title=Steinernes Zeugnis vergangener Zeit|website=Südkurier|date=12 júlí 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20161224234245/http://www.suedkurier.de/region/schwarzwald-baar-heuberg/st-georgen/Steinernes-Zeugnis-vergangener-Zeit;art410944,5590286|archive-date=24-12-2016}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Fljót í Þýskalandi]] [[Flokkur:Baden-Württemberg]] 0m753hp1z1aak787b66hfupknmnahsc 0 169754 1973515 1769650 2026-07-27T12:52:41Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973515 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Centaurus_IAU.svg|thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Mannfákinn.]] '''Mannfákurinn''' (latína: ''Centaurus'') er bjart [[stjörnumerki]] á [[suðurhimininn|suðurhimni]] og eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem [[Kládíus Ptólmæos]] lýsti. Mannfákurinn er sýndur sem [[kentár]] úr [[grísk goðafræði|grískri goðafræði]], hálfur maður og hálfur hestur. [[α Centauri]] er næsta stjörnukerfi við [[Sólin]]a og [[β Centauri]] er ein af stærstu stjörnum sem uppgötvaðar hafa verið. Í stjörnumerkinu er líka [[kúluþyrping]]in [[ω Centauri]] sem er hugsanlega leifar af [[dvergþoka|dvergþoku]]. ==Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/mannfakurinn Mannfákurinn á Stjörnufræðivefnum.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230921214931/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/mannfakurinn |date=2023-09-21 }} {{stubbur}} {{Stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] 4hgwayrkz54sfkwgkdvjwb7zn4k4qgt 0 170730 1973584 1782914 2026-07-28T04:23:14Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973584 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Apus_IAU.svg|thumb|right|Paradísarfuglinn á stjörnukorti.]] '''Paradísarfuglinn''' ([[latína]]: ''Apus'') er lítið [[stjörnumerki]] á [[suðurhiminn|suðurhimni]] sem var fyrst lýst á stjörnukorti af [[Petrus Plancius]] árið 1598. Þrjár björtustu stjörnur stjörnumerkisins eru allar daufar og rauðleitar. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/paradisarfuglinn Paradísarfuglinn á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221122170924/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/paradisarfuglinn |date=2022-11-22 }} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] crvizup1fdh3nbtiro3cps43qwpe4bi 0 173708 1973534 1812650 2026-07-27T16:51:50Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973534 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Virgo_IAU.svg|thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Meyjuna.]] '''Meyjan''' ([[latína]]: ''Virgo'') er eitt af [[stjörnumerki|stjörnumerkjum]] [[dýrahringurinn|dýrahringsins]]. Það er á [[norðurhimininn|norðurhimni]] á milli [[Ljónið|Ljónsins]] í vestri og [[Vogin|Vogarinnar]] í austri. Meyjan er annað stærsta stjörnumerkið, á eftir [[Vatnaskrímslið|Vatnaskrímslinu]], og stærsta stjörnumerkið í dýrahringnum. Bjartasta stjarna Meyjunnar, [[Spíka]], er ein bjartasta stjarna næturhiminsins. Spíka er [[tvístirni]] í um 260 ljósára fjarlægð frá jörðu. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/meyjan Um Meyjuna á Stjörnufræðivefnum.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230411004140/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/meyjan/ |date=2023-04-11 }} {{Stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] f4dbwkyz6m0rt8jhfx2s12lakqmr36x 0 173876 1973585 1802753 2026-07-28T04:53:02Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973585 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Pegasus_IAU.svg|thumb|right|Pegasus á stjörnukorti.]] '''Pegasus''' eða '''Vængfákurinn''' er [[stjörnumerki]] á [[norðurhimininn|norðurhimni]], rétt ofan við [[miðbaugur himins|miðbaug himins]]. Hann var nefndur eftir vængjaða hestinum [[Pegasos]]i í [[grísk goðafræði|grískri goðafræði]]. Pegasus er eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem [[Kládíus Ptólmæos]] lýsti. Bjartasta stjarnan í stjörnumerkinu er rauðguli [[reginrisi]]nn [[Enif]] sem er við snoppu hestsins. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/pegasus/ Pegasus á Stjörnufræðivefnum.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412134013/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/pegasus/ |date=2023-04-12 }} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] cxijcba57o2ijvfx656ky8kuyr0evq8 0 175528 1973580 1816443 2026-07-28T02:38:28Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973580 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Fornax_IAU.svg|thumb|right|Ofninn á stjörnukorti.]] '''Ofninn''' ([[latína]]: ''Fornax'') er dauft [[stjörnumerki]] á suðurhimni. Ofninn er umlukinn [[Fljótið|Fljótinu]]. Hann er eitt þeirra stjörnumerkja sem franski stjörnufræðingurinn [[Nicolas Louis de Lacaille]] lýsti á 18. öld eftir rannsóknir sínar í [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]]. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/ofninn Ofninn á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230722184522/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/ofninn |date=2023-07-22 }} {{stjörnumerkin}} {{stubbur}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] coy5j5xt5ajp0tccf0cxt1hda9920l9 0 176912 1973587 1965330 2026-07-28T07:42:44Z Makenzis 56151 /* Leikmenn */ https://www.sportas.lt/naujiena/546322/deividas-cesnauskis-jaunesnysis-keliasi-i-italija 1973587 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|núverandi= |Fullt nafn=Futbolo klubas Transinvest |mynd= |Gælunafn=galiniai |Stytt nafn=FK Transinvest |Stofnað=2022 |Leikvöllur=FK Transinvest stadionas, [[Galinė]] |Stærð=1,000 |Stjórnarformaður= {{LTU}} Salvijus Barevičius |Knattspyrnustjóri= {{LTU}} Marius Stankevičius |Deild=[[TOPLYGA]] |Tímabil=2025 |Staðsetning= 1. [[Pirma lyga]] | pattern_la1= | pattern_b1=_utena1819a | pattern_ra1= | leftarm1=FFDD00 | body1=FFDD00 | rightarm1=FFDD00 | shorts1=FFDD00 | socks1=FFDD00 | pattern_la2 = | pattern_b2 = _xerez1819h | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 0000FF | body2 = 0000FF | rightarm2 = 0000FF | shorts2 = 0000FF | socks2 = 0000FF }} '''Futbolo klubas Transinvest''' er lið sem er í [[A lyga|litáísku úrvalsdeildinni í knattspyrnu]]. Liðið var stofnað árið 2022. Núverandi völlur [[FK Transinvest stadionas]] tekur tæp 1.000 í sæti. ==Titlar== *'''[[Pirma lyga]] (2)''': 2023,<ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/486556/transinvest-uzsitikrino-pirmos-lygos-nugaletoju-titula „TransINVEST“ užsitikrino Pirmos lygos nugalėtojų titulą]</ref> 2025<ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/528221/26-asis-pirmos-lygos-turas-cempioniskas-sampanas-ir-sukrute-autsaideriai 26-asis Pirmos lygos turas: čempioniškas šampanas ir sukrutę autsaideriai]</ref> *'''LFF taurė (1)''': 2023 *'''Supertaurė (0):''' - == Árangur (2022–...) == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#ffffdd" style="text-align:center;"| 2022 | bgcolor="#ffffdd" style="text-align:center;"| 3. | bgcolor="#ffffdd" style="text-align:center;"| [[Antra lyga]] | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#2lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2023 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2024 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 10. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2025 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| 1. |<ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2026 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[TOPLYGA]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Leikmenn == Uppfært: [[28. júní]] 2026.<ref>https://lietuvosfutbolas.lt/klubai/fk-transinvest-36400/?cid=14242827</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no= 1|nat=LTU|pos=GK|name=Julius Virvilas}} {{Fs player|no=55|nat=LTU|pos=GK|name=Mantas Bertašius}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no= 5|nat=LTU|name=[[Ričardas Šveikauskas]]|pos=DF}} {{fs player|no=15|nat=GHA|name=Emmanuel Amankwaa Akurugu|pos=MF}} {{Fs player|no=26|nat=LTU|name=Augustas Tamaševičius|pos=DF}} {{Fs player|no=33|nat=LTU|name=Dominykas Barauskas|pos=DF}} {{Fs player|no=44|nat=LTU|name=Artūras Žulpa|pos=DF}} {{Fs player|no=93|nat=LTU|name=Edvinas Girdvainis|pos=DF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs mid}} {{Fs player|no= 6|nat=ESP|name=Iker Bilbao|pos=FW}} {{fs player|no= 7|name=[[Leif Estevez Fernandez]]|nat=GER|pos=MF}} {{Fs player|no=12|nat=LTU|name=Nojus Petkus|pos=MF}} {{Fs player|no=13|nat=JPN|pos=MF|name=[[Hideyasu Tanaka]] (田中 英泰)}} {{fs player|no=23|nat=ESP|name=[[Xabi Auzmendi]]|pos=MF}} {{fs player|no=32|nat=UKR|name=[[Mykola Musolitin]] (Микола Мусолітін)|pos=MF}} {{fs player|no=88|nat=LTU|name=[[Domantas Šluta]]|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=AUT|name=Denis Bošnjak|pos=MF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no= 9|nat=MNE|name=Stefan Miloševič|pos=FW}} {{Fs player|no=99|nat=HAI|name=Stevenson Jeudi|pos=FW}} {{Fs player|no=|nat=GHA|name=Nana Akosah-Bempah|pos=FW}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{fs end}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://fktransinvest.lt/ FK Transinvest] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-transinvest/54611/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:Transinvest}} [[Flokkur:Litáísk knattspyrnufélög]] k1czxc449psxq8bmhxaz6ssimbksgdv 1973588 1973587 2026-07-28T07:42:56Z Makenzis 56151 /* Leikmenn */ 1973588 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|núverandi= |Fullt nafn=Futbolo klubas Transinvest |mynd= |Gælunafn=galiniai |Stytt nafn=FK Transinvest |Stofnað=2022 |Leikvöllur=FK Transinvest stadionas, [[Galinė]] |Stærð=1,000 |Stjórnarformaður= {{LTU}} Salvijus Barevičius |Knattspyrnustjóri= {{LTU}} Marius Stankevičius |Deild=[[TOPLYGA]] |Tímabil=2025 |Staðsetning= 1. [[Pirma lyga]] | pattern_la1= | pattern_b1=_utena1819a | pattern_ra1= | leftarm1=FFDD00 | body1=FFDD00 | rightarm1=FFDD00 | shorts1=FFDD00 | socks1=FFDD00 | pattern_la2 = | pattern_b2 = _xerez1819h | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 0000FF | body2 = 0000FF | rightarm2 = 0000FF | shorts2 = 0000FF | socks2 = 0000FF }} '''Futbolo klubas Transinvest''' er lið sem er í [[A lyga|litáísku úrvalsdeildinni í knattspyrnu]]. Liðið var stofnað árið 2022. Núverandi völlur [[FK Transinvest stadionas]] tekur tæp 1.000 í sæti. ==Titlar== *'''[[Pirma lyga]] (2)''': 2023,<ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/486556/transinvest-uzsitikrino-pirmos-lygos-nugaletoju-titula „TransINVEST“ užsitikrino Pirmos lygos nugalėtojų titulą]</ref> 2025<ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/528221/26-asis-pirmos-lygos-turas-cempioniskas-sampanas-ir-sukrute-autsaideriai 26-asis Pirmos lygos turas: čempioniškas šampanas ir sukrutę autsaideriai]</ref> *'''LFF taurė (1)''': 2023 *'''Supertaurė (0):''' - == Árangur (2022–...) == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#ffffdd" style="text-align:center;"| 2022 | bgcolor="#ffffdd" style="text-align:center;"| 3. | bgcolor="#ffffdd" style="text-align:center;"| [[Antra lyga]] | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#2lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2023 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2024 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 10. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2025 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| 1. |<ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2026 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[TOPLYGA]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Leikmenn == Uppfært: [[28. júní]] 2026.<ref>https://lietuvosfutbolas.lt/klubai/fk-transinvest-36400/?cid=14242827</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no= 1|nat=LTU|pos=GK|name=Julius Virvilas}} {{Fs player|no=55|nat=LTU|pos=GK|name=Mantas Bertašius}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no= 5|nat=LTU|name=[[Ričardas Šveikauskas]]|pos=DF}} {{fs player|no=15|nat=GHA|name=Emmanuel Amankwaa Akurugu|pos=MF}} {{Fs player|no=26|nat=LTU|name=Augustas Tamaševičius|pos=DF}} {{Fs player|no=33|nat=LTU|name=Dominykas Barauskas|pos=DF}} {{Fs player|no=44|nat=LTU|name=Artūras Žulpa|pos=DF}} {{Fs player|no=93|nat=LTU|name=Edvinas Girdvainis|pos=DF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs mid}} {{Fs player|no= 6|nat=ESP|name=Iker Bilbao|pos=FW}} {{fs player|no= 7|name=[[Leif Estevez Fernandez]]|nat=GER|pos=MF}} {{Fs player|no=12|nat=LTU|name=Nojus Petkus|pos=MF}} {{Fs player|no=13|nat=JPN|pos=MF|name=[[Hideyasu Tanaka]] (田中 英泰)}} {{fs player|no=23|nat=ESP|name=[[Xabi Auzmendi]]|pos=MF}} {{fs player|no=32|nat=UKR|name=[[Mykola Musolitin]] (Микола Мусолітін)|pos=MF}} {{fs player|no=88|nat=LTU|name=[[Domantas Šluta]]|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=AUT|name=Denis Bošnjak|pos=MF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no= 9|nat=MNE|name=Stefan Miloševič|pos=FW}} {{Fs player|no=|nat=GHA|name=Nana Akosah-Bempah|pos=FW}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{fs end}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://fktransinvest.lt/ FK Transinvest] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-transinvest/54611/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:Transinvest}} [[Flokkur:Litáísk knattspyrnufélög]] 7udbjl9pk6nrs6ekh1t26gtjtni8fgc 0 177242 1973544 1836665 2026-07-27T19:46:14Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973544 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Pictor_IAU.svg|thumb|right|Málarinn á stjörnukorti.]] '''Málarinn''' ([[latína]]: ''Pictor'') er [[stjörnumerki]] á [[suðurhiminn|suðurhimni]], á milli stjörnunnar [[Kanópus]] og [[Stóra Magellanskýið|Stóra Magellanskýsins]]. Stjörnumerkið er eitt þeirra sem [[Nicolas-Louis de Lacaille]] skilgreindi á 18. öld og nefndi upphaflega ''Equuleus pictoris'' („málaratrönurnar“). Stjörnumerkið er yfirleitt sýnt sem [[málaratrönur]]. