1961

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="is">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>iswiki</dbname>
    <base>https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Miðill</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Kerfissíða</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Spjall</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Notandi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Notandaspjall</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediaspjall</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Mynd</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Myndaspjall</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Melding</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Meldingarspjall</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Snið</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Sniðaspjall</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hjálp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hjálparspjall</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Flokkur</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Flokkaspjall</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Gátt</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Gáttaspjall</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">Skjátexti</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">Skjátextaspjall</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>1961</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1597</id>
    <revision>
      <id>1973847</id>
      <parentid>1972388</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T13:16:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Desember */</comment>
      <origin>1973847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27104" sha1="g9kve56d3svqhmlzdc8d0fc5pp9yiyl" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''1961''' (MCMLXI í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 61. ár 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[sunnudagur|sunnudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]].

== Atburðir ==
=== Janúar ===
[[Mynd:Ham-and-handler.jpg|thumb|right|Simpansinn Ham með þjálfara sínum, [[Joseph V. Brady]].]]
* [[1. janúar]] - [[Myntbreytingin í Sovétríkjunum 1961]] tók gildi: Eitt núll var tekið af rúblunni um leið og hún var gjaldfelld gagnvart bandaríkjadal.
* [[3. janúar]]:
** [[Dwight Eisenhower]] tilkynnti að Bandaríkin hefðu slitið öll samskipti við [[Kúba|Kúbu]].
** 25 fórust þegar farþegavél hrapaði til jarðar við [[Vaasa]].
* [[9. janúar]] - Bresk yfirvöld tilkynntu að þau hefðu afhjúpað sovéskan njósnahring, [[Portland-njósnahringurinn|Portland-njósnahringinn]].
* [[17. janúar]] - [[Patrice Lumumba]],  fyrsti lýðræðislega kjörni forsætisráðherra Lýðveldisins Kongó, var ráðinn af dögum.
* [[21. janúar]] - [[Elísabet 2. Bretadrottning]] og [[Filippus drottningarmaður]] hófu sex vikna ferðalag um Pakistan, Indland, Nepal og Íran.
* [[24. janúar]] - [[B-52 Stratofortress]]-sprengjuflugvél hrapaði við sveitabæ í Norður-Karólínu. Ein kjarnorkusprengja komst nálægt því að springa.
* [[27. janúar]] - 68 áhafnarmeðlimir fórust þegar sovéski kafbáturinn ''[[S-80]]'' sökk í [[Barentshaf]]i.
* [[20. janúar]] - [[John F. Kennedy]] tók við embætti forseta Bandaríkjanna.
* [[29. janúar]] - [[Körfuknattleikssamband Íslands]] var stofnað.
* [[30. janúar]] - Teiknimyndaþættirnir ''[[Jógi björn]]'' hófu göngu sína í bandarísku sjónvarpi.
* [[31. janúar]] - Simpansinn [[Ham (simpansi)|Ham]] var sendur út í geim um borð í ''[[Mercury-Redstone 2]]''.
=== Febrúar ===
[[Mynd:Photo_Total_solar_eclipse_of_1961_15_February_1961_-_Touring_Club_Italiano_07_0269.jpg|thumb|right|Sólmyrkvinn 1961 yfir Flórens á Ítalíu.]]
* [[1. febrúar]]:
** Bandaríkin prófuðu langdrægu eldflaugina [[Minuteman I]] í fyrsta sinn.
** Bandaríska símafyrirtækið [[Bell Telephone]] setti [[takkasími|takkasíma]] fyrst á markað.
* [[2. febrúar]] - 600 farþegar skemmtiferðaskipsins ''[[Santa Maria (skemmtiferðaskip)|Santa Maria]]'' komust í land í [[Recife]] í Brasilíu eftir 10 daga í haldi mannræningja.
* [[3. febrúar]] - Eftir að samyrkjuvæðing [[Kína]] reyndist misheppnuð, neyddust Kínverjar til að kaupa hveiti frá Kanada.
* [[4. febrúar]]:
** [[Verslunarbankinn]] hóf starfsemi.
** [[Portúgal]]ar hófu nýlendustríð sitt í [[Angóla]].
* [[9. febrúar]] - [[Bítlarnir]] héldu sína fyrstu tónleika í [[The Cavern Club]] í Liverpool eftir að þeir tóku upp nýja hljómsveitarnafnið.
* [[12. febrúar]] - Sovétríkin sendu könnunarfarið ''[[Venera 1]]'' til Venusar.
* [[13. febrúar]] - Innranríkisráðherra ríkisstjórnar [[Katanga]] tilkynnti um morðið á [[Patrice Lumumba]].
* [[14. febrúar]]:
** Frumefnið [[lárensín]] var búið til í fyrsta sinn við [[Berkeley-háskóli|Berkeley-háskóla]] í Bandaríkjunum.
** Sovétríkin kröfðust þess að [[Dag Hammarskjöld]] segði af sér eftir morðið á Patrice Lumumba.
** Þúsundir mótmæltu við sendiráð [[Belgía|Belgíu]] um allan heim vegan morðsins á Lumumba.
* [[15. febrúar]]:
** [[Sabena flug 548]] fórst nærri [[Brussel]] með þeim afleiðingum að allir 73 um borð dóu, þar á meðal allt landslið Bandaríkjanna í skautadansi.
** [[Sólmyrkvinn 15. febrúar 1961]] sást vel frá Suður-Evrópu.
* [[17. febrúar]] - [[Kórónaveira]] var í fyrsta sinn greind í manneskju, á Englandi.
* [[21. febrúar]] - [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna]] hafnaði kröfu Sovétríkjanna um afsögn aðalritara Sþ, en heimilaði friðargæsluliði sínu í Kongó beitingu vopna.
* [[26. febrúar]] - [[Hassan 2.]] tók við krúnunni í Marokkó.

===Mars===
[[Mynd:Ingrid_Bjerkås_(1959).jpg|thumb|Ingrid Bjerkås var skipuð fyrsti kvenprestur Norsku kirkjunnar þrátt fyrir hörð mótmæli.]]
* [[1. mars]]:
** Fyrstu kosningarnar voru haldnar í [[Úganda]].
** [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseti stofnaði [[Friðarsveitin]]a (Peace Corps).
* [[3. mars]] - [[Hassan 2.]] var krýndur konungur Marokkó.
* [[8. mars]]:
** [[Max Conrad]] setti met í hringferð um hnöttinn í léttri flugvél, 8 dagar, 18 tímar og 49 mínútur.
** Sjóræningjastöðin ''[[Radio Nord]]'' hóf útsendingar frá skipinu ''Bon Jour'' á alþjóðlegu hafsvæði í [[Álandshaf]]i.
* [[13. mars]]:
** 145 fórust þegar [[Kurenivka-aurskriðan]] rann yfir Kænugarð.
** [[Kýpur]] gerðist aðili að [[Breska samveldið|Breska samveldinu]].
* [[15. mars]] - [[Suður-Afríka]] lýsti því yfir að landið segði sig úr [[Breska samveldið|Breska samveldinu]] við stofnun lýðveldis 15. maí.
* [[18. mars]]:
** [[Sjálfstæðisstríð Alsírs]]: Vopnahlé tók gildi.
** Jean-Claude Pascal sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1961]] fyrir Lúxemborg með laginu „Nous les amoureux“.
* [[19. mars]] - [[Ingrid Bjerkås]] var fyrsti kvenpresturinn sem tók við embætti í [[Norska kirkjan|Norsku kirkjunni]].
* [[29. mars]] - [[23. viðauki bandarísku stjórnarskrárinnar]] sem leyfir íbúum [[Washington D.C.]] að taka þátt í forsetakosningum var samþykktur.
* [[30. mars]] - [[Alþjóðasamningur um ávana- og fíkniefni, 1961]] var undirritaður í New York.
* [[31. mars]] - Bæjarstjóri [[Évian-les-Bains]] í Frakklandi, Camille Blanc, var myrtur af frönsku hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]] í aðdraganda þess að bærinn hýsti friðarviðræður í sjálfstæðisstríði Alsírs.

===Apríl===
[[Mynd:Гагарин_в_корабле.jpg|thumb|Júríj Gagarín var fyrsti maðurinn sem fór út í geim um borð í geimfarinu ''[[Vostok 1]]''.]]
* [[7. apríl]] - [[Seðlabanki Íslands]] var stofnaður.
* [[8. apríl]] - 238 fórust þegar breska gufuskipið ''[[MV Dara]]'' sprakk og sökk við strönd Dúbaí.
* [[10. apríl]] - Suðurafríski golfarinn [[Gary Player]] var fyrsti útlendingurinn sem vann [[U.S. Masters]]-golfmótið.
* [[11. apríl]]:
** Réttarhöldin yfir [[Adolf Eichmann]] hófust í Jerúsalem.
** Portúgalski ráðherrann [[Júlio Botelho Moniz]] reyndi misheppnað valdarán í Portúgal vegna óánægju með viðbrögð stjórnarinnar við [[sjálfstæðisstríð Angóla|sjálfstæðisstríði Angóla]].
* [[12. apríl]] - Sovétmaðurinn [[Júríj Gagarín]] fór fyrstur manna út í geim.
* [[17. apríl]] - [[Kalda stríðið]]: [[Innrásin í Svínaflóa]] á Kúbu átti að hrinda af stað stjórnarskiptum en mistókst.
* [[19. apríl]] - Bandaríkin sendu herlið til [[Laos]].
* [[21. apríl]] - Hópur franskra herforingja reyndi [[Alsírvaldaránið 1961|misheppnað valdarán]] gegn stjórn [[Charles de Gaulle]] í Alsír.
* [[23. apríl]] - [[Judy Garland]] hélt fræga endurkomutónleika í [[Carnegie Hall]].
* [[24. apríl]] - Sænska galíoninu ''[[Vasa (skip)|Vasa]]'' var lyft úr sjó.
* [[25. apríl]] - [[Robert Noyce]], sem síðar stofnaði [[Intel]], fékk einkaleyfi á [[samrás]].
* [[27. apríl]] - [[Síerra Leóne]] hlaut sjálfstæði frá Bretum.
* [[29. apríl]] - [[Alþjóðlegi náttúruverndarsjóðurinn]] var stofnaður.

===Maí===
[[Mynd:Freedom_Riders_attacked.jpg|thumb|Hópur manna ræðst á mótmælendur á vegum [[Freedom Riders]] í Birmingham, Alabama.]]
* [[5. maí]]:
** [[Öryrkjabandalag Íslands]] var stofnað.
** [[Alan Shepard]] fór út í geim fyrstur Bandaríkjamanna.
* [[6. maí]] - [[Tottenham Hotspur F.C.]] var fyrsta enska knattspyrnuliðið sem sigraði bæði ensku deildina og bikarinn.
* [[7. maí]] - [[Keflavíkurgangan 1961|Keflavíkurganga]] á vegum hernámsandstæðinga var gengin frá hliði herstöðvarinnar í Keflavík til Reykjavíkur.
* [[8. maí]] - Breski leyniþjónustumaðurinn [[George Blake]] var dæmdur í 42 ára fangelsi fyrir að hafa verið [[gagnnjósnari]] fyrir Sovétríkin.
* [[14. maí]] - [[Réttindabyltingin]]: Rúta á vegum [[Freedom Riders]] varð fyrir eldsprengju í [[Alabama]] og meðlimir [[Ku Klux Klan]] réðust á mótmælendur.
* [[15. maí]] - Þýski lífefnafræðingurinn [[J. Heinrich Matthaei]] gerði tilraun sem markaði upphaf ráðningar [[erfðalykill|erfðalykla]] og þar með nútíma[[erfðafræði]].
* [[16. maí]] - [[Park Chung Hee]] tók við völdum eftir herforingjabyltingu í Suður-Kóreu.
* [[19. maí]] - ''[[Venera 1]]'' var fyrsti manngerði hluturinn sem fór framhjá annarri reikistjörnu, en geimfarið hafði misst samband við jörðu nokkru áður og sendi engin gögn til baka.
* [[21. maí]] - Fylkisstjóri [[Alabama]], [[John Patterson]], lýsti yfir [[herlög]]um eftir að [[kynþáttaóeirðir]] brutust út.
* [[24. maí]] - [[Réttindabyltingin]]: Hópur mótmælenda í [[Freedom Riders]]-rútu var handtekinn fyrir óspektir um leið og þau stigu út úr rútunni í [[Jackson (Mississippi)|Jackson]], Mississippi.
* [[25. maí]]:
** [[Apollo-geimferðaáætlunin]]ni var hleypt af stokkunum með ræðu [[John F. Kennedy]] um að Bandaríkin hygðust senda menn til tunglsins fyrir lok áratugarins..
** [[Birgitta Svíaprinsessa]] giftist þýska prinsinum [[Jóhann Georg af Hohenzollern-Sigmaringen|Jóhanni Georg af Hohenzollern]].
* [[27. maí]] - Forsætisráðherra [[Malaja]], [[Tunku Abdul Rahman]], lýsti yfir fyrirætlun um stofnun [[Malasía|Malasíu]], með þátttöku Malaja, [[Singapúr]], [[Sarawak]], [[Brúnei]] og [[Sabah]].
* [[28. maí]] - Grein eftir [[Peter Benenson]] um [[sakaruppgjöf]] fyrir [[samviskufangi|samviskufanga]] var birt í ''[[The Observer]]'', sem markar upphaf samtakanna [[Amnesty International]].
* [[30. maí]] - Forseti Dóminíska lýðveldisins, [[Rafael Leónidas Trujillo]], var myrtur í fyrirsát.
* [[31. maí]] - [[Suður-Afríka]] gerðist lýðveldi og varð að fullu sjálfstætt frá Bretlandi.

=== Júní ===
[[Mynd:John_Kennedy,_Nikita_Khrushchev_1961.jpg|thumb|Fundur Krústsjevs og Kennedys í Vín.]]
* [[1. júní]] - Mesti jarðskjálfti 20. aldar í [[Eþíópía|Eþíópíu]] reið yfir með þeim afleiðingum að hundruð húsa í [[Majore]] og [[Karakore]] hrundu.
* [[4. júní]] - [[Leiðtogafundurinn í Vín]]: [[John F. Kennedy]] og [[Níkíta Krústsjev]] funduðu um kjarnorkutilraunir, afvopnun og stöðu Þýskalands.
* [[8. júlí]] - [[Eldflaugabelti]] var sýnt opinberlega í fyrsta sinn þegar Harold Graham flaug með [[Bell Rocket Belt]] í [[Fort Eustis]] í Bandaríkjunum.
* [[10. júní]] - [[Kóreska leyniþjónustan]] var stofnuð undir forystu [[Kim Jong-pil]] gagngert til að njósna um eigin borgara.
* [[11. júní]] - [[Eldnóttin]]: Hryðjuverkasamtökin [[Befreiungsausschuss Südtirol]] gerðu röð sprengjuárása í [[Bolzano]] og nágrenni.
* [[16. júní]] - Sovéski ballettdansarinn [[Rúdolf Núrejev]] flúði til Vesturlanda á [[París-Le Bourget-flugvöllur|París-Le Bourget-flugvelli]].
* [[19. júní]] - [[Kúveit]] varð sjálfstætt emírat í stað bresks verndarríkis.
* [[22. júní]] - [[Moise Tshombe]] var leystur úr haldi vegna skorts á sönnunargögnum sem tengdu hann við morðið á [[Patrice Lumumba]].
* [[23. júní]] - [[Suðurskautssamningurinn]] tók gildi.
* [[25. júní]] - Forseti Íraks, [[Abd al-Karim Qasim]], lýsti því yfir að hann hygðist innlima Kúveit.
* [[27. júní]] - [[Kúveit]] óskaði eftir aðstoð frá Bretum gegn ógn frá Írak.
* [[30. júní]] - Norræna flugfélagið [[Scanair]] var stofnað til að stunda leiguflug til sólarlanda.

=== Júlí===
[[Mynd:Grissom_prepares_to_enter_Liberty_Bell_7_61-MR4-76.jpg|thumb|Gus Grissom við ''Liberty Bell''-geimfarið.]]
* [[Júlí]] - [[Amnesty International]] var stofnað.
* [[1. júlí]] - [[Listasafn ASÍ]] var stofnað.
* [[4. júlí]] - Leki kom að kjarnakljúfi sovéska kjarnorkukafbátsins ''[[K-19 (kjarnorkukafbátur)|K-19]]''.
* [[5. júlí]] - Fyrsta ísraelska geimflaugin, ''[[Shavit 2]]'', tók á loft frá Palmachim-flugvelli.
* [[6. júlí]] - [[Norður-Kórea]] og [[Sovétríkin]] gerðu með sér samning um vináttu og gagnkvæma hernaðaraðstoð.
* [[7. júlí]] - Yfir 100 tékkóslóvakískir kolanámumenn köfnuðu til bana þegar lokað var á loft til hluta [[Dukla-kolanáman|Dukla-kolanámunnar]] til að kæfa eld. 
* [[11. júlí]] - [[Norður-Kórea]] og [[Alþýðulýðveldið Kína]] gerðu með sér samning um vináttu og gagnkvæma hernaðaraðstoð.
* [[12. júlí]]:
** Yfir 1000 fórust þegar [[Khadakwasla-stíflan]] brast við [[Pune]] á Indlandi.
** Tékkóslóvakísk [[Iljúsjín II-18]]-flugvél hrapaði í lendingu við [[Casablanca]] með þeim afleiðingum að allir 72 um borð létust.
* [[15. júlí]] - [[Pólland]] setti ný lög um skólahald sem kom á skólaskyldu til 16 ára aldurs og gerði alla grunnskóla veraldlega.
* [[18. júlí]] - [[Varðberg]], félag ungra áhugamanna um vestræna samvinnu, var stofnað á Íslandi.
* [[19. júlí]]:
** [[Þjóðfrelsisfylking sandínista]] í Níkaragva var stofnuð.
** [[Trans World Airlines]] hóf sýningu kvikmynda um borð í flugvélum.
** [[Bizerte-kreppan]] hófst þegar Túnisbúar reyndu að setja hafnbann á franska herstöð í [[Bizerte]].
* [[20. júlí]] - [[Kúveit]] gerðist aðili að [[Arababandalagið|Arababandalaginu]]. 
* [[21. júlí]]:
** [[Gus Grissom]] var annar Bandaríkjamaðurinn í geimnum um borð í ''Liberty Bell 7''.
** Frakkar hernámu túnísku borgina [[Bizerte]] og héldu henni næstu 2 árin.
* [[25. júlí]] - [[John F. Kennedy]] hélt ræðu í sjónvarpi þar sem hann hafnaði brotthvarfi Bandaríkjamanna frá [[Vestur-Berlín]].
* [[30. júlí]]:
** Fyrsta brúin yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð.
** [[Finnland]] gerðist aðili að [[Fríverslunarsamtök Evrópu|Fríverslunarsamtökum Evrópu]].
* [[31. júlí]]:
** [[Lýðveldið Írland]] var fyrsta landið sem sótti um aðild að [[Evrópubandalagið|Evrópubandalaginu]] eftir stofnun þess.
** [[IBM]] setti rafmagnsritvélina [[IBM Selectric]] á markað, fyrstu ritvélina með leturkúlu í staðinn fyrir leturarma.

===Ágúst===
* [[3. ágúst]] - [[Nýi demókrataflokkurinn]] var stofnaður í Kanada.
* [[13. ágúst]] - Bygging [[Berlínarmúrinn|Berlínarmúrsins]] hófst og markaði upphafið að 28 ára aðskilnaði Vestur- og Austur-Berlínar.
* [[18. ágúst]] - [[Grasagarður Reykjavíkur]] var stofnaður.
===September===
* [[17. september]] - [[Adnan Menderes]], fyrrum forsætisráðherra Tyrklands, var hengdur.
===Október===
* [[5. október]] - [[Sameinaða Arabalýðveldið]], sambandsríki Egyptalands og Sýrlands, var lagt niður.
* [[6. október]] - [[Háskólabíó]] hóf starfsemi í nýju húsnæði við [[Hagatorg]], en var áður í [[Tjarnarbíó]]i.
* [[12. október]] - [[Dauðarefsing]] var afnumin á [[Nýja-Sjáland]]i.
* [[22. október]] - [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] var kosinn formaður [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]].
* [[26. október]] - Eldgos hófst í [[Askja (fjall)|Öskju]].
* [[26. október]] - [[Rómarsáttmáli um vernd listflytjenda, framleiðenda hljóðrita og útvarpsstofnana]] var samþykktur.

===Nóvember===
* [[3. nóvember]] - Skemmtistaðurinn [[Glaumbær (skemmtistaður)|Glaumbær]] var opnaður.
* [[11. nóvember]] - [[Sparisjóður vélstjóra]] tók til starfa í Reykjavík.
* [[13. nóvember]] - [[Leikhópurinn Gríma]] frumsýndi leikritið ''[[Læstar dyr]]'' eftir [[Jean-Paul Sartre]] í [[Tjarnarbíó]]i.
* [[25. nóvember]] - [[Vesturbæjarlaug]] var opnuð.
* [[28. nóvember]] - [[Alfonso Cuarón]], mexíkóskur kvikmyndaleikstjóri.
* [[30. nóvember]] - [[U Thant]] var kjörinn aðalritari Sameinuðu þjóðanna.

===Desember===
* Desember - Hljómsveitin [[Beach Boys]] var stofnuð í Kaliforníu.
* [[9. desember]] - [[Tanganjika]] hlaut sjálfstæði.
* [[11. desember]] - [[Víetnamstríðið]]: Fyrstu bandarísku herþyrlurnar komu til Saígon.
* [[11. desember]] - [[Adolf Eichmann]] var dæmdur sekur um stríðsglæpi.
* [[15. desember]] - Ísraelskur stríðsglæpadómstóll dæmdi [[Adolf Eichmann]] til dauða fyrir þátttökuna í [[helförin]]ni.
* [[17. desember]] - [[Indland]] réðst inn í [[Góa (fylki)|Góa]].
* [[19. desember]] - 
** Portúgalar samþykktu að láta [[Góa (fylki)|Góa]] af hendi til Indverja.
** [[Matvælaáætlun Sameinuðu þjóðanna]] var komið á fót.

===Ódagsett===
* [[Institut polytechnique des sciences avancées]] var stofnaður í Frakklandi.

== Fædd ==
* [[1. janúar]] - [[Georg Guðni Hauksson]], íslenskur myndlistarmaður (d. [[2011]]).
* [[4. janúar]] - [[Kiyotaka Matsui]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[11. janúar]] - [[Gunnar Smári Egilsson]], íslenskur blaðamaður.
* [[12. janúar]] - [[Arnfríður Guðmundsdóttir]], íslenskur guðfræðingur.
* [[13. janúar]] - [[Julia Louis-Dreyfus]], bandarísk leikkona.
* [[18. janúar]] - [[Peter Beardsley]], breskur knattspyrnumaður.
* [[24. janúar]] - [[Guido Buchwald]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[26. janúar]] - [[Wayne Gretzky]], kanadískur íshokkíleikmaður.
* [[28. janúar]] - [[Arnaldur Indriðason]], íslenskur rithöfundur.
* [[30. janúar]] - [[Liu Gang]], kínverskur stærðfræðingur.
* [[31. janúar]] - [[Jeffrey Ross Gunter]], bandarískur athafnamaður.
* [[8. febrúar]] - [[Vince Neil]], bandarískur tónlistarmaður ([[Mötley Crüe]]).
* [[18. febrúar]] - [[Armin Laschet]], þýskur stjórnmálamaður.
* [[23. febrúar]] - [[Gylfi Sigfússon]], íslenskur viðskiptafræðingur.
* [[24. febrúar]] - [[Erna Solberg]], norsk stjórnmálakona.
* [[1. mars]] - [[Koichi Hashiratani]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[6. mars]] - [[Sigmundur Ernir Rúnarsson]], íslenskur blaðamaður.
* [[7. mars]] - [[Sanae Takaichi]], japönsk stjórnmálakona.
* [[11. mars]] - [[Múhameð bin Zayed Al Nahyan]], emír af Abú Dabí.
* [[18. mars]] - [[Jóhann R. Benediktsson]], íslenskur lögreglumaður.
* [[21. mars]] - [[Lothar Matthäus]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[3. apríl]] - [[Eddie Murphy]], bandarískur leikari og grínisti.
* [[4. apríl]] - [[Gyrðir Elíasson]], íslenskur rithöfundur.
* [[12. apríl]] - [[Lisa Gerrard]], áströlsk songkona.
* [[14. apríl]]:
** [[Yuji Sugano]], japanskur knattspyrnumaður.
** [[Daniel Clowes]], bandarískur myndasöguhöfundur.
* [[15. apríl]] - [[Carol W. Greider]], bandarískur sameindalíffræðingur og nóbelsverðlaunahafi.
* [[17. apríl]] - [[Eyjólfur Kristjánsson]], íslenskur söngvari.
* [[18. apríl]] - [[Élisabeth Borne]], frönsk stjórnmálakona.
* [[23. apríl]]:
** [[Andrej Kúrkov]], úkraínskur rithöfundur.
** [[Þröstur Leó Gunnarsson]], íslenskur leikari.
* [[24. apríl]]- [[Tetsuya Totsuka]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[30. apríl]]:
** [[Arnór Guðjohnsen]], íslenskur knattspyrnumaður.
** [[Isiah Thomas]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[6. maí]] - [[George Clooney]], bandarískur leikari.
* [[8. maí]] - [[Bill de Blasio]], bandarískur stjórnmálamaður.
* [[9. maí]] - [[Rannveig Rist]], íslenskur verkfræðingur og fyrrum forstjóri ÍSAL.
* [[13. maí]] - [[Dennis Rodman]], bandarískur körfuknattleiksmaður og leikari.
* [[17. maí]] - [[Enya]], írsk söngkona.
* [[23. maí]] - [[Daniele Massaro]], ítalskur knattspyrnumaður.
* [[1. júní]] - [[Jevgeníj Prígozhín]], rússneskur athafnamaður (d. [[2023]]).
* [[3. júní]] - [[Lawrence Lessig]], bandarískur lögfræðingur.
* [[5. júní]] - [[Sigrún Waage]], íslensk leikkona.
* [[6. júní]] - [[Tom Araya]], sílesk-bandarískur tónlistarmaður.
* [[9. júní]] - [[Michael J. Fox]], kanadísk-bandarískur leikari.
* [[14. júní]] - [[Boy George]] - enskur söngvari.
* [[19. júní]] - [[Bidhya Devi Bhandari]], nepölsk stjórnmálakona.
* [[21. júní]] - [[Joko Widodo]], indónesískur stjórnmálamaður.
* [[24. júní]]:
** [[Alma Möller]], landlæknir og heilbrigðisráðherra Íslands.
** [[Ralph Reed]], bandarískur stjórnmálaráðgjafi.
* [[27. júní]] - [[Dragan Kazic]], serbneskur knattspyrnumaður.
* [[1. júlí]]:
** [[Díana prinsessa|Díana]], prinsessa af Wales (d. [[1997]]).
** [[Carl Lewis]], bandarískur frjálsíþróttamaður.
* [[9. júlí]] - [[Raymond Cruz]], bandarískur leikari.
* [[12. júlí]] - [[Masaaki Mori]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[15. júlí]] - [[Forest Whitaker]], bandarískur leikari.
* [[17. júlí]] - [[António Costa]], portúgalskur stjórnmálamaður.
* [[29. júlí]] - [[Búi Kristjánsson]], íslenskur myndlistarmaður.
* [[30. júlí]] - [[Laurence Fishburne]], bandarískur leikari.
* [[4. ágúst]]:
** [[Barack Obama]], Bandaríkjaforseti.
** [[Pumpuang Duangjan]], taílensk söngkona (d. [[1992]]).
* [[8. ágúst]] - [[The Edge]], írskur gítarleikari ([[U2]]).
* [[9. ágúst]] - [[John Key]], forsætisráðherra Nýja-Sjálands.
* [[14. ágúst]] - [[Satoshi Tsunami]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[22. ágúst]] - [[Thomas Hoeren]], þýskur lögfræðingur.
* [[24. ágúst]] - [[Stéphane Richard]], franskur athafnamaður.
* [[25. ágúst]] - [[Yutaka Ikeuchi]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[27. ágúst]] - [[Ástráður Haraldsson]], ríkissáttasemjari Íslands.
* [[2. september]]:
** [[Grímur Grímsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
** [[Carlos Valderrama]], kólumbískur knattspyrnumaður.
** [[Toshinobu Katsuya]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[6. september]] - [[Hrefna Róbertsdóttir]], íslenskur sagnfræðingur.
* [[11. september]] - [[Elizabeth Daily]], bandarísk leikkona.
* [[13. september]] - [[Dave Mustaine]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[24. september]] - [[Guðlaugur Friðþórsson]], íslenskur sjómaður.
* [[29. september]] - [[Julia Gillard]], forsætisráðherra Ástralíu.
* [[13. október]] - [[Doc Rivers]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[16. október]] - [[Yahiro Kazama]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[21. október]] - [[Dragiša Binić]], serbneskur knattspyrnumaður.
* [[26. október]] - [[Uhuru Kenyatta]], kenískur stjórnmálamaður.
* [[30. október]] - [[Dmítríj Múratov]], rússneskur blaðamaður.
* [[31. október]] - [[Peter Jackson]], nýsjálenskur kvikmyndaleikstjóri.
* [[1. nóvember]] - [[Petr Pavel]], forseti Tékklands.
* [[6. nóvember]] - [[Karl Blöndal]], íslenskur ritstjóri.
* [[7. nóvember]] - [[Sergei Aleinikov]], hvítrússneskur knattspyrnumaður.
* [[11. nóvember]] - [[Lilja Mósesdóttir]], íslenskur hagfræðingur.
* [[12. nóvember]] - [[Atsushi Natori]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[19. nóvember]] - [[Meg Ryan]], bandarísk leikkona.
* [[20. nóvember]] - [[Kim Delaney]], bandarísk leikkona.
* [[22. nóvember]] - [[Gary Valentine]], bandarískur leikari.
* [[1. desember]] - [[Christine Kangaloo]], trínidadísk stjórnmálakona.
* [[6. desember]] - [[Magnús Þorsteinsson]], íslenskur athafnamaður.
* [[12. desember]] - [[Lárus Guðmundsson]], íslenskur knattspyrnumaður.
* [[13. desember]]:
**[[Guðmundur Torfason]], íslenskur knattspyrnumaður.
**[[Tetsuya Totsuka]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[16. desember]]:
** [[Jon Tenney]], bandarískur leikari.
** [[Bill Hicks]], bandarískur grínisti (d. [[1994]]).
* [[24. desember]] - [[Ilham Aliyev]], aserskur stjórnmálamaður.
* [[25. desember]]:
** [[Ghislaine Maxwell]], breskur kynferðisbrotamaður.
** [[Bjarni Harðarson]], íslenskur bóksali.
* [[27. desember]] - [[Guido Westerwelle]], þýskur stjórnmálamaður (d. [[2016]]).
* [[28. desember]] - [[Boško Gjurovski]], makedónskur knattspyrnumaður.
* [[30. desember]] - [[Ben Johnson]], kanadískur íþróttamaður.

== Dáin ==
* [[4. janúar]] - [[Erwin Schrödinger]], austurrísk-írskur eðlisfræðingur (f. [[1887]]).
* [[9. janúar]] - [[Emily Greene Balch]], bandarískur hagfræðingur (f. [[1867]]).
* [[10. janúar]] - [[Dashiell Hammett]], bandarískur rithöfundur (f. [[1894]]).
* [[16. janúar]] - [[Jóhannes Áskelsson]], íslenskur jarðfræðingur (f. [[1902]]).
* [[17. janúar]] - [[Patrice Lumumba]], kongóskur stjórnmálamaður (f. [[1925]]).
* [[26. febrúar]] - [[Múhameð 5. af Marokkó]], konungur Marokkó (f. [[1909]]).
* [[26. febrúar]] - [[Alberto Galateo]], argentínskur knattspyrnumaður (f. [[1912]])
* [[3. mars]] - [[Paul Wittgenstein]], austurrískur píanóleikari (f. [[1887]]).
* [[9. mars]] - [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðrik Friðriksson]], íslenskur prestur (f. [[1868]]).
* [[25. mars]] - [[Arthur Drewry]], enskur forseti FIFA (f. [[1891]]).
* [[9. apríl]] - [[Zog Albaníukonungur]] (f. [[1895]]).
* [[19. apríl]] - [[Jimmy Youell]], breskur flugmaður (f. [[1900]]).
* [[4. maí]] - [[Maurice Merleau-Ponty]], franskur heimspekingur (f. [[1908]]).
* [[7. maí]] - [[Þorkell Þorkelsson]], íslenskur eðlisfræðingur (f. [[1876]]).
* [[13. maí]] - [[Gary Cooper]], bandarískur leikari (f. [[1901]]).
* [[28. maí]] - [[Peter Petersen]], danskur ljósmyndari (f. [[1881]]).
* [[30. maí]] - [[Rafael Trujillo]], dóminískur stjórnmálamaður (f. [[1891]]).
* [[5. júní]] - [[Ludwik Fleck]], pólsk-ísraelskur læknir (f. [[1896]]).
* [[6. júní]] - [[Carl Jung]], svissneskur sálfræðingur (f. [[1875]]).
* [[13. júní]] - [[Axel Andrésson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1895]]).
* [[2. júlí]] - [[Ernest Hemingway|Ernest Miller Hemingway]], bandarískur rithöfundur (f. [[1899]]).
* [[9. júlí]] - [[Jóhannes Birkiland]], íslenskur rithöfundur (f. [[1886]]).
* [[13. júlí]] - [[Gústav Adolf Jónasson]], íslenskur lögfræðingur (f. [[1896]]).
* [[14. júlí]] - [[Jón Þorleifsson]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1891]]).
* [[29. ágúst]] - [[Böðvar frá Hnífsdal]], íslenskur rithöfundur (f. [[1906]]).
* [[18. september]] - [[Dag Hammarskjöld]], fyrrum aðalritari Sameinuðu þjóðanna (f. [[1905]]).
* [[12. október]] - [[Eugene Bullard]], bandarískur herflugmaður (f. [[1895]]).
* [[19. október]] - [[Werner Jaeger]], þýskur fornfræðingur (f. [[1888]]).
* [[30. október]] - [[Luigi Einaudi]], ítalskur hagfræðingur (f. [[1874]]).
* [[20. desember]] - [[Johannes Larsen]], danskur listmálari (f. [[1867]]).
* [[26. desember]] - [[Kristofer Uppdal]], norskur rithöfundur (f. [[1878]]).
* [[28. desember]] - [[Edith Wilson]], bandarísk forsetafrú (f. [[1872]]).
* [[29. desember]] - [[Matthías Þórðarson (þjóðminjavörður)|Matthías Þórðarson]], íslenskur þjóðminjavörður (f. [[1877]]).

== [[Nóbelsverðlaunin]] ==
* [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Robert Hofstadter]], [[Rudolf Ludwig Mössbauer]]
* [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Melvin Calvin]]
* [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Georg von Bekesy|Georg von Békésy]]
* [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Ivo Andric]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Dag Hammarskjöld]]

[[Flokkur:1961]]</text>
      <sha1>g9kve56d3svqhmlzdc8d0fc5pp9yiyl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973848</id>
      <parentid>1973847</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T13:47:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ágúst */</comment>
      <origin>1973848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28875" sha1="b2sa9orqtf7wmz5vjc3mtg7nqs1hz77" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''1961''' (MCMLXI í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 61. ár 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[sunnudagur|sunnudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]].

== Atburðir ==
=== Janúar ===
[[Mynd:Ham-and-handler.jpg|thumb|right|Simpansinn Ham með þjálfara sínum, [[Joseph V. Brady]].]]
* [[1. janúar]] - [[Myntbreytingin í Sovétríkjunum 1961]] tók gildi: Eitt núll var tekið af rúblunni um leið og hún var gjaldfelld gagnvart bandaríkjadal.
* [[3. janúar]]:
** [[Dwight Eisenhower]] tilkynnti að Bandaríkin hefðu slitið öll samskipti við [[Kúba|Kúbu]].
** 25 fórust þegar farþegavél hrapaði til jarðar við [[Vaasa]].
* [[9. janúar]] - Bresk yfirvöld tilkynntu að þau hefðu afhjúpað sovéskan njósnahring, [[Portland-njósnahringurinn|Portland-njósnahringinn]].
* [[17. janúar]] - [[Patrice Lumumba]],  fyrsti lýðræðislega kjörni forsætisráðherra Lýðveldisins Kongó, var ráðinn af dögum.
* [[21. janúar]] - [[Elísabet 2. Bretadrottning]] og [[Filippus drottningarmaður]] hófu sex vikna ferðalag um Pakistan, Indland, Nepal og Íran.
* [[24. janúar]] - [[B-52 Stratofortress]]-sprengjuflugvél hrapaði við sveitabæ í Norður-Karólínu. Ein kjarnorkusprengja komst nálægt því að springa.
* [[27. janúar]] - 68 áhafnarmeðlimir fórust þegar sovéski kafbáturinn ''[[S-80]]'' sökk í [[Barentshaf]]i.
* [[20. janúar]] - [[John F. Kennedy]] tók við embætti forseta Bandaríkjanna.
* [[29. janúar]] - [[Körfuknattleikssamband Íslands]] var stofnað.
* [[30. janúar]] - Teiknimyndaþættirnir ''[[Jógi björn]]'' hófu göngu sína í bandarísku sjónvarpi.
* [[31. janúar]] - Simpansinn [[Ham (simpansi)|Ham]] var sendur út í geim um borð í ''[[Mercury-Redstone 2]]''.
=== Febrúar ===
[[Mynd:Photo_Total_solar_eclipse_of_1961_15_February_1961_-_Touring_Club_Italiano_07_0269.jpg|thumb|right|Sólmyrkvinn 1961 yfir Flórens á Ítalíu.]]
* [[1. febrúar]]:
** Bandaríkin prófuðu langdrægu eldflaugina [[Minuteman I]] í fyrsta sinn.
** Bandaríska símafyrirtækið [[Bell Telephone]] setti [[takkasími|takkasíma]] fyrst á markað.
* [[2. febrúar]] - 600 farþegar skemmtiferðaskipsins ''[[Santa Maria (skemmtiferðaskip)|Santa Maria]]'' komust í land í [[Recife]] í Brasilíu eftir 10 daga í haldi mannræningja.
* [[3. febrúar]] - Eftir að samyrkjuvæðing [[Kína]] reyndist misheppnuð, neyddust Kínverjar til að kaupa hveiti frá Kanada.
* [[4. febrúar]]:
** [[Verslunarbankinn]] hóf starfsemi.
** [[Portúgal]]ar hófu nýlendustríð sitt í [[Angóla]].
* [[9. febrúar]] - [[Bítlarnir]] héldu sína fyrstu tónleika í [[The Cavern Club]] í Liverpool eftir að þeir tóku upp nýja hljómsveitarnafnið.
* [[12. febrúar]] - Sovétríkin sendu könnunarfarið ''[[Venera 1]]'' til Venusar.
* [[13. febrúar]] - Innranríkisráðherra ríkisstjórnar [[Katanga]] tilkynnti um morðið á [[Patrice Lumumba]].
* [[14. febrúar]]:
** Frumefnið [[lárensín]] var búið til í fyrsta sinn við [[Berkeley-háskóli|Berkeley-háskóla]] í Bandaríkjunum.
** Sovétríkin kröfðust þess að [[Dag Hammarskjöld]] segði af sér eftir morðið á Patrice Lumumba.
** Þúsundir mótmæltu við sendiráð [[Belgía|Belgíu]] um allan heim vegan morðsins á Lumumba.
* [[15. febrúar]]:
** [[Sabena flug 548]] fórst nærri [[Brussel]] með þeim afleiðingum að allir 73 um borð dóu, þar á meðal allt landslið Bandaríkjanna í skautadansi.
** [[Sólmyrkvinn 15. febrúar 1961]] sást vel frá Suður-Evrópu.
* [[17. febrúar]] - [[Kórónaveira]] var í fyrsta sinn greind í manneskju, á Englandi.
* [[21. febrúar]] - [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna]] hafnaði kröfu Sovétríkjanna um afsögn aðalritara Sþ, en heimilaði friðargæsluliði sínu í Kongó beitingu vopna.
* [[26. febrúar]] - [[Hassan 2.]] tók við krúnunni í Marokkó.

===Mars===
[[Mynd:Ingrid_Bjerkås_(1959).jpg|thumb|Ingrid Bjerkås var skipuð fyrsti kvenprestur Norsku kirkjunnar þrátt fyrir hörð mótmæli.]]
* [[1. mars]]:
** Fyrstu kosningarnar voru haldnar í [[Úganda]].
** [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseti stofnaði [[Friðarsveitin]]a (Peace Corps).
* [[3. mars]] - [[Hassan 2.]] var krýndur konungur Marokkó.
* [[8. mars]]:
** [[Max Conrad]] setti met í hringferð um hnöttinn í léttri flugvél, 8 dagar, 18 tímar og 49 mínútur.
** Sjóræningjastöðin ''[[Radio Nord]]'' hóf útsendingar frá skipinu ''Bon Jour'' á alþjóðlegu hafsvæði í [[Álandshaf]]i.
* [[13. mars]]:
** 145 fórust þegar [[Kurenivka-aurskriðan]] rann yfir Kænugarð.
** [[Kýpur]] gerðist aðili að [[Breska samveldið|Breska samveldinu]].
* [[15. mars]] - [[Suður-Afríka]] lýsti því yfir að landið segði sig úr [[Breska samveldið|Breska samveldinu]] við stofnun lýðveldis 15. maí.
* [[18. mars]]:
** [[Sjálfstæðisstríð Alsírs]]: Vopnahlé tók gildi.
** Jean-Claude Pascal sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1961]] fyrir Lúxemborg með laginu „Nous les amoureux“.
* [[19. mars]] - [[Ingrid Bjerkås]] var fyrsti kvenpresturinn sem tók við embætti í [[Norska kirkjan|Norsku kirkjunni]].
* [[29. mars]] - [[23. viðauki bandarísku stjórnarskrárinnar]] sem leyfir íbúum [[Washington D.C.]] að taka þátt í forsetakosningum var samþykktur.
* [[30. mars]] - [[Alþjóðasamningur um ávana- og fíkniefni, 1961]] var undirritaður í New York.
* [[31. mars]] - Bæjarstjóri [[Évian-les-Bains]] í Frakklandi, Camille Blanc, var myrtur af frönsku hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]] í aðdraganda þess að bærinn hýsti friðarviðræður í sjálfstæðisstríði Alsírs.

===Apríl===
[[Mynd:Гагарин_в_корабле.jpg|thumb|Júríj Gagarín var fyrsti maðurinn sem fór út í geim um borð í geimfarinu ''[[Vostok 1]]''.]]
* [[7. apríl]] - [[Seðlabanki Íslands]] var stofnaður.
* [[8. apríl]] - 238 fórust þegar breska gufuskipið ''[[MV Dara]]'' sprakk og sökk við strönd Dúbaí.
* [[10. apríl]] - Suðurafríski golfarinn [[Gary Player]] var fyrsti útlendingurinn sem vann [[U.S. Masters]]-golfmótið.
* [[11. apríl]]:
** Réttarhöldin yfir [[Adolf Eichmann]] hófust í Jerúsalem.
** Portúgalski ráðherrann [[Júlio Botelho Moniz]] reyndi misheppnað valdarán í Portúgal vegna óánægju með viðbrögð stjórnarinnar við [[sjálfstæðisstríð Angóla|sjálfstæðisstríði Angóla]].
* [[12. apríl]] - Sovétmaðurinn [[Júríj Gagarín]] fór fyrstur manna út í geim.
* [[17. apríl]] - [[Kalda stríðið]]: [[Innrásin í Svínaflóa]] á Kúbu átti að hrinda af stað stjórnarskiptum en mistókst.
* [[19. apríl]] - Bandaríkin sendu herlið til [[Laos]].
* [[21. apríl]] - Hópur franskra herforingja reyndi [[Alsírvaldaránið 1961|misheppnað valdarán]] gegn stjórn [[Charles de Gaulle]] í Alsír.
* [[23. apríl]] - [[Judy Garland]] hélt fræga endurkomutónleika í [[Carnegie Hall]].
* [[24. apríl]] - Sænska galíoninu ''[[Vasa (skip)|Vasa]]'' var lyft úr sjó.
* [[25. apríl]] - [[Robert Noyce]], sem síðar stofnaði [[Intel]], fékk einkaleyfi á [[samrás]].
* [[27. apríl]] - [[Síerra Leóne]] hlaut sjálfstæði frá Bretum.
* [[29. apríl]] - [[Alþjóðlegi náttúruverndarsjóðurinn]] var stofnaður.

===Maí===
[[Mynd:Freedom_Riders_attacked.jpg|thumb|Hópur manna ræðst á mótmælendur á vegum [[Freedom Riders]] í Birmingham, Alabama.]]
* [[5. maí]]:
** [[Öryrkjabandalag Íslands]] var stofnað.
** [[Alan Shepard]] fór út í geim fyrstur Bandaríkjamanna.
* [[6. maí]] - [[Tottenham Hotspur F.C.]] var fyrsta enska knattspyrnuliðið sem sigraði bæði ensku deildina og bikarinn.
* [[7. maí]] - [[Keflavíkurgangan 1961|Keflavíkurganga]] á vegum hernámsandstæðinga var gengin frá hliði herstöðvarinnar í Keflavík til Reykjavíkur.
* [[8. maí]] - Breski leyniþjónustumaðurinn [[George Blake]] var dæmdur í 42 ára fangelsi fyrir að hafa verið [[gagnnjósnari]] fyrir Sovétríkin.
* [[14. maí]] - [[Réttindabyltingin]]: Rúta á vegum [[Freedom Riders]] varð fyrir eldsprengju í [[Alabama]] og meðlimir [[Ku Klux Klan]] réðust á mótmælendur.
* [[15. maí]] - Þýski lífefnafræðingurinn [[J. Heinrich Matthaei]] gerði tilraun sem markaði upphaf ráðningar [[erfðalykill|erfðalykla]] og þar með nútíma[[erfðafræði]].
* [[16. maí]] - [[Park Chung Hee]] tók við völdum eftir herforingjabyltingu í Suður-Kóreu.
* [[19. maí]] - ''[[Venera 1]]'' var fyrsti manngerði hluturinn sem fór framhjá annarri reikistjörnu, en geimfarið hafði misst samband við jörðu nokkru áður og sendi engin gögn til baka.
* [[21. maí]] - Fylkisstjóri [[Alabama]], [[John Patterson]], lýsti yfir [[herlög]]um eftir að [[kynþáttaóeirðir]] brutust út.
* [[24. maí]] - [[Réttindabyltingin]]: Hópur mótmælenda í [[Freedom Riders]]-rútu var handtekinn fyrir óspektir um leið og þau stigu út úr rútunni í [[Jackson (Mississippi)|Jackson]], Mississippi.
* [[25. maí]]:
** [[Apollo-geimferðaáætlunin]]ni var hleypt af stokkunum með ræðu [[John F. Kennedy]] um að Bandaríkin hygðust senda menn til tunglsins fyrir lok áratugarins..
** [[Birgitta Svíaprinsessa]] giftist þýska prinsinum [[Jóhann Georg af Hohenzollern-Sigmaringen|Jóhanni Georg af Hohenzollern]].
* [[27. maí]] - Forsætisráðherra [[Malaja]], [[Tunku Abdul Rahman]], lýsti yfir fyrirætlun um stofnun [[Malasía|Malasíu]], með þátttöku Malaja, [[Singapúr]], [[Sarawak]], [[Brúnei]] og [[Sabah]].
* [[28. maí]] - Grein eftir [[Peter Benenson]] um [[sakaruppgjöf]] fyrir [[samviskufangi|samviskufanga]] var birt í ''[[The Observer]]'', sem markar upphaf samtakanna [[Amnesty International]].
* [[30. maí]] - Forseti Dóminíska lýðveldisins, [[Rafael Leónidas Trujillo]], var myrtur í fyrirsát.
* [[31. maí]] - [[Suður-Afríka]] gerðist lýðveldi og varð að fullu sjálfstætt frá Bretlandi.

=== Júní ===
[[Mynd:John_Kennedy,_Nikita_Khrushchev_1961.jpg|thumb|Fundur Krústsjevs og Kennedys í Vín.]]
* [[1. júní]] - Mesti jarðskjálfti 20. aldar í [[Eþíópía|Eþíópíu]] reið yfir með þeim afleiðingum að hundruð húsa í [[Majore]] og [[Karakore]] hrundu.
* [[4. júní]] - [[Leiðtogafundurinn í Vín]]: [[John F. Kennedy]] og [[Níkíta Krústsjev]] funduðu um kjarnorkutilraunir, afvopnun og stöðu Þýskalands.
* [[8. júlí]] - [[Eldflaugabelti]] var sýnt opinberlega í fyrsta sinn þegar Harold Graham flaug með [[Bell Rocket Belt]] í [[Fort Eustis]] í Bandaríkjunum.
* [[10. júní]] - [[Kóreska leyniþjónustan]] var stofnuð undir forystu [[Kim Jong-pil]] gagngert til að njósna um eigin borgara.
* [[11. júní]] - [[Eldnóttin]]: Hryðjuverkasamtökin [[Befreiungsausschuss Südtirol]] gerðu röð sprengjuárása í [[Bolzano]] og nágrenni.
* [[16. júní]] - Sovéski ballettdansarinn [[Rúdolf Núrejev]] flúði til Vesturlanda á [[París-Le Bourget-flugvöllur|París-Le Bourget-flugvelli]].
* [[19. júní]] - [[Kúveit]] varð sjálfstætt emírat í stað bresks verndarríkis.
* [[22. júní]] - [[Moise Tshombe]] var leystur úr haldi vegna skorts á sönnunargögnum sem tengdu hann við morðið á [[Patrice Lumumba]].
* [[23. júní]] - [[Suðurskautssamningurinn]] tók gildi.
* [[25. júní]] - Forseti Íraks, [[Abd al-Karim Qasim]], lýsti því yfir að hann hygðist innlima Kúveit.
* [[27. júní]] - [[Kúveit]] óskaði eftir aðstoð frá Bretum gegn ógn frá Írak.
* [[30. júní]] - Norræna flugfélagið [[Scanair]] var stofnað til að stunda leiguflug til sólarlanda.

=== Júlí===
[[Mynd:Grissom_prepares_to_enter_Liberty_Bell_7_61-MR4-76.jpg|thumb|Gus Grissom við ''Liberty Bell''-geimfarið.]]
* [[Júlí]] - [[Amnesty International]] var stofnað.
* [[1. júlí]] - [[Listasafn ASÍ]] var stofnað.
* [[4. júlí]] - Leki kom að kjarnakljúfi sovéska kjarnorkukafbátsins ''[[K-19 (kjarnorkukafbátur)|K-19]]''.
* [[5. júlí]] - Fyrsta ísraelska geimflaugin, ''[[Shavit 2]]'', tók á loft frá Palmachim-flugvelli.
* [[6. júlí]] - [[Norður-Kórea]] og [[Sovétríkin]] gerðu með sér samning um vináttu og gagnkvæma hernaðaraðstoð.
* [[7. júlí]] - Yfir 100 tékkóslóvakískir kolanámumenn köfnuðu til bana þegar lokað var á loft til hluta [[Dukla-kolanáman|Dukla-kolanámunnar]] til að kæfa eld. 
* [[11. júlí]] - [[Norður-Kórea]] og [[Alþýðulýðveldið Kína]] gerðu með sér samning um vináttu og gagnkvæma hernaðaraðstoð.
* [[12. júlí]]:
** Yfir 1000 fórust þegar [[Khadakwasla-stíflan]] brast við [[Pune]] á Indlandi.
** Tékkóslóvakísk [[Iljúsjín II-18]]-flugvél hrapaði í lendingu við [[Casablanca]] með þeim afleiðingum að allir 72 um borð létust.
* [[15. júlí]] - [[Pólland]] setti ný lög um skólahald sem kom á skólaskyldu til 16 ára aldurs og gerði alla grunnskóla veraldlega.
* [[18. júlí]] - [[Varðberg]], félag ungra áhugamanna um vestræna samvinnu, var stofnað á Íslandi.
* [[19. júlí]]:
** [[Þjóðfrelsisfylking sandínista]] í Níkaragva var stofnuð.
** [[Trans World Airlines]] hóf sýningu kvikmynda um borð í flugvélum.
** [[Bizerte-kreppan]] hófst þegar Túnisbúar reyndu að setja hafnbann á franska herstöð í [[Bizerte]].
* [[20. júlí]] - [[Kúveit]] gerðist aðili að [[Arababandalagið|Arababandalaginu]]. 
* [[21. júlí]]:
** [[Gus Grissom]] var annar Bandaríkjamaðurinn í geimnum um borð í ''Liberty Bell 7''.
** Frakkar hernámu túnísku borgina [[Bizerte]] og héldu henni næstu 2 árin.
* [[25. júlí]] - [[John F. Kennedy]] hélt ræðu í sjónvarpi þar sem hann hafnaði brotthvarfi Bandaríkjamanna frá [[Vestur-Berlín]].
* [[30. júlí]]:
** Fyrsta brúin yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð.
** [[Finnland]] gerðist aðili að [[Fríverslunarsamtök Evrópu|Fríverslunarsamtökum Evrópu]].
* [[31. júlí]]:
** [[Lýðveldið Írland]] var fyrsta landið sem sótti um aðild að [[Evrópubandalagið|Evrópubandalaginu]] eftir stofnun þess.
** [[IBM]] setti rafmagnsritvélina [[IBM Selectric]] á markað, fyrstu ritvélina með leturkúlu í staðinn fyrir leturarma.

===Ágúst===
[[Mynd:Bundesarchiv_Bild_183-85458-0002,_Berlin,_Mauerbau,_Kampfgruppen_am_Brandenburger_Tor.jpg|thumb|Austurþýskir hermenn stilla sér upp á landamærunum í Berlín 13. ágúst.]]
* [[2. ágúst]] - 22 ferðamenn, flestir þeirra bandarískir kennarar, drukknuðu þegar rúta þeirra hrapaði í [[Lucerne-vatn]] eftir að flutningabíll ók utan í hana.
* [[3. ágúst]] - [[Nýi demókrataflokkurinn]] var stofnaður í Kanada.
* [[6. ágúst]]:
** Sovéski geimfarinn [[German Títov]] var annar maðurinn sem fór á braut um jörðu og sá fyrsti sem var lengur en einn sólarhring í geimnum um borð í ''[[Vostok 2]]''.
** [[White House Farm-morðin]] áttu sér stað í [[Essex]] á Englandi.
* [[7. ágúst]] - Sálfræðingurinn [[Stanley Milgram]] hóf [[Milgramtilraunirnar]] við [[Yale-háskóli|Yale-háskóla]].
* [[8. ágúst]] - [[Hin fjögur fræknu (ofurhetjur)|Hin fjögur fræknu]] hófu göngu sína í samnefndu myndasögutímariti frá [[Marvel Comics]].
* [[9. ágúst]] - [[Holtaheia-slysið]]: 34 börn og tveir kennarar frá [[Croydon]] fórust þegar flugvél þeirra hrapaði í fjallinu [[Holtaheia]] í Noregi.
* [[10. ágúst]] - [[Bretland]] sótti formlega um inngöngu í [[Evrópubandalagið]]. 
* [[11. ágúst]] - [[Hringmyrkvi]] var sýnilegur frá Suður-Íshafi.
* [[12. ágúst]] - Leiðtogi [[Austur-Þýskaland]]s, [[Walter Ulbricht]], undirritaði tilskipun um lokun landamæranna að [[Vestur-Þýskaland]]i.
* [[13. ágúst]] - Bygging [[Berlínarmúrinn|Berlínarmúrsins]] hófst og markaði upphafið að 28 ára aðskilnaði Vestur- og Austur-Berlínar.
* [[17. ágúst]] - Hljómsveitin [[Bítlarnir]] hélt sína fyrstu tónleika í Hamborg.
* [[18. ágúst]] - [[Grasagarður Reykjavíkur]] var stofnaður.
* [[21. ágúst]] - [[Jomo Kenyatta]] var sleppt úr fangelsi í Kenía.
* [[25. ágúst]] - [[João Goulart]] tók við embætti forseta Brasilíu.
* [[29. ágúst]] - Fimm létust þegar frönsk herflugvél sleit kapal fyrir [[kláfur|kláf]] í [[Frönsku Alparnir|Frönsku Ölpunum]].

===September===
* [[17. september]] - [[Adnan Menderes]], fyrrum forsætisráðherra Tyrklands, var hengdur.
===Október===
* [[5. október]] - [[Sameinaða Arabalýðveldið]], sambandsríki Egyptalands og Sýrlands, var lagt niður.
* [[6. október]] - [[Háskólabíó]] hóf starfsemi í nýju húsnæði við [[Hagatorg]], en var áður í [[Tjarnarbíó]]i.
* [[12. október]] - [[Dauðarefsing]] var afnumin á [[Nýja-Sjáland]]i.
* [[22. október]] - [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] var kosinn formaður [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]].
* [[26. október]] - Eldgos hófst í [[Askja (fjall)|Öskju]].
* [[26. október]] - [[Rómarsáttmáli um vernd listflytjenda, framleiðenda hljóðrita og útvarpsstofnana]] var samþykktur.

===Nóvember===
* [[3. nóvember]] - Skemmtistaðurinn [[Glaumbær (skemmtistaður)|Glaumbær]] var opnaður.
* [[11. nóvember]] - [[Sparisjóður vélstjóra]] tók til starfa í Reykjavík.
* [[13. nóvember]] - [[Leikhópurinn Gríma]] frumsýndi leikritið ''[[Læstar dyr]]'' eftir [[Jean-Paul Sartre]] í [[Tjarnarbíó]]i.
* [[25. nóvember]] - [[Vesturbæjarlaug]] var opnuð.
* [[28. nóvember]] - [[Alfonso Cuarón]], mexíkóskur kvikmyndaleikstjóri.
* [[30. nóvember]] - [[U Thant]] var kjörinn aðalritari Sameinuðu þjóðanna.

===Desember===
* Desember - Hljómsveitin [[Beach Boys]] var stofnuð í Kaliforníu.
* [[9. desember]] - [[Tanganjika]] hlaut sjálfstæði.
* [[11. desember]] - [[Víetnamstríðið]]: Fyrstu bandarísku herþyrlurnar komu til Saígon.
* [[11. desember]] - [[Adolf Eichmann]] var dæmdur sekur um stríðsglæpi.
* [[15. desember]] - Ísraelskur stríðsglæpadómstóll dæmdi [[Adolf Eichmann]] til dauða fyrir þátttökuna í [[helförin]]ni.
* [[17. desember]] - [[Indland]] réðst inn í [[Góa (fylki)|Góa]].
* [[19. desember]] - 
** Portúgalar samþykktu að láta [[Góa (fylki)|Góa]] af hendi til Indverja.
** [[Matvælaáætlun Sameinuðu þjóðanna]] var komið á fót.

===Ódagsett===
* [[Institut polytechnique des sciences avancées]] var stofnaður í Frakklandi.

== Fædd ==
* [[1. janúar]] - [[Georg Guðni Hauksson]], íslenskur myndlistarmaður (d. [[2011]]).
* [[4. janúar]] - [[Kiyotaka Matsui]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[11. janúar]] - [[Gunnar Smári Egilsson]], íslenskur blaðamaður.
* [[12. janúar]] - [[Arnfríður Guðmundsdóttir]], íslenskur guðfræðingur.
* [[13. janúar]] - [[Julia Louis-Dreyfus]], bandarísk leikkona.
* [[18. janúar]] - [[Peter Beardsley]], breskur knattspyrnumaður.
* [[24. janúar]] - [[Guido Buchwald]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[26. janúar]] - [[Wayne Gretzky]], kanadískur íshokkíleikmaður.
* [[28. janúar]] - [[Arnaldur Indriðason]], íslenskur rithöfundur.
* [[30. janúar]] - [[Liu Gang]], kínverskur stærðfræðingur.
* [[31. janúar]] - [[Jeffrey Ross Gunter]], bandarískur athafnamaður.
* [[8. febrúar]] - [[Vince Neil]], bandarískur tónlistarmaður ([[Mötley Crüe]]).
* [[18. febrúar]] - [[Armin Laschet]], þýskur stjórnmálamaður.
* [[23. febrúar]] - [[Gylfi Sigfússon]], íslenskur viðskiptafræðingur.
* [[24. febrúar]] - [[Erna Solberg]], norsk stjórnmálakona.
* [[1. mars]] - [[Koichi Hashiratani]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[6. mars]] - [[Sigmundur Ernir Rúnarsson]], íslenskur blaðamaður.
* [[7. mars]] - [[Sanae Takaichi]], japönsk stjórnmálakona.
* [[11. mars]] - [[Múhameð bin Zayed Al Nahyan]], emír af Abú Dabí.
* [[18. mars]] - [[Jóhann R. Benediktsson]], íslenskur lögreglumaður.
* [[21. mars]] - [[Lothar Matthäus]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[3. apríl]] - [[Eddie Murphy]], bandarískur leikari og grínisti.
* [[4. apríl]] - [[Gyrðir Elíasson]], íslenskur rithöfundur.
* [[12. apríl]] - [[Lisa Gerrard]], áströlsk songkona.
* [[14. apríl]]:
** [[Yuji Sugano]], japanskur knattspyrnumaður.
** [[Daniel Clowes]], bandarískur myndasöguhöfundur.
* [[15. apríl]] - [[Carol W. Greider]], bandarískur sameindalíffræðingur og nóbelsverðlaunahafi.
* [[17. apríl]] - [[Eyjólfur Kristjánsson]], íslenskur söngvari.
* [[18. apríl]] - [[Élisabeth Borne]], frönsk stjórnmálakona.
* [[23. apríl]]:
** [[Andrej Kúrkov]], úkraínskur rithöfundur.
** [[Þröstur Leó Gunnarsson]], íslenskur leikari.
* [[24. apríl]]- [[Tetsuya Totsuka]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[30. apríl]]:
** [[Arnór Guðjohnsen]], íslenskur knattspyrnumaður.
** [[Isiah Thomas]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[6. maí]] - [[George Clooney]], bandarískur leikari.
* [[8. maí]] - [[Bill de Blasio]], bandarískur stjórnmálamaður.
* [[9. maí]] - [[Rannveig Rist]], íslenskur verkfræðingur og fyrrum forstjóri ÍSAL.
* [[13. maí]] - [[Dennis Rodman]], bandarískur körfuknattleiksmaður og leikari.
* [[17. maí]] - [[Enya]], írsk söngkona.
* [[23. maí]] - [[Daniele Massaro]], ítalskur knattspyrnumaður.
* [[1. júní]] - [[Jevgeníj Prígozhín]], rússneskur athafnamaður (d. [[2023]]).
* [[3. júní]] - [[Lawrence Lessig]], bandarískur lögfræðingur.
* [[5. júní]] - [[Sigrún Waage]], íslensk leikkona.
* [[6. júní]] - [[Tom Araya]], sílesk-bandarískur tónlistarmaður.
* [[9. júní]] - [[Michael J. Fox]], kanadísk-bandarískur leikari.
* [[14. júní]] - [[Boy George]] - enskur söngvari.
* [[19. júní]] - [[Bidhya Devi Bhandari]], nepölsk stjórnmálakona.
* [[21. júní]] - [[Joko Widodo]], indónesískur stjórnmálamaður.
* [[24. júní]]:
** [[Alma Möller]], landlæknir og heilbrigðisráðherra Íslands.
** [[Ralph Reed]], bandarískur stjórnmálaráðgjafi.
* [[27. júní]] - [[Dragan Kazic]], serbneskur knattspyrnumaður.
* [[1. júlí]]:
** [[Díana prinsessa|Díana]], prinsessa af Wales (d. [[1997]]).
** [[Carl Lewis]], bandarískur frjálsíþróttamaður.
* [[9. júlí]] - [[Raymond Cruz]], bandarískur leikari.
* [[12. júlí]] - [[Masaaki Mori]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[15. júlí]] - [[Forest Whitaker]], bandarískur leikari.
* [[17. júlí]] - [[António Costa]], portúgalskur stjórnmálamaður.
* [[29. júlí]] - [[Búi Kristjánsson]], íslenskur myndlistarmaður.
* [[30. júlí]] - [[Laurence Fishburne]], bandarískur leikari.
* [[4. ágúst]]:
** [[Barack Obama]], Bandaríkjaforseti.
** [[Pumpuang Duangjan]], taílensk söngkona (d. [[1992]]).
* [[8. ágúst]] - [[The Edge]], írskur gítarleikari ([[U2]]).
* [[9. ágúst]] - [[John Key]], forsætisráðherra Nýja-Sjálands.
* [[14. ágúst]] - [[Satoshi Tsunami]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[22. ágúst]] - [[Thomas Hoeren]], þýskur lögfræðingur.
* [[24. ágúst]] - [[Stéphane Richard]], franskur athafnamaður.
* [[25. ágúst]] - [[Yutaka Ikeuchi]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[27. ágúst]] - [[Ástráður Haraldsson]], ríkissáttasemjari Íslands.
* [[2. september]]:
** [[Grímur Grímsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
** [[Carlos Valderrama]], kólumbískur knattspyrnumaður.
** [[Toshinobu Katsuya]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[6. september]] - [[Hrefna Róbertsdóttir]], íslenskur sagnfræðingur.
* [[11. september]] - [[Elizabeth Daily]], bandarísk leikkona.
* [[13. september]] - [[Dave Mustaine]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[24. september]] - [[Guðlaugur Friðþórsson]], íslenskur sjómaður.
* [[29. september]] - [[Julia Gillard]], forsætisráðherra Ástralíu.
* [[13. október]] - [[Doc Rivers]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[16. október]] - [[Yahiro Kazama]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[21. október]] - [[Dragiša Binić]], serbneskur knattspyrnumaður.
* [[26. október]] - [[Uhuru Kenyatta]], kenískur stjórnmálamaður.
* [[30. október]] - [[Dmítríj Múratov]], rússneskur blaðamaður.
* [[31. október]] - [[Peter Jackson]], nýsjálenskur kvikmyndaleikstjóri.
* [[1. nóvember]] - [[Petr Pavel]], forseti Tékklands.
* [[6. nóvember]] - [[Karl Blöndal]], íslenskur ritstjóri.
* [[7. nóvember]] - [[Sergei Aleinikov]], hvítrússneskur knattspyrnumaður.
* [[11. nóvember]] - [[Lilja Mósesdóttir]], íslenskur hagfræðingur.
* [[12. nóvember]] - [[Atsushi Natori]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[19. nóvember]] - [[Meg Ryan]], bandarísk leikkona.
* [[20. nóvember]] - [[Kim Delaney]], bandarísk leikkona.
* [[22. nóvember]] - [[Gary Valentine]], bandarískur leikari.
* [[1. desember]] - [[Christine Kangaloo]], trínidadísk stjórnmálakona.
* [[6. desember]] - [[Magnús Þorsteinsson]], íslenskur athafnamaður.
* [[12. desember]] - [[Lárus Guðmundsson]], íslenskur knattspyrnumaður.
* [[13. desember]]:
**[[Guðmundur Torfason]], íslenskur knattspyrnumaður.
**[[Tetsuya Totsuka]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[16. desember]]:
** [[Jon Tenney]], bandarískur leikari.
** [[Bill Hicks]], bandarískur grínisti (d. [[1994]]).
* [[24. desember]] - [[Ilham Aliyev]], aserskur stjórnmálamaður.
* [[25. desember]]:
** [[Ghislaine Maxwell]], breskur kynferðisbrotamaður.
** [[Bjarni Harðarson]], íslenskur bóksali.
* [[27. desember]] - [[Guido Westerwelle]], þýskur stjórnmálamaður (d. [[2016]]).
* [[28. desember]] - [[Boško Gjurovski]], makedónskur knattspyrnumaður.
* [[30. desember]] - [[Ben Johnson]], kanadískur íþróttamaður.

== Dáin ==
* [[4. janúar]] - [[Erwin Schrödinger]], austurrísk-írskur eðlisfræðingur (f. [[1887]]).
* [[9. janúar]] - [[Emily Greene Balch]], bandarískur hagfræðingur (f. [[1867]]).
* [[10. janúar]] - [[Dashiell Hammett]], bandarískur rithöfundur (f. [[1894]]).
* [[16. janúar]] - [[Jóhannes Áskelsson]], íslenskur jarðfræðingur (f. [[1902]]).
* [[17. janúar]] - [[Patrice Lumumba]], kongóskur stjórnmálamaður (f. [[1925]]).
* [[26. febrúar]] - [[Múhameð 5. af Marokkó]], konungur Marokkó (f. [[1909]]).
* [[26. febrúar]] - [[Alberto Galateo]], argentínskur knattspyrnumaður (f. [[1912]])
* [[3. mars]] - [[Paul Wittgenstein]], austurrískur píanóleikari (f. [[1887]]).
* [[9. mars]] - [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðrik Friðriksson]], íslenskur prestur (f. [[1868]]).
* [[25. mars]] - [[Arthur Drewry]], enskur forseti FIFA (f. [[1891]]).
* [[9. apríl]] - [[Zog Albaníukonungur]] (f. [[1895]]).
* [[19. apríl]] - [[Jimmy Youell]], breskur flugmaður (f. [[1900]]).
* [[4. maí]] - [[Maurice Merleau-Ponty]], franskur heimspekingur (f. [[1908]]).
* [[7. maí]] - [[Þorkell Þorkelsson]], íslenskur eðlisfræðingur (f. [[1876]]).
* [[13. maí]] - [[Gary Cooper]], bandarískur leikari (f. [[1901]]).
* [[28. maí]] - [[Peter Petersen]], danskur ljósmyndari (f. [[1881]]).
* [[30. maí]] - [[Rafael Trujillo]], dóminískur stjórnmálamaður (f. [[1891]]).
* [[5. júní]] - [[Ludwik Fleck]], pólsk-ísraelskur læknir (f. [[1896]]).
* [[6. júní]] - [[Carl Jung]], svissneskur sálfræðingur (f. [[1875]]).
* [[13. júní]] - [[Axel Andrésson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1895]]).
* [[2. júlí]] - [[Ernest Hemingway|Ernest Miller Hemingway]], bandarískur rithöfundur (f. [[1899]]).
* [[9. júlí]] - [[Jóhannes Birkiland]], íslenskur rithöfundur (f. [[1886]]).
* [[13. júlí]] - [[Gústav Adolf Jónasson]], íslenskur lögfræðingur (f. [[1896]]).
* [[14. júlí]] - [[Jón Þorleifsson]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1891]]).
* [[29. ágúst]] - [[Böðvar frá Hnífsdal]], íslenskur rithöfundur (f. [[1906]]).
* [[18. september]] - [[Dag Hammarskjöld]], fyrrum aðalritari Sameinuðu þjóðanna (f. [[1905]]).
* [[12. október]] - [[Eugene Bullard]], bandarískur herflugmaður (f. [[1895]]).
* [[19. október]] - [[Werner Jaeger]], þýskur fornfræðingur (f. [[1888]]).
* [[30. október]] - [[Luigi Einaudi]], ítalskur hagfræðingur (f. [[1874]]).
* [[20. desember]] - [[Johannes Larsen]], danskur listmálari (f. [[1867]]).
* [[26. desember]] - [[Kristofer Uppdal]], norskur rithöfundur (f. [[1878]]).
* [[28. desember]] - [[Edith Wilson]], bandarísk forsetafrú (f. [[1872]]).
* [[29. desember]] - [[Matthías Þórðarson (þjóðminjavörður)|Matthías Þórðarson]], íslenskur þjóðminjavörður (f. [[1877]]).

== [[Nóbelsverðlaunin]] ==
* [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Robert Hofstadter]], [[Rudolf Ludwig Mössbauer]]
* [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Melvin Calvin]]
* [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Georg von Bekesy|Georg von Békésy]]
* [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Ivo Andric]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Dag Hammarskjöld]]

[[Flokkur:1961]]</text>
      <sha1>b2sa9orqtf7wmz5vjc3mtg7nqs1hz77</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973851</id>
      <parentid>1973848</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T13:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ágúst */</comment>
      <origin>1973851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28867" sha1="64w9rufbe790ik9zxghzoak7u6txp4i" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''1961''' (MCMLXI í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 61. ár 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[sunnudagur|sunnudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]].

== Atburðir ==
=== Janúar ===
[[Mynd:Ham-and-handler.jpg|thumb|right|Simpansinn Ham með þjálfara sínum, [[Joseph V. Brady]].]]
* [[1. janúar]] - [[Myntbreytingin í Sovétríkjunum 1961]] tók gildi: Eitt núll var tekið af rúblunni um leið og hún var gjaldfelld gagnvart bandaríkjadal.
* [[3. janúar]]:
** [[Dwight Eisenhower]] tilkynnti að Bandaríkin hefðu slitið öll samskipti við [[Kúba|Kúbu]].
** 25 fórust þegar farþegavél hrapaði til jarðar við [[Vaasa]].
* [[9. janúar]] - Bresk yfirvöld tilkynntu að þau hefðu afhjúpað sovéskan njósnahring, [[Portland-njósnahringurinn|Portland-njósnahringinn]].
* [[17. janúar]] - [[Patrice Lumumba]],  fyrsti lýðræðislega kjörni forsætisráðherra Lýðveldisins Kongó, var ráðinn af dögum.
* [[21. janúar]] - [[Elísabet 2. Bretadrottning]] og [[Filippus drottningarmaður]] hófu sex vikna ferðalag um Pakistan, Indland, Nepal og Íran.
* [[24. janúar]] - [[B-52 Stratofortress]]-sprengjuflugvél hrapaði við sveitabæ í Norður-Karólínu. Ein kjarnorkusprengja komst nálægt því að springa.
* [[27. janúar]] - 68 áhafnarmeðlimir fórust þegar sovéski kafbáturinn ''[[S-80]]'' sökk í [[Barentshaf]]i.
* [[20. janúar]] - [[John F. Kennedy]] tók við embætti forseta Bandaríkjanna.
* [[29. janúar]] - [[Körfuknattleikssamband Íslands]] var stofnað.
* [[30. janúar]] - Teiknimyndaþættirnir ''[[Jógi björn]]'' hófu göngu sína í bandarísku sjónvarpi.
* [[31. janúar]] - Simpansinn [[Ham (simpansi)|Ham]] var sendur út í geim um borð í ''[[Mercury-Redstone 2]]''.
=== Febrúar ===
[[Mynd:Photo_Total_solar_eclipse_of_1961_15_February_1961_-_Touring_Club_Italiano_07_0269.jpg|thumb|right|Sólmyrkvinn 1961 yfir Flórens á Ítalíu.]]
* [[1. febrúar]]:
** Bandaríkin prófuðu langdrægu eldflaugina [[Minuteman I]] í fyrsta sinn.
** Bandaríska símafyrirtækið [[Bell Telephone]] setti [[takkasími|takkasíma]] fyrst á markað.
* [[2. febrúar]] - 600 farþegar skemmtiferðaskipsins ''[[Santa Maria (skemmtiferðaskip)|Santa Maria]]'' komust í land í [[Recife]] í Brasilíu eftir 10 daga í haldi mannræningja.
* [[3. febrúar]] - Eftir að samyrkjuvæðing [[Kína]] reyndist misheppnuð, neyddust Kínverjar til að kaupa hveiti frá Kanada.
* [[4. febrúar]]:
** [[Verslunarbankinn]] hóf starfsemi.
** [[Portúgal]]ar hófu nýlendustríð sitt í [[Angóla]].
* [[9. febrúar]] - [[Bítlarnir]] héldu sína fyrstu tónleika í [[The Cavern Club]] í Liverpool eftir að þeir tóku upp nýja hljómsveitarnafnið.
* [[12. febrúar]] - Sovétríkin sendu könnunarfarið ''[[Venera 1]]'' til Venusar.
* [[13. febrúar]] - Innranríkisráðherra ríkisstjórnar [[Katanga]] tilkynnti um morðið á [[Patrice Lumumba]].
* [[14. febrúar]]:
** Frumefnið [[lárensín]] var búið til í fyrsta sinn við [[Berkeley-háskóli|Berkeley-háskóla]] í Bandaríkjunum.
** Sovétríkin kröfðust þess að [[Dag Hammarskjöld]] segði af sér eftir morðið á Patrice Lumumba.
** Þúsundir mótmæltu við sendiráð [[Belgía|Belgíu]] um allan heim vegan morðsins á Lumumba.
* [[15. febrúar]]:
** [[Sabena flug 548]] fórst nærri [[Brussel]] með þeim afleiðingum að allir 73 um borð dóu, þar á meðal allt landslið Bandaríkjanna í skautadansi.
** [[Sólmyrkvinn 15. febrúar 1961]] sást vel frá Suður-Evrópu.
* [[17. febrúar]] - [[Kórónaveira]] var í fyrsta sinn greind í manneskju, á Englandi.
* [[21. febrúar]] - [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna]] hafnaði kröfu Sovétríkjanna um afsögn aðalritara Sþ, en heimilaði friðargæsluliði sínu í Kongó beitingu vopna.
* [[26. febrúar]] - [[Hassan 2.]] tók við krúnunni í Marokkó.

===Mars===
[[Mynd:Ingrid_Bjerkås_(1959).jpg|thumb|Ingrid Bjerkås var skipuð fyrsti kvenprestur Norsku kirkjunnar þrátt fyrir hörð mótmæli.]]
* [[1. mars]]:
** Fyrstu kosningarnar voru haldnar í [[Úganda]].
** [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseti stofnaði [[Friðarsveitin]]a (Peace Corps).
* [[3. mars]] - [[Hassan 2.]] var krýndur konungur Marokkó.
* [[8. mars]]:
** [[Max Conrad]] setti met í hringferð um hnöttinn í léttri flugvél, 8 dagar, 18 tímar og 49 mínútur.
** Sjóræningjastöðin ''[[Radio Nord]]'' hóf útsendingar frá skipinu ''Bon Jour'' á alþjóðlegu hafsvæði í [[Álandshaf]]i.
* [[13. mars]]:
** 145 fórust þegar [[Kurenivka-aurskriðan]] rann yfir Kænugarð.
** [[Kýpur]] gerðist aðili að [[Breska samveldið|Breska samveldinu]].
* [[15. mars]] - [[Suður-Afríka]] lýsti því yfir að landið segði sig úr [[Breska samveldið|Breska samveldinu]] við stofnun lýðveldis 15. maí.
* [[18. mars]]:
** [[Sjálfstæðisstríð Alsírs]]: Vopnahlé tók gildi.
** Jean-Claude Pascal sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1961]] fyrir Lúxemborg með laginu „Nous les amoureux“.
* [[19. mars]] - [[Ingrid Bjerkås]] var fyrsti kvenpresturinn sem tók við embætti í [[Norska kirkjan|Norsku kirkjunni]].
* [[29. mars]] - [[23. viðauki bandarísku stjórnarskrárinnar]] sem leyfir íbúum [[Washington D.C.]] að taka þátt í forsetakosningum var samþykktur.
* [[30. mars]] - [[Alþjóðasamningur um ávana- og fíkniefni, 1961]] var undirritaður í New York.
* [[31. mars]] - Bæjarstjóri [[Évian-les-Bains]] í Frakklandi, Camille Blanc, var myrtur af frönsku hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]] í aðdraganda þess að bærinn hýsti friðarviðræður í sjálfstæðisstríði Alsírs.

===Apríl===
[[Mynd:Гагарин_в_корабле.jpg|thumb|Júríj Gagarín var fyrsti maðurinn sem fór út í geim um borð í geimfarinu ''[[Vostok 1]]''.]]
* [[7. apríl]] - [[Seðlabanki Íslands]] var stofnaður.
* [[8. apríl]] - 238 fórust þegar breska gufuskipið ''[[MV Dara]]'' sprakk og sökk við strönd Dúbaí.
* [[10. apríl]] - Suðurafríski golfarinn [[Gary Player]] var fyrsti útlendingurinn sem vann [[U.S. Masters]]-golfmótið.
* [[11. apríl]]:
** Réttarhöldin yfir [[Adolf Eichmann]] hófust í Jerúsalem.
** Portúgalski ráðherrann [[Júlio Botelho Moniz]] reyndi misheppnað valdarán í Portúgal vegna óánægju með viðbrögð stjórnarinnar við [[sjálfstæðisstríð Angóla|sjálfstæðisstríði Angóla]].
* [[12. apríl]] - Sovétmaðurinn [[Júríj Gagarín]] fór fyrstur manna út í geim.
* [[17. apríl]] - [[Kalda stríðið]]: [[Innrásin í Svínaflóa]] á Kúbu átti að hrinda af stað stjórnarskiptum en mistókst.
* [[19. apríl]] - Bandaríkin sendu herlið til [[Laos]].
* [[21. apríl]] - Hópur franskra herforingja reyndi [[Alsírvaldaránið 1961|misheppnað valdarán]] gegn stjórn [[Charles de Gaulle]] í Alsír.
* [[23. apríl]] - [[Judy Garland]] hélt fræga endurkomutónleika í [[Carnegie Hall]].
* [[24. apríl]] - Sænska galíoninu ''[[Vasa (skip)|Vasa]]'' var lyft úr sjó.
* [[25. apríl]] - [[Robert Noyce]], sem síðar stofnaði [[Intel]], fékk einkaleyfi á [[samrás]].
* [[27. apríl]] - [[Síerra Leóne]] hlaut sjálfstæði frá Bretum.
* [[29. apríl]] - [[Alþjóðlegi náttúruverndarsjóðurinn]] var stofnaður.

===Maí===
[[Mynd:Freedom_Riders_attacked.jpg|thumb|Hópur manna ræðst á mótmælendur á vegum [[Freedom Riders]] í Birmingham, Alabama.]]
* [[5. maí]]:
** [[Öryrkjabandalag Íslands]] var stofnað.
** [[Alan Shepard]] fór út í geim fyrstur Bandaríkjamanna.
* [[6. maí]] - [[Tottenham Hotspur F.C.]] var fyrsta enska knattspyrnuliðið sem sigraði bæði ensku deildina og bikarinn.
* [[7. maí]] - [[Keflavíkurgangan 1961|Keflavíkurganga]] á vegum hernámsandstæðinga var gengin frá hliði herstöðvarinnar í Keflavík til Reykjavíkur.
* [[8. maí]] - Breski leyniþjónustumaðurinn [[George Blake]] var dæmdur í 42 ára fangelsi fyrir að hafa verið [[gagnnjósnari]] fyrir Sovétríkin.
* [[14. maí]] - [[Réttindabyltingin]]: Rúta á vegum [[Freedom Riders]] varð fyrir eldsprengju í [[Alabama]] og meðlimir [[Ku Klux Klan]] réðust á mótmælendur.
* [[15. maí]] - Þýski lífefnafræðingurinn [[J. Heinrich Matthaei]] gerði tilraun sem markaði upphaf ráðningar [[erfðalykill|erfðalykla]] og þar með nútíma[[erfðafræði]].
* [[16. maí]] - [[Park Chung Hee]] tók við völdum eftir herforingjabyltingu í Suður-Kóreu.
* [[19. maí]] - ''[[Venera 1]]'' var fyrsti manngerði hluturinn sem fór framhjá annarri reikistjörnu, en geimfarið hafði misst samband við jörðu nokkru áður og sendi engin gögn til baka.
* [[21. maí]] - Fylkisstjóri [[Alabama]], [[John Patterson]], lýsti yfir [[herlög]]um eftir að [[kynþáttaóeirðir]] brutust út.
* [[24. maí]] - [[Réttindabyltingin]]: Hópur mótmælenda í [[Freedom Riders]]-rútu var handtekinn fyrir óspektir um leið og þau stigu út úr rútunni í [[Jackson (Mississippi)|Jackson]], Mississippi.
* [[25. maí]]:
** [[Apollo-geimferðaáætlunin]]ni var hleypt af stokkunum með ræðu [[John F. Kennedy]] um að Bandaríkin hygðust senda menn til tunglsins fyrir lok áratugarins..
** [[Birgitta Svíaprinsessa]] giftist þýska prinsinum [[Jóhann Georg af Hohenzollern-Sigmaringen|Jóhanni Georg af Hohenzollern]].
* [[27. maí]] - Forsætisráðherra [[Malaja]], [[Tunku Abdul Rahman]], lýsti yfir fyrirætlun um stofnun [[Malasía|Malasíu]], með þátttöku Malaja, [[Singapúr]], [[Sarawak]], [[Brúnei]] og [[Sabah]].
* [[28. maí]] - Grein eftir [[Peter Benenson]] um [[sakaruppgjöf]] fyrir [[samviskufangi|samviskufanga]] var birt í ''[[The Observer]]'', sem markar upphaf samtakanna [[Amnesty International]].
* [[30. maí]] - Forseti Dóminíska lýðveldisins, [[Rafael Leónidas Trujillo]], var myrtur í fyrirsát.
* [[31. maí]] - [[Suður-Afríka]] gerðist lýðveldi og varð að fullu sjálfstætt frá Bretlandi.

=== Júní ===
[[Mynd:John_Kennedy,_Nikita_Khrushchev_1961.jpg|thumb|Fundur Krústsjevs og Kennedys í Vín.]]
* [[1. júní]] - Mesti jarðskjálfti 20. aldar í [[Eþíópía|Eþíópíu]] reið yfir með þeim afleiðingum að hundruð húsa í [[Majore]] og [[Karakore]] hrundu.
* [[4. júní]] - [[Leiðtogafundurinn í Vín]]: [[John F. Kennedy]] og [[Níkíta Krústsjev]] funduðu um kjarnorkutilraunir, afvopnun og stöðu Þýskalands.
* [[8. júlí]] - [[Eldflaugabelti]] var sýnt opinberlega í fyrsta sinn þegar Harold Graham flaug með [[Bell Rocket Belt]] í [[Fort Eustis]] í Bandaríkjunum.
* [[10. júní]] - [[Kóreska leyniþjónustan]] var stofnuð undir forystu [[Kim Jong-pil]] gagngert til að njósna um eigin borgara.
* [[11. júní]] - [[Eldnóttin]]: Hryðjuverkasamtökin [[Befreiungsausschuss Südtirol]] gerðu röð sprengjuárása í [[Bolzano]] og nágrenni.
* [[16. júní]] - Sovéski ballettdansarinn [[Rúdolf Núrejev]] flúði til Vesturlanda á [[París-Le Bourget-flugvöllur|París-Le Bourget-flugvelli]].
* [[19. júní]] - [[Kúveit]] varð sjálfstætt emírat í stað bresks verndarríkis.
* [[22. júní]] - [[Moise Tshombe]] var leystur úr haldi vegna skorts á sönnunargögnum sem tengdu hann við morðið á [[Patrice Lumumba]].
* [[23. júní]] - [[Suðurskautssamningurinn]] tók gildi.
* [[25. júní]] - Forseti Íraks, [[Abd al-Karim Qasim]], lýsti því yfir að hann hygðist innlima Kúveit.
* [[27. júní]] - [[Kúveit]] óskaði eftir aðstoð frá Bretum gegn ógn frá Írak.
* [[30. júní]] - Norræna flugfélagið [[Scanair]] var stofnað til að stunda leiguflug til sólarlanda.

=== Júlí===
[[Mynd:Grissom_prepares_to_enter_Liberty_Bell_7_61-MR4-76.jpg|thumb|Gus Grissom við ''Liberty Bell''-geimfarið.]]
* [[Júlí]] - [[Amnesty International]] var stofnað.
* [[1. júlí]] - [[Listasafn ASÍ]] var stofnað.
* [[4. júlí]] - Leki kom að kjarnakljúfi sovéska kjarnorkukafbátsins ''[[K-19 (kjarnorkukafbátur)|K-19]]''.
* [[5. júlí]] - Fyrsta ísraelska geimflaugin, ''[[Shavit 2]]'', tók á loft frá Palmachim-flugvelli.
* [[6. júlí]] - [[Norður-Kórea]] og [[Sovétríkin]] gerðu með sér samning um vináttu og gagnkvæma hernaðaraðstoð.
* [[7. júlí]] - Yfir 100 tékkóslóvakískir kolanámumenn köfnuðu til bana þegar lokað var á loft til hluta [[Dukla-kolanáman|Dukla-kolanámunnar]] til að kæfa eld. 
* [[11. júlí]] - [[Norður-Kórea]] og [[Alþýðulýðveldið Kína]] gerðu með sér samning um vináttu og gagnkvæma hernaðaraðstoð.
* [[12. júlí]]:
** Yfir 1000 fórust þegar [[Khadakwasla-stíflan]] brast við [[Pune]] á Indlandi.
** Tékkóslóvakísk [[Iljúsjín II-18]]-flugvél hrapaði í lendingu við [[Casablanca]] með þeim afleiðingum að allir 72 um borð létust.
* [[15. júlí]] - [[Pólland]] setti ný lög um skólahald sem kom á skólaskyldu til 16 ára aldurs og gerði alla grunnskóla veraldlega.
* [[18. júlí]] - [[Varðberg]], félag ungra áhugamanna um vestræna samvinnu, var stofnað á Íslandi.
* [[19. júlí]]:
** [[Þjóðfrelsisfylking sandínista]] í Níkaragva var stofnuð.
** [[Trans World Airlines]] hóf sýningu kvikmynda um borð í flugvélum.
** [[Bizerte-kreppan]] hófst þegar Túnisbúar reyndu að setja hafnbann á franska herstöð í [[Bizerte]].
* [[20. júlí]] - [[Kúveit]] gerðist aðili að [[Arababandalagið|Arababandalaginu]]. 
* [[21. júlí]]:
** [[Gus Grissom]] var annar Bandaríkjamaðurinn í geimnum um borð í ''Liberty Bell 7''.
** Frakkar hernámu túnísku borgina [[Bizerte]] og héldu henni næstu 2 árin.
* [[25. júlí]] - [[John F. Kennedy]] hélt ræðu í sjónvarpi þar sem hann hafnaði brotthvarfi Bandaríkjamanna frá [[Vestur-Berlín]].
* [[30. júlí]]:
** Fyrsta brúin yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð.
** [[Finnland]] gerðist aðili að [[Fríverslunarsamtök Evrópu|Fríverslunarsamtökum Evrópu]].
* [[31. júlí]]:
** [[Lýðveldið Írland]] var fyrsta landið sem sótti um aðild að [[Evrópubandalagið|Evrópubandalaginu]] eftir stofnun þess.
** [[IBM]] setti rafmagnsritvélina [[IBM Selectric]] á markað, fyrstu ritvélina með leturkúlu í staðinn fyrir leturarma.

===Ágúst===
[[Mynd:Bundesarchiv_Bild_183-85458-0002,_Berlin,_Mauerbau,_Kampfgruppen_am_Brandenburger_Tor.jpg|thumb|Austurþýskir hermenn stilla sér upp á landamærunum í Berlín 13. ágúst.]]
* [[2. ágúst]] - 22 ferðamenn, flestir þeirra bandarískir kennarar, drukknuðu þegar rúta hrapaði í [[Lucerne-vatn]] eftir að flutningabíll ók utan í hana.
* [[3. ágúst]] - [[Nýi demókrataflokkurinn]] var stofnaður í Kanada.
* [[6. ágúst]]:
** Sovéski geimfarinn [[German Títov]] var annar maðurinn sem fór á braut um jörðu og sá fyrsti sem var lengur en einn sólarhring í geimnum um borð í ''[[Vostok 2]]''.
** [[White House Farm-morðin]] áttu sér stað í [[Essex]] á Englandi.
* [[7. ágúst]] - Sálfræðingurinn [[Stanley Milgram]] hóf [[Milgramtilraunirnar]] við [[Yale-háskóli|Yale-háskóla]].
* [[8. ágúst]] - [[Hin fjögur fræknu (ofurhetjur)|Hin fjögur fræknu]] hófu göngu sína í samnefndu myndasögutímariti frá [[Marvel Comics]].
* [[9. ágúst]] - [[Holtaheia-slysið]]: 34 börn og tveir kennarar frá [[Croydon]] fórust þegar flugvél þeirra hrapaði í fjallinu [[Holtaheia]] í Noregi.
* [[10. ágúst]] - [[Bretland]] sótti formlega um inngöngu í [[Evrópubandalagið]]. 
* [[11. ágúst]] - [[Hringmyrkvi]] var sýnilegur frá Suður-Íshafi.
* [[12. ágúst]] - Leiðtogi [[Austur-Þýskaland]]s, [[Walter Ulbricht]], undirritaði tilskipun um lokun landamæranna að [[Vestur-Þýskaland]]i.
* [[13. ágúst]] - Bygging [[Berlínarmúrinn|Berlínarmúrsins]] hófst og markaði upphafið að 28 ára aðskilnaði Vestur- og Austur-Berlínar.
* [[17. ágúst]] - Hljómsveitin [[Bítlarnir]] hélt sína fyrstu tónleika í Hamborg.
* [[18. ágúst]] - [[Grasagarður Reykjavíkur]] var stofnaður.
* [[21. ágúst]] - [[Jomo Kenyatta]] var sleppt úr fangelsi í Kenía.
* [[25. ágúst]] - [[João Goulart]] tók við embætti forseta Brasilíu.
* [[29. ágúst]] - Fimm létust þegar frönsk herflugvél sleit kapal fyrir [[kláfur|kláf]] í [[Frönsku Alparnir|Frönsku Ölpunum]].

===September===
* [[17. september]] - [[Adnan Menderes]], fyrrum forsætisráðherra Tyrklands, var hengdur.
===Október===
* [[5. október]] - [[Sameinaða Arabalýðveldið]], sambandsríki Egyptalands og Sýrlands, var lagt niður.
* [[6. október]] - [[Háskólabíó]] hóf starfsemi í nýju húsnæði við [[Hagatorg]], en var áður í [[Tjarnarbíó]]i.
* [[12. október]] - [[Dauðarefsing]] var afnumin á [[Nýja-Sjáland]]i.
* [[22. október]] - [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] var kosinn formaður [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]].
* [[26. október]] - Eldgos hófst í [[Askja (fjall)|Öskju]].
* [[26. október]] - [[Rómarsáttmáli um vernd listflytjenda, framleiðenda hljóðrita og útvarpsstofnana]] var samþykktur.

===Nóvember===
* [[3. nóvember]] - Skemmtistaðurinn [[Glaumbær (skemmtistaður)|Glaumbær]] var opnaður.
* [[11. nóvember]] - [[Sparisjóður vélstjóra]] tók til starfa í Reykjavík.
* [[13. nóvember]] - [[Leikhópurinn Gríma]] frumsýndi leikritið ''[[Læstar dyr]]'' eftir [[Jean-Paul Sartre]] í [[Tjarnarbíó]]i.
* [[25. nóvember]] - [[Vesturbæjarlaug]] var opnuð.
* [[28. nóvember]] - [[Alfonso Cuarón]], mexíkóskur kvikmyndaleikstjóri.
* [[30. nóvember]] - [[U Thant]] var kjörinn aðalritari Sameinuðu þjóðanna.

===Desember===
* Desember - Hljómsveitin [[Beach Boys]] var stofnuð í Kaliforníu.
* [[9. desember]] - [[Tanganjika]] hlaut sjálfstæði.
* [[11. desember]] - [[Víetnamstríðið]]: Fyrstu bandarísku herþyrlurnar komu til Saígon.
* [[11. desember]] - [[Adolf Eichmann]] var dæmdur sekur um stríðsglæpi.
* [[15. desember]] - Ísraelskur stríðsglæpadómstóll dæmdi [[Adolf Eichmann]] til dauða fyrir þátttökuna í [[helförin]]ni.
* [[17. desember]] - [[Indland]] réðst inn í [[Góa (fylki)|Góa]].
* [[19. desember]] - 
** Portúgalar samþykktu að láta [[Góa (fylki)|Góa]] af hendi til Indverja.
** [[Matvælaáætlun Sameinuðu þjóðanna]] var komið á fót.

===Ódagsett===
* [[Institut polytechnique des sciences avancées]] var stofnaður í Frakklandi.

== Fædd ==
* [[1. janúar]] - [[Georg Guðni Hauksson]], íslenskur myndlistarmaður (d. [[2011]]).
* [[4. janúar]] - [[Kiyotaka Matsui]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[11. janúar]] - [[Gunnar Smári Egilsson]], íslenskur blaðamaður.
* [[12. janúar]] - [[Arnfríður Guðmundsdóttir]], íslenskur guðfræðingur.
* [[13. janúar]] - [[Julia Louis-Dreyfus]], bandarísk leikkona.
* [[18. janúar]] - [[Peter Beardsley]], breskur knattspyrnumaður.
* [[24. janúar]] - [[Guido Buchwald]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[26. janúar]] - [[Wayne Gretzky]], kanadískur íshokkíleikmaður.
* [[28. janúar]] - [[Arnaldur Indriðason]], íslenskur rithöfundur.
* [[30. janúar]] - [[Liu Gang]], kínverskur stærðfræðingur.
* [[31. janúar]] - [[Jeffrey Ross Gunter]], bandarískur athafnamaður.
* [[8. febrúar]] - [[Vince Neil]], bandarískur tónlistarmaður ([[Mötley Crüe]]).
* [[18. febrúar]] - [[Armin Laschet]], þýskur stjórnmálamaður.
* [[23. febrúar]] - [[Gylfi Sigfússon]], íslenskur viðskiptafræðingur.
* [[24. febrúar]] - [[Erna Solberg]], norsk stjórnmálakona.
* [[1. mars]] - [[Koichi Hashiratani]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[6. mars]] - [[Sigmundur Ernir Rúnarsson]], íslenskur blaðamaður.
* [[7. mars]] - [[Sanae Takaichi]], japönsk stjórnmálakona.
* [[11. mars]] - [[Múhameð bin Zayed Al Nahyan]], emír af Abú Dabí.
* [[18. mars]] - [[Jóhann R. Benediktsson]], íslenskur lögreglumaður.
* [[21. mars]] - [[Lothar Matthäus]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[3. apríl]] - [[Eddie Murphy]], bandarískur leikari og grínisti.
* [[4. apríl]] - [[Gyrðir Elíasson]], íslenskur rithöfundur.
* [[12. apríl]] - [[Lisa Gerrard]], áströlsk songkona.
* [[14. apríl]]:
** [[Yuji Sugano]], japanskur knattspyrnumaður.
** [[Daniel Clowes]], bandarískur myndasöguhöfundur.
* [[15. apríl]] - [[Carol W. Greider]], bandarískur sameindalíffræðingur og nóbelsverðlaunahafi.
* [[17. apríl]] - [[Eyjólfur Kristjánsson]], íslenskur söngvari.
* [[18. apríl]] - [[Élisabeth Borne]], frönsk stjórnmálakona.
* [[23. apríl]]:
** [[Andrej Kúrkov]], úkraínskur rithöfundur.
** [[Þröstur Leó Gunnarsson]], íslenskur leikari.
* [[24. apríl]]- [[Tetsuya Totsuka]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[30. apríl]]:
** [[Arnór Guðjohnsen]], íslenskur knattspyrnumaður.
** [[Isiah Thomas]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[6. maí]] - [[George Clooney]], bandarískur leikari.
* [[8. maí]] - [[Bill de Blasio]], bandarískur stjórnmálamaður.
* [[9. maí]] - [[Rannveig Rist]], íslenskur verkfræðingur og fyrrum forstjóri ÍSAL.
* [[13. maí]] - [[Dennis Rodman]], bandarískur körfuknattleiksmaður og leikari.
* [[17. maí]] - [[Enya]], írsk söngkona.
* [[23. maí]] - [[Daniele Massaro]], ítalskur knattspyrnumaður.
* [[1. júní]] - [[Jevgeníj Prígozhín]], rússneskur athafnamaður (d. [[2023]]).
* [[3. júní]] - [[Lawrence Lessig]], bandarískur lögfræðingur.
* [[5. júní]] - [[Sigrún Waage]], íslensk leikkona.
* [[6. júní]] - [[Tom Araya]], sílesk-bandarískur tónlistarmaður.
* [[9. júní]] - [[Michael J. Fox]], kanadísk-bandarískur leikari.
* [[14. júní]] - [[Boy George]] - enskur söngvari.
* [[19. júní]] - [[Bidhya Devi Bhandari]], nepölsk stjórnmálakona.
* [[21. júní]] - [[Joko Widodo]], indónesískur stjórnmálamaður.
* [[24. júní]]:
** [[Alma Möller]], landlæknir og heilbrigðisráðherra Íslands.
** [[Ralph Reed]], bandarískur stjórnmálaráðgjafi.
* [[27. júní]] - [[Dragan Kazic]], serbneskur knattspyrnumaður.
* [[1. júlí]]:
** [[Díana prinsessa|Díana]], prinsessa af Wales (d. [[1997]]).
** [[Carl Lewis]], bandarískur frjálsíþróttamaður.
* [[9. júlí]] - [[Raymond Cruz]], bandarískur leikari.
* [[12. júlí]] - [[Masaaki Mori]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[15. júlí]] - [[Forest Whitaker]], bandarískur leikari.
* [[17. júlí]] - [[António Costa]], portúgalskur stjórnmálamaður.
* [[29. júlí]] - [[Búi Kristjánsson]], íslenskur myndlistarmaður.
* [[30. júlí]] - [[Laurence Fishburne]], bandarískur leikari.
* [[4. ágúst]]:
** [[Barack Obama]], Bandaríkjaforseti.
** [[Pumpuang Duangjan]], taílensk söngkona (d. [[1992]]).
* [[8. ágúst]] - [[The Edge]], írskur gítarleikari ([[U2]]).
* [[9. ágúst]] - [[John Key]], forsætisráðherra Nýja-Sjálands.
* [[14. ágúst]] - [[Satoshi Tsunami]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[22. ágúst]] - [[Thomas Hoeren]], þýskur lögfræðingur.
* [[24. ágúst]] - [[Stéphane Richard]], franskur athafnamaður.
* [[25. ágúst]] - [[Yutaka Ikeuchi]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[27. ágúst]] - [[Ástráður Haraldsson]], ríkissáttasemjari Íslands.
* [[2. september]]:
** [[Grímur Grímsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
** [[Carlos Valderrama]], kólumbískur knattspyrnumaður.
** [[Toshinobu Katsuya]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[6. september]] - [[Hrefna Róbertsdóttir]], íslenskur sagnfræðingur.
* [[11. september]] - [[Elizabeth Daily]], bandarísk leikkona.
* [[13. september]] - [[Dave Mustaine]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[24. september]] - [[Guðlaugur Friðþórsson]], íslenskur sjómaður.
* [[29. september]] - [[Julia Gillard]], forsætisráðherra Ástralíu.
* [[13. október]] - [[Doc Rivers]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[16. október]] - [[Yahiro Kazama]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[21. október]] - [[Dragiša Binić]], serbneskur knattspyrnumaður.
* [[26. október]] - [[Uhuru Kenyatta]], kenískur stjórnmálamaður.
* [[30. október]] - [[Dmítríj Múratov]], rússneskur blaðamaður.
* [[31. október]] - [[Peter Jackson]], nýsjálenskur kvikmyndaleikstjóri.
* [[1. nóvember]] - [[Petr Pavel]], forseti Tékklands.
* [[6. nóvember]] - [[Karl Blöndal]], íslenskur ritstjóri.
* [[7. nóvember]] - [[Sergei Aleinikov]], hvítrússneskur knattspyrnumaður.
* [[11. nóvember]] - [[Lilja Mósesdóttir]], íslenskur hagfræðingur.
* [[12. nóvember]] - [[Atsushi Natori]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[19. nóvember]] - [[Meg Ryan]], bandarísk leikkona.
* [[20. nóvember]] - [[Kim Delaney]], bandarísk leikkona.
* [[22. nóvember]] - [[Gary Valentine]], bandarískur leikari.
* [[1. desember]] - [[Christine Kangaloo]], trínidadísk stjórnmálakona.
* [[6. desember]] - [[Magnús Þorsteinsson]], íslenskur athafnamaður.
* [[12. desember]] - [[Lárus Guðmundsson]], íslenskur knattspyrnumaður.
* [[13. desember]]:
**[[Guðmundur Torfason]], íslenskur knattspyrnumaður.
**[[Tetsuya Totsuka]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[16. desember]]:
** [[Jon Tenney]], bandarískur leikari.
** [[Bill Hicks]], bandarískur grínisti (d. [[1994]]).
* [[24. desember]] - [[Ilham Aliyev]], aserskur stjórnmálamaður.
* [[25. desember]]:
** [[Ghislaine Maxwell]], breskur kynferðisbrotamaður.
** [[Bjarni Harðarson]], íslenskur bóksali.
* [[27. desember]] - [[Guido Westerwelle]], þýskur stjórnmálamaður (d. [[2016]]).
* [[28. desember]] - [[Boško Gjurovski]], makedónskur knattspyrnumaður.
* [[30. desember]] - [[Ben Johnson]], kanadískur íþróttamaður.

== Dáin ==
* [[4. janúar]] - [[Erwin Schrödinger]], austurrísk-írskur eðlisfræðingur (f. [[1887]]).
* [[9. janúar]] - [[Emily Greene Balch]], bandarískur hagfræðingur (f. [[1867]]).
* [[10. janúar]] - [[Dashiell Hammett]], bandarískur rithöfundur (f. [[1894]]).
* [[16. janúar]] - [[Jóhannes Áskelsson]], íslenskur jarðfræðingur (f. [[1902]]).
* [[17. janúar]] - [[Patrice Lumumba]], kongóskur stjórnmálamaður (f. [[1925]]).
* [[26. febrúar]] - [[Múhameð 5. af Marokkó]], konungur Marokkó (f. [[1909]]).
* [[26. febrúar]] - [[Alberto Galateo]], argentínskur knattspyrnumaður (f. [[1912]])
* [[3. mars]] - [[Paul Wittgenstein]], austurrískur píanóleikari (f. [[1887]]).
* [[9. mars]] - [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðrik Friðriksson]], íslenskur prestur (f. [[1868]]).
* [[25. mars]] - [[Arthur Drewry]], enskur forseti FIFA (f. [[1891]]).
* [[9. apríl]] - [[Zog Albaníukonungur]] (f. [[1895]]).
* [[19. apríl]] - [[Jimmy Youell]], breskur flugmaður (f. [[1900]]).
* [[4. maí]] - [[Maurice Merleau-Ponty]], franskur heimspekingur (f. [[1908]]).
* [[7. maí]] - [[Þorkell Þorkelsson]], íslenskur eðlisfræðingur (f. [[1876]]).
* [[13. maí]] - [[Gary Cooper]], bandarískur leikari (f. [[1901]]).
* [[28. maí]] - [[Peter Petersen]], danskur ljósmyndari (f. [[1881]]).
* [[30. maí]] - [[Rafael Trujillo]], dóminískur stjórnmálamaður (f. [[1891]]).
* [[5. júní]] - [[Ludwik Fleck]], pólsk-ísraelskur læknir (f. [[1896]]).
* [[6. júní]] - [[Carl Jung]], svissneskur sálfræðingur (f. [[1875]]).
* [[13. júní]] - [[Axel Andrésson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1895]]).
* [[2. júlí]] - [[Ernest Hemingway|Ernest Miller Hemingway]], bandarískur rithöfundur (f. [[1899]]).
* [[9. júlí]] - [[Jóhannes Birkiland]], íslenskur rithöfundur (f. [[1886]]).
* [[13. júlí]] - [[Gústav Adolf Jónasson]], íslenskur lögfræðingur (f. [[1896]]).
* [[14. júlí]] - [[Jón Þorleifsson]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1891]]).
* [[29. ágúst]] - [[Böðvar frá Hnífsdal]], íslenskur rithöfundur (f. [[1906]]).
* [[18. september]] - [[Dag Hammarskjöld]], fyrrum aðalritari Sameinuðu þjóðanna (f. [[1905]]).
* [[12. október]] - [[Eugene Bullard]], bandarískur herflugmaður (f. [[1895]]).
* [[19. október]] - [[Werner Jaeger]], þýskur fornfræðingur (f. [[1888]]).
* [[30. október]] - [[Luigi Einaudi]], ítalskur hagfræðingur (f. [[1874]]).
* [[20. desember]] - [[Johannes Larsen]], danskur listmálari (f. [[1867]]).
* [[26. desember]] - [[Kristofer Uppdal]], norskur rithöfundur (f. [[1878]]).
* [[28. desember]] - [[Edith Wilson]], bandarísk forsetafrú (f. [[1872]]).
* [[29. desember]] - [[Matthías Þórðarson (þjóðminjavörður)|Matthías Þórðarson]], íslenskur þjóðminjavörður (f. [[1877]]).

== [[Nóbelsverðlaunin]] ==
* [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Robert Hofstadter]], [[Rudolf Ludwig Mössbauer]]
* [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Melvin Calvin]]
* [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Georg von Bekesy|Georg von Békésy]]
* [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Ivo Andric]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Dag Hammarskjöld]]

[[Flokkur:1961]]</text>
      <sha1>64w9rufbe790ik9zxghzoak7u6txp4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>17. febrúar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2366</id>
    <revision>
      <id>1973836</id>
      <parentid>1799719</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:15:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42262-11</username>
        <id>119057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dáin */</comment>
      <origin>1973836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6448" sha1="8ch3yl7yx2n79qqi2bwy8kawsqy1o6b" xml:space="preserve">{{Dagatal|febrúar}}

'''17. febrúar''' er 48. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 317 dagar (318 á [[hlaupár]]i) eru eftir af árinu.

== Atburðir ==
* [[1500]] - [[Danmörk|Danski]] herinn tapaði [[Orrustan við Hemmingstedt|orrustunni við Hemmingstedt]] og mistókst þar með að leggja undir sig bændalýðveldið í [[Þéttmerski]].
* [[1600]] - [[Giordano Bruno]] var brenndur á báli fyrir [[villutrú]].
* [[1737]] - Tólf manns fórust í [[ofviðri]] og mikill annar skaði varð á [[Norðurland]]i.
* [[1867]] - Fyrsta skipið sigldi um [[Súesskurðurinn|Súesskurðinn]].
* [[1895]] - Kvenfélagið [[Hvítabandið]] var stofnað.
* [[1906]] - Blaðið [[Ísafold (1874)|Ísafold]] birti fyrstu íslensku [[fréttamynd]]ina. Var það teiknuð mynd af [[Friðrik 8.|Friðriki áttunda]] að ávarpa mannfjölda.
* [[1943]] - [[Þormóðsslysið]]: ''Þormóður'' frá [[Bíldudalur|Bíldudal]] fórst á [[Faxaflói|Faxaflóa]] á leið til [[Reykjavík]]ur og með skipinu 31 maður, þar af 22 frá Bíldudal.
* [[1947]] - ''[[Ingólfur Arnarson (togari)|Ingólfur Arnarsson]]'', fyrsti [[Nýsköpunartogarar|nýsköpunartogarinn]], kom til landsins. Skipið var smíðað í [[Bretland]]i.
* [[1965]] - Geimskipið ''[[Ranger 8]]'' var sent til [[Tunglið|Tunglsins]].
* [[1968]] - [[Kolakraninn]] við [[Reykjavíkurhöfn]] var rifinn sama ár og fyrsti áfangi [[Sundahöfn|Sundahafnar]] var tekinn í notkun.
* [[1972]] - Sala [[Volkswagen-bjalla|Volkswagen-bjöllu]] varð meiri en sala [[Ford T]] hafði verið.
* [[1975]] - Fyrsta hljómplata [[AC/DC]], ''[[High Voltage]]'', kom út.
* [[1977]] - [[77-hreyfingin]] varð til þegar stúdentar ráku ritara [[Almenna ítalska verkamannasambandið|Almenna ítalska verkamannasambandsins]] (CGIL) af fundi í [[Háskólinn í Róm|Háskólanum í Róm]].
* [[1979]] - [[Alþýðulýðveldið Kína]] gerði innrás í Norður-[[Víetnam]] og hóf þannig [[stríð Kína og Víetnam]].
* [[1986]] - [[Einingarlögin]] um Evrópubandalagið voru undirrituð í Lúxemborg.
* [[1988]] - 27 létust og 70 særðust þegar sprengja sprakk við [[First National Bank]] í [[Oshakati]] í Namibíu.
* [[1988]] - Bandaríska undirofurstanum [[William R. Higgins]] var rænt í [[Líbanon]]. Hann var síðar myrtur.
* [[1989]] - [[Magrebbandalagið]] var stofnað.
* [[1992]] - ''[[Mani pulite]]'' hófst á [[Ítalía|Ítalíu]] með handtöku Mario Chiesa.
* [[1993]] - 1215 af 1500 farþegum fórust þegar ferja sökk við [[Haítí]].
* [[1994]] - [[Apple QuickTake]], fyrstu [[stafræn ljósmyndun|stafrænu myndavélarnar]] fyrir almennan markað sem hægt var að tengja við [[tölva|tölvu]], komu á markað.
* [[1996]] - [[Garry Kasparov]] sigraði tölvuna ''[[Deep Blue]]'' í [[skák]].
* [[1996]] - [[Biak-jarðskjálftinn]] reið yfir [[Papúahérað]] í Indónesíu. 166 fórust í flóðbylgju sem fylgdi í kjölfarið.
&lt;onlyinclude&gt;
* [[2000]] - Microsoft gaf út [[Windows 2000]].
* [[2002]] - 150 létust þegar skæruliðar í [[Nepal]] gerðu árás á stjórnarhermenn og embættismenn.
* [[2003]] - Egypska trúarleiðtoganum [[Abu Omar]] var rænt af útsendurum [[CIA]] í Mílanó.
* [[2006]] - Allt að 1800 manns létust í [[aurskriða|aurskriðu]] á eyjunni [[Leyte]] á [[Filippseyjar|Filippseyjum]].
* [[2008]] - [[Kosóvó]] lýsti yfir sjálfstæði frá [[Serbía|Serbíu]].
* [[2008]] - Yfir 100 létust í hryðjuverkaárásum í [[Kandahar]] í Afganistan.
* [[2009]] - 368 sjónvarpsstöðvar í Bandaríkjunum hættu hliðrænum útsendingum.
* [[2012]] - Forseti Þýskalands, [[Christian Wulff]], sagði af sér vegna ásakana um spillingu.
* [[2016]] - 28 létust í sprengjutilræði í [[Ankara]] í Tyrklandi.&lt;/onlyinclude&gt;

== Fædd ==
* [[1812]] - [[Pétur Havsteen]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[1875]]).
* [[1821]] - [[Lola Montez]], írsk-spænsk dansmær og hjákona Lúðvíks konungs af Bæjaralandi (d. [[1861]]).
* [[1877]] - [[Johanna Maria Skylv-Hansen]], færeyskur rithöfundur (d. [[1974]]).
* [[1896]] - [[Pétur Sigurðsson (f. 1896)|Pétur Sigurðsson]], háskólaritari og knattspyrnumaður (d. [[1971]]).
* [[1901]] - [[Lee Strasberg]], bandarískur leikari (d. [[1982]]).
* [[1917]] - [[Þorleifur Þorleifsson]] íslenskur ljósmyndari og teiknari (d. [[1974]]).
* [[1920]] - [[Ivo Caprino]], norskur teiknimyndaleikstjóri (d. [[2001]]).
* [[1925]] - [[Hal Holbrook]], bandarískur leikari. (d. [[2021]])
* [[1941]] - [[Faramarz Gharibian]], íranskur leikari.
* [[1946]] - [[Magnús Ólafsson (leikari)|Magnús Ólafsson]], íslenskur leikari.
* [[1948]] - [[Ragnar Thorseth]], norskur ævintýramaður.
* [[1951]] - [[Reza Kianian]], íranskur leikari.
* [[1955]] - [[Mo Yan]], kínverskur rithöfundur.
* [[1963]] - [[Michael Jordan]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[1963]] - [[Larry the Cable Guy]], bandarískur leikari.
* [[1965]] - [[Michael Bay]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri.
* [[1972]] - [[Billie Joe Armstrong]], bandarískur söngvari og tónlistarmaður ([[Green Day]]).
* [[1972]] - [[Taylor Hawkins]], bandarískur tónlistarmaður ([[Foo Fighters]]). (d. [[2022]])
* [[1973]] - [[Shirley Clamp]], sænsk söngkona.
* [[1981]] - [[Paris Hilton]], bandarísk leikkona og milljónaerfingi.
* [[1982]] - [[Adriano Leite Ribeiro]], brasilískur knattspyrnumaður.
* [[1984]] - [[Ásgeir Örn Hallgrímsson]], íslenskur handknattleiksmaður.
* [[1988]] - [[Natascha Kampusch]], fórnarlamb mannræningja.
* [[1991]] - [[Ed Sheeran]], enskur söngvari.

== Dáin ==
* [[364]] - [[Jovianus]] keisari Rómar.
* [[1339]] - [[Ottó hertogi af Austurríki]] (f. [[1301]]).
* [[1600]] - [[Giordano Bruno]], ítalskur heimspekingur (f. [[1548]]).
* [[1609]] - [[Ferdínand 1. de' Medici]], stórhertogi Toskana (f. [[1549]]).
* [[1673]] - [[Moliére]], franskt leikskáld (f. [[1622]]).
* [[1702]] - [[Peder Syv]], danskur málvísindamaður (f. [[1631]]).
* [[1856]] - [[Heinrich Heine]], þýskt ljóðskáld (f. [[1797]]).
* [[1917]] - [[Axel Olrik]], danskur textafræðingur (f. [[1864]]).
* [[1970]] - [[Shmuel Yosef Agnon]], ísraelskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (f. [[1888]]).
* [[2004]] - [[José López Portillo]], forseti Mexíkó (f. [[1920]]).
* [[2004]] - [[Cameron Todd Willingham]], bandarískur ranglega sakfelldur morðingi (f. [[1968]]).

{{Mánuðirnir}}

[[Flokkur:Febrúar]]</text>
      <sha1>8ch3yl7yx2n79qqi2bwy8kawsqy1o6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1961-1970</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4200</id>
    <revision>
      <id>1973852</id>
      <parentid>1898687</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:02:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1973852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="773" sha1="jxm7b6i7x440zz17wyd75l73nug8upb" xml:space="preserve">{{multiple image
|perrow = 2
|total_width=335
| image1 = Bruce Crandall's UH-1D.jpg
| image2 = The Beatles arrive at JFK Airport.jpg
| image3 = Kennedyb.jpg
| image4 = Martin Luther King - March on Washington.jpg
| image5 = Woodstock redmond stage.JPG
| image6 = LgStonewall_1969.jpg
| image7 = NASA AS-11-40-5875.jpg
| footer = 7. áratugurinn: [[Víetnamstríðið]], [[Bítlarnir]], morðið á [[John F. Kennedy]], [[Martin Luther King]] flytur „I have a dream“-ræðuna, [[Woodstock-tónlistarhátíðin]], [[Maó Zedong]] og [[stóra stökkið fram á við]], [[Stonewall-uppþotin]] í New York-borg, [[Buzz Aldrin]] á Tunglinu í leiðangri ''[[Apolló 11]]''.
}}
{{Áratugsrammi|196}}
'''1961–1970''' var sjöundi áratugur 20. aldar.

[[Flokkur:1961-1970]]</text>
      <sha1>jxm7b6i7x440zz17wyd75l73nug8upb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vatíkanið</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4880</id>
    <revision>
      <id>1973918</id>
      <parentid>1914821</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T10:00:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Merkilegir staðir */</comment>
      <origin>1973918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32267" sha1="p1su5v7y3puu7amibmyn2nmsqyuim1w" xml:space="preserve">{{Land
| nafn = Vatíkan­borgríkið
| nafn_á_frummáli = Status Civitatis Vaticanae&lt;br /&gt;Stato della Città del Vaticano
| nafn_í_eignarfalli = Vatíkansins
| fáni = Flag of the Vatican City - 2001 version.svg
| skjaldarmerki = Coat_of_arms_of_the_Vatican_City.svg
| staðsetningarkort = Vatican_Europe_Location.svg
| tungumál = [[latína]] (''de jure'')&lt;br /&gt;[[ítalska]] (''de facto'')
| höfuðborg = Vatíkanið
| stjórnarfar = [[Einveldi]]
| titill_leiðtoga1 = [[Páfi]]
| titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Vatíkansins|Forsætisráðherra]]
| titill_leiðtoga3 = [[Forseti postullegu nefndarinnar|Nefndarforseti]]
| nafn_leiðtoga1 = [[Leó 14.]]
| nafn_leiðtoga2 = [[Pietro Parolin]]
| nafn_leiðtoga3 = [[Raffaella Petrini]]
| staða = [[Sjálfstæði]]
| staða_athugasemd = frá [[Frankaveldi]] og [[Ítalía|Ítalíu]]
| atburður1 = [[Gjöf Pippins]]
| dagsetning1 = 756
| atburður2 = [[Lateransamningarnir]]
| dagsetning2 = 11. febrúar 1929
| stærðarsæti = 195
| flatarmál = 0,49
| mannfjöldaár = 2024
| mannfjöldasæti = 237
| fólksfjöldi = 882
| íbúar_á_ferkílómetra = 1800
| VÞL = 0,02
| VÞL_á_mann = 27.461
| gjaldmiðill = [[Evra]]
| tímabelti = [[UTC+1]] (+2 á sumrin)
| þjóðsöngur = [[Inno e Marcia Pontificale]]
| tld = va
| símakóði = 379
}}
'''Vatíkanið''' eða '''Páfagarður''' ([[latína]]: ''Status Civitatis Vaticanae'', [[ítalska]]: ''Stato della Città del Vaticano'') er [[örríki]] og [[borgríki]] undir stjórn [[Páfastóll|Páfastóls]]. Höfuð [[Kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]], [[páfi]]nn, er [[einræði|einráður]] yfir því. Landið er [[landlukt]] en eina ríkið sem það á [[landamæri]] að er [[Ítalía]], enda er ríkið staðsett inni í [[Róm]]aborg sem það er sögulega séð hluti af.&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite web |title=Vatican City |url=https://www.britannica.com/place/Vatican-City |website=Encyclopedia Britannica |access-date=18 May 2021 |ref=121 |archive-date=18 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318193720/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/623972/Vatican-City |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17994868 |title=Vatican country profile |date=17 November 2018 |work=BBC News |access-date=24 August 2018 |language=en-GB |archive-date=25 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825011001/https://www.bbc.com/news/world-europe-17994868 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Vatíkanið varð sjálfstætt frá Ítalíu með [[Lateransamningarnir|Lateransamningunum]] árið 1929. Þar er það skilgreint sem aðskilið [[yfirráðasvæði (land)|yfirráðasvæði]] í eigu Páfastóls sem er fullvalda stjórn og dómsvald þar. Páfastóll er fullvalda aðili að alþjóðarétti og fer með veraldlegt vald yfir Vatíkaninu. Páfinn og [[páfastjórn]] (''Curia Romana'') mynda Páfastól.&lt;ref name=&quot;lateran&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.aloha.net/~mikesch/treaty.htm |title=Text of the Lateran Treaty of 1929 |access-date=3 August 2020 |archive-date=25 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225060950/http://www.aloha.net/~mikesch/treaty.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Vatíkanið er 49 [[hektari|hektarar]] að stærð og íbúafjöldi var um 882 árið 2024.&lt;ref name=population&gt;{{Cite web |url=https://www.vaticanstate.va/it/stato-governo/note-generali/popolazione.html |title=Population |publisher=Vatican City State |date=31 December 2024 |language=it}}&lt;/ref&gt; Það er því [[Listi yfir lönd eftir stærð|minnsta]] og [[Listi yfir lönd eftir mannfjölda|fámennasta fullvalda ríki heims]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/holy-see-vatican-city/ |title=Europe :: Holy See (Vatican City) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |date=22 September 2021 |access-date=25 January 2021 |archive-date=26 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126204237/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/holy-see-vatican-city/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Það er líka með eina fámennustu höfuðborg heims. Þar sem yfirstjórn Vatíkansins er jafnframt yfirstjórn [[kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]], er Vatíkanið [[klerkaveldi]] undir stjórn páfa, sem er [[biskup Rómar]] og höfuð kaþólsku kirkjunnar.&lt;ref name=&quot;factbook&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/holy-see-vatican-city/ |title=Holy See (Vatican City) |work=CIA—The World Factbook |date=22 September 2021 |access-date=25 January 2021 |archive-date=26 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126204237/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/holy-see-vatican-city/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pages&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |title=Vatican City |publisher=Catholic-Pages.com |access-date=12 August 2013 |archive-date=22 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322135430/http://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Æðstu embættismenn Vatíkansins eru allir [[kaþólskur klerkur|kaþólskir klerkar]] af einhverju tagi. Eftir að páfastóll var fluttur aftur til Rómar frá [[Avignon]] árið 1377 hefur opinbert aðsetur páfa verið í [[Páfahöllin]]ni þar sem Vatíkanið er nú, þótt páfi hafi áður lengst af búið í [[Kvirinalhöll]] í Róm og fleiri stöðum.

Páfastóll (biskupsstóll Rómar) var stofnaður í frumkristni og er helsta [[biskupsdæmi]] kaþólsku kirkjunnar, sem um 1.329 milljónir manna tilheyra (miðað við 2018).&lt;ref&gt;{{cite news |title=Catholics increasing worldwide, reaching 1.329 billion |url=http://www.asianews.it/news-en/Catholics-increasing-worldwide,-reaching-1.329-billion-49663.html |access-date=9 March 2021 |agency=[[AsiaNews]] |date=26 March 2020 |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414050802/http://www.asianews.it/news-en/Catholics-increasing-worldwide,-reaching-1.329-billion-49663.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Borgríkið Vatíkanið var hins vegar stofnað 11. febrúar 1929 þegar Páfastóll og ítalska ríkið gerðu með sér [[Lateransamningarnir|Lateransamningana]] þar sem kveðið er á um stofnun nýs ríkis. Vatíkanið er þannig ekki framhald á [[Páfaríkið|Páfaríkinu]] (756-1870) sem áður náði yfir stóran hluta Mið-Ítalíu.

Í Vatíkaninu er að finna fjölmarga markverða staði eins og [[Péturskirkjan|Péturskirkjuna]], [[Sixtínska kapellan|Sixtínsku kapelluna]], [[Vatíkanbókasafnið]] og [[Vatíkansöfnin]].&lt;ref&gt;{{cite journal|volume=63|number=32|url=https://timarit.is/page/3306944|title=Söfnin í Vatíkaninu - Þúsund salir fullir af fegurð|author=Brynja Tomer|journal=Lesbók Morgunblaðsins|year=1988|pages=10-11}}&lt;/ref&gt; Þar getur að líta mörg af frægustu málverkum og höggmyndum heims. Efnahagur Vatíkansins byggist á framlögum frá kaþólikkum um allan heim, sölu frímerkja og minjagripa, aðgangseyri að söfnum og tekjum af útgáfu. Í Vatíkaninu eru hvorki innheimtir skattar né tollar.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.investopedia.com/articles/investing/030613/secret-finances-vatican-economy.asp|website=Investopedia|title=The Secret Finances of the Vatican Economy|author=Tim Parker|date=7. nóvember 2024}}&lt;/ref&gt;

== Heiti ==
Heitið „Vatíkanborg“ (''Civitas Vaticana'') var fyrst notað í [[Lateransamningarnir|Lateransamningunum]] sem voru undirritaðir 11. febrúar 1929. Samkvæmt samningunum var stofnað borgríki og nefnt eftir [[Vatíkanhæð]] á vesturbakka [[Tíber]]. Orðið kemur frá [[Etrúrar|etrúskri]] byggð, ''Vatica'' eða ''Vaticum'', á svæði sem Rómverjar kölluðu ''Ager Vaticanus'' („Vatíkanakur“).&lt;ref&gt;{{cite book |last=Richardson |first=L. |title=New Topographical Dictionary of Ancient Rome |url=https://archive.org/details/newtopographical0000rich |date=October 1992 |page=[https://archive.org/details/newtopographical0000rich/page/n444 405] |isbn=0-8018-4300-6 |publisher=Johns Hopkins University Press |location=Baltimore}}&lt;/ref&gt;

Á ítölsku er nafn borgríkisins ''Città del Vaticano'', eða ''Stato della Città del Vaticano'', sem merkir einfaldlega „ríki Vatíkanborgar“. Á latínu er nafnið ''Status Civitatis Vaticanae''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://w2.vatican.va/content/pius-xii/la/apost_constitutions/documents/hf_p-xii_apc_19451208_vacantis-apostolicae-sedis.html |title=Apostolic Constitution |language=la |access-date=3 August 2020 |archive-date=12 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200912234026/http://w2.vatican.va/content/pius-xii/la/apost_constitutions/documents/hf_p-xii_apc_19451208_vacantis-apostolicae-sedis.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Letter to John Cardinal Lajolo |author=Pope Francis |date=8 September 2014 |publisher=The Vatican |url=https://w2.vatican.va/content/francesco/la/letters/2014/documents/papa-francesco_20140908_lettera-card-giovanni-lajolo.html |language=la |access-date=28 May 2015 |archive-date=18 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150418013034/http://w2.vatican.va/content/francesco/la/letters/2014/documents/papa-francesco_20140908_lettera-card-giovanni-lajolo.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; og það heiti er notað í opinberum skjölum [[Páfastóll|Páfastóls]] og páfa.

== Saga ==
[[File:Obelisk of St. Peter.jpg|thumb|upright=0.8|left|[[Vatíkansúlan]] á [[Péturstorgið|Péturstorginu]] var flutt til Rómar frá [[Egyptaland]]i í valdatíð [[Kalígúla|Kalígúlu]].]]
Á tímum [[Rómverska lýðveldið|rómverska lýðveldisins]] var votlendissvæði á vesturbakka [[Tíber]], utan við borgina, milli [[Janikúlumhæð]]ar, [[Vatíkanhæð]]ar og [[Mario-fjall]]s, nefnt ''Ager Vaticanus'' „Vatíkanakur“. Þetta svæði náði niður að [[Aventínhæð]] og allt upp að ármótum [[Cremera]] við Tíber.&lt;ref name=&quot;Liverani 2016 21&quot;&gt;{{harvnb|Liverani |2016|p=21}}&lt;/ref&gt; Örnefnið ''Ager Vaticanus'' var notað fram á 1. öld, en eftir það var heitið ''Vaticanus'' notað yfir smærra svæði, eða Vatíkanhæð, svæðið þar sem [[Péturstorgið]] er nú, og hugsanlega þar sem Via della Conciliazione er í dag.&lt;ref name=&quot;Liverani 2016 21&quot; /&gt; Vegna þess hve svæðið var nálægt helsta óvini Rómar, etrúsku borginni [[Veii]] (önnur nöfn yfir ''Ager Vaticanus'' voru ''Ripa Veientana'' og ''Ripa Etrusca''), höfðu Rómverjar illar bifur á þessu svæði.&lt;ref&gt;{{harvnb|Petacco|2016|p=11}}&lt;/ref&gt;

Rómverska skáldið [[Martialis]] (40-102) ritaði um léleg gæði víns frá Vatíkaninu, jafnvel eftir að landið var þurrkað upp.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mospace.umsystem.edu/xmlui/bitstream/handle/10355/8100/research.pdf?sequence=3 |title=Damien Martin, &quot;Wine and Drunkenness in Roman Society&quot;|access-date=27 August 2013|archive-date=18 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140918040152/https://mospace.umsystem.edu/xmlui/bitstream/handle/10355/8100/research.pdf?sequence=3|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sagnaritarinn [[Tacitus]] skrifaði að árið 69 ([[ár keisaranna fjögurra]]), þegar norræni herinn hafði komið [[Vitellíus]]i til valda hafi hann sett upp búðir í Vatíkaninu, þar sem margir hermenn hafi látist vegna sjúkdóma.&lt;ref&gt;Tacitus, ''The Histories'', II, 93, translation by Clifford H. Moore (The Loeb Classical Library, first printed 1925)&lt;/ref&gt;

Á [[rómverska keisaradæmið|keisaratímanum]] voru reistar hallir á þessu svæði, eftir að [[Agrippína eldri]] (14 f.Kr.-18. október 33) þurrkaði svæðið upp og setti þar upp garða snemma á 1. öld. Árið 40 byggði sonur hennar, keisarinn [[Kalígúla]] (ríkti 37-41) skeiðvöll fyrir stríðsvagnakappakstur í görðunum hennar, sem [[Neró]] lauk síðar við og fékk nafnið ''Circus Gaii et Neronis'',&lt;ref&gt;Lanciani, Rodolfo (1892). [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Italy/Lazio/Roma/Rome/_Texts/Lanciani/LANPAC/3*.html#sec16 Pagan and Christian Rome] Houghton, Mifflin.&lt;/ref&gt; en er oftast kallaður [[Skeiðvöllur Nerós]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/storia/la-citta-del-vaticano-nel-tempo.html |title=Vatican City in the Past |access-date=3 August 2020 |archive-date=28 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528110717/http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/storia/la-citta-del-vaticano-nel-tempo.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

[[Vatíkansúlan]] á Péturstorginu er það eina sem eftir er af Skeiðvelli Nerós. Hún var flutt frá [[Helíópólis]] í [[Aegyptus|Egyptalandi]] í valdatíð Kalígúlu. Steinsúlan stóð upphaflega í miðju (''spina'') skeiðvallarins.&lt;ref&gt;[[Pliníus eldri]], [[Náttúrusaga Pliníusar]] XVI.76.&lt;/ref&gt; Á skeiðvellinum liðu margir kristnir menn píslarvættisdauða eftir [[Bruninn mikli í Róm|brunann mikla í Róm]] árið 64. Samkvæmt sagnahefðinni var [[Pétur postuli]] krossfestur með höfuðið niður á þessum stað.&lt;ref&gt;{{cite web |title=St. Peter, Prince of the Apostles |url=https://www.newadvent.org/cathen/11744a.htm#IV |publisher=Catholic Encyclopedia |access-date=12 August 2013 |archive-date=15 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915021152/http://newadvent.org/cathen/11744a.htm#IV |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Steinsúlan var flutt á núverandi stað árið 1586 í valdatíð [[Sixtus 5.|Sixtusar 5.]] páfa með aðferð sem ítalski arkitektinn [[Domenico Fontana]] hannaði.&lt;ref name=&quot;Tafur&quot;&gt;{{cite web|url=http://depts.washington.edu/silkroad/texts/tafur.html#ch3|title=Travels and Adventures|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629042823/http://depts.washington.edu/silkroad/texts/tafur.html#ch3|archive-date=29 June 2011|author=Pero Tafur|series=The Broadway Travellers|editor=[[E. Denison Ross]] og [[Eileen Power]]|translation=[[Malcolm Letts]]|location=New York, London|publisher=Harper &amp; brothers|year=1926}}&lt;/ref&gt;

Á móti skeiðvellinum, hinum megin við [[Via Cornelia]], var grafreitur. Þar voru reist minnismerki, stór og lítil grafhýsi, og ölturu til hinna ýmsu guða ólíkra fjölgyðistrúarbragða, sem stóðu þar þar til [[Péturskirkja Konstantínusar]] var reist á fyrri helmingi 4. aldar. Helgidómur frýgversku gyðjunnar [[Kýbele]] og [[Attis]] eiginmanns hennar stóð þar löngu eftir að kirkjan var reist.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Altar dedicated to Cybele and Attis |url=https://mv.vatican.va/3_EN/pages/x-Schede/MGEs/MGEs_Sala16_03_040.html |publisher=Vatican Museums |access-date=26 August 2013 |archive-date=24 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124211312/http://mv.vatican.va/3_EN/pages/x-Schede/MGEs/MGEs_Sala16_03_040.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Leifar af þessum forna grafreit hafa verið grafnar upp af ýmsum páfum á ýmsum tímum, sérstaklega eftir [[endurreisnin]]a. Skipulegur fornleifauppgröftur fór þar fram í valdatíð [[Píus 12.|Píusar 12.]] milli 1939 og 1941. Kirkja Konstantínusar var reist árið 326 ofan við það sem menn töldu vera [[gröf heilags Péturs]] í grafreitnum.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=37b9V9IXDsYC&amp;dq=Gardner+%22reputed+grave%22&amp;pg=PA126|author=Fred S. Kleiner|title=Gardner's Art through the Ages|publisher=Cengage Learning|year=2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150912151621/https://books.google.com/books?id=37b9V9IXDsYC&amp;pg=PA126&amp;dq=Gardner+%22reputed+grave%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=A3gQUqPdOYWThgeirYCgDg&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=Gardner%20%22reputed%20grave%22&amp;f=false|archive-date=12. september 2015|isbn=978-1-13395479-8|page=126}}&lt;/ref&gt;

Frá því kirkjan var reist fjölgaði íbúum á svæðinu þar í kring. Höll var reist þar nálægt á 5. öld, í valdatíð [[Symmakus páfi|Symmakusar páfa]] (498-514).&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bartleby.com/65/va/Vatican.html |title=Vatican |website=Columbia Encyclopedia |date=2001–2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060207064352/https://www.bartleby.com/65/va/Vatican.html |archive-date=7 February 2006}}&lt;/ref&gt;

=== Páfaríkið ===
{{aðalgrein|Páfaríkið}}
Þegar svæðið varð aðsetur [[biskup]]sins í Róm og síðar páfans þar í borg fór byggingum þar smám saman að fjölga, einkum eftir að Páfagarður fór að verða pólitísk stofnun og ekki aðeins trúarleg. Eftir fall [[Rómverska keisaradæmið|Rómverska keisaradæmisins]] var Róm oftast undir stjórn páfa eða einhvers veldis sem naut stuðnings hans (svo sem [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkisins]]). Smám saman jókst veraldleg umsýsla páfa. Lönd sem heyrðu undir páfastól voru kölluð [[Páfaríkið]]. Páfaríkið náði yfir stóran hluta Mið-Ítalíu í meira en þúsund ár, en um miðja 19. öld varð [[sameining Ítalíu]] til þess að héruðin voru innlimuð í [[Konungsríkið Ítalía|Konungsríkið Ítalíu]].

Lengst af á þessum tíma bjó páfi ekki í Vatíkaninu. [[Lateranhöll]], sem var á allt öðrum stað í borginni, var hefðbundinn íverustaður páfa í um þúsund ár. Frá 1309 til 1377 var páfastóll í [[Avignon]] í Frakklandi. Þegar páfi sneri aftur til Rómar tók hann upp búsetu í Vatíkaninu, en árið 1583 var [[Kvirinalhöll]] gerð að sumarhöll. [[Páll 5.]] páfi lauk við endurbyggingu hallarinnar í byrjun 17. aldar. Þegar ítalski herinn hertók Rómaborg árið 1870 lokaði páfi sig inni í höll sinni í Vatíkaninu og Kvirinalhöll varð aðsetur [[Konungur Ítalíu|konungs Ítalíu]] þegar Róm varð höfuðborg hins nýja ríkis árið eftir.

=== Undir ítalskri stjórn ===
Milli 1861 og 1929 var talað um „rómverska vandamálið“&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/questione-romana/|title=Questione romana|website=Treccani.it|publisher=Istituto della Enciclopedia Italiana}}&lt;/ref&gt; og eftir innlimun Rómar í Ítalíu 1870 varð til óvissa um stöðu eigna páfastóls. Páfagarður undi aldrei ósjálfstæðinu, eftir að hafa verið eitt mesta pólitíska afl [[Vesturlönd|Vesturlanda]]. Í langan tíma voru páfarnir ekki á því að hætta öllum diplómatískum afskiptum, sem þeir þó neyddust til að gera. 

Ítalska ríkið hafði engin afskipti af páfa innan veggja Vatíkansins, en gerði hins vegar eigur kirkjunnar víða upptækar. Árið 1871 tók konungur Ítalíu yfir Kvirinalhöll og gerði hana að konungshöll. Eftir það fengu páfar að sitja óáreittir í Vatíkaninu og sérstök lög tryggðu þeim ákveðin forréttindi, eins og að mega taka við erlendum erindrekum. Páfi viðurkenndi hins vegar ekki rétt ítalska konungsins til yfirráða í Róm og neitaði að yfirgefa Vatíkanið þar til deilan var leyst. [[Píus 9.]], síðasti páfinn sem ríkti yfir Páfaríki, kallaði sig „fanga í Vatíkaninu“.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-15 |title=The Roman Question: The Pope vs. the New Nation of Italy |url=https://www.thecollector.com/roman-question-pope-nation-italy/ |access-date=2024-01-21 |website=TheCollector |language=en}}&lt;/ref&gt; Á þessum tíma varð vald páfa fyrst og fremst andlegt.&lt;ref name=&quot;World History&quot;&gt;{{cite book |last=Wetterau |first=Bruce |title=World History: A Dictionary of Important People, Places, and Events, from Ancient Times to the Present |location=New York |publisher=Henry Holt &amp; Co. |date=1994 |isbn=978-0-8050-2350-3 |url=https://archive.org/details/worldhistorydict00wett}}&lt;/ref&gt; 

Páfagarður og Ítalía deildu um þess mál til 1929 þegar [[Fasismi|fasistaríkisstjórnin]] á Ítalíu samþykkti sjálfstæði Vatíkansins með [[Lateransamningarnir|Lateransamningunum]]. Samningarnir voru undirritaðir af [[Benito Mussolini]], forsætisráðherra Ítalíu, fyrir hönd konungsins, [[Viktor Emmanúel 3.|Viktors Emmanúels 3.]], og utanríkisráðherra páfa, [[Pietro Gasparri]] kardinála, fyrir hönd páfa, [[Píus 11.|Píusar 11.]]&lt;ref name=Preamble&gt;{{cite web |url=https://www.vaticanstate.va/content/dam/vaticanstate/documenti/leggi-e-decreti/Normative-Penali-e-Amministrative/LateranTreaty.pdf |title=Preamble of the Lateran Treaty |access-date=21 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010175158/https://www.vaticanstate.va/content/dam/vaticanstate/documenti/leggi-e-decreti/Normative-Penali-e-Amministrative/LateranTreaty.pdf|archive-date=10 October 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lateran&quot; /&gt;&lt;ref name=Statute&gt;{{Cite web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/secretariat_state/archivio/documents/rc_seg-st_19290211_patti-lateranensi_it.html#TRATTATO_FRA_LA_SANTA_SEDE_E_L%E2%80%99ITALIA |title=Patti lateranensi, 11 febbraio 1929 – Segreteria di Stato, card. Pietro Gasparri |website=The Holy See|access-date=5 April 2020|archive-date=19 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119131557/http://www.vatican.va/roman_curia/secretariat_state/archivio/documents/rc_seg-st_19290211_patti-lateranensi_it.html#TRATTATO_FRA_LA_SANTA_SEDE_E_L%E2%80%99ITALIA|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Samningurinn sem var staðfestur&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ekpo |first=Anthony |url=https://books.google.com/books?id=ow4IEQAAQBAJ&amp;pg=PA8&amp;dq=%22ratified+on+June+7,+1929%22 |title=The Roman Curia: History, Theology, and Organization |date=2024 |publisher=[[Georgetown University Press]] |isbn=978-1-64712-436-6 |location=Washington, DC |pages=8 |language=en}}&lt;/ref&gt; og tók gildi 7. júní 1929,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lateran Treaty |url=https://www.britannica.com/event/Lateran-Treaty |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318082705/https://www.britannica.com/event/Lateran-Treaty |archive-date=18 March 2025 |access-date=2025-03-25 |website=[[Encyclopedia Britannica]] |language=en}}&lt;/ref&gt; gerði Vatíkanið að sjálfstæðu ríki og kvað auk þess á um sérstaka stöðu kaþólskrar trúar á Ítalíu.&lt;ref name=Statute/&gt;

=== Síðari heimsstyrjöld ===
[[File:The British Army in Italy 1944 NA16179.jpg|thumb|Tónlistarmenn úr 38. írska herfylki leika fyrir framan Péturskirkjuna í júní 1944.]]
Í [[síðari heimsstyrjöld]] lýsti Páfastóll undir stjórn [[Píus 12.|Píusar 12.]] yfir hlutleysi. Herlið [[Þriðja ríkið|Þriðja ríkisins]] hernam Róm í september 1943 eftir að ný ríkisstjórn Ítalíu samdi um vopnahlé, en [[bandamenn (síðari heimsstyrjöld)|bandamenn]] hröktu það þaðan árið 1944. Báðir aðilar virtu hlutleysi Vatíkansins.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005446 |title=Rome |publisher=Ushmm.org |access-date=12 December 2013 |archive-date=15 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215103412/http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005446 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Eitt af forgangsmálum Píusar 12. var að koma í veg fyrir sprengjuárásir á borgina, og hann mótmælti jafnvel dreifingu áróðursbæklinga úr flugvélum [[Breski flugherinn|breska flughersins]].&lt;ref name=&quot;chadwick&quot; /&gt;{{rp|222–232}} Stefna bresku stjórnarinnar var að forðast allan yfirgang gagnvart Vatíkaninu, en að umgengni við aðra staði í borginni færi eftir því hvort ítalska ríkisstjórnin virti skilyrði.&lt;ref name=&quot;chadwick&quot;&gt;{{cite book|author=Chadwick, Owen|year=1988|title=Britain and the Vatican During the Second World War|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-36825-4}}&lt;/ref&gt;{{rp|222–232}}

Þegar Bandaríkjamenn hófu þátttöku í stríðinu voru yfirmenn þar á móti sprengjuárásum á Vatíkanið vegna ótta við viðbrögð kaþólskra hermanna, en sögðust ekki myndu stöðva Breta í að varpa sprengjum á borgina, ef þeir kysu það. Bandaríkjaher leyfði jafnvel kaþólskum hermönnum að segja sig frá þátttöku í loftárásum á Róm og aðra kaþólska helgistaði. Enginn hermaður kaus að nýta sér þessa undanþágu. Bretar lýstu því hins vegar yfir að þeir myndu varpa sprengjum á Róm eftir því sem þörf krefði.&lt;ref name=&quot;chadwick&quot; /&gt;{{rp|232–236}}

Í desember 1942 stakk breskur sendiherra í Páfagarði upp á því að Róm yrði lýst [[óvarin borg]], en Mussolini hafnaði hugmyndinni. Þegar [[innrás bandamanna á Sikiley]] hófst, gerði [[bandaríski flugherinn]] loftárásir á Róm sem beindust sérstaklega að járnbrautarlínum. Um 1500 manns létu lífið og Píus 12. sem var sagður veikur af áhyggjum yfir mögulegum sprengjuárásum heimsótti staði sem urðu fyrir þeim. Önnur sprengjuárás átti sér stað 13. ágúst 1943, eftir að Mussolini var steypt af stóli.&lt;ref name=&quot;chadwick&quot; /&gt;{{rp|236–244}} Næsta dag lýsti ríkisstjórn Ítalíu Róm óvarða borg eftir að hafa ráðfært sig við Páfastól um orðalag yfirlýsingarinnar.&lt;ref name=&quot;chadwick&quot; /&gt;{{rp|244–245}}

===Eftir stríð===
[[File:St Peter's Square, Vatican City - April 2007.jpg|thumb|right|upright=1.1|Útsýni yfir Péturstorgið frá þaki Péturskirkjunnar.]]
Píus 12. lét vera að skipa nýja [[kardináli|kardinála]] á stríðstímum. Þegar seinni heimsstyrjöldinni lauk voru margar mikilvægar stöður lausar, þar á meðal staða utanríkisráðherra, fjármálaráðherra, kanslara, og umsjónarmanns trúarregla og trúarsafnaða.&lt;ref name=&quot;chadwick&quot; /&gt;{{rp|304}} Píus 12. skipaði 32 nýja kardinála árið 1946 eftir að hafa tilkynnt þá fyrirætlun sína í jólapredikun árið áður.

[[Páfaherinn]] (fyrir utan [[svissneski vörðurinn|svissneska vörðinn]]) var leystur upp með bréfi [[Páll 6.|Páls 6.]] 14. september 1970.&lt;ref name=&quot;Vatican State&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/History/Vatican_City_today.htm |title=Vatican City Today |publisher=Vatican City Government |access-date=28 November 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211020340/https://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/History/Vatican_City_today.htm |archive-date=11 December 2007}}&lt;/ref&gt; [[Herlögregla Vatíkansins|Herlögreglu Vatíkansins]] var breytt í borgaralegt lögreglulið.