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/malarinn/ Málarinn á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231115155733/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/malarinn/ |date=2023-11-15 }} {{stubbur}} {{Stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] q8p6g0xg1z2zifs0rxkhikprffgxby5 0 177494 1973568 1838810 2026-07-27T22:37:53Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973568 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Reticulum_IAU.svg|thumb|right|Netið á stjörnukorti.]] '''Netið''' ([[latína]]: ''Reticulum'') er [[stjörnumerki]] á [[suðurhiminn|suðurhimni]] sem [[Nicolas Louis de Lacaille]] skilgreindi á 18. öld, en áður hafði [[Isaac Habrecht II]] skilgreint stjörnumerkið ''Rhombus'' á þessum stað. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/netid Netið á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207030649/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/netid |date=2023-12-07 }} {{stubbur}} {{Stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] h56tqqeemg19osac2tbapjxdo5vaap0 0 177608 1973526 1839587 2026-07-27T15:17:36Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973526 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Caelum_IAU.svg|thumb|right|Meitillinn á stjörnukorti.]] '''Meitillinn''' ([[latína]]: ''Caelum'') er fremur lítið og dauft [[stjörnumerki]] á [[suðurhiminn|suðurhimni]]. Þetta er eitt af 14 stjörnumerkjum sem [[Nicolas Louis de Lacaille]] skilgreindi á 18. öld. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/meitillinn Meitillinn á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231204234526/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/meitillinn |date=2023-12-04 }} {{stubbur}} {{Stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] qlyvoq73l7xg647n759tqrujshr2hgo 0 178961 1973592 1850086 2026-07-28T08:28:44Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973592 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Pavo_IAU.svg|thumb|right|Páfuglinn á stjörnukorti.]] '''Páfuglinn''' ([[latína]]: ''Pavo'') er [[stjörnumerki]] á [[suðurhiminn|suðurhimni]] sem birtist fyrst á stjörnukorti eftir [[Petrus Plancius]] og [[Jodocus Hondius]] árið 1598. Páfuglinn er einn af „suðurfuglunum“, ásamt [[Tranan|Trönunni]], [[Fönix (stjörnumerki)|Fönix]] og [[Túkaninn|Túkananum]]. Bjartasta stjarna merkisins, [[Alfa Pavonis]], er líka þekkt sem „Páfuglinn“. Sex sólkerfi með reikistjörnum hafa uppgötvast í Páfuglinum, þar á meðal [[HD 181433]] með [[ofurjörð]]. Þar eru líka fjórða bjartasta [[kúluþyrping]]in á næturhimninum, [[NGC 6752]], og [[þyrilþoka]]n [[NGC 6744]] sem líkist [[Vetrarbrautin]]ni, en er tvöfalt stærri. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/pafuglinn Páfuglinn á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240219123509/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/pafuglinn |date=2024-02-19 }} {{stubbur}} {{Stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] 7rpfobos7xrldcsph0lxl1rsb5qeazr 0 181638 1973578 1943007 2026-07-28T01:01:04Z Thall1011 102272 /* */ 1973578 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður |skammstöfun=GE |fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1958|10|29}} |fæðingarstaður = [[Keflavík]] |stjórnmálaflokkur = Viðreisn |menntun = |háskóli = |maki = Margrét Sumarliðadóttir |börn = 6 |AÞ_CV = 1422 |AÞ_frá1 = 2021 |AÞ_til1 = |AÞ_kjördæmi1= [[Suðurkjördæmi|Suður]] |AÞ_flokkur1 = Viðreisn |SS1_titill =Bæjarfulltrúi í [[Reykjanesbær|Reykjanesbæ]] |SS1_frá1 = 2002 |SS1_til1 = 2006 |SS1_flokkur1 = Samfylkingin |SS1_frá2 = 2006 |SS1_til2 = 2010 |SS1_flokkur2 = A-listinn |SS1_flokkur_link2= no |SS1_litur2 = yellow |SS1_frá3 = 2014 |SS1_til3 = 2022 |SS1_flokkur3 = Bein leið |SS1_litur3 = #fdba10 }} '''Guðbrandur Einarsson''' (fæddur [[29. október]] [[1958]] í [[Keflavík]]) er fyrrum [[alþingismaður]] sem sat á þingi fyrir [[Viðreisn]] í [[Suðurkjördæmi]]. Hann náði fyrst kjöri í [[Alþingiskosningar 2021|alþingiskosningunum 2021]]. Guðbrandur sagði af sér þingmennsku 16. janúar 2026 vegna tilraunar til að kaupa [[vændi]] árið 2012. Hann var yfirheyrður af lögreglu á sínum tíma en var ekki ákærður. Hann tók ákvörðun um afsögn þegar [[Vísir (vefmiðill)|Vísir]] ætlaði að fjalla um málið.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262829501d/segir-af-ser-thing-mennsku-vegna-til-raunar-til-vaendiskaupa|title=Segir af sér þing­mennsku vegna til­raunar til vændiskaupa - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2026-01-16|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-16}}</ref> Guðbrandur sat í bæjarstjórn Reykjanesbæjar frá 2002 til 2010 og aftur frá 2014 til 2022 og var forseti bæjarstjórnar 2015 til 2018 og aftur 2020 til 2022. Hann var formaður [[Verslunarmannafélag Suðurnesja|Verslunarmannafélags Suðurnesja]] frá 1998 til 2019 og [[Landsamanband íslenskra verslunarmanna|Landsambands íslenskra verslunarmanna]] frá 2014 til 2019. Þá hefur Guðbrandur setið í ýmsum stjórnum og ráðum innan verkalýðshreyfingarinnar og einnig í stjórnum margra fyrirtækja og stofnananna í eigu sveitarfélaga á Suðurnesjum. ==Tilvísanir== <references/> {{Núverandi alþingismenn}} {{f|1958}} [[Flokkur:Þingmenn Viðreisnar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Fjölbrautaskóla Suðurnesja]] o3cpkucwx5swjgm23icbb9qnw05xyhw 0 182615 1973559 1918644 2026-07-27T22:01:37Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Karl 13. Svíakonungur]] á [[Karl 13.]] yfir tilvísun 1918644 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = King Charles XIII of Sweden.jpg |titill = Svíakonungur |ætt = [[Holstein-Gottorp-ætt]] |skjaldarmerki = Armoiries du Roi Charles XIII de Suède et de Norvège 1814 1818.svg |nafn = Karl 13. |ríkisár = 6. júní 1809 – 5. febrúar 1818 (í Svíþjóð)<br>4. nóvember 1814 – 5. febrúar 1818 (í Noregi) |fæðingardagur = [[7. október]] [[1748]] |fæðingarstaður = [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Svíþjóð]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1818|2|5|1748|10|7}} |dánarstaður = [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Sænsk-norska sambandið|Svíþjóð]] |grafinn = [[Riddarahólmskirkja|Riddarahólmskirkjunni]] |undirskrift = Signature of Charles XIII of Sweden.svg |faðir = [[Adolf Friðrik Svíakonungur]] |móðir = [[Lovísa Úlrika af Prússlandi, Svíadrottning|Lovísa Úlrika af Prússlandi]] |titill_maka = Eiginkona |maki = [[Heiðveig Elísabet Karlotta af Holstein-Gottorp]] (g. 1774) |börn =[[Carl Löwenhielm]] (óskilgetinn) }} '''Karl 13.''' (7. október 1748 – 5. febrúar 1818) var [[konungur Svíþjóðar]] frá árinu 1809 og [[konungur Noregs]] frá 1814 til dauðadags. Hann var jafnframt [[hertogi af Suðurmannalandi]]. Í Noregi var hann kallaður '''Karl 2.''' eftir dauða sinn.<ref>''[http://snl.no/Karl%2FNorge_og_Sverige Store norske leksikon'']</ref> Karl 13. var sonur [[Adolf Friðrik Svíakonungur|Adolfs Friðriks]] Svíakonungs og [[Lovísa Úlrika af Prússlandi, Svíadrottning|Lovísu Úlriku]] drottningar, bróðir [[Gústaf 3.|Gústafs 3.]] og frændi [[Katrín mikla|Katrínar 2.]] Rússakeisaraynju. Hann kvæntist frænku sinni, [[Heiðveig Elísabet Karlotta af Holstein-Gottorp|Heiðveigu Elísabetu Karlottu af Holstein-Gottorp]], árið 1774. Karl eignaðist enga skilgetna syni og því ættleiddi hann árið 1810 franska marskálkinn [[Karl 14. Jóhann|Jean-Baptiste Bernadotte]] og útnefndi hann erfingja sinn. ==Æviágrip== [[Mynd:Karl XIII som storamiral i svenska flottan.jpg|thumb|left|Karl, hertogi af Suðurmannalandi, í einkennisbúningi stórflotaforingja.]] Þegar Karl var skírður var hann jafnframt útnefndur stóraðmíráll sænska flotans.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sfv.se/fastigheter/sok/sverige/stockholms-lan/statyer/karl-xiii-s-staty-kungstradgarden/|titill="Karl XIII:s staty, Kungsträdgården"|safnslóð=https://web.archive.org/web/20210526191533/https://www.sfv.se/fastigheter/sok/sverige/stockholms-lan/statyer/karl-xiii-s-staty-kungstradgarden/|safndags=26. maí 2021|vefsíða=sfv.se|skoðað=6. október 2024}}</ref> Á uppvaxtarárum sínum var Karl nánastur [[Gústaf 3.]] af öllum systkinum hans. Hann tók afstöðu með bróður sínum í deilum hans við móður þeirra og aðstoðaði Gústaf í [[Valdaránið í Svíþjóð 1772|valdaráninu árið 1772]]. Eftir það var hann útnefndur hertogi af Suðurmannalandi.<ref name="Ugglan">{{Vefheimild|url=https://runeberg.org/nfbm/0521.html|titill=Karl XIII|vefsíða=runeberg.org}}</ref> Karl var flotaforingi á tíma [[Stríð Rússlands og Svíþjóðar (1788–1790)|Rússlandsstríðs Gústafs]] og sænski flotinn náði nokkrum árangri undir stjórn hans.<ref name="Ugglan" /> Honum var jafnframt falin stjórn yfir landhernum þegar Gústaf 3. hélt til vesturhluta ríkisins til að verjast gegn innrás Dana. Karli tókst að uppræta [[Anjalabandalagið]], sem hugðist knýja fram friðarsamkomulag við Rússa.<ref>{{cite book|last1=Lönnroth|first1=Erik|author_link=Erik Lönnroth|title=Den stora rollen: kung Gustaf III spelad av honom själv|series=Minnesbiblioteket|year=2008|publisher=Atlantis |place=Stockholm |isbn=978-91-7353-266-2 |page=306}}</ref> Hann stóð síðan við hlið konungsins þegar hann knúði fram [[sambands- og öryggislögin]] á sænska ríkisþinginu.<ref name="Ugglan" /> Árið 1789 lagði hópur áhrifafólks, þar á meðal eiginkona og yngri bróðir Karls, á ráðin um að steypa Gústaf 3. af stóli og gera Karl að konungi. Samsærið féll um sjálft sig þar sem Karl neitaði að taka þátt í því.<ref>My Hellsing (2013). Hovpolitik. Hedvig Elisabeth Charlotte som politisk aktör vid det gustavianska hovet. Örebro: Örebro universitet. {{ISBN|978-91-7668-964-6}} sid. artikel I</ref> Karl átti síðar í nánum samskiptum við leiðtoga innan stjórnarandstöðunnar, en óvíst er hvort hann vissi af eða tók þátt í samsærinu sem leiddi til þess að Gústaf 3. var myrtur árið 1792.<ref name="NE2jan2007">''Nationalencyklopedin'' på internet den 2 januari 2007, uppslagsord ''Karl XIII''</ref> Eftir morðið á Gústaf varð Karl [[ríkisstjóri]] fyrir bróðurson sinn, [[Gústaf 4. Adólf]], en í reynd lét hann hirðgæðinginn [[Gustaf Adolf Reuterholm]] að mestu um stjórn ríkisins. Árið 1793 gerði [[Arfeltsamsærið]] svokallaða tilraun til að koma Karli og Reuterholm frá völdum. Karl lét af embætti ríkisstjóra þegar bróðursonur hans varð myndugur árið 1796. Karl eignaðist einn son innan hjónabands en hann lést innan viku frá fæðingu. Þetta átti eftir að hafa mikla þýðingu fyrir framtíð [[Holstein-Gottorp-ætt|Holstein-Gottorp-ættarinnar]] á konungsstól í Svíþjóð. Í valdatíð Gústafs 4. Adólfs glataði Svíþjóð yfirráðum í [[Finnland]]i til Rússa og [[Napóleon Bónaparte|Napóleon]] hertók [[Sænska Pommern]]. Þetta stuðlaði að því að Gústaf Adólf var steypt af stóli og hann sendur í útlegð ásamt konu sinni og barni. Karl var því krýndur konungur en áætlað var að hann yrði að mestu valdalaus. Þar sem Karl átti enga erfingja neyddist hann til að ættleiða danska prinsinn [[Karl Ágúst Svíakrónprins|Karl Ágúst]] af [[Aldinborgarar|Aldinborgarætt]] og lýsa hann krónprins Svíþjóðar. Karl Ágúst lést hins vegar úr [[heilablóðfall]]i árið 1810, sem olli miklum usla og leiddi til ásakana um að eitrað hefði verið fyrir honum. Við útför Karls Ágústs þann 20. júní 1810 réðst æstur múgur í [[Gamla stan]] í Stokkhólmi á ríkismarskálkinn [[Axel von Fersen yngri|Axel von Fersen]] og drap hann vegna gruns um að hann hefði eitrað fyrir danska prinsinum. Karl varð að leita að nýjum erfðaprinsi. [[Carl Otto Mörner]] var sendur til Frakklands til að afla álits [[Napóleon Bónaparte|Napóleons Frakkakeisara]] um málið en á meðan hann var þar ákvað hann að eigin frumkvæði að bjóða [[Marskálkur Frakklands|franska markskálknum]] [[Jean-Baptiste Bernadotte]] sænsku krúnuna. Sagt er að Karl 13. hafi í fyrstu verið skelfingu lostinn yfir því að þurfa að ættleiða lögmannsson frá [[Pau]]. Hann varð hins vegar fljótt ánægður með hinn nýja kjörson sinn, sem fékk nafnið Karl Jóhann. Árið 1812 tók Karl Jóhann í reynd við stjórn ríkisins vegna aldurs og heilsuleysis konungsins. Undir lok ársins 1809 hafði Karl 13. fengið heilablóðfall. Upp frá því sofnaði hann oft á ríkisstjórnarfundum, var oft ekki meðvitaður um hvað hann samþykkti eða hafnaði, og var undir miklum áhrifum frá öðrum stjórnarmeðlimum. Líkt og margir aðrir vonaðist Karl 13. til þess að Karl Jóhann myndi endurheimta Finnland frá Rússlandi. Sú von rættist aldrei, en þess í stað var [[Noregur]] þvingaður í [[Sænsk-norska sambandið|konungssamband með Svíþjóð]] árið 1814 og Karl 13. varð þvi konungur Noregs (þar sem hann er kallaður Karl 2. í dag). Karl lést klukkan 22:14<ref>''Ny svensk historia, Carl XIV Johan – Carl XV och deras tid 1810–1872'', E. Lindorm/B.Lindorm/O.Hilding 1979 {{ISBN|91-46-13374-7}} bls. 72</ref> þann 5. febrúar 1818 og Karl 14. Jóhann tók við krúnunni. Opinberlega var tilkynnt þann 17. mars þetta ár að konungurinn hefði veikst af brjóstsótt og því neyðst til að fela krónprinsinum stjórn ríkisins.