Árið 1984 var gert nýtt samkomulag milli Páfastóls og Ítalíu þar sem tilteknum ákvæðum Lateransamninganna var breytt. Þar á meðal var afnám stöðu kaþólskunnar sem ríkistrúar, en kveðið hafði verið á um það frá stöðulögum [[Konungsríkið Sardinía|Konungsríkisins Sardiníu]] 1848.&lt;ref name=Statute /&gt;

Árið 1995 var bygging nýs gestahúss, [[Domus Sanctae Marthae]], við hlið Péturskirkjunnar gagnrýnd af umhverfissamtökum með stuðningi ítalskra stjórnmálamanna, sem héldu því fram að nýja byggingin myndi skyggja á útsýni að kirkjunni frá nærliggjandi íbúðum.&lt;ref name=&quot;guest house&quot;&gt;{{cite book |last=Thavis |first=John |title=The Vatican Diaries: A Behind-the-Scenes Look at the Power, Personalities and Politics at the Heart of the Catholic Church |url=https://archive.org/details/vaticandiariesbe0000thav|url-access=registration |year=2013 |publisher=Viking |location=NY |isbn=978-0-670-02671-5 |pages=[https://archive.org/details/vaticandiariesbe0000thav/page/121 121–122]}}&lt;/ref&gt; Um stutt skeið olli þetta spennu í samskiptum Vatíkansins við ríkisstjórn Ítalíu, en Vatíkanið hafnaði öllum tilraunum til að skerða rétt þess til að reisa byggingar innan sinna landamæra.&lt;ref name=&quot;guest house&quot; /&gt;

Í valdatíð [[Jóhannes Páll 2.|Jóhannesar Páls páfa 2.]] jók Vatíkanið afskipti sín af alþjóðastjórnmálum á ný, og nýtti sér það að eiga áheyrnarsæti í flestum helstu alþjóðastofnunum nútímans.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ewtn.com/catholicism/library/john-paul-iis-legacy-in-diplomacy-1858|title=John Paul II's Legacy in Diplomacy|author=Zenit|date=17. apríl 2005|website=EWTN Global Catholic Network}}&lt;/ref&gt; Breski lögfræðingurinn John R. Morss hefur haldið því fram að staða Vatíkansins sem fullvalda ríkis byggist á óhefðbundnum grunni og sé ýmsum vandkvæðum háð.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal |last1=Morss |first1=John R. |date=November 2015 |title=The International Legal Status of the Vatican/Holy See Complex |url=https://academic.oup.com/ejil/article/26/4/927/2599610 |journal=European Journal of International Law |publisher=OUP |volume=26 |issue=4 |page=927 |doi=10.1093/ejil/chv062|access-date=6 February 2021|doi-access=free|archive-date=22 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122174103/https://academic.oup.com/ejil/article/26/4/927/2599610|url-status=live |hdl=10536/DRO/DU:30081648|hdl-access=free|issn=0938-5428}}&lt;/ref&gt;

== Efnahagur ==
Efnahagskerfi Vatíkansins er einstakt í heiminum. Allar tekjur þess koma frá rómversk-kaþólskum kirkjum um allan heim, sölu á [[Minjagripir|minjagripum]] og [[Frímerki|frímerkjum]] eða aðgöngu að söfnum Vatíkansins. Þar er enginn einkageiri og því sem næst allir vinna fyrir sömu stofnunina, Páfagarð. Þrátt fyrir þetta óvenjulega kerfi eru aðstæður íbúa mjög góðar og jafnvel betri en íbúa Rómar sjálfrar.

== Lýðfræði ==
Íbúasamsetning Vatíkansins er frábrugðin flestum öðrum ríkjum heims vegna þess að allir íbúarnir búa þar vegna starfs síns. Meiripartur íbúanna er klerkar, sökum þess að þar eru höfuðstöðvar stærsta trúfélags heims, allt frá [[Kardináli|kardinálum]] til [[Prestur|presta]] og yfir í óbreytta [[Munkur|munka]] og [[Nunna|nunnur]]. Flestir tala latínu starfs síns vegna, en koma frá hinum ýmsu stöðum heims og eiga því önnur móðurmál sem þeir nota dags daglega. Reyndar er stór hluti íbúanna af ítölsku bergi brotinn, en Ítalir hafa alltaf átt sterk ítök í æðstu stofnunum rómversk-kaþólsku kirkjunnar af sögulegum ástæðum. Flestir þeir sem búa í Vatíkaninu og eru ekki af klerkastétt, eru [[svissneski vörðurinn|svissnesku verðirnir]]. Það er her hins sjálfstæða ríkis Vatíkansins, en allir sem í honum eru eru [[sviss]]neskir. Af þeim sökum tala þeir þýsku sín á milli. Allir íbúar Vatíkansins eru, eðli málsins samkvæmt, rómversk-kaþólskir.

== Merkilegir staðir ==
[[Mynd:Piazza_S.Pietro.jpg|thumb|Séð yfir [[Péturstorgið]], aðalaðkomu Vatíkansins.]]
Vatikanið var lengi vel ein helsta valdamiðstöð [[Evrópa|Evrópu]] og þar eru margar merkilegar stofnanir og byggingar. Þar er [[Basilíka heilags Péturs]], sem er oft talin fallegasta kirkja heims, en óumdeilanlega sú stærsta. Kirkja sem byggð var árið [[326]] var fyrsta byggingin á því svæði sem í dag er Vatikanið. Sú sem stendur þar í dag var byggð á miðri [[16. öld]] og þá voru veggir og loft skreytt með málverkum sem í dag eru mörg hver talin meðal þeirra allra fegurstu. Sixtínska kapellan var byggð á [[15. öld]] að tilskipun [[Sixtus 4.|Sixtusar 4. páfa]] og hefur sama grunnform og [[Musteri Salomóns]]. Hún er líka þakin [[Freska|freskum]], þeirra frægust [[Sköpun Adams]]. Vatikanið rekur [[Listasafn|listasöfn]], því [[listaverk]] Páfastóls eru ekki einungis þau sem á veggjunum eru, heldur líka margar styttur, málverk og fleiri stök verk. Þessi söfn eru talin eiga mörg fegurstu listaverka Evrópu sem páfar hafa í gegnum tíðina sankað að sér. Auk þess hýsa þau ýmsa muni tengda sögu kristni, kaþólsku og einkum Páfastólnum sjálfum, svo sem fyrrverandi [[hásæti]] páfa. Þar að auki er í Vatikaninu eitt merkasta [[skjalasafn]] heims, [[Leyndarskjalasafn Vatikansins]]. Þar eru geymd flest skjöl sem Páfastóll hefur látið frá sér eða sankað að sér. [[1922]] var ákveðið að opna hluta þessa annars leynda skjalasafns fyrir vísindamönnum til rannsókna. Í páfatíð sinni opnaði [[Jóhannes Páll páfi II|Jóhannes Páll páfi II.]] fleiri hluta safnsins og meðal annars þá hluta þess sem snúa að [[Heimsstyrjöldin síðari|heimsstyrjöldinni síðari]]. Enn er þó mikill hluti þessa skjalasafns algjörlega leyndur óviðkomandi og eru uppi margar [[samsæriskenning]]ar um hvað þar sé geymt.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [https://www.vatican.va Vefur Páfastóls]

{{Evrópa}}
{{Höfuðborgir í Evrópu}}
[[Flokkur:Vatíkanið| ]]
[[Flokkur:Landlukt lönd]]</text>
      <sha1>p1su5v7y3puu7amibmyn2nmsqyuim1w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973919</id>
      <parentid>1973918</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T10:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Merkilegir staðir */</comment>
      <origin>1973919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32241" sha1="emsons35p5946oaoimpy7te04a2rlr5" xml:space="preserve">{{Land
| nafn = Vatíkan­borgríkið
| nafn_á_frummáli = Status Civitatis Vaticanae&lt;br /&gt;Stato della Città del Vaticano
| nafn_í_eignarfalli = Vatíkansins
| fáni = Flag of the Vatican City - 2001 version.svg
| skjaldarmerki = Coat_of_arms_of_the_Vatican_City.svg
| staðsetningarkort = Vatican_Europe_Location.svg
| tungumál = [[latína]] (''de jure'')&lt;br /&gt;[[ítalska]] (''de facto'')
| höfuðborg = Vatíkanið
| stjórnarfar = [[Einveldi]]
| titill_leiðtoga1 = [[Páfi]]
| titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Vatíkansins|Forsætisráðherra]]
| titill_leiðtoga3 = [[Forseti postullegu nefndarinnar|Nefndarforseti]]
| nafn_leiðtoga1 = [[Leó 14.]]
| nafn_leiðtoga2 = [[Pietro Parolin]]
| nafn_leiðtoga3 = [[Raffaella Petrini]]
| staða = [[Sjálfstæði]]
| staða_athugasemd = frá [[Frankaveldi]] og [[Ítalía|Ítalíu]]
| atburður1 = [[Gjöf Pippins]]
| dagsetning1 = 756
| atburður2 = [[Lateransamningarnir]]
| dagsetning2 = 11. febrúar 1929
| stærðarsæti = 195
| flatarmál = 0,49
| mannfjöldaár = 2024
| mannfjöldasæti = 237
| fólksfjöldi = 882
| íbúar_á_ferkílómetra = 1800
| VÞL = 0,02
| VÞL_á_mann = 27.461
| gjaldmiðill = [[Evra]]
| tímabelti = [[UTC+1]] (+2 á sumrin)
| þjóðsöngur = [[Inno e Marcia Pontificale]]
| tld = va
| símakóði = 379
}}
'''Vatíkanið''' eða '''Páfagarður''' ([[latína]]: ''Status Civitatis Vaticanae'', [[ítalska]]: ''Stato della Città del Vaticano'') er [[örríki]] og [[borgríki]] undir stjórn [[Páfastóll|Páfastóls]]. Höfuð [[Kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]], [[páfi]]nn, er [[einræði|einráður]] yfir því. Landið er [[landlukt]] en eina ríkið sem það á [[landamæri]] að er [[Ítalía]], enda er ríkið staðsett inni í [[Róm]]aborg sem það er sögulega séð hluti af.&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite web |title=Vatican City |url=https://www.britannica.com/place/Vatican-City |website=Encyclopedia Britannica |access-date=18 May 2021 |ref=121 |archive-date=18 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318193720/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/623972/Vatican-City |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17994868 |title=Vatican country profile |date=17 November 2018 |work=BBC News |access-date=24 August 2018 |language=en-GB |archive-date=25 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825011001/https://www.bbc.com/news/world-europe-17994868 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Vatíkanið varð sjálfstætt frá Ítalíu með [[Lateransamningarnir|Lateransamningunum]] árið 1929. Þar er það skilgreint sem aðskilið [[yfirráðasvæði (land)|yfirráðasvæði]] í eigu Páfastóls sem er fullvalda stjórn og dómsvald þar. Páfastóll er fullvalda aðili að alþjóðarétti og fer með veraldlegt vald yfir Vatíkaninu. Páfinn og [[páfastjórn]] (''Curia Romana'') mynda Páfastól.&lt;ref name=&quot;lateran&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.aloha.net/~mikesch/treaty.htm |title=Text of the Lateran Treaty of 1929 |access-date=3 August 2020 |archive-date=25 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225060950/http://www.aloha.net/~mikesch/treaty.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Vatíkanið er 49 [[hektari|hektarar]] að stærð og íbúafjöldi var um 882 árið 2024.&lt;ref name=population&gt;{{Cite web |url=https://www.vaticanstate.va/it/stato-governo/note-generali/popolazione.html |title=Population |publisher=Vatican City State |date=31 December 2024 |language=it}}&lt;/ref&gt; Það er því [[Listi yfir lönd eftir stærð|minnsta]] og [[Listi yfir lönd eftir mannfjölda|fámennasta fullvalda ríki heims]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/holy-see-vatican-city/ |title=Europe :: Holy See (Vatican City) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |date=22 September 2021 |access-date=25 January 2021 |archive-date=26 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126204237/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/holy-see-vatican-city/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Það er líka með eina fámennustu höfuðborg heims. Þar sem yfirstjórn Vatíkansins er jafnframt yfirstjórn [[kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]], er Vatíkanið [[klerkaveldi]] undir stjórn páfa, sem er [[biskup Rómar]] og höfuð kaþólsku kirkjunnar.&lt;ref name=&quot;factbook&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/holy-see-vatican-city/ |title=Holy See (Vatican City) |work=CIA—The World Factbook |date=22 September 2021 |access-date=25 January 2021 |archive-date=26 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126204237/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/holy-see-vatican-city/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pages&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |title=Vatican City |publisher=Catholic-Pages.com |access-date=12 August 2013 |archive-date=22 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322135430/http://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Æðstu embættismenn Vatíkansins eru allir [[kaþólskur klerkur|kaþólskir klerkar]] af einhverju tagi. Eftir að páfastóll var fluttur aftur til Rómar frá [[Avignon]] árið 1377 hefur opinbert aðsetur páfa verið í [[Páfahöllin]]ni þar sem Vatíkanið er nú, þótt páfi hafi áður lengst af búið í [[Kvirinalhöll]] í Róm og fleiri stöðum.

Páfastóll (biskupsstóll Rómar) var stofnaður í frumkristni og er helsta [[biskupsdæmi]] kaþólsku kirkjunnar, sem um 1.329 milljónir manna tilheyra (miðað við 2018).&lt;ref&gt;{{cite news |title=Catholics increasing worldwide, reaching 1.329 billion |url=http://www.asianews.it/news-en/Catholics-increasing-worldwide,-reaching-1.329-billion-49663.html |access-date=9 March 2021 |agency=[[AsiaNews]] |date=26 March 2020 |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414050802/http://www.asianews.it/news-en/Catholics-increasing-worldwide,-reaching-1.329-billion-49663.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Borgríkið Vatíkanið var hins vegar stofnað 11. febrúar 1929 þegar Páfastóll og ítalska ríkið gerðu með sér [[Lateransamningarnir|Lateransamningana]] þar sem kveðið er á um stofnun nýs ríkis. Vatíkanið er þannig ekki framhald á [[Páfaríkið|Páfaríkinu]] (756-1870) sem áður náði yfir stóran hluta Mið-Ítalíu.

Í Vatíkaninu er að finna fjölmarga markverða staði eins og [[Péturskirkjan|Péturskirkjuna]], [[Sixtínska kapellan|Sixtínsku kapelluna]], [[Vatíkanbókasafnið]] og [[Vatíkansöfnin]].&lt;ref&gt;{{cite journal|volume=63|number=32|url=https://timarit.is/page/3306944|title=Söfnin í Vatíkaninu - Þúsund salir fullir af fegurð|author=Brynja Tomer|journal=Lesbók Morgunblaðsins|year=1988|pages=10-11}}&lt;/ref&gt; Þar getur að líta mörg af frægustu málverkum og höggmyndum heims. Efnahagur Vatíkansins byggist á framlögum frá kaþólikkum um allan heim, sölu frímerkja og minjagripa, aðgangseyri að söfnum og tekjum af útgáfu. Í Vatíkaninu eru hvorki innheimtir skattar né tollar.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.investopedia.com/articles/investing/030613/secret-finances-vatican-economy.asp|website=Investopedia|title=The Secret Finances of the Vatican Economy|author=Tim Parker|date=7. nóvember 2024}}&lt;/ref&gt;

== Heiti ==
Heitið „Vatíkanborg“ (''Civitas Vaticana'') var fyrst notað í [[Lateransamningarnir|Lateransamningunum]] sem voru undirritaðir 11. febrúar 1929. Samkvæmt samningunum var stofnað borgríki og nefnt eftir [[Vatíkanhæð]] á vesturbakka [[Tíber]]. Orðið kemur frá [[Etrúrar|etrúskri]] byggð, ''Vatica'' eða ''Vaticum'', á svæði sem Rómverjar kölluðu ''Ager Vaticanus'' („Vatíkanakur“).&lt;ref&gt;{{cite book |last=Richardson |first=L. |title=New Topographical Dictionary of Ancient Rome |url=https://archive.org/details/newtopographical0000rich |date=October 1992 |page=[https://archive.org/details/newtopographical0000rich/page/n444 405] |isbn=0-8018-4300-6 |publisher=Johns Hopkins University Press |location=Baltimore}}&lt;/ref&gt;

Á ítölsku er nafn borgríkisins ''Città del Vaticano'', eða ''Stato della Città del Vaticano'', sem merkir einfaldlega „ríki Vatíkanborgar“. Á latínu er nafnið ''Status Civitatis Vaticanae''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://w2.vatican.va/content/pius-xii/la/apost_constitutions/documents/hf_p-xii_apc_19451208_vacantis-apostolicae-sedis.html |title=Apostolic Constitution |language=la |access-date=3 August 2020 |archive-date=12 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200912234026/http://w2.vatican.va/content/pius-xii/la/apost_constitutions/documents/hf_p-xii_apc_19451208_vacantis-apostolicae-sedis.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Letter to John Cardinal Lajolo |author=Pope Francis |date=8 September 2014 |publisher=The Vatican |url=https://w2.vatican.va/content/francesco/la/letters/2014/documents/papa-francesco_20140908_lettera-card-giovanni-lajolo.html |language=la |access-date=28 May 2015 |archive-date=18 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150418013034/http://w2.vatican.va/content/francesco/la/letters/2014/documents/papa-francesco_20140908_lettera-card-giovanni-lajolo.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; og það heiti er notað í opinberum skjölum [[Páfastóll|Páfastóls]] og páfa.

== Saga ==
[[File:Obelisk of St. Peter.jpg|thumb|upright=0.8|left|[[Vatíkansúlan]] á [[Péturstorgið|Péturstorginu]] var flutt til Rómar frá [[Egyptaland]]i í valdatíð [[Kalígúla|Kalígúlu]].]]
Á tímum [[Rómverska lýðveldið|rómverska lýðveldisins]] var votlendissvæði á vesturbakka [[Tíber]], utan við borgina, milli [[Janikúlumhæð]]ar, [[Vatíkanhæð]]ar og [[Mario-fjall]]s, nefnt ''Ager Vaticanus'' „Vatíkanakur“. Þetta svæði náði niður að [[Aventínhæð]] og allt upp að ármótum [[Cremera]] við Tíber.&lt;ref name=&quot;Liverani 2016 21&quot;&gt;{{harvnb|Liverani |2016|p=21}}&lt;/ref&gt; Örnefnið ''Ager Vaticanus'' var notað fram á 1. öld, en eftir það var heitið ''Vaticanus'' notað yfir smærra svæði, eða Vatíkanhæð, svæðið þar sem [[Péturstorgið]] er nú, og hugsanlega þar sem Via della Conciliazione er í dag.&lt;ref name=&quot;Liverani 2016 21&quot; /&gt; Vegna þess hve svæðið var nálægt helsta óvini Rómar, etrúsku borginni [[Veii]] (önnur nöfn yfir ''Ager Vaticanus'' voru ''Ripa Veientana'' og ''Ripa Etrusca''), höfðu Rómverjar illar bifur á þessu svæði.&lt;ref&gt;{{harvnb|Petacco|2016|p=11}}&lt;/ref&gt;

Rómverska skáldið [[Martialis]] (40-102) ritaði um léleg gæði víns frá Vatíkaninu, jafnvel eftir að landið var þurrkað upp.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mospace.umsystem.edu/xmlui/bitstream/handle/10355/8100/research.pdf?sequence=3 |title=Damien Martin, &quot;Wine and Drunkenness in Roman Society&quot;|access-date=27 August 2013|archive-date=18 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140918040152/https://mospace.umsystem.edu/xmlui/bitstream/handle/10355/8100/research.pdf?sequence=3|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sagnaritarinn [[Tacitus]] skrifaði að árið 69 ([[ár keisaranna fjögurra]]), þegar norræni herinn hafði komið [[Vitellíus]]i til valda hafi hann sett upp búðir í Vatíkaninu, þar sem margir hermenn hafi látist vegna sjúkdóma.&lt;ref&gt;Tacitus, ''The Histories'', II, 93, translation by Clifford H. Moore (The Loeb Classical Library, first printed 1925)&lt;/ref&gt;

Á [[rómverska keisaradæmið|keisaratímanum]] voru reistar hallir á þessu svæði, eftir að [[Agrippína eldri]] (14 f.Kr.-18. október 33) þurrkaði svæðið upp og setti þar upp garða snemma á 1. öld. Árið 40 byggði sonur hennar, keisarinn [[Kalígúla]] (ríkti 37-41) skeiðvöll fyrir stríðsvagnakappakstur í görðunum hennar, sem [[Neró]] lauk síðar við og fékk nafnið ''Circus Gaii et Neronis'',&lt;ref&gt;Lanciani, Rodolfo (1892). [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Italy/Lazio/Roma/Rome/_Texts/Lanciani/LANPAC/3*.html#sec16 Pagan and Christian Rome] Houghton, Mifflin.&lt;/ref&gt; en er oftast kallaður [[Skeiðvöllur Nerós]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/storia/la-citta-del-vaticano-nel-tempo.html |title=Vatican City in the Past |access-date=3 August 2020 |archive-date=28 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528110717/http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/storia/la-citta-del-vaticano-nel-tempo.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

[[Vatíkansúlan]] á Péturstorginu er það eina sem eftir er af Skeiðvelli Nerós. Hún var flutt frá [[Helíópólis]] í [[Aegyptus|Egyptalandi]] í valdatíð Kalígúlu. Steinsúlan stóð upphaflega í miðju (''spina'') skeiðvallarins.&lt;ref&gt;[[Pliníus eldri]], [[Náttúrusaga Pliníusar]] XVI.76.&lt;/ref&gt; Á skeiðvellinum liðu margir kristnir menn píslarvættisdauða eftir [[Bruninn mikli í Róm|brunann mikla í Róm]] árið 64. Samkvæmt sagnahefðinni var [[Pétur postuli]] krossfestur með höfuðið niður á þessum stað.&lt;ref&gt;{{cite web |title=St. Peter, Prince of the Apostles |url=https://www.newadvent.org/cathen/11744a.htm#IV |publisher=Catholic Encyclopedia |access-date=12 August 2013 |archive-date=15 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915021152/http://newadvent.org/cathen/11744a.htm#IV |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Steinsúlan var flutt á núverandi stað árið 1586 í valdatíð [[Sixtus 5.|Sixtusar 5.]] páfa með aðferð sem ítalski arkitektinn [[Domenico Fontana]] hannaði.&lt;ref name=&quot;Tafur&quot;&gt;{{cite web|url=http://depts.washington.edu/silkroad/texts/tafur.html#ch3|title=Travels and Adventures|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629042823/http://depts.washington.edu/silkroad/texts/tafur.html#ch3|archive-date=29 June 2011|author=Pero Tafur|series=The Broadway Travellers|editor=[[E. Denison Ross]] og [[Eileen Power]]|translation=[[Malcolm Letts]]|location=New York, London|publisher=Harper &amp; brothers|year=1926}}&lt;/ref&gt;

Á móti skeiðvellinum, hinum megin við [[Via Cornelia]], var grafreitur. Þar voru reist minnismerki, stór og lítil grafhýsi, og ölturu til hinna ýmsu guða ólíkra fjölgyðistrúarbragða, sem stóðu þar þar til [[Péturskirkja Konstantínusar]] var reist á fyrri helmingi 4. aldar. Helgidómur frýgversku gyðjunnar [[Kýbele]] og [[Attis]] eiginmanns hennar stóð þar löngu eftir að kirkjan var reist.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Altar dedicated to Cybele and Attis |url=https://mv.vatican.va/3_EN/pages/x-Schede/MGEs/MGEs_Sala16_03_040.html |publisher=Vatican Museums |access-date=26 August 2013 |archive-date=24 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124211312/http://mv.vatican.va/3_EN/pages/x-Schede/MGEs/MGEs_Sala16_03_040.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Leifar af þessum forna grafreit hafa verið grafnar upp af ýmsum páfum á ýmsum tímum, sérstaklega eftir [[endurreisnin]]a. Skipulegur fornleifauppgröftur fór þar fram í valdatíð [[Píus 12.|Píusar 12.]] milli 1939 og 1941. Kirkja Konstantínusar var reist árið 326 ofan við það sem menn töldu vera [[gröf heilags Péturs]] í grafreitnum.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=37b9V9IXDsYC&amp;dq=Gardner+%22reputed+grave%22&amp;pg=PA126|author=Fred S. Kleiner|title=Gardner's Art through the Ages|publisher=Cengage Learning|year=2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150912151621/https://books.google.com/books?id=37b9V9IXDsYC&amp;pg=PA126&amp;dq=Gardner+%22reputed+grave%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=A3gQUqPdOYWThgeirYCgDg&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=Gardner%20%22reputed%20grave%22&amp;f=false|archive-date=12. september 2015|isbn=978-1-13395479-8|page=126}}&lt;/ref&gt;

Frá því kirkjan var reist fjölgaði íbúum á svæðinu þar í kring. Höll var reist þar nálægt á 5. öld, í valdatíð [[Symmakus páfi|Symmakusar páfa]] (498-514).&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bartleby.com/65/va/Vatican.html |title=Vatican |website=Columbia Encyclopedia |date=2001–2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060207064352/https://www.bartleby.com/65/va/Vatican.html |archive-date=7 February 2006}}&lt;/ref&gt;

=== Páfaríkið ===
{{aðalgrein|Páfaríkið}}
Þegar svæðið varð aðsetur [[biskup]]sins í Róm og síðar páfans þar í borg fór byggingum þar smám saman að fjölga, einkum eftir að Páfagarður fór að verða pólitísk stofnun og ekki aðeins trúarleg. Eftir fall [[Rómverska keisaradæmið|Rómverska keisaradæmisins]] var Róm oftast undir stjórn páfa eða einhvers veldis sem naut stuðnings hans (svo sem [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkisins]]). Smám saman jókst veraldleg umsýsla páfa. Lönd sem heyrðu undir páfastól voru kölluð [[Páfaríkið]]. Páfaríkið náði yfir stóran hluta Mið-Ítalíu í meira en þúsund ár, en um miðja 19. öld varð [[sameining Ítalíu]] til þess að héruðin voru innlimuð í [[Konungsríkið Ítalía|Konungsríkið Ítalíu]].

Lengst af á þessum tíma bjó páfi ekki í Vatíkaninu. [[Lateranhöll]], sem var á allt öðrum stað í borginni, var hefðbundinn íverustaður páfa í um þúsund ár. Frá 1309 til 1377 var páfastóll í [[Avignon]] í Frakklandi. Þegar páfi sneri aftur til Rómar tók hann upp búsetu í Vatíkaninu, en árið 1583 var [[Kvirinalhöll]] gerð að sumarhöll. [[Páll 5.]] páfi lauk við endurbyggingu hallarinnar í byrjun 17. aldar. Þegar ítalski herinn hertók Rómaborg árið 1870 lokaði páfi sig inni í höll sinni í Vatíkaninu og Kvirinalhöll varð aðsetur [[Konungur Ítalíu|konungs Ítalíu]] þegar Róm varð höfuðborg hins nýja ríkis árið eftir.

=== Undir ítalskri stjórn ===
Milli 1861 og 1929 var talað um „rómverska vandamálið“&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/questione-romana/|title=Questione romana|website=Treccani.it|publisher=Istituto della Enciclopedia Italiana}}&lt;/ref&gt; og eftir innlimun Rómar í Ítalíu 1870 varð til óvissa um stöðu eigna páfastóls. Páfagarður undi aldrei ósjálfstæðinu, eftir að hafa verið eitt mesta pólitíska afl [[Vesturlönd|Vesturlanda]]. Í langan tíma voru páfarnir ekki á því að hætta öllum diplómatískum afskiptum, sem þeir þó neyddust til að gera. 

Ítalska ríkið hafði engin afskipti af páfa innan veggja Vatíkansins, en gerði hins vegar eigur kirkjunnar víða upptækar. Árið 1871 tók konungur Ítalíu yfir Kvirinalhöll og gerði hana að konungshöll. Eftir það fengu páfar að sitja óáreittir í Vatíkaninu og sérstök lög tryggðu þeim ákveðin forréttindi, eins og að mega taka við erlendum erindrekum. Páfi viðurkenndi hins vegar ekki rétt ítalska konungsins til yfirráða í Róm og neitaði að yfirgefa Vatíkanið þar til deilan var leyst. [[Píus 9.]], síðasti páfinn sem ríkti yfir Páfaríki, kallaði sig „fanga í Vatíkaninu“.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-15 |title=The Roman Question: The Pope vs. the New Nation of Italy |url=https://www.thecollector.com/roman-question-pope-nation-italy/ |access-date=2024-01-21 |website=TheCollector |language=en}}&lt;/ref&gt; Á þessum tíma varð vald páfa fyrst og fremst andlegt.&lt;ref name=&quot;World History&quot;&gt;{{cite book |last=Wetterau |first=Bruce |title=World History: A Dictionary of Important People, Places, and Events, from Ancient Times to the Present |location=New York |publisher=Henry Holt &amp; Co. |date=1994 |isbn=978-0-8050-2350-3 |url=https://archive.org/details/worldhistorydict00wett}}&lt;/ref&gt; 

Páfagarður og Ítalía deildu um þess mál til 1929 þegar [[Fasismi|fasistaríkisstjórnin]] á Ítalíu samþykkti sjálfstæði Vatíkansins með [[Lateransamningarnir|Lateransamningunum]]. Samningarnir voru undirritaðir af [[Benito Mussolini]], forsætisráðherra Ítalíu, fyrir hönd konungsins, [[Viktor Emmanúel 3.|Viktors Emmanúels 3.]], og utanríkisráðherra páfa, [[Pietro Gasparri]] kardinála, fyrir hönd páfa, [[Píus 11.|Píusar 11.]]&lt;ref name=Preamble&gt;{{cite web |url=https://www.vaticanstate.va/content/dam/vaticanstate/documenti/leggi-e-decreti/Normative-Penali-e-Amministrative/LateranTreaty.pdf |title=Preamble of the Lateran Treaty |access-date=21 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010175158/https://www.vaticanstate.va/content/dam/vaticanstate/documenti/leggi-e-decreti/Normative-Penali-e-Amministrative/LateranTreaty.pdf|archive-date=10 October 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lateran&quot; /&gt;&lt;ref name=Statute&gt;{{Cite web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/secretariat_state/archivio/documents/rc_seg-st_19290211_patti-lateranensi_it.html#TRATTATO_FRA_LA_SANTA_SEDE_E_L%E2%80%99ITALIA |title=Patti lateranensi, 11 febbraio 1929 – Segreteria di Stato, card. Pietro Gasparri |website=The Holy See|access-date=5 April 2020|archive-date=19 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119131557/http://www.vatican.va/roman_curia/secretariat_state/archivio/documents/rc_seg-st_19290211_patti-lateranensi_it.html#TRATTATO_FRA_LA_SANTA_SEDE_E_L%E2%80%99ITALIA|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Samningurinn sem var staðfestur&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ekpo |first=Anthony |url=https://books.google.com/books?id=ow4IEQAAQBAJ&amp;pg=PA8&amp;dq=%22ratified+on+June+7,+1929%22 |title=The Roman Curia: History, Theology, and Organization |date=2024 |publisher=[[Georgetown University Press]] |isbn=978-1-64712-436-6 |location=Washington, DC |pages=8 |language=en}}&lt;/ref&gt; og tók gildi 7. júní 1929,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lateran Treaty |url=https://www.britannica.com/event/Lateran-Treaty |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318082705/https://www.britannica.com/event/Lateran-Treaty |archive-date=18 March 2025 |access-date=2025-03-25 |website=[[Encyclopedia Britannica]] |language=en}}&lt;/ref&gt; gerði Vatíkanið að sjálfstæðu ríki og kvað auk þess á um sérstaka stöðu kaþólskrar trúar á Ítalíu.&lt;ref name=Statute/&gt;

=== Síðari heimsstyrjöld ===
[[File:The British Army in Italy 1944 NA16179.jpg|thumb|Tónlistarmenn úr 38. írska herfylki leika fyrir framan Péturskirkjuna í júní 1944.]]
Í [[síðari heimsstyrjöld]] lýsti Páfastóll undir stjórn [[Píus 12.|Píusar 12.]] yfir hlutleysi. Herlið [[Þriðja ríkið|Þriðja ríkisins]] hernam Róm í september 1943 eftir að ný ríkisstjórn Ítalíu samdi um vopnahlé, en [[bandamenn (síðari heimsstyrjöld)|bandamenn]] hröktu það þaðan árið 1944. Báðir aðilar virtu hlutleysi Vatíkansins.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005446 |title=Rome |publisher=Ushmm.org |access-date=12 December 2013 |archive-date=15 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215103412/http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005446 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Eitt af forgangsmálum Píusar 12. var að koma í veg fyrir sprengjuárásir á borgina, og hann mótmælti jafnvel dreifingu áróðursbæklinga úr flugvélum [[Breski flugherinn|breska flughersins]].&lt;ref name=&quot;chadwick&quot; /&gt;{{rp|222–232}} Stefna bresku stjórnarinnar var að forðast allan yfirgang gagnvart Vatíkaninu, en að umgengni við aðra staði í borginni færi eftir því hvort ítalska ríkisstjórnin virti skilyrði.&lt;ref name=&quot;chadwick&quot;&gt;{{cite book|author=Chadwick, Owen|year=1988|title=Britain and the Vatican During the Second World War|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-36825-4}}&lt;/ref&gt;{{rp|222–232}}

Þegar Bandaríkjamenn hófu þátttöku í stríðinu voru yfirmenn þar á móti sprengjuárásum á Vatíkanið vegna ótta við viðbrögð kaþólskra hermanna, en sögðust ekki myndu stöðva Breta í að varpa sprengjum á borgina, ef þeir kysu það. Bandaríkjaher leyfði jafnvel kaþólskum hermönnum að segja sig frá þátttöku í loftárásum á Róm og aðra kaþólska helgistaði. Enginn hermaður kaus að nýta sér þessa undanþágu. Bretar lýstu því hins vegar yfir að þeir myndu varpa sprengjum á Róm eftir því sem þörf krefði.&lt;ref name=&quot;chadwick&quot; /&gt;{{rp|232–236}}

Í desember 1942 stakk breskur sendiherra í Páfagarði upp á því að Róm yrði lýst [[óvarin borg]], en Mussolini hafnaði hugmyndinni. Þegar [[innrás bandamanna á Sikiley]] hófst, gerði [[bandaríski flugherinn]] loftárásir á Róm sem beindust sérstaklega að járnbrautarlínum. Um 1500 manns létu lífið og Píus 12. sem var sagður veikur af áhyggjum yfir mögulegum sprengjuárásum heimsótti staði sem urðu fyrir þeim. Önnur sprengjuárás átti sér stað 13. ágúst 1943, eftir að Mussolini var steypt af stóli.&lt;ref name=&quot;chadwick&quot; /&gt;{{rp|236–244}} Næsta dag lýsti ríkisstjórn Ítalíu Róm óvarða borg eftir að hafa ráðfært sig við Páfastól um orðalag yfirlýsingarinnar.&lt;ref name=&quot;chadwick&quot; /&gt;{{rp|244–245}}

===Eftir stríð===
[[File:St Peter's Square, Vatican City - April 2007.jpg|thumb|right|upright=1.1|Útsýni yfir Péturstorgið frá þaki Péturskirkjunnar.]]
Píus 12. lét vera að skipa nýja [[kardináli|kardinála]] á stríðstímum. Þegar seinni heimsstyrjöldinni lauk voru margar mikilvægar stöður lausar, þar á meðal staða utanríkisráðherra, fjármálaráðherra, kanslara, og umsjónarmanns trúarregla og trúarsafnaða.&lt;ref name=&quot;chadwick&quot; /&gt;{{rp|304}} Píus 12. skipaði 32 nýja kardinála árið 1946 eftir að hafa tilkynnt þá fyrirætlun sína í jólapredikun árið áður.

[[Páfaherinn]] (fyrir utan [[svissneski vörðurinn|svissneska vörðinn]]) var leystur upp með bréfi [[Páll 6.|Páls 6.]] 14. september 1970.&lt;ref name=&quot;Vatican State&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/History/Vatican_City_today.htm |title=Vatican City Today |publisher=Vatican City Government |access-date=28 November 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211020340/https://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/History/Vatican_City_today.htm |archive-date=11 December 2007}}&lt;/ref&gt; [[Herlögregla Vatíkansins|Herlögreglu Vatíkansins]] var breytt í borgaralegt lögreglulið.

Árið 1984 var gert nýtt samkomulag milli Páfastóls og Ítalíu þar sem tilteknum ákvæðum Lateransamninganna var breytt. Þar á meðal var afnám stöðu kaþólskunnar sem ríkistrúar, en kveðið hafði verið á um það frá stöðulögum [[Konungsríkið Sardinía|Konungsríkisins Sardiníu]] 1848.&lt;ref name=Statute /&gt;

Árið 1995 var bygging nýs gestahúss, [[Domus Sanctae Marthae]], við hlið Péturskirkjunnar gagnrýnd af umhverfissamtökum með stuðningi ítalskra stjórnmálamanna, sem héldu því fram að nýja byggingin myndi skyggja á útsýni að kirkjunni frá nærliggjandi íbúðum.&lt;ref name=&quot;guest house&quot;&gt;{{cite book |last=Thavis |first=John |title=The Vatican Diaries: A Behind-the-Scenes Look at the Power, Personalities and Politics at the Heart of the Catholic Church |url=https://archive.org/details/vaticandiariesbe0000thav|url-access=registration |year=2013 |publisher=Viking |location=NY |isbn=978-0-670-02671-5 |pages=[https://archive.org/details/vaticandiariesbe0000thav/page/121 121–122]}}&lt;/ref&gt; Um stutt skeið olli þetta spennu í samskiptum Vatíkansins við ríkisstjórn Ítalíu, en Vatíkanið hafnaði öllum tilraunum til að skerða rétt þess til að reisa byggingar innan sinna landamæra.&lt;ref name=&quot;guest house&quot; /&gt;

Í valdatíð [[Jóhannes Páll 2.|Jóhannesar Páls páfa 2.]] jók Vatíkanið afskipti sín af alþjóðastjórnmálum á ný, og nýtti sér það að eiga áheyrnarsæti í flestum helstu alþjóðastofnunum nútímans.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ewtn.com/catholicism/library/john-paul-iis-legacy-in-diplomacy-1858|title=John Paul II's Legacy in Diplomacy|author=Zenit|date=17. apríl 2005|website=EWTN Global Catholic Network}}&lt;/ref&gt; Breski lögfræðingurinn John R. Morss hefur haldið því fram að staða Vatíkansins sem fullvalda ríkis byggist á óhefðbundnum grunni og sé ýmsum vandkvæðum háð.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal |last1=Morss |first1=John R. |date=November 2015 |title=The International Legal Status of the Vatican/Holy See Complex |url=https://academic.oup.com/ejil/article/26/4/927/2599610 |journal=European Journal of International Law |publisher=OUP |volume=26 |issue=4 |page=927 |doi=10.1093/ejil/chv062|access-date=6 February 2021|doi-access=free|archive-date=22 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122174103/https://academic.oup.com/ejil/article/26/4/927/2599610|url-status=live |hdl=10536/DRO/DU:30081648|hdl-access=free|issn=0938-5428}}&lt;/ref&gt;

== Efnahagur ==
Efnahagskerfi Vatíkansins er einstakt í heiminum. Allar tekjur þess koma frá rómversk-kaþólskum kirkjum um allan heim, sölu á [[Minjagripir|minjagripum]] og [[Frímerki|frímerkjum]] eða aðgöngu að söfnum Vatíkansins. Þar er enginn einkageiri og því sem næst allir vinna fyrir sömu stofnunina, Páfagarð. Þrátt fyrir þetta óvenjulega kerfi eru aðstæður íbúa mjög góðar og jafnvel betri en íbúa Rómar sjálfrar.

== Lýðfræði ==
Íbúasamsetning Vatíkansins er frábrugðin flestum öðrum ríkjum heims vegna þess að allir íbúarnir búa þar vegna starfs síns. Meiripartur íbúanna er klerkar, sökum þess að þar eru höfuðstöðvar stærsta trúfélags heims, allt frá [[Kardináli|kardinálum]] til [[Prestur|presta]] og yfir í óbreytta [[Munkur|munka]] og [[Nunna|nunnur]]. Flestir tala latínu starfs síns vegna, en koma frá hinum ýmsu stöðum heims og eiga því önnur móðurmál sem þeir nota dags daglega. Reyndar er stór hluti íbúanna af ítölsku bergi brotinn, en Ítalir hafa alltaf átt sterk ítök í æðstu stofnunum rómversk-kaþólsku kirkjunnar af sögulegum ástæðum. Flestir þeir sem búa í Vatíkaninu og eru ekki af klerkastétt, eru [[svissneski vörðurinn|svissnesku verðirnir]]. Það er her hins sjálfstæða ríkis Vatíkansins, en allir sem í honum eru eru [[sviss]]neskir. Af þeim sökum tala þeir þýsku sín á milli. Allir íbúar Vatíkansins eru, eðli málsins samkvæmt, rómversk-kaþólskir.

== Merkilegir staðir ==
[[Mynd:Piazza_S.Pietro.jpg|thumb|Séð yfir [[Péturstorgið]], aðalaðkomu Vatíkansins.]]
Vatikanið var lengi vel ein helsta valdamiðstöð [[Evrópa|Evrópu]] og þar eru margar merkilegar stofnanir og byggingar. Þar er [[Basilíka heilags Péturs]], sem er oft talin fallegasta kirkja heims, en óumdeilanlega sú stærsta. Kirkja sem byggð var árið [[326]] var fyrsta byggingin á því svæði sem í dag er Vatikanið. Sú sem stendur þar í dag var byggð á miðri [[16. öld]] og þá voru veggir og loft skreytt með málverkum sem í dag eru mörg hver talin meðal þeirra allra fegurstu. Sixtínska kapellan var byggð á [[15. öld]] að tilskipun [[Sixtus 4.|Sixtusar 4. páfa]] og hefur sama grunnform og [[Musteri Salomóns]]. Hún er líka þakin [[Freska|freskum]], þeirra frægust [[Sköpun Adams]]. Vatikanið rekur [[Listasafn|listasöfn]], því [[listaverk]] Páfastóls eru ekki einungis þau sem á veggjunum eru, heldur líka margar styttur, málverk og fleiri stök verk. Þessi söfn eru talin eiga mörg fegurstu listaverka Evrópu sem páfar hafa í gegnum tíðina sankað að sér. Auk þess hýsa þau ýmsa muni tengda sögu kristni, kaþólsku og einkum Páfastólnum sjálfum, svo sem fyrrverandi [[hásæti]] páfa. Þar að auki er í Vatikaninu eitt merkasta [[skjalasafn]] heims, [[Leyndarskjalasafn Vatikansins]]. Þar eru geymd flest skjöl sem Páfastóll hefur látið frá sér eða sankað að sér. [[1922]] var ákveðið að opna hluta þessa annars leynda skjalasafns fyrir vísindamönnum til rannsókna. Í páfatíð sinni opnaði [[Jóhannes Páll páfi 2.]] fleiri hluta safnsins og meðal annars þá hluta þess sem snúa að [[Heimsstyrjöldin síðari|heimsstyrjöldinni síðari]]. Enn er þó mikill hluti þessa skjalasafns algjörlega leyndur óviðkomandi og eru uppi margar [[samsæriskenning]]ar um hvað þar sé geymt.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [https://www.vatican.va Vefur Páfastóls]

{{Evrópa}}
{{Höfuðborgir í Evrópu}}
[[Flokkur:Vatíkanið| ]]
[[Flokkur:Landlukt lönd]]</text>
      <sha1>emsons35p5946oaoimpy7te04a2rlr5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973921</id>
      <parentid>1973919</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T10:30:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Merkilegir staðir */</comment>
      <origin>1973921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32241" sha1="hhhpn4yk6d534b8mckq3mu96wzlwrr8" xml:space="preserve">{{Land
| nafn = Vatíkan­borgríkið
| nafn_á_frummáli = Status Civitatis Vaticanae&lt;br /&gt;Stato della Città del Vaticano
| nafn_í_eignarfalli = Vatíkansins
| fáni = Flag of the Vatican City - 2001 version.svg
| skjaldarmerki = Coat_of_arms_of_the_Vatican_City.svg
| staðsetningarkort = Vatican_Europe_Location.svg
| tungumál = [[latína]] (''de jure'')&lt;br /&gt;[[ítalska]] (''de facto'')
| höfuðborg = Vatíkanið
| stjórnarfar = [[Einveldi]]
| titill_leiðtoga1 = [[Páfi]]
| titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Vatíkansins|Forsætisráðherra]]
| titill_leiðtoga3 = [[Forseti postullegu nefndarinnar|Nefndarforseti]]
| nafn_leiðtoga1 = [[Leó 14.]]
| nafn_leiðtoga2 = [[Pietro Parolin]]
| nafn_leiðtoga3 = [[Raffaella Petrini]]
| staða = [[Sjálfstæði]]
| staða_athugasemd = frá [[Frankaveldi]] og [[Ítalía|Ítalíu]]
| atburður1 = [[Gjöf Pippins]]
| dagsetning1 = 756
| atburður2 = [[Lateransamningarnir]]
| dagsetning2 = 11. febrúar 1929
| stærðarsæti = 195
| flatarmál = 0,49
| mannfjöldaár = 2024
| mannfjöldasæti = 237
| fólksfjöldi = 882
| íbúar_á_ferkílómetra = 1800
| VÞL = 0,02
| VÞL_á_mann = 27.461
| gjaldmiðill = [[Evra]]
| tímabelti = [[UTC+1]] (+2 á sumrin)
| þjóðsöngur = [[Inno e Marcia Pontificale]]
| tld = va
| símakóði = 379
}}
'''Vatíkanið''' eða '''Páfagarður''' ([[latína]]: ''Status Civitatis Vaticanae'', [[ítalska]]: ''Stato della Città del Vaticano'') er [[örríki]] og [[borgríki]] undir stjórn [[Páfastóll|Páfastóls]]. Höfuð [[Kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]], [[páfi]]nn, er [[einræði|einráður]] yfir því. Landið er [[landlukt]] en eina ríkið sem það á [[landamæri]] að er [[Ítalía]], enda er ríkið staðsett inni í [[Róm]]aborg sem það er sögulega séð hluti af.&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite web |title=Vatican City |url=https://www.britannica.com/place/Vatican-City |website=Encyclopedia Britannica |access-date=18 May 2021 |ref=121 |archive-date=18 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318193720/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/623972/Vatican-City |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17994868 |title=Vatican country profile |date=17 November 2018 |work=BBC News |access-date=24 August 2018 |language=en-GB |archive-date=25 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825011001/https://www.bbc.com/news/world-europe-17994868 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Vatíkanið varð sjálfstætt frá Ítalíu með [[Lateransamningarnir|Lateransamningunum]] árið 1929. Þar er það skilgreint sem aðskilið [[yfirráðasvæði (land)|yfirráðasvæði]] í eigu Páfastóls sem er fullvalda stjórn og dómsvald þar. Páfastóll er fullvalda aðili að alþjóðarétti og fer með veraldlegt vald yfir Vatíkaninu. Páfinn og [[páfastjórn]] (''Curia Romana'') mynda Páfastól.&lt;ref name=&quot;lateran&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.aloha.net/~mikesch/treaty.htm |title=Text of the Lateran Treaty of 1929 |access-date=3 August 2020 |archive-date=25 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225060950/http://www.aloha.net/~mikesch/treaty.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Vatíkanið er 49 [[hektari|hektarar]] að stærð og íbúafjöldi var um 882 árið 2024.&lt;ref name=population&gt;{{Cite web |url=https://www.vaticanstate.va/it/stato-governo/note-generali/popolazione.html |title=Population |publisher=Vatican City State |date=31 December 2024 |language=it}}&lt;/ref&gt; Það er því [[Listi yfir lönd eftir stærð|minnsta]] og [[Listi yfir lönd eftir mannfjölda|fámennasta fullvalda ríki heims]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/holy-see-vatican-city/ |title=Europe :: Holy See (Vatican City) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |date=22 September 2021 |access-date=25 January 2021 |archive-date=26 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126204237/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/holy-see-vatican-city/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Það er líka með eina fámennustu höfuðborg heims. Þar sem yfirstjórn Vatíkansins er jafnframt yfirstjórn [[kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]], er Vatíkanið [[klerkaveldi]] undir stjórn páfa, sem er [[biskup Rómar]] og höfuð kaþólsku kirkjunnar.&lt;ref name=&quot;factbook&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/holy-see-vatican-city/ |title=Holy See (Vatican City) |work=CIA—The World Factbook |date=22 September 2021 |access-date=25 January 2021 |archive-date=26 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126204237/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/holy-see-vatican-city/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pages&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |title=Vatican City |publisher=Catholic-Pages.com |access-date=12 August 2013 |archive-date=22 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322135430/http://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Æðstu embættismenn Vatíkansins eru allir [[kaþólskur klerkur|kaþólskir klerkar]] af einhverju tagi. Eftir að páfastóll var fluttur aftur til Rómar frá [[Avignon]] árið 1377 hefur opinbert aðsetur páfa verið í [[Páfahöllin]]ni þar sem Vatíkanið er nú, þótt páfi hafi áður lengst af búið í [[Kvirinalhöll]] í Róm og fleiri stöðum.

Páfastóll (biskupsstóll Rómar) var stofnaður í frumkristni og er helsta [[biskupsdæmi]] kaþólsku kirkjunnar, sem um 1.329 milljónir manna tilheyra (miðað við 2018).&lt;ref&gt;{{cite news |title=Catholics increasing worldwide, reaching 1.329 billion |url=http://www.asianews.it/news-en/Catholics-increasing-worldwide,-reaching-1.329-billion-49663.html |access-date=9 March 2021 |agency=[[AsiaNews]] |date=26 March 2020 |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414050802/http://www.asianews.it/news-en/Catholics-increasing-worldwide,-reaching-1.329-billion-49663.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Borgríkið Vatíkanið var hins vegar stofnað 11. febrúar 1929 þegar Páfastóll og ítalska ríkið gerðu með sér [[Lateransamningarnir|Lateransamningana]] þar sem kveðið er á um stofnun nýs ríkis. Vatíkanið er þannig ekki framhald á [[Páfaríkið|Páfaríkinu]] (756-1870) sem áður náði yfir stóran hluta Mið-Ítalíu.

Í Vatíkaninu er að finna fjölmarga markverða staði eins og [[Péturskirkjan|Péturskirkjuna]], [[Sixtínska kapellan|Sixtínsku kapelluna]], [[Vatíkanbókasafnið]] og [[Vatíkansöfnin]].&lt;ref&gt;{{cite journal|volume=63|number=32|url=https://timarit.is/page/3306944|title=Söfnin í Vatíkaninu - Þúsund salir fullir af fegurð|author=Brynja Tomer|journal=Lesbók Morgunblaðsins|year=1988|pages=10-11}}&lt;/ref&gt; Þar getur að líta mörg af frægustu málverkum og höggmyndum heims. Efnahagur Vatíkansins byggist á framlögum frá kaþólikkum um allan heim, sölu frímerkja og minjagripa, aðgangseyri að söfnum og tekjum af útgáfu. Í Vatíkaninu eru hvorki innheimtir skattar né tollar.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.investopedia.com/articles/investing/030613/secret-finances-vatican-economy.asp|website=Investopedia|title=The Secret Finances of the Vatican Economy|author=Tim Parker|date=7. nóvember 2024}}&lt;/ref&gt;

== Heiti ==
Heitið „Vatíkanborg“ (''Civitas Vaticana'') var fyrst notað í [[Lateransamningarnir|Lateransamningunum]] sem voru undirritaðir 11. febrúar 1929. Samkvæmt samningunum var stofnað borgríki og nefnt eftir [[Vatíkanhæð]] á vesturbakka [[Tíber]]. Orðið kemur frá [[Etrúrar|etrúskri]] byggð, ''Vatica'' eða ''Vaticum'', á svæði sem Rómverjar kölluðu ''Ager Vaticanus'' („Vatíkanakur“).&lt;ref&gt;{{cite book |last=Richardson |first=L. |title=New Topographical Dictionary of Ancient Rome |url=https://archive.org/details/newtopographical0000rich |date=October 1992 |page=[https://archive.org/details/newtopographical0000rich/page/n444 405] |isbn=0-8018-4300-6 |publisher=Johns Hopkins University Press |location=Baltimore}}&lt;/ref&gt;

Á ítölsku er nafn borgríkisins ''Città del Vaticano'', eða ''Stato della Città del Vaticano'', sem merkir einfaldlega „ríki Vatíkanborgar“. Á latínu er nafnið ''Status Civitatis Vaticanae''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://w2.vatican.va/content/pius-xii/la/apost_constitutions/documents/hf_p-xii_apc_19451208_vacantis-apostolicae-sedis.html |title=Apostolic Constitution |language=la |access-date=3 August 2020 |archive-date=12 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200912234026/http://w2.vatican.va/content/pius-xii/la/apost_constitutions/documents/hf_p-xii_apc_19451208_vacantis-apostolicae-sedis.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Letter to John Cardinal Lajolo |author=Pope Francis |date=8 September 2014 |publisher=The Vatican |url=https://w2.vatican.va/content/francesco/la/letters/2014/documents/papa-francesco_20140908_lettera-card-giovanni-lajolo.html |language=la |access-date=28 May 2015 |archive-date=18 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150418013034/http://w2.vatican.va/content/francesco/la/letters/2014/documents/papa-francesco_20140908_lettera-card-giovanni-lajolo.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; og það heiti er notað í opinberum skjölum [[Páfastóll|Páfastóls]] og páfa.

== Saga ==
[[File:Obelisk of St. Peter.jpg|thumb|upright=0.8|left|[[Vatíkansúlan]] á [[Péturstorgið|Péturstorginu]] var flutt til Rómar frá [[Egyptaland]]i í valdatíð [[Kalígúla|Kalígúlu]].]]
Á tímum [[Rómverska lýðveldið|rómverska lýðveldisins]] var votlendissvæði á vesturbakka [[Tíber]], utan við borgina, milli [[Janikúlumhæð]]ar, [[Vatíkanhæð]]ar og [[Mario-fjall]]s, nefnt ''Ager Vaticanus'' „Vatíkanakur“. Þetta svæði náði niður að [[Aventínhæð]] og allt upp að ármótum [[Cremera]] við Tíber.&lt;ref name=&quot;Liverani 2016 21&quot;&gt;{{harvnb|Liverani |2016|p=21}}&lt;/ref&gt; Örnefnið ''Ager Vaticanus'' var notað fram á 1. öld, en eftir það var heitið ''Vaticanus'' notað yfir smærra svæði, eða Vatíkanhæð, svæðið þar sem [[Péturstorgið]] er nú, og hugsanlega þar sem Via della Conciliazione er í dag.&lt;ref name=&quot;Liverani 2016 21&quot; /&gt; Vegna þess hve svæðið var nálægt helsta óvini Rómar, etrúsku borginni [[Veii]] (önnur nöfn yfir ''Ager Vaticanus'' voru ''Ripa Veientana'' og ''Ripa Etrusca''), höfðu Rómverjar illar bifur á þessu svæði.&lt;ref&gt;{{harvnb|Petacco|2016|p=11}}&lt;/ref&gt;

Rómverska skáldið [[Martialis]] (40-102) ritaði um léleg gæði víns frá Vatíkaninu, jafnvel eftir að landið var þurrkað upp.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mospace.umsystem.edu/xmlui/bitstream/handle/10355/8100/research.pdf?sequence=3 |title=Damien Martin, &quot;Wine and Drunkenness in Roman Society&quot;|access-date=27 August 2013|archive-date=18 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140918040152/https://mospace.umsystem.edu/xmlui/bitstream/handle/10355/8100/research.pdf?sequence=3|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sagnaritarinn [[Tacitus]] skrifaði að árið 69 ([[ár keisaranna fjögurra]]), þegar norræni herinn hafði komið [[Vitellíus]]i til valda hafi hann sett upp búðir í Vatíkaninu, þar sem margir hermenn hafi látist vegna sjúkdóma.&lt;ref&gt;Tacitus, ''The Histories'', II, 93, translation by Clifford H. Moore (The Loeb Classical Library, first printed 1925)&lt;/ref&gt;

Á [[rómverska keisaradæmið|keisaratímanum]] voru reistar hallir á þessu svæði, eftir að [[Agrippína eldri]] (14 f.Kr.-18. október 33) þurrkaði svæðið upp og setti þar upp garða snemma á 1. öld. Árið 40 byggði sonur hennar, keisarinn [[Kalígúla]] (ríkti 37-41) skeiðvöll fyrir stríðsvagnakappakstur í görðunum hennar, sem [[Neró]] lauk síðar við og fékk nafnið ''Circus Gaii et Neronis'',&lt;ref&gt;Lanciani, Rodolfo (1892). [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Italy/Lazio/Roma/Rome/_Texts/Lanciani/LANPAC/3*.html#sec16 Pagan and Christian Rome] Houghton, Mifflin.&lt;/ref&gt; en er oftast kallaður [[Skeiðvöllur Nerós]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/storia/la-citta-del-vaticano-nel-tempo.html |title=Vatican City in the Past |access-date=3 August 2020 |archive-date=28 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528110717/http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/storia/la-citta-del-vaticano-nel-tempo.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

[[Vatíkansúlan]] á Péturstorginu er það eina sem eftir er af Skeiðvelli Nerós. Hún var flutt frá [[Helíópólis]] í [[Aegyptus|Egyptalandi]] í valdatíð Kalígúlu. Steinsúlan stóð upphaflega í miðju (''spina'') skeiðvallarins.&lt;ref&gt;[[Pliníus eldri]], [[Náttúrusaga Pliníusar]] XVI.76.&lt;/ref&gt; Á skeiðvellinum liðu margir kristnir menn píslarvættisdauða eftir [[Bruninn mikli í Róm|brunann mikla í Róm]] árið 64. Samkvæmt sagnahefðinni var [[Pétur postuli]] krossfestur með höfuðið niður á þessum stað.&lt;ref&gt;{{cite web |title=St. Peter, Prince of the Apostles |url=https://www.newadvent.org/cathen/11744a.htm#IV |publisher=Catholic Encyclopedia |access-date=12 August 2013 |archive-date=15 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915021152/http://newadvent.org/cathen/11744a.htm#IV |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Steinsúlan var flutt á núverandi stað árið 1586 í valdatíð [[Sixtus 5.|Sixtusar 5.]] páfa með aðferð sem ítalski arkitektinn [[Domenico Fontana]] hannaði.&lt;ref name=&quot;Tafur&quot;&gt;{{cite web|url=http://depts.washington.edu/silkroad/texts/tafur.html#ch3|title=Travels and Adventures|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629042823/http://depts.washington.edu/silkroad/texts/tafur.html#ch3|archive-date=29 June 2011|author=Pero Tafur|series=The Broadway Travellers|editor=[[E. Denison Ross]] og [[Eileen Power]]|translation=[[Malcolm Letts]]|location=New York, London|publisher=Harper &amp; brothers|year=1926}}&lt;/ref&gt;

Á móti skeiðvellinum, hinum megin við [[Via Cornelia]], var grafreitur. Þar voru reist minnismerki, stór og lítil grafhýsi, og ölturu til hinna ýmsu guða ólíkra fjölgyðistrúarbragða, sem stóðu þar þar til [[Péturskirkja Konstantínusar]] var reist á fyrri helmingi 4. aldar. Helgidómur frýgversku gyðjunnar [[Kýbele]] og [[Attis]] eiginmanns hennar stóð þar löngu eftir að kirkjan var reist.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Altar dedicated to Cybele and Attis |url=https://mv.vatican.va/3_EN/pages/x-Schede/MGEs/MGEs_Sala16_03_040.html |publisher=Vatican Museums |access-date=26 August 2013 |archive-date=24 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124211312/http://mv.vatican.va/3_EN/pages/x-Schede/MGEs/MGEs_Sala16_03_040.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Leifar af þessum forna grafreit hafa verið grafnar upp af ýmsum páfum á ýmsum tímum, sérstaklega eftir [[endurreisnin]]a. Skipulegur fornleifauppgröftur fór þar fram í valdatíð [[Píus 12.|Píusar 12.]] milli 1939 og 1941. Kirkja Konstantínusar var reist árið 326 ofan við það sem menn töldu vera [[gröf heilags Péturs]] í grafreitnum.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=37b9V9IXDsYC&amp;dq=Gardner+%22reputed+grave%22&amp;pg=PA126|author=Fred S. Kleiner|title=Gardner's Art through the Ages|publisher=Cengage Learning|year=2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150912151621/https://books.google.com/books?id=37b9V9IXDsYC&amp;pg=PA126&amp;dq=Gardner+%22reputed+grave%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=A3gQUqPdOYWThgeirYCgDg&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=Gardner%20%22reputed%20grave%22&amp;f=false|archive-date=12. september 2015|isbn=978-1-13395479-8|page=126}}&lt;/ref&gt;

Frá því kirkjan var reist fjölgaði íbúum á svæðinu þar í kring. Höll var reist þar nálægt á 5. öld, í valdatíð [[Symmakus páfi|Symmakusar páfa]] (498-514).&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bartleby.com/65/va/Vatican.html |title=Vatican |website=Columbia Encyclopedia |date=2001–2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060207064352/https://www.bartleby.com/65/va/Vatican.html |archive-date=7 February 2006}}&lt;/ref&gt;

=== Páfaríkið ===
{{aðalgrein|Páfaríkið}}
Þegar svæðið varð aðsetur [[biskup]]sins í Róm og síðar páfans þar í borg fór byggingum þar smám saman að fjölga, einkum eftir að Páfagarður fór að verða pólitísk stofnun og ekki aðeins trúarleg. Eftir fall [[Rómverska keisaradæmið|Rómverska keisaradæmisins]] var Róm oftast undir stjórn páfa eða einhvers veldis sem naut stuðnings hans (svo sem [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkisins]]). Smám saman jókst veraldleg umsýsla páfa. Lönd sem heyrðu undir páfastól voru kölluð [[Páfaríkið]]. Páfaríkið náði yfir stóran hluta Mið-Ítalíu í meira en þúsund ár, en um miðja 19. öld varð [[sameining Ítalíu]] til þess að héruðin voru innlimuð í [[Konungsríkið Ítalía|Konungsríkið Ítalíu]].

Lengst af á þessum tíma bjó páfi ekki í Vatíkaninu. [[Lateranhöll]], sem var á allt öðrum stað í borginni, var hefðbundinn íverustaður páfa í um þúsund ár. Frá 1309 til 1377 var páfastóll í [[Avignon]] í Frakklandi. Þegar páfi sneri aftur til Rómar tók hann upp búsetu í Vatíkaninu, en árið 1583 var [[Kvirinalhöll]] gerð að sumarhöll. [[Páll 5.]] páfi lauk við endurbyggingu hallarinnar í byrjun 17. aldar. Þegar ítalski herinn hertók Rómaborg árið 1870 lokaði páfi sig inni í höll sinni í Vatíkaninu og Kvirinalhöll varð aðsetur [[Konungur Ítalíu|konungs Ítalíu]] þegar Róm varð höfuðborg hins nýja ríkis árið eftir.

=== Undir ítalskri stjórn ===
Milli 1861 og 1929 var talað um „rómverska vandamálið“&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/questione-romana/|title=Questione romana|website=Treccani.it|publisher=Istituto della Enciclopedia Italiana}}&lt;/ref&gt; og eftir innlimun Rómar í Ítalíu 1870 varð til óvissa um stöðu eigna páfastóls. Páfagarður undi aldrei ósjálfstæðinu, eftir að hafa verið eitt mesta pólitíska afl [[Vesturlönd|Vesturlanda]]. Í langan tíma voru páfarnir ekki á því að hætta öllum diplómatískum afskiptum, sem þeir þó neyddust til að gera. 

Ítalska ríkið hafði engin afskipti af páfa innan veggja Vatíkansins, en gerði hins vegar eigur kirkjunnar víða upptækar. Árið 1871 tók konungur Ítalíu yfir Kvirinalhöll og gerði hana að konungshöll. Eftir það fengu páfar að sitja óáreittir í Vatíkaninu og sérstök lög tryggðu þeim ákveðin forréttindi, eins og að mega taka við erlendum erindrekum. Páfi viðurkenndi hins vegar ekki rétt ítalska konungsins til yfirráða í Róm og neitaði að yfirgefa Vatíkanið þar til deilan var leyst. [[Píus 9.]], síðasti páfinn sem ríkti yfir Páfaríki, kallaði sig „fanga í Vatíkaninu“.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-15 |title=The Roman Question: The Pope vs. the New Nation of Italy |url=https://www.thecollector.com/roman-question-pope-nation-italy/ |access-date=2024-01-21 |website=TheCollector |language=en}}&lt;/ref&gt; Á þessum tíma varð vald páfa fyrst og fremst andlegt.&lt;ref name=&quot;World History&quot;&gt;{{cite book |last=Wetterau |first=Bruce |title=World History: A Dictionary of Important People, Places, and Events, from Ancient Times to the Present |location=New York |publisher=Henry Holt &amp; Co. |date=1994 |isbn=978-0-8050-2350-3 |url=https://archive.org/details/worldhistorydict00wett}}&lt;/ref&gt; 

Páfagarður og Ítalía deildu um þess mál til 1929 þegar [[Fasismi|fasistaríkisstjórnin]] á Ítalíu samþykkti sjálfstæði Vatíkansins með [[Lateransamningarnir|Lateransamningunum]]. Samningarnir voru undirritaðir af [[Benito Mussolini]], forsætisráðherra Ítalíu, fyrir hönd konungsins, [[Viktor Emmanúel 3.|Viktors Emmanúels 3.]], og utanríkisráðherra páfa, [[Pietro Gasparri]] kardinála, fyrir hönd páfa, [[Píus 11.|Píusar 11.]]&lt;ref name=Preamble&gt;{{cite web |url=https://www.vaticanstate.va/content/dam/vaticanstate/documenti/leggi-e-decreti/Normative-Penali-e-Amministrative/LateranTreaty.pdf |title=Preamble of the Lateran Treaty |access-date=21 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010175158/https://www.vaticanstate.va/content/dam/vaticanstate/documenti/leggi-e-decreti/Normative-Penali-e-Amministrative/LateranTreaty.pdf|archive-date=10 October 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lateran&quot; /&gt;&lt;ref name=Statute&gt;{{Cite web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/secretariat_state/archivio/documents/rc_seg-st_19290211_patti-lateranensi_it.html#TRATTATO_FRA_LA_SANTA_SEDE_E_L%E2%80%99ITALIA |title=Patti lateranensi, 11 febbraio 1929 – Segreteria di Stato, card. Pietro Gasparri |website=The Holy See|access-date=5 April 2020|archive-date=19 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119131557/http://www.vatican.va/roman_curia/secretariat_state/archivio/documents/rc_seg-st_19290211_patti-lateranensi_it.html#TRATTATO_FRA_LA_SANTA_SEDE_E_L%E2%80%99ITALIA|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Samningurinn sem var staðfestur&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ekpo |first=Anthony |url=https://books.google.com/books?id=ow4IEQAAQBAJ&amp;pg=PA8&amp;dq=%22ratified+on+June+7,+1929%22 |title=The Roman Curia: History, Theology, and Organization |date=2024 |publisher=[[Georgetown University Press]] |isbn=978-1-64712-436-6 |location=Washington, DC |pages=8 |language=en}}&lt;/ref&gt; og tók gildi 7. júní 1929,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lateran Treaty |url=https://www.britannica.com/event/Lateran-Treaty |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318082705/https://www.britannica.com/event/Lateran-Treaty |archive-date=18 March 2025 |access-date=2025-03-25 |website=[[Encyclopedia Britannica]] |language=en}}&lt;/ref&gt; gerði Vatíkanið að sjálfstæðu ríki og kvað auk þess á um sérstaka stöðu kaþólskrar trúar á Ítalíu.&lt;ref name=Statute/&gt;

=== Síðari heimsstyrjöld ===
[[File:The British Army in Italy 1944 NA16179.jpg|thumb|Tónlistarmenn úr 38. írska herfylki leika fyrir framan Péturskirkjuna í júní 1944.]]
Í [[síðari heimsstyrjöld]] lýsti Páfastóll undir stjórn [[Píus 12.|Píusar 12.]] yfir hlutleysi. Herlið [[Þriðja ríkið|Þriðja ríkisins]] hernam Róm í september 1943 eftir að ný ríkisstjórn Ítalíu samdi um vopnahlé, en [[bandamenn (síðari heimsstyrjöld)|bandamenn]] hröktu það þaðan árið 1944. Báðir aðilar virtu hlutleysi Vatíkansins.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005446 |title=Rome |publisher=Ushmm.org |access-date=12 December 2013 |archive-date=15 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215103412/http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005446 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Eitt af forgangsmálum Píusar 12. var að koma í veg fyrir sprengjuárásir á borgina, og hann mótmælti jafnvel dreifingu áróðursbæklinga úr flugvélum [[Breski flugherinn|breska flughersins]].&lt;ref name=&quot;chadwick&quot; /&gt;{{rp|222–232}} Stefna bresku stjórnarinnar var að forðast allan yfirgang gagnvart Vatíkaninu, en að umgengni við aðra staði í borginni færi eftir því hvort ítalska ríkisstjórnin virti skilyrði.&lt;ref name=&quot;chadwick&quot;&gt;{{cite book|author=Chadwick, Owen|year=1988|title=Britain and the Vatican During the Second World War|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-36825-4}}&lt;/ref&gt;{{rp|222–232}}

Þegar Bandaríkjamenn hófu þátttöku í stríðinu voru yfirmenn þar á móti sprengjuárásum á Vatíkanið vegna ótta við viðbrögð kaþólskra hermanna, en sögðust ekki myndu stöðva Breta í að varpa sprengjum á borgina, ef þeir kysu það. Bandaríkjaher leyfði jafnvel kaþólskum hermönnum að segja sig frá þátttöku í loftárásum á Róm og aðra kaþólska helgistaði. Enginn hermaður kaus að nýta sér þessa undanþágu. Bretar lýstu því hins vegar yfir að þeir myndu varpa sprengjum á Róm eftir því sem þörf krefði.&lt;ref name=&quot;chadwick&quot; /&gt;{{rp|232–236}}

Í desember 1942 stakk breskur sendiherra í Páfagarði upp á því að Róm yrði lýst [[óvarin borg]], en Mussolini hafnaði hugmyndinni. Þegar [[innrás bandamanna á Sikiley]] hófst, gerði [[bandaríski flugherinn]] loftárásir á Róm sem beindust sérstaklega að járnbrautarlínum. Um 1500 manns létu lífið og Píus 12. sem var sagður veikur af áhyggjum yfir mögulegum sprengjuárásum heimsótti staði sem urðu fyrir þeim. Önnur sprengjuárás átti sér stað 13. ágúst 1943, eftir að Mussolini var steypt af stóli.&lt;ref name=&quot;chadwick&quot; /&gt;{{rp|236–244}} Næsta dag lýsti ríkisstjórn Ítalíu Róm óvarða borg eftir að hafa ráðfært sig við Páfastól um orðalag yfirlýsingarinnar.&lt;ref name=&quot;chadwick&quot; /&gt;{{rp|244–245}}

===Eftir stríð===
[[File:St Peter's Square, Vatican City - April 2007.jpg|thumb|right|upright=1.1|Útsýni yfir Péturstorgið frá þaki Péturskirkjunnar.]]
Píus 12. lét vera að skipa nýja [[kardináli|kardinála]] á stríðstímum. Þegar seinni heimsstyrjöldinni lauk voru margar mikilvægar stöður lausar, þar á meðal staða utanríkisráðherra, fjármálaráðherra, kanslara, og umsjónarmanns trúarregla og trúarsafnaða.&lt;ref name=&quot;chadwick&quot; /&gt;{{rp|304}} Píus 12. skipaði 32 nýja kardinála árið 1946 eftir að hafa tilkynnt þá fyrirætlun sína í jólapredikun árið áður.

[[Páfaherinn]] (fyrir utan [[svissneski vörðurinn|svissneska vörðinn]]) var leystur upp með bréfi [[Páll 6.|Páls 6.]] 14. september 1970.&lt;ref name=&quot;Vatican State&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/History/Vatican_City_today.htm |title=Vatican City Today |publisher=Vatican City Government |access-date=28 November 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211020340/https://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/History/Vatican_City_today.htm |archive-date=11 December 2007}}&lt;/ref&gt; [[Herlögregla Vatíkansins|Herlögreglu Vatíkansins]] var breytt í borgaralegt lögreglulið.

Árið 1984 var gert nýtt samkomulag milli Páfastóls og Ítalíu þar sem tilteknum ákvæðum Lateransamninganna var breytt. Þar á meðal var afnám stöðu kaþólskunnar sem ríkistrúar, en kveðið hafði verið á um það frá stöðulögum [[Konungsríkið Sardinía|Konungsríkisins Sardiníu]] 1848.&lt;ref name=Statute /&gt;

Árið 1995 var bygging nýs gestahúss, [[Domus Sanctae Marthae]], við hlið Péturskirkjunnar gagnrýnd af umhverfissamtökum með stuðningi ítalskra stjórnmálamanna, sem héldu því fram að nýja byggingin myndi skyggja á útsýni að kirkjunni frá nærliggjandi íbúðum.&lt;ref name=&quot;guest house&quot;&gt;{{cite book |last=Thavis |first=John |title=The Vatican Diaries: A Behind-the-Scenes Look at the Power, Personalities and Politics at the Heart of the Catholic Church |url=https://archive.org/details/vaticandiariesbe0000thav|url-access=registration |year=2013 |publisher=Viking |location=NY |isbn=978-0-670-02671-5 |pages=[https://archive.org/details/vaticandiariesbe0000thav/page/121 121–122]}}&lt;/ref&gt; Um stutt skeið olli þetta spennu í samskiptum Vatíkansins við ríkisstjórn Ítalíu, en Vatíkanið hafnaði öllum tilraunum til að skerða rétt þess til að reisa byggingar innan sinna landamæra.&lt;ref name=&quot;guest house&quot; /&gt;

Í valdatíð [[Jóhannes Páll 2.|Jóhannesar Páls páfa 2.]] jók Vatíkanið afskipti sín af alþjóðastjórnmálum á ný, og nýtti sér það að eiga áheyrnarsæti í flestum helstu alþjóðastofnunum nútímans.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ewtn.com/catholicism/library/john-paul-iis-legacy-in-diplomacy-1858|title=John Paul II's Legacy in Diplomacy|author=Zenit|date=17. apríl 2005|website=EWTN Global Catholic Network}}&lt;/ref&gt; Breski lögfræðingurinn John R. Morss hefur haldið því fram að staða Vatíkansins sem fullvalda ríkis byggist á óhefðbundnum grunni og sé ýmsum vandkvæðum háð.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal |last1=Morss |first1=John R. |date=November 2015 |title=The International Legal Status of the Vatican/Holy See Complex |url=https://academic.oup.com/ejil/article/26/4/927/2599610 |journal=European Journal of International Law |publisher=OUP |volume=26 |issue=4 |page=927 |doi=10.1093/ejil/chv062|access-date=6 February 2021|doi-access=free|archive-date=22 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122174103/https://academic.oup.com/ejil/article/26/4/927/2599610|url-status=live |hdl=10536/DRO/DU:30081648|hdl-access=free|issn=0938-5428}}&lt;/ref&gt;

== Efnahagur ==
Efnahagskerfi Vatíkansins er einstakt í heiminum. Allar tekjur þess koma frá rómversk-kaþólskum kirkjum um allan heim, sölu á [[Minjagripir|minjagripum]] og [[Frímerki|frímerkjum]] eða aðgöngu að söfnum Vatíkansins. Þar er enginn einkageiri og því sem næst allir vinna fyrir sömu stofnunina, Páfagarð. Þrátt fyrir þetta óvenjulega kerfi eru aðstæður íbúa mjög góðar og jafnvel betri en íbúa Rómar sjálfrar.

== Lýðfræði ==
Íbúasamsetning Vatíkansins er frábrugðin flestum öðrum ríkjum heims vegna þess að allir íbúarnir búa þar vegna starfs síns. Meiripartur íbúanna er klerkar, sökum þess að þar eru höfuðstöðvar stærsta trúfélags heims, allt frá [[Kardináli|kardinálum]] til [[Prestur|presta]] og yfir í óbreytta [[Munkur|munka]] og [[Nunna|nunnur]]. Flestir tala latínu starfs síns vegna, en koma frá hinum ýmsu stöðum heims og eiga því önnur móðurmál sem þeir nota dags daglega. Reyndar er stór hluti íbúanna af ítölsku bergi brotinn, en Ítalir hafa alltaf átt sterk ítök í æðstu stofnunum rómversk-kaþólsku kirkjunnar af sögulegum ástæðum. Flestir þeir sem búa í Vatíkaninu og eru ekki af klerkastétt, eru [[svissneski vörðurinn|svissnesku verðirnir]]. Það er her hins sjálfstæða ríkis Vatíkansins, en allir sem í honum eru eru [[sviss]]neskir. Af þeim sökum tala þeir þýsku sín á milli. Allir íbúar Vatíkansins eru, eðli málsins samkvæmt, rómversk-kaþólskir.

== Merkilegir staðir ==
[[Mynd:Piazza_S.Pietro.jpg|thumb|Séð yfir [[Péturstorgið]], aðalaðkomu Vatíkansins.]]
Vatikanið var lengi vel ein helsta valdamiðstöð [[Evrópa|Evrópu]] og þar eru margar merkilegar stofnanir og byggingar. Þar er [[Basilíka heilags Péturs]], sem er oft talin fallegasta kirkja heims, en óumdeilanlega sú stærsta. Kirkja sem byggð var árið [[326]] var fyrsta byggingin á því svæði sem í dag er Vatikanið. Sú sem stendur þar í dag var byggð á miðri [[16. öld]] og þá voru veggir og loft skreytt með málverkum sem í dag eru mörg hver talin meðal þeirra allra fegurstu. Sixtínska kapellan var byggð á [[15. öld]] að tilskipun [[Sixtus 4.|Sixtusar 4. páfa]] og hefur sama grunnform og [[Musteri Salomóns]]. Hún er líka þakin [[Freska|freskum]], þeirra frægust [[Sköpun Adams]]. Vatikanið rekur [[Listasafn|listasöfn]], því [[listaverk]] Páfastóls eru ekki einungis þau sem á veggjunum eru, heldur líka margar styttur, málverk og fleiri stök verk. Þessi söfn eru talin eiga mörg fegurstu listaverka Evrópu sem páfar hafa í gegnum tíðina sankað að sér. Auk þess hýsa þau ýmsa muni tengda sögu kristni, kaþólsku og einkum Páfastólnum sjálfum, svo sem fyrrverandi [[hásæti]] páfa. Þar að auki er í Vatikaninu eitt merkasta [[skjalasafn]] heims, [[Leyndarskjalasafn Vatikansins]]. Þar eru geymd flest skjöl sem Páfastóll hefur látið frá sér eða sankað að sér. [[1922]] var ákveðið að opna hluta þessa annars leynda skjalasafns fyrir vísindamönnum til rannsókna. Í páfatíð sinni opnaði [[Jóhannes Páll 2.]] páfi fleiri hluta safnsins og meðal annars þá hluta þess sem snúa að [[Heimsstyrjöldin síðari|heimsstyrjöldinni síðari]]. Enn er þó mikill hluti þessa skjalasafns algjörlega leyndur óviðkomandi og eru uppi margar [[samsæriskenning]]ar um hvað þar sé geymt.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [https://www.vatican.va Vefur Páfastóls]

{{Evrópa}}
{{Höfuðborgir í Evrópu}}
[[Flokkur:Vatíkanið| ]]
[[Flokkur:Landlukt lönd]]</text>
      <sha1>hhhpn4yk6d534b8mckq3mu96wzlwrr8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Menntaskólinn við Sund</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5049</id>
    <revision>
      <id>1973885</id>
      <parentid>1962264</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T23:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42414-12</username>
        <id>119077</id>
      </contributor>
      <origin>1973885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9496" sha1="lw2n8mc03ohg3v1m1726t9tfgvi35zb" xml:space="preserve">{{Upplýsingar_Menntaskóli
|nafn           = Menntaskólinn við Sund
|mynd           =[[Mynd:Menntaskólinn við Sund.jpg|200px]]
|stofnaður = Árið [[1969]]
|rektor = [[Már Vilhjálmsson]]
|nemendur = 780
|nemendafélag   = [[Skólafélag Menntaskólans við Sund]] (SMS)
|staðsetning    = Gnoðarvogi 43, 104 Reykjavík 
|fyrrum nöfn    = Menntaskólinn við Tjörnina
|gælunöfn nemenda = MS-ingar
|heimasíða= [http://www.msund.is/ www.msund.is] 
}}
'''Menntaskólinn við Sund''', [[skammstöfun|skammstafað]] ''MS'', er bóknámsskóli með áfangakerfi og býður nám til [[stúdentspróf]]s. Það er markmið skólans að bjóða nemendum aðeins það besta, góða þjónustu og fyrsta flokks nám óháð því á hvaða [[námsbraut]] þeir eru. Þá leggur skólinn sérstaka áherslu á að vera í fremstu röð. Þessum markmiðum sínum ætlar skólinn að ná með því að virkja frumkvæði nemenda og starfsmanna, með því að leggja áherslu á góða kennslu og fjölbreytilega [[kennslu]]hætti, nýtingu [[upplýsingatækni]] í kennslu, góðan tækjakost, samvinnu við [[fyrirtæki]] og [[stofnanir]] og símenntun starfsmanna sinna. &lt;!-- Heimild vantar --&gt;

==Stofnun skólans==
Þegar skólinn var stofnsettur árið [[1969]] voru einungis fjórir [[Framhaldsskóli|framhaldsskólar]] fyrir á [[Höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðinu]], [[Menntaskólinn í Reykjavík|MR]], [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|MH]], [[Verzlunarskóli Íslands|Verzlunarskólinn]] og [[Iðnskólinn í Reykjavík]]. Hinn yngsti þeirra, MH, hafði tekið til starfa árið [[1966]] og vegna sívaxandi sóknar í framhaldsnám var nú nauðsynlegt að stofna nýjan framhaldsskóla.
Skólinn var fyrst til húsa í gamla miðbæjarskólanum og var nefndur Menntaskólinn við Tjörnina.
Var skólinn rekinn sem útibú frá MR í upphafi og var sameiginlegur rektor yfir skólunum.
Árið [[1973]] flutti skólinn í Gnoðarvoginn og var nafninu breytt í Menntaskólinn við Sund.
Nemendur við skólann eru 780 í 33 bekkjum.

==Húsnæðismál==
Húsnæði [[Miðbæjarskólinn|Miðbæjarskólans]] þótti óhentugt að mörgu leyti. Umferðargnýr, þrengsli og kuldi gerðu nemendum og kennurum oft lífið leitt. Þrátt fyrir þetta varð skólalífið mjög blómlegt frá fyrstu tíð. Góður andi ríkti og athafnasemi nemenda í félagslífinu var með eindæmum. Hafin var útgáfa skólablaðs (Andríki; níu tölublöð skólaárið 1971-72), stofnaður kór 1972 undir stjórn eins af nemendum skólans, Snorra Sigfúsar Birgissonar, og sama ár var færð upp fyrsta leiksýning nemenda.

Nemendafjöldi jókst mjög strax á fyrstu árunum. Haustið 1971 voru þeir orðnir 541 og varð að grípa til þess ráðs að tvísetja skólann. Árið [[1972]] fékk skólinn fyrirheit ráðamanna um nýtt skólahúsnæði og var honum tryggð lóð ofarlega í [[Laugardalur|Laugardal]] (skammt fyrir vestan Glæsibæ). Draumurinn um nýja skólann varð sem kunnugt er aldrei að veruleika. Þó voru mál komin á það stig [[1973]] að skipuð hafði verið byggingarnefnd skólans, ráðinn arkitekt og veittar 2 milljónir króna á fjárlögum til undirbúnings verksins.

Hinn [[30. maí]] [[1973]] voru fyrstu stúdentarnir útskrifaðir frá skólanum, 159 að tölu. Athöfnin fór fram í Háskólabíói og hefur það verið svo síðan, að frátöldu árinu 2003 þegar athöfnin fór fram í [[Borgarleikhúsið|Borgarleikhúsinu]].

Árið 1974 var tekin sú ákvörðun að hætta við nýbyggingaráform skólans. Þess í stað var honum útvegað húsnæði í Vogaskóla. Um haustið fékkst hluti hans til afnota. Hélst sú skipan allt til vorsins [[1976]] að skólinn var starfræktur á tveimur stöðum, en þá var gamli Miðbæjarskólinn endanlega kvaddur og öll starfsemin flutt í núverandi húsnæði. Við flutninginn stórbatnaði öll aðstaða nemenda og kennara. Til dæmis var bókasafn sett á stofn, kennarar fengu vinnuherbergi, nemendur samkomusalinn Skálholt ([[1977]]) og kaffistofuna Kattholt ([[1978]]).

Þó að skólinn væri ekki lengur við Tjörnina hélt hann enn um sinn upprunalegu nafni sínu. Eftir miklar vangaveltur tók þáverandi menntamálaráðherra, [[Vilhjálmur Hjálmarsson]], af skarið, kvað upp úrskurð sinn og tilkynnti við skólaslit vorið [[1977]] að skólinn skyldi eftirleiðis heita Menntaskólinn við Sund.

Árið 1988 lét skólinn reisa listaverkið „Blómgun“ eftir [[Sigurjón Ólafsson]] á lóð skólans. Fékkst til þess styrkur úr listskreytingarsjóði.

==Stjórnendur==

Frá byrjun skólaárs 1970-1971 varð MT sjálfstæð stofnun og skipaður var rektor við skólann, [[Björn Bjarnason (f. 1944)|Björn Bjarnason]], sem gegndi því starfi til vorsins 1987. Árið 1970 var tekið upp annakerfi í skólanum, skólaárinu skipt í tvö námstímabil, haustönn og vorönn. Hefur sú skipan haldist síðan.

Haustið [[1975]] var [[Þór Vigfússon]] ráðinn fyrsti konrektor skólans. Haustið [[1978]] lét Þór af þessu starfi og tók þá við því Sigurður Ragnarsson. Gegndi hann starfi konrektors til loka skólaárs 1986-87 en tók við sem rektor sumarið 1987 er Björn Bjarnason lét af embætti. Frá sama tíma var Pétur Rasmussen ráðinn konrektor. Sumarið 1996 hætti Sigurður Ragnarsson störfum sem rektor og Eiríkur G. Guðmundsson tók við. Eiríkur lét af störfum snemma árs [[2001]] en þá tók við núverandi rektor, Már Vilhjálmsson. Pétur Rasmussen hætti sem konrektor sumarið 2002 og Hjördís Þorgeirsdóttir tók við.

Frá upphafi skólaárs 1990-91 var stofnað embætti kennslustjóra við skólan sem [[Sigurrós Erlingsdóttir]] gegnir í dag.

Árið 1974 fékk skólinn [[Ólafsdalur|Ólafsdal]] við [[Gilsfjörður|Gilsfjörð]] til afnota sem skólasel. Um árabil voru Ólafsdalsferðir vinsæll þáttur í skólastarfinu en eru nú aflagðar og húsnæðið afhent landbúnaðarráðuneytinu að nýju.

==Félagslíf==
Félagslíf nemenda við skólann hefur alla tíð verið blómlegt. Hafa ýmsar athafnir nemenda orðið að fastri hefð í skólalífinu og ber þar líklega hæst Busadaginn,85 ball skólans,  Fardag og Tirnu. Busl hefur tíðkast frá fyrstu tíð þegar annarsbekkingar haustið 1970 báru Tjarnarvatn í ámu inn í skólaportið og skírðu þar busa með niðurdýfingu. Fyrstu stúdentarnir (1973) kvöddu skólann með mikilli hátíð síðasta kennsludag sem þeir nefndu Fardag. Hefur sá dagur verið með líkum hætti síðan. Einnig hafa allir stúdentahópar gefið út bókina [[Tirna|Tirnu]] (Tirna — sbr. Tjörn). Skólafélagið gefur einnig út tímaritið Steingerði sem nefnt er eftir ömmu [[Andri Snær Magnason|Andra Snæs Magnasonar]], fyrsta ritstjóra hennar.

Leikfélag MS heitir [[Thalía]] og setur það upp árleg leikverk, núna í ár Aladdín, síðast leikritið Söngleikurinn Harry potter og myrkiherrann og árið á undan var sett fram [[söngleikurinn Stjörnustríð]]

MS hefur unnið bæði [[Morfís]] ([[1989]] og [[2010]]) og [[Gettu betur]] ([[1990]]).

==Þekktir nemendur==
===Fræðimenn===
* [[Ármann Jakobsson]], íslenskufræðingur.
* [[Sverrir Jakobsson]], sagnfræðingur.

===Íþróttamenn===
* [[Guðmundur Eggert Stephensen]], borðtennisspilari.&lt;ref&gt;[http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=1086408| Grein Morgunblaðsins, 4. júní 2006: ''Lofar Góðu - Guðmundur Eggert Stephensen'']&lt;/ref&gt;
* [[Edda Falak]], íþróttakona og hlaðvarpsstjórnandi

===Rithöfundar===
* [[Andri Snær Magnason]], [[rithöfundur]].&lt;ref&gt;[http://www.andrisnaer.is/um-andra/| Vefsvæði Andra Snæs Magnasonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
* [[Einar Már Guðmundsson]], rithöfundur
* [[Einar Kárason]], rithöfundur
* [[Guðlaugur Arason]], rithöfundur
* [[Steinar Bragi|Steinar Bragi Guðmundsson]], rithöfundur

===Stjórnmálamenn===
* [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]], fyrrv. utanríkisráðherra og borgarstjóri.&lt;ref&gt;[http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=264| Æviágrip Ingibjargar S. Gísladóttur af vef Alþingis]&lt;/ref&gt;
* [[Katrín Jakobsdóttir]], fyrrv. forsætisráðherra og menntamálaráðherra.&lt;ref&gt;[http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=690| Æviágrip Katrínar Jakobsdóttir af vef Alþingis]&lt;/ref&gt;
* [[Sigrún Björk Jakobsdóttir]], fyrrv. bæjarstjóri Akureyrar.&lt;ref&gt;[http://www.profkjor.is/?action=profill&amp;username=sigrunbjakobs| Æviágrip Sigrúnar B. Jakobsdóttur af prófkjörsvef Sjálfstæðisflokksins]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
* [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]], utanríkisráðherra.&lt;ref&gt;[http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=632| Æviágrip Þorgerðar K. Gunnarsdóttur af vef Alþingis]&lt;/ref&gt;

==Tenglar==
*[http://www.msund.is Vefsíða skólans]
*[http://www.belja.is Heimasíða Skólafélags Menntaskólans við Sund] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114090748/http://www.belja.is/ |date=2016-01-14 }}

==Heimildir==
*[http://www.itn.is/~asgeir/ms/agrip-af-sogu.htm http://www.itn.is/~asgeir/ms/agrip-af-sogu.htm]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

==Neðanmálsgreinar==
{{reflist}}

{{töflubyrjun}}
{{Sigurvegari | fyrir=[[Menntaskólinn í Kópavogi]] | titill=Sigurvegari [[Gettu betur]] | ár=[[1990]] | eftir=[[Menntaskólinn á Akureyri]]}}
{{töfluendir}}

{{framhaldsskólar}}

[[Flokkur:Menntaskólinn við Sund| ]]
{{S|1969}}</text>
      <sha1>lw2n8mc03ohg3v1m1726t9tfgvi35zb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dreki (aðgreining)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6035</id>
    <revision>
      <id>1973862</id>
      <parentid>1973710</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T18:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>bæti listann</comment>
      <origin>1973862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="760" sha1="gr6amndyuaqkvry86e3k7be98tm6j07" xml:space="preserve">'''[[Dreki]]''' er goðsagnavera, en getur einnig átt við eftirfarandi:
=== Líffræði ===
* [[Drekar (áttfætlur)]] eru ættbálkur liðdýra
* [[Dreki (heilastöð)]] í randkerfi [[Mannsheilinn|mannsheilans]]
* [[Drekablóðstré]], ''Dracaena cinnabari''

=== Stjörnufræði ===
* Stjörnumerkið [[Drekinn (stjörnumerki)|„drekinn“]]

=== Goðsagnir ===
* Drekinn er einn af [[Landvættur|landvættum]] Íslands
* [[Austurlenskir drekar|Austurlenskir / Kínverskir drekar]]

=== Landafræði ===
* [[Dreki (skáli)]] við [[Drekagil]]

=== Farartæki ===
*[[Dreki (skip)]], víkingaskip
* [[Skriðdreki]], stríðtækið

=== Annað ===
* Karlmannsnafnið [[Dreki (nafn)|Dreki]]
* [[Erindreki]] er einhver sem rekur erindi annars

{{aðgreining}}</text>
      <sha1>gr6amndyuaqkvry86e3k7be98tm6j07</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973865</id>
      <parentid>1973862</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T18:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>bæti við drekatré</comment>
      <origin>1973865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="824" sha1="bpy9z23l85a06g0192df6ry6deu9idc" xml:space="preserve">'''[[Dreki]]''' er goðsagnavera, en getur einnig átt við eftirfarandi:
=== Líffræði ===
* [[Drekar (áttfætlur)]] eru ættbálkur liðdýra
* [[Dreki (heilastöð)]] í randkerfi [[Mannsheilinn|mannsheilans]]
* [[Drekatré]] (''dracaena'') er [[ættkvísl]] tráplantna 
** [[Drekablóðstré]] (''Dracaena cinnabari'')

=== Stjörnufræði ===
* Stjörnumerkið [[Drekinn (stjörnumerki)|„drekinn“]]

=== Goðsagnir ===
* Drekinn er einn af [[Landvættur|landvættum]] Íslands
* [[Austurlenskir drekar|Austurlenskir / Kínverskir drekar]]

=== Landafræði ===
* [[Dreki (skáli)]] við [[Drekagil]]

=== Farartæki ===
*[[Dreki (skip)]], víkingaskip
* [[Skriðdreki]], stríðtækið

=== Annað ===
* Karlmannsnafnið [[Dreki (nafn)|Dreki]]
* [[Erindreki]] er einhver sem rekur erindi annars

{{aðgreining}}</text>
      <sha1>bpy9z23l85a06g0192df6ry6deu9idc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kristín Svíadrottning</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6303</id>
    <revision>
      <id>1973915</id>
      <parentid>1671477</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:35:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1973915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3402" sha1="kmj0uycyiz0rc7wg1qwlp8ug48xl4lb" xml:space="preserve">{{konungur
| titill = [[Konungur Svíþjóðar|Drottning Svíþjóðar]]
| ætt = [[Vasaættin]]
| skjaldarmerki = Arms of the House of Vasa.svg
| nafn = Kristín
| mynd = Queen Christina (Sébastien Bourdon) - Nationalmuseum - 18075.tif
| skírnarnafn = Kristín Ágústa
| fæðingardagur = {{fæðingardagur|1626|12|8}}
| fæðingarstaður = [[Tre Kronor]], [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Svíþjóð]]
| kjörorð = ''Columna regni sapientia''
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1689|4|19|1626|12|8}}
| dánarstaður = [[Róm]], [[Páfaríkið|Páfaríkinu]]
| grafinn = [[Péturskirkjan|Péturskirkjunni]], Róm
| ríkisár = 		16. nóvember 1632 – 16. júní 1654
| undirskrift = Christina, Queen of Sweden signature.svg
| faðir = [[Gústaf 2. Adólf]]
| móðir = [[María Leonóra frá Brandenborg]]
}}
'''Kristín Svíadrottning''' ([[8. desember]] [[1626]] – [[19. apríl]] [[1689]]) var drottning [[Svíþjóð]]ar frá láti föður síns [[Gústaf 2. Adolf|Gústafs 2. Adolfs]] sem féll í orrustu við [[Lützen]], [[16. nóvember]] [[1632]] þar til hún afsalaði sér embættinu til [[Karl 10. Gústaf|Karls 10.]], frænda síns, árið [[1654]]. Hún giftist aldrei, aðhylltist í laumi [[Kaþólska kirkjan|kaþólska trú]] og fékk því framgengt að Karl, frændi hennar, var kjörinn eftirmaður hennar af sænska þinginu. Hún flutti til [[Róm]]ar eftir afsögn sína og lést þar.

== Æviágrip ==
Eftir lát föður síns varð Kristín, þá ekki sex ára gömul, drottning undir forsjá móður sinnar [[María Eleónóra af Brandenburg|Maríu Eleónóru af Brandenburg]]. Árið [[1636]] var hún þó tekin af móður sinni, meðal annars vegna deilna milli Maríu og ríkiskanslarans, [[Axel Oxenstierna|Axels Oxenstierna]] sem þá sneri heim frá orrustuvöllunum í [[Þýskaland]]i. Oxenstierna tók þá að sér forsjá drottningar þar til hún tók sjálf við stjórnartaumunum við átján ára aldur [[1644]] og hann var áfram áberandi við völd þar til henni tókst að ýta honum til hliðar og skipa [[Johan Adler Salvius]] að [[ríkisráði]] árið [[1648]].

Hún stóð fast gegn tilraunum þingsins til að fá hana til að velja sér mannsefni og fékk því framgengt [[1650]] að þess í stað var frændi hennar, Karl Gústaf, systursonur Gústafs 2., kjörinn eftirmaður hennar á stéttaþinginu.

Árið [[1654]] tilkynnti hún þinginu fyrirætlan sína að afsala sér embætti til eftirmanns síns. Strax eftir konungsskiptin, [[6. júní]] sama ár, hélt hún af stað til Þýskalands. Undir árslok [[1655]] var hún komin til Rómar, þar sem [[Alexander 7.]] var nýorðinn [[páfi]]. Henni var tekið með kostum og kynjum, og settist að í [[Villa Farnese]], en hún var févana og þegar það varð opinbert, kólnuðu viðtökurnar. Næstu ár ferðaðist hún meðal annars til [[Frakkland]]s og [[Þýskaland]]s og einnig til Svíþjóðar, þar sem henni var markvisst gert erfitt fyrir. Árið [[1668]] flutti hún endanlega til Rómar og lést þar févana og áhrifalaus, en vinsæl meðal menntamanna og ferðamanna í borginni.

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Drottning Svíþjóðar]]
| frá = 1632
| til = 1654
| fyrir = [[Gústaf 2. Adolf]]
| eftir = [[Karl 10. Gústaf]]
}}
{{Töfluendir}}
{{fd|1626|1689}}
{{Einvaldar Svíþjóðar}}
[[Flokkur:Svíakonungar]]
[[Flokkur:Vasaætt]]</text>
      <sha1>kmj0uycyiz0rc7wg1qwlp8ug48xl4lb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Barein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10831</id>
    <revision>
      <id>1973922</id>
      <parentid>1973222</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T10:52:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sjálfstæði */</comment>
      <origin>1973922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42018" sha1="gtq3wcrlju5dihmlb1p85x2u2h69567" xml:space="preserve">{{Land
| nafn = Konungsríkið Barein
| nafn_á_frummáli         = مملكة البحرين &lt;br /&gt;Mamlakat al Bahrayn
| fáni                    = Flag of Bahrain.svg
| skjaldarmerki           = Coat_of_arms_of_Bahrain.svg
| nafn_í_eignarfalli      = Barein
| þjóðsöngur              = [[Baḥraynunā]]
| staðsetningarkort       = Bahrain_on_the_globe_(Afro-Eurasia_centered).svg
| höfuðborg               = [[Manama]]
| tungumál                = [[arabíska]]
| stjórnarfar             = [[Konungsríki]]
| titill_leiðtoga1         = [[Konungur Barein|Konungur]]
| titill_leiðtoga2         = [[Krónprins Barein|Krónprins]]
| titill_leiðtoga3         = [[Forsætisráðherra Barein|Forsætisráðherra]]
| nafn_leiðtoga1           = [[Hamad bin Isa Al Khalifa]]
| nafn_leiðtoga2           = [[Salman bin Hamad bin Isa Al Khalifa]]
| nafn_leiðtoga3           = [[Salman bin Hamad bin Isa Al Khalifa]]
| staða              = [[Sjálfstæði]]
| atburður1                 = frá [[Bretland]]i
| dagsetning1             = [[15. ágúst]] [[1971]]
| flatarmál                = 787
| stærðarsæti              = 173
| hlutfall_vatns           = 0
| mannfjöldasæti           = 149
| fólksfjöldi              = 1.463.265
| íbúar_á_ferkílómetra     = 1.864
| mannfjöldaár             = 2021
| VLF_ár                   = 2026
| VLF_sæti                 = 98
| VLF                      = 118,060
| VLF_á_mann               = 71.460
| VLF_á_mann_sæti          = 23
| VÞL_ár                   = 2023
| VÞL                      = {{hækkun}} 0.899
| VÞL_sæti                 = 38
| gjaldmiðill              = [[bareinskur dínar]] (BHD)
| tímabelti                = [[UTC+3]]
| tld                      = bh
| símakóði                 = 973
}}
'''Barein''' ([[arabíska]]: البحرين‎ ''al-Baḥrayn''), formlega '''Konungsríkið Barein''' (arabíska: مملكة البحرين‎ ''Mamlakat al-Baḥrayn''), er [[eyríki]] í [[Persaflói|Persaflóa]] úti fyrir [[strönd]] [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] í vestri og [[Katar]] í suðri. Barein er lítill eyjaklasi með 51 náttúrulegri og 33 manngerðum eyjum, þar sem stærsta eyjan, Barein, nær yfir 83% af landi ríkisins. Landið tengist Sádi-Arabíu með vegbrú, [[Fahd-vegtengingin|Fahd-vegtengingunni]], og í bígerð er að byggja brú til Katar einnig. Meira en helmingur af 1,5 milljón íbúum landsins eru ekki bareinskir að uppruna. Landið er aðeins 780 ferkílómetrar að stærð og er því þriðja minnsta land Asíu, á eftir [[Maldíveyjar|Maldíveyjum]] og [[Singapúr]]. [[Manama]] er bæði höfuðborg landsins og stærsta borgin.

Talið er að Barein hafi verið miðstöð [[Dilmun|Dilmunmenningarinnar]] í fornöld.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198303/oman-the.lost.land.htm Oman: The Lost Land] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006085542/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198303/oman-the.lost.land.htm |date=6. október 2014 }}. Saudi Aramco World. Sótt 7. nóvember 2016.&lt;/ref&gt; Síðar varð það hluti af ríkjum [[Parþar|Parþa]] og [[Sassanídar|Sassanída]]. Barein var lengi frægt fyrir [[perluveiði]]. Landið var eitt það fyrsta sem snerist til Íslam árið [[628]], þegar [[Múhameð spámaður]] var enn á lífi. Eftir að hafa verið undir [[Arabar|arabískum]] yfirráðum um langt skeið lögðu [[Portúgal|Portúgalar]] það undir sig árið [[1521]] en þeir voru reknir burt af [[Abbas mikli|Abbas mikla]] sem lagði landið undir veldi [[Safavídaríkið|Safavída]] árið [[1602]]. Árið [[1783]] lagði [[Bani Utbah]]-ættbálkurinn eyjuna undir sig og síðan þá hefur [[Al Khalifa-fjölskyldan]] ríkt þar. Seint á [[19. öld]] varð landið [[Bretland|breskt]] verndarsvæði. Í kjölfar þess að Bretar drógu sig út úr heimshlutanum seint á [[1961-1970|7. áratug 20. aldar]] lýsti Barein yfir sjálfstæði árið [[1971]]. Landið var formlega lýst [[konungsríki]] árið [[2002]] en var áður [[emír]]sdæmi (furstadæmi). 

Frá [[2011]] til [[2013]] stóð þar uppreisn meirihluta [[Sjía|sjíamúslima]] gegn stjórninni sem hófst eftir [[Arabíska vorið]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.cnn.com/2012/10/31/world/meast/bahrain-amnesty-protests/index.html|title=Bahrain says ban on protests in response to rising violence|date=1. nóvember 2012|access-date=16 November 2012|publisher=CNN}}&lt;/ref&gt; Al Khalifa-fjölskyldan hefur verið sökuð um [[mannréttindi í Barein|mannréttindabrot]] og ofbeldi gegn stjórnarandstæðingum. &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jul/17/bahrain-accused-sport-whitewash-history-torture-human-rights-abuses|title=How Bahrain uses sport to whitewash a legacy of torture and human rights abuses &amp;#124; David Conn &amp;#124; Sport|newspaper=The Guardian|access-date=19. júlí 2018}}&lt;/ref&gt;

Barein var fyrsta landið [[Arabia|Arabíumegin]] við Persaflóa þar sem [[Jarðolía|olíulindir]] uppgötvuðust árið [[1932]].&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Bahrain: Reform-Promise and Reality|url=http://www.jepeterson.net/sitebuildercontent/sitebuilderfiles/Peterson_Bahrain_Reforms.pdf|publisher=J.E. Peterson|page=157}}&lt;/ref&gt; Frá síðari hluta 20. aldar hefur efnahagur landsins byggst á fleiri þáttum, einkum [[banki|banka-]] og [[ferðaþjónusta|ferðaþjónustu]],&lt;ref name=&quot;EDB&quot;&gt;{{cite web|title=Bahrain's economy praised for diversity and sustainability|url=http://www.bahrainedb.com/EDBInBahrain.aspx?id=2134|archive-url=https://web.archive.org/web/20101228154653/http://www.bahrainedb.com/EDBInBahrain.aspx?id=2134|archive-date=28. desember 2010|publisher=Bahrain Economic Development Board|access-date=24. júní 2012}}&lt;/ref&gt; en [[eldsneyti|eldsneytisútflutningur]] er enn helsti útflutningsvegur landsins og stendur undir 11% af [[Verg landsframleiðsla|vergri landsframleiðslu]]. Helstu vandamál landsins stafa af minnkandi olíu- og vatnsbirgðum og [[atvinnuleysi]] ungs fólks. [[Alþjóðabankinn]] skilgreinir Barein sem [[hátekjuland]] og það situr hátt á [[vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]]. Barein er aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]], [[Samtök hlutlausra ríkja|Samtökum hlutlausra ríkja]], [[Arababandalagið|Arababandalaginu]], [[Samtök um íslamska samvinnu|Samtökum um íslamska samvinnu]] og [[Persaflóasamstarfsráðið|Persaflóasamstarfsráðinu]].

== Saga ==
=== 19. og 20. öld ===
Snemma á 19. öld gerðu bæði Ómanar og [[Sádætt]] innrásir í Barein. Árið 1802 gerði ómanski soldáninn, [[Sayyid]], 12 ára son sinn, Salim, að landstjóra í [[Arad-virki]].&lt;ref&gt;{{cite book|author=Onley, James|url=https://exeter.academia.edu/JamesOnley/Papers/335321/_The_Politics_of_Protection_in_the_Gulf_The_Arab_Rulers_and_the_British_Resident_in_the_Nineteenth_Century_2004_|title=The Politics of Protection in the Persian Gulf: The Arab Rulers and the British Resident in the Nineteenth Century|publisher=Exeter University|year=2004|page=44}}&lt;/ref&gt; Árið 1816 fékk fulltrúi Breta í Persaflóa, William Bruce, bréf frá sjeik Barein sem hafði áhyggjur af orðrómi um stuðning Breta við innrás frá [[Múskat (borg)|Múskat]]. Bruce fór til Barein þar sem hann fullvissaði sjeikinn um hlutleysi Breta og gerði við hann óformlegt vináttusamkomulag.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1vUckJbC8JIC&amp;q=Bahrain+Britain+1816+Bruce&amp;pg=PP58|title=The Arabian Frontier of the British Raj. Merchants, Rulers and British in the Nineteenth-Century Gulf|last=Onley|first=James|publisher=Oxford University Press|year=2007|isbn=978-0-19-922810-2|location=Oxford|entry=Chapter 1, (2.7)}}&lt;/ref&gt;

[[File:Coronation of Hamad bin Isa Al Khalifa 1933.jpg|thumb|Krýning Hamad bin Isa Al Khalifa sem hakím Barein í febrúar 1933.]]
Árið 1820 viðurkenndu Bretar Al Khalifa-ættina sem landstjóra ([[hakím]]) Barein eftir að þeir gerðust aðilar að [[Almenni hafsáttmálinn 1820|Almenna hafsáttmálanum]] ásamt [[Sáttarstrandarríkin|Sáttarstrandarríkjunum]] (nú Sameinuðu arabísku furstadæmin).&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Al-Baharna|first=Husain|title=Legal Status of the Arabian Gulf States: A Study of Their Treaty Relations and Their International Problems|year=1968|publisher=Manchester University Press|isbn=0-7190-0332-6|page=31|url=https://books.google.com/books?id=BH27AAAAIAAJ}}&lt;/ref&gt; Tíu árum síðar neyddust þeir engu að síður til að greiða árlegan skatt til Egyptalands, þrátt fyrir að hafa leitað eftir vernd frá bæði Persíu og Bretlandi.&lt;ref name=&quot;NAS&quot;&gt;{{Cite book|last3=Pridham|first3=B. R.|last2=Smith|first2=G. Rex|last1=Smart|first1=J. R.|year=2004|title=New Arabian Studies|url=https://books.google.com/books?id=mu3tEPkVBpIC|publisher=University of Exeter Press|pages=51, 52, 53, 67, 68|isbn=978-0-85989-706-8}}&lt;/ref&gt;

Árið 1860 leitaði Al Khalifa-fjölskyldan á ný ásjár hjá bæði Persum og [[Tyrkjaveldi]], þegar Bretar hugðust beygja landið undir sig. Að lokum náði [[Breska Indland]] samt yfirráðum yfir Barein þar sem Persar neituðu að koma þeim til varnar. [[Lewis Pelly]] ofursti undirritaði nýjan sáttmála þar sem Al Khalifa-fjölskyldan lagði Barein undir vernd og yfirráð Breta.&lt;ref name=NAS /&gt;

Eftir [[stríð Katar og Barein]] 1868 gerðu fulltrúar Breta nýtt samkomulag við Al Khalifa-fjölskylduna. Þar kom fram að þau mættu ekki veita neitt af landi sínu til annarra aðila nema Breta og mættu ekki taka upp samband við erlendar ríkisstjórnir án samþykkis Breta.&lt;ref&gt;{{Cite book|last2=University of Exeter. Centre for Arab Gulf Studies|last1=Pridham|first1=B. R.|year=1985|title=The Arab Gulf and the West|url=https://books.google.com/books?id=vpIOAAAAQAAJ|publisher=Taylor &amp; Francis|page=7|isbn=978-0-7099-4011-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=TPG /&gt; Í staðinn lofuðu Bretar að verja Barein fyrir árásum af sjó og styðja landið ef til árása kæmi af landi.&lt;ref name=TPG /&gt; Aðalatriðið var samt að Bretar lofuðu að styðja yfirráð Al Khalifa-fjölskyldunnar yfir Barein, sem styrkti hana í sessi. Aðrir samningar 1880 og 1892 staðfestu enn frekar stöðu Barein sem verndarríkis Breta.&lt;ref name=TPG&gt;{{Cite book|last=Wilson|first=Arnold T.|year=2011|title=The Persian Gulf: A historical sketch from the earliest times to the beginning of the twentieth century|url=https://books.google.com/books?id=FocirvdZKjcC|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-84105-7}}&lt;/ref&gt;

Órói hófst meðal íbúa Barein þegar Bretar tóku formlega yfir stjórn svæðisins 1892. Fyrsta uppreisnin og útbreidd uppþot gegn þáverandi sjeik, Issa bin Ali, áttu sér stað í mars 1895.{{sfn | Mojtahed-Zadeh | 1999 | p=130}} Issa var fyrsti ráðamaðurinn af Al Khalifa-ættinni sem ríkti án tengsla við Persíu. Fulltrúi Breta í Persaflóa, [[Arnold Wilson]], kom til Barein frá Múskat á þessum tíma.{{sfn | Mojtahed-Zadeh | 1999 | p=130}} Uppreisnin hélt áfram og nokkrir mótmælendur voru drepnir af breskum hermönnum.{{sfn | Mojtahed-Zadeh | 1999 | p=130}}

Áður en olía fannst við Barein byggðist efnahagur eyjarinnar nær alfarið á [[perluveiðar|perluveiðum]] sem fram á 19. öld voru taldar einhverjar þær fegurstu í heimi.{{sfnp|''EB''|1878}} Árið 1903 kom þýski landkönnuðurinn [[Hermann Burchardt]] til Barein og tók margar ljósmyndir af sögulegum stöðum, þar á meðal höll sjeiksins ''Qaṣr es-Sheikh''. Ljósmyndirnar eru varðveittar á [[Mannfræðisafnið í Berlín|Mannfræðisafninu í Berlín]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.smb-digital.de/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&amp;module=collection&amp;objectId=625685&amp;bt=europeanaapi|title=The old Qaṣr es-Sheikh|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813114115/http://www.smb-digital.de/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&amp;module=collection&amp;objectId=625685&amp;bt=europeanaapi |archive-date=13 August 2021 }}&lt;/ref&gt; Fyrir [[fyrri heimsstyrjöld]] voru um 400 bátar á perluveiðum og árlegur útflutningur nam yfir 30.000 pundum.{{sfnp|''EB''|1911}}

Árið 1911 krafðist hópur kaupmanna frá Barein takmarkana á áhrifum Breta í landinu. Leiðtogar hópsins voru í kjölfarið handteknir og sendir í útlegð til Indlands. Árið 1923 hófu Bretar [[stjórnarfarsumbætur í Barein 1923|stjórnarfarsumbætur í Barein]] og settu son Issa bin Ali til valda. Sumir andstæðingar Breta af klerkastétt og fjölskyldur, eins og [[Dawasir-ættbálkurinn]], fluttu í kjölfarið til [[Damman]] hinum megin við flóann.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bahrain's Re-Reform Movement|first=Jane|last=Kinninmont|url=http://www.foreignaffairs.com/articles/67553/jane-kinninmont/bahrains-re-reform-movement|newspaper=Foreign Affairs|date=28 February 2011|access-date=7 July 2012|archive-date=5 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140105084741/http://www.foreignaffairs.com/articles/67553/jane-kinninmont/bahrains-re-reform-movement|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Þremur árum síðar settu Bretar landið undir ''de facto'' stjórn [[Charles Belgrave]] sem var formlega ráðgjafi landstjórans til 1957.&lt;ref name=&quot;All at sea over 'the Gulf'&quot;&gt;{{cite news|title=All at sea over 'the Gulf'|first=Mahan|last=Abedin|url=http://atimes.com/atimes/Middle_East/FL09Ak03.html|work=Asia Times|date=9 December 2004|access-date=7 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120625054007/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/FL09Ak03.html|archive-date=25 June 2012|url-status=unfit}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;archiveeditions&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.archiveeditions.co.uk/titledetails.asp?tid=8|title=Near &amp; Middle East Titles: Bahrain Government Annual Reports 1924–1970|publisher=Cambridge Archives Editions|archive-date=17 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117000023/http://www.archiveeditions.co.uk/titledetails.asp?tid=8|access-date=2 October 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Belgrave stóð fyrir ýmsum umbótum eins og stækkun skólakerfisins og fór fyrir afnámi [[þrælaverslun Araba|þrælahalds]] 1937 eftir þrýsting frá bresku ríkisstjórninni.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gulfnews.com/opinions/columnists/treasure-troves-of-history-and-diversity-1.1137150|title=Treasure troves of history and diversity|archive-url=https://web.archive.org/web/20141127215535/http://gulfnews.com/opinions/columnists/treasure-troves-of-history-and-diversity-1.1137150 |archive-date=27 November 2014|website=Gulf News|date=25 January 2013}}&lt;/ref&gt; Á sama tíma tók perluiðnaðurinn stórstígum framförum. Árið 1927 krafðist Íranskeisari, [[Rezà Shàh]], þess með bréfi til [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalagsins]] að yfirráð hans yfir Barein væru viðurkennd. Belgrave brást við með því að fá sjeikinn til að breyta lögum sem heimiluðu fólki með írönsk vegabréf frjálsa för um Barein, þar sem það gæti bent til viðurkenningar á tilkalli Írans. Belgrave gekk jafnvel svo langt að stinga upp á að endurnefna Persaflóa „Arabíuflóa“, en breska stjórnin hafnaði því.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Mueller, C.|year=2018|title=The Persian Gulf, 1919–39: Changes, Challenges, and Transitions|journal=Journal of Arabian Studies|volume=8|number=2|pages=259–274|doi=10.1080/21534764.2018.1551984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;All at sea over 'the Gulf'&quot; /&gt; Áhugi Breta á þróun Barein stafaði af áhyggjum þeirra af auknum áhrifum Sáda og Írana í heimshlutanum.

[[File:First Oil Well, Bahrain.jpg|thumb|Fyrsta olíulindin í Barein þar sem olíuvinnsla hófst 1932.]]
[[Olíufélag Barein]] (BAPCO), sem var dótturfélag bandaríska olíufélagsins [[Standard Oil Company]],&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1991/01/13/business/forum-the-incessant-lure-of-kuwait-s-oil.html|title=The Incessant Lure of Kuwait's Oil|date=13 January 1991|work=The New York Times|access-date=5 October 2012|first1=Daniel|last1=Yergin|archive-date=14 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514081731/http://www.nytimes.com/1991/01/13/business/forum-the-incessant-lure-of-kuwait-s-oil.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; hóf olíuvinnslu í Barein 1932.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Yergin|first1=Daniel|title=The Prize, The Epic Quest for Oil, Money &amp; Power|url=https://archive.org/details/prizeepicquestfo0000yerg_n6u7|date=1991|publisher=Touchstone|location=New York|isbn=978-0-671-79932-8|pages=[https://archive.org/details/prizeepicquestfo0000yerg_n6u7/page/282 282]–283}}&lt;/ref&gt; Snemma á [[1931-1940|4. áratugnum]] var [[Bareinflugvöllur]] reistur. Flugfélagið [[Imperial Airways]] flaug þangað, meðal annars með [[Handley Page HP42]]-tvíþekjum.

Barein var hluti af [[Bandamenn (síðari heimsstyrjöld)|Bandamönnum]] í [[síðari heimsstyrjöld]] frá 10. september 1939. Þann 19. október 1940 vörpuðu fjórar ítalskar sprengjuflugvélar sprengjum á Barein og [[Dharan]]-olíuvinnslusvæðið í Sádi-Arabíu.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/197604/air.raid.a.sequel.htm|title=Air Raid! A Sequel|author=Mulligan, William E.|date=July–August 1976|work=Saudi Aramco World|archive-date=29 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120929071403/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/197604/air.raid.a.sequel.htm|access-date=2 October 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Þær réðust líka á olíuhreinsistöðvar Bandamanna.&lt;ref name=Hamza /&gt; Á hvorugum staðnum urðu miklar skemmdir, en atvikið varð til þess að Bandamenn neyddust til að styrkja varnir Barein.&lt;ref name=Hamza&gt;{{Cite book|last=Hamza|first=Abdul Aziz|title=Tears on an Island: A History of Disasters in the Kingdom of Bahrain|year=2009|publisher=Al Waad|isbn=978-99901-92-22-3|page=165}}&lt;/ref&gt;

Eftir síðari heimsstyrjöld fór andstaða við yfirráð Breta vaxandi í öllum Arabaríkjunum og leiddi til mótmæla í Barein. Mótmælin bitnuðu einkum á Gyðingasamfélaginu þar.&lt;ref name=MOMENT&gt;{{cite news|title=The Unlikely Emissary: Houda Nonoo|first=Sarah|last=Breger|url=http://momentmag.com/Exclusive/2011/04/bahrain.html|newspaper=Moment|year=2011|access-date=7 July 2012}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}{{dead link|date=June 2016}}&lt;/ref&gt; Eftir [[Óeirðirnar í Manama 1948|óeirðir og rán 1948]]&lt;ref name=&quot;israelnationalnews.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/127201|title=The King of Bahrain Wants the Jews Back|author=Ratzlav-Katz, Nissan|date=14 August 2008|publisher=Arutz Sheva|archive-date=3 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121003051455/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/127201|access-date=2 October 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt; flúðu flestir Gyðingar frá Barein til [[Bombay]] á Indlandi og síðar til Ísraels og Bretlands.&lt;ref name=&quot;israelnationalnews.com&quot; /&gt; Á 6. áratugnum var stofnuð [[Þjóðarsamstöðunefnd]] í kjölfar átaka milli trúarhópa. Nefndin krafðist fulltrúaþings með kjörnum fulltrúum og afsagnar Belgraves. Í kjölfarið fylgdu mótmæli og verkföll. Árið 1965 brutust út mótmæli þegar hundruðum verkamanna olíufélagsins var sagt upp.&lt;ref name=&quot;BBC 11.5.2012&quot;&gt;{{cite episode|author-link=Adam Curtis|author-last=Curtis|author-first=Adam|date=11 May 2012|url=https://www.bbc.co.uk/webarchive/https%3A%2F%2Fwww.bbc.co.uk%2Fblogs%2Fadamcurtis%2F2012%2F05%2Fif_you_take_my_advice_-_id_rep.html|title=If you take my advice – I'd repress them|archive-url=https://web.archive.org/web/20121008083704/http://www.bbc.co.uk/blogs/adamcurtis/2012/05/if_you_take_my_advice_-_id_rep.html|archive-date=8 October 2012|series=[[BBC News]]|url-status=live|access-date=27 June 2012}}&lt;/ref&gt;

=== Sjálfstæði ===
[[File:Manama Souq 1965.JPG|thumb|[[Manama souq]] árið 1965.]]
Sameinuðu þjóðirnar stóðu fyrir [[þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði Barein|þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði Barein]] og lýstu því yfir að yfirgnæfandi meirihluti íbúa væri fylgjandi sjálfstæði. [[Íranskeisari]] lýsti því yfir að hann sætti sig við niðurstöðuna, þótt hann gæfi ekki formlega eftir tilkall [[Íran]]s til Barein. Þann 15. ágúst 1971 lýsti landið yfir sjálfstæði og undirritað vináttusamning við Bretland.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nationsonline.org/oneworld/bahrain.htm|title=Bahrain – Kingdom of Bahrain – Country Profile – Al Bahrayn – Persian Gulf|first=klaus kästle -|last=nationsonline.org|access-date=14 August 2013|archive-date=3 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230603123808/https://www.nationsonline.org/oneworld/bahrain.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://didyouknow.org/lists/independence/|title=Country independence dates|publisher=didyouknow.org}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Barein gerðist aðili að Sameinuðu þjóðunum og [[Arababandalagið|Arababandalaginu]] síðar sama ár.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Middle East and North Africa 2004|year=2003|publisher=Routledge|isbn=1-85743-184-7|page=225|url=https://books.google.com/books?id=pP315Mw3S9EC&amp;pg=PA225}}&lt;/ref&gt; Verðhækkanir á olíu á [[1971-1980|8. áratugnum]] komu sér vel fyrir landið, en niðursveiflan í kjölfarið hafði neikvæð áhrif á efnahaginn. Þá hafði landið þegar tekið að auka fjölbreytni í hagkerfinu og tók við af [[Beirút]] sem fjármálamiðstöð Mið-Austurlanda þegar [[borgarastyrjöldin í Líbanon]] hófst.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://en.majalla.com/node/322873/business-economy/how-lebanons-civil-war-helped-bahrain-become-regional-finance-hub|title=How Lebanon's civil war helped Bahrain become a regional finance hub|website=Al Majalla|author=Amer Ziab Al-Tamimi|date=1. nóvember 2024}}&lt;/ref&gt;

Eftir [[byltingin í Íran 1979|byltinguna í Íran 1979]] gerðu sjíamúslimar í Barein [[Valdaránstilraunin í Barein 1981|misheppnaða valdaránstilraun]] undir forystu [[Íslamski framvörðurinn fyrir frelsun Barein|Íslamska framvarðarins fyrir frelsun Barein]]. Til stóð að koma sjíkaklerkinum [[Hadi al-Modarresi]] (sem var í útlegð í Íran) til valda og stofna [[klerkaveldi]] í Barein.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,953597-4,00.html|title=Gulf States: Stay Just on the Horizon, Please|author=Talbott, Strobe|date=25 October 1982|magazine=Time|archive-date=3 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121003125315/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,953597-4,00.html|access-date=2 October 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Í desember 1994 kastaði hópur ungmenna steinum í kvenkyns hlaupara í alþjóðlegu maraþonhlaupi í Barein, af því þær hlupu berleggjaðar. Í kjölfarið fylgdu átök við lögreglu sem breyttust í óeirðir.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.questia.com/read/1G1-55237347|title=Bahrain remains stable despite arson attacks that took place in the country|author=Darwish, Adel|date=1 March 1999|work=The Middle East|url-access=}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}{{dead link|date=July 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-83925934.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117074426/http://www.highbeam.com/doc/1G1-83925934.html|url-status=dead|archive-date=17 January 2013|title=The Rich/Poor &amp; Sunni/Shiite Rift|date=18 March 2002|work=APS Diplomat|via=[[HighBeam Research]]|access-date=5 October 2012}}&lt;/ref&gt;

[[Uppreisnin í Barein 1994|Sama ár hófst uppreisn]] vinstrimanna, frjálslyndra og bókstafstrúarmanna í Barein.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://meria.idc.ac.il/journal/1999/issue1/jv3n1a7.html|title=Rebellion in Bahrain|author=Darwish, Adel|date=March 1999|journal=Middle East Review of International Affairs|volume=3|issue=1|archive-date=14 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120414210838/http://meria.idc.ac.il/journal/1999/issue1/jv3n1a7.html|access-date=2 October 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Um 40 létu lífið í uppreisninni sem lauk eftir að [[Hamad bin Isa Al Khalifa]] varð emír árið 1999.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bahrain's monarch opens parliament after a span of nearly 30 years|author=Malik, Adnan|agency=Associated Press|via=[[HighBeam Research]]|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-70367092.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121004010101/http://www.highbeam.com/doc/1P1-70367092.html|archive-date=4 October 2012|url-status=dead|date=14 December 2002}}&lt;/ref&gt; Hann kom á þingkosningum og kosningarétti kvenna, og leysti pólitíska fanga úr haldi.&lt;ref name=&quot;AI_Bahr_promising&quot;&gt;{{cite web|title=Bahrain: Promising human rights reform must continue|publisher=[[Amnesty International]]|date=13 March 2001|url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde11/005/2001/en/|access-date=9 February 2011|archive-date=30 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230124914/https://www.amnesty.org/en/documents/mde11/005/2001/en/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Í þjóðaratkvæðagreiðslu 14.-15. febrúar 2001 kom fram yfirgnæfandi stuðningur við [[Þjóðaraðgerðaskrá Barein]] sem átti að binda enda á uppreisnina.&lt;ref name=&quot;UNDP-POGAR&quot;&gt;{{cite web|title=Country Theme: Elections: Bahrain|publisher=[[United Nations Development Program|UNDP]]-Programme on Governance in the Arab Region|year=2011|url=http://www.pogar.org/countries/theme.aspx?t=3&amp;cid=2|access-date=9 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510021433/http://www.pogar.org/countries/theme.aspx?t=3&amp;cid=2|archive-date=10 May 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Hluti af því var að Barein breytti formlegu heiti sínu úr Barein-„ríki“ (''dawla'') í Konungsríkið (''mamlakat'') Barein.&lt;ref&gt;{{cite news|title=The Kingdom of Bahrain: The Constitutional Changes|url=http://www.theestimate.com/public/022202b.html|access-date=17 February 2011|newspaper=The Estimate: Political and Security Analysis of the Islamic World and its Neighbors|date=22 February 2002|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20091003120816/http://www.theestimate.com/public/022202b.html|archive-date=3 October 2009}}&lt;/ref&gt; Um leið var titli þjóðhöfðingjans, Hamad bin Isa al-Khalifa, breytt úr emír í konung.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://english.alaraby.co.uk/opinion/ruling-bahrain-part-i-emir-declares-himself-king|title=Ruling Bahrain (Part I): The emir declares himself king|date=14 March 2019|access-date=2 October 2021|archive-date=5 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220905141349/https://english.alaraby.co.uk/opinion/ruling-bahrain-part-i-emir-declares-himself-king|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Barein tók þátt í [[stríðið í Afganistan (2001-2021)|hernaðaraðgerðum]] gegn [[Talíbanar|Talíbönum]] í október 2001 með því að senda freigátu til [[Arabíuhaf]]s fyrir mannúðarstarf. Í nóvember það ár lýsti stjórn [[George W. Bush]] Bandaríkjaforseta Barein sem „mikilvægum bandamanni utan NATO“.&lt;ref name=Europa /&gt; Barein var á móti [[Íraksstríðið|innrás Bandaríkjanna í Írak 2003]] og hafði boðið [[Saddam Hussein]] hæli dagana áður en innrásin hófst.&lt;ref name=Europa&gt;{{Cite book|title=The Middle East and North Africa 2004|year=2003|publisher=Europa Publications|isbn=1-85743-184-7|page=232|url=https://books.google.com/books?id=pP315Mw3S9EC&amp;pg=PA232}}&lt;/ref&gt; Samband við nágrannaríkið [[Katar]] batnaði eftir að deilur um yfirráð yfir [[Hawar-eyjar|Hawar-eyjum]] voru leystar fyrir [[Alþjóðadómstóllinn|Alþjóðadómstólnum]] í Hag árið 2001.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=International Court of Justice|title=Maritime Delimitation and Territorial Questions between Qatar and Bahrain (Qatar v. Bahrain)|url=https://www.icj-cij.org/case/87|website=icj-cij|publisher=United Nations|access-date=3 October 2023|archive-date=7 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007210805/https://www.icj-cij.org/case/87|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Í kjölfarið á stjórnmálaumbótum gerði Barein fríverslunarsamning við Bandaríkin 2004.&lt;ref&gt;{{cite web|title=To Implement the United States-Bahrain Free Trade Agreement, and for Other Purposes|url=https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2006/07/20060727-14.html|publisher=White House Archives|access-date=23 June 2012|archive-date=15 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120715085829/http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2006/07/20060727-14.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Árið 2005 var virkið [[Qal'at al-Bahrain]] skráð á [[heimsminjaskrá UNESCO]].

Í kjölfar [[arabíska vorið|arabíska vorsins]] hófu sjíamúslimar í Barein [[dagur reiðinnar (Barein)|umfangsmikil mótmæli]] gegn súnnískum ráðamönnum snemma árs 2011.&lt;ref name=&quot;reutbahsoe&quot;&gt;{{cite news|title=Bahrain declares state of emergency after unrest|url=http://uk.reuters.com/article/us-bahrain-emergency-idUKTRE72E3E620110315|agency=Reuters&lt;!--Citation bot--&gt;|date=15 March 2011|access-date=3 October 2012|archive-date=23 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023021911/http://uk.reuters.com/article/2011/03/15/us-bahrain-emergency-idUKTRE72E3E620110315|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=23 November 2011|title=BICI {{!}} Bahrain Independent Commission of Inquiry|url=http://www.bici.org.bh/|access-date=22 November 2020|website=bici.org.bh|pages=162–163|archive-date=9 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209064419/http://www.bici.org.bh/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Í byrjun heimilaði ríkisstjórnin göngu til stuðnings mótmælendum sem létust í árás lögreglu á búðir þeirra við [[Perluhringtorgið]].&lt;ref&gt;{{cite web|date=23 November 2011|title=BICI {{!}} Bahrain Independent Commission of Inquiry|url=http://www.bici.org.bh/|access-date=22 November 2020|website=bici.org.bh|pages=73–74; 88|archive-date=9 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209064419/http://www.bici.org.bh/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Mánuði síðar óskaði stjórnin eftir aðstoð frá Sádi-Arabíu og öðrum aðildarríkjum [[Persaflóaráðið|Persaflóaráðsins]], og lýsti yfir þriggja mánaða neyðarástandi.&lt;ref name=&quot;bici&quot;&gt;{{cite web|date=23 November 2011|title=Report of the Bahrain Independent Commission of Inquiry|url=http://www.bici.org.bh/|publisher=BICI|pages=132–139|access-date=29 January 2012|archive-date=9 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209064419/http://www.bici.org.bh/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.visir.is/g/2011703169979/f/f/skodanir|title=Herlög gengin í gildi í Barein|date=16. mars 2011|website=Vísir}}&lt;/ref&gt; Í kjölfarið hóf stjórnin aðgerðir gegn stjórnarandstöðunni sem fólust í handtöku þúsunda og kerfisbundnum pyntingum.&lt;ref name=&quot;BBC News&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12975832|title=Police Brutality Turns Bahrain Into 'Island of Fear|date=7. apríl 2011|author=Bill Law|website=BBC News}}&lt;/ref&gt; Nær dagleg átök milli mótmælenda og öryggissveita ollu tugum mannsláta.&lt;ref name=&quot;AJE 23.4.2012&quot;&gt;{{cite web|author=Carlstrom, Gregg|date=23 April 2012|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/04/20124231124916976.html|title=Bahrain court delays ruling in activists case|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915180335/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/04/20124231124916976.html |archive-date=15 September 2018}}&lt;/ref&gt; Sum mótmælin voru skipulögð af flokkum í stjórnarandstöðu.&lt;ref name=&quot;reutbahral&quot;&gt;{{cite news|title=Thousands rally for reform in Bahrain|url=https://www.reuters.com/article/us-bahrain-idUSTRE75A19G20110611|agency=Reuters&lt;!--Citation bot--&gt;|author=Solomon, Erika|archive-date=22 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121022170504/http://www.reuters.com/article/2011/06/11/us-bahrain-idUSTRE75A19G20110611|date=11 June 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Yfir 80 almennir borgarar og 13 lögreglumenn höfðu látið lífið í mars 2014.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bomb blast kills three Bahrain policemen|publisher=BBC|date=3 March 2014|access-date=6 March 2014|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-26421744|archive-date=23 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923092231/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-26421744|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
Samkvæmt bandarísku mannúðarsamtökunum [[Physicians for Human Rights]] tengdust 34 andlát notkun [[táragas]]s frá bandaríska fyrirtækinu [[Federal Laboratories]] af hálfu stjórnarinnar.&lt;ref name=&quot;phr&quot;&gt;{{cite web|title=Tear Gas or Lethal Gas? Bahrain's Death Toll Mounts to 34|url=http://physiciansforhumanrights.org/blog/tear-gas-or-lethal-gas.html|publisher=Physicians for Human Rights|access-date=12 January 2018|date=6 March 2012|archive-date=13 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180113043946/http://physiciansforhumanrights.org/blog/tear-gas-or-lethal-gas.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Mótmælin í Barein fengu minni athygli í fjölmiðlum Persaflóaríkja en aðrar uppreisnir tengdar arabíska vorinu, sem hefur vakið deilur.&lt;ref name=&quot;Hammond&quot;&gt;{{cite news|last=Hammond|first=Andrew|title=Gulf media find their red line in uprisings:Bahrain|url=https://www.reuters.com/article/oukwd-uk-mideast-protests-media-idAFTRE73D1HB20110414?sp=true|agency=Reuters&lt;!--Citation bot--&gt; Africa|access-date=26 April 2013|date=14 April 2011|archive-date=14 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160114122647/http://www.reuters.com/article/oukwd-uk-mideast-protests-media-idAFTRE73D1HB20110414?sp=true|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Samkvæmt [[Amnesty International]] jókst kerfisbundin mismunun og kúgun gegn stjórnarandstæðingum, baráttufólki fyrir mannréttindum, klerkum og sjálfstæðum félagasamtökum, í kjölfar mótmælanna. Samtökin sögðu að stjórnin hefði í reynd lokað á tjáningarfrelsi og friðsamlegar baráttuaðgerðir.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/02/bahrain-dreams-of-reform-crushed-10-years-after-uprising/|title=Bahrain: Dreams of reform crushed 10 years after uprising|date=11 February 2021|publisher=Amnesty International|access-date=1 May 2022|archive-date=18 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518181146/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/02/bahrain-dreams-of-reform-crushed-10-years-after-uprising/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Barein er áfram háð Sádi-Arabíu og Sameinuðu arabísku furstadæmunum hernaðarlega og fjárhagslega,&lt;ref name=&quot;france1&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20210212-ten-years-on-bahrain-paralysed-by-legacy-of-arab-spring|title=Ten years on, Bahrain paralysed by legacy of Arab Spring|publisher=France 24|date=2021-02-12|access-date=2022-05-02|archive-date=1 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220501202630/https://www.france24.com/en/live-news/20210212-ten-years-on-bahrain-paralysed-by-legacy-of-arab-spring|url-status=live}}&lt;/ref&gt; en áætlað er að það breytist með efnahagsumbótum stjórnarinnar.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bahrain News Agency|url=https://www.bna.bh/en/index.aspx|access-date=2023-03-07|website=bna.bh|archive-date=2 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902233604/https://www.bna.bh/en/index.aspx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Í febrúar 2026 hófu Bandaríkin og Ísrael [[Íransstríðið 2026|árásir á Íran]] og myrtu æðsta leiðtoga Írans, [[Ali Khamenei]]. Íran hefur brugðist við með [[drónaárás]]um gegn bandarískum herstöðvum og bandamönnum Bandaríkjamanna við Persaflóa. Þeirra á meðal er Barein þar sem mannfall hefur orðið.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/06/iran-deadly-drone-strikes-on-bahrain-and-saudi-arabia-may-constitute-war-crimes-new-research/|title=Iran: Deadly drone strikes on Bahrain and Saudi Arabia may constitute war crimes – new research|date=18. júní 2026|website=Amnesty International}}&lt;/ref&gt;

==Landfræði==
[[File:Colours of the Persian Gulf ESA353290.jpg|thumb|Gervihnattamynd af Barein og austurströnd Sádi-Arabíu árið 2016.]]
Barein er flatlendur og þurr [[eyjaklasi]] í Persaflóa. Lág eyðimerkurslétta hækkar örlítið að lágum bakka í miðjunni þar sem hæsti punktur landsins er [[Reykfjall]] (Jabal ad Dukan) 134 metrar á hæð.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bahrain Geography and Population|url=http://countrystudies.us/persian-gulf-states/34.htm|access-date=29. júní 2012|publisher=countrystudies.us|archive-date=23. september 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060923065706/http://countrystudies.us/persian-gulf-states/34.htm}}&lt;/ref&gt; Barein var áður 665 ferkílómetrar að stærð, en vegna endurheimtar lands er það nú 780 ferkílómetrar.&lt;ref name= Britannica&gt;{{cite web|title=Bahrain|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/49072/Bahrain|publisher=Britannica Online Encyclopedia|access-date=29. júní 2012}}&lt;/ref&gt;

Barein er oft sagt vera eyjaklasi 33 eyja,&lt;ref&gt;{{cite report |title=Kingdom of Bahrain National Report |publisher=[[International Hydrographic Organization]] |year=2013 |url=http://www.iho.int/mtg_docs/rhc/RSAHC/RSAHC5/RSAHC%205-7.1%20-%20Bahrain%20National%20Report.pdf |access-date=11. júní 2013 |page=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010140839/http://www.iho.int/mtg_docs/rhc/RSAHC/RSAHC5/RSAHC%205-7.1%20-%20Bahrain%20National%20Report.pdf |archive-date=10. október 2017 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; en vegna endurheimtar lands taldi það 84 eyjar árið 2008.&lt;ref&gt;{{cite book| title=تاريخ البحرين الحديث (1500–2002) |trans-title=Modern History of Bahrain (1500–2002) | isbn=978-99901-06-75-6 |year=2009 |last1=Abdulla |first1=Mohammed Ahmed |last2=Zain al-'Abdeen |first2=Bashir |location=Bahrain |publisher=Historical Studies Centre, [[Bareinháskóli]] |pages=26, 29, 59}}&lt;/ref&gt; Barein á engin landamæri að öðru landi, en er með 161 km langa strandlengju og gerir tilkall til bæði 12 mílna landhelgi og 24 mílna aðliggjandi lögsögu. Stærstu eyjar eyjaklasans eru [[Bareineyja]], [[Hawar-eyjar]], [[Muharraq-eyja]], [[Umm an Nasan]] og [[Sitra]]. Loftslag í Barein einkennist af mildum vetrum og heitum, rökum sumrum. Helstu náttúruauðlindir eru miklar olíulindir, jarðgaslindir og fiskimið undan ströndum landsins. Ræktarland er aðeins 2,82% af þurrlendinu.&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html |title=CIA World Factbook, &quot;Bahrain&quot; |publisher=Cia.gov |access-date=25. janúar 2011| archive-url= https://web.archive.org/web/20101229005328/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html| archive-date= 29. desember 2010 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Stjórnmál==
===Stjórnsýslueiningar===
Fyrsta [[sveitarfélag]]ið í Barein var [[Manama]] sem var stofnað í júlí 1919.&lt;ref name=MMAUP&gt;{{cite web|title=History of Municipalities |url=http://websrv.municipality.gov.bh/mun/pages/History_en.jsp |publisher=Ministry of Municipalities Affairs and Urban Planning – Kingdom of Bahrain |access-date=5. júlí 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121213042316/http://websrv.municipality.gov.bh/mun/pages/History_en.jsp |archive-date=13. desember 2012  }}&lt;/ref&gt; Sveitarstjórnarmenn voru kosnir árlega. Sveitarfélagið var sagt vera það fyrsta í Arabaheiminum.&lt;ref name=MMAUP/&gt; Sveitarfélagið bar ábyrgð á hreinsun gatna og leigu húsnæðis. Árið 1929 hóf það vegagerð auk þess að opna markaði og sláturhús.&lt;ref name=MMAUP/&gt; Árið 1958 hóf sveitarfélagið hreinsun vatns.&lt;ref name=MMAUP/&gt; Árið 1960 voru fjögur sveitarfélög í Barein: ''Manama'', ''Hidd'', ''Al Muharraq'' og ''Riffa''.&lt;ref name=Statoids&gt;{{cite web|title=Governorates of Bahrain|url=https://www.statoids.com/ubh.html|publisher=Statoids|access-date=5. júlí 2012}}&lt;/ref&gt; Á næstu 30 árum var þessum 4 sveitarfélögum skipt í 12 sveitarfélög eftir því sem bæir eins og [[Hamad-bær]] og [[Isa-bær]] uxu.&lt;ref name=Statoids/&gt; Þessum sveitarfélögum var stýrt af sveitarstjórnarráði í Manama og fulltrúar þess voru skipaðir af konungi.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bahrain Government |url=http://www.un.int/bahrain/government.html |publisher=Permanent Mission of the Kingdom of Bahrain to the United Nations |access-date=5. júlí 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120603152143/http://www.un.int/bahrain/government.html |archive-date=3. júní 2012 }}&lt;/ref&gt;

Fyrstu sveitarstjórnarkosningarnar í Barein eftir að landið fékk sjálfstæði 1971, voru haldnar 2002.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Three Polls, Three Different Approaches |url=http://www.theestimate.com/public/051702.html |publisher=The Estimate |access-date=5 July 2012 |date=17. maí 2002 |archive-date=17. janúar 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117000004/http://www.theestimate.com/public/051702.html |url-status=live  }}&lt;/ref&gt; Þær síðustu voru haldnar 2022.

Miðumdæmið var lagt niður í september 2014 og landsvæðinu skipt milli Norðurumdæmis, Suðurumdæmis og Höfuðborgarumdæmis.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=386389|work= Gulf Daily News|title= Central Governorate dissolved|access-date= 2020-12-27|archive-date= 2017-10-10|archive-url= https://web.archive.org/web/20171010152732/http://archives.gdnonline.com/NewsDetails.aspx?date=04%2F07%2F2015&amp;storyid=386389|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Kort !! Landstjóraumdæmi
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[File:New Governorates of Bahrain 2014.svg|256px]] || &lt;span style=&quot;background:yellow&quot;&gt; 1&lt;/span&gt; – '''[[Höfuðborgarumdæmi (Barein)]]'''
|-
| | &lt;span style=&quot;background:#F0DC82&quot;&gt; 2&lt;/span&gt; – '''[[Muharraq-umdæmi]]'''
|-
| | &lt;span style=&quot;background:#7bf;&quot;&gt; 3&lt;/span&gt; – '''[[Norðurumdæmi (Barein)]]''' 
|-
| | &lt;span style=&quot;background:pink&quot;&gt; 4&lt;/span&gt; – '''[[Suðurumdæmi (Barein)]]''' 
|}

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{Arababandalagið}}
{{Asía}}
{{Stubbur|landafræði}}

[[Flokkur:Barein]]</text>
      <sha1>gtq3wcrlju5dihmlb1p85x2u2h69567</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973925</id>
      <parentid>1973922</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1973925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45494" sha1="sez8v367ge3iud5wvanxn10ew4u6ut8" xml:space="preserve">{{Land
| nafn = Konungsríkið Barein
| nafn_á_frummáli         = مملكة البحرين &lt;br /&gt;Mamlakat al Bahrayn
| fáni                    = Flag of Bahrain.svg
| skjaldarmerki           = Coat_of_arms_of_Bahrain.svg
| nafn_í_eignarfalli      = Barein
| þjóðsöngur              = [[Baḥraynunā]]
| staðsetningarkort       = Bahrain_on_the_globe_(Afro-Eurasia_centered).svg
| höfuðborg               = [[Manama]]
| tungumál                = [[arabíska]]
| stjórnarfar             = [[Konungsríki]]
| titill_leiðtoga1         = [[Konungur Barein|Konungur]]
| titill_leiðtoga2         = [[Krónprins Barein|Krónprins]]
| titill_leiðtoga3         = [[Forsætisráðherra Barein|Forsætisráðherra]]
| nafn_leiðtoga1           = [[Hamad bin Isa Al Khalifa]]
| nafn_leiðtoga2           = [[Salman bin Hamad bin Isa Al Khalifa]]
| nafn_leiðtoga3           = [[Salman bin Hamad bin Isa Al Khalifa]]
| staða              = [[Sjálfstæði]]
| atburður1                 = frá [[Bretland]]i
| dagsetning1             = [[15. ágúst]] [[1971]]
| flatarmál                = 787
| stærðarsæti              = 173
| hlutfall_vatns           = 0
| mannfjöldasæti           = 149
| fólksfjöldi              = 1.463.265
| íbúar_á_ferkílómetra     = 1.864
| mannfjöldaár             = 2021
| VLF_ár                   = 2026
| VLF_sæti                 = 98
| VLF                      = 118,060
| VLF_á_mann               = 71.460
| VLF_á_mann_sæti          = 23
| VÞL_ár                   = 2023
| VÞL                      = {{hækkun}} 0.899
| VÞL_sæti                 = 38
| gjaldmiðill              = [[bareinskur dínar]] (BHD)
| tímabelti                = [[UTC+3]]
| tld                      = bh
| símakóði                 = 973
}}
'''Barein''' ([[arabíska]]: البحرين‎ ''al-Baḥrayn''), formlega '''Konungsríkið Barein''' (arabíska: مملكة البحرين‎ ''Mamlakat al-Baḥrayn''), er [[eyríki]] í [[Persaflói|Persaflóa]] úti fyrir [[strönd]] [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] í vestri og [[Katar]] í suðri. Barein er lítill eyjaklasi með 51 náttúrulegri og 33 manngerðum eyjum, þar sem stærsta eyjan, Barein, nær yfir 83% af landi ríkisins. Landið tengist Sádi-Arabíu með vegbrú, [[Fahd-vegtengingin|Fahd-vegtengingunni]], og í bígerð er að byggja brú til Katar einnig. Meira en helmingur af 1,5 milljón íbúum landsins eru ekki bareinskir að uppruna. Landið er aðeins 780 ferkílómetrar að stærð og er því þriðja minnsta land Asíu, á eftir [[Maldíveyjar|Maldíveyjum]] og [[Singapúr]]. [[Manama]] er bæði höfuðborg landsins og stærsta borgin.

Talið er að Barein hafi verið miðstöð [[Dilmun|Dilmunmenningarinnar]] í fornöld.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198303/oman-the.lost.land.htm Oman: The Lost Land] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006085542/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198303/oman-the.lost.land.htm |date=6. október 2014 }}. Saudi Aramco World. Sótt 7. nóvember 2016.&lt;/ref&gt; Síðar varð það hluti af ríkjum [[Parþar|Parþa]] og [[Sassanídar|Sassanída]]. Barein var lengi frægt fyrir [[perluveiði]]. Landið var eitt það fyrsta sem snerist til Íslam árið [[628]], þegar [[Múhameð spámaður]] var enn á lífi. Eftir að hafa verið undir [[Arabar|arabískum]] yfirráðum um langt skeið lögðu [[Portúgal|Portúgalar]] það undir sig árið [[1521]] en þeir voru reknir burt af [[Abbas mikli|Abbas mikla]] sem lagði landið undir veldi [[Safavídaríkið|Safavída]] árið [[1602]]. Árið [[1783]] lagði [[Bani Utbah]]-ættbálkurinn eyjuna undir sig og síðan þá hefur [[Al Khalifa-fjölskyldan]] ríkt þar. Seint á [[19. öld]] varð landið [[Bretland|breskt]] verndarsvæði. Í kjölfar þess að Bretar drógu sig út úr heimshlutanum seint á [[1961-1970|7. áratug 20. aldar]] lýsti Barein yfir sjálfstæði árið [[1971]]. Landið var formlega lýst [[konungsríki]] árið [[2002]] en var áður [[emír]]sdæmi (furstadæmi). 