<ref>''Ny svensk historia, Carl XIV Johan - Carl XV och deras tid 1810-1872'', E. Lindorm/B.Lindorm/O.Hilding 1979 {{ISBN|91-46-13374-7}} bls. 27</ref> Hann var lagður til hinstu hvílu í Riddarahólmskirkjunni þann 20. mars.<ref>''Ny svensk historia, Carl XIV Johan - Carl XV och deras tid 1810-1872'', E. Lindorm/B.Lindorm/O.Hilding 1979 {{ISBN|91-46-13374-7}} bls. 73</ref> ==Ítarefni== *Dan Eklund, Sten Svensson och Hans Berg (ritstj,): ''Hertig Carl och det svenska frimureriet'', {{ISBN|9789197833608}} (2010) *Lars-Otto Berg og Ulf Åsén: ''Det svenska frimureriet under 275 år'' (2010) *Gustaf Ivérus, ''Hertig Karl av Södermanland. Gustav III:s broder'', diss. [[Uppsala universitet]], Uppsala 1925. *{{Tidskriftsref |författare= Thorsten Sandberg |redaktör= |rubrik=[http://popularhistoria.se/artiklar/karl-xiii-en-doldis-pa-tronen Doldis på tronen] (grein um Karl 13.) |år= 2008 |tidskrift= Populär historia |volym= |utgivningsort= |utgivare= |nummer= 6 |sid= 32–35 |hämtdatum= |id= }} ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Svíakonungar|Svíakonungur]] | frá = [[6. júní]] [[1809]] | til = [[5. febrúar]] [[1818]] | fyrir = [[Gústaf 4. Adólf]] | eftir = [[Karl 14. Jóhann]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Noregskonungar|Noregskonungur]] | frá = [[4. nóvember]] [[1814]] | til = [[5. febrúar]] [[1818]] | fyrir = [[Kristján 8.|Kristján Friðrik]] | eftir = [[Karl 14. Jóhann]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Svíþjóðar}} {{Norskir einvaldar}} {{fd|1748|1818}} [[Flokkur:Noregskonungar]] [[Flokkur:Svíakonungar]] [[Flokkur:Ríkisstjórar]] 8qwrdtutwzqnh2a80hwbon6u6gzk2sb 1 182616 1973561 1880956 2026-07-27T22:01:37Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Spjall:Karl 13. Svíakonungur]] á [[Spjall:Karl 13.]] 1880956 wikitext text/x-wiki {{Þýðing |titill=Karl XIII |tungumál=sv |id=55943436 }} lxaupdjxb6ddul4wasnlwpgi2oxirpa 0 182619 1973569 1880960 2026-07-28T00:03:03Z Xqbot 6441 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Karl 13.]] 1973569 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Karl 13.]] bbzo9801d7pdjt9thb9td3ne3bd12yx 0 182620 1973570 1880961 2026-07-28T00:03:08Z Xqbot 6441 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Karl 13.]] 1973570 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Karl 13.]] bbzo9801d7pdjt9thb9td3ne3bd12yx 0 187083 1973577 1932914 2026-07-28T00:32:41Z TKSnaevarr 53243 1973577 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Gustav III Sweden.jpg |titill = Svíakonungur |ætt = [[Holstein-Gottorp-ætt]] |skjaldarmerki = Armoiries des rois Adolphe Frédéric, Gustave III et Charles XIII de Suède.svg |nafn = Gústaf 3. |ríkisár = 12. febrúar 1771 – 29. mars 1792 |kjörorð= Fäderneslandet |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1746|1|24}} |fæðingarstaður = [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Svíþjóð]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1792|3|29|1746|1|24}} |dánarstaður = [[Stokkhólmshöll]], [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Sænsk-norska sambandið|Svíþjóð]] |grafinn = [[Riddarahólmskirkja|Riddarahólmskirkjunni]] |undirskrift = Autograf, Gustaf III, Nordisk familjebok.svg |faðir = [[Adolf Friðrik Svíakonungur]] |móðir = [[Lovísa Úlrika af Prússlandi, Svíadrottning|Lovísa Úlrika af Prússlandi]] |titill_maka = Eiginkona |maki = {{gifting|[[Soffía Magdalena af Danmörku]]|1766}} |börn ={{plainlist| * [[Gústaf 4. Adolf]] * [[Karl Gústaf prins, hertogi af Smálöndum]]}} }} '''Gústaf 3.''' (24. janúar 1746 – 29. mars 1792) var konungur Svíþjóðar frá 1771 til 1792. Hann var sonur [[Adolf Friðrik Svíakonungur|Adolfs Friðriks Svíakonungs]] og [[Lovísa Úlrika af Prússlandi, Svíadrottning|Lovísu Úlriku drottningar]], bróðir [[Karl 13. Svíakonungur|Karls 13.]] og frændi [[Katrín mikla|Katrínar 2. miklu]] af Rússlandi. Margir sagnfræðingar líta á Gústaf 3. sem einn ráðríkasta, atorkusamasta og umdeildasta konung í sögu Svíþjóðar. Eftirmæli og söguleg arfleifð hans hafa verið afar misjöfn eftir sagnfræðingum.<ref>Erik Lønnroth: ''Den stora rollen, kung Gustaf III spelad av honom sjelv'', Svenska Akademien & Norstedts, 1986.</ref> == Æviágrip == Gústaf 3. fæddist í [[Wrangel-höll]] í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]]. Hann var snemma undir áhrifum af hugmyndum [[Upplýsingin|upplýsingarinnar]] í Frakklandi, upphaflega mest í gegnum móður sína en einnig í gegnum aðra í nærumhverfi sínu. Sænska ríkisþingið hafði afskipti af uppeldi hans og valdi kennara fyrir hann þvert gegn óskum foreldra hans. [[Carl Gustaf Tessin]] var einn fyrsti kennari hans og valið á honum hafði mikla þýðingu í uppvexti Gústafs. Árið 1749 gerði Svíþjóð vináttusamning við [[dansk-norska ríkið]] og því var Gústaf trúlofaður [[Soffía Magdalena af Danmörku|Soffíu Magdalenu]] prinsessu, dóttur [[Friðrik 5. Danakonungur|Friðriks 5. Danakonungs]], tveimur árum síðar.<ref>[https://runeberg.org/sqvinnor/0379.html Om Sofia Magdalena i Wilhelmina Stålberg: Anteckningar om svenska qvinnor]</ref> Gústaf kvæntist Soffíu Magdalenu í Kaupmannahöfn þann 1. október 1766.<ref>[https://runeberg.org/dbl/16/0181.html Om Sofia Magdalena i Dansk biografisk leksikon]</ref> Árið 1756 var [[Carl Fredrik Scheffer]] skipaður helsti ráðgjafi og kennari krúnuarfans. Foreldrar Gústafs voru ekki ánægðir með valið og lýstu opinskátt yfir óánægju sinni með það. Konungshjónin fóru gjarnan hörðum orðum um ríkisþingið í viðurvist sonar síns. Þegar Gústaf var krónprins var hann þegar virkur í forystu „hirðflokksins“, sem vildi svipta þingið völdum og koma aftur á [[einveldi]] í Svíþjóð, og varð í auknum mæli vonarstjarna sænskra þjóðernissinna. Hann tók þátt í samningaviðræðum á ríkisþinginu árið 1769 á milli hirðflokksins, „hattaflokksins“ og franska sendiherrans og tók þátt í tilraunum til að fá Adolf Friðrik til að afsala sér krúnunni í desember 1768 til að knýja fram neyðarfund þingsins og umbætur í hirðsiðum. === Valdatími Gústafs === [[Mynd:Gustav_IIIs_coronation_StockholmStorkyrkan_com.jpg|thumb|left|Krýning Gústafs 3. á málverki eftir [[Carl Gustaf Pilo]].]] [[Mynd:GustavIII.jpg|thumb|right|Gústaf 3. árið 1772 á málverki eftir [[Alexander Roslin]].]] Þegar faðir hans lést 12. febrúar 1771 var Gústaf staddur í [[París]], þar sem hann sóttist eftir ráðum og stuðningi [[Loðvík 15.|Loðvíks 15. Frakkakonungs]] í tengslum við væntanlegan fund ríkisþingsins. Árið 1772 framdi Gústaf svokallað „blóðlaust valdarán“ og innleiddi nýja stjórnarskrá í von um að stilla til friðar eftir margra ára flokkadeilur í landinu.<ref>{{cite journal|author=Barton, H. A.|year=1972|title=Gustav III of Sweden and the Enlightenment|url=https://archive.org/details/sim_eighteenth-century-studies_fall-1972_6_1/page/n5|journal=Eighteenth-Century Studies|volume=6|number=1|pages=1–34|doi=10.2307/3031560}}</ref> Hann fangelsaði flokksleiðtoga og kom á fót nýju stjórnkerfi þar sem konungurinn hlaut veruleg völd. Hann innleiddi [[prentfrelsi]] og [[verslunarfrelsi]], bannaði [[pyntingar]], styrkti [[réttarríkið]] og tók [[spilling]]u í stjórnsýslunni föstum tökum.<ref>Hobson 2015, bls. 67–68</ref> Árið 1777 varð Gústaf 3. fyrsti þjóðhöfðingi hlutlauss ríkis sem viðurkenndi sjálfstæði [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]]<ref>Anna Klerkäng in ''Sweden – America's First Friend'' [[Örebro]] 1958</ref> á meðan landið átti í [[Bandaríska frelsisstríðið|sjálfstæðisstríði sínu gegn Bretlandi]]. Þúsundir sænskra hermanna börðust með Bandaríkjamönnum í stríðinu,<ref>{{cite journal |last=Barton |first=H.A. |title=Sweden and the War of American Independence |url=https://archive.org/details/sim_william-and-mary-quarterly_1966-07_23_3/page/408 |journal=The William and Mary Quarterly |volume=23 |issue=3 |pages=408–430 |year=1966 |jstor=1919238 |doi=10.2307/1919238}}</ref> aðallega með leiðangursher Frakka.<ref>{{cite news |title=Sweden's Part in the American Revolution |url=https://www.nytimes.com/1927/07/03/archives/swedens-part-in-the-american-revolution-sweden-and-the-american.html |department=Sweden & The American Revolution. By Adolph B. Benson. Illustrated. 216 pp. New Haven: The Tuttle, Morehouse & Taylor Company |newspaper=The New York Times |date=3 July 1927}}</ref> Árið 1784 kom Gústaf [[Sankti Bartólómeusareyja|Sankti-Bartólómeusareyju]] undir stjórn Svía og endurreisti þar með sænskt nýlenduveldi í Ameríku. Með því að eigna Svíþjóð eyjuna hagnaðist Gústaf persónulega mjög á þrælaversluninni á Atlantshafi.<ref>{{cite news |last=Harrison |first=Dick |title=Sanningen om det svenska slaveriet (SvD Premium) |url=http://www.svd.se/en-djupdykning-i-det-svenska-slaveriet |newspaper=[[Svenska Dagbladet]] |date=24 September 2016 |access-date=23 December 2017}}</ref> Á níunda áratugnum einbeitti Gústaf sér að utanríkismálum. Utanríkisstefna hans einkenndist af síaukinni andúð á Danmörku, viðleitni til að innlima Noreg í Svíþjóð og til að gera Svíþjóð að stórveldi á ný. Árið 1788 hóf Gústaf [[Stríð Rússlands og Svíþjóðar (1788–1790)|stríð gegn Rússlandi]] en varð að draga í land vegna uppreisnar hins svokallaða [[Anjalabandalagið|Anjalabandalags]] í sænska hernum. Hann hóf stríðið á ný árið 1789, aðallega á hafi. Stríðinu lauk árið 1790 með [[Friðarsáttmálinn í Värälä|friðinum í Värälä]]. Efnahagur Svíþjóðar var í rúst vegna stríðsins en Gústaf íhugaði engu að síður að gera hernaðaríhlutun í Frakklandi þegar [[franska byltingin]] hófst. Hann var orðinn afar óvinsæll og því hófust samsæri gegn honum. Þann 16. mars 1792 skaut höfuðsmaðurinn [[Jacob Johan Anckarström]] Gústaf á grímuballi í Stokkhólmsóperunni. Gústaf lést úr sárum sínum þann 29. mars. Morðið á Gústaf varð innlásturinn að óperunni ''Un ballo in maschera'' (''[[Grímuballið]]'') eftir [[Giuseppe Verdi]] árið 1859. Gústaf samdi sjálfur forleik óperunnar ''Gustaf Wasa'', sem Johan Henrik Kellgren skrifaði handrit að og Johann Gottlieb Naumann samdi tónlist fyrir.<ref>{{Cite web |url=http://www.mitslot.com/gustaviansk.htm |title=''Stilperioder i Sverige, Gustaviansk 1775-1810'' mitslot.com |access-date=2025-07-27 |archive-date=2008-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080827221053/http://www.mitslot.com/gustaviansk.htm |url-status=dead }}</ref> Hann var áhugasamur um list og keypti meðal annars fjölda gamalla höggmynda í ferð sinni til Ítalíu árin 1783-84, sem í dag eru varðveitt á fornminjasafni Gústafs 3. í Stokkhólmi. Stytta af konungnum eftir [[Johan Tobias Sergel]] var reist í Stokkhólmi árið 1808. Líkt og aðrir [[Upplýst einveldi|upplýstir einvaldar]] síns tíma var Gústaf mótfallinn dauðarefsingum. Á banalegu sinni bað hann um að morðingja sínum yrði ekki refsað. Að konungnum látnum var Anckarström, sem hafði skotið Gústaf, engu að síður [[Hýðing|hýddur]] í þrjá daga, [[Afhöfðun|hálshöggvinn]], limlestur og skorinn í búta.<ref>Torgrim Sørnes: ''Ondskap – de henrettede i Norge 1815-1876'', side 21, forlaget Schibsted, Oslo 2009, ISBN 978-82-516-2720-7</ref> == Heimildir == * [[Rolf Hobson|Hobson, Rolf]], ''Europeisk politisk historie 1750–1950'', Cappelen Damm Akademisk, 2015, ISBN 978-82-02-24316-6 ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Svíþjóðar]] | frá = 12. febrúar 1771 | til = 29. mars 1792 | fyrir = [[Adolf Friðrik Svíakonungur|Adolf Friðrik]] | eftir = [[Gústaf 4. Adólf]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Svíþjóðar}} {{fd|1746|1792}} [[Flokkur:Svíakonungar]] [[Flokkur:Myrtir þjóðhöfðingjar]] 3rw6eyf4863ykncws6il9t327lb1h5k 1973596 1973577 2026-07-28T09:39:17Z TKSnaevarr 53243 1973596 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Gustav III Sweden.jpg |titill = Svíakonungur |ætt = [[Holstein-Gottorp-ætt]] |skjaldarmerki = Armoiries des rois Adolphe Frédéric, Gustave III et Charles XIII de Suède.svg |nafn = Gústaf 3. |ríkisár = 12. febrúar 1771 – 29. mars 1792 |kjörorð= Fäderneslandet |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1746|1|24}} |fæðingarstaður = [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Svíþjóð]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1792|3|29|1746|1|24}} |dánarstaður = [[Stokkhólmshöll]], [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Sænsk-norska sambandið|Svíþjóð]] |grafinn = [[Riddarahólmskirkja|Riddarahólmskirkjunni]] |undirskrift = Autograf, Gustaf III, Nordisk familjebok.svg |faðir = [[Adolf Friðrik Svíakonungur]] |móðir = [[Lovísa Úlrika af Prússlandi, Svíadrottning|Lovísa Úlrika af Prússlandi]] |titill_maka = Eiginkona |maki = {{gifting|[[Soffía Magdalena af Danmörku]]|1766}} |börn ={{plainlist| * [[Gústaf 4. Adolf]] * [[Karl Gústaf prins, hertogi af Smálöndum]]}} }} '''Gústaf 3.''' (24. janúar 1746 – 29. mars 1792) var konungur Svíþjóðar frá 1771 til 1792. Hann var sonur [[Adolf Friðrik Svíakonungur|Adolfs Friðriks Svíakonungs]] og [[Lovísa Úlrika af Prússlandi, Svíadrottning|Lovísu Úlriku drottningar]], bróðir [[Karl 13. Svíakonungur|Karls 13.]] og frændi [[Katrín mikla|Katrínar 2. miklu]] af Rússlandi. Margir sagnfræðingar líta á Gústaf 3. sem einn ráðríkasta, atorkusamasta og umdeildasta konung í sögu Svíþjóðar. Eftirmæli og söguleg arfleifð hans hafa verið afar misjöfn eftir sagnfræðingum.<ref>Erik Lønnroth: ''Den stora rollen, kung Gustaf III spelad av honom sjelv'', Svenska Akademien & Norstedts, 1986.