Frá [[2011]] til [[2013]] stóð þar uppreisn meirihluta [[Sjía|sjíamúslima]] gegn stjórninni sem hófst eftir [[Arabíska vorið]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.cnn.com/2012/10/31/world/meast/bahrain-amnesty-protests/index.html|title=Bahrain says ban on protests in response to rising violence|date=1. nóvember 2012|access-date=16 November 2012|publisher=CNN}}&lt;/ref&gt; Al Khalifa-fjölskyldan hefur verið sökuð um [[mannréttindi í Barein|mannréttindabrot]] og ofbeldi gegn stjórnarandstæðingum. &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jul/17/bahrain-accused-sport-whitewash-history-torture-human-rights-abuses|title=How Bahrain uses sport to whitewash a legacy of torture and human rights abuses &amp;#124; David Conn &amp;#124; Sport|newspaper=The Guardian|access-date=19. júlí 2018}}&lt;/ref&gt;

Barein var fyrsta landið [[Arabia|Arabíumegin]] við Persaflóa þar sem [[Jarðolía|olíulindir]] uppgötvuðust árið [[1932]].&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Bahrain: Reform-Promise and Reality|url=http://www.jepeterson.net/sitebuildercontent/sitebuilderfiles/Peterson_Bahrain_Reforms.pdf|publisher=J.E. Peterson|page=157}}&lt;/ref&gt; Frá síðari hluta 20. aldar hefur efnahagur landsins byggst á fleiri þáttum, einkum [[banki|banka-]] og [[ferðaþjónusta|ferðaþjónustu]],&lt;ref name=&quot;EDB&quot;&gt;{{cite web|title=Bahrain's economy praised for diversity and sustainability|url=http://www.bahrainedb.com/EDBInBahrain.aspx?id=2134|archive-url=https://web.archive.org/web/20101228154653/http://www.bahrainedb.com/EDBInBahrain.aspx?id=2134|archive-date=28. desember 2010|publisher=Bahrain Economic Development Board|access-date=24. júní 2012}}&lt;/ref&gt; en [[eldsneyti|eldsneytisútflutningur]] er enn helsti útflutningsvegur landsins og stendur undir 11% af [[Verg landsframleiðsla|vergri landsframleiðslu]]. Helstu vandamál landsins stafa af minnkandi olíu- og vatnsbirgðum og [[atvinnuleysi]] ungs fólks. [[Alþjóðabankinn]] skilgreinir Barein sem [[hátekjuland]] og það situr hátt á [[vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]]. Barein er aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]], [[Samtök hlutlausra ríkja|Samtökum hlutlausra ríkja]], [[Arababandalagið|Arababandalaginu]], [[Samtök um íslamska samvinnu|Samtökum um íslamska samvinnu]] og [[Persaflóasamstarfsráðið|Persaflóasamstarfsráðinu]].

== Heiti ==
Orðið Barein er  [[tvítala]] orðsins ''Bahr'' sem merkir „[[haf]]“, svo ''al-Bahrayn'' merkti upphaflega „höfin tvö“. Hins vegar hefur nafnið breyst í [[sérnafn]] í kvenkyni, og fylgir því ekki tvítölubeygingu og fær á sig endingar óbreytt, eins og í nafni þjóðsöngsins, ''[[Bahraynunā]]'', eða [[þjóðarheiti]]nu ''Bahraynī''. Þetta kom fram hjá málfræðingnum [[al-Jawahari]] á 11. öld.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bahrain Etymology, History, Geography, Government and politics, The Free Encyclopedia|url=https://rsmag.org/en/Bahrain-0826228008|access-date=2022-04-21|website=rsmag.org|language=en-US|archive-date=4 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204134124/https://rsmag.org/en/Bahrain-0826228008|url-status=usurped}}&lt;/ref&gt;

Deilt er um hver séu höfin tvö sem nafnið vísar til. Nafnið kemur fimm sinnum fyrir í [[Kóraninn|Kóraninum]], en vísar þá ekki til eyjarinnar, sem upphaflega nefndist ''Awal'' á arabísku.&lt;ref name=&quot;EoI&quot;&gt;{{cite encyclopedia|last=Houtsma|first=M. Th.|author-link=Martijn Theodoor Houtsma|title=Baḥrayn|encyclopedia=Encyclopedia of Islam|year=1960|publisher=E.J. Brill|location=Leiden|volume=I|page=941}}&lt;/ref&gt; Í dag er yfirleitt lagður sá skilningur í nafnið að höfin tvö séu ýmist flóarnir sitt hvorum megin við eyjuna,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bahrain|url=https://teachmideast.org/country-profiles/bahrain/|access-date=2022-04-21|website=TeachMideast|language=en-US|archive-date=24 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524180020/https://teachmideast.org/country-profiles/bahrain/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; höfin norðan og sunnan við hana,&lt;ref&gt;{{Cite book|publisher=E.J. Brill|title=First encyclopaedia of Islam 1913–1936|isbn=978-90-04-09796-4|page=584|url=https://books.google.com/books?id=rezD7rvuf9YC&amp;pg=PA584|year=1993}}&lt;/ref&gt; eða saltvatn og ferskvatn ofan og neðan jarðar, þar sem víða eru uppsprettur (líka í sjó) þar sem ferskvatn streymir upp á yfirborðið.&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Bahrain Human Development Report 2018|url=https://hdr.undp.org/sites/default/files/bahrain_hdr_2018.pdf|journal=Bahrain Human Development Report 2018|access-date=21 April 2022|archive-date=30 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220130104211/http://hdr.undp.org/sites/default/files/bahrain_hdr_2018.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

Fram að [[síðmiðaldir|síðmiðöldum]] átti heitið ''Bahrain'' við um hérað í [[Austur-Arabía|Austur-Arabíu]] (''Iqlīm al-Bahrayn'') sem náði yfir, auk eyjunnar, núverandi suðurhluta [[Írak]]s, [[Kúveit]], [[Al-Hasa]] og [[Qatif]] (í Sádi-Arabíu). Þetta svæði náði frá [[Basra]] að [[Óman]] í [[Hormússund]]i. Heitið átti þannig við um alla austurströnd [[Arabíuskagi|Arabíuskagans]] í meira en þúsund ár.&lt;ref name=&quot;maj&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=bJLjAKH7-rIC&amp;pg=PR16|title=Dialect, Culture, and Society in Eastern Arabia: Glossary|year=2001|pages=XIX|isbn=9004107630|last1=Holes|first1=Clive|publisher=BRILL}}&lt;/ref&gt; Ekki er vitað nákvæmlega hvenær tekið var að nota orðið um eyjuna eingöngu.&lt;ref name=&quot;Rentz&quot;&gt;{{cite book|author=Rentz, G.|chapter=al- Baḥrayn|title=Encyclopaedia of Islam|editor1=P. Bearman|editor2=Th. Bianquis|editor3=C.E. Bosworth|editor4=E. van Donzel|editor5=W.P. Heinrichs|publisher=Brill|year=2008|url=https://referenceworks.brill.com/display/entries/EIEO/COM-0089.xml}}&lt;/ref&gt;

== Saga ==
=== 19. og 20. öld ===
Snemma á 19. öld gerðu bæði Ómanar og [[Sádætt]] innrásir í Barein. Árið 1802 gerði ómanski soldáninn, [[Sayyid]], 12 ára son sinn, Salim, að landstjóra í [[Arad-virki]].&lt;ref&gt;{{cite book|author=Onley, James|url=https://exeter.academia.edu/JamesOnley/Papers/335321/_The_Politics_of_Protection_in_the_Gulf_The_Arab_Rulers_and_the_British_Resident_in_the_Nineteenth_Century_2004_|title=The Politics of Protection in the Persian Gulf: The Arab Rulers and the British Resident in the Nineteenth Century|publisher=Exeter University|year=2004|page=44}}&lt;/ref&gt; Árið 1816 fékk fulltrúi Breta í Persaflóa, William Bruce, bréf frá sjeik Barein sem hafði áhyggjur af orðrómi um stuðning Breta við innrás frá [[Múskat (borg)|Múskat]]. Bruce fór til Barein þar sem hann fullvissaði sjeikinn um hlutleysi Breta og gerði við hann óformlegt vináttusamkomulag.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1vUckJbC8JIC&amp;q=Bahrain+Britain+1816+Bruce&amp;pg=PP58|title=The Arabian Frontier of the British Raj. Merchants, Rulers and British in the Nineteenth-Century Gulf|last=Onley|first=James|publisher=Oxford University Press|year=2007|isbn=978-0-19-922810-2|location=Oxford|entry=Chapter 1, (2.7)}}&lt;/ref&gt;

[[File:Coronation of Hamad bin Isa Al Khalifa 1933.jpg|thumb|Krýning Hamad bin Isa Al Khalifa sem hakím Barein í febrúar 1933.]]
Árið 1820 viðurkenndu Bretar Al Khalifa-ættina sem landstjóra ([[hakím]]) Barein eftir að þeir gerðust aðilar að [[Almenni hafsáttmálinn 1820|Almenna hafsáttmálanum]] ásamt [[Sáttarstrandarríkin|Sáttarstrandarríkjunum]] (nú Sameinuðu arabísku furstadæmin).&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Al-Baharna|first=Husain|title=Legal Status of the Arabian Gulf States: A Study of Their Treaty Relations and Their International Problems|year=1968|publisher=Manchester University Press|isbn=0-7190-0332-6|page=31|url=https://books.google.com/books?id=BH27AAAAIAAJ}}&lt;/ref&gt; Tíu árum síðar neyddust þeir engu að síður til að greiða árlegan skatt til Egyptalands, þrátt fyrir að hafa leitað eftir vernd frá bæði Persíu og Bretlandi.&lt;ref name=&quot;NAS&quot;&gt;{{Cite book|last3=Pridham|first3=B. R.|last2=Smith|first2=G. Rex|last1=Smart|first1=J. R.|year=2004|title=New Arabian Studies|url=https://books.google.com/books?id=mu3tEPkVBpIC|publisher=University of Exeter Press|pages=51, 52, 53, 67, 68|isbn=978-0-85989-706-8}}&lt;/ref&gt;

Árið 1860 leitaði Al Khalifa-fjölskyldan á ný ásjár hjá bæði Persum og [[Tyrkjaveldi]], þegar Bretar hugðust beygja landið undir sig. Að lokum náði [[Breska Indland]] samt yfirráðum yfir Barein þar sem Persar neituðu að koma þeim til varnar. [[Lewis Pelly]] ofursti undirritaði nýjan sáttmála þar sem Al Khalifa-fjölskyldan lagði Barein undir vernd og yfirráð Breta.&lt;ref name=NAS /&gt;

Eftir [[stríð Katar og Barein]] 1868 gerðu fulltrúar Breta nýtt samkomulag við Al Khalifa-fjölskylduna. Þar kom fram að þau mættu ekki veita neitt af landi sínu til annarra aðila nema Breta og mættu ekki taka upp samband við erlendar ríkisstjórnir án samþykkis Breta.&lt;ref&gt;{{Cite book|last2=University of Exeter. Centre for Arab Gulf Studies|last1=Pridham|first1=B. R.|year=1985|title=The Arab Gulf and the West|url=https://books.google.com/books?id=vpIOAAAAQAAJ|publisher=Taylor &amp; Francis|page=7|isbn=978-0-7099-4011-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=TPG /&gt; Í staðinn lofuðu Bretar að verja Barein fyrir árásum af sjó og styðja landið ef til árása kæmi af landi.&lt;ref name=TPG /&gt; Aðalatriðið var samt að Bretar lofuðu að styðja yfirráð Al Khalifa-fjölskyldunnar yfir Barein, sem styrkti hana í sessi. Aðrir samningar 1880 og 1892 staðfestu enn frekar stöðu Barein sem verndarríkis Breta.&lt;ref name=TPG&gt;{{Cite book|last=Wilson|first=Arnold T.|year=2011|title=The Persian Gulf: A historical sketch from the earliest times to the beginning of the twentieth century|url=https://books.google.com/books?id=FocirvdZKjcC|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-84105-7}}&lt;/ref&gt;

Órói hófst meðal íbúa Barein þegar Bretar tóku formlega yfir stjórn svæðisins 1892. Fyrsta uppreisnin og útbreidd uppþot gegn þáverandi sjeik, Issa bin Ali, áttu sér stað í mars 1895.{{sfn | Mojtahed-Zadeh | 1999 | p=130}} Issa var fyrsti ráðamaðurinn af Al Khalifa-ættinni sem ríkti án tengsla við Persíu. Fulltrúi Breta í Persaflóa, [[Arnold Wilson]], kom til Barein frá Múskat á þessum tíma.{{sfn | Mojtahed-Zadeh | 1999 | p=130}} Uppreisnin hélt áfram og nokkrir mótmælendur voru drepnir af breskum hermönnum.{{sfn | Mojtahed-Zadeh | 1999 | p=130}}

Áður en olía fannst við Barein byggðist efnahagur eyjarinnar nær alfarið á [[perluveiðar|perluveiðum]] sem fram á 19. öld voru taldar einhverjar þær fegurstu í heimi.{{sfnp|''EB''|1878}} Árið 1903 kom þýski landkönnuðurinn [[Hermann Burchardt]] til Barein og tók margar ljósmyndir af sögulegum stöðum, þar á meðal höll sjeiksins ''Qaṣr es-Sheikh''. Ljósmyndirnar eru varðveittar á [[Mannfræðisafnið í Berlín|Mannfræðisafninu í Berlín]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.smb-digital.de/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&amp;module=collection&amp;objectId=625685&amp;bt=europeanaapi|title=The old Qaṣr es-Sheikh|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813114115/http://www.smb-digital.de/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&amp;module=collection&amp;objectId=625685&amp;bt=europeanaapi |archive-date=13 August 2021 }}&lt;/ref&gt; Fyrir [[fyrri heimsstyrjöld]] voru um 400 bátar á perluveiðum og árlegur útflutningur nam yfir 30.000 pundum.{{sfnp|''EB''|1911}}

Árið 1911 krafðist hópur kaupmanna frá Barein takmarkana á áhrifum Breta í landinu. Leiðtogar hópsins voru í kjölfarið handteknir og sendir í útlegð til Indlands. Árið 1923 hófu Bretar [[stjórnarfarsumbætur í Barein 1923|stjórnarfarsumbætur í Barein]] og settu son Issa bin Ali til valda. Sumir andstæðingar Breta af klerkastétt og fjölskyldur, eins og [[Dawasir-ættbálkurinn]], fluttu í kjölfarið til [[Damman]] hinum megin við flóann.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bahrain's Re-Reform Movement|first=Jane|last=Kinninmont|url=http://www.foreignaffairs.com/articles/67553/jane-kinninmont/bahrains-re-reform-movement|newspaper=Foreign Affairs|date=28 February 2011|access-date=7 July 2012|archive-date=5 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140105084741/http://www.foreignaffairs.com/articles/67553/jane-kinninmont/bahrains-re-reform-movement|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Þremur árum síðar settu Bretar landið undir ''de facto'' stjórn [[Charles Belgrave]] sem var formlega ráðgjafi landstjórans til 1957.&lt;ref name=&quot;All at sea over 'the Gulf'&quot;&gt;{{cite news|title=All at sea over 'the Gulf'|first=Mahan|last=Abedin|url=http://atimes.com/atimes/Middle_East/FL09Ak03.html|work=Asia Times|date=9 December 2004|access-date=7 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120625054007/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/FL09Ak03.html|archive-date=25 June 2012|url-status=unfit}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;archiveeditions&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.archiveeditions.co.uk/titledetails.asp?tid=8|title=Near &amp; Middle East Titles: Bahrain Government Annual Reports 1924–1970|publisher=Cambridge Archives Editions|archive-date=17 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117000023/http://www.archiveeditions.co.uk/titledetails.asp?tid=8|access-date=2 October 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Belgrave stóð fyrir ýmsum umbótum eins og stækkun skólakerfisins og fór fyrir afnámi [[þrælaverslun Araba|þrælahalds]] 1937 eftir þrýsting frá bresku ríkisstjórninni.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gulfnews.com/opinions/columnists/treasure-troves-of-history-and-diversity-1.1137150|title=Treasure troves of history and diversity|archive-url=https://web.archive.org/web/20141127215535/http://gulfnews.com/opinions/columnists/treasure-troves-of-history-and-diversity-1.1137150 |archive-date=27 November 2014|website=Gulf News|date=25 January 2013}}&lt;/ref&gt; Á sama tíma tók perluiðnaðurinn stórstígum framförum. Árið 1927 krafðist Íranskeisari, [[Rezà Shàh]], þess með bréfi til [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalagsins]] að yfirráð hans yfir Barein væru viðurkennd. Belgrave brást við með því að fá sjeikinn til að breyta lögum sem heimiluðu fólki með írönsk vegabréf frjálsa för um Barein, þar sem það gæti bent til viðurkenningar á tilkalli Írans. Belgrave gekk jafnvel svo langt að stinga upp á að endurnefna Persaflóa „Arabíuflóa“, en breska stjórnin hafnaði því.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Mueller, C.|year=2018|title=The Persian Gulf, 1919–39: Changes, Challenges, and Transitions|journal=Journal of Arabian Studies|volume=8|number=2|pages=259–274|doi=10.1080/21534764.2018.1551984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;All at sea over 'the Gulf'&quot; /&gt; Áhugi Breta á þróun Barein stafaði af áhyggjum þeirra af auknum áhrifum Sáda og Írana í heimshlutanum.

[[File:First Oil Well, Bahrain.jpg|thumb|Fyrsta olíulindin í Barein þar sem olíuvinnsla hófst 1932.]]
[[Olíufélag Barein]] (BAPCO), sem var dótturfélag bandaríska olíufélagsins [[Standard Oil Company]],&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1991/01/13/business/forum-the-incessant-lure-of-kuwait-s-oil.html|title=The Incessant Lure of Kuwait's Oil|date=13 January 1991|work=The New York Times|access-date=5 October 2012|first1=Daniel|last1=Yergin|archive-date=14 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514081731/http://www.nytimes.com/1991/01/13/business/forum-the-incessant-lure-of-kuwait-s-oil.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; hóf olíuvinnslu í Barein 1932.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Yergin|first1=Daniel|title=The Prize, The Epic Quest for Oil, Money &amp; Power|url=https://archive.org/details/prizeepicquestfo0000yerg_n6u7|date=1991|publisher=Touchstone|location=New York|isbn=978-0-671-79932-8|pages=[https://archive.org/details/prizeepicquestfo0000yerg_n6u7/page/282 282]–283}}&lt;/ref&gt; Snemma á [[1931-1940|4. áratugnum]] var [[Bareinflugvöllur]] reistur. Flugfélagið [[Imperial Airways]] flaug þangað, meðal annars með [[Handley Page HP42]]-tvíþekjum.

Barein var hluti af [[Bandamenn (síðari heimsstyrjöld)|Bandamönnum]] í [[síðari heimsstyrjöld]] frá 10. september 1939. Þann 19. október 1940 vörpuðu fjórar ítalskar sprengjuflugvélar sprengjum á Barein og [[Dharan]]-olíuvinnslusvæðið í Sádi-Arabíu.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/197604/air.raid.a.sequel.htm|title=Air Raid! A Sequel|author=Mulligan, William E.|date=July–August 1976|work=Saudi Aramco World|archive-date=29 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120929071403/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/197604/air.raid.a.sequel.htm|access-date=2 October 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Þær réðust líka á olíuhreinsistöðvar Bandamanna.&lt;ref name=Hamza /&gt; Á hvorugum staðnum urðu miklar skemmdir, en atvikið varð til þess að Bandamenn neyddust til að styrkja varnir Barein.&lt;ref name=Hamza&gt;{{Cite book|last=Hamza|first=Abdul Aziz|title=Tears on an Island: A History of Disasters in the Kingdom of Bahrain|year=2009|publisher=Al Waad|isbn=978-99901-92-22-3|page=165}}&lt;/ref&gt;

Eftir síðari heimsstyrjöld fór andstaða við yfirráð Breta vaxandi í öllum Arabaríkjunum og leiddi til mótmæla í Barein. Mótmælin bitnuðu einkum á Gyðingasamfélaginu þar.&lt;ref name=MOMENT&gt;{{cite news|title=The Unlikely Emissary: Houda Nonoo|first=Sarah|last=Breger|url=http://momentmag.com/Exclusive/2011/04/bahrain.html|newspaper=Moment|year=2011|access-date=7 July 2012}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}{{dead link|date=June 2016}}&lt;/ref&gt; Eftir [[Óeirðirnar í Manama 1948|óeirðir og rán 1948]]&lt;ref name=&quot;israelnationalnews.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/127201|title=The King of Bahrain Wants the Jews Back|author=Ratzlav-Katz, Nissan|date=14 August 2008|publisher=Arutz Sheva|archive-date=3 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121003051455/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/127201|access-date=2 October 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt; flúðu flestir Gyðingar frá Barein til [[Bombay]] á Indlandi og síðar til Ísraels og Bretlands.&lt;ref name=&quot;israelnationalnews.com&quot; /&gt; Á 6. áratugnum var stofnuð [[Þjóðarsamstöðunefnd]] í kjölfar átaka milli trúarhópa. Nefndin krafðist fulltrúaþings með kjörnum fulltrúum og afsagnar Belgraves. Í kjölfarið fylgdu mótmæli og verkföll. Árið 1965 brutust út mótmæli þegar hundruðum verkamanna olíufélagsins var sagt upp.&lt;ref name=&quot;BBC 11.5.2012&quot;&gt;{{cite episode|author-link=Adam Curtis|author-last=Curtis|author-first=Adam|date=11 May 2012|url=https://www.bbc.co.uk/webarchive/https%3A%2F%2Fwww.bbc.co.uk%2Fblogs%2Fadamcurtis%2F2012%2F05%2Fif_you_take_my_advice_-_id_rep.html|title=If you take my advice – I'd repress them|archive-url=https://web.archive.org/web/20121008083704/http://www.bbc.co.uk/blogs/adamcurtis/2012/05/if_you_take_my_advice_-_id_rep.html|archive-date=8 October 2012|series=[[BBC News]]|url-status=live|access-date=27 June 2012}}&lt;/ref&gt;

=== Sjálfstæði ===
[[File:Manama Souq 1965.JPG|thumb|[[Manama souq]] árið 1965.]]
Sameinuðu þjóðirnar stóðu fyrir [[þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði Barein|þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði Barein]] og lýstu því yfir að yfirgnæfandi meirihluti íbúa væri fylgjandi sjálfstæði. [[Íranskeisari]] lýsti því yfir að hann sætti sig við niðurstöðuna, þótt hann gæfi ekki formlega eftir tilkall [[Íran]]s til Barein. Þann 15. ágúst 1971 lýsti landið yfir sjálfstæði og undirritað vináttusamning við Bretland.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nationsonline.org/oneworld/bahrain.htm|title=Bahrain – Kingdom of Bahrain – Country Profile – Al Bahrayn – Persian Gulf|first=klaus kästle -|last=nationsonline.org|access-date=14 August 2013|archive-date=3 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230603123808/https://www.nationsonline.org/oneworld/bahrain.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://didyouknow.org/lists/independence/|title=Country independence dates|publisher=didyouknow.org}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Barein gerðist aðili að Sameinuðu þjóðunum og [[Arababandalagið|Arababandalaginu]] síðar sama ár.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Middle East and North Africa 2004|year=2003|publisher=Routledge|isbn=1-85743-184-7|page=225|url=https://books.google.com/books?id=pP315Mw3S9EC&amp;pg=PA225}}&lt;/ref&gt; Verðhækkanir á olíu á [[1971-1980|8. áratugnum]] komu sér vel fyrir landið, en niðursveiflan í kjölfarið hafði neikvæð áhrif á efnahaginn. Þá hafði landið þegar tekið að auka fjölbreytni í hagkerfinu og tók við af [[Beirút]] sem fjármálamiðstöð Mið-Austurlanda þegar [[borgarastyrjöldin í Líbanon]] hófst.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://en.majalla.com/node/322873/business-economy/how-lebanons-civil-war-helped-bahrain-become-regional-finance-hub|title=How Lebanon's civil war helped Bahrain become a regional finance hub|website=Al Majalla|author=Amer Ziab Al-Tamimi|date=1. nóvember 2024}}&lt;/ref&gt;

Eftir [[byltingin í Íran 1979|byltinguna í Íran 1979]] gerðu sjíamúslimar í Barein [[Valdaránstilraunin í Barein 1981|misheppnaða valdaránstilraun]] undir forystu [[Íslamski framvörðurinn fyrir frelsun Barein|Íslamska framvarðarins fyrir frelsun Barein]]. Til stóð að koma sjíkaklerkinum [[Hadi al-Modarresi]] (sem var í útlegð í Íran) til valda og stofna [[klerkaveldi]] í Barein.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,953597-4,00.html|title=Gulf States: Stay Just on the Horizon, Please|author=Talbott, Strobe|date=25 October 1982|magazine=Time|archive-date=3 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121003125315/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,953597-4,00.html|access-date=2 October 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Í desember 1994 kastaði hópur ungmenna steinum í kvenkyns hlaupara í alþjóðlegu maraþonhlaupi í Barein, af því þær hlupu berleggjaðar. Í kjölfarið fylgdu átök við lögreglu sem breyttust í óeirðir.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.questia.com/read/1G1-55237347|title=Bahrain remains stable despite arson attacks that took place in the country|author=Darwish, Adel|date=1 March 1999|work=The Middle East|url-access=}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}{{dead link|date=July 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-83925934.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117074426/http://www.highbeam.com/doc/1G1-83925934.html|url-status=dead|archive-date=17 January 2013|title=The Rich/Poor &amp; Sunni/Shiite Rift|date=18 March 2002|work=APS Diplomat|via=[[HighBeam Research]]|access-date=5 October 2012}}&lt;/ref&gt;

[[Uppreisnin í Barein 1994|Sama ár hófst uppreisn]] vinstrimanna, frjálslyndra og bókstafstrúarmanna í Barein.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://meria.idc.ac.il/journal/1999/issue1/jv3n1a7.html|title=Rebellion in Bahrain|author=Darwish, Adel|date=March 1999|journal=Middle East Review of International Affairs|volume=3|issue=1|archive-date=14 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120414210838/http://meria.idc.ac.il/journal/1999/issue1/jv3n1a7.html|access-date=2 October 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Um 40 létu lífið í uppreisninni sem lauk eftir að [[Hamad bin Isa Al Khalifa]] varð emír árið 1999.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bahrain's monarch opens parliament after a span of nearly 30 years|author=Malik, Adnan|agency=Associated Press|via=[[HighBeam Research]]|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-70367092.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121004010101/http://www.highbeam.com/doc/1P1-70367092.html|archive-date=4 October 2012|url-status=dead|date=14 December 2002}}&lt;/ref&gt; Hann kom á þingkosningum og kosningarétti kvenna, og leysti pólitíska fanga úr haldi.&lt;ref name=&quot;AI_Bahr_promising&quot;&gt;{{cite web|title=Bahrain: Promising human rights reform must continue|publisher=[[Amnesty International]]|date=13 March 2001|url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde11/005/2001/en/|access-date=9 February 2011|archive-date=30 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230124914/https://www.amnesty.org/en/documents/mde11/005/2001/en/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Í þjóðaratkvæðagreiðslu 14.-15. febrúar 2001 kom fram yfirgnæfandi stuðningur við [[Þjóðaraðgerðaskrá Barein]] sem átti að binda enda á uppreisnina.&lt;ref name=&quot;UNDP-POGAR&quot;&gt;{{cite web|title=Country Theme: Elections: Bahrain|publisher=[[United Nations Development Program|UNDP]]-Programme on Governance in the Arab Region|year=2011|url=http://www.pogar.org/countries/theme.aspx?t=3&amp;cid=2|access-date=9 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510021433/http://www.pogar.org/countries/theme.aspx?t=3&amp;cid=2|archive-date=10 May 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Hluti af því var að Barein breytti formlegu heiti sínu úr Barein-„ríki“ (''dawla'') í Konungsríkið (''mamlakat'') Barein.&lt;ref&gt;{{cite news|title=The Kingdom of Bahrain: The Constitutional Changes|url=http://www.theestimate.com/public/022202b.html|access-date=17 February 2011|newspaper=The Estimate: Political and Security Analysis of the Islamic World and its Neighbors|date=22 February 2002|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20091003120816/http://www.theestimate.com/public/022202b.html|archive-date=3 October 2009}}&lt;/ref&gt; Um leið var titli þjóðhöfðingjans, Hamad bin Isa al-Khalifa, breytt úr emír í konung.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://english.alaraby.co.uk/opinion/ruling-bahrain-part-i-emir-declares-himself-king|title=Ruling Bahrain (Part I): The emir declares himself king|date=14 March 2019|access-date=2 October 2021|archive-date=5 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220905141349/https://english.alaraby.co.uk/opinion/ruling-bahrain-part-i-emir-declares-himself-king|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Barein tók þátt í [[stríðið í Afganistan (2001-2021)|hernaðaraðgerðum]] gegn [[Talíbanar|Talíbönum]] í október 2001 með því að senda freigátu til [[Arabíuhaf]]s fyrir mannúðarstarf. Í nóvember það ár lýsti stjórn [[George W. Bush]] Bandaríkjaforseta Barein sem „mikilvægum bandamanni utan NATO“.&lt;ref name=Europa /&gt; Barein var á móti [[Íraksstríðið|innrás Bandaríkjanna í Írak 2003]] og hafði boðið [[Saddam Hussein]] hæli dagana áður en innrásin hófst.&lt;ref name=Europa&gt;{{Cite book|title=The Middle East and North Africa 2004|year=2003|publisher=Europa Publications|isbn=1-85743-184-7|page=232|url=https://books.google.com/books?id=pP315Mw3S9EC&amp;pg=PA232}}&lt;/ref&gt; Samband við nágrannaríkið [[Katar]] batnaði eftir að deilur um yfirráð yfir [[Hawar-eyjar|Hawar-eyjum]] voru leystar fyrir [[Alþjóðadómstóllinn|Alþjóðadómstólnum]] í Hag árið 2001.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=International Court of Justice|title=Maritime Delimitation and Territorial Questions between Qatar and Bahrain (Qatar v. Bahrain)|url=https://www.icj-cij.org/case/87|website=icj-cij|publisher=United Nations|access-date=3 October 2023|archive-date=7 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007210805/https://www.icj-cij.org/case/87|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Í kjölfarið á stjórnmálaumbótum gerði Barein fríverslunarsamning við Bandaríkin 2004.&lt;ref&gt;{{cite web|title=To Implement the United States-Bahrain Free Trade Agreement, and for Other Purposes|url=https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2006/07/20060727-14.html|publisher=White House Archives|access-date=23 June 2012|archive-date=15 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120715085829/http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2006/07/20060727-14.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Árið 2005 var virkið [[Qal'at al-Bahrain]] skráð á [[heimsminjaskrá UNESCO]].

Í kjölfar [[arabíska vorið|arabíska vorsins]] hófu sjíamúslimar í Barein [[dagur reiðinnar (Barein)|umfangsmikil mótmæli]] gegn súnnískum ráðamönnum snemma árs 2011.&lt;ref name=&quot;reutbahsoe&quot;&gt;{{cite news|title=Bahrain declares state of emergency after unrest|url=http://uk.reuters.com/article/us-bahrain-emergency-idUKTRE72E3E620110315|agency=Reuters&lt;!--Citation bot--&gt;|date=15 March 2011|access-date=3 October 2012|archive-date=23 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023021911/http://uk.reuters.com/article/2011/03/15/us-bahrain-emergency-idUKTRE72E3E620110315|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=23 November 2011|title=BICI {{!}} Bahrain Independent Commission of Inquiry|url=http://www.bici.org.bh/|access-date=22 November 2020|website=bici.org.bh|pages=162–163|archive-date=9 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209064419/http://www.bici.org.bh/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Í byrjun heimilaði ríkisstjórnin göngu til stuðnings mótmælendum sem létust í árás lögreglu á búðir þeirra við [[Perluhringtorgið]].&lt;ref&gt;{{cite web|date=23 November 2011|title=BICI {{!}} Bahrain Independent Commission of Inquiry|url=http://www.bici.org.bh/|access-date=22 November 2020|website=bici.org.bh|pages=73–74; 88|archive-date=9 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209064419/http://www.bici.org.bh/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Mánuði síðar óskaði stjórnin eftir aðstoð frá Sádi-Arabíu og öðrum aðildarríkjum [[Persaflóaráðið|Persaflóaráðsins]], og lýsti yfir þriggja mánaða neyðarástandi.&lt;ref name=&quot;bici&quot;&gt;{{cite web|date=23 November 2011|title=Report of the Bahrain Independent Commission of Inquiry|url=http://www.bici.org.bh/|publisher=BICI|pages=132–139|access-date=29 January 2012|archive-date=9 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209064419/http://www.bici.org.bh/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.visir.is/g/2011703169979/f/f/skodanir|title=Herlög gengin í gildi í Barein|date=16. mars 2011|website=Vísir}}&lt;/ref&gt; Í kjölfarið hóf stjórnin aðgerðir gegn stjórnarandstöðunni sem fólust í handtöku þúsunda og kerfisbundnum pyntingum.&lt;ref name=&quot;BBC News&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12975832|title=Police Brutality Turns Bahrain Into 'Island of Fear|date=7. apríl 2011|author=Bill Law|website=BBC News}}&lt;/ref&gt; Nær dagleg átök milli mótmælenda og öryggissveita ollu tugum mannsláta.&lt;ref name=&quot;AJE 23.4.2012&quot;&gt;{{cite web|author=Carlstrom, Gregg|date=23 April 2012|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/04/20124231124916976.html|title=Bahrain court delays ruling in activists case|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915180335/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/04/20124231124916976.html |archive-date=15 September 2018}}&lt;/ref&gt; Sum mótmælin voru skipulögð af flokkum í stjórnarandstöðu.&lt;ref name=&quot;reutbahral&quot;&gt;{{cite news|title=Thousands rally for reform in Bahrain|url=https://www.reuters.com/article/us-bahrain-idUSTRE75A19G20110611|agency=Reuters&lt;!--Citation bot--&gt;|author=Solomon, Erika|archive-date=22 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121022170504/http://www.reuters.com/article/2011/06/11/us-bahrain-idUSTRE75A19G20110611|date=11 June 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Yfir 80 almennir borgarar og 13 lögreglumenn höfðu látið lífið í mars 2014.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bomb blast kills three Bahrain policemen|publisher=BBC|date=3 March 2014|access-date=6 March 2014|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-26421744|archive-date=23 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923092231/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-26421744|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
Samkvæmt bandarísku mannúðarsamtökunum [[Physicians for Human Rights]] tengdust 34 andlát notkun [[táragas]]s frá bandaríska fyrirtækinu [[Federal Laboratories]] af hálfu stjórnarinnar.&lt;ref name=&quot;phr&quot;&gt;{{cite web|title=Tear Gas or Lethal Gas? Bahrain's Death Toll Mounts to 34|url=http://physiciansforhumanrights.org/blog/tear-gas-or-lethal-gas.html|publisher=Physicians for Human Rights|access-date=12 January 2018|date=6 March 2012|archive-date=13 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180113043946/http://physiciansforhumanrights.org/blog/tear-gas-or-lethal-gas.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Mótmælin í Barein fengu minni athygli í fjölmiðlum Persaflóaríkja en aðrar uppreisnir tengdar arabíska vorinu, sem hefur vakið deilur.&lt;ref name=&quot;Hammond&quot;&gt;{{cite news|last=Hammond|first=Andrew|title=Gulf media find their red line in uprisings:Bahrain|url=https://www.reuters.com/article/oukwd-uk-mideast-protests-media-idAFTRE73D1HB20110414?sp=true|agency=Reuters&lt;!--Citation bot--&gt; Africa|access-date=26 April 2013|date=14 April 2011|archive-date=14 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160114122647/http://www.reuters.com/article/oukwd-uk-mideast-protests-media-idAFTRE73D1HB20110414?sp=true|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Samkvæmt [[Amnesty International]] jókst kerfisbundin mismunun og kúgun gegn stjórnarandstæðingum, baráttufólki fyrir mannréttindum, klerkum og sjálfstæðum félagasamtökum, í kjölfar mótmælanna. Samtökin sögðu að stjórnin hefði í reynd lokað á tjáningarfrelsi og friðsamlegar baráttuaðgerðir.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/02/bahrain-dreams-of-reform-crushed-10-years-after-uprising/|title=Bahrain: Dreams of reform crushed 10 years after uprising|date=11 February 2021|publisher=Amnesty International|access-date=1 May 2022|archive-date=18 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518181146/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/02/bahrain-dreams-of-reform-crushed-10-years-after-uprising/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Barein er áfram háð Sádi-Arabíu og Sameinuðu arabísku furstadæmunum hernaðarlega og fjárhagslega,&lt;ref name=&quot;france1&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20210212-ten-years-on-bahrain-paralysed-by-legacy-of-arab-spring|title=Ten years on, Bahrain paralysed by legacy of Arab Spring|publisher=France 24|date=2021-02-12|access-date=2022-05-02|archive-date=1 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220501202630/https://www.france24.com/en/live-news/20210212-ten-years-on-bahrain-paralysed-by-legacy-of-arab-spring|url-status=live}}&lt;/ref&gt; en áætlað er að það breytist með efnahagsumbótum stjórnarinnar.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bahrain News Agency|url=https://www.bna.bh/en/index.aspx|access-date=2023-03-07|website=bna.bh|archive-date=2 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902233604/https://www.bna.bh/en/index.aspx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Í febrúar 2026 hófu Bandaríkin og Ísrael [[Íransstríðið 2026|árásir á Íran]] og myrtu æðsta leiðtoga Írans, [[Ali Khamenei]]. Íran hefur brugðist við með [[drónaárás]]um gegn bandarískum herstöðvum og bandamönnum Bandaríkjamanna við Persaflóa. Þeirra á meðal er Barein þar sem mannfall hefur orðið.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/06/iran-deadly-drone-strikes-on-bahrain-and-saudi-arabia-may-constitute-war-crimes-new-research/|title=Iran: Deadly drone strikes on Bahrain and Saudi Arabia may constitute war crimes – new research|date=18. júní 2026|website=Amnesty International}}&lt;/ref&gt;

==Landfræði==
[[File:Colours of the Persian Gulf ESA353290.jpg|thumb|Gervihnattamynd af Barein og austurströnd Sádi-Arabíu árið 2016.]]
Barein er flatlendur og þurr [[eyjaklasi]] í Persaflóa. Lág eyðimerkurslétta hækkar örlítið að lágum bakka í miðjunni þar sem hæsti punktur landsins er [[Reykfjall]] (Jabal ad Dukan) 134 metrar á hæð.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bahrain Geography and Population|url=http://countrystudies.us/persian-gulf-states/34.htm|access-date=29. júní 2012|publisher=countrystudies.us|archive-date=23. september 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060923065706/http://countrystudies.us/persian-gulf-states/34.htm}}&lt;/ref&gt; Barein var áður 665 ferkílómetrar að stærð, en vegna endurheimtar lands er það nú 780 ferkílómetrar.&lt;ref name= Britannica&gt;{{cite web|title=Bahrain|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/49072/Bahrain|publisher=Britannica Online Encyclopedia|access-date=29. júní 2012}}&lt;/ref&gt;

Barein er oft sagt vera eyjaklasi 33 eyja,&lt;ref&gt;{{cite report |title=Kingdom of Bahrain National Report |publisher=[[International Hydrographic Organization]] |year=2013 |url=http://www.iho.int/mtg_docs/rhc/RSAHC/RSAHC5/RSAHC%205-7.1%20-%20Bahrain%20National%20Report.pdf |access-date=11. júní 2013 |page=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010140839/http://www.iho.int/mtg_docs/rhc/RSAHC/RSAHC5/RSAHC%205-7.1%20-%20Bahrain%20National%20Report.pdf |archive-date=10. október 2017 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; en vegna endurheimtar lands taldi það 84 eyjar árið 2008.&lt;ref&gt;{{cite book| title=تاريخ البحرين الحديث (1500–2002) |trans-title=Modern History of Bahrain (1500–2002) | isbn=978-99901-06-75-6 |year=2009 |last1=Abdulla |first1=Mohammed Ahmed |last2=Zain al-'Abdeen |first2=Bashir |location=Bahrain |publisher=Historical Studies Centre, [[Bareinháskóli]] |pages=26, 29, 59}}&lt;/ref&gt; Barein á engin landamæri að öðru landi, en er með 161 km langa strandlengju og gerir tilkall til bæði 12 mílna landhelgi og 24 mílna aðliggjandi lögsögu. Stærstu eyjar eyjaklasans eru [[Bareineyja]], [[Hawar-eyjar]], [[Muharraq-eyja]], [[Umm an Nasan]] og [[Sitra]]. Loftslag í Barein einkennist af mildum vetrum og heitum, rökum sumrum. Helstu náttúruauðlindir eru miklar olíulindir, jarðgaslindir og fiskimið undan ströndum landsins. Ræktarland er aðeins 2,82% af þurrlendinu.&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html |title=CIA World Factbook, &quot;Bahrain&quot; |publisher=Cia.gov |access-date=25. janúar 2011| archive-url= https://web.archive.org/web/20101229005328/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html| archive-date= 29. desember 2010 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Stjórnmál==
===Stjórnsýslueiningar===
Fyrsta [[sveitarfélag]]ið í Barein var [[Manama]] sem var stofnað í júlí 1919.&lt;ref name=MMAUP&gt;{{cite web|title=History of Municipalities |url=http://websrv.municipality.gov.bh/mun/pages/History_en.jsp |publisher=Ministry of Municipalities Affairs and Urban Planning – Kingdom of Bahrain |access-date=5. júlí 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121213042316/http://websrv.municipality.gov.bh/mun/pages/History_en.jsp |archive-date=13. desember 2012  }}&lt;/ref&gt; Sveitarstjórnarmenn voru kosnir árlega. Sveitarfélagið var sagt vera það fyrsta í Arabaheiminum.&lt;ref name=MMAUP/&gt; Sveitarfélagið bar ábyrgð á hreinsun gatna og leigu húsnæðis. Árið 1929 hóf það vegagerð auk þess að opna markaði og sláturhús.&lt;ref name=MMAUP/&gt; Árið 1958 hóf sveitarfélagið hreinsun vatns.&lt;ref name=MMAUP/&gt; Árið 1960 voru fjögur sveitarfélög í Barein: ''Manama'', ''Hidd'', ''Al Muharraq'' og ''Riffa''.&lt;ref name=Statoids&gt;{{cite web|title=Governorates of Bahrain|url=https://www.statoids.com/ubh.html|publisher=Statoids|access-date=5. júlí 2012}}&lt;/ref&gt; Á næstu 30 árum var þessum 4 sveitarfélögum skipt í 12 sveitarfélög eftir því sem bæir eins og [[Hamad-bær]] og [[Isa-bær]] uxu.&lt;ref name=Statoids/&gt; Þessum sveitarfélögum var stýrt af sveitarstjórnarráði í Manama og fulltrúar þess voru skipaðir af konungi.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bahrain Government |url=http://www.un.int/bahrain/government.html |publisher=Permanent Mission of the Kingdom of Bahrain to the United Nations |access-date=5. júlí 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120603152143/http://www.un.int/bahrain/government.html |archive-date=3. júní 2012 }}&lt;/ref&gt;

Fyrstu sveitarstjórnarkosningarnar í Barein eftir að landið fékk sjálfstæði 1971, voru haldnar 2002.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Three Polls, Three Different Approaches |url=http://www.theestimate.com/public/051702.html |publisher=The Estimate |access-date=5 July 2012 |date=17. maí 2002 |archive-date=17. janúar 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117000004/http://www.theestimate.com/public/051702.html |url-status=live  }}&lt;/ref&gt; Þær síðustu voru haldnar 2022.

Miðumdæmið var lagt niður í september 2014 og landsvæðinu skipt milli Norðurumdæmis, Suðurumdæmis og Höfuðborgarumdæmis.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=386389|work= Gulf Daily News|title= Central Governorate dissolved|access-date= 2020-12-27|archive-date= 2017-10-10|archive-url= https://web.archive.org/web/20171010152732/http://archives.gdnonline.com/NewsDetails.aspx?date=04%2F07%2F2015&amp;storyid=386389|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Kort !! Landstjóraumdæmi
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[File:New Governorates of Bahrain 2014.svg|256px]] || &lt;span style=&quot;background:yellow&quot;&gt; 1&lt;/span&gt; – '''[[Höfuðborgarumdæmi (Barein)]]'''
|-
| | &lt;span style=&quot;background:#F0DC82&quot;&gt; 2&lt;/span&gt; – '''[[Muharraq-umdæmi]]'''
|-
| | &lt;span style=&quot;background:#7bf;&quot;&gt; 3&lt;/span&gt; – '''[[Norðurumdæmi (Barein)]]''' 
|-
| | &lt;span style=&quot;background:pink&quot;&gt; 4&lt;/span&gt; – '''[[Suðurumdæmi (Barein)]]''' 
|}

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{Arababandalagið}}
{{Asía}}
{{Stubbur|landafræði}}

[[Flokkur:Barein]]</text>
      <sha1>sez8v367ge3iud5wvanxn10ew4u6ut8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1500</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24390</id>
    <revision>
      <id>1973844</id>
      <parentid>1973725</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:38:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Erlendis */</comment>
      <origin>1973844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2921" sha1="irsi1j4ogx88xhsmwy68gwnf92bgqcl" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1497]]|[[1498]]|[[1499]]|[[1500]]|[[1501]]|[[1502]]|[[1503]]|
[[1481–1490]]|[[1491–1500]]|[[1501–1510]]|
[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|
}}
Árið '''1500''' ('''MD''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Á Íslandi ==

* 24 manna dómur nefndur á [[Alþingi]] til að skera úr um erfðadeilu sem nefnd var [[Möðruvallamál]].
* [[Benedikt Hersten]] hirðstjóri lét dæma um verslun og fiskveiðar [[England|Englendinga]] á Íslandi.
* Hallsteinn Þorsteinsson og Sesselja Þorsteinsdóttir á [[Víðivellir (Fljótsdal)|Víðivöllum]] gáfu jörðina [[Skriðuklaustur|Skriðu]] í Fljótsdal til klausturhalds.

;Fædd

;Dáin

== Erlendis ==
[[Mynd:Pedro Álvares Cabral - steel engraving by American Bank Note Company.jpg|thumb|right|Pedro Álvares Cabral.]]
* [[5. febrúar]] - [[Ítalíustríðin]] - Hertoginn [[Ludovico Sforza]] endurheimti [[Mílanó]] eftir að hafa verið hrakinn þaðan mánuði áður.
* [[17. febrúar]] - [[Orrustan við Hemmingstedt]] - [[Danmörk|Danska]] hernum mistókst að leggja undir sig bændalýðveldið [[Þéttmerski]].
* [[22. apríl]] - Portúgalinn [[Pedro Álvares Cabral]] gekk á land í [[Brasilía|Brasilíu]] og hófst þar með könnun landsins.
* [[8. maí]] - Fyrstu leiðbeiningar á eimun [[áfengi]]s voru gefnar út: Liber de arte distillandi de simplicibus af Hieronymus Brunschwig.
* [[29. maí]] - Pedro Cabral og föruneyti hans lentu í stormi við [[Góðrarvonarhöfði|Góðrarvonarhöfða]] og misstu 13 skip. Meðal þeirra sem létust var [[Bartolomeu Dias]].
* [[9. ágúst]] - [[Orrustan við Lepanto (1500)|Önnur orrustan við Lepanto]] - [[Tyrkjaveldi|Tyrkir]] sigruðu [[Lýðveldið Feneyjar|Feneyinga]] og lögðu Modon, Lepanto og Koron undir sig.
* [[10. ágúst]] - [[Diogo Dias]] sá [[Madagaskar]] fyrstur [[Evrópa|Evrópubúa]].
* [[15. september]] - [[Kristófer Kólumbus]] var handtekinn ásamt bræðrum sínum tveimur af nýja landsstjóra Nýja heimsins Francisco de Bobadilla fyrir að taka Spánverja af lífi. Bræðurnir voru sendir til Spánar og var sleppt í desember að beiðni Ferdínands og Ísabellu konungshjóna.
* Svisslendingurinn Jacob Nufer framkvæmdi fyrsta [[keisaraskurður|keisaraskurð]] sögunnar er eiginkona hans gat ekki fætt barn þeirra. Hann bjargaði þar með lífi hennar og barnsins.
* [[Úlfar]] dóu út á Bretlandseyjum.

;Fædd
* [[24. febrúar]] - [[Karl 5. keisari|Karl V]], [[keisari]] [[Hið heilaga rómverska ríki|hins heilaga rómverska ríkis]] (d. [[1558]]).
* [[1. nóvember]] - [[Benvenuto Cellini]], [[Ítalía|ítalskur]] [[gullsmíði|gullsmiður]] og [[höggmyndalist|myndhöggvari]] (d. [[1571]]).

;Dáin
* [[29. maí]] - [[Bartolomeu Dias]], [[Portúgal|portúgalskur]] [[sæfari]], sigldi fyrstur [[Evrópa|Evrópumanna]] fyrir [[Góðrarvonarhöfði|Góðrarvonarhöfða]].

[[Flokkur:1500]]
[[Flokkur:1491-1500]]</text>
      <sha1>irsi1j4ogx88xhsmwy68gwnf92bgqcl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1499</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24907</id>
    <revision>
      <id>1973840</id>
      <parentid>1946612</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:31:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1973840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3192" sha1="snr17o9t0q3ugnp9n6lnd6nwsi13r31" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1496]]|[[1497]]|[[1498]]|[[1499]]|[[1500]]|[[1501]]|[[1502]]|
[[1481–1490]]|[[1491–1500]]|[[1501–1510]]|
[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|
}}
[[Mynd:Gama route 1.svg|thumb|right|Siglingaleið [[Vasco da Gama]] um [[Indlandshaf]].]]
[[Mynd:Katharina-von-Bora-05.jpg|thumb|right|[[Katharina von Bora]].]]
Árið '''1499''' ('''MCDXCIX''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Á Íslandi ==
* [[Þorvarður Erlendsson]] varð lögmaður sunnan og austan.
* [[Benedikt Hersten]] varð hirðstjóri.

===Fædd===

===Dáin===

== Erlendis ==
[[Mynd:Battle of Hard.jpg|thumb|Svisslendingar gegn Heilaga rómverks keisaradæminu í orrustunni við Hard.]]
* [[8. janúar]] - [[Loðvík 12.]] Frakkakonungur giftist [[Anna af Bretagne|Önnu af Bretagne]], ekkju forvera síns, [[Karl 8. Frakkakonungur|Karls 8.]]
* [[4. febrúar]] - [[Hans Danakonungur]] var krýndur konungur Svíþjóðar.
* [[9. febrúar]] - Frakkland og [[Lýðveldið Feneyjar]] gerðu leynilegt samkomulag um að ráðast á [[Hertogadæmið Mílanó]].
* [[20. apríl]] - Svissneska ríkjabandalagið bar sigurorð af [[heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]] í einum af mörgum orrustum þeirra á milli þar sem það síðarnefnda missti yfir 2.000 hermenn.
* [[20. apríl]] - [[Háskólinn í Valensía]] var stofnaður.
* [[28. júlí]] - [[Fyrri orrustan við Lepanto]]: [[Tyrkland|Tyrkneski]] sjóherinn vann öruggan sigur á flota [[Feneyjar|Feneyinga]].
* [[18. september]] - [[Vasco da Gama]] sneri aftur til [[Lissabon]] úr fyrstu siglingunni til [[Indland]]s.
* [[22. september]] - [[Maximilían 1.]] keisari hins [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkis]], neyddist til að viðurkenna ''de facto'' sjálfstæði [[Sviss]]lendinga.
* [[26. október]] - [[Ítalíustríðin]]: Franskur her undir stjórn [[Loðvík 12.|Loðvíks 12.]] tók [[Mílanó]] og hrakti [[Ludovico Sforza]] hertoga á burt.
* [[28. nóvember]] - [[Játvarður af Warwick|Játvarður]] jarl af Warwick var tekinn af lífi, að sögn fyrir að hafa reynt að flýja úr [[Tower of London]].
* [[18. desember]] - Uppreisn múslima á suður-Spáni hófst en þeir urðu að láta af trú sinni ellegar hörfa. 
* [[Svartfjallaland]], síðasta frjálsa konungsríkið á [[Balkanskagi|Balkanskaga]], fellur í hendur [[Ottómanaveldið|Ottómana]].

===Fædd===
* [[29. janúar]] - [[Katharina von Bora]] , eiginkona [[Marteinn Lúther|Marteins Lúthers]] (d. [[1552]]).
* [[14. október]] - [[Claude af Bretagne]], drottning Frakklands (d. [[1524]]).
* [[31. mars]] - [[Píus IV]] páfi (d. [[1565]]).
* [[3. september]] - [[Diane de Poitiers]], hjákona [[Hinrik 2. Frakkakonungur|Hinriks 2.]] Frakkakonungs (d. [[1566]]).

===Dáin===
* [[1. október]] - [[Marsilio Ficino]], ítalskur heimspekingur (f. [[1433]]).
* [[28. nóvember]] - [[Játvarður af Warwick|Játvarður]] jarl af Warwick, bróðursonur [[Játvarður 4.|Játvarðar konungs 4.]] og [[Ríkharður 3. Englandskonungur|Ríkharðs 3.]] og síðasti karlmaðurinn af [[York-ætt]].
* [[John Cabot]] (Giovanni Caboto), ítalskur landkönnuður (f. um [[1450]]).

[[Flokkur:1499]]
[[Flokkur:1491-1500]]</text>
      <sha1>snr17o9t0q3ugnp9n6lnd6nwsi13r31</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973843</id>
      <parentid>1973840</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1973843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3221" sha1="mswf8m3myexin8shxsdly15pvak5b2i" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1496]]|[[1497]]|[[1498]]|[[1499]]|[[1500]]|[[1501]]|[[1502]]|
[[1481–1490]]|[[1491–1500]]|[[1501–1510]]|
[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|
}}
[[Mynd:Gama route 1.svg|thumb|right|Siglingaleið [[Vasco da Gama]] um [[Indlandshaf]].]]
[[Mynd:Katharina-von-Bora-05.jpg|thumb|right|[[Katharina von Bora]].]]
Árið '''1499''' ('''MCDXCIX''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Á Íslandi ==
* [[Þorvarður Erlendsson]] varð lögmaður sunnan og austan.
* [[Benedikt Hersten]] varð hirðstjóri.

===Fædd===

===Dáin===

== Erlendis ==
[[Mynd:Battle of Hard.jpg|thumb|Svisslendingar gegn Heilaga rómverks keisaradæminu í orrustunni við Hard.]]
* [[8. janúar]] - [[Loðvík 12.]] Frakkakonungur giftist [[Anna af Bretagne|Önnu af Bretagne]], ekkju forvera síns, [[Karl 8. Frakkakonungur|Karls 8.]]
* [[4. febrúar]] - [[Hans Danakonungur]] var krýndur konungur Svíþjóðar.
* [[9. febrúar]] - [[Konungsríkið Frakkland]] og [[Lýðveldið Feneyjar]] gerðu leynilegt samkomulag um að ráðast á [[Hertogadæmið Mílanó]].
* [[20. apríl]] - Svissneska ríkjabandalagið bar sigurorð af [[heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]] í einum af mörgum orrustum þeirra á milli þar sem það síðarnefnda missti yfir 2.000 hermenn.
* [[20. apríl]] - [[Háskólinn í Valensía]] var stofnaður.
* [[28. júlí]] - [[Fyrri orrustan við Lepanto]]: [[Tyrkland|Tyrkneski]] sjóherinn vann öruggan sigur á flota [[Feneyjar|Feneyinga]].
* [[18. september]] - [[Vasco da Gama]] sneri aftur til [[Lissabon]] úr fyrstu siglingunni til [[Indland]]s.
* [[22. september]] - [[Maximilían 1.]] keisari hins [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkis]], neyddist til að viðurkenna ''de facto'' sjálfstæði [[Sviss]]lendinga.
* [[26. október]] - [[Ítalíustríðin]]: Franskur her undir stjórn [[Loðvík 12.|Loðvíks 12.]] tók [[Mílanó]] og hrakti [[Ludovico Sforza]] hertoga á burt.
* [[28. nóvember]] - [[Játvarður af Warwick|Játvarður]] jarl af Warwick var tekinn af lífi, að sögn fyrir að hafa reynt að flýja úr [[Tower of London]].
* [[18. desember]] - Uppreisn múslima á suður-[[Spánn|Spáni]] hófst en þeir urðu að láta af trú sinni ellegar hörfa. 
* [[Svartfjallaland]], síðasta frjálsa konungsríkið á [[Balkanskagi|Balkanskaga]], féll í hendur [[Ottómanaveldið|Ottómana]].

===Fædd===
* [[29. janúar]] - [[Katharina von Bora]] , eiginkona [[Marteinn Lúther|Marteins Lúthers]] (d. [[1552]]).
* [[14. október]] - [[Claude af Bretagne]], drottning Frakklands (d. [[1524]]).
* [[31. mars]] - [[Píus IV]] páfi (d. [[1565]]).
* [[3. september]] - [[Diane de Poitiers]], hjákona [[Hinrik 2. Frakkakonungur|Hinriks 2.]] Frakkakonungs (d. [[1566]]).

===Dáin===
* [[1. október]] - [[Marsilio Ficino]], ítalskur heimspekingur (f. [[1433]]).
* [[28. nóvember]] - [[Játvarður af Warwick|Játvarður]] jarl af Warwick, bróðursonur [[Játvarður 4.|Játvarðar konungs 4.]] og [[Ríkharður 3. Englandskonungur|Ríkharðs 3.]] og síðasti karlmaðurinn af [[York-ætt]].
* [[John Cabot]] (Giovanni Caboto), ítalskur landkönnuður (f. um [[1450]]).

[[Flokkur:1499]]
[[Flokkur:1491-1500]]</text>
      <sha1>mswf8m3myexin8shxsdly15pvak5b2i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flokkur:Dalvíkurbyggð</title>
    <ns>14</ns>
    <id>29535</id>
    <revision>
      <id>1973833</id>
      <parentid>118387</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T11:59:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1973833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="i4ke137hvezmb2lih5qeak2wo3f4l7e" xml:space="preserve">[[Flokkur:Sveitarfélög Íslands]]
[[Flokkur:Eyjafjarðarsýsla]]</text>
      <sha1>i4ke137hvezmb2lih5qeak2wo3f4l7e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ódysseifur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33523</id>
    <revision>
      <id>1973834</id>
      <parentid>1491499</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:07:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1973834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1095" sha1="13xtt0wfggfgsy26p9whyp449ntatvy" xml:space="preserve">:''Getur líka átt við skáldsöguna [[Ódysseifur (skáldsaga)|Ódysseif]] eftir James Joyce.'' 
[[Mynd:Head_Odysseus_MAR_Sperlonga.jpg|thumb|right|Höfuð Ódysseifs á grískri marmarastyttu frá 2. öld f.Kr.]]
'''Ódysseifur''' er aðalpersónan í ''[[Ódysseifskviða|Ódysseifskviðu]]'' [[Hómer]]s og er einnig mikilvæg persóna í ''[[Ilíonskviða|Ilíonskviðu]]''. Ódysseifur var konungur á [[Íþaka|Íþöku]]. Hann var þekktur fyrir að vera úrræðagóður og snjall og jafnvel slægur og undirförull. ''Ódysseifskviða'' segir frá heimför hans og hrakningum frá [[Trója|Tróju]] að [[Trójustríðið|Trójustríðinu]] loknu en það tók Ódysseif tíu ár að komast heim að loknu tíu ára löngu stríði. Ódysseifur var sonur [[Laertes]]ar og [[Antiklea|Antikleu]]. Kona hans hét [[Penelópa]] en sonur hans hét [[Telemakkos]]. Í harmleiknum ''[[Ifigenía í Ális]]'' eftir [[Evripídes]] er [[Sísýfos]] sagður faðir Ódysseifs.

{{Stubbur|fornfræði}}

[[Flokkur:Menn og hetjur í grískri goðafræði]]
[[Flokkur:Persónur í Hómerskviðum]]</text>
      <sha1>13xtt0wfggfgsy26p9whyp449ntatvy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gló stuðningsfélag</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33536</id>
    <revision>
      <id>1973841</id>
      <parentid>1934792</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42296-17</username>
        <id>119058</id>
      </contributor>
      <comment>Uppfært í takti við ný lög félagsins sem tóku gildi 2025</comment>
      <origin>1973841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2045" sha1="cv6v820su7sbxvrf91j07y8cnoqqse7" xml:space="preserve">'''Gló stuðningsfélag''' (áður '''Styrktarfélag lamaðra og fatlaðra''') er almannaheillafélag sem vinnur að aukinni þátttöku barna og ungmenna í samfélaginu með áherslu á að styðja við tækifæri fatlaðs fólks, einkum fatlaðra barna og fjölskyldna þeirra, til að eiga aðild að tómstundum og menningu, lifa öruggu lífi og rækta sjálfsmynd sína, hæfileika og færni. 

Félagið starfrækir Gló Æfingastöð þar sem veitt er snemmtæk íhlutun og endurhæfingarþjónusta fyrir börn, ungmenni og fjölskyldur þeirra. Hugmyndafræði fjölskyldumiðaðrar þjónustu og ICF líkansins um færni, fötlun og heilsu leiðir starf Æfingastöðvarinnar. Félagið rekur einnig sumarbúðir m.a. í Reykjadal í Mosfellsdal og stendur fyrir ýmsum tómstundatækifærum fyrir börn og ungmenni með fjöllbreyttar áskoranir og stuðningsþarfir. Vefur félagsins er [https://glofelag.is glofelag.is] 

Félagið var stofnað árið [[1952]] í kjölfar mænuveikifaraldurs sem geisaði á Íslandi. Fjórum árum seinna hóf félagið rekstur endurhæfingarstöðvar sem var staðsett að Sjafnargötu 13 til ársins [[1968]] þegar hún fluttist að Háaleitisbraut 13. Árið [[1959]] hóf félagið rekstur sumarbúða fyrir fötluð börn. Sumarbúðirnar voru fyrst í Reykjaskóla í [[Hrútafjörður|Hrútafirði]] og Varmalandi í Borgarfisði en fluttust svo árið [[1963]] í Reykjadal í Mosfellsdal. Árið [[1972]] hóf félagið rekstur leikskóla sem nú heitir Múlaborg og hefur reksturinn færst yfir til [[Reykjavík]]urborgar. Nafni félagsins var breytt í Gló stuðningsfélag þann [[1. nóvember]] [[2025|2025.]] Framkvæmdastjóri Gló stuðningsfélags er Bergljót Borg. Stjórn félagsins skipa þau Jórunn Edda Óskarsdóttir formaður, Björn Gústav Jónsson, Diljá Ámundadóttir Zoëga, Hrefna Rós Matthíasdóttir, Linda Björk Ólafsdóttir, Halldór Örn Júlíusson og Harpa Júlíusdóttir. 

{{Aðildarfélög ÖBÍ}}

[[Flokkur:Íslensk félagasamtök]]
{{S|1952}}</text>
      <sha1>cv6v820su7sbxvrf91j07y8cnoqqse7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973842</id>
      <parentid>1973841</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:33:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42296-17</username>
        <id>119058</id>
      </contributor>
      <comment>starfsetning</comment>
      <origin>1973842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2045" sha1="h99ynttttrxqicmwajcb681j5c31f6j" xml:space="preserve">'''Gló stuðningsfélag''' (áður '''Styrktarfélag lamaðra og fatlaðra''') er almannaheillafélag sem vinnur að aukinni þátttöku barna og ungmenna í samfélaginu með áherslu á að styðja við tækifæri fatlaðs fólks, einkum fatlaðra barna og fjölskyldna þeirra, til að eiga aðild að tómstundum og menningu, lifa öruggu lífi og rækta sjálfsmynd sína, hæfileika og færni. 

Félagið starfrækir Gló Æfingastöð þar sem veitt er snemmtæk íhlutun og endurhæfingarþjónusta fyrir börn, ungmenni og fjölskyldur þeirra. Hugmyndafræði fjölskyldumiðaðrar þjónustu og ICF líkansins um færni, fötlun og heilsu leiðir starf Æfingastöðvarinnar. Félagið rekur einnig sumarbúðir m.a. í Reykjadal í Mosfellsdal og stendur fyrir ýmsum tómstundatækifærum fyrir börn og ungmenni með fjöllbreyttar áskoranir og stuðningsþarfir. Vefur félagsins er [https://glofelag.is glofelag.is] 

Félagið var stofnað árið [[1952]] í kjölfar mænuveikifaraldurs sem geisaði á Íslandi. Fjórum árum seinna hóf félagið rekstur endurhæfingarstöðvar sem var staðsett að Sjafnargötu 13 til ársins [[1968]] þegar hún fluttist að Háaleitisbraut 13. Árið [[1959]] hóf félagið rekstur sumarbúða fyrir fötluð börn. Sumarbúðirnar voru fyrst í Reykjaskóla í [[Hrútafjörður|Hrútafirði]] og Varmalandi í Borgarfirði en fluttust svo árið [[1963]] í Reykjadal í Mosfellsdal. Árið [[1972]] hóf félagið rekstur leikskóla sem nú heitir Múlaborg og hefur reksturinn færst yfir til [[Reykjavík]]urborgar. Nafni félagsins var breytt í Gló stuðningsfélag þann [[1. nóvember]] [[2025|2025.]] Framkvæmdastjóri Gló stuðningsfélags er Bergljót Borg. Stjórn félagsins skipa þau Jórunn Edda Óskarsdóttir formaður, Björn Gústav Jónsson, Diljá Ámundadóttir Zoëga, Hrefna Rós Matthíasdóttir, Linda Björk Ólafsdóttir, Halldór Örn Júlíusson og Harpa Júlíusdóttir. 

{{Aðildarfélög ÖBÍ}}

[[Flokkur:Íslensk félagasamtök]]
{{S|1952}}</text>
      <sha1>h99ynttttrxqicmwajcb681j5c31f6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marlene Dietrich</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33631</id>
    <revision>
      <id>1973850</id>
      <parentid>1594842</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T13:56:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1973850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2153" sha1="b476ypnvotv2j2mv6le65p5l7l8r2kq" xml:space="preserve">{{leikari
| name               = Marlene Dietrich
| image              = File:Marlene Dietrich in No Highway (1951) (Cropped).png
| caption            = Dietrich árið 1951
| birth_date         = {{fæðingardagur|1901|12|27}}
| birth_place        = [[Berlín]], [[Þýska keisaradæmið|Þýskalandi]]
| death_date         = {{dánardagur og aldur|1992|5|6|1901|12|27}}
| death_place        = [[París]], [[Frakkland]]i
| burial_place       = [[Städtischer Friedhof&amp;nbsp;III]]
| birth_name         = Marie Magdalene Dietrich
| citizenship        = {{ubl|Germany (until 1939)|United States&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=VPtlAAAAIBAJ&amp;pg=5104,3190136&amp;dq=marlene+dietrich+american+citizen&amp;hl=en|title=Marlene Dietrich to be US Citizen|work=[[Painesville Telegraph]]|date=6 March 1937}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=UN5BAAAAIBAJ&amp;pg=5899,2663618&amp;dq=marlene+dietrich+american+citizen&amp;hl=en|title=Citizen Soon|work=[[Telegraph Herald]]|date=10 March 1939}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=YSRdAAAAIBAJ&amp;pg=3524,1115404&amp;dq=marlene+dietrich+american+citizen&amp;hl=en |title=Seize Luggage of Marlene Dietrich|work=[[Lawrence Journal-World]]|date=14 June 1939}}&lt;/ref&gt;}}
| occupation         = {{hlist|Leikkona|söngkona}}
| years_active       = 1919–1984
| spouse             = {{gifting|Rudolf Sieber|1923|1976|orsök=dó}}
| children           = [[Maria Riva]]
| relatives          = [[J.&amp;nbsp;Michael Riva]] (dóttursonur)
| signature          = Marlene Dietrich Signature.svg
}}'''Marlene Dietrich''' ([[27. desember]] [[1901]] – [[6. maí]] [[1992]]) var [[Þýskaland|þýsk]] leikkona, söngkona og skemmtikraftur. Hún hóf [[kvikmynd]]aleik árið [[1923]] og [[1929]] lék hún hlutverkið „Lola-Lola“ í ''[[Blái engillinn]]'' sem var ein af fyrstu talmyndunum sem gerð var í [[Evrópa|Evrópu]]. Eftir það flutti hún til [[Hollywood]] þar sem hún lék gjarnan [[háskakvendi]] í fjölmörgum kvikmyndum. 

{{Stubbur|æviágrip}}
{{DEFAULTSORT:Dietrich, Marlene}}
{{fd|1901|1992}}

[[Flokkur:Þýskir leikarar]]
[[Flokkur:Þýskir söngvarar]]</text>
      <sha1>b476ypnvotv2j2mv6le65p5l7l8r2kq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lucrezia Borgia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33833</id>
    <revision>
      <id>1973916</id>
      <parentid>1776190</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:47:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1973916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1224" sha1="oibneuxepqosvdmxovogsk9j6f137e0" xml:space="preserve">[[Mynd:Bartolomeo_Veneto_001.jpg|thumb|right|Málverk eftir [[Bartolomeo Veneziano]] frá því um [[1470]]/[[1480|80]] sem gæti verið af Lucreziu Borgia.]]
'''Lucrezia Borgia''' ([[18. apríl]] [[1480]] – [[24. júní]] [[1519]]) var óskilgetin dóttir [[Rodrigo Borgia]] sem síðar varð [[Alexander 6. páfi]] og [[Vanozza dei Cattanei]] sem var kráarrekandi í [[Róm]]. Bróðir hennar var hinn illræmdi [[Cesare Borgia]] sem varð táknmynd [[Machiavelli|machiavellískra]] stjórnarhátta og þeirrar [[spilling]]ar sem einkenndi [[páfi|páfadóm]] [[endurreisnin|endurreisnartímans]]. Lucrezia var efni sögusagna um glæpi föður hennar og bróður, en of lítið er vitað um líf hennar í raun til að slá nokkru föstu um þátttöku hennar í þeim. Hún giftist þremur valdamiklum mönnum sem allir voru liður í að auka völd Borgia-ættarinnar; [[Giovanni Sforza]], [[Alfonso af Aragon]] og [[Alphonso d'Este]] fursta í [[Ferrara]]. Sem hertogaynja í Ferrara naut hún mikillar virðingar og lifði af fall ættarinnar eftir lát föður síns. Hún lést úr barnsförum.

{{Stubbur|æviágrip}}
{{fde|1480|1519|Borgia, Lucrezia}}
{{DEFAULTSORT:Borgia, Lucrezia  }}
[[Flokkur:Borgia-ætt]]</text>
      <sha1>oibneuxepqosvdmxovogsk9j6f137e0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endakarl</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34146</id>
    <revision>
      <id>1973839</id>
      <parentid>1376713</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <origin>1973839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="721" sha1="3mzzxo1jnxq3apwra72i7ihha8qnobv" xml:space="preserve">'''Endakarl''' (einnig í [[talmál]]i: '''boss''') er [[óvinur]] í [[tölvuleikur|tölvuleik]] sem er sterkari en venjulegir óvinir. Endakarl er síðasta hindrun sem þarf að yfirstíga til þess að sigra viðkomandi leik.&lt;ref&gt;Burt, Andy (2008–4). &quot;No More Heroes: The Killer Boss Guide&quot;. ''[[GamePro]]''. vol. 235. p. 66.&lt;/ref&gt;

== Dæmi um endakarla ==
* [[Metroid Prime (persóna)|Metroid Prime]]- úr [[Metroid Prime]] leikinum
* [[Ganon]]- úr [[The Legend of Zelda]] seríunni
* [[Bowser]]- úr [[Mario]] leikjunum
* [[Sephiroth]]- úr [[Final Fantasy VII]]
* [[Dr. Neo Cortex]]- úr [[Crash Bandicoot]]

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{Tölvuleikjagátt}}
{{Stubbur|tölvuleikur}}

[[Flokkur:Tölvuleikir]]</text>
      <sha1>3mzzxo1jnxq3apwra72i7ihha8qnobv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Múhameð 6. Marokkókonungur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41093</id>
    <revision>
      <id>1973917</id>
      <parentid>1951603</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1973917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2633" sha1="9hy8vlwf0k6vxob06099ujxjr8p8seg" xml:space="preserve">{{tilvísun|Múhameð 6.|text=Nafnið gæti einnig átt við [[Mehmed 6.]] [[Tyrkjasoldán]]}}
{{konungur
| titill = Konungur Marokkó
| ætt = Alavíætt
| skjaldarmerki = Coat of arms of Morocco.svg
| nafn = Múhameð 6.&lt;/br&gt;محمد السادس
| mynd = Pedro_Sánchez_se_reúne_con_el_rey_de_Marruecos,_Mohamed_VI_(1)_(cropped).jpg
| fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1963|8|21}}
| fæðingarstaður = [[Rabat]], [[Marokkó]]
| ríkisár = 23. júlí 1999 –
| faðir = [[Hassan 2.]]
| móðir = [[Lalla Latifa]] 
| maki ={{gifting|[[Lalla Salma Marokkóprinsessa|Salma Bennani]]|2002|2018|orsök=skildu}}
| titill_maka = Eiginkona
| börn =  [[Moulay Hassan krónprins af Marokkó|Moulay Hassan]]&lt;br&gt;[[Lalla Khadija Marokkóprinsessa|Lalla Khadija]]
}}
'''Múhameð 6. Marokkókonungur''' ([[arabíska]]: محمد السادس, ''Muḥammad as-sādis''; f.[[21. ágúst]] [[1963]]) varð [[konungur Marokkó]] árið [[1999]] eftir að faðir hans [[Hassan 2. af Marokkó|Hassan 2.]] féll frá.

Þann 21. mars 2002 giftist Múhameð [[Lalla Salma Marokkóprinsessa|Sölmu Bennani]] í [[Rabat]], höfuðborg [[Marokkó]]. Salma var fyrsta eiginkona marokkósks konungs sem var viðurkennd opinberlega sem slík og fékk prinsessutitil. Þann 8. maí 2003 eignuðust hjónin frumburð sinn [[Moulay Hassan krónprins af Marokkó|Moulay Hassan]]. Þau eiga einnig dóttur, [[Lalla Khadija Marokkóprinsessa|Lalla Khadija]], (f. 2007). Þau skildu árið 2018.&lt;ref name=&quot;mwn&quot;&gt;{{cite news |last1=Owen-Jones |first1=Juliette |date=21 July 2019 |title=King Mohammed VI, Ex-Wife Lalla Salma Deny Rumors of Custody Conflict |url=https://www.moroccoworldnews.com/2019/07/278785/king-mohammed-vi-ex-wife-lalla-salma-deny-rumors-of-custody-conflict |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220829004038/https://www.moroccoworldnews.com/2019/07/278785/king-mohammed-vi-ex-wife-lalla-salma-deny-rumors-of-custody-conflict |archive-date=29 August 2022 |access-date=29 August 2022 |work=Morocco World News |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;afrik&quot;&gt;{{cite news |last1=Diallo |first1=Abubakr |date=22 June 2022 |title=Les Marocains condamnés à définitivement oublier Lalla Salma ? |url=https://www.afrik.com/les-marocains-condamnes-a-definitivement-oublier-lalla-salma |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220829004038/https://www.afrik.com/les-marocains-condamnes-a-definitivement-oublier-lalla-salma |archive-date=29 August 2022 |access-date=29 August 2022 |work=Afrik |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{stubbur|æviágrip}}
{{f|1963}}
[[Flokkur:Konungar Marokkó]]</text>
      <sha1>9hy8vlwf0k6vxob06099ujxjr8p8seg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ratatouille (kvikmynd)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51414</id>
    <revision>
      <id>1973929</id>
      <parentid>1948895</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LexLuxor05</username>
        <id>104571</id>
      </contributor>
      <comment>/* Talsetning */ Source and link to Valdimar's page</comment>
      <origin>1973929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3038" sha1="k649cvhfite4dmj68imd77ybk6lvjmd" xml:space="preserve">{{kvikmynd
|  nafn              = Ratatouille
|  upprunalegt heiti = 
|  plagat            = RatatouillePoster2.jpg
|  caption           = Plagat kvikmyndarinnar
|  leikstjóri        = [[Brad Bird]]&lt;br /&gt;[[Jan Pinkava]]
|  handritshöfundur  = [[Brad Bird]]&lt;br /&gt;'''Saga:'''&lt;br /&gt;[[Jan Pinkava]]&lt;br /&gt;[[Jim Capobianco]]&lt;br /&gt;[[Brad Bird]]&lt;br /&gt;[[Emily Cook]]&lt;br /&gt;[[Kathy Greenberg]]
|  framleiðandi      = [[Brad Lewis]]
|  leikarar          = 
* [[Patton Oswalt]] - Rémy&lt;br /&gt;
* [[Lou Romano]] - Alfredo Linguini&lt;br /&gt;
* [[Peter Sohn]] - Emile&lt;br /&gt;
* [[Brad Garrett]] - Auguste Gusteau&lt;br /&gt;
* [[Janeane Garofalo]] - Colette Tatou&lt;br /&gt;
* [[Ian Holm]] - Skinner&lt;br /&gt;
* [[Brian Dennehy]] - Django
| tónlist            = Michael Giacchino
| kvikmyndagerð      = Sharon Calahan&lt;br /&gt;Robert Anderson
| klipping           = Darren T. Holmes&lt;br /&gt;Stan Webb
|  útgáfudagur       = {{USA}} [[29. júní]], [[2007]] &lt;br /&gt;{{ISL}} [[17. ágúst]], [[2007]]
|  sýningartími      = 111 mín.
|  aldurstakmark     = 
|  tungumál          = [[Enska]]
|  ráðstöfunarfé     = $92,000,000&lt;ref&gt;Michael Cieply. „[http://www.nytimes.com/2007/04/24/movies/24orig.html It’s Not a Sequel, but It Might Seem Like One After the Ads]“. New York Times. 24. apríl 2007.&lt;/ref&gt;
|  framhald af       = 
|  framhald          = 
|  verðlaun          = 
|  imdb_id           = 0382932
}}
'''''Ratatouille''''' er tölvuteiknuð gamanmynd frá árinu [[2007]]. Myndin er framleidd af [[Pixar]] og er dreift af [[Walt Disney Pictures]]. Myndin fjallar um rottu sem tekur yfir veitingastað í París.

== Talsetning ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Leikari&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.menningarveita.is/?path=Mzptb3ZpZXM6aWQ9Q0FDREExQTktNkQxQi00Q0ZFLThENjItMUI4QUFEQTQwODk0LW1lZGlhaXRlbXM7|title=Menningarveita.is|website=www.menningarveita.is|access-date=2026-07-31}}&lt;/ref&gt;
!Hlutverk
|-
|[[Atli Rafn Sigurðarson]]
|Remy
|-
|[[Valdimar Örn Flygenring|Valdimar Flygenring]]
|Skinner
|-
|[[Þorvaldur Davíð Kristjánsson]]
|Linguini
|-
|[[Harald G. Haraldsson|Harald G. Haralds]]
|Django
|-
|[[Friðrik Friðriksson (leikari)|Friðrik Friðriksson]]
|Emile
|-
|[[Arnar Jónsson]]
|Anton Ego
|-
|[[Pétur Einarsson (f. 1940)|Pétur Einarsson]]
|Gusteau
|-
|[[Edda Eyjólfsdóttir]]
|Colette
|-
|[[Hjálmar Hjálmarsson]]
|Horst
|-
|Björn Thorarensen
|Lalo
|-
|[[Þór Tulinius]]
|François
|-
|[[Vilhjálmur Hjálmarsson]]
|Larousse
|-
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|Mustafa
|-
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|Talon lögfræðingur
|-
|[[Richard Scobie]]
|Pompidou
|-
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|Git
|-
|[[Þór Tulinius]]
|Ambrister
|-
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|Sögumaður
|-
|[[Inga María Valdimarsdóttir]], [[Richard Scobie]], [[Vilhjálmur Hjálmarsson]], Björn Thorarensen
|Aukaraddir
|}

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

== Tenglar ==
* {{imdb titill|0382932|Ratatouille}}

{{stubbur|kvikmynd}}

[[Flokkur:Bandarískar gamanmyndir]]
[[Flokkur:Bandarískar teiknimyndir]]
[[Flokkur:Pixar-kvikmyndir]]
[[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 2007]]</text>
      <sha1>k649cvhfite4dmj68imd77ybk6lvjmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ahmad al-Mansur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57502</id>
    <revision>
      <id>1973920</id>
      <parentid>1775574</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T10:19:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1973920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2295" sha1="1x9eyy78vc16g7xjxcyjyapfm8s0f7r" xml:space="preserve">[[Mynd:Ahmed al Mansur.jpg|thumb|right|Mynd af Ahmad al-Mansur frá 17. öld.]]
'''Ahmad al-Mansur Saadi''' ([[arabíska]]: أحمد المنصور السعدي) nefndur ''Adh-dhahbîy'' - „hinn gullni“ ([[1549]] – [[20. ágúst]] [[1603]]) var [[soldán]] [[Marokkó]] frá [[1578]] til dauðadags. Hann var af [[Saadi-ættin]]ni sem ríkti yfir Marokkó frá [[1554]] til [[1627]]. 

Hann tók við völdum af bróður sínum þegar sá síðarnefndi lést í [[Orrustan við Alcácer Quibir|orrustunni við Alcácer Quibir]] þar sem Saadi-ættin vann yfirburðasigur á her [[Portúgal]]a. Hann gat sér mikið orð í orrustunni og tók við fjölda portúgalskra stríðsfanga sem hann gat selt fyrir lausnargjald. Sá auður sem sigurinn færði soldáninum var nýttur til að reisa [[El Badi-höllin]]a í [[Marrakesh]]. 

Al-Mansur þurfti dýrt net útsendara, bandamanna og njósnara til að halda í skefjum bæði [[Tyrkjaveldi]], [[Spánn|Spáni]] og [[Portúgal]] sem öll höfðu augastað á Marokkó. Til að komast yfir örugga [[gull]]uppsprettu sendi hann því her yfir [[Sahara]]eyðimörkina [[16. október]] [[1590]] til að leggja [[Songhæveldið]] undir Marokkó. Her hans vann úrslitasigur í [[orrustan við Tondibi|orrustunni við Tondibi]] [[13. mars]] [[1591]] þar sem [[skotvopn]] gerðu útslagið. Eftir það fóru mennirnir ránshendi um borgirnar [[Gao]], [[Djenné]] og [[Timbúktú]] og fengu mikið herfang gulls. Hins vegar varð þessi árás til þess að [[Saharaverslunin]] lagðist nánast af og miðstjórnarvaldið hrundi í [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]]. Marokkó átti í erfiðleikum með að halda stjórn á borgunum og árásin varð því dýrari en ávinningnum nam til lengri tíma litið. Saadi-ættin missti stjórn borganna fljótlega eftir lát al-Mansurs.

Eftir lát al-Mansurs tókust tveir synir hans á um völdin; [[Zidan Abu Maali]] sem ríkti yfir [[Marrakesh]] og [[Abou Fares Abdallah]] sem ríkti í [[Fes]]. 

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Soldán Marokkó]]
| frá = 1578
| til = 1603
| fyrir = [[Abd al-Malik]]
| eftir = [[Zidan Abu Maali]] og [[Abou Fares Abdallah]]
}}
{{Töfluendir}}
{{stubbur|æviágrip}}
{{DEFAULTSORT:Mansur, Ahmad al-}}
[[Flokkur:Soldánar Marokkó]]
{{fd|1549|1603}}</text>
      <sha1>1x9eyy78vc16g7xjxcyjyapfm8s0f7r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hljómar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62419</id>
    <revision>
      <id>1973870</id>
      <parentid>1959380</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T21:13:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMCKen</username>
        <id>103418</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tenglar */ added links ;)</comment>
      <origin>1973870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3100" sha1="f2dt19b7022p2b63rd2m8smhktjigm3" xml:space="preserve">{{Tónlistarfólk
| sveit
| heiti      = Hljómar
| mynd       =
| stærð      = 300px
| myndatexti = Hljómar árið 1963
| nafn       = Hljómar
| uppruni    = [[Keflavík]], [[Ísland|Íslandi]]
| stefna     = rokk
| ár         = 1963-1969, 1973-1974, 2003-2008
| útgefandi         = [[SG Hljómplötur]]
| samvinna        = [[Trúbrot]]
| meðlimir         = 
[[Rúnar Júlíusson]]&lt;br&gt;
[[Gunnar Þórðarson]]&lt;br&gt;
[[Erlingur Björnsson]]&lt;br&gt;
[[Engilbert Jensen]]&lt;br&gt;
[[Shady Owens]]&lt;br&gt;
[[Gunnar Jökull Hákonarson]]&lt;br&gt;
[[Björgvin Halldórsson]]&lt;br&gt;
[[Birgir Hrafnsson]]&lt;br&gt;
[[Pétur Östlund]]&lt;br&gt;
| fyrri_meðlimir       = 
}}
'''Hljómar''' voru [[rokk]]hljómsveit af [[Suðurnes]]junum, stofnuð [[5. október]] árið [[1963]] &lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2636074 Alþýðublaðið 1968]&lt;/ref&gt; og starfaði í sex ár, eða til ársins [[1969]]. Hljómar voru ein vinsælasta hljómsveit [[Ísland]]s á ofanverðri [[20. öld]], og með henni hóf [[Bítlarnir|bítlamenningin]] innreið sína á Íslandi fyrir alvöru. 

Hljómsveitin Hljómar var stofnuð af yngstu meðlimum hljómsveitar [[Guðmundur Ingólfsson|Guðmundar Ingólfssonar]], [[Gunnar Þórðarson|Gunnari Þórðarsyni]] gítarleikara, [[Einar Júlíusson|Einari Júlíussyni]] söngvara og [[Erlingur Björnsson|Erlingi Björnssyni]] gítarleikara. Þeir fengu til liðs við sig trommarann [[Eggert Kristinsson]] og [[Rúnar Júlíusson]] sem lék á bassa. Hljómsveitin lék fyrst í [[Krossinn (skemmtistaður)|Krossinum]] í [[Ytri-Njarðvík]] en sló í gegn á landsvísu eftir tónleika í [[Háskólabíó]]i [[4. mars]] [[1964]]. Hljómar voru fyrsta [[Ísland|íslenska]] bítlahljómsveitin sem náði almennum vinsældum. Hljómsveitin starfaði með nokkrum mannabreytingum til [[1969]] þegar hún leystist upp. Nokkrir meðlimir hennar tóku þátt í stofnun [[Trúbrot]]s 1969. 

Hljómar léku árið [[1966]] í kvikmyndinni [[Umbarumbamba (kvikmynd)|Umbarumbamba]], sem hét ''Sveitaball'' á íslensku. Gefin var út [[Umbarumbamba (hljómplata)|samnefnd plata]] &lt;ref&gt;[http://www.discogs.com/viewimages?release=1461201 Mynd af umslaginu; af discogs.com]&lt;/ref&gt; í Bretlandi með ''Thor´s Hammer'', en svo nefndu Hljómar sig utan landsteinanna. &lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2401873 Alþýðublaðið 1966]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://www.tonlist.is/Music/ArtistBiography/2704/thors_hammer/ Thor´s Hammer; af tonlist.is]&lt;/ref&gt; Plata þessi varð síðar mjög eftirsótt af söfnurum. &lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3618626 Morgunblaðið 2004]&lt;/ref&gt;

Hljómar komu stuttlega saman 1973 til 1974 og þá með [[Björgvin Halldórsson|Björgvin Halldórssyni]]. Einnig árin 2003 til 2008.

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

== Tenglar ==
* Umfjöllun um Hljóma á [https://glatkistan.com/2024/06/26/hljomar-1/ Glatkistunni]
{{stubbur}}
* [https://www.imdb.com/name/nm1939285/ Hljómar @ imdb.com]
* [https://www.discogs.com/artist/2118398-hlj%C3%B3mar Hljómar @ discogs.com]

[[Flokkur:Íslenskar rokkhljómsveitir]]

{{sa|1963|1969}}</text>
      <sha1>f2dt19b7022p2b63rd2m8smhktjigm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Auður Eir Vilhjálmsdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64834</id>
    <revision>
      <id>1973849</id>
      <parentid>1971459</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T13:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1973849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3007" sha1="kyh6x54jbq6se378d9h8vv9ls81jh82" xml:space="preserve">'''Auður Eir Vilhjálmsdóttir''' (f. [[21. apríl]] [[1937]]) er íslenskur prestur og fyrsta konan á Íslandi sem hlaut prestvígslu í [[Íslenska þjóðkirkjan|Þjóðkirkjunni]]. 

Auður Eir fæddist í Reykjavík og foreldrar hennar voru Inga Árnadóttir (1903-1995) húsmóðir og [[Vilhjálmur Þ. Gíslason]] (1897-1982) útvarpsstjóri. Maður Auðar er Þórður Örn Sigurðsson (f. 1935) og eiga þau fjórar dætur.&lt;ref&gt;Pétur Ástvaldsson, ''Samtíðarmenn A-Í''  bls. 39-40, (Reykjavík, 2003)&lt;/ref&gt; 

== Menntun og starfsferill ==
Hún lauk stúdentsprófi frá [[Verslunarskóli Íslands|Verslunarskóla Íslands]] árið 1956 og embættisprófi í [[guðfræði]] frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] árið 1962. Séra Auður Eir hlaut prestvígslu 29. september árið 1974, fyrst kvenna á Íslandi. Hún tók formlega við embætti 1. október og fór fyrst til þjónustu á [[Suðureyri]] við [[Súgandafjörður|Súgandafjörð]] en frá 1978-1998 var hún sóknarprestur í Kirkjuhvolsprestakalli í [[Rangárvallasýsla|Rangaárvallasýslu]] og starfaði svo síðar sem sérþjónustuprestur í [[Reykjavík]].&lt;ref&gt;[https://www.mbl.is/greinasafn/grein/821856/ „Hljótum að ryðja okkur til rúms“], ''Morgunblaðið'' 4. október 2004 (skoðað 6. febrúar 2021)&lt;/ref&gt; Auður Eir var í framboði til embættis [[Biskup Íslands|biskups Íslands]] árið 1997 en náði ekki kjöri.&lt;ref&gt;[https://www.mbl.is/greinasafn/grein/326222/ „Vill að kirkjan dreifi valdi sínu“], ''Morgunblaðið'', 17. apríl 1997 (skoðað 6. febrúar 2021)&lt;/ref&gt; Árið 1993 stofnaði Auður Eir [[Kvennakirkjan|Kvennakirkjuna]] sem var sjálfstæður hópur innan Þjóðkirkjunnar.

Auður Eir starfaði sem lögreglukona með námi og var starfsmaður á skólaheimilinu á Bjargi á [[Seltjarnarnes]]i. Hlutverk hennar á Bjargi varð síðar afar umdeilt en nokkrar stúlkur sem dvöldu á heimilinu sökuðu starfskonur um harðræði og ofbeldi.&lt;ref&gt;Dv.is, [https://www.dv.is/fokus/timavelin/2018/08/26/syndir-kirkjunnar-hardraedi-stulknanna-bjargi/ „Syndir kirkjunnar: Harðræði stúlknanna á Bjargi“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216005025/http://www.dv.is/fokus/timavelin/2018/08/26/syndir-kirkjunnar-hardraedi-stulknanna-bjargi/ |date=2019-02-16 }} (skoðað 6. febrúar 2021)&lt;/ref&gt; Auður fékk viðurkenningu Jafnréttisráðs árið 2000 en síðar komst í hámæli meint harðræði hennar á skólaheimilinu. Aðspurð um hlutverk sitt í harðræðinu svaraði hún að svarið kæmi síðar. Fjölmiðlar hafa ekki fylgt því eftir og fengið svar við því hvenær væri von á svari.

Auður Eir hlaut riddarakross [[Hin íslenska fálkaorða|Hinnar íslensku fálkaorðu]] árið 2005. 

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Íslenskir kvenprestar]]
{{f|1937}}
[[Flokkur:Íslenskir guðfræðingar]]
[[Flokkur:Stúdentar úr Verslunarskóla Íslands]]
[[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]]</text>
      <sha1>kyh6x54jbq6se378d9h8vv9ls81jh82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Country data Bandaríkin</title>
    <ns>10</ns>
    <id>67680</id>
    <revision>
      <id>1973904</id>
      <parentid>1896933</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T02:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <origin>1973904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3349" sha1="gqzbv8zg3nmkafi1zpfeezyfechoqzh" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Bandaríkin
| flag alias = Flag of the United States.svg
| alt attribute = Flag of the United States
| flag alias-1776 = Flag of the United States (1776–1777).svg
| flag alias-1777 = Flag of the United States (1777-1795).svg
| flag alias-1795 = Flag of the United States (1795–1818).svg
| flag alias-1818 = Flag of the United States (1818-1819).svg
| flag alias-1819 = Flag of the United States (1819–1820).svg
| flag alias-1820 = Flag of the United States (1820–1822).svg
| flag alias-1822 = Flag of the United States (1822–1836).svg
| flag alias-1836 = Flag of the United States (1836–1837).svg
| flag alias-1837 = Flag of the United States (1837–1845).svg
| flag alias-1845 = Flag of the United States (1845–1846).svg
| flag alias-1846 = Flag of the United States (1846–1847).svg
| flag alias-1847 = Flag of the United States (1847–1848).svg
| flag alias-1848 = Flag of the United States (1848–1851).svg
| flag alias-1851 = Flag of the United States (1851–1858).svg
| flag alias-1858 = Flag of the United States (1858–1859).svg
| flag alias-1859 = Flag of the United States (1859–1861).svg
| flag alias-1861 = Flag of the United States (1861-1863).svg
| flag alias-1863 = Flag of the United States (1863–1865).svg
| flag alias-1865 = Flag of the United States (1865–1867).svg
| flag alias-1867 = Flag of the United States (1867–1877).svg
| flag alias-1877 = Flag of the United States (1877–1890).svg
| flag alias-1890 = Flag of the United States (1890-1891).svg
| flag alias-1891 = Flag of the United States (1891–1896).svg
| flag alias-1896 = Flag of the United States (1896–1908).svg
| flag alias-1908 = Flag of the United States (1908–1912).svg
| flag alias-1912 = Flag of the United States (1912–1959).svg
| flag alias-1959 = Flag of the United States (1959–1960).svg
| flag alias-1960 = Flag of the United States (Pantone).svg
| flag alias-air force = Flag of the United States Air Force.svg
| flag alias-naval = Flag of the United States Navy (official).svg
| flag alias-army = Flag of the United States Army.svg
| link alias-army = Landher Bandaríkjanna
| link alias-naval = Sjóher Bandaríkjanna
| link alias-air force = Flugher Bandaríkjanna
| name alias-football = 
| link alias-football = Bandaríska {{{mw|karla}}}landsliðið í knattspyrnu
| name alias-basketball = USA
| link alias-basketball = United States {{{mw|men's}}} national basketball team
| name alias-field hockey = USA
| link alias-field hockey = United States {{{mw|men's}}} national field hockey team
| link alias-ice hockey = United States national {{{mw|men's}}} ice hockey team
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1776
| var2 = 1777
| var3 = 1795
| var4 = 1818
| var5 = 1819
| var6 = 1820
| var7 = 1822
| var8 = 1836
| var9 = 1837
| var10 = 1845
| var11 = 1846
| var12 = 1847
| var13 = 1848
| var14 = 1851
| var15 = 1858
| var16 = 1859
| var17 = 1861
| var18 = 1863
| var19 = 1865
| var20 = 1867
| var21 = 1877
| var22 = 1890
| var23 = 1891
| var24 = 1896
| var25 = 1908
| var26 = 1912
| var27 = 1959
| var28 = 1960
| redir1 = USA 
| redir2 = United States
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Landfræðileg gagnasnið|Bandaríkin]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gqzbv8zg3nmkafi1zpfeezyfechoqzh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973905</id>
      <parentid>1973904</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T02:53:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1973905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3324" sha1="2exsiy6505z9wtgdud76pq6gqacxgkx" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Bandaríkin
| flag alias = Flag of the United States.svg
| alt attribute = Flag of the United States
| flag alias-1776 = Flag of the United States (1776–1777).svg
| flag alias-1777 = Flag of the United States (1777-1795).svg
| flag alias-1795 = Flag of the United States (1795–1818).svg
| flag alias-1818 = Flag of the United States (1818-1819).svg
| flag alias-1819 = Flag of the United States (1819–1820).svg
| flag alias-1820 = Flag of the United States (1820–1822).svg
| flag alias-1822 = Flag of the United States (1822–1836).svg
| flag alias-1836 = Flag of the United States (1836–1837).svg
| flag alias-1837 = Flag of the United States (1837–1845).svg
| flag alias-1845 = Flag of the United States (1845–1846).svg
| flag alias-1846 = Flag of the United States (1846–1847).svg
| flag alias-1847 = Flag of the United States (1847–1848).svg
| flag alias-1848 = Flag of the United States (1848–1851).svg
| flag alias-1851 = Flag of the United States (1851–1858).svg
| flag alias-1858 = Flag of the United States (1858–1859).svg
| flag alias-1859 = Flag of the United States (1859–1861).svg
| flag alias-1861 = Flag of the United States (1861-1863).svg
| flag alias-1863 = Flag of the United States (1863–1865).svg
| flag alias-1865 = Flag of the United States (1865–1867).svg
| flag alias-1867 = Flag of the United States (1867–1877).svg
| flag alias-1877 = Flag of the United States (1877–1890).svg
| flag alias-1890 = Flag of the United States (1890-1891).svg
| flag alias-1891 = Flag of the United States (1891–1896).svg
| flag alias-1896 = Flag of the United States (1896–1908).svg
| flag alias-1908 = Flag of the United States (1908–1912).svg
| flag alias-1912 = Flag of the United States (1912–1959).svg
| flag alias-1959 = Flag of the United States (1959–1960).svg
| flag alias-1960 = Flag of the United States (Pantone).svg
| flag alias-air force = Flag of the United States Air Force.svg
| flag alias-naval = Flag of the United States Navy (official).svg
| flag alias-army = Flag of the United States Army.svg
| link alias-army = Landher Bandaríkjanna
| link alias-naval = Sjóher Bandaríkjanna
| link alias-air force = Flugher Bandaríkjanna
| link alias-football = Bandaríska {{{mw|karla}}}landsliðið í knattspyrnu
| name alias-basketball = USA
| link alias-basketball = United States {{{mw|men's}}} national basketball team
| name alias-field hockey = USA
| link alias-field hockey = United States {{{mw|men's}}} national field hockey team
| link alias-ice hockey = United States national {{{mw|men's}}} ice hockey team
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1776
| var2 = 1777
| var3 = 1795
| var4 = 1818
| var5 = 1819
| var6 = 1820
| var7 = 1822
| var8 = 1836
| var9 = 1837
| var10 = 1845
| var11 = 1846
| var12 = 1847
| var13 = 1848
| var14 = 1851
| var15 = 1858
| var16 = 1859
| var17 = 1861
| var18 = 1863
| var19 = 1865
| var20 = 1867
| var21 = 1877
| var22 = 1890
| var23 = 1891
| var24 = 1896
| var25 = 1908
| var26 = 1912
| var27 = 1959
| var28 = 1960
| redir1 = USA 
| redir2 = United States
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Landfræðileg gagnasnið|Bandaríkin]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2exsiy6505z9wtgdud76pq6gqacxgkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Country data Suður-Afríka</title>
    <ns>10</ns>
    <id>67701</id>
    <revision>
      <id>1973900</id>
      <parentid>1944065</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T02:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <origin>1973900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3261" sha1="mlwl5wyfrmgonz1ovttzrpdn5nhvuqh" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Suður-Afríka
| flag alias = Flag of South Africa.svg
| flag alias-1795 = Flag of Great Britain (1707–1800).svg
| flag alias-1801 = Flag of the United Kingdom.svg
| flag alias-1857 = Flag of Transvaal.svg
| flag alias-1875 = Flag of the Natal Colony (1875–1910).svg
| flag alias-1876 = Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg
| flag alias-1902 = Flag of Orange River Colony.svg
| flag alias-1910 = South Africa Flag 1910-1912.svg
| flag alias-1912 = Red Ensign of South Africa (1912–1951).svg
| flag alias-1928 = Flag of South Africa (1928–1994).svg
| flag alias-1982 = Flag of South Africa (1928–1994, bright colors).svg
| flag alias-naval = Naval ensign of South Africa.svg
| link alias-naval = Sjóher Suður-Afríku
| flag alias-naval-1922 = Naval ensign of the United Kingdom.svg
| flag alias-naval-1946 = Naval Ensign of South Africa (1946-1951).svg
| flag alias-naval-1951 = Naval Ensign of South Africa (1951-1952).svg
| flag alias-naval-1952 = Naval Ensign of South Africa (1952-1981).svg
| flag alias-naval-1981 = Naval Ensign of South Africa (1981-1994).svg
| flag alias-air force = Air Force Ensign of South Africa.svg
| link alias-air force = Flugher Suður-Afríku
| flag alias-air force-1940 =Ensign of the South African Air Force 1940-1951.svg
| flag alias-air force-1951 = Ensign of the South African Air Force 1951-1958.svg
| flag alias-air force-1958 = Ensign of the South African Air Force (1958-1967, 1970-1981).svg
| flag alias-air force-1967 = Ensign of the South African Air Force 1967-1970.svg
| flag alias-air force-1981 = Ensign of the South African Air Force 1981-1982.svg
| flag alias-air force-1982 = Ensign of the South African Air Force (1982-1994).svg
| flag alias-air force-1994 = Ensign of the South African Air Force 1994-2003.svg
| flag alias-army = Flag of the South African Army.svg
| link alias-army = Landher Suður-Afríku
| flag alias-army-1951 = Flag of the South African Army (1951–1966).png
| flag alias-army-1966 = Flag of the South African Army (1966–1973).png
| flag alias-army-1973 = Flag of the South African Army (1973–1994).svg
| flag alias-army-1981 = Ensign of the South African Defence Force (1981-1994).svg
| flag alias-army-1994 = Flag of the South African Army (1994-2002).svg
| flag alias-army-2002 = Flag of the South African Army (2002–2003).svg 
| link alias-football = Suðurafríska {{{mw|karla}}}landsliðið í knattspyrnu
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1795
| var2 = 1801
| var3 = 1857
| var4 = 1875
| var5 = 1876
| var6 = 1902
| var7 = 1910
| var8 = 1912
| var9 = 1928
| var10 = 1982
| var11 = naval-1922
| var12 = naval-1946
| var13 = naval-1951
| var14 = naval-1952
| var15 = naval-1981
| var16 = air force-1940
| var17 = air force-1951
| var18 = air force-1958
| var19 = air force-1967
| var20 = air force-1981
| var21 = army-1951
| var22 = army-1966
| var23 = army-1973
| var24 = army-1981
| var25 = army-1994
| var26 = army-2002
| redir1 = ZAF
| redir2 = RSA
| redir3 = South Africa
| related1 = Transvaal
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Landfræðileg gagnasnið|Suður-Afríka]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mlwl5wyfrmgonz1ovttzrpdn5nhvuqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Het Wapen van Amsterdam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68581</id>
    <revision>
      <id>1973866</id>
      <parentid>1880552</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T18:48:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-41585-91</username>
        <id>118918</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Sett komma til að gera greinarmun á aðalsetningu og aukasetningu.</comment>
      <origin>1973866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4585" sha1="hz68vqjn0w1znvk4ykl43uifbyitv9j" xml:space="preserve">'''Het Wapen van Amsterdam''' (stundum nefnt '''gullskipið''') var [[Holland|hollenskt]] skip sem sigldi frá [[Austur-Indíur|Austur-Indíum]] árið [[1667]]. Það strandaði á [[Skeiðarársandur|Skeiðarársandi]] [[19. september]] [[1667]]. Skipið var hlaðið dýrmætum varningi og  með 200 manns innanborðs. Af þeim björguðust 60  eftir mikla hrakninga en hinir 140 létust úr sjóvolki og kulda. Margar tilraunir hafa verið gerðar til að finna skipið í sandinum en þær hafa ekki borið árangur. Ýmsir töldu að skipið hefði borið verðmætan farm frá [[Austur-Indíur|Austur-Indíum]] sem hefði grafist með flakinu í sandinn, en á móti hafa menn bent á heimildir sem gefa til kynna að skipið hafi verið rifið og viðir þess nýttir í áratugi eftir strandið.

==Leitin að gullskipinu==
Saga skipulegrar leitar að skipsflakinu í sandinum hófst á því að [[Bergur Lárusson]] frá [[Kirkjubæjarklaustur|Kirkjubæjarklaustri]] fékk árið 1960 leyfi frá forsætisráðherra til að leita að skipinu gegn hlut í því sem fyndist. Leitin hófst samt ekki fyrr en árið 1971 þegar hópur athafnamanna með [[Kristinn Guðbrandsson]], kenndan við fyrirtækið [[Björgun]], innanborðs kom að málinu í samstarfi við Berg. 1974 kom ábending frá starfsmönnum [[Varnarliðið|Varnarliðsins]] um skipsflak á ákveðnum stað í sandinum. [[Uppgröftur]] leiddi ekkert í ljós en 1981 sýndu mælingar annað flak á öðrum stað en talið var að skipið hefði strandað. Mikill uppgröftur var hafinn þar með 50 milljón króna [[ríkisábyrgð]] árið 1983 en þegar til kom reyndist það vera flak af þýska togaranum ''Friedrich Albert'' frá [[Geestemünde]] sem strandaði [[19. janúar]] [[1903]].

==Bækur og kvikmyndir==
Tvær barnabækur eftir [[Ármann Kr. Einarsson]] frá [[1961-1970|7. áratugnum]] fjalla um leit að gullskipinu, ''Óli og Maggi með gullleitarmönnum'' 1966 og ''Óli og Maggi finna gullskipið'' 1968. Kvikmynd [[Ágúst Guðmundsson|Ágústs Guðmundssonar]] ''[[Gullsandur]]'' frá 1985 fjallar um tvo bandaríska hermenn sem hyggjast leita að skipinu. 1986 kom síðan út ævisagan ''Kristinn í Björgun'' eftir [[Árni Johnsen|Árna Johnsen]] þar sem saga leitarinnar er rakin.

== Heimild ==
* {{Vísindavefurinn|881|Hvar er akkeri gullskipsins sem sökk undan ströndum Skeiðarársands?}}

== Tenglar ==
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3302303&amp;lang=0 ''Hvers vegna strandaði gullskipið við Ísland''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1982]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3272006 ''Indlandsfar hlaðið gulli og gimstreinum, strandar á Íslandi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1936]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1575025&amp;lang=0 ''Piparskipið sem varð að gullskipi''; grein í Morgunblaðinu 1983]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1576293&amp;lang=0 ''Gullskip á sjó, gullskip á landi''; grein í Morgunblaðinu 1983]
'''Gullskipsleitin'''
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1331934&amp;lang=0 ''Menn og málefni''; grein í Morgunblaðinu 1960]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1431845&amp;lang=0 ''Í leit að gullskipinu''; grein í Morgunblaðinu 1972]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1559170&amp;lang=0 ''Miklar líkur eru á að gullskipið sé fundið''; frétt í Morgunblaðinu 1982]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1578700&amp;lang=0 ''Stálþilið um gullskipið fullgert''; smáfrétt í Morgunblaðinu 1983]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1569345&amp;lang=0 ''Stefnt að sjósetningu gullskipsins í ágústmánuði''; frétt í Morgunblaðinu 1983]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1599572&amp;lang=0 ''Er gullskipið fundið með segulmælingum''; frétt í Morgunblaðinu 1984]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1609289&amp;lang=0 ''Gullskipsmenn bora í flak á Skaftafellsfjöru''; frétt í Morgunblaðinu 1985]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1661139&amp;lang=0 ''Gullskipsmenn enn á ferðinni''; smáfrétt í Morgunblaðinu 1987]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1686569&amp;lang=0 ''Ósar Skeiðarár segulmældir án árangurs''; frétt í Morgunblaðinu 1988]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1770216&amp;lang=0 ''Getgátur uppi um gullskipið''; frétt í Morgunblaðinu 1992]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1816886&amp;lang=0 ''Leitað úr lofti með segulmæli''; frétt í Morgunblaðinu 1994]

{{Stubbur|Saga|Ísland}}
[[Flokkur:Skipsströnd við Ísland]]</text>
      <sha1>hz68vqjn0w1znvk4ykl43uifbyitv9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ertuygla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69699</id>
    <revision>
      <id>1973908</id>
      <parentid>1916378</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T06:35:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1973908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3373" sha1="ez2n2g91ukk8mvbt0l2v6f498kg33za" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Ceramica pisi
| image = Ceramica pisi.jpg
| image_width = 220px
| image_caption =
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'')
| subphylum = [[Hexapoda]]
| classis = [[Skordýr]] (''Insecta'')
| ordo = [[Hreisturvængjur]] (''Lepidoptera'')
| superfamilia = [[Noctuoidea]]
| familia = [[Ygluætt]] (Noctuidae)
| subfamilia = [[Hadeninae]]
| tribus = 
| genus = [[Ceramica (moth)|Ceramica]]
| species = '''''C. pisi'''''
| binomial = ''Ceramica pisi''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]
| synonyms =
*''Melanchra pisi''
}}
'''Ertuygla'''&lt;ref name = &quot;ni&quot;&gt;[https://www.ni.is/biota/animalia/arthropoda/hexapoda/insecta/lepidoptera/noctuidae/ertuygla-melanchra-pisi Ertuygla] [[Náttúrufræðistofnun Íslands]]&lt;/ref&gt; ([[fræðiheiti]] ''Melanchra pisi'' eða ''Ceramica pisi'') er [[mölfluga]] sem lifir á jurtum af [[ertublómaætt]]. Ertuygla hefur sést í auknum mæli á [[Ísland]]i frá aldamótum. Hún er algeng um sunnanvert Ísland. Fullorðin fiðrildi eru á ferli á vorin og fyrri hluta sumars og verpa þá og [[lirfa|lirfur]] klekjast úr eggjum. Í ágúst ná lirfurnar fullum vexti, hverfa niður í gróðursvörðinn og [[púpa]] sig. Fullþroska fiðrildi skríða úr púpunum að vetri loknum. Vænghafið er 32–37 mm.

Lirfan hélt sig hérlendis í fyrstu einkum við [[Alaskalúpína|lúpínu]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.skogur.is/is/nyskograekt/trjategundir-og-trjaheilsa/skadvaldar-i-trjam/ertuygla|title=Ertuygla|last=Skógræktin|website=Skógræktin|language=is|access-date=2020-09-11|archive-date=2020-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200930185132/https://www.skogur.is/is/nyskograekt/trjategundir-og-trjaheilsa/skadvaldar-i-trjam/ertuygla|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; en hefur síðari ár orðið skaðvaldur í skógrækt einkum hvað varðar [[víðir|víði]], [[barrtré|greni]] og [[ösp]]. Lirfum er eytt með breiðvirku eitri eins og Permasect sem drepur skordýr eða sérvirkum bakteríum sem hafa eingöngu áhrif á fiðrildalirfur eins og Bt (''Bacillus thuriengensis'').
 
Ertuygla er skyld [[grasygla|grasyglu]].

&lt;gallery&gt;
Ceramica pisi caterpillar (side view) - Keila.jpg|Grænt afbrigði af lirfu ertuyglu
Ceramica pisi (larva) - Broom moth (caterpillar) - Совка гороховая (гусеница) (27194302578).jpg|Marglit lirfa
Broom Moth. Ceramica (Melanchra) pisi (38702142045).jpg|Brún lirfa
&lt;/gallery&gt;

==Tenglar==
* [http://www.ni.is/midlun-og-thjonusta/tegund_vikunnar/nr/812 Ertuygla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730231237/http://www.ni.is/midlun-og-thjonusta/tegund_vikunnar/nr/812 |date=2013-07-30 }}
* [http://www.biolib.cz/en/taxon/id54312/ Broom Moth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305093559/http://www.biolib.cz/en/taxon/id54312/ |date=2016-03-05 }}
* [http://webh01.ua.ac.be/vve/Checklists/Lepidoptera/Noctuidae/Cpisi.htm Lepidoptera of Belgium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207095855/http://webh01.ua.ac.be/vve/Checklists/Lepidoptera/Noctuidae/Cpisi.htm |date=2008-12-07 }}
* [http://www.ukmoths.org.uk/show.php?id=67 Broom Moth at UKmoths]

==Tilvísanir==
{{reflist}}
{{commonscat|Ceramica pisi}}
{{wikilífverur|Ceramica pisi}}

{{stubbur|líffræði}}
[[Flokkur:Meindýr]]
[[Flokkur:Skordýr á Íslandi]]
[[Flokkur:Ygluætt]]</text>
      <sha1>ez2n2g91ukk8mvbt0l2v6f498kg33za</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Country data Fílabeinsströndin</title>
    <ns>10</ns>
    <id>77252</id>
    <revision>
      <id>1973892</id>
      <parentid>1851780</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T02:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <origin>1973892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="682" sha1="e2qb4j0i35bvxlqicicnj2gg3pk65zn" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Fílabeinsströndin
| flag alias = Flag of Cote d'Ivoire.svg
| flag alias-1959 = Flag of Côte d'Ivoire (WFB 2009).gif
| flag alias-2004 = Flag of Cote d'Ivoire (2004 World Factbook).gif
| link alias-football = {{{mw|Karla}}}landslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1959
| var2 = 2004
| redir1 = CIV
| redir2 = Côte d'Ivoire
| redir3 = Cote d'Ivoire
| redir4 = Ivory Coast
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Landfræðileg gagnasnið|Fílabeinsströndin]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e2qb4j0i35bvxlqicicnj2gg3pk65zn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grænlendinga þáttur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82761</id>
    <revision>
      <id>1973860</id>
      <parentid>1900527</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T17:34:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Masae</username>
        <id>538</id>
      </contributor>
      <comment>Umskrif og viðbót</comment>
      <origin>1973860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11891" sha1="gdrp07j2pi4hibozfxtyu4po2hwjsx9" xml:space="preserve">
[[Mynd:Flateyjarbok-graenlands.thattur.pdf|thumb| Upphafssíða Grænlendinga þáttar í Flateyjarbók]] '''Grænlendinga þáttur''' eða E'''inars þáttur Sokkasonar''' er stutt saga sem fjallar um afkomendur [[Norrænir Grænlendingar|norrænu landnemanna]] á [[Grænland|Grænlandi]] þegar byggð hafði verið þar í rúmlega eina öld og íbúarnir vildu fá [[Biskup|biskup]] til landsins. 
==Ritun==
Grænlendinga þáttur hefur aðeins varðveitts í handriti [[Flateyjarbók|Flateyjarbókar]] ([https://handrit.is/manuscript/view/is/GKS02-1005/0#mode/2up GKS 1005 fol.]) og er í sex köflum. Handritið er talið vera skrifað að stærstum hluta á árunum 1387 til 1394. Í handritinu eru fjöld [[Konungasögur|konungasagna]], [[Íslendingasögur|Íslendingasagna]] og [[Fornaldarsögur|fornaldarsagna]] og upprunalegu textarnir eru flestir  mun eldri en handritið. Aldur Grænlendinga þáttar er óviss og umdeildur. Í þættinum er sagt frá sögulegum atburðum sem áttu sér stað á fyrri hluta 12. aldar og telja sumir fræðimenn telja að hann hafi verið saminn um 1200. Sögulegar heimildir er um vígslu [[Arnlandur biskup|Arnlands sem biskups]]  Grænlands árið 1124.&lt;ref&gt;Finnur Magnússon og C. C. Rafn. [https://heimskringla.no/wiki/Uddrag_af_Middelalderens_islandske_Annaler_(CCR/FM)  Uddrag af Middelalderens Islandske Annaler] í Grønlands historiske mindesmærker III &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[ https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/barnaldur.html  Catholic-Hierarchy.&lt;/ref&gt; Tengsl deiluaðila og lagaflækjur benda hins vegar til þess að þátturinn hafi verið saminn all nokkru eftir að Grænlendingar gengu Noregskonungi á hönd („''Grænlendingar hofdu geingit vndir skattgilldi''“) &lt;ref&gt;[https://heimskringla.no/wiki/Hákonar_saga_Hákonarsonar_(Flateyjarbók) Saga Hakonar konungs gamla]&lt;/ref&gt; ár 1261. Sögumaðurinn hefur þá heimfært félagslegar aðstæður seinni hluta 13. aldar á sögulega atburði sem áttu að gerast um 150 árum fyrr, en það vekur efasemdir um sögulegt gildi þeirra atburða sem lýst er. &lt;ref&gt; Ólafur  Halldórsson (1993). Einars þáttr Sokkasonar . í In Pulsiano, Phillip; Wolf, Kirsten (ritstj.). Medieval Scandinavia: An Encyclopedia. New York: Garland. Bls. 160. ISBN 0824047877.&lt;/ref&gt;

Vegna frásagnarstíllsins hefur lengi verið gert ráð fyrir að sögumaðurinn væri Sturlungur eða einhver með náin engsl við [[Sturlungar|Sturlungana]], það er  [[Snorri Sturluson]], [[Styrmir Kárason|Styrmir hinn fróði]] eða Eiríkur Oddsson. [[Sturla Þórðarson]], frændi Snorra, er einnig talinn mögulegur höfundur. &lt;ref&gt;Else Ebel (1999) Der Grœnlendinga Þáttr – aktuelle oder antiquarische Geschichtsperspektive? Úr: Reallexikon der Germanischen Altertumskunde]] – Ergänzungsbände, Band=21. Ritstjóri Stig Toftgaard Andersen. De Gruyter Berlin / New York ISBN: 978-3-11-016564-7. Bls  13–25. [https://www.degruyter.com/database/GAO/entry/RGA-E21_3/html]&lt;/ref&gt;

==Söguþráður==
Þátturinn hefst með því að þeir feðgarnir Sokki Þórisson og Einar sonur hans er kynntir. Þeir voru af áhrifamikilli grænlenskri ætt og bjuggu á [[Brattahlíð]]. Sokki kynnir þá ósk á þingi Grænlendinga að biskupsstóll skyldi stofnaður á Grænlandi og fær stuðning bænda. Einar var valinn til að fara á fund S[[Sigurður Jórsalafari|Sigurðs Jórsalafara]], Noregskonungs, til að fá stuðning hans við biskupsskipun og hafði með sér [[Rostungstönn|rostungstennur]] og [[Skinn|loðfeldi]] og þar að auki bjarndýr. Konungur bað prestinn Arnald um að taka að sér embættið en hann var tregur til en samþykkti það að lokum „''ef Einar sverji mér þess eið að halda og fulltingja rétt biskupsstólsins og eignum þeim er guði eru gefnar og hegna þeim er á ganga og sé varnarmaður fyrir öllum hlutum staðarins''.“ Eftir að [[Össur erkibiskup]] í [[Lundur (Svíþjóð)|Lundi]] hafði vígt Arnald sem biskupi lögðu þeir Einar og Arnaldur upp í för til Grænlands. Í fylgd með þeim var kaupskip undir stjórn manns að nafni Arnbjörn Austmaður,&lt;ref&gt;„''Orðið Austmaður var í íslenskum fornsögum haft um menn frá Noregi. ... Alloft eru menn nefndir í Íslendingasögum sem virðast bera viðurnefnið Austmaður. Skilin milli viðurnefnis og almenns auðkennis eru þó oft mjög óljós.''“ Vísindavefur [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=1809 Hvað er Austmaður?&lt;/ref&gt; og voru norrænir menn með honum. En þeir urðu fljótlega viðskila við skip Einars og biskups. Þeir Einar og Arnaldur tóku land á Ísland eftir að skip þeirra hafði rekið af leið og höfðu vetursetu hjá [[Sæmundur fróði Sigfússon|Sæmundi fróða]] í [[Oddi (Rangárvöllum)|Odda]]. Sumarið eftir fóru þeir til Grænlands og Arnaldur setti  biskupsstól í [[Garðar (Grænlandi)|Görðum]] í [[Eystribyggð]] og settist þar að. Það kom í ljós að Arnbjörn og skip hans höfðu ekki komið til Grænlands og var talið að hann og áhöfn hans höfðu farist.

Þá er sagt frá því að Grænlendingurinn Sigurður Njálsson fór í veiðiferð haust nokkuð nálægt jöklinum [[Hvítserkur (fjall)|Hvítserk]] og voru þeir fimmtán með í förinni. Inn í einum firði  sáu þeir strandað skip, tjald og skála við árósa. Þeir sáu lík nokkurra manna sem greinilega höfðu soltið í hel og töldu að fleiri væru látnir inni í skálanum. Þeir brutu upp skálann en þar var mikill ýldudaun.  Í skálanum fundu þeir lík sem þeir töldu vera Arnbjörn og félagar hans og einnig mikið af verðmætum munum. Tvö skip voru þar í fjörunni og árósnum, kaupskip sem var mikið hafskip en var brotið  mjög neðan og „''höfuðskip sem var steint og mikil gersemi''“.  Sigurður og félagar hans  snéru aftur til byggða með líkin og einnig höfuðskipið og eftirbát og mikið af verðmætum.  Fóru þeir á fund Arnalds biskups í Görðum og lét hann jarða líkin í kirkjugarðinum. Höfðaskipið og mikið fé sem fylgdi líkunum fór til biskupsstóllsins fyrir sálir hinna látnu. Öðru verðmæti var skipt meðal fundarmanna í samræmi við grænlensk lög. 
Þegar þetta fréttist til Noregs ákváðu Össur bróðursonur Arnbjarnar og fleiri ættingjar hinna látnu að fara til Grænlands til að heimta heim höfuðskipið og annað vermæti í samræmi við kanónískan rétt.&lt;ref&gt;Lára Magnúsdóttir (2001). [https://timarit.is/gegnir/991005416319706886 Kristni á miðöldum]. Tímaritið Skírnir, 1. tölublað 2001. Bls 195&lt;/ref&gt;
 
Á Grænlandi bað Össur biskup um greiðslu fyrir þau verðmæti sem komið höfðu frá Arninbirni og félögum hans. Biskup neitaði þessu og vísaði til grænlenskra laga og „''kvað það maklegast að það fé færi þeim til sáluhjápar er aflað höfðu og til þeirrar kirkju er bein þeirra voru að grafin, og sagði það manndómsleysi að kalla nú til fjár þess''. “  Um vorið bar Össur málið undir þing Grænlendinga sem haldið var á Görðum. Úrskurður biskupsins var staðfestur þar. Brást Össur illa við og hjó úr tvö borð, sínu megin hvort upp frá kilinum á hinu steinda höfuðskipi og fór síðan norður til [[Vestribyggð|Vestribyggðar]] og gerði bandalagð sig við tvo aðra norska kaupmenn, þá Kolbein og Ketil Kálfsson.

Þegar Arnaldur frétti af skemmdum skipsins minnti hann Einar á eiðinn um að hegna þeim sem ganga á rétt biskupsstólsins. Einar sýndi þó skilning á viðbrögðum Össurar í ljósi þess sem hann hafði misst, en Arnaldur sakaði þá Einar um eiðrof. Einar vildi ekki sitja undir þessu og drap Össur með öxi að lokinni messu. Biskupinn var óánægður með drápið og mælti: „''Eigi eru slík verk góð en þó er vorkunn á.''“ En hann hafði litla samúð með hinum látna og neitaði í fyrstu að hann yrði grafinn í kirkjugarðinum.

Bandamenn Össurra kröfðust að morðið væri tekið til dóms á þingi Grænlendinga. Ætlun þeirra var að mæta til þings í Görðum með fjölda stuðningsmanna frá Vesturbyggð en stormur kom í veg fyrir að fleiri skip kæmust í tíma. Sokki, faðir Einars, vildi leita sátta en norsku kaupmennirnir höfnuðu því. Ekki var hægt að ljúka réttarhöldunum að sinni og var ætlunin að halda málamiðlunum áfram síðar um sumarið. Þá komu Norðmennirnir til Eystribyggðar og leyndust í leynivogi einum skammt frá biskupsstólnum. Þegar þeir sáu Einar Sokkason halda til hámessu og var kirkjuklukkunum hringt, og töldu kaupmennirnir það gert til virðingar við Einar að
hringja á móti honum og kváðu slík mikil endemi og urðu illa við. Þeir Sokki og Einar komu með ýmsa gripi til að bæta fyrir dauða Össarar. Þar á meðal var spangabrynja&lt;ref&gt; Spangabrynja var gerð úr litlum járnplötum sem voru nítaðar eða saumaðar saman með skinnböndum í brynju. [https://www.hurstwic.org/history/articles/manufacturing/text/viking_mail.htm Viking Mail]&lt;/ref&gt; ein forn. Tóku Norðmennirninr því afar illa og álítu vera svívirðlegt boð og Kolbeinn réðist á Einar og drap hann. Alls létust sex Grænlendingar og fimm Norðmenn í bardaganum sem fylgdi.

Í kjölfarið bauðst Grænlendingur að nafni Hallur, sem bjó að Sólarfjöllum, til að miðla málum og lagði aftur til sátta. Hinir föllnu voru metnir hver gegn öðrum, þar á meðal Einar gegn Össuri. En Norðmennirnir voru lýstir útlægir. Grænlendingar voru óánægðir með dóminn og hugsuðu til hefnda en Norðmennirnir fengu byr til að sigla frá Grænlandi. Kolbeinn gekk á fund [[Haraldur gilli|Haralds gilla]] konungs þegar hann kom til Noregs og sagði frá atburðunum og rægði Grænlendinga mjög. En konungur frétti frá öðrum að þetta hefðu verið falskar ásakanir. Kolbeinn gerði síðan samsæri með [[Sigurður slembidjákn|Sigurði slembidjákna]] gegn Haraldi gilla konungi en þurfti að flýja til Danmörku og drukknaði þar.

==Lagadeilur==
Þátturinn fjallar að miklu hvort sé rétthærra, kanónískur réttur&lt;ref&gt;Hildigunnur Fönn Hauksdóttir (2024). [https://skemman.is/bitstream/1946/48800/2/Lokaskil_BA_ritgerð_Hildigunnur%20Hauksdóttir.pdf Stjórnspeki á umbrotatímum] Háskóli Íslands&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib5-cann1254-1310_en.html#TITLE_I. The Acquisition of goods] Liber V. De bonis ecclesiae temporalibus.  Codex Iuris Canonici (1259 - 1272)&lt;/ref&gt; eða grænlensk lög &lt;ref&gt;[https://ordabelgur.skjalasafn.is/kb/vogrek/ Vogrek] Orðabelgur - Sögulegt hugtakasafn Þjóðskjalasafns Íslands&lt;/ref&gt; um réttmætan eiganda vogreka. Grænlensk lög eru hér að öllum líkindum að innihaldi samhljóða við íslensk lög og eldri hefðbundinn rétt. Svo er að sjá að sögumaður styðji kanónískan rétt en hefur ekki samúð með norsku kaupmönnunum; þvert á móti tekur hann afstöðu með Grænlendingum. Einnig er athyglisvert hversu náið samband Grænlendinga og Noregskonungs er talið í þættinum, en það er eins og búast mátti við seint á 13. öld.
==Heimildir==
* Jones, Gwyn, trans. (1986) ''The Norse Atlantic Saga: Being the Norse Voyages of Discovery and Settlement to Iceland, Greenland, and North America'', revised edition, Oxford: Oxford University Press, Bls. 236-241

* Útgáfa Guðna Jónssonar á [https://heimskringla.no/wiki/Gr%C3%A6nlendinga_%C3%BE%C3%A1ttr heimskringla.no]
* Útgáfa Guðbrands Vigfússonar and Carl Richard Unger á [https://heimskringla.no/wiki/Gr%C5%93nlendinga_%C3%BE%C3%A1ttr heimskringla.no]
* Útgáfa með nútímastafsettningu [https://www.snerpa.is/net/isl/graent.htm snerpa.is]
== Tilvísanir ==	
{{Reflist}}
{{Norrænir Grænlendingar}} 
{{íslendingasögur}}
[[Flokkur:Íslendingaþættir]]


[[Flokkur:Íslendingaþættir]]</text>
      <sha1>gdrp07j2pi4hibozfxtyu4po2hwjsx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sannleiksnefnd Alþingis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86111</id>
    <redirect title="Rannsóknarnefnd Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna 2008" />
    <revision>
      <id>1973886</id>
      <parentid>842069</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T23:57:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>13659</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Rannsóknarnefnd Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna 2008]]</comment>
      <origin>1973886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="9v52ixcm3kphron21c7t224t0rsxroc" xml:space="preserve">#tilvísun [[Rannsóknarnefnd Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna 2008]]</text>
      <sha1>9v52ixcm3kphron21c7t224t0rsxroc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dýrahringurinn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>95186</id>
    <revision>
      <id>1973910</id>
      <parentid>1740424</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T07:53:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>Latnesk heiti og ljósmyndir af stjörnumerkjunum</comment>
      <origin>1973910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="nlbzwzhyqyj1w6lpmeb31dvuhmjfmo5" xml:space="preserve">[[Mynd:Zodiac Constellations.jpg|alt=Ljósmyndir af stjörnumerkjum dýrahringsins|thumb|Ljósmyndir af stjörnumerkjunum 12 sem dýrahringurinn byggir á]]
'''Dýrahringurinn''' er ímynduð skipting [[Himinn|himinhvolfsins]] innan [[stjörnuspeki]]nnar. Almennt er miðað við 12 [[stjörnumerki]], þannig að hver hluti hvelfingarinnar spannar 30°.

{| class=wikitable
|-
! colspan=2|Stjörnumerki
!Latneskt heiti!!Gráður!!Frumefni!!Ríkjandi hnöttur
|-----------------
|[[Image:Aries.svg|20px]]
|[[Hrúturinn (stjörnumerki)|Hrúturinn]] 
|Aries|| 1°–30° || [[Eldur]]  || [[Mars]]
|-----------------
|[[Image:Taurus.svg|20px]]
|[[Nautið (stjörnumerki)|Nautið]] 
|Taurus|| 31°–60° || [[Jörð]]  || [[Venus]]
|-----------------
|[[Image:Gemini.svg|20px]]
|[[Tvíburarnir (stjörnumerki)|Tvíburarnir]] 
|Gemini|| 61°–90° || [[Loft]]  || [[Merkúr]]
|-----------------
|[[Image:Cancer.svg|20px]]
|[[Krabbinn (stjörnumerki)|Krabbinn]] 
|Cancer|| 91°–120° || [[Vatn]]  || [[Tunglið]]
|-----------------
|[[Image:Leo.svg|20px]]
|[[Ljónið (stjörnumerki)|Ljónið]] 
|Leo|| 121°–150° || [[Eldur]]  || [[Sólin]]
|-----------------
|[[Image:Virgo.svg|20px]]
|[[Meyjan (stjörnumerki)|Meyjan]] 
|Virgo|| 151°–180° || [[Jörð]]  || [[Merkúr]]
|-----------------
|[[Image:Libra.svg|20px]]
|[[Vogin (stjörnumerki)|Vogin]] 
|Libra|| 181°–210° || [[Loft]]  || [[Venus]]
|-----------------
|[[Image:Scorpio.svg|20px]]
|[[Sporðdrekinn (stjörnumerki)|Sporðdrekinn]] 
|Scorpio|| 211°–240° || [[Vatn]]  || [[Mars]]/[[Plútó]]
|-----------------
|[[Image:Sagittarius.svg|20px]]
|[[Bogmaðurinn (stjörnumerki)|Bogmaðurinn]] 
|Sagittarius|| 241°–270° || [[Eldur]]  || [[Júpíter]]
|-----------------
|[[Image:Capricorn.svg|20px]]
|[[Steingeitin (stjörnumerki)|Steingeitin]] 
|Capricornus|| 271°–300° || [[Jörð]]  || [[Satúrnus]]
|-----------------
|[[Image:Aquarius.svg|20px]]
|[[Vatnsberinn (stjörnumerki)|Vatnsberinn]] 
|Aquarius|| 301°–330° || [[Loft]]  || [[Satúrnus]]/[[Úranus]]
|-----------------
|[[Image:Pisces.svg|20px]]
|[[Fiskarnir (stjörnumerki)|Fiskarnir]] 
|Pisces|| 331°–360° || [[Vatn]] || [[Neptúnus]]/[[Júpíter]]
|}

Sumir vilja kalla [[Naðurvaldi|Naðurvalda]] 13. stjörnumerki Dýrahringsins.

{{Tilvitnunarbox
 |title = 
 |width = 40%
 |quote = 
:Hrútur, tarfur, tvíburar,  
:teljum þar til krabba og ljón, 
:mey og vog þá vitum þar 
:vorri birtist dreki sjón. 
:-
:Bogmaður, steingeit standa næst,
:stika vatnsberi og fiskar nær,
:svo eru merkin sólar læst
:í samhendur þessar litlar tvær.
 |source = Úr Náttúrufræðingnum, 1937}}

== Tenglar ==
* [http://www.stjornuskodun.is/stjornuskodun/stjornuhiminninn/dyrahringurinn/ Stjörnufræðivefurinn: Dýrahringurinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110126111713/http://www.stjornuskodun.is/stjornuskodun/stjornuhiminninn/dyrahringurinn/ |date=2011-01-26 }}

[[Flokkur:Stjörnumerki]]
[[Flokkur:Stjörnuspeki]]</text>
      <sha1>nlbzwzhyqyj1w6lpmeb31dvuhmjfmo5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973914</id>
      <parentid>1973910</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:33:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1973914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2954" sha1="bq4c5k0ebuq7sqbjw7moigedbfkakbf" xml:space="preserve">[[Mynd:Zodiac Constellations.jpg|alt=Ljósmyndir af stjörnumerkjum dýrahringsins|thumb|Ljósmyndir af stjörnumerkjunum 12 sem dýrahringurinn byggir á]]
'''Dýrahringurinn''' er ímynduð skipting [[Himinn|himinhvolfsins]] innan [[stjörnuspeki]]nnar. Almennt er miðað við 12 [[stjörnumerki]], þannig að hver hluti hvelfingarinnar spannar 30°.

{| class=wikitable
|-
! colspan=2|Stjörnumerki
!Latneskt heiti!!Gráður!!Frumefni!!Ríkjandi hnöttur
|-----------------
|[[Image:Aries.svg|20px]]
|[[Hrúturinn (stjörnumerki)|Hrúturinn]] 
|Aries|| 1°–30° || [[Eldur]]  || [[Mars]]
|-----------------
|[[Image:Taurus.svg|20px]]
|[[Nautið (stjörnumerki)|Nautið]] 
|Taurus|| 31°–60° || [[Jörð]]  || [[Venus]]
|-----------------
|[[Image:Gemini.svg|20px]]
|[[Tvíburarnir (stjörnumerki)|Tvíburarnir]] 
|Gemini|| 61°–90° || [[Loft]]  || [[Merkúr]]
|-----------------
|[[Image:Cancer.svg|20px]]
|[[Krabbinn (stjörnumerki)|Krabbinn]] 
|Cancer|| 91°–120° || [[Vatn]]  || [[Tunglið]]
|-----------------
|[[Image:Leo.svg|20px]]
|[[Ljónið (stjörnumerki)|Ljónið]] 
|Leo|| 121°–150° || [[Eldur]]  || [[Sólin]]
|-----------------
|[[Image:Virgo.svg|20px]]
|[[Meyjan (stjörnumerki)|Meyjan]] 
|Virgo|| 151°–180° || [[Jörð]]  || [[Merkúr]]
|-----------------
|[[Image:Libra.svg|20px]]
|[[Vogin (stjörnumerki)|Vogin]] 
|Libra|| 181°–210° || [[Loft]]  || [[Venus]]
|-----------------
|[[Image:Scorpio.svg|20px]]
|[[Sporðdrekinn (stjörnumerki)|Sporðdrekinn]] 
|Scorpio|| 211°–240° || [[Vatn]]  || [[Mars]]/[[Plútó]]
|-----------------
|[[Image:Sagittarius.svg|20px]]
|[[Bogmaðurinn (stjörnumerki)|Bogmaðurinn]] 
|Sagittarius|| 241°–270° || [[Eldur]]  || [[Júpíter]]
|-----------------
|[[Image:Capricorn.svg|20px]]
|[[Steingeitin (stjörnumerki)|Steingeitin]] 
|Capricornus|| 271°–300° || [[Jörð]]  || [[Satúrnus]]
|-----------------
|[[Image:Aquarius.svg|20px]]
|[[Vatnsberinn]] 
|Aquarius|| 301°–330° || [[Loft]]  || [[Satúrnus]]/[[Úranus]]
|-----------------
|[[Image:Pisces.svg|20px]]
|[[Fiskarnir (stjörnumerki)|Fiskarnir]] 
|Pisces|| 331°–360° || [[Vatn]] || [[Neptúnus]]/[[Júpíter]]
|}

Sumir vilja kalla [[Naðurvaldi|Naðurvalda]] 13. stjörnumerki Dýrahringsins.

{{Tilvitnunarbox
 |title = 
 |width = 40%
 |quote = 
:Hrútur, tarfur, tvíburar,  
:teljum þar til krabba og ljón, 
:mey og vog þá vitum þar 
:vorri birtist dreki sjón. 
:-
:Bogmaður, steingeit standa næst,
:stika vatnsberi og fiskar nær,
:svo eru merkin sólar læst
:í samhendur þessar litlar tvær.
 |source = Úr Náttúrufræðingnum, 1937}}

== Tenglar ==
* [http://www.stjornuskodun.is/stjornuskodun/stjornuhiminninn/dyrahringurinn/ Stjörnufræðivefurinn: Dýrahringurinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110126111713/http://www.stjornuskodun.is/stjornuskodun/stjornuhiminninn/dyrahringurinn/ |date=2011-01-26 }}

[[Flokkur:Stjörnumerki]]
[[Flokkur:Stjörnuspeki]]</text>
      <sha1>bq4c5k0ebuq7sqbjw7moigedbfkakbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jakob Hafstein - Söngur villiandarinnar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109677</id>
    <revision>
      <id>1973856</id>
      <parentid>1788369</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T16:16:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42209-60</username>
        <id>119066</id>
      </contributor>
      <comment>/* Söngur villiandarinnar */</comment>
      <origin>1973856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4214" sha1="sfg6hyw7ad6dwnamaum4a08c4t4rzno" xml:space="preserve">{{Breiðskífa
|Nafn               = Jakob Hafstein syngur Söng villiandarinnar
|Gerð               = IM 52
|Tónlistarmaður     = Jakob Hafstein, Carl Billich
|Forsíða            = IM-52-a.jpg
|Bakhlið            = IM-52-b.jpg
|Bakgrunnur         = Sky Blue
|Gefin út           = 1954
|Tónlistarstefna    = Sönglög
|Lengd              = 
|Útgáfufyrirtæki    = Íslenzkir tónar 
|Upptökustjóri      = 
|Gagnrýni           = 
|Síðasta breiðskífa =
|Þessi breiðskífa   =
|Næsta breiðskífa   =
|}}
'''Jakob Hafstein syngur Söng villiandarinnar''' er 78-snúninga [[hljómplata]] gefin út af [[Íslenzkir tónar|Íslenzkum tónum]] árið 1954. Á henni syngur [[Jakob Hafstein]] tvö lög við undirleik [[Carl Billich]]. Annað lagið, ''Fyrir sunnan Fríkirkjuna'', samdi Jakob við ljóð [[Tómas Guðmundsson|Tómasar Guðmundssonar]] en hitt lagið er ''Söngur villiandarinnar'' sem varð eitt þekktasta lag á Íslandi á sjötta áratug síðustu aldar. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: [[AS Nera]] í [[Osló]].

== Lagalisti ==
# Fyrir sunnan Fríkirkjuna - ''Lag - texti: Jakob Hafstein - Tómas Guðmundsson'' - {{Hljóð|IM_52-Fyrir_sunnan_Fr%C3%ADkirkjuna-Jakob_Hafstein.ogg|Hljóðdæmi}}
# Söngur villiandarinnar - ''Lag - texti: Þjóðlag - Jakob Hafstein'' - {{Hljóð|Söngur villiandarinnar bútur.ogg|Hljóðdæmi}}


== Söngur villiandarinnar ==
Lagið ''Söngur villiandarinnar'' eða ''Vildandens sång'' eins og það  hét upprunalega er eftir ókunnan höfund, en sænski hljómsveitarstjórinn  [[Leonard Landgren]] skrifaði það upp og útsetti. Eiginkona hans [[Thory Bernhards]] söng sænsku útgáfuna 1952. Í Danmörku söng [[Valdemar Davids]] danska þýðingu með Elo Magnussen og hljómsveit sama ár. Upprunalegur sænskur texti er eignaður [[Jóhan Bernhard Gauffin]] en dönsku þýðinguna gerði [[Knud Pheiffer]]. Eins og kunnugt er gerði Jakob Hafstein afar vel heppnaða þýðingu og staðfæringu af textanum auk þess sem hann fór sérlega vel með lagið. 

Lagið varð vinsælt á Norðurlöndunum en sló rækilega í gegn á Íslandi þegar það kom út haustið 1954. Platan er ein mest selda plata Íslenzkra tóna.&lt;ref&gt;4. sending af plötunni var auglýst í Morgunblaðinu, 20.2.1955, bls. 11. &lt;/ref&gt; Óhætt er að segja að hvert mannsbarn hafi þekkt hið ljúfsára ljóð sem er ógleymanlegt þeim sem á hlýða. Lagið var spilað í óskalagaþáttum útvarps árum saman eftir útkomu plötunnar og virðist enn lifa með þjóðinni þó það heyrist sjaldan í útvarpi á nýrri öld. Heiti lagsins varð titill útvarpsþáttar um lög frá liðinni tíð á Rás 2 og heiti á smásagnasafni [[Einar Kárason|Einars Kárasonar]] sem gefið var út 1987. Í samnefndri smásögu kom lagið sjálft við sögu á eftirminnilegan hátt.&lt;ref&gt;Einar Kárason. Söngur villiandarinnar og fleiri sögur. Mál og menning 1987.&lt;/ref&gt;  

Fáir hafa reynt að endurgera lagið, hugsanlega vegna þess hve vel það er flutt af Jakobi og hve ljóðið er tilfinningahlaðið. [[Rúnar Júlíusson]] söng lagið reyndar inn á plötuna Nostalgíu sem gefin var út af [[Geimsteinn|Geimsteini]] 2006. 

Jakob Hafstein gaf út fallegt nótnahefti með laginu árið 1956. Carl Billich skrifaði nóturnar en teikningar eru eftir [[Halldór Pétursson]]. Harmrænar teikningar Halldórs auka enn á þá átakanlegu atburðarrás sem lýst er í ljóðinu.

== Nótnabókin ==
&lt;gallery&gt;
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-01-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-04-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-05-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-06-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-07-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-08-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-09-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-10-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-11-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-12-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-13-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-14-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-15-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-16-.jpg
&lt;/gallery&gt;


== Heimildir ==
{{reflist}}

[[Flokkur:Íslenzkir tónar]]
[[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1954]]</text>
      <sha1>sfg6hyw7ad6dwnamaum4a08c4t4rzno</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Björn Þorsteinsson (sagnfræðingur)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129020</id>
    <revision>
      <id>1973872</id>
      <parentid>1973381</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T22:14:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1973872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2370" sha1="qijykt83g5u20iqj3tg1dqcr3lo195e" xml:space="preserve">'''Björn Þorsteinsson''' ([[20. mars]] [[1918]] - [[6. október]] [[1986]]) var [[sagnfræði]]ngur og [[prófessor]] við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]].  

Foreldrar Björns voru Þorsteinn Björnsson og Þuríður Þorvaldsdóttir og föðurafi hans var Björn Eysteinsson heiðarbóndi. Björn lauk stúdentsprófi utanskóla 1941 og kandidatsprófi í íslenskum fræðum með sögu að sérgrein árið 1947. Hann kenndi íslensku og sögu í Gagnfræðaskóla Reykjavíkur frá 1943. Veturinn 1948-49 var hann í framhaldsnámi í London.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Einar Laxness|year=1987|title=Björn Þorsteinsson|journal=Saga|volume=25|number=1|pages=6-19|url=https://timarit.is/gegnir/991004014319706886}}&lt;/ref&gt; Björn var forseti [[Sögufélag]]s og ritstjóri tímaritsins ''Sögu'' frá 1960 til 1972.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sogufelag.is/2020/03/10/bjorn-thorsteinsson/|title=Björn Þorsteinsson|website=Sögufélag|access-date=3.2.2026}}&lt;/ref&gt;

Björn fékkst lengi við sögukennslu og samdi töluvert af kennsluefni í Íslandssögu. Hann rannsakaði tengsl Íslands og Englands á miðöldum og setti meðal annars fyrstur fram hugtökin „[[enska öldin]]“, „[[þýska öldin]]“ og „[[norska öldin]]“; og kenninguna um [[Eyrarsundslásinn]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|1480463|„Tíu þorskastríð“ eftir Björn Þorsteinsson|blað=Morgunblaðið|bls=13|dags=27.11.1976}}&lt;/ref&gt; 

Björn samdi yfirlitsrit um Íslandssögu og kom fyrsta bindið ''Íslenska þjóðveldið'' út árið 1953 og síðar ''Íslenska skattlandið'' sem var saga Íslands frá 1262-1400. Yfirlitsrit hans um Íslandssögu í einu bindi, ''Íslandssaga til okkar daga'', kom út að honum látnum árið 1991.

== Helstu ritverk ==
* ''Íslenska þjóðveldið'' (1953)
* ''Íslenska skattlandið'' (1956)
* ''Hansestæderne og Norden'' (1957)
* ''Enska öldin í sögu Íslendinga'' (1970)
* ''Tíu þorskastríð 1415-1976'' (1976)
* ''Á fornum slóðum og nýjum'' (1978)
* ''Íslensk miðaldasaga'' (1978)
* ''[https://baekur.is/bok/81f2ed20-7e69-4ccc-8f30-e3deb3c90a8b Íslandssaga til okkar daga]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}'' (1991)

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

[[Flokkur:Íslenskir sagnfræðingar]]
{{fd|1918|1986}}
[[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]]
[[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]]</text>
      <sha1>qijykt83g5u20iqj3tg1dqcr3lo195e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131138</id>
    <revision>
      <id>1973859</id>
      <parentid>1973829</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T17:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dáin */</comment>
      <origin>1973859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19179" sha1="32nsm7chv5nwblyhyue4q7logeqp752" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]].

== Atburðir ==

===Janúar===
* [[1. janúar]]: 
**[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]].
** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]].
** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum.
* [[3. janúar]]: 
** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins.
** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]].
** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]].
* [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland.
* [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda.
* [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]]  gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust.
* [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]].
* [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið.
* [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl.
* [[18. janúar]]: 
** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna.
** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni.
** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn.
* [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers.
* [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram.
* [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins.
* [[22. janúar]]:
** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni.
** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur.
* [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]].
* [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið.
* [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning.
* [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]].
* [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring.

===Febrúar===
* [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]].
* [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu.
* [[8. febrúar]]:
**Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]].
** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals.
* [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig.
* [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]].
* [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi.
* [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni.
* [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes.
* [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s.
* [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]].
* [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess.

===Mars===
* [[2. mars]]:
** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]].
** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]].
* [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust.
* [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]].
* [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s.
* [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan.
* [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]].
* [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi.
* [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands.
* [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði.
* [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s.
* [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]].

===Apríl===
[[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]]
* [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]].
* [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km.
* [[7. apríl]]: 
**[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé.
** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s.
* [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust.
* [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]].
* [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]].
* [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s.
* [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið.
* [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði.
* [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]].
* [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]].
* [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]].

===Maí===
* [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC).
* [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega.
* [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann.
* [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu.
* [[16. maí]]: 
**[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu.
** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]].
* [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár.
* [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu.
* [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]].
* [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London.
* [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]].
* [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]].

===Júní===
* [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]].
* [[3. júní]]:
** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]].
** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk.
* [[7. júní]]:
** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli.
** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt.
* [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990.
* [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit.
* [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada.
* [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum.
* [[14. júní]]: 
** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]].
** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973.
* [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst.
* [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]].
* [[22. júní]]:
** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins.
** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]].
* [[24. júní]]:
** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi.
** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra.
* [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran.
* Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi.

===Júlí===
* [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust.
* [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust.
* [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran.
* [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi.
* [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu.
* [[20. júlí]]:
**[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. 
** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu.
* [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]].
* [[28. júlí]]:
** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust.
** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]].
* [[29. júlí]]:
** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið.
** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu.

===Ágúst===
* [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum.
* [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla er fyrirhuguð]] um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]].

===September===
* [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð.

===Október===
* [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu.