</ref> == Æviágrip == Gústaf 3. fæddist í [[Wrangel-höll]] í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]]. Hann var snemma undir áhrifum af hugmyndum [[Upplýsingin|upplýsingarinnar]] í Frakklandi, upphaflega mest í gegnum móður sína en einnig í gegnum aðra í nærumhverfi sínu. Sænska ríkisþingið hafði afskipti af uppeldi hans og valdi kennara fyrir hann þvert gegn óskum foreldra hans. [[Carl Gustaf Tessin]] var einn fyrsti kennari hans og valið á honum hafði mikla þýðingu í uppvexti Gústafs. Árið 1749 gerði Svíþjóð vináttusamning við [[dansk-norska ríkið]] og því var Gústaf trúlofaður [[Soffía Magdalena af Danmörku|Soffíu Magdalenu]] prinsessu, dóttur [[Friðrik 5. Danakonungur|Friðriks 5. Danakonungs]], tveimur árum síðar.<ref>[https://runeberg.org/sqvinnor/0379.html Om Sofia Magdalena i Wilhelmina Stålberg: Anteckningar om svenska qvinnor]</ref> Gústaf kvæntist Soffíu Magdalenu í Kaupmannahöfn þann 1. október 1766.<ref>[https://runeberg.org/dbl/16/0181.html Om Sofia Magdalena i Dansk biografisk leksikon]</ref> Árið 1756 var [[Carl Fredrik Scheffer]] skipaður helsti ráðgjafi og kennari krúnuarfans. Foreldrar Gústafs voru ekki ánægðir með valið og lýstu opinskátt yfir óánægju sinni með það. Konungshjónin fóru gjarnan hörðum orðum um ríkisþingið í viðurvist sonar síns. Þegar Gústaf var krónprins var hann þegar virkur í forystu „hirðflokksins“, sem vildi svipta þingið völdum og koma aftur á [[einveldi]] í Svíþjóð, og varð í auknum mæli vonarstjarna sænskra þjóðernissinna. Hann tók þátt í samningaviðræðum á ríkisþinginu árið 1769 á milli hirðflokksins, „hattaflokksins“ og franska sendiherrans og tók þátt í tilraunum til að fá Adolf Friðrik til að afsala sér krúnunni í desember 1768 til að knýja fram neyðarfund þingsins og umbætur í hirðsiðum. === Valdatími Gústafs === [[Mynd:Gustav_IIIs_coronation_StockholmStorkyrkan_com.jpg|thumb|left|Krýning Gústafs 3. á málverki eftir [[Carl Gustaf Pilo]].]] [[Mynd:GustavIII.jpg|thumb|right|Gústaf 3. árið 1772 á málverki eftir [[Alexander Roslin]].]] Þegar faðir hans lést 12. febrúar 1771 var Gústaf staddur í [[París]], þar sem hann sóttist eftir ráðum og stuðningi [[Loðvík 15.|Loðvíks 15. Frakkakonungs]] í tengslum við væntanlegan fund ríkisþingsins. Árið 1772 framdi Gústaf svokallað „blóðlaust valdarán“ og innleiddi nýja stjórnarskrá í von um að stilla til friðar eftir margra ára flokkadeilur í landinu.<ref>{{cite journal|author=Barton, H. A.|year=1972|title=Gustav III of Sweden and the Enlightenment|url=https://archive.org/details/sim_eighteenth-century-studies_fall-1972_6_1/page/n5|journal=Eighteenth-Century Studies|volume=6|number=1|pages=1–34|doi=10.2307/3031560}}</ref> Hann fangelsaði flokksleiðtoga og kom á fót nýju stjórnkerfi þar sem konungurinn hlaut veruleg völd. Hann innleiddi [[prentfrelsi]] og [[verslunarfrelsi]], bannaði [[pyntingar]], styrkti [[réttarríkið]] og tók [[spilling]]u í stjórnsýslunni föstum tökum.<ref>Hobson 2015, bls. 67–68</ref> Árið 1777 varð Gústaf 3. fyrsti þjóðhöfðingi hlutlauss ríkis sem viðurkenndi sjálfstæði [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]]<ref>Anna Klerkäng in ''Sweden – America's First Friend'' [[Örebro]] 1958</ref> á meðan landið átti í [[Bandaríska frelsisstríðið|sjálfstæðisstríði sínu gegn Bretlandi]]. Þúsundir sænskra hermanna börðust með Bandaríkjamönnum í stríðinu,<ref>{{cite journal |last=Barton |first=H.A. |title=Sweden and the War of American Independence |url=https://archive.org/details/sim_william-and-mary-quarterly_1966-07_23_3/page/408 |journal=The William and Mary Quarterly |volume=23 |issue=3 |pages=408–430 |year=1966 |jstor=1919238 |doi=10.2307/1919238}}</ref> aðallega með leiðangursher Frakka.<ref>{{cite news |title=Sweden's Part in the American Revolution |url=https://www.nytimes.com/1927/07/03/archives/swedens-part-in-the-american-revolution-sweden-and-the-american.html |department=Sweden & The American Revolution. By Adolph B. Benson. Illustrated. 216 pp. New Haven: The Tuttle, Morehouse & Taylor Company |newspaper=The New York Times |date=3 July 1927}}</ref> Árið 1784 kom Gústaf [[Sankti Bartólómeusareyja|Sankti-Bartólómeusareyju]] undir stjórn Svía og endurreisti þar með sænskt nýlenduveldi í Ameríku. Með því að eigna Svíþjóð eyjuna hagnaðist Gústaf persónulega mjög á þrælaversluninni á Atlantshafi.<ref>{{cite news |last=Harrison |first=Dick |title=Sanningen om det svenska slaveriet (SvD Premium) |url=http://www.svd.se/en-djupdykning-i-det-svenska-slaveriet |newspaper=[[Svenska Dagbladet]] |date=24 September 2016 |access-date=23 December 2017}}</ref> Á níunda áratugnum einbeitti Gústaf sér að utanríkismálum. Utanríkisstefna hans einkenndist af síaukinni andúð á Danmörku, viðleitni til að innlima Noreg í Svíþjóð og til að gera Svíþjóð að stórveldi á ný. Árið 1788 hóf Gústaf [[Stríð Rússlands og Svíþjóðar (1788–1790)|stríð gegn Rússlandi]] en varð að draga í land vegna uppreisnar hins svokallaða [[Anjalabandalagið|Anjalabandalags]] í sænska hernum. Hann hóf stríðið á ný árið 1789, aðallega á hafi. Stríðinu lauk árið 1790 með [[Friðarsáttmálinn í Värälä|friðinum í Värälä]]. Gústaf samdi sjálfur forleik óperunnar ''Gustaf Wasa'', sem Johan Henrik Kellgren skrifaði handrit að og Johann Gottlieb Naumann samdi tónlist fyrir.<ref>{{Cite web |url=http://www.mitslot.com/gustaviansk.htm |title=''Stilperioder i Sverige, Gustaviansk 1775-1810'' mitslot.com |access-date=2025-07-27 |archive-date=2008-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080827221053/http://www.mitslot.com/gustaviansk.htm |url-status=dead }}</ref> Hann var áhugasamur um list og keypti meðal annars fjölda gamalla höggmynda í ferð sinni til Ítalíu árin 1783-84, sem í dag eru varðveitt á fornminjasafni Gústafs 3. í Stokkhólmi. Stytta af konungnum eftir [[Johan Tobias Sergel]] var reist í Stokkhólmi árið 1808. ===Morðið á Gústaf=== Efnahagur Svíþjóðar var í rúst vegna stríðsins en Gústaf íhugaði engu að síður að gera hernaðaríhlutun í Frakklandi þegar [[franska byltingin]] hófst. Hann var orðinn afar óvinsæll og því hófust samsæri gegn honum. Þann 16. mars 1792 skaut höfuðsmaðurinn [[Jacob Johan Anckarström]] Gústaf á grímuballi í Stokkhólmsóperunni. Gústaf lést úr sárum sínum þann 29. mars. Morðið á Gústaf varð innlásturinn að óperunni ''Un ballo in maschera'' (''[[Grímuballið]]'') eftir [[Giuseppe Verdi]] árið 1859. Líkt og aðrir [[Upplýst einveldi|upplýstir einvaldar]] síns tíma var Gústaf mótfallinn dauðarefsingum. Á banalegu sinni bað hann um að morðingja sínum yrði ekki refsað. Að konungnum látnum var Anckarström, sem hafði skotið Gústaf, engu að síður [[Hýðing|hýddur]] í þrjá daga, [[Afhöfðun|hálshöggvinn]], limlestur og skorinn í búta.<ref>Torgrim Sørnes: ''Ondskap – de henrettede i Norge 1815-1876'', side 21, forlaget Schibsted, Oslo 2009, ISBN 978-82-516-2720-7</ref> == Heimildir == * [[Rolf Hobson|Hobson, Rolf]], ''Europeisk politisk historie 1750–1950'', Cappelen Damm Akademisk, 2015, ISBN 978-82-02-24316-6 ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Svíþjóðar]] | frá = 12. febrúar 1771 | til = 29. mars 1792 | fyrir = [[Adolf Friðrik Svíakonungur|Adolf Friðrik]] | eftir = [[Gústaf 4. Adólf]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Svíþjóðar}} {{fd|1746|1792}} [[Flokkur:Svíakonungar]] [[Flokkur:Myrtir þjóðhöfðingjar]] 7fxfo6y7efxlsj27ea5f29i0kanabum 0 187731 1973558 1951599 2026-07-27T21:57:57Z TKSnaevarr 53243 /* Tenglar */ 1973558 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Gustav IV Adolf of Sweden.jpg |titill = Svíakonungur |ætt = [[Holstein-Gottorp-ætt]] |skjaldarmerki = Armoiries du Roi Gustave IV Adolphe de Suède et Finlande.svg |nafn = Gústaf 4. Adólf |ríkisár = 29. mars 1792 – 29. mars 1809 |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1778|11|1}} |fæðingarstaður = [[Stokkhólmshöll]], [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Svíþjóð]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1837|2|7|1778|11|1}} |dánarstaður = [[St. Gallen]], [[Sviss]] |grafinn = [[Riddarahólmskirkja|Riddarahólmskirkjunni]]<ref>[http://www.historiesajten.se/visainfo.asp?id=127 Gustav IV Adolf på Historiesajten]</ref> |undirskrift = Signature of Gustav IV Adolf of Sweden.svg |kjörorð = ''Gud och folket'' |faðir = [[Gústaf 3.]] |móðir = [[Soffía Magdalena af Danmörku]] |titill_maka = Eiginkona |maki = {{gifting|[[Friðrika af Baden]]|1797|1812|orsök=skildu}} |börn = {{ubl| * [[Gústaf, prins af Vasa]] * [[Soffía, stórhertogaynja af Baden]] * [[Amalía Svíaprinsessa]] * [[Sesselja, stórhertogaynja af Aldinborg]]}} }} '''Gústaf 4. Adólf''' (1. nóvember 1778 – 7. febrúar 1837) var [[konungur Svíþjóðar]] frá 1792 til 1809. Gústaf Adólf var sonur [[Gústaf 3.|Gústafs 3. Svíakonungs]] og [[Soffía Magdalena af Danmörku|Soffíu Magdalenu af Danmörku]]. Hann tók við sænsku krúnunni eftir að faðir hans var myrtur árið 1792 en til ársins 1796 fór ráð ríkisstjóra undir forystu föðurbróður hans, [[Karl 13. Svíakonungur|Karls hertoga]] (sem síðar varð Karl 13. Svíakonungur) með völdin. Í [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjöldunum]] tók Gústaf Adólf afstöðu gegn [[Napóleon Bónaparte|Napóleon]] og [[Fyrra franska keisaradæmið|Frökkum]], sem leiddi til [[Finnska stríðið|finnska stríðsins]] þar sem Svíar glötuðu stjórn í [[Finnland]]i. Óánægjan í Svíþjóð varð svo mikil að Gústaf Adólf var steypt af stóli í hallarbyltingu árið 1809. Hann varði því sem hann átti eftir ólifað í útlegð í ýmsum Evrópuríkjum við fátæklegar aðstæður. == Uppvöxtur == Gústaf 4. Adólf fæddist í Stokkhólmshöll og var sonur [[Gústaf 3.|Gústafs 3. Svíakonungs]] og [[Soffía Magdalena af Danmörku|Soffíu Magdalenu af Danmörku]]. Snemma voru uppi slúðursögur um að Gústaf 3. væri ekki faðir barnsins, heldur sænsk-finnski hirðmaðurinn [[Adolf Fredrik Munck]], sem hafði verið konungnum innan handar á fyrstu valdaárum hans. Þrátt fyrir að hjónaband konungshjónanna hafi verið farsælt þegar drottningin varð ófrísk breiddust þessar sögur út svo að jafnvel bróðir konungsins, [[Karl 13. Svíakonungur|Karl hertogi]], greindi konungsmóðurinni [[Lovísa Úlrika af Prússlandi, Svíadrottning|Lovísu Úlriku]] frá þeim. Gústaf 3. tók virkan þátt í menntun sonar síns og réð jafnframt einkakennara fyrir hann þegar hann var tveggja ára gamall, aðalsmanninn [[Frederik Sparre]]. Þegar Gústaf Adólf var þrettán ára gamall var faðir hans myrtur á grímudansleik. == Valdatíð == Gústaf Adólf tók ómyndugur við krúnunni eftir morðið á föður sínum. Föðurbróðir hans, Karl hertogi, varð forráðamaður hans en í framkvæmd fór aðalsmaðurinn [[Gustav Adolf Reuterholm]] með konungsvaldið. Embættismaðurinn og heimspekingurinn [[Nils von Rosenstein]] varð kennari unga konungsins. Auk [[Latína|latínu]] lærði konungurinn [[Finnska|finnsku]], sem var óvenjulegt fyrir sænskan konung og kaldhæðnislegt í ljósi þess að Gústaf Adólf átti síðar eftir að glata Finnlandi í hendur Rússa. Kjörorð Gústafs 4. Adólfs voru „Gud och folket“. Þegar hann varð lögráða kvæntist hann árið 1797 [[Friðrika af Baden|Friðriku af Baden]]. Hjónaband þeirra varð farsælt og ólíkt föður sínum hafði Gústaf Adólf mikinn áhuga á kynlífi, svo mikinn að ríkismarskálkurinn [[Axel von Fersen yngri]] bað hann að „hlífa heilsu drottningarinnar“. == Erfiðleikar og fall frá völdum == [[Mynd:Gustavarrest.jpg|thumb|left|Samtímamynd af handtöku Gústafs 4. Adólfs.]] Á tíma [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]] glataði Gústaf Adólf miklu trausti vegna stefnu sinnar. Hann tók þessu af mikilli alvöru þar sem hann leit á sjálfan sig sem konung af Guðs náð. Þar sem Gústaf Adólf fyrirleit [[Franska byltingin|frönsku byltinguna]] og [[Napóleon Bónaparte|Napóleon]] og ofmat verulega hernaðarmátt Svíþjóðar lýsti hann yfir [[Stríð Frakklands og Svíþjóðar|stríði gegn Frakklandi]] árið 1805. Svíar börðust gegn Frökkum í [[Þriðja bandalagsstríðið|þriðja]] og [[Fjórða bandalagsstríðið|fjórða bandalagsstríðinu]]. Í [[Tilsit-samningurinn|Tilsit-friðarsáttmálanum]] var ákveðið að Rússland skyldi þvinga Svía til að taka þátt í viðskiptabanni Frakka gegn Bretum, sem Gústaf 4. Adólf var mjög á móti. Stuttu síðar gerðu Rússar innrás í Finnland í átökum sem urðu síðar kölluð [[finnska stríðið]]. Óánægjan með konunginn hafði aukist jafnt og þétt undanfarin ár og vorið 1809 stigmagnaðist hún eftir að Svíar neyddust til að hörfa frá Finnlandi og Gústaf Adólf ákvað að taka beina stjórn á sænska suðurhernum. Þann 13. mars 1809 ruddist hershöfðinginn [[Carl Johan Adlercreutz]] inn í vistarverur konungsins ásamt sex fleiri herforingjum og lýsti yfir: {{tilvitnun2|Öll þjóðin er harmi lostin yfir óförum ríkisins og fyrirhugaðri brottför konungsins og er staðráðin í að hindra hana.}} Konungurinn var handtekinn og settur í stofufangelsi ásamt fjölskyldu sinni í [[Gripshólmshöll]]. Þann 10. maí var [[sænska ríkisþingið]] kallað saman og látið staðfesta að konungnum væri vikið úr embætti. Gústaf Adólf var sviptur erfðarétti að krúnunni ásamt afkomendum sínum og í desember var honum vísað burt frá Svíþjóð ásamt fjölskyldu sinni. == Gustafsson ofursti == Eftir viðkomu í [[Kaupmannahöfn]] fór konungsfjölskyldan til [[Baden]], heimalands drottningarinnar. Gústaf Adólf reyndi án árangurs að afla stuðnings fyrir tilkalli sínu til sænsku krúnunnar. Fjölskyldan settist fyrst að í [[Basel]] í [[Sviss]] en aðstæðurnar leiddu til þess að hjónabandi þeirra Friðriku var slitið árið 1812. Eftir skilnaðinn flakkaði Gústaf Adólf milli landa í Mið-Evrópu og var fyrst þekktur sem „greifinn af Gottorp“ og síðan „Gustafsson ofursti“. Hann átti margar frillur og eignaðist börn með þremur þeirra, meðal annars þríbura með einni. Eina barnið sem hann gekkst við var Adolf Gustavsson (u. þ. b. 1820-1900), sem hann eignaðist með frillunni Mariu Schlegel. Í október 1833 flutti hann á gistihúsið Weisses Rösslu (hvíta hestinn) í [[St. Gallen]]. Hann lést þar úr hjartaslagi fjórum árum síðar, 7. febrúar 1837. == Tilvísanir == <references /> == Heimildir == * ''Den trettonde Mars eller de viktigaste tilldragelser vid revolutionen i Sverige 1809'' * ''Hågkomster från yngre åren och regeringstiden av f.d. regenten i ett nordasiatiskt rike'' == Ítarefnir == * Clason, Sam (red.),'' Den kunglige fången på Gripsholm: journal öfver Gustaf IV Adolfs fängelsetid och bref ur hans enskilda brefvexling'', Geber, Stockholm, 1911 * Carlsson, Sten, ''Gustaf IV Adolf: en biografi''. Stockholm: Wahlström & Widstrand, 1946 * Carlsson, Sten, ''Gustaf IV Adolfs fall: krisen i riksstyrelsen, konspirationerna och statsvälvningen (1807–1809)'' Lund : Univ., Lund, 1944 * Nordin, Michael & Nilsson, Urban, ''Gustav IV Adolf'' D. 1, 1778-1804, 2. uppl., [Michael Nordin], Stockholm, 2007 * O'Regan, Christopher, ''Ett märkvärdigt barn: Gustaf III:s son'', Forum, Stockholm, 2007 == Tenglar == * [http://popularhistoria.se/artiklar/kungen-som-blev-en-foredetting-gustav-iv-adolf Gustav IV Adolf], á popularhistora.se {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Svíakonungar|Svíakonungur]] | frá = 29. mars 1792 | til = 29. mars 1809 | fyrir = [[Gústaf 3.]] | eftir = [[Karl 13. Svíakonungur|Karl 13.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Svíþjóðar}} {{fd|1778|1837}} [[Flokkur:Svíakonungar]] pgubawy4atjzchbengdpxrnolzv4zdm 0 192129 1973537 1973279 2026-07-27T17:09:21Z TKSnaevarr 53243 1973537 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Husayn ibn Ali | image = Chester Beatty T 414 fol 125v Husayn ibn Ali.jpg | caption = Husayn á tyrkneskri mynd frá 16. öld. | birth_date = 626 | birth_place = [[Medína]] | death_date = 680 | death_place = [[Karbala]] | religion = [[Íslam]] | faðir = [[Alí ibn Abu Talib]] | móðir = [[Fatíma al-Zahra]] | relatives ={{plainlist| * [[Múhameð]] (móðurafi) * [[Hasan ibn Alí]] (bróðir) * [[Abbas ibn Alí]] (bróðir)}} | children ={{plainlist| * [[Alí Zayn al-Abidín]] * [[Ali al-Akbar ibn Husayn]] * [[Sukayna bint Husayn]]}} }} '''Husayn ibn Ali''' (arabíska: حسين بن علي; 680-626) var barnabarn [[Múhameð]]s spámanns [[íslam]]s, sonur [[Alí ibn Abu Talib]] og [[Fatíma|Fatímu al-Zahra]]. Hann er talinn þriðji [[ímam]] [[sjía]]múslima og er mikilvæg persóna í sögu íslams. Hann lést í [[Orrustan við Karbala|orrustunni við Karbalā]] árið 680 eftir átök við her [[Ommejadar|Ommejadaveldisins]].<ref>Encyclopædia Britannica, "Husayn ibn Ali | Biography, Death, & Significance". https://www.britannica.com/biography/al-Husayn-ibn-Ali-Muslim-leader-and-martyr</ref> == Saga og arfleifð == [[File:Helgidómur Husayns ibn Ali í Karbala.jpg|thumb|Helgidómur Husayns ibn Ali í Karbala]] Husayn ibn Ali er þekktastur fyrir hlutverk sitt í orrustunni við Karbala árið 680. Þar stóð hann gegn her Umayyada-kalífadæmisins og var drepinn ásamt mörgum af fylgjendum sínum og fjölskyldumeðlimum. Dauði hans varð einn mikilvægasti atburðurinn í sögu sjíta íslams og hafði mikil áhrif á þróun trúarlegra hefða þeirra. Fyrir sjíta múslima er Husayn tákn fórnar, réttlætis og andstöðu gegn óréttlæti. Minningin um hann er haldin árlega á Ashura, tíunda degi mánaðarins Muharram, þar sem milljónir manna um allan heim minnast atburðanna í Karbala. Arfleifð Husayns nær þó út fyrir trúarleg mörk. Margir múslimar líta á hann sem mikilvæga sögulega persónu og píslarvott sem tengist hugmyndum um hugrekki, heiður og að standa gegn kúgun.<ref>{{cite encyclopedia |title=Ḥosayn b. ʿAlī ii. In Popular Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |author=Jean Calmard |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-ii/ }}</ref> == Heimildir == <references /> {{Fd|626|680}} [[Flokkur:Íslam]] py7q3je8grjp0h3systf4w9zdx0qug7 1973538 1973537 2026-07-27T17:10:23Z TKSnaevarr 53243 1973538 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Husayn ibn Ali | nafn_á_frum = {{nobold|حسين ابن علي}} | image = Chester Beatty T 414 fol 125v Husayn ibn Ali.jpg | caption = Husayn á tyrkneskri mynd frá 16. öld. | birth_date = 626 | birth_place = [[Medína]] | death_date = 680 | death_place = [[Karbala]] | religion = [[Íslam]] | faðir = [[Alí ibn Abu Talib]] | móðir = [[Fatíma al-Zahra]] | relatives ={{plainlist| * [[Múhameð]] (móðurafi) * [[Hasan ibn Alí]] (bróðir) * [[Abbas ibn Alí]] (bróðir)}} | children ={{plainlist| * [[Alí Zayn al-Abidín]] * [[Ali al-Akbar ibn Husayn]] * [[Sukayna bint Husayn]]}} }} '''Husayn ibn Ali''' (arabíska: حسين بن علي; 680-626) var barnabarn [[Múhameð]]s spámanns [[íslam]]s, sonur [[Alí ibn Abu Talib]] og [[Fatíma|Fatímu al-Zahra]]. Hann er talinn þriðji [[ímam]] [[sjía]]múslima og er mikilvæg persóna í sögu íslams. Hann lést í [[Orrustan við Karbala|orrustunni við Karbalā]] árið 680 eftir átök við her [[Ommejadar|Ommejadaveldisins]].<ref>Encyclopædia Britannica, "Husayn ibn Ali | Biography, Death, & Significance". https://www.britannica.com/biography/al-Husayn-ibn-Ali-Muslim-leader-and-martyr</ref> == Saga og arfleifð == [[File:Helgidómur Husayns ibn Ali í Karbala.jpg|thumb|Helgidómur Husayns ibn Ali í Karbala]] Husayn ibn Ali er þekktastur fyrir hlutverk sitt í orrustunni við Karbala árið 680. Þar stóð hann gegn her Umayyada-kalífadæmisins og var drepinn ásamt mörgum af fylgjendum sínum og fjölskyldumeðlimum. Dauði hans varð einn mikilvægasti atburðurinn í sögu sjíta íslams og hafði mikil áhrif á þróun trúarlegra hefða þeirra. Fyrir sjíta múslima er Husayn tákn fórnar, réttlætis og andstöðu gegn óréttlæti. Minningin um hann er haldin árlega á Ashura, tíunda degi mánaðarins Muharram, þar sem milljónir manna um allan heim minnast atburðanna í Karbala. Arfleifð Husayns nær þó út fyrir trúarleg mörk. Margir múslimar líta á hann sem mikilvæga sögulega persónu og píslarvott sem tengist hugmyndum um hugrekki, heiður og að standa gegn kúgun.<ref>{{cite encyclopedia |title=Ḥosayn b. ʿAlī ii. In Popular Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |author=Jean Calmard |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-ii/ }}</ref> == Heimildir == <references /> {{Fd|626|680}} [[Flokkur:Íslam]] o4tkeqm5v5ucnd6flx5lwd2yt6x96dx 1973539 1973538 2026-07-27T17:14:48Z TKSnaevarr 53243 1973539 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Husayn ibn Ali | nafn_á_frum = {{nobold|حسين ابن علي}} | image = Chester Beatty T 414 fol 125v Husayn ibn Ali.jpg | caption = Husayn á tyrkneskri mynd frá 16. öld. | birth_date = 626 | birth_place = [[Medína]] | death_date = 680 | death_place = [[Karbala]] | religion = [[Íslam]] | faðir = [[Alí ibn Abu Talib]] | móðir = [[Fatíma al-Zahra]] | relatives ={{plainlist| * [[Múhameð]] (móðurafi) * [[Hasan ibn Alí]] (bróðir) * [[Abbas ibn Alí]] (bróðir)}} | children ={{plainlist| * [[Alí Zayn al-Abidín]] * [[Ali al-Akbar ibn Husayn]] * [[Sukayna bint Husayn]]}} }} '''Husayn ibn Ali''' ([[arabíska]]: {{lang|ar|حسين بن علي}}; 626 – 680) var barnabarn [[Múhameð]]s spámanns [[íslam]]s, sonur [[Alí ibn Abu Talib]] og [[Fatíma|Fatímu al-Zahra]]. Hann er talinn þriðji [[ímam]] [[sjía]]múslima og er mikilvæg persóna í sögu íslams. Hann lést í [[Orrustan við Karbala|orrustunni við Karbalā]] árið 680 eftir átök við her [[Ommejadar|Ommejadaveldisins]].<ref>Encyclopædia Britannica, "Husayn ibn Ali | Biography, Death, & Significance". https://www.britannica.com/biography/al-Husayn-ibn-Ali-Muslim-leader-and-martyr</ref> == Saga og arfleifð == [[File:Helgidómur Husayns ibn Ali í Karbala.jpg|thumb|Helgidómur Husayns ibn Ali í Karbala]] Husayn ibn Ali er þekktastur fyrir hlutverk sitt í [[Orrustan við Karbala|orrustunni við Karbala]] árið 680. Þar barðist hann gegn her [[Ommejadar|Ommejadaveldisins]] og var drepinn ásamt mörgum af fylgjendum sínum og ættingjum. Dauði hans varð einn mikilvægasti atburðurinn í sögu [[Sjía|sjía íslams]] og hafði mikil áhrif á þróun trúarhefða þeirra. Fyrir sjíamúslima er Husayn táknmynd fórnar, réttlætis og andstöðu gegn óréttlæti. Husayns er minnst á hverju ári á [[Ashura]], tíunda degi mánaðarins [[Muharram]], þar sem milljónir manna um allan heim minnast atburðanna í Karbala. Arfleifð Husayns nær þó út fyrir trúarleg mörk. Margir múslimar líta á hann sem mikilvæga sögulega persónu og [[Píslarvottur|píslarvott]] sem tengist hugmyndum um hugrekki, heiður og að standa gegn kúgun.<ref>{{cite encyclopedia |title=Ḥosayn b. ʿAlī ii. In Popular Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |author=Jean Calmard |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-ii/ }}</ref> == Heimildir == <references /> {{Fd|626|680}} [[Flokkur:Íslam]] 2zhkwjuqjtems7n3rxbumwky41je49b 0 192215 1973552 1973471 2026-07-27T20:49:04Z Nipas2 54688 /* Staðan í deildinni */ 1973552 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 2. deild kvenna 2022 | mynd = | ár = '''2022''' | Meistarar = '''{{Lið Fram}}''' | upp um deild = '''{{Lið Fram}}<br><br>{{Lið Grótta}}''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = (, m/leik) | markahæstur = ''' mörk'''<br> | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] |}} Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 6. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2022'''. {{clear}} == Liðin == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=200| Lið !width=100| Bær !width=180| Leikvangur !width=500| Þjálfari !width=200| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[OnePlus völlurinn]] | og | 11. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Einherji}} | [[Vopnafjörður|Vopnafirði]] | [[Vopnafjarðarvöllur]] | | 9. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grótta}} | [[Seltjarnarnes]] | [[Vivaldivöllurinn]] | | 9. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélagið Hamar|Hamar]] | [[Hveragerði]] | [[Grýluvöllur]] | | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Norðurálsvöllurinn]] | | 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Skessan]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[ÍR-völlur]] | | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] | [[Reykjavík]] | [[Valsvöllur]] | | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Jökulfellsvöllurinn]] | | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]] PCC völlurinn | | 2. s. í [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2. deild]] |} == Staðan í deildinni == === Stigatafla === ''Staðan fyrir 11. umferð, 20. ágúst 2022''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=40| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=300|Aðgangur að lokaumferð |-style="background:#D0F0C0;" |1||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |align="center" rowspan="6"|'''[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022#Neðri hluti|Tekið inn í efri hluta]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |-style="background:#D0F0C0;" |3||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |-style="background:#D0F0C0;" |4||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |-style="background:#D0F0C0;" |5||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |-style="background:#D0F0C0;" |6||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |- style="background:#FFCCCC;" |7||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |align="center" rowspan="5"|'''[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022#Neðri hluti|Tekið inn í neðri hluta]]''' |- style="background:#FFCCCC;" |8||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |- style="background:#FFCCCC;" |9||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |- style="background:#FFCCCC;" |10||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |- style="background:#FFCCCC;" |11||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |} === Töfluyfirlit === {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Álft!!Einh!!Fram!!Grót!!Ham!