===Nóvember===
* [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum.
* [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum.

===Desember===

===Ódagsett===
*Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna.

==Dáin==
* [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]])
* [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]).
* [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]).
* [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]).
* [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]).
* [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]).
* [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]])
* [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]).
* [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]])
* [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]])
* [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]).
* [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]])
* [[18. febrúar]]:
** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]])
** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]).
* [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]])
* [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]).
* [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) .
* [[13. mars]]:
**[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]).
** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]])
* [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]).
* [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]).
* [[20. mars]]:
** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]).
** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]).
* [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]).
* [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]])
* [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]).
* [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]).
* [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]).
* [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) 
* [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]).
* [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]).
* [[28. maí]] - [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]).
* [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]).
* [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]).
* [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]).
* [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]])
* [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]).
* [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]).
* [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]).
* [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]])
* [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]).
* [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]).
* [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]).
* [[29. júlí]]:
**[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]])
** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]])

[[Flokkur:2026]]
[[Flokkur:2021-2030]]</text>
      <sha1>32nsm7chv5nwblyhyue4q7logeqp752</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973887</id>
      <parentid>1973859</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T00:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1973887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19409" sha1="bbhka013pjp2p323i8qvjwlpz0c5k3u" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]].

== Atburðir ==

===Janúar===
* [[1. janúar]]: 
**[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]].
** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]].
** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum.
* [[3. janúar]]: 
** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins.
** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]].
** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]].
* [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland.
* [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda.
* [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]]  gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust.
* [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]].
* [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið.
* [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl.
* [[18. janúar]]: 
** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna.
** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni.
** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn.
* [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers.
* [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram.
* [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins.
* [[22. janúar]]:
** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni.
** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur.
* [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]].
* [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið.
* [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning.
* [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]].
* [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring.

===Febrúar===
* [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]].
* [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu.
* [[8. febrúar]]:
**Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]].
** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals.
* [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig.
* [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]].
* [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi.
* [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni.
* [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes.
* [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s.
* [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]].
* [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess.

===Mars===
* [[2. mars]]:
** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]].
** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]].
* [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust.
* [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]].
* [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s.
* [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan.
* [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]].
* [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi.
* [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands.
* [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði.
* [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s.
* [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]].

===Apríl===
[[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]]
* [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]].
* [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km.
* [[7. apríl]]: 
**[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé.
** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s.
* [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust.
* [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]].
* [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]].
* [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s.
* [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið.
* [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði.
* [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]].
* [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]].
* [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]].

===Maí===
* [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC).
* [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega.
* [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann.
* [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu.
* [[16. maí]]: 
**[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu.
** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]].
* [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár.
* [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu.
* [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]].
* [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London.
* [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]].
* [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]].

===Júní===
* [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]].
* [[3. júní]]:
** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]].
** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk.
* [[7. júní]]:
** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli.
** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt.
* [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990.
* [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit.
* [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada.
* [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum.
* [[14. júní]]: 
** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]].
** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973.
* [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst.
* [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]].
* [[22. júní]]:
** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins.
** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]].
* [[24. júní]]:
** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi.
** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra.
* [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran.
* Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi.

===Júlí===
* [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust.
* [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust.
* [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran.
* [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi.
* [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu.
* [[20. júlí]]:
**[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. 
** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu.
* [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]].
* [[28. júlí]]:
** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust.
** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]].
* [[29. júlí]]:
** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið.
** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu.
* [[30. júlí]] - Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku við stjórn Bandero, skipi [[Paul Watson]]-samtakanna vegna ógnana við hvalveiðiskipið  [[Hvalur 9|Hvals 9]] og neitun á samvinnu við yfirvöld.
===Ágúst===
* [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum.
* [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla er fyrirhuguð]] um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]].

===September===
* [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð.

===Október===
* [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu.

===Nóvember===
* [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum.
* [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum.

===Desember===

===Ódagsett===
*Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna.

==Dáin==
* [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]])
* [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]).
* [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]).
* [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]).
* [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]).
* [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]).
* [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]])
* [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]).
* [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]])
* [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]])
* [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]).
* [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]])
* [[18. febrúar]]:
** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]])
** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]).
* [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]])
* [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]).
* [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) .
* [[13. mars]]:
**[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]).
** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]])
* [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]).
* [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]).
* [[20. mars]]:
** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]).
** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]).
* [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]).
* [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]])
* [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]).
* [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]).
* [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]).
* [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) 
* [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]).
* [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]).
* [[28. maí]] - [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]).
* [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]).
* [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]).
* [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]).
* [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]])
* [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]).
* [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]).
* [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]).
* [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]])
* [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]).
* [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]).
* [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]).
* [[29. júlí]]:
**[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]])
** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]])

[[Flokkur:2026]]
[[Flokkur:2021-2030]]</text>
      <sha1>bbhka013pjp2p323i8qvjwlpz0c5k3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elizabeth Daily</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133124</id>
    <revision>
      <id>1973888</id>
      <parentid>1799047</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T00:44:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PaulLim11</username>
        <id>112694</id>
      </contributor>
      <comment>Image</comment>
      <origin>1973888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1256" sha1="ecx5ma97u5zgmkltp3g0escj8lk1m8m" xml:space="preserve">[[Mynd:Elizabeth G. Daily at San Diego Comic Con 2026-1.jpg|thumb|267x267dp|Elizabeth Daily]]
'''Elizabeth Daily''', eða '''E.G. Daily''' (fædd '''Elizabeth Ann Guttman''', [[11. september]] [[1961]] í [[Los Angeles]], [[Kalifornía]]) er [[Bandaríkin|bandarísk]] leikkona og popptónlistarmaður. Sem leikkona er hún þekktust fyrir verk sín í [[Skriðdýrin|Skriðdýrunum]] (''Rugrats''), ''[[All Grown Up!]]'', ''[[Stuðboltastelpurnar|Stuðboltastelpunum]]'', ''[[ChalkZone]]'' og ''[[Roughnecks: Starship Troopers Chronicles]]''&lt;ref&gt;http://bloody-disgusting.com/news/3334112/80s-babe-voice-actor-joins-rob-zombies-31/&lt;/ref&gt;. Þekktustu lög Elizabeth Daily eru ''[[Say It, Say It]]'' (Billboard Hot Dance #1), ''[[Love in the Shadows (lag Elizabeth Daily)|Love in the Shadows]]'' (Billboard Hot Dance #6), ''Shake It Up'', ''I'm Hot Tonight'' (notað voru í kvikmyndinni ''[[Scarface]]'' árið 1983).

== Tilvísanir ==
&lt;references /&gt;

== Tenglar ==
* [http://egdaily.com/ Opinber vefsíða Elizabeth Daily]

{{stubbur|æviágrip|tónlist|kvikmynd}}

[[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn|Daily, Elizabeth]]
[[Flokkur:Bandarískar söngkonur|Daily, Elizabeth]]
[[Flokkur:Bandarískir leikarar|Daily, Elizabeth]]
{{fe|1961|Daily, Elizabeth}}</text>
      <sha1>ecx5ma97u5zgmkltp3g0escj8lk1m8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biskupsdæmi í San Cristóbal de La Laguna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133453</id>
    <revision>
      <id>1973871</id>
      <parentid>1902492</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T21:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1973871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4942" sha1="gevvdxmzb9a495hrpwh5pqquzsfv7vp" xml:space="preserve">[[File:Escudo de la diócesis de Tenerife.svg|thumb|200px|Logo]]
'''Biskupsdæmið í San Cristóbal de La Laguna''' (''Diócesis de San Cristóbal de La Laguna'') einnig þekkt sem '''Biskupsdæmi í Tenerife''' (''Diócesis de Tenerife'') er [[kaþólska kirkjan|kaþólskt]] biskupsdæmi í [[Spánn]]. Það er staðsett á Kanaríeyjum og nær yfir eyjarnar: [[Tenerife]], [[La Palma]], [[La Gomera]] y [[El Hierro]]. Höfuðstöðvar þess er staðsett í borginni [[San Cristóbal de La Laguna]] (Tenerife).

== Saga ==
[[Kristni]] kom til vestureyja Kanaríeyja árið [[1496]] með konungsveldinu [[Kastilía|Kastilíu]] og landvinningum eyjunni Tenerife. Þangað til voru eyjarnar byggðar af [[Guanche]] frumbyggjum, þeir höfðu polytheistic trú.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gevic.net/info/contenidos/mostrar_contenidos.php?idcat=1&amp;idcap=184&amp;idcon=668 |title=El papel de la Iglesia. Gran Biblioteca Virtual de Canarias. |access-date=2016-03-31 |archive-date=2018-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613062537/http://www.gevic.net/info/contenidos/mostrar_contenidos.php?idcat=1&amp;idcap=184&amp;idcon=668 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Biskupsdæmi var byggt upp á Tenerife stuttu eftir landvinninga á Kanaríeyjum. [[Alonso Fernández de Lugo]] sem lagði undir sig Tenerife krafðist þess [[1513]]að reisa nýtt biskupsdæmi á eyjunni Tenerife. Sköpun biskupsdæmis þar átti sér ekki stað fyrr en á nítjándu öld.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://mdc.ulpgc.es/cdm/ref/collection/bolmc/id/440 |title=La Diócesis de San Cristóbal de La Laguna en los inicios del siglo XIX: el Obispo Folgueras Sión, el Cabildo Catedral y la jurisdicción eclesiástica |access-date=2016-03-31 |archive-date=2018-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617065832/https://mdc.ulpgc.es/cdm/ref/collection/bolmc/id/440 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; vegna andstöðu biskups Kanaríeyja sem var með höfuðstöðvar í [[Las Palmas de Gran Canaria]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://mdc.ulpgc.es/cdm/ref/collection/bolmc/id/440 |title=La Diócesis de San Cristóbal de La Laguna en los inicios del siglo XIX: el Obispo Folgueras Sión, el Cabildo Catedral y la jurisdicción eclesiástica |access-date=2016-03-31 |archive-date=2018-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617065832/https://mdc.ulpgc.es/cdm/ref/collection/bolmc/id/440 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Árið [[1818]], báðu kirkjuyfirvöld og stjórnvöld á Tenerife páfann um að fá að stofna nýtt biskupsdæmi. Þau höfðu stuðning Ferdinand 7. konungs. Viðbrögð páfa voru jákvæð. Hinn 1. febrúar [[1819]] samþykkti Píus 7. páfi skiptingu biskupsdæmis Kanaríeyja í tvö biskupsdæmi.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://mdc.ulpgc.es/cdm/ref/collection/revhiscan/id/132 |title=La diócesis de Tenerife. Apuntes para su historia: de los orígenes hasta su restablecimiento definitivo. Ver en la página 126 |access-date=2016-03-31 |archive-date=2018-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617065849/https://mdc.ulpgc.es/cdm/ref/collection/revhiscan/id/132 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Milli febrúar og desember 1819 skapaðist þetta biskupsdæmið. [[Cristóbal Bencomo y Rodríguez]] átti stóran þátt í því en hann var erkibiskup af Heracleu og skriftafaðir Ferdinand 7.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://mdc.ulpgc.es/cdm/ref/collection/revhiscan/id/132 |title=La diócesis de Tenerife. Apuntes para su historia: de los orígenes hasta su restablecimiento definitivo. Ver en la página 126 |access-date=2016-03-31 |archive-date=2018-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617065849/https://mdc.ulpgc.es/cdm/ref/collection/revhiscan/id/132 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Biskupar ==
[[File:Cattedrale La Laguna.jpg|thumb|200px|[[Dómkirkjan í San Cristóbal de La Laguna]].]]
* [[Luis Antonio Folgueras y Sión]] (1824 - 1848)
* [[Ildefonso Joaquín Infante y Macías]], O.S.B. (1877 - 1882)
* [[Jacinto María Cervera y Cervera]] (1882 - 1885)
* [[Ramón Torrijos y Gómez]] (1887 - 1894)
* [[Nicolás Rey y Redondo]] (1894 - 1917)
* [[Gabriel Llompart y Jaume Santandreu]] (1918 - 1922)
* [[Albino González y Menédez Reigada]], O.P. (1924 - 1946)
* [[Domingo Pérez Cáceres]] (1947 - 1961)
* [[Luis Franco Cascón]], C.SS.R. (1962 - 1983)
* [[Damián Iguacén Borau]] (1984 - 1991)
* [[Felipe Fernández García]] (1991 - 2005)
* [[Bernardo Álvarez Afonso]] (2005 - 2024)
* [[Eloy Alberto Santiago Santiago]] (2025 - )

== Helstu musteri ==
* [[Dómkirkjan í San Cristóbal de La Laguna]]
* [[Basilíka í Candelaria]]
* [[Kirkja Meyfæðingarinnar (San Cristóbal de La Laguna)]]
* [[Kirkja Meyfæðingarinnar (Santa Cruz de Tenerife)]]

== Heilagir biskupsdæmisins ==
* [[Pedro de Betancur|Pedro de Betancur helgi]]
* [[José de Anchieta|José de Anchieta helgi]]
* [[María de Jesús de León y Delgado]]

== Tilvísanir ==
&lt;references /&gt;

[[Flokkur:Biskupsdæmi]]
[[Flokkur:Kristni]]
[[Flokkur:Tenerife]]</text>
      <sha1>gevvdxmzb9a495hrpwh5pqquzsfv7vp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eddie Vedder</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136060</id>
    <revision>
      <id>1973863</id>
      <parentid>1776550</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T18:27:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1973863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1668" sha1="ph9obp7dg2f2w87m1gms74kkhlbltyf" xml:space="preserve">[[Mynd:Eddie Vedder 2018 -2.jpg|thumb|Eddie Vedder 2018.]]
'''Eddie Vedder''' (fæddur 23. desember árið 1964 sem '''Edward Louis Severson''' í , [[Illinois]]) er bandarískur tónlistarmaður. Hann er söngari og einn af þremur gítarleikurum [[rokk]]-hljómsveitarinnar [[Pearl Jam]]. 

Vedder fæddist í Illinois en fluttist síðar með fjölskyldu sinni til [[San Diego]]. Vedder tók upp nafn móður sinnar þegar hann uppgötvaði að stjúpfaðir hans var ekki kynfaðir hans. Vedder spilaði með nokkrum hljómsveitum í San Diego. Hann kynntist fyrrum trommara [[Red Hot Chili Peppers]], Jack Irons, sem benti honum á hljómsveit í [[Seattle]] sem vantaði söngvara. Vedder og hljómsveitin skiptust á segulbandsspólum og úr varð að Vedder fór í prufu hjá hljómsveitinni sem bauð honum að verða söngvari hennar. Hljómssveitin Pearl Jam var stofnuð árið 1990. Fyrsta plata þeirra, ''Ten'', varð vinsæl í [[grugg]]rokk-bylgjunni sem reið yfir Seattle í byrjun 10. áratugarins &lt;ref&gt;[https://www.allmusic.com/artist/eddie-vedder-mn0000175025 Eddie Vedder] Allmusic.com&lt;/ref&gt;.

Árið 2007 gaf Vedder út sína fyrstu sólóplötu sem var tónlist úr myndinni [[Into the Wild]]. Vedder er áhugamaður um [[brimbrettabrun]]. Hann á tvær dætur með konu sinni og söng ein af þeim, Olivia á plötu með honum .

==Sólóskífur==
*Into the Wild (2007)
*Ukulele Songs (2011)
*Flag Day (2021) með Glen Hansard og Cat Power 
*Earthling (2022)
===Stuttskífur===
* A Matter of Time (2020)

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:Vedder, Eddie  }}
[[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn]]
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1964]]</text>
      <sha1>ph9obp7dg2f2w87m1gms74kkhlbltyf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973864</id>
      <parentid>1973863</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T18:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1973864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1676" sha1="nx80pwzh765tf64usawqkk8b79g9vo0" xml:space="preserve">[[Mynd:Eddie Vedder 2018 -2.jpg|thumb|Eddie Vedder 2018.]]
'''Eddie Vedder''' (fæddur 23. desember árið 1964 sem '''Edward Louis Severson''' í Evanston, [[Illinois]]) er bandarískur tónlistarmaður. Hann er söngari og einn af þremur gítarleikurum [[rokk]]-hljómsveitarinnar [[Pearl Jam]]. 

Vedder fæddist í Illinois en fluttist síðar með fjölskyldu sinni til [[San Diego]]. Vedder tók upp nafn móður sinnar þegar hann uppgötvaði að stjúpfaðir hans var ekki kynfaðir hans. Vedder spilaði með nokkrum hljómsveitum í San Diego. Hann kynntist fyrrum trommara [[Red Hot Chili Peppers]], Jack Irons, sem benti honum á hljómsveit í [[Seattle]] sem vantaði söngvara. Vedder og hljómsveitin skiptust á segulbandsspólum og úr varð að Vedder fór í prufu hjá hljómsveitinni sem bauð honum að verða söngvari hennar. Hljómssveitin Pearl Jam var stofnuð árið 1990. Fyrsta plata þeirra, ''Ten'', varð vinsæl í [[grugg]]rokk-bylgjunni sem reið yfir Seattle í byrjun 10. áratugarins &lt;ref&gt;[https://www.allmusic.com/artist/eddie-vedder-mn0000175025 Eddie Vedder] Allmusic.com&lt;/ref&gt;.

Árið 2007 gaf Vedder út sína fyrstu sólóplötu sem var tónlist úr myndinni [[Into the Wild]]. Vedder er áhugamaður um [[brimbrettabrun]]. Hann á tvær dætur með konu sinni og söng ein af þeim, Olivia á plötu með honum .

==Sólóskífur==
*Into the Wild (2007)
*Ukulele Songs (2011)
*Flag Day (2021) með Glen Hansard og Cat Power 
*Earthling (2022)
===Stuttskífur===
* A Matter of Time (2020)

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:Vedder, Eddie  }}
[[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn]]
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1964]]</text>
      <sha1>nx80pwzh765tf64usawqkk8b79g9vo0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Evrópsk nashyrningsbjalla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136868</id>
    <revision>
      <id>1973909</id>
      <parentid>1886004</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T06:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1973909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5730" sha1="4rdn8f654tqnljae9cnzayo0isyb23o" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Evrópsk nashyrningsbjalla
| image = Oryctes nasicornis-002.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = ''Oryctes nasicornis''. Karldýr, séð frá hlið
| image2 = Oryctes nasicornis-001.jpg
| image2_width = 250px
| image2_caption = Dorsal view
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'')
| classis = [[Skordýr]] (''Insecta'')
| ordo = [[Bjöllur]] (''Coleoptera'')
| familia = [[Ýfilbjöllur]] (''Scarabaeidae'')
| subfamilia = [[Nashyrningsbjöllur]] (''Dynastinae'')
| genus = ''[[Oryctes]]''
| species = '''''O. nasicornis'''''
| binomial = ''Oryctes nasicornis''
| binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]])
}}

'''Evrópska nashyrningsbjallan''' (Oryctes nasicornis) er tröllvaxin vængjuð bjalla sem tilheyrir ættkvísl [[Nashyrningsbjöllur|nashyrningsbjalla]] (Dynastinae). Bjöllurnar eru með þeim stærstu sem finnast í Evrópu. 
[[File:Oryctes nasicornis hunn.jpg|thumb|upright=1.4|&lt;center&gt;Kvendýr&lt;/center&gt;]]
[[File:Oryctes nasicornis under.jpg|thumb|upright=1.4]]

==Undirtegundir==
* ''Oryctes nasicornis afghanistanicus'' Endrödi, 1938
* ''Oryctes nasicornis chersonensis'' Minck, 1915
* ''Oryctes nasicornis corniculatus'' Villa &amp; Villa, 1833
* ''Oryctes nasicornis edithae'' Endrödi, 1938
* ''Oryctes nasicornis grypus'' (Illiger, 1803)
* ''Oryctes nasicornis hindenburgi'' Minck, 1915
* ''Oryctes nasicornis holdhausi'' Minck, 1914
* ''Oryctes nasicornis illigeri'' Minck, 1915
* ''Oryctes nasicornis kuntzeni'' Minck, 1914
* ''Oryctes nasicornis latipennis'' Motschulsky, 1845
* ''Oryctes nasicornis mariei'' (Bourgin, 1949)
* ''Oryctes nasicornis nasicornis'' (Linnaeus, 1758)
* ''Oryctes nasicornis ondrejanus ''Minck, 1916
* ''Oryctes nasicornis polonicus'' Minck, 1916
* ''Oryctes nasicornis przevalskii'' Semenow &amp; Medvedev, 1932
* ''Oryctes nasicornis punctipennis'' Motschulsky, 1860
* ''Oryctes nasicornis shiraticus'' Endrödi &amp; Petrovitz, 1974
* ''Oryctes nasicornis transcaspicus'' Endrödi, 1938
* ''Oryctes nasicornis turkestanicus'' Minck, 1915

==Lýsing==
''Oryctes nasicornis'' verður 20 til 40 mm löng, að hámarki 47 mm.&lt;ref&gt;Marek Bunalski. Die Blatthomkäfer Mitteleuropas Coleoptera, Scarabaeoidea. Bratislava, 1999&lt;/ref&gt; Þetta er ein stærsta bjöllutegundin í Evrópu. Þekjuvængirnir eru rauðbrúnir, gljáandi, meðan höfuð og framhlið bakbols eru aðeins dekkri. Neðri hluti skrokksins og fætur eru þakin löngu rauðu hári. Höfuð karldýrsins er með löngu aftursveigðu horni (þaðan sem nafnið kemur), meðan kvendýrið er ekki með nein horn.
 
Bjallan Dim í [[Disney]] og [[Pixar]] myndinni, ''[[A Bug's Life]]'', er Evrópsk Nashyrningsbjalla.

==Útbreiðsla==
''Oryctes nasicornis'' er í [[Palaearctic]] svæðinu, nema á Atlantshafs eyjunum. Hún er eina tegund Nashyrningsbjalla ([[Dynastinae]]) í [[Norður-Evrópa|Norður Evrópu]]. Hún er útbreidd á miðjarðarhafssvæðinu til [[Pakistan]], [[Austurlönd nær|Austurlöndum nær]] og [[Norður-Afríka|Norður Afríku]].

==Búsvæði==
Evrópska nashyrningsbjallan lifir á viði, og hægt er að finna stórar lirfur í fúnandi stofnum og í sagi. Við jaðar útbreiðslusvæðis hans finnst hún helst við sögunarmyllur, hestahlaupabrautir, safnhaugum, kúamykju og í gróðurhúsum. 

==Lífsferill==
Lirfan nærist á morknum viði og laufhrúgum og sagi (xylophagy), yfirleitt resínlausu. Þær geta náð 20 til 100 mm lengd. Þroskatímabilið getur verið 2, 3 eða 4 ár. Magn og gæði fæðu getur haft áhrif á stærð fullvaxins dýrs.

Sníkjuvespan ''[[Megascolia maculata]]'' er sníkjudýr á lirfum evrópsku nashyrningsbjöllunnar. Kvenkyns vespa verpir stöku eggi í lirfu; þegar eggið klekst út, étur vespulirfan bjöllulirfuna.

Fullorðin bjallan birtist í lok mars, apríl eða maí, og lifir í nokkra mánuði fram á haust. Hún er á ferðinni í júní og júlí og er mjög virk, flýgur í rökkri og nóttu, lokkuð af ljósum. Fullorðnar bjöllurnar nærast ekki, nota upp á fáum vikum birgðir sem þær höfðu safnað á lirfustigum.

{|
||[[File:Oryctes nasicornis.jpg|thumb|120px|left|Lífsferill. Úr «Fauna Germanica: Die Käfer des deutschen Reiches»]]
||[[File:Egg.Oryctes nasicornis.jpg|thumb|200px|left|Egg]]
||[[File:Nosoroh.jpg|thumb|200px|left|Fullorðið karldýr]]
||[[File:Nashornkaeferlarven.jpg|thumb|200px|left|lirfa]]
||
|}

== Tilvísanir==
* {{cite book |author=R.-P. Dechambre &amp; G. Lachaume |year=2001 |series=[[The Beetles of the World]] |volume=27 |url=http://www.insects.demon.co.uk/cm/cm-27-english.html |title=The genus ''Oryctes'' (Dynastidae) |publisher=[[Hillside Books, Canterbury]] |access-date=2017-02-18 |archive-date=2010-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100806171758/http://www.insects.demon.co.uk/cm/cm-27-english.html |url-status=dead }}
{{reflist}}

== Ytri tenglar ==
* [http://beetlespace.wz.cz/e_Oryctes_nasicornis_ondrejanus.html Oryctes nasicornis ondrejanus]
* [http://www.biolib.cz/en/taxon/id8136/ BioLib - Taxonomic tree of plants and animals with photos]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=246915 Fauna Europaea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141101163602/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=246915 |date=2014-11-01 }}
* [http://www.imaginebutterflies.dk/Insects2.html Butterfly photo, print and images] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120208134745/http://www.imaginebutterflies.dk/Insects2.html |date=2012-02-08 }}, ''Oryctes nasicornis''

{{wikilífverur|Oryctes nasicornis}}
{{commons|Oryctes nasicornis}}
{{Stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Ýfilbjöllur]]</text>
      <sha1>4rdn8f654tqnljae9cnzayo0isyb23o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Takeshi Inoue</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138411</id>
    <revision>
      <id>1973853</id>
      <parentid>1917977</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1973853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1229" sha1="4wadfp52geibdmdkyfkhazcv754ifvz" xml:space="preserve">{{Knattspyrnumaður
|nafn=Takeshi Inoue
|mynd=
|fullt nafn=Takeshi Inoue
|fæðingardagur={{fæðingardagur|1928|9|30}}
|fæðingarbær=[[Hyogo-hérað]]
|fæðingarland=[[Japan]]
|dánardagur={{Dánardagur og aldur|1992|4|5|1928|9|30}}
|dánarbær=
|dánarland=[[Japan]]
|hæð=
|staða=[[Miðjumaður]]
|núverandi lið=
|númer=
|ár=
|lið=[[Urawa Reds|New Mitsubishi Heavy Industries]]
|leikir (mörk)=
|landsliðsár=1954
|landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]]
|landsliðsleikir (mörk)=1 (0)
}}
'''Takeshi Inoue''' ([[30. september]] [[1928]] - [[5. apríl]] [[1992]]) var [[japan]]skur [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.

==Tölfræði==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]]
|-
!Ár!!Leikir!!Mörk
|-
|1954||1||0
|-
!Heild||1||0
|}

==Tenglar==
*[http://www.national-football-teams.com/player/50029/Takeshi_Inoue.html National Football Teams]
*[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/inoue_takeshi.html Japan National Football Team Database]

{{stubbur|knattspyrna}}
{{DEFAULTSORT:Inoue, Takeshi}}
{{fd|1928|1992}}
[[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]]</text>
      <sha1>4wadfp52geibdmdkyfkhazcv754ifvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karl 4. Noregskonungur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140503</id>
    <redirect title="Karl 15." />
    <revision>
      <id>1973855</id>
      <parentid>1570962</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T15:34:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6441</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Karl 15.]]</comment>
      <origin>1973855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ie1ak9afobwrsct1su72c53duy1ajp3" xml:space="preserve">#tilvísun [[Karl 15.]]</text>
      <sha1>ie1ak9afobwrsct1su72c53duy1ajp3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hervarar saga og Heiðreks</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142849</id>
    <revision>
      <id>1973926</id>
      <parentid>1972135</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:28:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1973926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1245" sha1="qy8cuofgxrjvu2vrb5w1yt5ag76xfc0" xml:space="preserve">[[Mynd:Christian-gottlieb-kratzenstein-stub-hervor-henter-sværdet-hos-angartyr.jpg|alt=Hervör sækir sverðið Tyrfing í haug föður síns.|thumb|Hervör sækir sverðið Tyrfing í haug föður síns.]]
'''Hervarar saga og Heiðreks''' er ein af [[Fornaldarsögur|fornaldarsögum Norðurlanda]]. Sagan snýst um galdrasverðið Tyrfing og áhrif þess á þá sem það eignast. Helstu söguhetjurnar eru Hervör og sonur hennar Heiðrekur konungur.

Sagan inniheldur kvæðið „[[Gátur Gestumblinda]]“. Þar kemur [[Óðinn]] í dulargervi til Heiðreks konungs og takast þeir á í gátukeppni. Í lokagátunni er spurt hvað Óðinn hafi hvíslað að [[Baldur|Baldri]] áður en lík hans var brennt. Þá áttar Heiðrekur sig á að þarna er Óðinn sjálfur kominn og heggur til hans, en Óðinn bregður sér í valslíki og flaug á brott. Eftir þetta leggur Óðinn það á Heiðrek að hann muni verða drepinn af þrælum sínum og það gengur eftir.

Sagan hafði meðal annars áhrif [[J. R. R. Tolkien]].

==Heimild==
* [https://baekur.is/bok/eaf7e3b8-c8d6-451c-bebe-833c9090262c Hervarar saga og Heiðreks (baekur.is)]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
{{stubbur|bókmenntir}}
[[Flokkur:Fornaldarsögur]]</text>
      <sha1>qy8cuofgxrjvu2vrb5w1yt5ag76xfc0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Volodymyr Zelenskyj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150755</id>
    <revision>
      <id>1973869</id>
      <parentid>1973036</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T21:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mrmw</username>
        <id>54303</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Autograph-VolodymyrZelensky.png]] → [[File:Autograph-VolodymyrZelensky.svg]]</comment>
      <origin>1973869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16532" sha1="5jmo3un76y018y25j0kyit433tk2l3w" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
| nafn = Volodymyr Zelenskyj
| mynd = Volodymyr Zelensky 2022 official portrait (cropped).jpg
| myndatexti1 = Zelenskyj árið 2022.
| titill = Forseti Úkraínu
| stjórnartíð_start = [[20. maí]] [[2019]]
| stjórnartíð_end = 
| forsætisráðherra = [[Volodymyr Grojsman]]&lt;br&gt;[[Oleksíj Hontsjarúk]]&lt;br&gt;[[Denys Sjmyhal]]&lt;br&gt;[[Júlía Svyrydenko]]&lt;br&gt;[[Serhíj Koretskyj]]
| forveri = [[Petro Porosjenko]]
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1978|1|25}}
| fæðingarstaður = [[Kryvyj Ríh]], [[Sovétlýðveldið Úkraína|úkraínska sovétlýðveldinu]], [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]
| starf = Leikari, stjórnmálamaður
| háskóli = [[Hagfræðistofnunin í Kryvyj Ríh]] (LLB)
| þjóderni = [[Úkraína|Úkraínskur]]
| maki = [[Olena Zelenska|Olena Kíjasjko]] (g. 2003)
| börn = 2
| stjórnmálaflokkur = [[Þjónn fólksins (stjórnmálaflokkur)|Þjónn fólksins]]
| verðlaun = [[Karlsverðlaunin]] (2022)
| undirskrift = Autograph-VolodymyrZelensky.svg
| nafn_á_frummáli = {{Nobold|Володимир Зеленський}}
}}
'''Volodymyr Oleksandrovytsj Zelenskyj'''{{efn|''Volodymyr Zelenskyj'' er umritun úr [[Kyrillískt letur|kyrillísku letri]] samkvæmt [https://arnastofnun.is/is/umritunartafla-milli-ukrainsku-og-islensku Umritunartöflu Árnastofnunar] milli úkraínsku og íslensku. Nafn Zelenskyj hefur verið ritað á ýmsa vegu í íslenskri umfjöllun, meðal annars sem ''Zelenskíj'', ''Selenskíj'', ''Zelenskí'' eða ''Selenskí''.}} (úkraínska: Володимир Олександрович Зеленський; rússneska: Владимир Александрович Зеленский, umritað ''Vladímír Aleksandrovítsj Zelenskíj''; f. 25. janúar 1978) er [[Úkraína|úkraínskur]] stjórnmálamaður og gamanleikari sem er núverandi forseti Úkraínu. Hann var kjörinn forseti þann 21. apríl árið 2019&lt;ref name=mbl&gt;{{Vefheimild|titill=Grínistinn sigraði í Úkraínu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/04/21/grinistinn_sigradi_i_ukrainu/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuðurs=21. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. apríl}}&lt;/ref&gt; og tók við embættinu þann 20. maí sama ár.

==Æviágrip==
Volodymyr Zelenskyj er fæddur 25. janúar 1978 í borginni [[Kryvyj Ríh]] í miðhluta Úkraínu, sem þá var hluti af [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]. Foreldrar hans voru menntafólk af [[Gyðingar|Gyðingaættum]]. Afi hans barðist með sovéska hernum í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni og nokkrir ættingjar hans voru drepnir af nasistum í [[Helförin]]ni.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=„Rödd Paddingtons“ sem tekst á við rússneska björninn|url=https://www.ruv.is/frett/2022/02/28/rodd-paddingtons-sem-tekst-a-vid-russneska-bjorninn|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2022|mánuður=28. febrúar|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=1. mars|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson}}&lt;/ref&gt; Zelenskyj nam lögfræði en skipti síðan um starfsvettvang og gerðist leikari og grínisti.&lt;ref name=nr1&gt;{{Vefheimild|titill=Ó­vinur Pútíns númer eitt|url=https://www.frettabladid.is/frettir/ovinur-putins-numer-eitt/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2022|mánuður=26. febrúar|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=26. febrúar|höfundur=Þorvaldur S Helgason|safnslóð=https://web.archive.org/web/20220307103344/https://www.frettabladid.is/frettir/ovinur-putins-numer-eitt/|safndags=7. mars 2022}}&lt;/ref&gt;

Zelenskyj varð þjóðþekktur gamanleikari í Úkraínu fyrir að leika aðalhlutverkið í sjónvarpsþáttunum ''Þjónn fólksins'' (úkraínska: ''Слуга народу'') frá árinu 2015 til 2019. Í þáttunum lék Zelenskyj Vasyl Holoborodko, menntaskólakennara sem er óvænt kjörinn forseti Úkraínu eftir að myndband af honum að hallmæla kerfislægri [[spilling]]u í landinu fer á flug um netheima.&lt;ref name=&quot;fp&quot;&gt;{{cite web|last1=Jacobsen|first1=Katherine|title=How a Fictional President Is Helping Ukrainians Rethink Their Absurd Politics|url=https://foreignpolicy.com/2016/12/13/how-a-fictional-president-is-helping-ukrainians-rethink-their-absurd-politics/|website=Foreign Policy|accessdate=22. apríl 2019|date=13. desember 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cc1&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cinemaescapist.com/2017/06/ukraines-servant-people-hidden-gem-political-comedy/|title=Ukraine’s 'Servant of the People' is a hidden gem of political comedy|last1=Kao|first1=Anthony|date=6 June 2017|website=Cinema Escapist|archive-url=|archive-date=|accessdate=22. apríl 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cc2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cinemaescapist.com/2017/08/interview-vladimir-zelenskiy-playing-ukraines-president-servant-people/|title=Interview: Vladimir Zelenskiy on playing Ukraine’s president in 'Servant of the People'|last1=Kao|first1=Anthony|date=22. ágúst 2017|website=Cinema Escapist|archive-url=|archive-date=|accessdate=22. apríl 2019}}&lt;/ref&gt; Í þáttunum var gert grín að gerspilltri stjórnmálastétt Úkraínu með því að stilla henni upp við hlið hins heiðarlega en hrekklausa Holoborodko. 

Framleiðendur sjónvarpsþáttanna stofnuðu stjórnmálaflokk undir nafninu Þjónn fólksins árið 2018.&lt;ref name=mbl/&gt; Zelenskyj staðfesti á gamlárskvöld árið 2018 að hann hygðist gefa kost á sér í forsetakosningum Úkraínu árið 2019. Hann hafði þá þegar hlotið mikinn meðbyr í embættið, sérstaklega meðal aðdáenda þáttanna sem töldu að Zelenskyj myndi líkt og persónan sem hann lék verða tilbreyting frá kerfislægri spillingu í stjórnkerfi landsins.{{sfn|Rudenko|2022|p=44}}

Zelenskyj mældist snemma með mikið forskot í skoðanakönnunum. Auk þess að njóta góðs af því að vera talinn utangarðsmaður í úkraínskum stjórnmálum var Zelenskyj einn fárra frambjóðenda sem gat sótt fylgi um allt landið. Fylgi annarra frambjóðenda var gjarnan mjög bundið ýmist við hinn [[Úkraínska|úkraínskumælandi]] vesturhluta eða hinn [[Rússneska|rússneskumælandi]] suðurhluta. Zelenskyj talar sjálfur rússnesku að móðurmáli en talar úkraínsku þó einnig reiprennandi. 

Í fyrri umferð forsetakosninganna hlaut Zelenskyj um 30 prósent atkvæða, nærri því tvöfalt meira en sitjandi forseti landsins, [[Petro Porosjenko]].&lt;ref name=mbl2&gt;{{Vefheimild|titill=For­skot grín­ist­ans ekk­ert spaug|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/04/01/forskot_grinistans_ekkert_spaug/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuðurs=1. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. apríl}}&lt;/ref&gt; Í seinni umferðinni þann 21. apríl vann Zelenskyj svo stórsigur á móti Porosjenko með um 73 prósentum atkvæða.{{sfn|Rudenko|2022|p=39}}

Eftir að Zelenskyj tók við embætti kallaði hann til snemmbúinna þingkosninga til þess að styrkja stöðu sína. Í kosningunum, sem haldnar voru þann 21. júlí, vann Þjónn fólksins um 44% atkvæða og næg þingsæti til að mynda meirihluta með hjálp eins flokks í viðbót.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Flokk­ur grín­ist­ans með 44%|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/07/21/flokkur_grinistans_med_44_prosent/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuðurs=21. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. júlí}}&lt;/ref&gt;

Zelenskyj vakti fyrst athygli á alþjóðasenunni vegna símtals milli hans og [[Donald Trump|Donalds Trump]] Bandaríkjaforseta árið 2019. Fyrir símtalið hafði Trump látið stöðva hernaðarstyrk til Úkraínu og í samtali sínu við Zelenskyj þrýsti hann á Zelenskyj að hefja rannsókn á meintu fjármálamisferli [[Hunter Biden|Hunters Biden]], sonar [[Joe Biden]], í Úkraínu. Joe Biden var þá álitinn líklegt forsetaefni [[Demókrataflokkurinn|Demókrataflokksins]] í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningum Bandaríkjanna 2020]] og því sökuðu andstæðingar Trumps hann um að hafa beitt ríkisfé til að fjárkúga erlendan þjóðarleiðtoga í nafni eigin pólitísku hagsmuna.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Trump stöðvaði styrk til Úkraínu áður en hann talaði við nýja forsetann|url=https://www.visir.is/g/2019190929468|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=24. september|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Kjartan Kjartansson}}&lt;/ref&gt; Atvikið leiddi til þess að Trump var kærður til [[Embættismissir (Bandaríkin)|embættismissis]] af [[Bandaríkjaþing]]i en síðar sýknaður. Zelenskyj neitaði að gagnrýna framkomu Trumps og sagðist ekki vilja blanda sér í stjórnmál annars ríkis.&lt;ref name=kjarninn&gt;{{Vefheimild|titill=Sex staðreyndir um Zelenskí|url=https://kjarninn.is/skyring/sex-stadreyndir-um-zelensky/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|ár=2022|mánuður=28. febrúar|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=28. febrúar|höfundur=Sunna Ósk Logadóttir}}&lt;/ref&gt;

Í kosningabaráttunni 2019 hafði Zelenskyj boðað sættir við Rússa í yfirstandandi [[Stríð Rússlands og Úkraínu|hernaðardeilum þeirra við Úkraínu]]. Eftir að hann tók við embætti tókst honum hins vegar ekki að bæta samskiptin við Rússland, meðal annars þar sem hann vildi ekki fara að kröfum [[Vladímír Pútín|Vladímírs Pútín]] Rússlandsforseta um að Úkraína hætti að halla sér að [[Vesturveldin|Vesturveldunum]] í stjórnmálum.&lt;ref name=kjarninn/&gt;

===Innrás Rússa í Úkraínu (2022–)===
[[Mynd:Working trip of the President of Ukraine to the Kyiv region 71.jpg|thumb|left|Zelenskyj (til hægri) með úkraínskum hermönnum í Kænugarði í apríl 2022 eftir að rússneska innrásarliðið var rekið þaðan.]]
Í febrúar 2022 gerðu Rússar [[Innrás Rússa í Úkraínu|innrás í Úkraínu]] til að „afvopna og af-nasistavæða“ landið eftir hernaðaruppbyggingu á landamærunum sem hafði staðið yfir í nokkrar vikur. Í sjónvörpuðu ávarpi kvöldið fyrir innrásina biðlaði Zelenskyj til rússnesku þjóðarinnar að stilla til friðar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Rússar þurfi að vita sannleikann|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/02/24/russar_thurfi_ad_vita_sannleikann/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2022|mánuður=24. febrúar|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=24. febrúar}}&lt;/ref&gt; Zelenskyj fékk úkraínska þingið til að lýsa yfir þrjátíu daga neyðarástandi vegna innrásarinnar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Úkraínska þingið sam­þykkir að lýsa yfir neyðar­á­standi|url=https://www.visir.is/g/20222226785d/ukrainska-thingid-sam-thykkir-ad-lysa-yfir-neydar-a-standi|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2022|mánuður=23. febrúar|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=24. febrúar|höfundur=Smári Jökull Jónsson}}&lt;/ref&gt;

Zelenskyj hélt sig í höfuðborginni [[Kænugarður|Kænugarði]] á upphafsdögum innrásarinnar og neitaði að flýja þrátt fyrir að hún hafi verið umsetin rússneskum hermönnum.&lt;ref name=nr1/&gt; Snemma í innrásinni er talið að málaliðum [[Wagner-hópurinn|Wagner-hópsins]] hafi verið falið að myrða Zelenskyj.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Þrjú misheppnuð morðtilræði á einni viku|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/03/04/thrju_misheppnud_mordtilraedi_a_einni_viku/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=4. mars 2022|skoðað=3. október 2022}}&lt;/ref&gt; Á meðan Rússar sátu um Kænugarð við upphaf innrásarinnar er talið að um 400 málaliðar hafi verið staðsettir í borginni til að reyna að ráða Zelenskyj af dögum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Fleiri en 400 launmorðingjar á eftir forsetanum|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/02/28/fleiri_en_400_launmordingjar_a_eftir_forsetanum/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=28. febrúar 2022|skoðað=14. nóvember 2022}}&lt;/ref&gt;

Zelenskyj ávarpaði [[Alþingi]] Íslands í gegnum myndvarpsútsendingu þann 6. maí 2022 til að þakka stuðning Íslendinga í innrásinni. Hann er fyrsti erlendi þjóðarleiðtoginn sem hefur ávarpað þingsal Alþingis.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Skýr skilaboð til umheimsins: „Engin viðskipti við einræðið“|url=https://www.visir.is/g/20222258412d/skyr-skilabod-til-umheimsins-engin-vidskipti-vid-einraedid-|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2022|mánuður=6. maí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=6. maí|höfundur=Tryggvi Páll Tryggvason}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Volodymyr Zelenskí, forseti Úkraínu, ávarpar alþingismenn og íslensku þjóðina|url=https://www.althingi.is/althjodastarf/tilkynningar/volodymyr-zelenski-forseti-ukrainu-avarpar-althingismenn-og-islensku-thjodina|útgefandi=[[Alþingi]]|ár=2022|mánuður=6. maí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=6. maí}}&lt;/ref&gt;

Kjörtímabili Zelenskyj hefði átt að ljúka árið 2024 en þar sem [[herlög]] eru í gildi í Úkraínu vegna innrásarinnar er ekki hægt að halda kosningar. Því er búist við því að Zelenskyj verði áfram í embætti á meðan stríðið stendur yfir.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=d'Istria |first=Thomas |date=2024-05-23 |title=Volodymyr Zelensky, a president with no term end |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/05/23/volodymyr-zelensky-a-president-with-no-term-end_6672475_4.html |access-date=2024-06-02 |work=Le Monde |language=en}}&lt;/ref&gt; Flestir úkraínskir stjórarskrársérfræðingar segja heimilt að framlengja kjörtímabil á tíma herlaga en andstæðingar Zelenskyj, þar á meðal rússnesk stjórnvöld, hafa fært rök fyrir því að hann sé ekki lengur lögmætur foringi Úkraínu og hafi því ekki umboð til að undirrita hugsanlegan friðarsamning í nafni landsins.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Segir Selenskí ó­lög­mætan og ó­færan um að skrifa undir eitt né neitt|url=https://www.visir.is/g/20252681638d/segir-selenski-o-log-maetan-og-o-faeran-um-ad-skrifa-undir-eitt-ne-neitt|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags=29. janúar 2025|skoðað=29. janúar 2025|höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}&lt;/ref&gt;

Í júlí 2025 brutust út mótmæli gegn Zelenskyj eftir að hann undirritaði lög sem sviptu tvær eftirlitsstofnanir gegn spillingu sjálfstæði.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill =Selenskí sagður stíga skref í átt að al­ræði|url=https://www.visir.is/g/20252754419d/selenski-sagdur-stiga-skref-i-att-ad-al-raedi|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags= 23. júlí 2025 |skoðað=27. júlí 2025|höfundur=Rafn Ágúst Ragnarsson}}&lt;/ref&gt; Vegna mótmælanna lagði Zelenskyj fram annað frumvarp sem hann sagði að myndi varðveita sjálfstæði stofnananna.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill =Zelensky dró í land eftir fjölmenn mótmæli |url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-07-24-zelensky-dro-i-land-eftir-fjolmenn-motmaeli-449420|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 24. júlí 2025 |skoðað=27. júlí 2025|höfundur=Hugrún Hannesdóttir Diego}}&lt;/ref&gt;

Aftur kom til mótmæla gegn Zelenskyj í júlí 2026 eftir að hann leysti varnarmálaráðherrann [[Mykhajlo Fedorov]] frá störfum. Fedorov hafði notið vinsælda í embættinu og staða Úkraínumanna á vígvellinum hafði batnað nokkuð í embættistíð hans. Zelenskyj sagðist ekki hafa haft um annað að velja en að reka Fedorov vegna ágreinings milli hans og yfirhershöfðingjans [[Oleksandr Syrskyj|Oleksandrs Syrskyj]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill =Mót­mælt í Kænu­garði vegna upp­sagnar varnarmálaráðherrans|url=https://www.visir.is/g/20262910395d/mot-maelt-i-kaenu-gardi-vegna-upp-sagnar-varnarmalaradherrans|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags=17. júlí 2026 |skoðað=17. júlí 2026|höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}&lt;/ref&gt; Mótmælin leiddu til þess að Zelenskyj rak Syrskyj þann 21. júlí.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill =Yfirmaður úkraínska hersins rekinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-07-21-yfirmadur-ukrainska-hersins-rekinn-481967|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 21. júlí 2026|skoðað=22. júlí 2026|höfundur=Elín Hrönn Jónsdóttir}}&lt;/ref&gt;

==Einkahagir==
Eiginkona Volodymyrs Zelenskyj er arkitektinn og handritshöfundurinn [[Olena Zelenska]]. Þau eiga saman tvö börn.&lt;ref name=nr1/&gt;

==Neðanmálsgreinar==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;

==Heimildir==
* {{Cite book|title=Zelensky: Ævisaga|first=Serhii|last=Rudenko|translator=Urði Snædal|translator-link=Urður Snædal|year=2022|publisher=Útgáfan|isbn=978-9935-9194-5-8|place=Reykjavík}}

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
|titill=Forseti Úkraínu
|frá=[[20. maí]] [[2019]]
|til=
|fyrir=[[Petro Porosjenko]]
|eftir=Enn í embætti
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsetar Úkraínu}}
{{DEFAULTSORT:Zelenskyj, Volodymyr}}
{{f|1978}}
[[Flokkur:Forsetar Úkraínu]]
[[Flokkur:Úkraínskir leikarar]]</text>
      <sha1>5jmo3un76y018y25j0kyit433tk2l3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gunnar Þórðarson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155446</id>
    <revision>
      <id>1973837</id>
      <parentid>1973810</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:15:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Loki068</username>
        <id>119056</id>
      </contributor>
      <comment>Dánardagur.</comment>
      <origin>1973837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1148" sha1="8p6buke2nt9af9wl2nurqpoxqc30ka4" xml:space="preserve">[[Mynd:Gunnar-mynd.jpg|thumb|Gunnar Þórðarson]]
'''Gunnar Þórðarson''' (f. [[4. janúar]] [[1945]], d. 29.júlí [[2026]]) var íslenskur tónlistarmaður og lagahöfundur. Hann fæddist á [[Hólmavík]] en fluttist 8 ára til [[Keflavík|Keflavíkur]]. Gunnar hóf feril sinn með hljómsveit Guðmundar Ingólfssonar í Njarðvík 1963. Hann var síðan í hljómsveitinni [[Hljómar|Hljómum]] sem gaf út hljómplötu árið 1964 með tveimur lögum, báðum eftir Gunnar, en það voru „Fyrsti kossinn“ og „Bláu augun þín“. Bæði lögin náðu vinsældum. Síðar var Gunnar í hljómsveitunum [[Trúbrot]]i og [[Ðe Lónlí Blú Bojs]] og var aðallagahöfundur þeirra sveita. Hann vann einnig með [[Ríó tríó]]inu á fjölda platna.

Gunnar samdi einnig tónlist fyrir íslenskar kvikmyndir og sjónvarpsþætti.

==Heimildir==

* Ólafur Ormsson. 1998. „Upp og niður tónstigann“. ''Morgunblaðið'', 25. október 1998, bls. 8B–9B.

== Tenglar ==

* [https://glatkistan.com/2020/07/22/gunnar-thordarson/ Glatkistan]

{{fd|1945|2026}}
[[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]]
[[Flokkur:Íslenskir gítarleikarar]]</text>
      <sha1>8p6buke2nt9af9wl2nurqpoxqc30ka4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973838</id>
      <parentid>1973837</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:15:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Loki068</username>
        <id>119056</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1973838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1148" sha1="iit3xalby7wayex5t85f14ljix5rolj" xml:space="preserve">[[Mynd:Gunnar-mynd.jpg|thumb|Gunnar Þórðarson]]
'''Gunnar Þórðarson''' (f. [[4. janúar]] [[1945]], d. 30.júlí [[2026]]) var íslenskur tónlistarmaður og lagahöfundur. Hann fæddist á [[Hólmavík]] en fluttist 8 ára til [[Keflavík|Keflavíkur]]. Gunnar hóf feril sinn með hljómsveit Guðmundar Ingólfssonar í Njarðvík 1963. Hann var síðan í hljómsveitinni [[Hljómar|Hljómum]] sem gaf út hljómplötu árið 1964 með tveimur lögum, báðum eftir Gunnar, en það voru „Fyrsti kossinn“ og „Bláu augun þín“. Bæði lögin náðu vinsældum. Síðar var Gunnar í hljómsveitunum [[Trúbrot]]i og [[Ðe Lónlí Blú Bojs]] og var aðallagahöfundur þeirra sveita. Hann vann einnig með [[Ríó tríó]]inu á fjölda platna.

Gunnar samdi einnig tónlist fyrir íslenskar kvikmyndir og sjónvarpsþætti.

==Heimildir==

* Ólafur Ormsson. 1998. „Upp og niður tónstigann“. ''Morgunblaðið'', 25. október 1998, bls. 8B–9B.

== Tenglar ==

* [https://glatkistan.com/2020/07/22/gunnar-thordarson/ Glatkistan]

{{fd|1945|2026}}
[[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]]
[[Flokkur:Íslenskir gítarleikarar]]</text>
      <sha1>iit3xalby7wayex5t85f14ljix5rolj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973858</id>
      <parentid>1973838</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T17:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42493-45</username>
        <id>119069</id>
      </contributor>
      <comment>/*hann dó í gær */</comment>
      <origin>1973858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1148" sha1="8p6buke2nt9af9wl2nurqpoxqc30ka4" xml:space="preserve">[[Mynd:Gunnar-mynd.jpg|thumb|Gunnar Þórðarson]]
'''Gunnar Þórðarson''' (f. [[4. janúar]] [[1945]], d. 29.júlí [[2026]]) var íslenskur tónlistarmaður og lagahöfundur. Hann fæddist á [[Hólmavík]] en fluttist 8 ára til [[Keflavík|Keflavíkur]]. Gunnar hóf feril sinn með hljómsveit Guðmundar Ingólfssonar í Njarðvík 1963. Hann var síðan í hljómsveitinni [[Hljómar|Hljómum]] sem gaf út hljómplötu árið 1964 með tveimur lögum, báðum eftir Gunnar, en það voru „Fyrsti kossinn“ og „Bláu augun þín“. Bæði lögin náðu vinsældum. Síðar var Gunnar í hljómsveitunum [[Trúbrot]]i og [[Ðe Lónlí Blú Bojs]] og var aðallagahöfundur þeirra sveita. Hann vann einnig með [[Ríó tríó]]inu á fjölda platna.

Gunnar samdi einnig tónlist fyrir íslenskar kvikmyndir og sjónvarpsþætti.

==Heimildir==

* Ólafur Ormsson. 1998. „Upp og niður tónstigann“. ''Morgunblaðið'', 25. október 1998, bls. 8B–9B.

== Tenglar ==

* [https://glatkistan.com/2020/07/22/gunnar-thordarson/ Glatkistan]

{{fd|1945|2026}}
[[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]]
[[Flokkur:Íslenskir gítarleikarar]]</text>
      <sha1>8p6buke2nt9af9wl2nurqpoxqc30ka4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Girona FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159948</id>
    <revision>
      <id>1973873</id>
      <parentid>1964426</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T22:15:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jmsolerb</username>
        <id>100388</id>
      </contributor>
      <origin>1973873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4362" sha1="g1zf26qukz80swxklw9gviejsshi9mw" xml:space="preserve">{{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Girona Futbol Club, S.A.D.
|Gælunafn=Blanquivermells (''Þeir hvítu og rauðu''), Gironistes
|Stytt nafn=
|Stofnað=23. júlí 1930
|Leikvöllur=[[Estadi Montilivi]]
|Stærð=14.300 áhorfendur
|Stjórnarformaður=Delfí Geli
|Knattspyrnustjóri=[[Míchel Sánchez]]
|Deild = [[La Liga]]
|Tímabil=2025-2026|Staðsetning=19. sæti (fall)
| | pattern_la1=_girona26271
| pattern_b1= _girona262711
| pattern_ra1=_girona26271
| pattern_sh1=_girona26271
| pattern_so1=_girona26271
| leftarm1=FFFFFF
| body1=FF0000
| rightarm1=
| shorts1=FF0000
| socks1=FFFFFF
|pattern_la2=_girona26272
|pattern_b2=_girona26272
|pattern_ra2=_girona26272
|pattern_sh2=_girona26272
|pattern_so2 =_girona26272
|leftarm2=FFDD00
|body2=FFDD00
|rightarm2=FFDD00
|shorts2=06192e
|socks2=000000

|pattern_la3=_girona26273
|pattern_b3=_girona26273
|pattern_ra3=_girona26273
|pattern_sh3=_girona26273
|pattern_so3=_girona26273
|leftarm3=7bb4e7
|body3=7bb4e7
|rightarm3=7bb4e7
|shorts3=17cbb3
}}

'''Girona Futbol Club, S.A.D''' er knattspyrnufélag sem er starfrækt í [[Girona]] í [[Katalónía|Katalóníu-héraði]] á [[Spánn|Spáni]] og stofnað árið [[1930]]. Eftir að hafa varið gjörvallri sögu sinni í neðri deildum spænsku knattspyrnunnar komst Girona í fyrsta sinn í [[La Liga|efstu deild]] árið 2017 og aftur árið 2022. Stuðningsmenn félagsins eru margir hverjir virkir í sjálfstæðisbaráttu Katalóna og slagorð í þá veru eru oft áberandi á heimavelli liðsins.

==Saga==
Knattspyrna hefur verið iðkuð í Girona frá því í undir lok 19. aldar. Fyrsta burðuga knattspyrnuliðið í borginni var ''Strong Esport'', sem stofnað var árið 1902 undir heitinu ''FC Gerundense''. Á þriðja áratugnum komu svo fram tvö félög til viðbótar sem eitthvað kvað að, ''CE Girona'' og ''UD Girona''. Eftir að síðarnefnda liðið lagði upp laupana var ákveðið að koma nýju félagi á laggirnar.

Þann 23. júlí árið 1930 var Girona Futbol Club stofnað á kaffihúsi við aðalverslunargötu borgarinnar. Viku síðar heimiluðu borgaryfirvöld félaginu að fella merki borgarinnar inn í félagsmerkið. Í kjölfarið hóf liðið keppni í héraðsmótum í Katalóníu og leiktíðina 1933-34 hóf það keppni í 3. deild spænsku deildarkeppninnar.

Félagið markaði ekki djúp spor í sögu spænsku deildarinnar næstu áratugina. Í tvígang féll það meira að segja niður úr deildarkeppninni og í héraðskeppnir, leiktíðirnar 1982-83 og 1997-99. Vorið 2008 tókst Girona hins vegar að vinna sér sæti í næstefstu deild í fyrsta sinn frá árinu 1943. Eftir það fór hagur liðsins ört vænkandi.

===Í fyrsta sinn í La Liga===
Sumarið 2010 var tilkynnt um kaup nýrra fjárfesta á meirihluta hlutafjár í Girona. Nýju eigendurnir komu meðal annars á laggirnar varaliði og styrktu innviði félagsins á ýmsan hátt. Á árunum 2013-16 var Girona í þrígang nærri því að tryggja sér sæti í deild hinna bestu og það tókst að lokum vorið 2017 við mikinn fögnuð stuðningsmanna.

Um það bil sem leiktíðin 2017-18 var að hefjast var tilkynnt um kaup fjárfestingarfélags frá [[Abú Dabí]] á 44,3% hlutafjár í félaginu. Jafnstór hlutur var í eigu ''Girona Football Group'' undir stjórn Pere Guardiola, bróður knattspyrnustjórans [[Pep Guardiola]]. Snemma á þessu fyrsta tímabili í La Liga tókst Girona að vinna eftirminnilegan 2:1 sigur á Evrópumeisturum [[Real Madrid]]. Girona lauk keppni í 10. sæti vorið 2018. Ekki tókst að fylgja þeim árangri eftir og vorið 2019 féll liðið aftur niður í næstefstu deild.

===Snúið aftur með látum===
[[Úrúgvæ|Úrúgvæski]] leikmaðurinn [[Cristhian Stuani]] var í lykilhlutverki hjá Girona í La Liga og fylgdi félaginu niður í 2. deild. Þar hélt hann áfram að raða inn mörkum og átti stóran þátt í að liðinu tókst að komast upp á nýjan leik í gegnum umspil vorið 2022. Leiktíðina 2022-23 jafnaði Girona sinn besta árangur í La Liga þegar það endaði í 10. sæti og var aðeins fjórum stigum frá því að komast í Evrópukeppni í fyrsta sinn. Tímabilið eftir náði liðið að hreppa 3. sæti deildarinnar.

==Heimasíða Félags==
*https://www.gironafc.cat//

[[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]]
[[Flokkur:stofnað 1930]]</text>
      <sha1>g1zf26qukz80swxklw9gviejsshi9mw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973874</id>
      <parentid>1973873</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T22:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jmsolerb</username>
        <id>100388</id>
      </contributor>
      <origin>1973874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4359" sha1="jz3mzgmgt8ha93nevoe0o6tczbpy3xt" xml:space="preserve">{{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Girona Futbol Club, S.A.D.
|Gælunafn=Blanquivermells (''Þeir hvítu og rauðu''), Gironistes
|Stytt nafn=
|Stofnað=23. júlí 1930
|Leikvöllur=[[Estadi Montilivi]]
|Stærð=14.300 áhorfendur
|Stjórnarformaður=Delfí Geli
|Knattspyrnustjóri=[[Míchel Sánchez]]
|Deild = [[La Liga]]
|Tímabil=2025-2026|Staðsetning=19. sæti (fall)
| | pattern_la1=_girona26271
| pattern_b1= _girona262711
| pattern_ra1=_girona26271
| pattern_sh1=_girona26271
| pattern_so1=_girona26271
| leftarm1=FFFFFF
| body1=FF0000
| rightarm1=
| shorts1=
| socks1=FFFFFF
|pattern_la2=_girona26272
|pattern_b2=_girona26272
|pattern_ra2=_girona26272
|pattern_sh2=_girona26272
|pattern_so2 =_girona26272
|leftarm2=FFDD00
|body2=FFDD00
|rightarm2=FFDD00
|shorts2=
|socks2=000000

|pattern_la3=_girona26273
|pattern_b3=_girona26273
|pattern_ra3=_girona26273
|pattern_sh3=_girona26273
|pattern_so3=_girona26273
|leftarm3=7bb4e7
|body3=7bb4e7
|rightarm3=7bb4e7
|shorts3=
|socks3=17cbb3
}}

'''Girona Futbol Club, S.A.D''' er knattspyrnufélag sem er starfrækt í [[Girona]] í [[Katalónía|Katalóníu-héraði]] á [[Spánn|Spáni]] og stofnað árið [[1930]]. Eftir að hafa varið gjörvallri sögu sinni í neðri deildum spænsku knattspyrnunnar komst Girona í fyrsta sinn í [[La Liga|efstu deild]] árið 2017 og aftur árið 2022. Stuðningsmenn félagsins eru margir hverjir virkir í sjálfstæðisbaráttu Katalóna og slagorð í þá veru eru oft áberandi á heimavelli liðsins.

==Saga==
Knattspyrna hefur verið iðkuð í Girona frá því í undir lok 19. aldar. Fyrsta burðuga knattspyrnuliðið í borginni var ''Strong Esport'', sem stofnað var árið 1902 undir heitinu ''FC Gerundense''. Á þriðja áratugnum komu svo fram tvö félög til viðbótar sem eitthvað kvað að, ''CE Girona'' og ''UD Girona''. Eftir að síðarnefnda liðið lagði upp laupana var ákveðið að koma nýju félagi á laggirnar.

Þann 23. júlí árið 1930 var Girona Futbol Club stofnað á kaffihúsi við aðalverslunargötu borgarinnar. Viku síðar heimiluðu borgaryfirvöld félaginu að fella merki borgarinnar inn í félagsmerkið. Í kjölfarið hóf liðið keppni í héraðsmótum í Katalóníu og leiktíðina 1933-34 hóf það keppni í 3. deild spænsku deildarkeppninnar.

Félagið markaði ekki djúp spor í sögu spænsku deildarinnar næstu áratugina. Í tvígang féll það meira að segja niður úr deildarkeppninni og í héraðskeppnir, leiktíðirnar 1982-83 og 1997-99. Vorið 2008 tókst Girona hins vegar að vinna sér sæti í næstefstu deild í fyrsta sinn frá árinu 1943. Eftir það fór hagur liðsins ört vænkandi.

===Í fyrsta sinn í La Liga===
Sumarið 2010 var tilkynnt um kaup nýrra fjárfesta á meirihluta hlutafjár í Girona. Nýju eigendurnir komu meðal annars á laggirnar varaliði og styrktu innviði félagsins á ýmsan hátt. Á árunum 2013-16 var Girona í þrígang nærri því að tryggja sér sæti í deild hinna bestu og það tókst að lokum vorið 2017 við mikinn fögnuð stuðningsmanna.

Um það bil sem leiktíðin 2017-18 var að hefjast var tilkynnt um kaup fjárfestingarfélags frá [[Abú Dabí]] á 44,3% hlutafjár í félaginu. Jafnstór hlutur var í eigu ''Girona Football Group'' undir stjórn Pere Guardiola, bróður knattspyrnustjórans [[Pep Guardiola]]. Snemma á þessu fyrsta tímabili í La Liga tókst Girona að vinna eftirminnilegan 2:1 sigur á Evrópumeisturum [[Real Madrid]]. Girona lauk keppni í 10. sæti vorið 2018. Ekki tókst að fylgja þeim árangri eftir og vorið 2019 féll liðið aftur niður í næstefstu deild.

===Snúið aftur með látum===
[[Úrúgvæ|Úrúgvæski]] leikmaðurinn [[Cristhian Stuani]] var í lykilhlutverki hjá Girona í La Liga og fylgdi félaginu niður í 2. deild. Þar hélt hann áfram að raða inn mörkum og átti stóran þátt í að liðinu tókst að komast upp á nýjan leik í gegnum umspil vorið 2022. Leiktíðina 2022-23 jafnaði Girona sinn besta árangur í La Liga þegar það endaði í 10. sæti og var aðeins fjórum stigum frá því að komast í Evrópukeppni í fyrsta sinn. Tímabilið eftir náði liðið að hreppa 3. sæti deildarinnar.

==Heimasíða Félags==
*https://www.gironafc.cat//

[[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]]
[[Flokkur:stofnað 1930]]</text>
      <sha1>jz3mzgmgt8ha93nevoe0o6tczbpy3xt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973875</id>
      <parentid>1973874</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T22:17:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jmsolerb</username>
        <id>100388</id>
      </contributor>
      <origin>1973875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4332" sha1="55fd3l45iiliy9td9q2qewcrzmfl648" xml:space="preserve">{{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Girona Futbol Club, S.A.D.
|Gælunafn=Blanquivermells (''Þeir hvítu og rauðu''), Gironistes
|Stytt nafn=
|Stofnað=23. júlí 1930
|Leikvöllur=[[Estadi Montilivi]]
|Stærð=14.300 áhorfendur
|Stjórnarformaður=Delfí Geli
|Knattspyrnustjóri=[[Míchel Sánchez]]
|Deild = [[La Liga]]
|Tímabil=2025-2026|Staðsetning=19. sæti (fall)
| | pattern_la1=_girona26271
| pattern_b1= _girona262711
| pattern_ra1=_girona26271
| pattern_sh1=_girona26271
| pattern_so1=_girona26271
| leftarm1=FFFFFF
| body1=FF0000
| rightarm1=
|pattern_la2=_girona26272
|pattern_b2=_girona26272
|pattern_ra2=_girona26272
|pattern_sh2=_girona26272
|pattern_so2 =_girona26272
|leftarm2=FFDD00
|body2=FFDD00
|rightarm2=FFDD00
|shorts2=
|socks2=000000

|pattern_la3=_girona26273
|pattern_b3=_girona26273
|pattern_ra3=_girona26273
|pattern_sh3=_girona26273
|pattern_so3=_girona26273
|leftarm3=7bb4e7
|body3=7bb4e7
|rightarm3=7bb4e7
|shorts3=
|socks3=17cbb3
}}

'''Girona Futbol Club, S.A.D''' er knattspyrnufélag sem er starfrækt í [[Girona]] í [[Katalónía|Katalóníu-héraði]] á [[Spánn|Spáni]] og stofnað árið [[1930]]. Eftir að hafa varið gjörvallri sögu sinni í neðri deildum spænsku knattspyrnunnar komst Girona í fyrsta sinn í [[La Liga|efstu deild]] árið 2017 og aftur árið 2022. Stuðningsmenn félagsins eru margir hverjir virkir í sjálfstæðisbaráttu Katalóna og slagorð í þá veru eru oft áberandi á heimavelli liðsins.

==Saga==
Knattspyrna hefur verið iðkuð í Girona frá því í undir lok 19. aldar. Fyrsta burðuga knattspyrnuliðið í borginni var ''Strong Esport'', sem stofnað var árið 1902 undir heitinu ''FC Gerundense''. Á þriðja áratugnum komu svo fram tvö félög til viðbótar sem eitthvað kvað að, ''CE Girona'' og ''UD Girona''. Eftir að síðarnefnda liðið lagði upp laupana var ákveðið að koma nýju félagi á laggirnar.

Þann 23. júlí árið 1930 var Girona Futbol Club stofnað á kaffihúsi við aðalverslunargötu borgarinnar. Viku síðar heimiluðu borgaryfirvöld félaginu að fella merki borgarinnar inn í félagsmerkið. Í kjölfarið hóf liðið keppni í héraðsmótum í Katalóníu og leiktíðina 1933-34 hóf það keppni í 3. deild spænsku deildarkeppninnar.

Félagið markaði ekki djúp spor í sögu spænsku deildarinnar næstu áratugina. Í tvígang féll það meira að segja niður úr deildarkeppninni og í héraðskeppnir, leiktíðirnar 1982-83 og 1997-99. Vorið 2008 tókst Girona hins vegar að vinna sér sæti í næstefstu deild í fyrsta sinn frá árinu 1943. Eftir það fór hagur liðsins ört vænkandi.

===Í fyrsta sinn í La Liga===
Sumarið 2010 var tilkynnt um kaup nýrra fjárfesta á meirihluta hlutafjár í Girona. Nýju eigendurnir komu meðal annars á laggirnar varaliði og styrktu innviði félagsins á ýmsan hátt. Á árunum 2013-16 var Girona í þrígang nærri því að tryggja sér sæti í deild hinna bestu og það tókst að lokum vorið 2017 við mikinn fögnuð stuðningsmanna.

Um það bil sem leiktíðin 2017-18 var að hefjast var tilkynnt um kaup fjárfestingarfélags frá [[Abú Dabí]] á 44,3% hlutafjár í félaginu. Jafnstór hlutur var í eigu ''Girona Football Group'' undir stjórn Pere Guardiola, bróður knattspyrnustjórans [[Pep Guardiola]]. Snemma á þessu fyrsta tímabili í La Liga tókst Girona að vinna eftirminnilegan 2:1 sigur á Evrópumeisturum [[Real Madrid]]. Girona lauk keppni í 10. sæti vorið 2018. Ekki tókst að fylgja þeim árangri eftir og vorið 2019 féll liðið aftur niður í næstefstu deild.

===Snúið aftur með látum===
[[Úrúgvæ|Úrúgvæski]] leikmaðurinn [[Cristhian Stuani]] var í lykilhlutverki hjá Girona í La Liga og fylgdi félaginu niður í 2. deild. Þar hélt hann áfram að raða inn mörkum og átti stóran þátt í að liðinu tókst að komast upp á nýjan leik í gegnum umspil vorið 2022. Leiktíðina 2022-23 jafnaði Girona sinn besta árangur í La Liga þegar það endaði í 10. sæti og var aðeins fjórum stigum frá því að komast í Evrópukeppni í fyrsta sinn. Tímabilið eftir náði liðið að hreppa 3. sæti deildarinnar.

==Heimasíða Félags==
*https://www.gironafc.cat//

[[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]]
[[Flokkur:stofnað 1930]]</text>
      <sha1>55fd3l45iiliy9td9q2qewcrzmfl648</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973876</id>
      <parentid>1973875</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T22:17:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jmsolerb</username>
        <id>100388</id>
      </contributor>
      <origin>1973876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4330" sha1="1vutf3k53zrdeyk62nt0zzkuspwjmxg" xml:space="preserve">{{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Girona Futbol Club, S.A.D.
|Gælunafn=Blanquivermells (''Þeir hvítu og rauðu''), Gironistes
|Stytt nafn=
|Stofnað=23. júlí 1930
|Leikvöllur=[[Estadi Montilivi]]
|Stærð=14.300 áhorfendur
|Stjórnarformaður=Delfí Geli
|Knattspyrnustjóri=[[Míchel Sánchez]]
|Deild = [[La Liga]]
|Tímabil=2025-2026|Staðsetning=19. sæti (fall)
| pattern_la1=_girona26271
| pattern_b1= _girona262711
| pattern_ra1=_girona26271
| pattern_sh1=_girona26271
| pattern_so1=_girona26271
| leftarm1=FFFFFF
| body1=FF0000
| rightarm1=
|pattern_la2=_girona26272
|pattern_b2=_girona26272
|pattern_ra2=_girona26272
|pattern_sh2=_girona26272
|pattern_so2 =_girona26272
|leftarm2=FFDD00
|body2=FFDD00
|rightarm2=FFDD00
|shorts2=
|socks2=000000

|pattern_la3=_girona26273
|pattern_b3=_girona26273
|pattern_ra3=_girona26273
|pattern_sh3=_girona26273
|pattern_so3=_girona26273
|leftarm3=7bb4e7
|body3=7bb4e7
|rightarm3=7bb4e7
|shorts3=
|socks3=17cbb3
}}

'''Girona Futbol Club, S.A.D''' er knattspyrnufélag sem er starfrækt í [[Girona]] í [[Katalónía|Katalóníu-héraði]] á [[Spánn|Spáni]] og stofnað árið [[1930]]. Eftir að hafa varið gjörvallri sögu sinni í neðri deildum spænsku knattspyrnunnar komst Girona í fyrsta sinn í [[La Liga|efstu deild]] árið 2017 og aftur árið 2022. Stuðningsmenn félagsins eru margir hverjir virkir í sjálfstæðisbaráttu Katalóna og slagorð í þá veru eru oft áberandi á heimavelli liðsins.

==Saga==
Knattspyrna hefur verið iðkuð í Girona frá því í undir lok 19. aldar. Fyrsta burðuga knattspyrnuliðið í borginni var ''Strong Esport'', sem stofnað var árið 1902 undir heitinu ''FC Gerundense''. Á þriðja áratugnum komu svo fram tvö félög til viðbótar sem eitthvað kvað að, ''CE Girona'' og ''UD Girona''. Eftir að síðarnefnda liðið lagði upp laupana var ákveðið að koma nýju félagi á laggirnar.

Þann 23. júlí árið 1930 var Girona Futbol Club stofnað á kaffihúsi við aðalverslunargötu borgarinnar. Viku síðar heimiluðu borgaryfirvöld félaginu að fella merki borgarinnar inn í félagsmerkið. Í kjölfarið hóf liðið keppni í héraðsmótum í Katalóníu og leiktíðina 1933-34 hóf það keppni í 3. deild spænsku deildarkeppninnar.

Félagið markaði ekki djúp spor í sögu spænsku deildarinnar næstu áratugina. Í tvígang féll það meira að segja niður úr deildarkeppninni og í héraðskeppnir, leiktíðirnar 1982-83 og 1997-99. Vorið 2008 tókst Girona hins vegar að vinna sér sæti í næstefstu deild í fyrsta sinn frá árinu 1943. Eftir það fór hagur liðsins ört vænkandi.

===Í fyrsta sinn í La Liga===
Sumarið 2010 var tilkynnt um kaup nýrra fjárfesta á meirihluta hlutafjár í Girona. Nýju eigendurnir komu meðal annars á laggirnar varaliði og styrktu innviði félagsins á ýmsan hátt. Á árunum 2013-16 var Girona í þrígang nærri því að tryggja sér sæti í deild hinna bestu og það tókst að lokum vorið 2017 við mikinn fögnuð stuðningsmanna.