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KÁ!!KH!!Sind!!Völs |- |list2 = |align="left"|{{Lið Álftanes}} ||'''XXX'''||3-1||0-3||—||5-2||—||—||3-4||3-1||3-2||—||— |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Einherji}} ||—||'''XXX'''||—||1-4||—||0-2||4-1||1-3||—||—||—||0-3 |- |align="left"|{{Lið Fram}} ||—||1-0||'''XXX'''||2-3||—||3-0||—||1-0||—||3-2||—||2-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Grótta}} ||1-1||—||—||'''XXX'''||—||6-1||9-1||—||—||—||7-0||2-3 |- |align="left"|{{Lið Hamar}} ||—||0-1||0-2||1-6||'''XXX'''||—||—||2-4||2-1||1-3||—||— |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍA}} ||3-0||—||—||—||11-0||'''XXX'''||8-1||—||5-0||—||3-2||— |- |align="left"|{{Lið ÍH}} ||5-1||—||0-7||—||1-1||—||'''XXX'''||—||8-1||3-7||1-1||— |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍR}} ||—||—||—||0-0||—||3-2||6-1||'''XXX'''||—||—||3-1||0-0 |- |align="left"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] ||—||1-2||0-3||0-3||—||—||—||0-8||'''XXX'''||2-7||—||0-7 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] ||—||4-0||—||0-4||—||1-3||—||3-4||—||'''XXX'''||—||2-2 |- |align="left"|{{Lið Sindri}} ||3-2||0-1||0-1||—||3-0||—||—||—||3-0||2-1||'''XXX'''||— |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||4-0||—||—||—||6-1||3-2||1-0||—||—||—||6-1||'''XXX''' |} === Stigatafla efri === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=40| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=160|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Fram|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' ||16||12||2||2||38||14||24||'''38''' |align="center" rowspan="2"|'''[[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2023|Upp um deild]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Grótta|1}}"| ||'''[[Íþróttafélagið Grótta|Grótta]]''' ||16||10||4||2||53||14||39||'''34''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Völsungur|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||16||10||3||3||47||18||29||'''33''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}"| ||[[ÍR]] ||16||10||2||4||42||23||19||'''32''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍA|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] ||16||10||1||5||52||24||28||'''31''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|KH|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] ||16||5||1||10||39||48||-9||'''16''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''</small>. ==== Töfluyfirlit ==== === Stigatafla neðri === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=40| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=160|Athugasemdir |- |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Álftanes|1}}"| ||[[Ungmennafélag Álftaness|Álftanes]] ||15||7||1||7||32||34||-2||'''22''' |- |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Einherji|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Einherji|Einherji]] ||15||7||1||7||21||24||-3||'''22''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]] ||15||6||2||7||26||29||-3||'''20''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍH|1}}"| ||{{Lið ÍH}} ||15||3||2||10||27||60||-33||'''11''' |- |5||| ||[[Hamar]] ||15||1||1||13||11||55||44||'''4''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''</small>. ==== Töfluyfirlit ==== == Markahæstu leikmenn == ''Lokaniðurstaða 8. ágúst 2021''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=60|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' | '''[[Jessica Grace Kass Ray]]''' | {{Lið Fram}} | 16 | 2 | 17 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' | '''[[Ariela Lewis]]''' | {{Lið Grótta}} | 12 | 1 | 15 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' | '''[[Sonja Björg Sigurðardóttir]]''' | {{Lið ÍR}} | 11 | 2 | 14 |- | '''4''' | [[Samira Suleman]] | {{Lið Völsungur}} | 10 | 2 | 9 |- | '''5''' | [[Unnur Ýr Haraldsdóttir]] | {{Lið Völsungur}} | 10 | 1 | 15 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} {{2. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&nbsp;deild]] | fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2021]] | eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2023]] }} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190200&banner-tab=matches-and-results&toggle=results|title=2. deild kvenna 2022|work=KSÍ|accessdate=25. júlí 2026}} {{Knattspyrna á Íslandi 2022}} [[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] r1kcwt43g93va0pw9m9behksg2zzhg5 1973618 1973552 2026-07-28T11:20:16Z Nipas2 54688 /* Liðin */ 1973618 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 2. deild kvenna 2022 | mynd = | ár = '''2022''' | Meistarar = '''{{Lið Fram}}''' | upp um deild = '''{{Lið Fram}}<br><br>{{Lið Grótta}}''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = (, m/leik) | markahæstur = ''' mörk'''<br> | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] |}} Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 6. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2022'''. {{clear}} == Liðin == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=120| Lið !width=100| Bær !width=160| Leikvangur !width=560| Þjálfari !width=240| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[OnePlus völlurinn]] | [[Ríkin Napoleon Djurhuus]] og <br> [[Axel Örn Sæmundsson]] | 11. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Einherji}} | [[Vopnafjörður|Vopnafirði]] | [[Vopnafjarðarvöllur]] | [[Dilyan Nikolaev Kolev]] | 9. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | [[Óskar Smári Haraldsson]] og<br> [[Aníta Lísa Svansdóttir]] | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grótta}} | [[Seltjarnarnes]] | [[Vivaldivöllurinn]] | [[Pétur Rögnvaldsson]] | 9. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélagið Hamar|Hamar]] | [[Hveragerði]] | [[Grýluvöllur]] | [[Ólafur Jósefsson]] | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Norðurálsvöllurinn]] | [[Magnea Guðlaugsdóttir]] | 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Skessan]] | [[Haraldur Sigfús Magnússon]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[ÍR-völlur]] | [[Þorleifur Óskarsson]] og<br>[[Engilbert Ólafur Hafberg Friðfinnsson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] | [[Sandra Björk Halldórsdóttir]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] | [[Reykjavík]] | [[Valsvöllur]] | [[Magnús Haukur Harðarson]] og <br> [[Sigurður Þór Sigurþórsson]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Jökulfellsvöllurinn]] | Vaselin Kostadinov Chilingirov og<br> [[Jóhann Bergur Kiesel]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]]<br>PCC völlurinn | [[Aðalsteinn Jóhann Friðriksson]] | 2. s. í [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2. deild]] |} == Staðan í deildinni == === Stigatafla === ''Staðan fyrir 11. umferð, 20. ágúst 2022''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=40| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=300|Aðgangur að lokaumferð |-style="background:#D0F0C0;" |1||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |align="center" rowspan="6"|'''[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022#Neðri hluti|Tekið inn í efri hluta]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |-style="background:#D0F0C0;" |3||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |-style="background:#D0F0C0;" |4||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |-style="background:#D0F0C0;" |5||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |-style="background:#D0F0C0;" |6||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |- style="background:#FFCCCC;" |7||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |align="center" rowspan="5"|'''[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022#Neðri hluti|Tekið inn í neðri hluta]]''' |- style="background:#FFCCCC;" |8||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |- style="background:#FFCCCC;" |9||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |- style="background:#FFCCCC;" |10||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |- style="background:#FFCCCC;" |11||||'''?''' ||11||-||-||-||-||-||--||'''--''' |} === Töfluyfirlit === {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Álft!!Einh!!Fram!!Grót!!Ham!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KÁ!!KH!!Sind!!Völs |- |list2 = |align="left"|{{Lið Álftanes}} ||'''XXX'''||3-1||0-3||—||5-2||—||—||3-4||3-1||3-2||—||— |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Einherji}} ||—||'''XXX'''||—||1-4||—||0-2||4-1||1-3||—||—||—||0-3 |- |align="left"|{{Lið Fram}} ||—||1-0||'''XXX'''||2-3||—||3-0||—||1-0||—||3-2||—||2-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Grótta}} ||1-1||—||—||'''XXX'''||—||6-1||9-1||—||—||—||7-0||2-3 |- |align="left"|{{Lið Hamar}} ||—||0-1||0-2||1-6||'''XXX'''||—||—||2-4||2-1||1-3||—||— |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍA}} ||3-0||—||—||—||11-0||'''XXX'''||8-1||—||5-0||—||3-2||— |- |align="left"|{{Lið ÍH}} ||5-1||—||0-7||—||1-1||—||'''XXX'''||—||8-1||3-7||1-1||— |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍR}} ||—||—||—||0-0||—||3-2||6-1||'''XXX'''||—||—||3-1||0-0 |- |align="left"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] ||—||1-2||0-3||0-3||—||—||—||0-8||'''XXX'''||2-7||—||0-7 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] ||—||4-0||—||0-4||—||1-3||—||3-4||—||'''XXX'''||—||2-2 |- |align="left"|{{Lið Sindri}} ||3-2||0-1||0-1||—||3-0||—||—||—||3-0||2-1||'''XXX'''||— |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||4-0||—||—||—||6-1||3-2||1-0||—||—||—||6-1||'''XXX''' |} === Stigatafla efri === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=40| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=160|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Fram|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' ||16||12||2||2||38||14||24||'''38''' |align="center" rowspan="2"|'''[[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2023|Upp um deild]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Grótta|1}}"| ||'''[[Íþróttafélagið Grótta|Grótta]]''' ||16||10||4||2||53||14||39||'''34''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Völsungur|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||16||10||3||3||47||18||29||'''33''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}"| ||[[ÍR]] ||16||10||2||4||42||23||19||'''32''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍA|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] ||16||10||1||5||52||24||28||'''31''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|KH|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] ||16||5||1||10||39||48||-9||'''16''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''</small>. ==== Töfluyfirlit ==== === Stigatafla neðri === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=40| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=160|Athugasemdir |- |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Álftanes|1}}"| ||[[Ungmennafélag Álftaness|Álftanes]] ||15||7||1||7||32||34||-2||'''22''' |- |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Einherji|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Einherji|Einherji]] ||15||7||1||7||21||24||-3||'''22''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]] ||15||6||2||7||26||29||-3||'''20''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍH|1}}"| ||{{Lið ÍH}} ||15||3||2||10||27||60||-33||'''11''' |- |5||| ||[[Hamar]] ||15||1||1||13||11||55||44||'''4''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''</small>. ==== Töfluyfirlit ==== == Markahæstu leikmenn == ''Lokaniðurstaða 8. ágúst 2021''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=60|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' | '''[[Jessica Grace Kass Ray]]''' | {{Lið Fram}} | 16 | 2 | 17 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' | '''[[Ariela Lewis]]''' | {{Lið Grótta}} | 12 | 1 | 15 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' | '''[[Sonja Björg Sigurðardóttir]]''' | {{Lið ÍR}} | 11 | 2 | 14 |- | '''4''' | [[Samira Suleman]] | {{Lið Völsungur}} | 10 | 2 | 9 |- | '''5''' | [[Unnur Ýr Haraldsdóttir]] | {{Lið Völsungur}} | 10 | 1 | 15 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} {{2. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&nbsp;deild]] | fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2021]] | eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2023]] }} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190200&banner-tab=matches-and-results&toggle=results|title=2. deild kvenna 2022|work=KSÍ|accessdate=25. júlí 2026}} {{Knattspyrna á Íslandi 2022}} [[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] i4gv686d4gtyprvrogu80y0mnwitx8k 1973627 1973618 2026-07-28T11:55:17Z Nipas2 54688 /* Stigatafla */ Stigatafla 1973627 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 2. deild kvenna 2022 | mynd = | ár = '''2022''' | Meistarar = '''{{Lið Fram}}''' | upp um deild = '''{{Lið Fram}}<br><br>{{Lið Grótta}}''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = (, m/leik) | markahæstur = ''' mörk'''<br> | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] |}} Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 6. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2022'''. {{clear}} == Liðin == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=120| Lið !width=100| Bær !width=160| Leikvangur !width=560| Þjálfari !width=240| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[OnePlus völlurinn]] | [[Ríkin Napoleon Djurhuus]] og <br> [[Axel Örn Sæmundsson]] | 11. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Einherji}} | [[Vopnafjörður|Vopnafirði]] | [[Vopnafjarðarvöllur]] | [[Dilyan Nikolaev Kolev]] | 9. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | [[Óskar Smári Haraldsson]] og<br> [[Aníta Lísa Svansdóttir]] | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grótta}} | [[Seltjarnarnes]] | [[Vivaldivöllurinn]] | [[Pétur Rögnvaldsson]] | 9. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélagið Hamar|Hamar]] | [[Hveragerði]] | [[Grýluvöllur]] | [[Ólafur Jósefsson]] | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Norðurálsvöllurinn]] | [[Magnea Guðlaugsdóttir]] | 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2021|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Skessan]] | [[Haraldur Sigfús Magnússon]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[ÍR-völlur]] | [[Þorleifur Óskarsson]] og<br>[[Engilbert Ólafur Hafberg Friðfinnsson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] | [[Sandra Björk Halldórsdóttir]] | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] | [[Reykjavík]] | [[Valsvöllur]] | [[Magnús Haukur Harðarson]] og <br> [[Sigurður Þór Sigurþórsson]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Jökulfellsvöllurinn]] | Vaselin Kostadinov Chilingirov og<br> [[Jóhann Bergur Kiesel]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]]<br>PCC völlurinn | [[Aðalsteinn Jóhann Friðriksson]] | 2. s. í [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2. deild]] |} == Staðan í deildinni == === Stigatafla === ''Staðan fyrir 11. umferð, 20. ágúst 2022''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=40| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=300|Aðgangur að lokaumferð |-style="background:#D0F0C0;" |1||||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' ||11||9||1||1||28||7||21||'''28''' |align="center" rowspan="6"|'''[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022#Neðri hluti|Tekið inn í efri hluta]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||||'''[[Íþróttafélagið Grótta|Grótta]]''' ||11||8||2||1||45||10||35||'''26''' |-style="background:#D0F0C0;" |3||||'''[[ÍR]]''' ||11||8||2||1||35||14||21||'''26''' |-style="background:#D0F0C0;" |4||||'''[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]]''' ||11||8||3||0||37||10||27||'''24''' |-style="background:#D0F0C0;" |5||||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]''' ||11||7||0||4||40||19||21||'''21''' |-style="background:#D0F0C0;" |6||||'''[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]''' ||11||4||1||6||32||27||5||'''13''' |- style="background:#FFCCCC;" |7||||'''[[Ungmennafélag Álftaness|Álftanes]] ||11||4||1||6||21||29||-8||'''13''' |align="center" rowspan="5"|'''[[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022#Neðri hluti|Tekið inn í neðri hluta]]''' |- style="background:#FFCCCC;" |8||||'''[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]]''' ||11||4||1||6||16||30||-14||'''13''' |- style="background:#FFCCCC;" |9||||'''[[Ungmennafélagið Einherji|Einherji]]''' ||11||3||1||7||11||22||11||'''10''' |- style="background:#FFCCCC;" |10||||'''{{Lið ÍH}}''' ||11||2||2||7||22||46||-24||'''8''' |- style="background:#FFCCCC;" |11||||'''[[Hamar]]''' ||11||0||2||9||10||43||-33||'''2''' |- |12||||[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] |11||0||0||11||6||51||-45||'''0''' |} === Töfluyfirlit === {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Álft!!Einh!!Fram!!Grót!!Ham!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KÁ!!KH!!Sind!!Völs |- |list2 = |align="left"|{{Lið Álftanes}} ||'''XXX'''||3-1||0-3||—||5-2||—||—||3-4||3-1||3-2||—||— |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Einherji}} ||—||'''XXX'''||—||1-4||—||0-2||4-1||1-3||—||—||—||0-3 |- |align="left"|{{Lið Fram}} ||—||1-0||'''XXX'''||2-3||—||3-0||—||1-0||—||3-2||—||2-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Grótta}} ||1-1||—||—||'''XXX'''||—||6-1||9-1||—||—||—||7-0||2-3 |- |align="left"|{{Lið Hamar}} ||—||0-1||0-2||1-6||'''XXX'''||—||—||2-4||2-1||1-3||—||— |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍA}} ||3-0||—||—||—||11-0||'''XXX'''||8-1||—||5-0||—||3-2||— |- |align="left"|{{Lið ÍH}} ||5-1||—||0-7||—||1-1||—||'''XXX'''||—||8-1||3-7||1-1||— |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍR}} ||—||—||—||0-0||—||3-2||6-1||'''XXX'''||—||—||3-1||0-0 |- |align="left"|[[KÁ - Knattspyrnufélag Ásvalla|KÁ]] ||—||1-2||0-3||0-3||—||—||—||0-8||'''XXX'''||2-7||—||0-7 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] ||—||4-0||—||0-4||—||1-3||—||3-4||—||'''XXX'''||—||2-2 |- |align="left"|{{Lið Sindri}} ||3-2||0-1||0-1||—||3-0||—||—||—||3-0||2-1||'''XXX'''||— |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||4-0||—||—||—||6-1||3-2||1-0||—||—||—||6-1||'''XXX''' |} === Stigatafla efri === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=40| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=160|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Fram|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' ||16||12||2||2||38||14||24||'''38''' |align="center" rowspan="2"|'''[[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2023|Upp um deild]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Grótta|1}}"| ||'''[[Íþróttafélagið Grótta|Grótta]]''' ||16||10||4||2||53||14||39||'''34''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Völsungur|1}}"| ||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||16||10||3||3||47||18||29||'''33''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}"| ||[[ÍR]] ||16||10||2||4||42||23||19||'''32''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍA|1}}"| ||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] ||16||10||1||5||52||24||28||'''31''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|KH|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] ||16||5||1||10||39||48||-9||'''16''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''</small>. ==== Töfluyfirlit ==== === Stigatafla neðri === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=40| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=160|Athugasemdir |- |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Álftanes|1}}"| ||[[Ungmennafélag Álftaness|Álftanes]] ||15||7||1||7||32||34||-2||'''22''' |- |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Einherji|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Einherji|Einherji]] ||15||7||1||7||21||24||-3||'''22''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]] ||15||6||2||7||26||29||-3||'''20''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍH|1}}"| ||{{Lið ÍH}} ||15||3||2||10||27||60||-33||'''11''' |- |5||| ||[[Hamar]] ||15||1||1||13||11||55||44||'''4''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''</small>. ==== Töfluyfirlit ==== == Markahæstu leikmenn == ''Lokaniðurstaða 8. ágúst 2021''. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=340|Nafn !width=60|Félag !width=30|Mörk !width=30|Víti !width=30|Leikir |-style="background:#FFD700;" | '''1''' | '''[[Jessica Grace Kass Ray]]''' | {{Lið Fram}} | 16 | 2 | 17 |-style="background:#C0C0C0;" | '''2''' | '''[[Ariela Lewis]]''' | {{Lið Grótta}} | 12 | 1 | 15 |-style="background:#CD7F32;" | '''3''' | '''[[Sonja Björg Sigurðardóttir]]''' | {{Lið ÍR}} | 11 | 2 | 14 |- | '''4''' | [[Samira Suleman]] | {{Lið Völsungur}} | 10 | 2 | 9 |- | '''5''' | [[Unnur Ýr Haraldsdóttir]] | {{Lið Völsungur}} | 10 | 1 | 15 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} {{2. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&nbsp;deild]] | fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2021|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2021]] | eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2023]] }} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190200&banner-tab=matches-and-results&toggle=results|title=2. deild kvenna 2022|work=KSÍ|accessdate=25. júlí 2026}} {{Knattspyrna á Íslandi 2022}} [[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] igmat7jj3s42bbhzxqezgr0lyzm1t9c 0 192216 1973535 1973359 2026-07-27T17:07:42Z TKSnaevarr 53243 1973535 wikitext text/x-wiki '''Sick of It All''' er bandarísk [[harðkjarnapönk]]sveit sem stofnuð var árið 1986 í [[New York-borg]] af bræðrunum Pete og Lou Koller <ref>[https://www.allmusic.com/artist/sick-of-it-all-mn0000035587 Sick of It All] Allmusic</ref> Sveitin hefur tvívegis spilað á Íslandi, árin 1999 og 2003.<ref>[https://www.mbl.is/folk/frettir/2003/06/25/ponksveitin_sick_of_it_all_snyr_aftur_alls_ekki_ful/?sign=4 Pönksveitin Sick of it All snýr aftur: Alls ekki fullsaddir] Mbl.is, 25. jún. 2003 </ref> Árið 2026 lést söngvari SOIA, Lou Koller, vegna vélindakrabbameins, 59 ára að aldri.<ref>[https://blabbermouth.net/news/sick-of-it-all-frontman-lou-koller-dead-at-59 SICK OF IT ALL Frontman LOU KOLLER Dead At 59] Blabbermouth.net, sótt 25. júlí 2026</ref> ==Plötur== *Blood, Sweat and No Tears (1989) *Just Look Around (1992) *Scratch the Surface (1994) *Built to Last (1997) *Call to Arms (1999) *Yours Truly (2000) *Life on the Ropes (2003) *Death to Tyrants (2006) *Based on a True Story (2010) *XXV Nonstop (2011) *The Last Act of Defiance (2014) *Wake the Sleeping Dragon! (2018) ==Tilvísanir== <references/> {{S|1986}} [[Flokkur:Bandarískar þungarokkshljómsveitir]] dske66fgu8y4b1qvh86mw9chh1p3rnx 1973536 1973535 2026-07-27T17:07:55Z TKSnaevarr 53243 1973536 wikitext text/x-wiki '''Sick of It All''' er bandarísk [[harðkjarnapönk]]sveit sem stofnuð var árið 1986 í [[New York-borg]] af bræðrunum Pete og Lou Koller.<ref>[https://www.allmusic.com/artist/sick-of-it-all-mn0000035587 Sick of It All] Allmusic</ref> Sveitin hefur tvívegis spilað á Íslandi, árin 1999 og 2003.<ref>[https://www.mbl.is/folk/frettir/2003/06/25/ponksveitin_sick_of_it_all_snyr_aftur_alls_ekki_ful/?sign=4 Pönksveitin Sick of it All snýr aftur: Alls ekki fullsaddir] Mbl.is, 25. jún. 2003 </ref> Árið 2026 lést söngvari SOIA, Lou Koller, vegna vélindakrabbameins, 59 ára að aldri.<ref>[https://blabbermouth.net/news/sick-of-it-all-frontman-lou-koller-dead-at-59 SICK OF IT ALL Frontman LOU KOLLER Dead At 59] Blabbermouth.net, sótt 25. júlí 2026</ref> ==Plötur== *Blood, Sweat and No Tears (1989) *Just Look Around (1992) *Scratch the Surface (1994) *Built to Last (1997) *Call to Arms (1999) *Yours Truly (2000) *Life on the Ropes (2003) *Death to Tyrants (2006) *Based on a True Story (2010) *XXV Nonstop (2011) *The Last Act of Defiance (2014) *Wake the Sleeping Dragon! (2018) ==Tilvísanir== <references/> {{S|1986}} [[Flokkur:Bandarískar þungarokkshljómsveitir]] 068pe60xamfeguodrfzmem8atyoaugt 0 192217 1973509 1973477 2026-07-27T12:41:40Z Akigka 183 1973509 wikitext text/x-wiki '''''Puntila bóndi og Matti vinnumaður hans''''' (þýska: ''Herr Puntila und sein Knecht Matti'') er leikrit eftir [[Bertolt Brecht]], skrifað á árunum [[1940|1940–]][[1941]], sem var frumsýnt árið [[1948]] í [[Zürich]]. Á útlegðarárum sínum var Brecht ásamt samstarfsmönnum sínum boðinn af finnska rithöfundinum [[Hella Wuolijoki]] til dvalar á búgarði hennar í [[Marlebäck]], norðaustur af [[Helsinki]].<ref>{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20140719150502/http://www.kirjasto.sci.fi/brecht.htm|title=Bertolt Brecht (1898-1956)|website=Books and writers|author=Petri Liukkonen|date=2008}}</ref> Sumarið 1940 samdi Brecht leikritið í Marlebäck á grundvelli sagna og leikritsdraga sem Wuolijoki hafði samið. Leikritið er alþýðulegur [[gamanleikur]].<ref>{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924052231/http://www.gp.se/kulturnoje/scenkonst/1.227881-stockholms-stadsteater-puntila-matti|archive-date=24. september 2015|title=Stockholms stadsteater - Puntila/Matti|author=Amelie Björck|date=24. september 2015|website=Göteborgs-Posten|url=http://www.gp.se/kulturnoje/scenkonst/1.227881-stockholms-stadsteater-puntila-matti}}</ref> Samkvæmt síðari rannsóknum sótti Hella Wuolijoki einnig innblástur til persónanna í leikritinu til bóndans [[Roope Juntula]] frá Hauho og [[Juntula-býlið|Juntula-býlisins]], sem hún þekkti persónulega. [[Bertolt Brecht]] vann efnið síðar úr á sjálfstæðan hátt og skapaði persónuna Puntila.<ref>{{cite book|author=Erkki Wuolijoki|title=Niskavuoren henki – Viljapelloilta valkokankaalle|publisher=Karisto|year=2015}}</ref><ref>{{cite book|author=Jan Knopf|title=Brecht-Handbuch|publisher=Verlag J.B.Meizler|year=2001}}</ref> == Söguþráður == Puntila er auðugur bóndi og minnir á persónu á borð við [[Hið undarlega mál Jekylls og Hydes|Dr. Jekyll og Mr. Hyde]]. Þegar hann er drukkinn er hann örlátur og vingjarnlegur, en þegar hann er edrú er hann eigingjarn og harðlyndur. Puntila vill að dóttir hans Eva giftist [[Stjórnarerindreki|stjórnarerindreka]], en drukkna sjálfið hans vill að hún giftist bílstjóra hans og drykkjufélaga, þjóninum Matti. Haldið er trúlofunarboð fyrir Evu og stjórnarerindrekann. Þegar Puntila verður drukkinn móðgar hann stjórnarerindrekann og vill að Matti kvænist dóttur hans. Matti reynir þá á Evu og hún sýnir að hún myndi ekki verða góð eiginkona verkamanns. Matti yfirgefur því Puntila og sameinast félögum sínum úr verkalýðsstéttinni. == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Leikrit frumsýnd 1948]] [[Flokkur:Þýsk leikrit]] [[Flokkur:Bertolt Brecht]] jktbr7xevq5uaz0uajsnywo7tl77uzi 1973591 1973509 2026-07-28T08:18:39Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973591 wikitext text/x-wiki '''''Puntila bóndi og Matti vinnumaður hans''''' (þýska: ''Herr Puntila und sein Knecht Matti'') er leikrit eftir [[Bertolt Brecht]], skrifað á árunum [[1940|1940–]][[1941]], sem var frumsýnt árið [[1948]] í [[Zürich]]. Á útlegðarárum sínum var Brecht ásamt samstarfsmönnum sínum boðinn af finnska rithöfundinum [[Hella Wuolijoki]] til dvalar á búgarði hennar í [[Marlebäck]], norðaustur af [[Helsinki]].<ref>{{cite web|url=http://www.kirjasto.sci.fi/brecht.htm|title=Bertolt Brecht (1898-1956)|website=Books and writers|author=Petri Liukkonen|date=2008|access-date=2026-07-25|archive-date=2014-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140719150502/http://www.kirjasto.sci.fi/brecht.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> Sumarið 1940 samdi Brecht leikritið í Marlebäck á grundvelli sagna og leikritsdraga sem Wuolijoki hafði samið. Leikritið er alþýðulegur [[gamanleikur]].<ref>{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924052231/http://www.gp.se/kulturnoje/scenkonst/1.227881-stockholms-stadsteater-puntila-matti|archive-date=24. september 2015|title=Stockholms stadsteater - Puntila/Matti|author=Amelie Björck|date=24. september 2015|website=Göteborgs-Posten|url=http://www.gp.se/kulturnoje/scenkonst/1.227881-stockholms-stadsteater-puntila-matti}}</ref> Samkvæmt síðari rannsóknum sótti Hella Wuolijoki einnig innblástur til persónanna í leikritinu til bóndans [[Roope Juntula]] frá Hauho og [[Juntula-býlið|Juntula-býlisins]], sem hún þekkti persónulega. [[Bertolt Brecht]] vann efnið síðar úr á sjálfstæðan hátt og skapaði persónuna Puntila.<ref>{{cite book|author=Erkki Wuolijoki|title=Niskavuoren henki – Viljapelloilta valkokankaalle|publisher=Karisto|year=2015}}</ref><ref>{{cite book|author=Jan Knopf|title=Brecht-Handbuch|publisher=Verlag J.B.Meizler|year=2001}}</ref> == Söguþráður == Puntila er auðugur bóndi og minnir á persónu á borð við [[Hið undarlega mál Jekylls og Hydes|Dr. Jekyll og Mr. Hyde]]. Þegar hann er drukkinn er hann örlátur og vingjarnlegur, en þegar hann er edrú er hann eigingjarn og harðlyndur. Puntila vill að dóttir hans Eva giftist [[Stjórnarerindreki|stjórnarerindreka]], en drukkna sjálfið hans vill að hún giftist bílstjóra hans og drykkjufélaga, þjóninum Matti. Haldið er trúlofunarboð fyrir Evu og stjórnarerindrekann. Þegar Puntila verður drukkinn móðgar hann stjórnarerindrekann og vill að Matti kvænist dóttur hans. Matti reynir þá á Evu og hún sýnir að hún myndi ekki verða góð eiginkona verkamanns. Matti yfirgefur því Puntila og sameinast félögum sínum úr verkalýðsstéttinni. == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Leikrit frumsýnd 1948]] [[Flokkur:Þýsk leikrit]] [[Flokkur:Bertolt Brecht]] ha7kuctr50ipfw0jx0c28dxh4lj5gi4 0 192218 1973530 1973479 2026-07-27T16:17:34Z TKSnaevarr 53243 1973530 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Guido Reni - St Joseph with the Infant Jesus - WGA19304.jpg|thumb|right|Heilagur Jósef heldur á Jesúbarninu á málverki eftir Guido Reni (1635).]] '''Jósef''' ([[hebreska]]: יוֹסֵף) var, samkvæmt [[Nýja testamentið|nýja testamentinu]], eiginmaður [[María mey|Maríu meyjar]] og fósturfaðir [[Jesús|Jesú Krists]].<ref name="Matt 1:16">Biblían. Matteusarguðspjall 1:16 (Netútgáfa Snerpu).</ref><ref>{{Vísindavefurinn|1069|Hvernig getur guð verið pabbi Jesús ef María mey og Jósef fæddu hann?|höfundur= Haukur Már Helgason|dags= 1. nóvember 2000|skoðað=26. júlí 2026}}</ref> Samkvæmt hefð [[Kristni|kristinnar trúar]] var Jósef ekki kynfaðir Jesú, sem var getinn af [[Heilagur andi|heilögum anda]], en gekk honum þó í föðurstað.<ref>Souvay, Charles. (1910) [http://www.newadvent.org/cathen/08504a.htm "St. Joseph"] ''Catholic Encyclopedia'' VIII. bindi. New York: Robert Appleton Company. Skoðað 26. júlí 2026.</ref><ref>[[Paul Maier|Maier, Paul]]. ''In the Fullness of Time: a Historian Looks at Christmas, Easter and the Early Church''. Kregel Publications, 1998. bls. 77</ref><ref>Lockyer, Herbert. ''All the Divine Names and Titles in the Bible''. Zondervan, 1988. bls. 68, 254-255</ref> Jósef er hylltur sem [[dýrlingur]] innan [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]] og [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjunnar]]. Samkvæmt ættarskrá í [[Matteusarguðspjall]]i hét faðir Jósefs Jakob<ref name="Matt 1:16" /> en samkvæmt [[Lúkasarguðspjall]]i hét hann Elí.<ref>Biblían. Matteusarguðspjall 3:23 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Ekkert kemur fram í [[guðspjöll]]unum um það hvenær og hvar Jósef fæddist eða hvenær hann dó. Aðeins kemur fram að hann hafi búið í [[Nasaret]] í [[Galílea|Galíleu]],<ref>Fyrir fæðingu Jesú (Lúkas 2:4), eftir dauða [[Heródes mikli|Heródesar]] og flóttann til Egyptalands (Matteus 2:23, Lúkas 2:39) og eftir páskaferðina til Jerúsalem þegar Jesús var tólf ára (Lúkas 2:51).</ref> en hafi einnig dvalið nokkur ár í [[Betlehem]] í [[Júdea|Júdeu]]<ref>Lúkas 2:4, Matteus 2:1-14</ref> og hafi dvalið í útlegð í Egyptalandi í nokkur ár.<ref>Biblían. Matteusarguðspjall 2:14-22. (Netútgáfa Snerpu).</ref> Í þýðingum á guðspjöllunum er Jósef jafnan sagður hafa verið [[Trésmíði|smiður]] eða [[snikkari]].<ref>t.ex. Biblían. Matteusarguðspjall 13:55 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Gríska orðið í frumtextanum, ''τεκτων'' hefur nokkuð breiðari merkingu og gæti einnig þýtt að Jósef hafi verið handverksmaður með stein eða járn.<ref>[http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=IZLWU9zvj-4C&oi=fnd&pg=PA1&dq=tekton+joseph&ots=BlPEZlQelK&sig=S7ZPLYOMyBtDmm5MggAbm175s8M#PPA14,M1 Google books]''Joseph, Mary, Jesus'', Lucien Deiss, Liturgical Press, 1996, {{ISBN|0-8146-2255-0}}, 9780814622551</ref> Lítið er af upplýsingum um Jósef í guðspjöllunum og engar beinar tilvitnanir í hann. Innan kaþólsku kirkjunnar er Jósef talinn [[verndardýrlingur]] verkamanna og á marga [[Dýrlingadagur|dýrlingadaga]]. Hann var einnig lýstur verndardýrlingur og verndari kaþólsku kirkjunnar (ásamt [[Pétur postuli|Pétri postula]]) af [[Píus 9.|Píusi 9.]] [[Páfi|páfa]] árið 1870 og er einnig verndardýrlingur nokkurra landa. ==Jósef í nýja testamentinu== Jósefs er fyrst getið í [[Matteusarguðspjall]]i og [[Lúkasarguðspjall]]i, sem talin eru hafa verið rituð á árabilinu 80-90. Í báðum guðspjöllunum birtast ættartöl sem rekja ætt Jósefs til [[Davíð konungur|Davíðs konungs]] en guðspjöllunum ber ekki nákvæmlega saman um ætterni Jósefs. Í Matteusarguðspjalli er Jósef sagður afkomandi Davíðs í gegnum konunglegu ættlínuna frá [[Salómon konungur|Salómon konungi]] en í Lúkasarguðspjalli er ætt hans rakin aftur til [[Natan (sonur Davíðs)|Natans]], annars sonar Davíðs og [[Batseba|Batsebu]]. Ættartölunum ber því ekki saman um nein nöfn á milli Davíðs og Jósefs. Matteus og Lúkas segja einnig hvor sína söguna af því hvernig það kom til að Jesús skyldi fæðast í [[Betlehem]], sem átti samkvæmt hefð að vera fæðingarstaður [[Messías]]ar, þrátt fyrir að Jesús hafi verið frá [[Nasaret]]. Í Matteusarguðspjalli birtist [[engill]] drottins Jósef í draumi og skipar honum að flýja með þungaða konu sína frá Betlehem til Egyptalands til að forðast barnamorð sem [[Heródes mikli|Heródes konungur]] hefur skipað í borginni. Þegar Heródes er látinn segir engillinn Jósef að snúa aftur en ráðleggur honum að forðast [[Heródes Arkelás|son Heródesar]], sem er tekinn við völdum í Júdeu. Jósef fer því með konu sína og barn til Nasaret í [[Galílea|Galíleu]] og sest þar að. Í Matteusarguðspjalli er Jesús því, líkt og [[Móses]], í háska vegna grimms konungs sem ofsækir hann og á, líkt og Móses, (for)föður að nafni [[Jósef (sonur Jakobs)|Jósef]] sem fer til Egyptalands. Líkt og Jósef gamla testamentsins á þessi Jósef föður að nafni Jakob og báða Jósefana dreymir mikilvæga drauma um framtíðina.<ref>Spong, John Shelby. ''[https://archive.org/details/jesusfornonrelig0000spon/page/33 <!-- quote="Mark never says". --> Jesus for the non-religious]''. HarperCollins. 2007. {{ISBN|0-06-076207-1}}.</ref> Í Lúkasarguðspjalli er Jósef frá upphafi sagður búsettur í Nasaret og Jesús fæðist í Betlehem því Jósef og María verða að fara þangað til að láta skrá sig í manntali. Lúkas minnist ekkert á vitranir Jósefs frá englunum, né á barnamorðin eða flóttann til Egyptalands. Síðasta skiptið sem Jósef birtist í eigin persónu í guðspjöllunum er í frásögn af heimsókn fjölskyldunnar til musterisins í [[Jerúsalem]] á [[Páskahald gyðinga|páskunum]] þegar Jesús er 12 ára. Frásögnin birtist aðeins í Lúkasarguðspjalli og aldrei er minnst á Jósef eftir þetta.<ref>{{cite book|title=Saint Joseph: His Life and His Role in the Church Today|first=Louise B.|last= Perrotta|year= 2000 |isbn= 978-0-87973-573-9 |pages= 21, 110–112 |publisher=Our Sunday Visitor Publishing }}</ref> Í þættinum er áhersla lögð á að Jesús sé meðvitaður um verkefnið sem hann verður að inna af hendi. Hann segir Maríu og Jósef frá „föður sínum“ og á þar við [[Guð]] en þau María skilja hann ekki.<ref>Biblían. Lúkasarguðsjall 2:41–51. (Netútgáfa Snerpu).</ref> Ekki er minnst á að Jósef sé viðstaddur [[brúðkaupið í Kana]], þar sem Jesús hefur trúboð sitt, né [[píslun Jesú]] undir lokin. Margir hafa dregið þá ályktun að Jósef hafi látist áður en Jesús hóf störf sín. Ef Jósef hefði verið viðstaddur [[Krossfesting Jesú|krossfestinguna]] hefði verið til þess ætlast samkvæmt hefðum gyðinga að hann tæki við líki Jesú. Þess í stað fær [[Jósef frá Arímaþeu]] umsjón á líkinu og lætur greftra það. Þá er ólíklegt að Jesús hefði falið [[Jóhannes postuli|Jóhannesi postula]] að gæta móður sinnar ef Jósef hefði enn verið á lífi.<ref name=CatholicEncyc>{{Cite encyclopedia|title=St. Joseph|encyclopedia=The Catholic Encyclopedia|publisher=Robert Appleton Company|location=New York|url=https://www.newadvent.org/cathen/08504a.htm|access-date=12 June 2016|last=Souvay|first=Charles|date=1910|volume=8}}</ref> Í þremur guðspjallanna birtist frásögn þar sem íbúar Nasaret, heimabæjar Jesú, draga í efa að hann geti verið spámaður því þeir þekkja fjölskyldu hans. Í Markúsarguðspjalli kalla þeir Jesú „son Maríu“ í stað þess að minnast á föður hans. Í Matteusarguðspjalli kalla bæjarbúarnir hann „son smiðsins“ en nefna þó ekki föður hans á nafn.<ref>Biblían. Matteusarguðspjall 13:53–55 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Í Lúkasarguðspjalli segir: „En Jesús var um þrítugt, er hann hóf starf sitt. Var hann, eftir því sem haldið var, sonur Jósefs, sonar Elí.“<ref>Biblían. Lúkasarguðspjall 3:21–38 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Í Lúkasarguðspjalli ber við jákvæðan tón bæjarbúanna gagnvart ætterni Jesú en hjá Markúsi og Matteusi bera viðbrögðin fremur merki um vanþóknun.<ref>{{Cite book |last=Vermès |first=Géza |title=The authentic gospel of Jesus |date=2004 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-191260-8 |location=London |oclc=647043972|pp= 1–37}}</ref> Þessi frásögn birtist ekki í [[Jóhannesarguðspjall]]i en í svipaðri frásögn segja vantrúa bæjarbúarnir: „Er þetta ekki hann Jesús, sonur Jósefs? Vér þekkjum bæði föður hans og móður. Hvernig getur hann sagt, að hann sé stiginn niður af himni?“<ref>Biblían. Jóhannesarguðspjall 6:42 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Bréf [[Páll postuli|Páls postula]] eru talin elstu rit kristinna manna sem varðveist hafa.<ref>{{Cite web |last=Satin |first=Alec |date=2 March 2018 |title=What's the Chronological Order of the New Testament Books? |url=https://www.alecsatin.com/whats-the-chronological-order-of-the-new-testament-books/ |access-date=18 July 2024 |website=Comfort for Christians |language=en-us}}</ref> Í þeim er minnst á móður Jesú (en hún ekki nafngreind) en ekki föður hans. Í Markúsarguðspjalli, sem talið er elsta guðspjallið, er einnig ekki minnst á föður Jesú.<ref name="oblates">{{Cite web |title=Joseph in the Gospels of Mark and John |url=https://osjusa.org/st-joseph/scripture/iii-joseph-in-the-gospels-of-mark-and-john/ |access-date=18 July 2024 |website=Oblates of St. Joseph – Holy Spouses Province}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Kristnir dýrlingar]] [[Flokkur:Persónur í nýja testamentinu]] mo7nk4fo6fq0lmzzn3omn6ye8u8zowz 14 192222 1973511 2026-07-27T12:43:19Z Akigka 183 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Þýsk leikskáld]]“ 1973511 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Þýsk leikskáld]] 8t9gqq40uwgxaxn3upafwkafmn6skx6 14 192223 1973514 2026-07-27T12:46:16Z Akigka 183 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Leikrit eftir frumsýningarári]] [[Flokkur:1948]]“ 1973514 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Leikrit eftir frumsýningarári]] [[Flokkur:1948]] 1ha340gm039v2lz9myjwopvxb3qs60i 1973528 1973514 2026-07-27T15:34:49Z TKSnaevarr 53243 1973528 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Leikrit eftir frumsýningarári|1948]] [[Flokkur:1948]] sz5voeoebzkbn11jilqg2c4z25ugh9w 0 192224 1973533 2026-07-27T16:46:06Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Max von Sydow]] 1973533 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Max von Sydow]] ayfm1cq4b6i1i1ydbm28wcn9jyrmomc 0 192225 1973555 2026-07-27T21:56:40Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Karl 12. Svíakonungur]] á [[Karl 12.]] yfir tilvísun 1973555 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Karl 12.]] dn9q95ztptmson5rbmm7s2nw4ule0li 0 192226 1973560 2026-07-27T22:01:37Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Karl 13. Svíakonungur]] á [[Karl 13.]] yfir tilvísun 1973560 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Karl 13.]] bbzo9801d7pdjt9thb9td3ne3bd12yx 1 192227 1973562 2026-07-27T22:01:37Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Spjall:Karl 13. Svíakonungur]] á [[Spjall:Karl 13.]] 1973562 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Spjall:Karl 13.]] e7si5x1nr1943nmmchag7x4ykrdirgs 14 192228 1973571 2026-07-28T00:11:23Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:1482]] [[Flokkur:Fólk dáið á 15. öld]]“ 1973571 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:1482]] [[Flokkur:Fólk dáið á 15. öld]] 2vesisd75ped2rop2jeitxhip81nckq 14 192229 1973572 2026-07-28T00:12:08Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:1418]] [[Flokkur:Fólk fætt á 15. öld]]“ 1973572 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:1418]] [[Flokkur:Fólk fætt á 15. öld]] bel9eppztxmi88naoy3wtw8rfunmzd3 0 192230 1973598 2026-07-28T09:50:07Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Karl 15. Svíakonungur]] á [[Karl 15.]] yfir tilvísun 1973598 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Karl 15.]] ie1ak9afobwrsct1su72c53duy1ajp3 0 192231 1973606 2026-07-28T10:28:11Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Alræði]] 1973606 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Alræði]] moqxg19hxwkgqbr41q9iuikce1zvfae 0 192232 1973613 2026-07-28T10:40:20Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Karl 10.]] 1973613 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Karl 10.]] 3v2mqfsobij5fe972gy5vjlxad44lmr