Um það bil sem leiktíðin 2017-18 var að hefjast var tilkynnt um kaup fjárfestingarfélags frá [[Abú Dabí]] á 44,3% hlutafjár í félaginu. Jafnstór hlutur var í eigu ''Girona Football Group'' undir stjórn Pere Guardiola, bróður knattspyrnustjórans [[Pep Guardiola]]. Snemma á þessu fyrsta tímabili í La Liga tókst Girona að vinna eftirminnilegan 2:1 sigur á Evrópumeisturum [[Real Madrid]]. Girona lauk keppni í 10. sæti vorið 2018. Ekki tókst að fylgja þeim árangri eftir og vorið 2019 féll liðið aftur niður í næstefstu deild.

===Snúið aftur með látum===
[[Úrúgvæ|Úrúgvæski]] leikmaðurinn [[Cristhian Stuani]] var í lykilhlutverki hjá Girona í La Liga og fylgdi félaginu niður í 2. deild. Þar hélt hann áfram að raða inn mörkum og átti stóran þátt í að liðinu tókst að komast upp á nýjan leik í gegnum umspil vorið 2022. Leiktíðina 2022-23 jafnaði Girona sinn besta árangur í La Liga þegar það endaði í 10. sæti og var aðeins fjórum stigum frá því að komast í Evrópukeppni í fyrsta sinn. Tímabilið eftir náði liðið að hreppa 3. sæti deildarinnar.

==Heimasíða Félags==
*https://www.gironafc.cat//

[[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]]
[[Flokkur:stofnað 1930]]</text>
      <sha1>1vutf3k53zrdeyk62nt0zzkuspwjmxg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973877</id>
      <parentid>1973876</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T22:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jmsolerb</username>
        <id>100388</id>
      </contributor>
      <origin>1973877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4368" sha1="3hvrqsabhdph2kblb5n0g7j8p1eub10" xml:space="preserve">{{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Girona Futbol Club, S.A.D.
|Gælunafn=Blanquivermells (''Þeir hvítu og rauðu''), Gironistes
|Stytt nafn=
|Stofnað=23. júlí 1930
|Leikvöllur=[[Estadi Montilivi]]
|Stærð=14.300 áhorfendur
|Stjórnarformaður=Delfí Geli
|Knattspyrnustjóri=[[Míchel Sánchez]]
|Deild = [[La Liga]]
|Tímabil=2025-2026|Staðsetning=19. sæti (fall)
| pattern_la1=_girona26271
| pattern_b1= _girona262711
| pattern_ra1=_girona26271
| pattern_sh1=_girona26271
| pattern_so1=_girona26271
| leftarm1=FFFFFF
| body1=FF0000
| rightarm1=
|shorts1=0000ff
|socks1=ffffff

|pattern_la2=_girona26272
|pattern_b2=_girona26272
|pattern_ra2=_girona26272
|pattern_sh2=_girona26272
|pattern_so2 =_girona26272
|leftarm2=FFDD00
|body2=FFDD00
|rightarm2=FFDD00
|shorts2=000000
|socks2=000000

|pattern_la3=_girona26273
|pattern_b3=_girona26273
|pattern_ra3=_girona26273
|pattern_sh3=_girona26273
|pattern_so3=_girona26273
|leftarm3=7bb4e7
|body3=7bb4e7
|rightarm3=7bb4e7
|shorts3=
|socks3=17cbb3
}}

'''Girona Futbol Club, S.A.D''' er knattspyrnufélag sem er starfrækt í [[Girona]] í [[Katalónía|Katalóníu-héraði]] á [[Spánn|Spáni]] og stofnað árið [[1930]]. Eftir að hafa varið gjörvallri sögu sinni í neðri deildum spænsku knattspyrnunnar komst Girona í fyrsta sinn í [[La Liga|efstu deild]] árið 2017 og aftur árið 2022. Stuðningsmenn félagsins eru margir hverjir virkir í sjálfstæðisbaráttu Katalóna og slagorð í þá veru eru oft áberandi á heimavelli liðsins.

==Saga==
Knattspyrna hefur verið iðkuð í Girona frá því í undir lok 19. aldar. Fyrsta burðuga knattspyrnuliðið í borginni var ''Strong Esport'', sem stofnað var árið 1902 undir heitinu ''FC Gerundense''. Á þriðja áratugnum komu svo fram tvö félög til viðbótar sem eitthvað kvað að, ''CE Girona'' og ''UD Girona''. Eftir að síðarnefnda liðið lagði upp laupana var ákveðið að koma nýju félagi á laggirnar.

Þann 23. júlí árið 1930 var Girona Futbol Club stofnað á kaffihúsi við aðalverslunargötu borgarinnar. Viku síðar heimiluðu borgaryfirvöld félaginu að fella merki borgarinnar inn í félagsmerkið. Í kjölfarið hóf liðið keppni í héraðsmótum í Katalóníu og leiktíðina 1933-34 hóf það keppni í 3. deild spænsku deildarkeppninnar.

Félagið markaði ekki djúp spor í sögu spænsku deildarinnar næstu áratugina. Í tvígang féll það meira að segja niður úr deildarkeppninni og í héraðskeppnir, leiktíðirnar 1982-83 og 1997-99. Vorið 2008 tókst Girona hins vegar að vinna sér sæti í næstefstu deild í fyrsta sinn frá árinu 1943. Eftir það fór hagur liðsins ört vænkandi.

===Í fyrsta sinn í La Liga===
Sumarið 2010 var tilkynnt um kaup nýrra fjárfesta á meirihluta hlutafjár í Girona. Nýju eigendurnir komu meðal annars á laggirnar varaliði og styrktu innviði félagsins á ýmsan hátt. Á árunum 2013-16 var Girona í þrígang nærri því að tryggja sér sæti í deild hinna bestu og það tókst að lokum vorið 2017 við mikinn fögnuð stuðningsmanna.

Um það bil sem leiktíðin 2017-18 var að hefjast var tilkynnt um kaup fjárfestingarfélags frá [[Abú Dabí]] á 44,3% hlutafjár í félaginu. Jafnstór hlutur var í eigu ''Girona Football Group'' undir stjórn Pere Guardiola, bróður knattspyrnustjórans [[Pep Guardiola]]. Snemma á þessu fyrsta tímabili í La Liga tókst Girona að vinna eftirminnilegan 2:1 sigur á Evrópumeisturum [[Real Madrid]]. Girona lauk keppni í 10. sæti vorið 2018. Ekki tókst að fylgja þeim árangri eftir og vorið 2019 féll liðið aftur niður í næstefstu deild.

===Snúið aftur með látum===
[[Úrúgvæ|Úrúgvæski]] leikmaðurinn [[Cristhian Stuani]] var í lykilhlutverki hjá Girona í La Liga og fylgdi félaginu niður í 2. deild. Þar hélt hann áfram að raða inn mörkum og átti stóran þátt í að liðinu tókst að komast upp á nýjan leik í gegnum umspil vorið 2022. Leiktíðina 2022-23 jafnaði Girona sinn besta árangur í La Liga þegar það endaði í 10. sæti og var aðeins fjórum stigum frá því að komast í Evrópukeppni í fyrsta sinn. Tímabilið eftir náði liðið að hreppa 3. sæti deildarinnar.

==Heimasíða Félags==
*https://www.gironafc.cat//

[[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]]
[[Flokkur:stofnað 1930]]</text>
      <sha1>3hvrqsabhdph2kblb5n0g7j8p1eub10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bombus rupestris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161035</id>
    <revision>
      <id>1973882</id>
      <parentid>1958267</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T23:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1973882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2808" sha1="rg2ywevtkyliocmfawkkpjfzpvedia9" xml:space="preserve">{{taxobox
| name = 
| image = Bombus rupestris - Centaurea scabiosa - Keila.jpg
| image_caption =  
| image_width = 240px
| regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'')
| classis = [[Skordýr]] (''Insecta'')
| ordo = [[Hymenoptera]]
| subordo = [[Gaddvespur]] (''Apocrita'')
| superfamilia = Apoidea
| familia = [[Býflugnaætt]] (''Apidae'')
| genus = ''[[Humlur]]'' (''Bombus'')
| subgenus = [[Bombus subgenus Psithyrus|Psithyrus]]
| species = B. rupestris
| binomial = Bombus rupestris
| binomial_authority = ([[Johan Christian Fabricius|Fabricius]], 1793)
| synonyms_ref = &lt;ref name = &quot;source&quot;&gt;''ITIS Bees: World Bee Checklist''. Ruggiero M. (project leader), Ascher J. et al., 2009-09-28&lt;/ref&gt;
| synonyms= 
*''Apathus rupestris'' &lt;small&gt;(Fabricius, 1793)&lt;/small&gt;
*''Apis albinella'' &lt;small&gt;Kirby, 1802&lt;/small&gt;
*''Apis arenaris'' &lt;small&gt;Panzer, 1801&lt;/small&gt;
*''Apis frutetorum'' &lt;small&gt;Panzer, 1801&lt;/small&gt;
*''Apis rupestris'' &lt;small&gt;Fabricius, 1793&lt;/small&gt;
*''Bombus obscurus'' &lt;small&gt;Seidl, 1838&lt;/small&gt;
*''Bombus rupestris orientanus'' &lt;small&gt;Reinig, 1931&lt;/small&gt;
*''Bombus rupestris siculus'' &lt;small&gt;Reinig, 1931&lt;/small&gt;
*''Psithyrus rupestris'' (Fabricius, 1793)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.biolib.cz/en/taxon/id70375/|title=Bombus rupestris (Fabricius, 1793)|publisher=Biolib.cz|access-date=4 July 2012|archive-date=26 nóvember 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161126065713/http://www.biolib.cz/en/taxon/id70375/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Bombus rupestris'''&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/bombus+rupestris/match/1|title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|year= 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 september 2012}}&lt;/ref&gt; er tegund af [[Humlur|humlum]], útbreidd um Evrópu.&lt;ref name=&quot;DL&quot;&gt;{{cite web| author=Discover Life| title=Discover Life map of Bombus rupestris| url=http://www.discoverlife.org/mp/20m?kind=Bombus+rupestris| accessdate=27 February 2009}}&lt;/ref&gt;
Hún sníkir á [[Bombus lapidarius|B. lapidarius]].&lt;ref name=&quot;wildbienen&quot;&gt;H.-J. Martin: Felsen-Kuckuckshummel: Bombus rupestris.  [https://www.wildbienen.de/huarten.htm wildbienen.de])&lt;/ref&gt;
Hún er svört með rauðgulan enda. Drottningar eru 20 - 25 mm langar. Druntarnir um 16 mm.


== Myndir ==
&lt;Gallery&gt;
File:Bombus rupestris - Trifolium pratense - Keila.jpg
File:Bombus rupestris.jpg
File:Bombus.rupestris.-.lindsey.jpg
File:Rupestris02.JPG
&lt;/Gallery&gt;

==Tilvísanir==
{{Reflist}}

{{commonscat|Bombus rupestris}}
{{wikilífverur|Bombus rupestris}}
{{Stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Hunangsflugur]]</text>
      <sha1>rg2ywevtkyliocmfawkkpjfzpvedia9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bombus wurflenii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161159</id>
    <revision>
      <id>1973884</id>
      <parentid>1963168</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T23:19:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1973884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3187" sha1="i7lbhw2oijhea1p3qek54vi82vuoymi" xml:space="preserve">{{taxobox
| name = 
| image = Bombus wurfleini tyvhumle.jpg
| image_caption =  
| image_width = 240px
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'')
| classis = [[Skordýr]] (''Insecta'')
| ordo = [[Hymenoptera]]
| subordo = [[Gaddvespur]] (''Apocrita'')
| superfamilia = Apoidea
| familia = [[Býflugnaætt]] (''Apidae'')
| genus = ''[[Humlur]]'' (''Bombus'')
| subgenus = Alpigenobombus 
| species = B. wurflenii
| binomial = Bombus wurflenii
| binomial_authority = [[Oktawiusz Radoszkowski|Radoszkowski]], 1860&lt;ref&gt;[https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&amp;search_value=715043 ITIS Report]&lt;/ref&gt;
| synonyms =
*''Alpigenobombus wurfleini'' apfelbecki &lt;small&gt;Reinig, 1988&lt;/small&gt;
*''Alpigenobombus wurfleini knechteli'' &lt;small&gt;Reinig, 1988&lt;/small&gt;
*''Bombus alpigenus'' &lt;small&gt;Morawitz, 1873&lt;/small&gt;
*''Bombus brevigena'' &lt;small&gt;Thomson, 1870&lt;/small&gt;
*''Bombus mastrucatus'' &lt;small&gt;Gerstäcker, 1869&lt;/small&gt;
*''Bombus mastrucatus m. uralicus'' &lt;small&gt;Pittioni, 1938&lt;/small&gt;
*''Bombus wurfleini'' Radoszkowski, 1859&lt;/small&gt;
*''Bombus wurfleini'' var. pyrenaicus &lt;small&gt;Vogt, 1909&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.biolib.cz/en/taxon/id70367/|title=Bombus wurflenii Radoszkowski, 1859|publisher=Biolib.cz|access-date=3 July 2012|archive-date=28 október 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141028232413/http://www.biolib.cz/en/taxon/id70367/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Bombus wurflenii''' er tegund af [[Humlur|humlum]], aðallega í fjallendi Evrópu.&lt;ref name=&quot;ATH&quot;&gt;{{cite web |url=http://zoologie.umh.ac.be/hymenoptera/pagetaxon.asp?tx_id=3066 |title=''Bombus (Alpigenobombus) wurflenii'' (Radoszkowski, 1859) |author=Pierre Rasmont |access-date=18 January 2013 |publisher=Université de Mons |archive-date=14 júlí 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714154723/http://zoologie.umh.ac.be/hymenoptera/pagetaxon.asp?tx_id=3066 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ATHT&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=1293 |title=''Bombus (Alpigenobombus) wurflenii'' (Radoszkowski, 1859) |author=Pierre Rasmont |author2=A. Murat Aytekin |author3=Osman Kaftanoğlu |author4=Didier Flagothier |name-list-style=amp |access-date=19 January 2013 |work=Atlas Hymenoptera - Bombus of Turkey |publisher=Université de Mons |archive-date=31 október 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141031022229/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=1293 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Hún er yfirleitt svört með rauðgulan enda. Drottningar eru 19 - 22 mm langar, þernur 13 - 16 mm og druntar 14 til 16 mm. Tungan er mjög stutt, og kjálkarnir kröftugir.

[[File:Bombus wurflenii02.jpg|thumb|vinstri|]]
[[File:Bombus wurflenii01.jpg|thumb|miðja|]]
[[File:Tjuvhumle (Bombus wurflenii) som bit hòl i tyrihjelm.jpg|thumb|miðja|]]
[[File:ID15000 - Tyvhumle - Bombus wurflenii.webm|thumb|vinstri|Myndskeið af  B. wurflenii að bíta holu í [[Aconitum napellus|venusvagn]]]]


==Tilvísanir==
{{Reflist}}

{{commonscat|Bombus wurflenii}}
{{wikilífverur|Bombus wurflenii}}
{{Stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Hunangsflugur]]</text>
      <sha1>i7lbhw2oijhea1p3qek54vi82vuoymi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bombus kashmirensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161161</id>
    <revision>
      <id>1973881</id>
      <parentid>1774927</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T23:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1973881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2164" sha1="5nx2g4a1n8as8mcqhu910z9aq3aczji" xml:space="preserve">{{taxobox
| name = 
| image = 
| image_caption =  
| image_width = 240px
| regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'')
| classis = [[Skordýr]] (''Insecta'')
| ordo = [[Hymenoptera]]
| subordo = [[Gaddvespur]] (''Apocrita'')
| superfamilia = Apoidea
| familia = [[Býflugnaætt]] (''Apidae'')
| genus = ''[[Humlur]]'' (''Bombus'')
| subgenus = Alpigenobombus 
| species = B. kashmirensis
| binomial = Bombus kashmirensis
| binomial_authority = [[Heinrich Friese|Friese]], 1909&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.biolib.cz/en/taxon/id765050/|title=Bombus kashmirensis Friese, 1909|publisher=Biolib.cz|accessdate=3 July 2012|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304103332/http://www.biolib.cz/en/taxon/id765050/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| synonyms =
}}

'''Bombus kashmirensis'''&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/bombus+kashmirensis/match/1|title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|year= 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 september 2012}}&lt;/ref&gt; er tegund af [[Humlur|humlum]], ættuð frá fjöllum mið-Asíu.&lt;ref name = &quot;col274859&quot;&gt;Williams, P. H. (1998) An annotated checklist of bumble bees with an analysis of patterns of description (Hymenoptera: Apidae, Bombini), Bulletin of the Natural History Museum (Entomology), vol. 67, no. 1&lt;/ref&gt;

Hún er yfirleitt hvít fremst með svartan miðflekk, þar fyrir aftan hvít með gulan og svo rauðgulan enda.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.life.illinois.edu/scameron/pdfs/Williams&amp;al09_Sichuan.pdf|title=Bombus kashmirensis Friese, 1909 |publisher=TheNaturalHistoryMuseum|accessdate=11 janúar 2020}}&lt;/ref&gt; Drottningar eru um 17 mm langar, þernur 10 - 15 mm og druntar 15 til 16 mm. Tungan er stutt, og kjálkarnir kröftugir.


==Tilvísanir==
{{Reflist}}

{{commonscat|Bombus kashmirensis}}
{{wikilífverur|Bombus kashmirensis}}
{{Stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Hunangsflugur]]</text>
      <sha1>5nx2g4a1n8as8mcqhu910z9aq3aczji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bombus campestris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161162</id>
    <revision>
      <id>1973880</id>
      <parentid>1963165</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T23:02:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1973880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3405" sha1="kexi6fy0w6pgb8fm4vg8dk4hh2pp5of" xml:space="preserve">{{taxobox
| name = 
| image = Bombus campestris - Succisa pratensis - Keila.jpg
| image_caption =  
| image_width = 240px
| regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'')
| classis = [[Skordýr]] (''Insecta'')
| ordo = [[Hymenoptera]]
| subordo = [[Gaddvespur]] (''Apocrita'')
| superfamilia = Apoidea
| familia = [[Býflugnaætt]] (''Apidae'')
| genus = ''[[Humlur]]'' (''Bombus'')
| subgenus = [[Bombus subgenus Psithyrus|Metapsithyrus]]
| species = B. campestris
| binomial = Bombus campestris
| binomial_authority = ([[Georg Wolfgang Franz Panzer|Panzer]], 1801)
| synonyms_ref = 
| synonyms =
*''Apathus campestris''
*''Apis arvorum'' &lt;small&gt;Panzer, 1804&lt;/small&gt;
*''Apis campestris'' &lt;small&gt;Panzer, 1801&lt;/small&gt;
*''Apis francisana'' &lt;small&gt;Kirby, 1802&lt;/small&gt;
*''Apis leeana'' &lt;small&gt;Kirby, 1802&lt;/small&gt;
*''Apis rossiella'' &lt;small&gt;Kirby, 1802&lt;/small&gt;
*''Psithyrus campestris'' &lt;small&gt;(Panzer, 1801)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.biolib.cz/en/taxon/id70371/|title=Bombus campestris (Panzer, 1801)|publisher=Biolib.cz|access-date=3 July 2012|archive-date=18 júlí 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190718050929/https://www.biolib.cz/en/taxon/id70371/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Bombus campestris'''&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/bombus+campestris/match/1|title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|year= 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 september 2012}}&lt;/ref&gt; er tegund af [[Humlur|humlum]], útbreidd um Evrópu.&lt;ref name=&quot;ATH&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=3055 |title=''Bombus (Psithyrus) campestris'' (Panzer, 1801) |author=Pierre Rasmont |access-date=7 January 2013 |publisher=Université de Mons |archive-date=14 júlí 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714152928/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=3055 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Anagnostopoulos|first=Ioannis Th.|date=2005|title=The bumblebee fauna of Greece: An annotated species list including new records for Greece (Hymenoptera: Apidae, Bombini)|url=http://www.zobodat.at/pdf/LBB_0037_2_1013-1026.pdf|journal=Linzer Biologische Beiträge|volume=37|issue=2|pages=1013–1026}}&lt;/ref&gt;
Hún sníkir á [[Bombus humilis|B. humilis]] og [[Ryðhumla|ryðhumlu]] (Bombus pascuorum),&lt;ref name=&quot;ATH&quot; /&gt; og stundum á [[Bombus pratorum|B. pratorum]].&lt;ref name=&quot;TBBB&quot;&gt;{{cite book |last=Benton |first=Ted |title=Bumblebees |publisher=HarperCollins Publishers |location=London, UK |year=2006 |pages=418–422 |chapter=Chapter 9: The British Species |isbn=0007174519}}&lt;/ref&gt;
Hún er svört með tvær gular rendur og stundum gul aftast. Annars er liturinn nokkuð breytilegur. Drottningar eru um 18 mm langar og druntar 15 til 18 mm. Tungan er stutt. 


== Myndir ==
&lt;Gallery&gt;
File:Bombus campestris - Succisa pratensis - Keila2.jpg
File:Bombus campestris-f.jpg
File:Bombus campestris (Field cuckoo-bee) - male - Flickr - S. Rae.jpg
File:Bombus campestris genitalia.jpg
&lt;/Gallery&gt;

==Tilvísanir==
{{Reflist}}

{{commonscat|Bombus campestris}}
{{wikilífverur|Bombus campestris}}
{{Stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Hunangsflugur]]</text>
      <sha1>kexi6fy0w6pgb8fm4vg8dk4hh2pp5of</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bombus tibetanus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161817</id>
    <revision>
      <id>1973883</id>
      <parentid>1774954</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T23:17:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1973883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2309" sha1="0n9l6gsvufxrew95rdfnnqvuzsbbm6n" xml:space="preserve">{{taxobox
| name = 
| image = 
| image_caption =  
| image_width = 240px
| regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'')
| classis = [[Skordýr]] (''Insecta'')
| ordo = [[Hymenoptera]]
| subordo = [[Gaddvespur]] (''Apocrita'')
| superfamilia = Apoidea
| familia = [[Býflugnaætt]] (''Apidae'')
| genus = [[Humlur]] (''Bombus'')
| subgenus = ''[[Bombus subgenus Psithyrus|Psithyrus]]''
| species = ''B. tibetanus''
| binomial = ''Bombus tibetanus''
| binomial_authority = ([[Ferdinand Morawitz|Morawitz]], 1887)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.biolib.cz/en/taxon/id765135/|title=Bombus tibetanus (Morawitz, 1887)|publisher=Biolib.cz|accessdate=4 July 2012|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071638/http://www.biolib.cz/en/taxon/id765135/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| synonyms_ref = &lt;ref name = &quot;source&quot;&gt;''ITIS Bees: World Bee Checklist''. Ruggiero M. (project leader), Ascher J. et al., 2009-09-28&lt;/ref&gt;
| synonyms= 
*''Apathus tibetanus'' &lt;small&gt;(Friese, 1931)&lt;/small&gt;
*''Psithyrus latefaciatus'' &lt;small&gt;Morawiz, 1887&lt;/small&gt;
*''Psithyrus tibetanus'' &lt;small&gt;(Morawiz, 1887)&lt;/small&gt;
}}

'''''Bombus tibetanus'''''&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/bombus+tibetanus/match/1|title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|year= 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 september 2012}}&lt;/ref&gt; er tegund af [[Humlur|humlum]], ættuð frá austurhluta hálendisplötu [[Tíbet]] ([[Sichuan]], [[Yunnan]], [[Gansu]] og [[Qinghai]]).&lt;ref name=&quot;UI&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.life.illinois.edu/scameron/pdfs/Williams&amp;al09_Sichuan.pdf |title=The bumblebees of Sichuan (Hymenoptera: Apidae, Bombini) |doi=10.1017/S1477200008002843 |sid=7, 52 |format=PDF (9,34 MB) |language=enska |accsessdate=2010-05-12 |year=2008 |author=Paul Williams, Ya Tang, Jian Yao &amp; Sydney Cameron |work=Systematics and Biodiversity |publisher=University of Illinois }}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
{{Reflist}}

{{commonscat|Bombus tibetanus}}
{{wikilífverur|Bombus tibetanus}}
{{Stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Hunangsflugur]]</text>
      <sha1>0n9l6gsvufxrew95rdfnnqvuzsbbm6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Country data Alsír</title>
    <ns>10</ns>
    <id>163003</id>
    <revision>
      <id>1973889</id>
      <parentid>1783896</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T01:53:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <origin>1973889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="620" sha1="k4kt16bghc6ynmx994yi4jz7wety8f9" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Alsír
| flag alias = Flag of Algeria.svg
| flag alias-1830 = Flag of France (1794-1815).svg
| flag alias-1958 = Flag of Algeria (1958-1962).svg
| flag alias-naval = Naval Ensign of Algeria.svg
| link alias-football = Alsírska {{{mw|karla}}}landsliðið í knattspyrnu
| name = {{{name|}}}
| size = {{{size|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
|var1 = 1830
|var2 = 1958
|redir1 = ALG
|redir2 = DZA
|redir3 = Algeria
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Landfræðileg gagnasnið|Alsír]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k4kt16bghc6ynmx994yi4jz7wety8f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Country data Lýðstjórnarlýðveldið Kongó</title>
    <ns>10</ns>
    <id>163007</id>
    <revision>
      <id>1973896</id>
      <parentid>1803535</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T02:09:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <origin>1973896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1097" sha1="thwkfmojx77452h296f1yjm2474rekt" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Lýðstjórnarlýðveldið Kongó
| shortname = Kongó
| flag alias = Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg
| flag alias-1960 = Flag of Congo-Léopoldville (1960-1963).svg
| flag alias-1963 = Flag of the Republic of the Congo (Léopoldville) (1963–1966).svg
| flag alias-1966 = Flag of Congo-Kinshasa (1966-1971).svg
| flag alias-1997 = Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg (1997-2003).svg
| flag alias-2003 = Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg (2003-2006).svg
| link alias-football = {{{mw|Karla}}}landslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
|var1 = 1960
|var2 = 1963
|var3 = 1966
|var4 = 1997
|var5 = 2003
|redir1 = COD
|redir2 = DR Congo
|redir3 = Democratic Republic of the Congo
|related1 = Zaire
|related2 = Belgíska Kongó
|related3 = Fríríkið Kongó
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Landfræðileg gagnasnið|Kongó]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>thwkfmojx77452h296f1yjm2474rekt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Country data Egyptaland</title>
    <ns>10</ns>
    <id>163010</id>
    <revision>
      <id>1973891</id>
      <parentid>1856769</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T01:56:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <origin>1973891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1083" sha1="qb59nztf5wj0tptlqdbtu6mxjmzlh95" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Egyptaland
| flag alias = Flag of Egypt.svg
| flag alias-Ottoman = Flag of Egypt (1793-1844).svg
| flag alias-1882 = Flag of Egypt (1882-1922).svg
| flag alias-1922 = Flag of Egypt (1922–1958).svg
| flag alias-1952 = Flag of Egypt (1952-1958).svg
| flag alias-1958 = Flag of the United Arab Republic.svg
| flag alias-1972 = Flag of Egypt (1972-1984).svg
| flag alias-naval = Naval Ensign of Egypt.svg
| flag alias-air force = Eafflag.svg
| flag alias-army = Flag of the Army of Egypt.svg
| link alias-army = Landher Egyptalands
| link alias-naval = Sjóher Egyptalands
| link alias-air force = Flugher Egyptalands
| link alias-football = Egypska {{{mw|karla}}}landsliðið í knattspyrnu
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
|var1 = Ottoman
|var2 = 1882
|var3 = 1922
|var4 = 1952
|var5 = 1958
|var6 = 1972
|redir1 = EGY
|redir2 = Egypt
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Landfræðileg gagnasnið|Egyptaland]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qb59nztf5wj0tptlqdbtu6mxjmzlh95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Country data Grænhöfðaeyjar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>163031</id>
    <revision>
      <id>1973895</id>
      <parentid>1972885</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T02:06:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <origin>1973895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="566" sha1="debkvhfchssh8cszsipivntknkjaw9k" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Grænhöfðaeyjar
| flag alias = Flag of Cape Verde (10-17).svg
| flag alias-1975 = Flag of Cape Verde (1975–1992).svg
| link alias-football = Grænhöfðeyska {{{mw|karla}}}landsliðið í knattspyrnu
| name = {{{name|}}}
| size = {{{size|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1975
| redir1 = CPV
| redir2 = Cabo Verde
| redir3 = Cape Verde
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Landfræðileg gagnasnið|Grænhöfðaeyjar]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>debkvhfchssh8cszsipivntknkjaw9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Country data Gana</title>
    <ns>10</ns>
    <id>163043</id>
    <revision>
      <id>1973893</id>
      <parentid>1783932</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T02:03:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <origin>1973893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="623" sha1="20f696l2yanpytk2appgrlkpzk3ao7j" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Gana
| flag alias = Flag of Ghana.svg
| flag alias-1964 = Ghana flag 1964.svg
| flag alias-civil = Civil Ensign of Ghana.svg
| flag alias-naval = Naval Ensign of Ghana.svg
| flag alias-air force = Air Force Ensign of Ghana.svg
| link alias-football = Ganverska {{{mw|karla}}}landsliðið í knattspyrnu
| name = {{{name|}}}
| size = {{{size|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1964
| var2 = civil
| redir1 = GHA
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Landfræðileg gagnasnið|Gana]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>20f696l2yanpytk2appgrlkpzk3ao7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973894</id>
      <parentid>1973893</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T02:04:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1973894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="640" sha1="jinpj4pgmb94ok4dpjxx0u0stjpx2xf" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Gana
| flag alias = Flag of Ghana.svg
| flag alias-1964 = Ghana flag 1964.svg
| flag alias-civil = Civil Ensign of Ghana.svg
| flag alias-naval = Naval Ensign of Ghana.svg
| flag alias-air force = Air Force Ensign of Ghana.svg
| link alias-football = Ganverska {{{mw|karla}}}landsliðið í knattspyrnu
| name = {{{name|}}}
| size = {{{size|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1964
| var2 = civil
| redir1 = GHA
| redir2 = Ghana
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Landfræðileg gagnasnið|Gana]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jinpj4pgmb94ok4dpjxx0u0stjpx2xf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Country data Marokkó</title>
    <ns>10</ns>
    <id>163057</id>
    <revision>
      <id>1973897</id>
      <parentid>1939388</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T02:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <origin>1973897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="684" sha1="beqlr2s3jeosj9mq3lmqzv5kxgvmqjm" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Marokkó
| flag alias = Flag of Morocco.svg
| flag alias-1666 = Flag of Morocco (1666–1915).svg
| flag alias-1913 = Flag of Spanish Morocco.svg
| flag alias-civil = Civil Ensign of Morocco.svg
| flag alias-naval = Naval Ensign of Morocco.svg
| flag alias-army =
| link alias-football = Marokkóska {{{mw|karla}}}landsliðið í knattspyrnu
| name = {{{name|}}}
| size = {{{size|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var5 = 1666
| var6 = 1913
| redir1 = MAR
| redir2 = Morocco
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Landfræðileg gagnasnið|Marokkó]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>beqlr2s3jeosj9mq3lmqzv5kxgvmqjm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Country data Túnis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>163058</id>
    <revision>
      <id>1973902</id>
      <parentid>1856723</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T02:48:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <origin>1973902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="691" sha1="e0x1m6ds0ysdsa8n6q6pknd18kopwjh" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Túnis
| flag alias = Flag of Tunisia.svg
| flag alias-1959 = Flag of Tunisia (1959–1999).svg
| flag alias-old = Tunisian flag till 1831.svg
| flag alias-bey  = Flag of Tunis Bey-fr.svg
| link alias-army = Landher Túnis
| link alias-air force = Flugher Túnis
| link alias-football = Túniska {{{mw|karla}}}landsliðið í knattspyrnu
| name = {{{name|}}}
| size = {{{size|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1959
| var2 = old
| var3 = bey
| redir1 = TUN
| redir2 = Tunisia
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Landfræðileg gagnasnið|Túnis]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e0x1m6ds0ysdsa8n6q6pknd18kopwjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Country data Senegal</title>
    <ns>10</ns>
    <id>163104</id>
    <revision>
      <id>1973898</id>
      <parentid>1783986</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T02:14:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <origin>1973898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="365" sha1="bzv9c4kofca6d42gomhzkmk3qa3pj9m" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Senegal
| flag alias = Flag of Senegal.svg
| link alias-football = Senegalska {{{mw|karla}}}landsliðið í knattspyrnu
| name = {{{name|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
&lt;noinclude&gt;
|redir1 = SEN
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Landfræðileg gagnasnið|Senegal]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bzv9c4kofca6d42gomhzkmk3qa3pj9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Country data Curaçao</title>
    <ns>10</ns>
    <id>163135</id>
    <revision>
      <id>1973907</id>
      <parentid>1815036</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T03:04:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <origin>1973907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="582" sha1="1w26aee2gfmvz26sn6yba1huv3hrvx4" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Curaçao
| flag alias = Flag of Curaçao.svg
| flag alias-1982 = Flag of Curaçao (1982-1984).svg
| link alias-football = {{{mw|Karla}}}landslið Curaçao í knattspyrnu
| name = {{{name|}}}
| size = {{{size|}}}
| variant = {{{variant|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
&lt;noinclude&gt;
|var1   = 1982
|redir1 = CUW
|redir2 = CUR
|redir3 = Curacao
|related1 = Hollensku Antillaeyjar
|related2 = Konungsríkið Holland
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Landfræðileg gagnasnið|Curaçao]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1w26aee2gfmvz26sn6yba1huv3hrvx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rafael Benítez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164266</id>
    <revision>
      <id>1973924</id>
      <parentid>1934066</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T10:55:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1973924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2094" sha1="m8bu1l2pidwc6ztkqhvabxkcktls5vk" xml:space="preserve">{{Knattspyrnumaður
|nafn=Rafael Benítez
| mynd = Shahter-Reak M 2015 (2).jpg
|fullt nafn= Rafael Benítez Maudes
|fæðingardagur= {{fæðingardagur og aldur|1960|4|16}}
|fæðingarbær= [[Madríd]]
|fæðingarland= [[Spánn]]
|hæð= 1,75 m
|staða= Varnarmaður
|núverandi lið= 
|númer= 
|ár í yngri flokkum= 1973-1978
|yngriflokkalið= Real Madrid
|ár1=1978–1979
|ár2=1979-1981
|ár3=1981-1985
|ár4=1985–1986
|lið1=Real Madrid Aficionados
|lið2=Real Madrid Castilla
|lið3=AD Parla
|lið4=Linares CF
|leikir (mörk)3=124 (8)
|leikir (mörk)4=34 (7)
|landsliðsár= 1979-1981
|landslið= Háskólalið Spánar
|landsliðsleikir (mörk)= 5 (0)
|þjálfaraár= 1993–1995&lt;br /&gt;1995–1996&lt;br /&gt;1996&lt;br /&gt;1997-1999&lt;br /&gt;2000-2001&lt;br&gt;2001-2004&lt;br&gt;2004-2010&lt;br&gt;2010&lt;br&gt;2012-2013&lt;br&gt;2013-2015&lt;br&gt;2015-2016&lt;br&gt;2016-2019&lt;br&gt;2019-2021&lt;br&gt;2021-2022&lt;br&gt;2023-2024&lt;br&gt;2025-
|þjálfað lið= Real Madrid B&lt;br /&gt;[[Real Valladolid]]&lt;br /&gt;[[CA Osasuna]]&lt;br /&gt;[[CF Extremadura]]&lt;br /&gt;[[CD Tenerife]]&lt;br&gt;[[Valencia CF]]&lt;br&gt;[[Liverpool FC]]&lt;br&gt;[[Inter Milan]]&lt;br&gt;[[Chelsea FC]]&lt;br&gt;[[SSC Napoli]]&lt;br&gt;[[Real Madrid]]&lt;br&gt;[[Newcastle United]]&lt;br&gt;Dalian Professional&lt;br&gt;[[Everton]]&lt;br&gt;[[Celta Vigo]]&lt;br&gt;[[Panathinaikos]]
}}
'''Rafael, ''Rafa'', Benítez''' er spænskur knattspyrnustjóri sem stýrir nú Panathinaikos á Grikklandi. Hann hefur stýrt ýmsum liðum aðallega í [[enska úrvalsdeildin|ensku úrvalsdeildinni]] og [[La Liga]]. Benitez er fyrrum leikmaður og spilaði sem varnarmaður.

Benítez varð hluti af þjálfarateymi Real Madrid 26 ára eftir að hafa þurft að binda enda á feril sinn sem knattspyrnumaður vegna meiðsla. Hann þjálfaði ýmis spænsk lið eftir það og vann [[La Liga]] með [[Valencia CF]] 2001-2002. Eftir það fór hann til [[Liverpool FC]] en hann vann [[Meistaradeild Evrópu]] árið 2005 og FA-bikarinn 2006 með félaginu. Hann hefur unnið [[Europa League]] með [[Chelsea FC]] og bikarkeppnir á Ítalíu með [[Inter Milan]]. 
{{DEFAULTSORT:Benítez, Rafael}}
[[Flokkur:Spænskir knattspyrnustjórar]]
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1960]]</text>
      <sha1>m8bu1l2pidwc6ztkqhvabxkcktls5vk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mateusz Morawiecki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165573</id>
    <revision>
      <id>1973857</id>
      <parentid>1953269</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T16:41:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1973857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6131" sha1="1m2rdw1i1znbifm2e4ji8n41fl448ga" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
| nafn =  Mateusz Morawiecki
| mynd = Mateusz Morawiecki Prezes Rady Ministrów (cropped).jpg
| titill= [[Forsætisráðherra Póllands]]
| stjórnartíð_start = [[11. desember]] [[2017]]
| stjórnartíð_end = [[13. desember]] [[2023]]
| myndatexti1 = {{small|Mateusz Morawiecki árið 2019.}}
| forseti =[[Andrzej Duda]]
| forveri = [[Beata Szydło]]
| eftirmaður = [[Donald Tusk]]
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1968|6|20}}
| fæðingarstaður = [[Wrocław]], [[Pólland]]i
| þjóderni = [[Pólland|Pólskur]]
| maki = Iwona Morawiecka
| stjórnmálaflokkur = [[Lög og réttlæti]]
| börn = 4
| háskóli =[[Háskólinn í Wrocław]] (BA)&lt;br&gt;[[Vísinda- og tækniháskólinn í Wrocław]]&lt;br&gt;[[Hagfræðiháskólinn í Wrocław]] (MBA)&lt;br&gt;[[Hamborgarháskóli]]&lt;br&gt;[[Háskólinn í Basel]] (MAS)
| undirskrift = Mateusz Morawiecki's signature 2017.jpg
}}
'''Mateusz Jakub Morawiecki''' (f. 20. júní 1968) er [[Pólland|pólskur]] hagfræðingur, sagnfræðingur og stjórnmálamaður sem var [[forsætisráðherra Póllands]] frá desember 2017 til desember 2023.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Komitet Polityczny PiS desygnował Mateusza Morawieckiego na Premiera|url=https://pis.org.pl/aktualnosci/komitet-polityczny-pis-desygnowal-mateusza-morawieckiego-na-premiera|útgefandi=[[Prawo i Sprawiedliwość]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=13. nóvember|tungumál=pólska|mánuður=7. desember|ár=2017}}&lt;/ref&gt; Morawiecki er meðlimur í [[Íhaldsstefna|íhaldsflokknum]] [[Lög og réttlæti|Lögum og réttlæti]] og var áður varaforsætisráðherra, þróunarráðherra og fjármálaráðherra í ríkisstjórn forvera síns, [[Beata Szydło|Beatu Szydło]]. Áður en hann hóf þátttöku í stjórnmálum átti Morawiecki að baki langan feril í viðskiptum.

== Æviágrip ==
Mateusz Morawiecki ólst upp í [[Wrocław]] og er sonur eðlisfræðingsins [[Kornel Morawiecki|Kornels Morawiecki]], sem var andófsmaður gegn [[Kommúnismi|kommúnistastjórn]] Póllands. Kornel Morawiecki var stofnandi [[Baráttusamtök Samstöðu|Baráttusamtaka Samstöðu]] (''Solidarność Walcząca''), róttækrar klofningshreyfingar úr verkalýðsfélaginu [[Samstaða (verkalýðsfélag)|Samstöðu]] sem var ósamþykk viðræðum við kommúnistastjórnina. Mateusz Morawiecki tók sjálfur þátt í andófsaðgerðum gegn ríkisstjórninni og var handtekinn og barinn fyrir vikið.&lt;ref name=britannica&gt;Jeff Wallenfeldt, „[https://www.britannica.com/biography/Mateusz-Morawiecki Mateusz Morawiecki]“ (enska), ''[[Encyclopaedia Britannica]]''. Sótt 13. nóvember 2021.&lt;/ref&gt;

Morawiecki útskrifaðist árið 1992 með gráðu í [[sagnfræði]] frá [[Háskólinn í Wrocław|Háskólanum í Wrocław]] og nam síðan viðskiptastjórnun við [[Vísinda- og tækniháskólinn í Wrocław|Vísinda- og tækniháskólann í Wrocław]] og [[Central Connecticut State University|Ríkisháskólann í Mið-Connecticut]]. Hann útskrifaðist árið 1995 með MBA-gráðu frá [[Hagfræðiháskólinn í Wrocław|Hagfræðiháskólanum í Wrocław]] og með mastersgráðu í Evrópufræðum frá [[Háskólinn í Basel|Háskólanum í Basel]].&lt;ref name=britannica/&gt;

Á tíunda áratugnum vann Morawiecki ýmis störf í fræða- og viðskiptageiranum en árið 1998 hóf hann störf fyrir [[Bank Zachodni WBK]], pólskan banka í eigu spænsku fjármálasamsteypunnar [[Banco Santander, SA]]. Morawiecki vann hjá bankanum til ársins 2015 og var framkvæmdastjóri hans frá árinu 2007.&lt;ref name=britannica/&gt;

Morawiecki var lengst af ekki tengdur við neinn stjórnmálaflokk en árið 2010 vann hann sem efnahagsráðgjafi [[Donald Tusk|Donalds Tusk]], forsætisráðherra Póllands úr [[Borgaraflokkurinn (Pólland)|Borgaraflokknum]]. Þegar hægri-íhaldsflokkurinn [[Lög og réttlæti]] komst til valda eftir stórsigur sinn í þingkosningum árið 2015 var Morawiecki útnefndur fjármálaráðherra. Útnefning hans var víða álitin tilraun til þess að koma til móts við erlenda fjárfesta, sem óttuðust mögulegar afleiðingar þjóðernissinnaðrar fjármálastjórnunar Laga og réttlætis.&lt;ref name=britannica/&gt;

Í desember árið 2017 lét [[Jarosław Kaczyński]], formaður Laga og réttlætis, stokka upp pólsku ríkisstjórnina. [[Beata Szydło|Beatu Szydło]] forsætisráðherra var bolað úr embætti og Morawiecki tók við af henni auk þess sem hann viðhélt embætti fjármála- og þróunarráðherra. Talið er að Kaczyński hafi litið svo á að Morawiecki myndi eiga auðveldara en Szydło með að semja við [[Evrópusambandið]].&lt;ref name=britannica/&gt; Stjórn Morawiecki átti í deilum við Evrópusambandið bæði um umdeildar breytingar á pólska dómkerfinu og um meginreglu rétthæðar ESB-löggjafar gagnvart pólskum lögum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Pólski for­sætis­ráð­herrann sakar ESB um kúgun|url=https://www.frettabladid.is/frettir/polski-forsaetisradherrann-sakar-esb-um-kugun/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=19. október|höfundur=Þorvarður Pálsson|mánuður=7. desember|ár=2017}}&lt;/ref&gt;

Árið 2026 klauf Morawiecki sig frá þingflokki Laga og réttlætis ásamt 40 þingmönnum og öldungadeildarþingmönnum flokksins. Hann hafði átt í deilum við Jarosław Kaczyński um stefnu flokksins, meðal annars gagnvart Evrópusambandinu, og hafði verið vikið úr flokknum ásamt hópi þingmanna viku áður.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Klofningur á hægri væng pólskra stjórnmála|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-07-30-klofningur-a-haegri-vaeng-polskra-stjornmala-482650|útgefandi=[[RÚV]]|dags=30. júlí 2026|höfundur=Björn Malmquist|skoðað=30. júlí 2026}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla|
titill=[[Forsætisráðherra Póllands]] |
frá=[[11. desember]] [[2017]]|
til=[[13. desember]] [[2023]]|
fyrir=[[Beata Szydło]]|
eftir=[[Donald Tusk]]|
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsætisráðherrar Póllands}}
{{stubbur|stjórnmál}}
{{DEFAULTSORT:Morawiecki, Mateusz}}
{{f|1968}}
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Póllands]]</text>
      <sha1>1m2rdw1i1znbifm2e4ji8n41fl448ga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Beach Boys</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173208</id>
    <revision>
      <id>1973901</id>
      <parentid>1953158</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T02:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koavf</username>
        <id>634</id>
      </contributor>
      <comment>Beachboyslogo.svg</comment>
      <origin>1973901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2742" sha1="40irxe9zrcxs4a6a4fsrdufeg8wvdbg" xml:space="preserve">[[Mynd:Beachboyslogo.svg|thumb|Einkennismerki sveitarinnar eins og það kom fram á fyrstu plötunni.]]
[[Mynd:The_Beach_Boys_(1965).png|thumb|The Beach Boys (1965), frá vinstri til hægri:Al Jardine, Mike Love, Dennis Wilson, Brian Wilson, Carl Wilson.]]

'''The Beach Boys''' er bandarísk [[Rokk|rokkhljómsveit]] sem stofnuð var í [[Los Angeles]] árið [[1961]]. Hópurinn öðlaðist upphaflega vinsældir sem söngelskir talsmenn brimbretta, stelpna og bíla, en með sívaxandi metnaði aðallagahöfundarins [[Brian Wilson]] varð tónlist þeirra nýstárlegri með tímanum og hafði áhrif á hljómsveitir sem komu á eftir þeim.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/p3640|title=&quot;The Beach Boys – allmusic&quot;|author=John Bush|authorlink=|date=2008-07-12|work=|publisher=|format=|accessdate=2011-01-20}}&lt;/ref&gt; Ein áhrifamesta plata sveitarinnar er ''Pet Sounds'' (1966).

== Meðlimir ==

* [[Brian Wilson]] – söngur, bassi, hljómborð (1961–2025, dó 2025)
* [[Mike Love]] – söngur, slagverk, saxófónn (1961–)
* [[Al Jardine]] – söngur, gítar, bassi (1961–1962, 1963–)
* [[Bruce Johnston]] – söngur, hljómborð, bassi (1965–1972, 1978–)
* [[Carl Wilson]] – söngur, gítar, hljómborð, bassi (1961–1998; dó 1998)
* [[Dennis Wilson]] – söngur, trommur, hljómborð, slagverk (1961–1983; dó 1983)
* [[David Marks]] – söngur, gítar (1962–1963, 1997–1999, 2011–2012)
* [[Blondie Chaplin]] – söngur, bassi, gítar (1972–1973)
* [[Ricky Fataar]] – söngur, trommur, gítar, slagverk (1972–1974)

== Plötur ==

* ''Surfin' Safari'' (1962)
* ''Surfin' U.S.A.'' (1963)
* ''Surfer Girl'' (1963)
* ''Little Deuce Coupe'' (1963)
* ''Shut Down Volume 2'' (1964)
* ''All Summer Long'' (1964)
* ''The Beach Boys' Christmas Album'' (1964)
* ''The Beach Boys Today!'' (1965)
* ''Summer Days (And Summer Nights!!)'' (1965)
* ''Beach Boys' Party!'' (1965)
* ''Pet Sounds'' (1966)
* ''Smiley Smile'' (1967)
* ''Wild Honey'' (1967)
* ''Friends'' (1968)
* ''20/20'' (1969)
* ''Sunflower'' (1970)
* ''Surf's Up'' (1971)
* ''Carl and the Passions – &quot;So Tough&quot;'' (1972)
* ''Holland'' (1973)
* ''15 Big Ones'' (1976)
* ''The Beach Boys Love You'' (1977)
* ''M.I.U. Album'' (1978)
* ''L.A. (Light Album)'' (1979)
* ''Keepin' the Summer Alive'' (1980)
* ''The Beach Boys'' (1985)
* ''Still Cruisin''' (1989)
* ''Summer in Paradise'' (1992)
* ''Stars and Stripes Vol. 1'' (1996)
* ''That's Why God Made the Radio'' (2012)

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

==Tengt efni==
[[Brimbrettarokk]]
==Tenglar==

* [https://thebeachboys.com/ thebeachboys.com]
* [https://www.allmusic.com/artist/the-beach-boys-mn0000041874 AllMusic]

{{s|1961}}
[[Flokkur:Bandarískar rokkhljómsveitir]]</text>
      <sha1>40irxe9zrcxs4a6a4fsrdufeg8wvdbg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Susanne Bier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180245</id>
    <revision>
      <id>1973923</id>
      <parentid>1919814</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T10:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1973923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3292" sha1="ak8mf7kc4mdvl30w64rcrn5gnnp50q9" xml:space="preserve">
{{Persóna
| nafn               = Susanne Bier
| mynd               = Susanne Bier 2011 (cropped).jpg
| mynd_alt           = 
| mynd_texti         = Susanne Bier árið 2011.
| fæðingarnafn       = 
| fæðingardagur      = {{fæðingardagur og aldur|1960|04|15}}
| fæðingarstaður     = [[Kaupmannahöfn]], Danmörku
| dánarstaður        = 
| önnur_nöfn         = 
| skóli              = 
| starf              = {{flatlist|
* Leikstjóri
* Handritshöfundur
* Framleiðandi
}}
| ár                 = 1991-í dag
| maki               = {{g|Tómas Gíslason|198?|?}}&lt;br&gt;{{g|Philip Zandén|1995|2004}}&lt;br&gt;{{g|Jesper Winge Leisner|?}}
| börn               = Gabriel Bier Gislason, Alice Bier Zandén
}}

'''Susanne Bier''' (f. 5. apríl 1960) er danskur kvikmyndagerðarmaður. Susanne Bier er fyrsti kvenkyns leikstjóri til að vinna [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], Primetime Emmy-verðlaun og [[Evrópsku kvikmyndaverðlaunin]].

== Kvikmyndaskrá ==

=== Kvikmyndir ===
{| class=&quot;wikitable unsortable&quot;
|+
! rowspan=&quot;2&quot; |Ár
! rowspan=&quot;2&quot; |Upprunalegur titill
! rowspan=&quot;2&quot; |Íslenskur titill
! colspan=&quot;3&quot; |Titluð sem
! rowspan=&quot;2&quot; |Athugasemdir
|-
!Leikstjóri
!Handritshöfundur
!Framleiðandi
|-
|1989
|''Notater om kærligheden''
|
|{{Nei}}
|
|{{Nei}}
|Einnig aðstoðarleikstjóri
|-
|1991
|''Freud flyttar hemifrån...''
|''Freud flytur að heiman''
|{{Já}}
|
|{{Nei}}
|Fyrsta leikstjórn
|-
|1992
|''Brev til Jonas''
|
|{{Já}}
|{{Nei}}
|{{Nei}}
|Cameo sem &quot;leikstjóri&quot;; stuttmynd
|-
|1993
|''Det bli'r i familien''
|
|{{Já}}
|{{Nei}}
|{{Nei}}
|
|-
|1995
|''Pensionat Oskar''
|
|{{Já}}
|{{Nei}}
|{{Nei}}
|
|-
|1997
|''Sekten''
|
|{{Já}}
|{{Já}}
|{{Nei}}
|
|-
|1999
|''Den eneste ene''
|Sá ''eini'' ''sanni''
|{{Já}}
|
|
|
|-
|2000
|''Livet är en schlager''
|
|{{Já}}
|
|{{Nei}}
|
|-
|2002
|''Elsker dig for evigt''
|''Elska þig að eilífu''
|{{Já}}
|{{Já}}
|{{Nei}}
|
|-
|2004
|''Brødre''
|''Bræður''
|{{Já}}
|
|{{Nei}}
|
|-
|2006
|''Efter brylluppet''
|''Eftir brúðkaupið''
|{{Já}}
|
|{{Nei}}
|
|-
|2007
|''Things We Lost in the Fire''
|''Það sem glataðist í eldinum''
|{{Já}}
|
|{{Nei}}
|
|-
|2010
|''Hævnen''
|''Hefndin''
|{{Já}}
|
|{{Nei}}
|
|-
|2012
|''Den skaldede frisør''
|''Hárlausi hárskerinn''
|{{Já}}
|
|{{Nei}}
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
|''En chance til''
|''Annað tækfæri''
|{{Já}}
|
|{{Nei}}
|
|-
| colspan=&quot;2&quot; |''Serena''
|{{Já}}
|{{Nei}}
|{{Já}}
|
|-
|2018
|''Bird Box''
|
|{{Já}}
|{{Nei}}
|
|
|-
|2022
|''A ciegas''
|
|{{Nei}}
|{{Nei}}
|
|
|}

=== Sjónvarpsgerð ===
{| class=&quot;wikitable unsortable&quot;
|+
! rowspan=&quot;2&quot; |Ár
! rowspan=&quot;2&quot; |Upprunalegur titill
! rowspan=&quot;2&quot; |Íslenskur titill
! colspan=&quot;2&quot; |Titluð sem
! rowspan=&quot;2&quot; |Athugasemdir
|-
!Leikstjóri
!Framleiðandi
|-
|1988
|''Fridtjof Nansens fodspor over Indlandsisen''
|
|{{Nei}}
|{{Nei}}
|Sjónvarpsheimildamynd
|-
|1993
|''Luischen''
|
|{{Já}}
|{{Nei}}
|Sjónvarpsmynd
|-
|2016
|''The Night Manager''
|''Næturvörðurinn''
|{{Já}}
|{{Já}}
|Miniseríur (6 þættir)
|-
|2020
|''The Undoing''
|
|{{Já}}
|{{Já}}
|Miniseríur (6 þættir)
|-
|2022
|''The First Lady''
|
|{{Já}}
|{{Já}}
|Miniseríur (10 þættir)
|}
{{DEFAULTSORT:Bier, Susanne}}
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1960]]
[[Flokkur:Danskir kvikmyndaleikstjórar]]</text>
      <sha1>ak8mf7kc4mdvl30w64rcrn5gnnp50q9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ngô Đình Diệm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180876</id>
    <revision>
      <id>1973854</id>
      <parentid>1948537</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Æviágrip */</comment>
      <origin>1973854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8985" sha1="4sz6jpspqwg026cpunwrlfnvrage9uh" xml:space="preserve">{{Forseti
| nafn           = Ngô Đình Diệm
| mynd           = President NGO-DINH-DIEM of the Republic of Viet-Nam.jpg
| myndatexti1     = Ngô Đình Diệm árið 1956.
| titill= Forseti Suður-Víetnams
| stjórnartíð_start = [[26. október]] [[1955]]
| stjórnartíð_end = [[2. nóvember]] [[1963]]
| vara_forseti = 	[[Nguyễn Ngọc Thơ]]
| forveri = ''Embætti stofnað''
| eftirmaður = [[Dương Văn Minh]]
| titill2= Forsætisráðherra Suður-Víetnams
| stjórnartíð_start2 = [[16. júní]] [[1954]]
| stjórnartíð_end2 = [[26. október]] [[1955]]
| einvaldur2 = [[Bảo Đại]]
| forveri2 = [[Bửu Lộc]]
| eftirmaður2 = ''Embætti lagt niður''
| fæddur = [[3. janúar]] [[1901]]
| fæðingarstaður = [[Đại Phong Lộc]], [[Quảng Bình]], [[Annam]], [[franska Indókína]]
| dánardagur     = {{Dánardagur og aldur|1963|11|2|1901|1|3}}
| dánarstaður    = [[Saígon]], [[Suður-Víetnam]]
| orsök_dauða = [[Handtaka og aftaka Ngo Dinh Diem|Skotinn til bana]]
| stjórnmálaflokkur =  [[Cần Lao]]
| háskóli = [[Michigan-háskóli]]
| trú = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]]
| starf          = 
| börn           = 
| undirskrift = NgoDinhDiemSignature.svg
}}
'''Ngô Đình Diệm''' (3. janúar 1901 – 2. nóvember 1963) var víetnamskur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra (1954–1955) og síðan fyrsti forseti [[Suður-Víetnam]]s (Lýðveldisins Víetnams) frá árinu 1955 til dauðadags árið 1963. 

Diệm leiddi Suður-Víetnam á fyrstu árum [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðsins]]. Hann naut framan af stuðnings [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] í stríðinu en glataði trausti bæði þeirra og suður-víetnamskra herforingja smám saman, einkum vegna ofsókna sinna gegn [[Búddismi|búddistum]] innanlands. Diệm var [[Handtaka og aftaka Ngo Dinh Diem|handtekinn og tekinn af lífi]] árið 1963 í [[Valdaránið í Suður-Víetnam 1963|valdaráni]] sem stutt var af bandarísku leyniþjónustunni [[CIA]].

Diệm er umdeild persóna í sögu Víetnams. Sumir sagnfræðingar hafa útmálað hann strengjabrúðu Bandaríkjamanna en aðrir hafa sett hann í hlutverk verndara gamalla víetnamskra hefða. Þegar Diệm var drepinn var almennt litið á hann sem spilltan [[einræðisherra]].

==Æviágrip==
Ngô Đình Diệm var sonur háttsetts embættismanns í [[Annam]], eins hinna þriggja ríkja sem síðar mynduðu Víetnam. Hann var [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskrar]] trúar og honum var innrætt mikil trúrækni í æsku. Eftir að hafa náð góðum námsárangri hóf Diệm störf hjá ríkinu og náði skjótum frama. Hann var gerður innanríkisráðherra Annam þegar hann var 29 ára gamall en baðst lausnar eftir fáeina mánuði, að eigin sögn þar sem honum mislíkaði yfirgangur [[Franska Indókína|frönsku nýlendustjórnarinnar]] og klíkuskapur í stjórnkerfinu. Diệm dvaldist um skeið í [[Japanska keisaradæmið|Japan]] á næstu árum og var áberandi í víetnömsku sjálfstæðishreyfingunni.&lt;ref name=tíminn&gt;{{Tímarit.is|1021082|Ngo Dinh Diem|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=1. júlí 1954|blaðsíða=5}}&lt;/ref&gt;

Þegar Japanir hertóku Víetnam í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni buðu þeir Diệm stöðu í leppstjórn sinni en hann hafnaði henni. Í stríðslok lýsti [[Hồ Chí Minh]] yfir stofnun hins kommúníska [[Norður-Víetnam|Alþýðulýðveldis Víetnams]] í norðurhluta landsins og bauð Diệm sæti í stjórn sinni en Diệm afþakkaði það sömuleiðis þar sem hann var sannfærður [[Andkommúnismi|andkommúnisti]]. Stuttu eftir þetta drápu kommúnistar einn af bræðrum Diệms.&lt;ref name=tíminn/&gt;

Í ágúst 1949 buðu Frakkar og [[Bảo Đại]] keisari Diệm að mynda stjórn en hann setti það skilyrði að Víetnam hlyti fullt sjálfstæði. Þegar þessum kröfum var hafnað útilokaði Diệm samstarf við Frakka og við keisarann. Hann yfirgaf Víetnam í kjölfarið og ferðaðist um Japan, [[Bandaríkin]] og í [[Evrópa|Evrópu]]. Hann hitti ýmsa forystumenn kaþólsku kirkjunnar og dvaldist um skeið í munkaklaustri í Belgíu. Bảo Đại og Frakkar buðu honum margsinnis að taka að sér stjórnarmyndun þar sem Diệm þótti vel til þess fallinn að fylkja víetnömskum andkommúnistum að baki sér. Diệm féllst loksins á að mynda stjórn að veittum tilteknum skilyrðum árið 1954 og sneri því aftur til Víetnams.&lt;ref name=tíminn/&gt;

Eftir ósigur franska nýlenduhersins gegn kommúnistum í [[Orrustan við Điện Biên Phủ|orrustunni við Điện Biên Phủ]] árið 1954 var fallist á það eftir [[Genfarráðstefnan 1954|friðarráðstefnu í Genf]] að Víetnam myndi hljóta sjálfstæði en að ríkinu yrði tímabundið skipt í tvennt, í Alþýðulýðveldið Víetnam og [[Suður-Víetnam|Lýðveldið Víetnam]] (Suður-Víetnam). Áætlað var að ríkin tvö myndu sameinast eftir kosningar árið 1956. Árið 1956 steypti Ngô Đình Diệm keisaranum Bảo Đại hins vegar af stóli í Suður-Víetnam með stuðningi Bandaríkjamanna og varð sjálfur forseti. Í kjölfarið neitaði Ngô Đình Diệm að fara eftir ákvæðum Genfarsáttmálans um að halda kosningar sem ættu að undirbúa endursameiningu landsins.&lt;ref name=nþ&gt;{{Tímarit.is|4802693|Um hjarta okkar þvert|blað=[[Ný þjóðmál]]|útgáfudagsetning=7. maí 1975|blaðsíða=4–5|höfundur=Andri Ísaksson}}&lt;/ref&gt;

Við valdatöku sína hóf Ngô Đình Diệm markvissar ofsóknir bæði gegn vinstrimönnum, þar á meðal verkalýðsleiðtogum, og gegn ýmsum þjóðfélagshópum sem hann taldi ógna valdagrundvelli sínum, þar á meðal sjálfstæðum trúarhreyfingum [[Búddismi|búddista]]. [[Víetnamstríðið]] hófst í kringum árið 1960 þegar [[Þjóðfrelsisfylking Suður-Víetnams]] (Víet Kong) hóf andspyrnu gegn stjórn Diệms. Fjöldi bandarískra hermanna og herráðgjafa kom til Suður-Víetnams á næstu árum til að aðstoða stjórnina.&lt;ref name=nþ/&gt;

Stjórn Diệms varð þekkt fyrir mikla [[spilling]]u og [[frændhygli]] þar sem margt frændfólk Diệms var skipað í ábyrgðarstöður og hlaut einkaleyfi til verslunar. Stjórnin studdi kaþólsku kirkjuna í landinu jafnframt ríkulega, sem leiddi til tilfinningar meðal suður-víetnamskra búddista um að þeim væri mismunað. Þann 8. maí 1963 brutust út átök í höfuðborginni [[Saígon]] þegar stjórnvöld bönnuðu búddistum að halda fjöldasamkomur í tilefni af fæðingardegi [[Búdda]] og beittu hervaldi til þess að tvístra mannfjöldanum þegar fólk óhlýðnaðist. Þann 3. júní sama ár beitti herlið stjórnvalda eiturgasi til að stöðva mótmælagöngu búddista í borginni [[Huế]].&lt;ref name=vísir&gt;{{Tímarit.is|2368744|Eldstólpar á götum Saigon|blað=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|útgáfudagsetning=23. ágúst 1963|blaðsíða=9|höfundur=Þorsteinn Thorarensen}}&lt;/ref&gt;

Búddamunkar gripu til þess að kveikja í sjálfum sér til þess að mótmæla stjórn Diệms.&lt;ref name=vísir/&gt; Sá fyrsti var [[Thích Quảng Đức]], sem brenndi sjálfan sig lifandi þann 11. júní 1963.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|2368524|Ný hætta í S-Víetnam|blað=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|útgáfudagsetning=26. júlí 1963|blaðsíða=8; 13}}&lt;/ref&gt; Mágkona Diệms, [[Frú Nhu]], sem var talin áhrifamikil innan stjórnarinnar, vakti enn frekari reiði landsmanna með því að gera gys að sjálfsíkveikjunum.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|2332891|„Ég trúi því ekki, að maðurinn minn sé dáinn“|blað=[[Alþýðublaðið]]|útgáfudagsetning=4. september 1964|blaðsíða=6–7}}&lt;/ref&gt;

Vegna óeirðanna setti Diệm [[herlög]] og lét hefja árásir á bænahús búddista um allt landið. Vaxandi óvinsældir Diệms leiddu til þess að hann glataði stuðningi Bandaríkjamanna, sem vildu umfram allt forðast að Suður-Víetnam félli í hendur kommúnista. Ríkisstjórn [[John F. Kennedy|Johns F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta gaf suður-víetnömskum herforingjum því grænt ljós á að gera byltingu gegn Diệm.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1423464|Byltingin gegn Diem|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=1. ágúst 1979|blaðsíða=30; 20}}&lt;/ref&gt; Þann 2. nóvember 1963 gerði suður-víetnamski herinn uppreisn gegn stjórn Diệms, meðal annars með árásum á forsetahöllina í Saígon. Diệm og bróðir hans, lögreglumálaráðherrann [[Ngô Đình Nhu]], flúðu höllina eftir leynigöngum og leituðu sér skjóls í kaþólskri kirkju en voru þar [[Handtaka og aftaka Ngo Dinh Diem|handsamaðir og skotnir til bana]] af uppreisnarmönnum úr hernum.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|2369732|Byltingin í Suður-Víetnam|blað=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|útgáfudagsetning=12. nóvember 1963|blaðsíða=4}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{fd|1901|1963}}
[[Flokkur:Forsetar Suður-Víetnams]]
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Suður-Víetnams]]
[[Flokkur:Fólk tengt Víetnamstríðinu]]</text>
      <sha1>4sz6jpspqwg026cpunwrlfnvrage9uh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trausti Breiðfjörð Magnússon (f. 1918)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181478</id>
    <revision>
      <id>1973835</id>
      <parentid>1870860</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bücherfresser</username>
        <id>10785</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Guðmundur G. Jónsson um Trausta</comment>
      <origin>1973835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5575" sha1="ok2ni765lsfuv2wt25klspqvav9nj6g" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn               = Trausti Breiðfjörð Magnússon
| fæðingardagur      = {{fæðingardagur|1918|08|13}}
| fæðingarstaður     = [[Kúvíkur]] ([[Árneshreppur]])
| dánardagur         = {{dánardagur og aldur|2019|3|7|1918|08|13}}
| dánarstaður        = [[Hrafnista]] ([[Reykjavík]])
| hvíldarstaður      = 
| þjóðerni           = íslenskur
| starf              = sjómaður, vitavörður, ljóðskáld
| maki               = Hulda Jónsdóttir
| börn               = {{Plainlist|
* Sólveig
* (Hulda) Margrét
* Magnús Hannibal
* Vilborg
* Jón Trausti}}
| faðir              = Magnús Hannibalsson
| móðir              = Guðfinna Guðmundsdóttir
}}

'''Trausti „Álfur“ Breiðfjörð Magnússon''' var íslenskur sjómaður, vitavörður og ljóðskáld sem varð 100 ára gamall.

Trausti fæddist í [[Kúvíkur|Kúvíkum]] í [[Reykjarfjörður (Ströndum)|Reykjarfirði]] þann 13. ágúst 1918. Foreldrar hans voru Guðfinna Guðmundsdóttir frá Felli í [[Árneshreppur|Árneshreppi]] (1895–1973) og skipstjórinn Magnús Hannibalsson (1874–1963).&lt;ref&gt;{{H-tímarit |url=https://timarit.is/page/1349190?iabr=on#page/n16/mode/1up |titill=Magnús Hanibalsson |höfundur=Sigurður Pétursson |tímarit=Morgunblaðið |tölublað=59 |dagsetning=1963-03-12 |síður=17}}&lt;/ref&gt; Trausti átti þrjár alsystur: Ester Lára (1917–2002),&lt;ref&gt;{{Vefheimild |url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/675786/ |titill=Minningargrein: Ester Lára Magnúsdóttir |vefsíða=mbl.is |dags=2002-06-28 |skoðað=2024-07-15}}&lt;/ref&gt; Vilborg (1920–1931) og Emma (f. 1921), en einnig sex hálfsystkini samfeðra: Klara, Guðrún, Vilma, Helga, (Agnes) Lára (1915–2009)&lt;ref&gt;{{Vefheimild |url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1316389/ |titill=Minningargrein: Agnes Lára Magnúsdóttir |vefsíða=mbl.is |dags=2009-12-31 |skoðað=2024-07-15}}&lt;/ref&gt; og Magnús Hannibal.

Um 1925 flutti fjölskyldan að [[Gjögur|Gjögri]]&lt;ref&gt;{{H-tímarit |url=https://timarit.is/page/3572586?iabr=on#page/n7/mode/1up |titill=Minning: Guðfinna Guðmundsdóttir, Djúpuvík |höfundur=Ingibjörg Jónsdóttir frá Kjós |tímarit=Íslendingaþættir Tímans |tölublað=40 |dagsetning=1973-07-12 |síður=8}}&lt;/ref&gt; svo að Trausti ólst upp þar en hann flutti til [[Djúpavík]]ur árið 1936. Hann stundaði sjómennsku eins og faðir hans.&lt;ref name=&quot;Db&quot;&gt;{{H-tímarit |url=https://timarit.is/page/2973015?iabr=on#page/n25/mode/1up |titill=Afmæli: Trausti Breiðfjörð Magnússon |tímarit=Dagblaðið Vísir |tölublað=186 |dagsetning=1998-08-19 |síður=26}}&lt;/ref&gt; Árið 1948 bjargaði hann tveimur bátum í sjávarháska sem skipstjóri á vélbátnum Hörpu ST-105.&lt;ref&gt;{{H-tímarit |url=https://timarit.is/page/1270099#page/n4/mode/2up |titill=„Harpa“ á Djúpavík bjargar tveimur bátum í sjávarháska |tímarit=Morgunblaðið |tölublað=288 |dagsetning=1948-12-07 |síður=5}}&lt;/ref&gt;

Þann 11. janúar 1951 kvæntist hann Huldu Jónsdóttir frá Seljanesi í [[Árneshreppur|Árneshreppi]] (fædd 10. mars 1921). Hún átti son Bragi (f. 1946) en hjónin eignuðust fimm börn: Sólveig (f. 1951), Hulda Margrét (f. 1952), Magnús Hannibal (f. 1954), Vilborg (f. 1957) og Jón Trausti (f. 1965). Árið 1959 fluttu þau að Sauðanesvita við Siglufjörð og Trausti varð vitavörður.&lt;ref name=&quot;Db&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Guðmundur Gísli Jónsson: „Á vertíð hjá Trausta“. ''Strandapósturinn'' 52 (2020), bls. 93 ([https://timarit.is/gegnir/991012024489706886 timarit.is]).&lt;/ref&gt; Árið 1998 fluttu Trausti og Hulda til Reykjavíkur.&lt;ref&gt;{{Vefheimild |url=https://www.siglo.is/is/frettir/getAllItems/29/eru-samtals-189-ara-gomul |titill=Eru samtals 189 ára gömul |höfundur=Kristín Sigurjónsdóttir |vefsíða=siglo.is |dags=2014-11-08 |skoðað=2024-07-12}}&lt;/ref&gt;

Trausti og Hulda voru elstu hjón Íslands árið 2018.&lt;ref&gt;{{Vefheimild |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/08/13/nalgast_tvo_hundrud_ara_aldur_samanlagt/ |titill=Nálgast tvö hundruð ára aldur samanlagt |vefsíða=Morgunblaðið |dags=2018-08-13 |skoðað=2024-07-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild |url=https://trolli.is/trausti-a-saudanesi-100-ara-i-dag/ |titill=Trausti á Sauðanesi 100 ára í dag |höfundur=Kristín Magnea Sigurjónsdóttir |vefsíða=Trölli.is |dags=2018-08-13 |skoðað=2024-07-14}}&lt;/ref&gt;

Jón Bjarki Magnússon, barnabarn Trausta, gerði kvikmynd um Trausta og Huldu sem heitir ''[[Hálfur Álfur]]'' og var frumsýnd árið 2020. En Trausti og Hulda létust bæði áður en kvikmyndin var frumsýnd.&lt;ref&gt;{{Vefheimild |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2021/03/21/alfarnir_skorudu_mig_a_holm/ |titill=Álfarnir skoruðu mig á hólm! |höfundur=Orri Páll Ormarsson |vefsíða=mbl.is |dags=2021-03-21 |skoðað=2024-07-14}}&lt;/ref&gt; Trausti lést þann 7. mars 2019 á Hrafnistuheimilinu í Reykjavík.&lt;ref&gt;{{Vefheimild |url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1717609/ |titill=Minningagrein: Trausti Breiðfjörð Magnússon |vefsíða=mbl.is |dags=2019-03-21 |skoðað=2024-07-14}}&lt;/ref&gt;

== Verk ==
Trausti gaf út þrjár ljóðabækur:&lt;ref&gt;{{Vefheimild |url=https://heimildin.is/grein/7261/ |titill=Afi hundrað ára: „Ég elska lífið og skemmti mér“ |höfundur=Jón Bjarki Magnússon
|vefsíða=Heimildin |dags=2018-08-14 |skoðað=2024-07-14}}&lt;/ref&gt;

* ''Í morgunsárið'', 1987.
* ''Hugleiðingar'', 1992.
* ''Endalok'', 2010.

== Tilvísanir ==
&lt;references responsive /&gt;

[[Flokkur:Fólk fætt árið 1918]]
[[Flokkur:Fólk dáið árið 2019]]
[[Flokkur:Íslensk ljóðskáld]]
[[Flokkur:Íslenskir sjómenn]]</text>
      <sha1>ok2ni765lsfuv2wt25klspqvav9nj6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191129</id>
    <revision>
      <id>1973846</id>
      <parentid>1973503</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T13:09:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjarki S</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skoðanakannanir */</comment>
      <origin>1973846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11027" sha1="fxpqmwcy8qgn8c7f73vfamyn22q0xrg" xml:space="preserve">[[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] fer fram á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fer á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]].

==Forsaga==
Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. 

Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}&lt;/ref&gt; Þann 28. maí 2026 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-28-thjodin-greidir-atkvaedi-um-esb-vidraedur-29-agust-476595|title=Þjóðin greiðir atkvæði um ESB-viðræður 29. ágúst|author=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|publisher=RÚV|date=2026-05-28|access-date=2026-05-28}}&lt;/ref&gt;

==Spurningin==
Í upphaflegri tillögu utanríkisráðherra var spurningin og svarmöguleikarnir eftirfarandi:
:''Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?''
:*''Já, halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.''
:*''Nei, ekki halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.''

Fram komu athugasemdir við orðalag spurningarinnar, meðal annars frá [[Landskjörstjórn]], þar sem talið var að í henni fælist ályktun um að aðildarumsókn Íslands væri í fullu gildi og hægt að halda áfram með aðildarferlið þar sem frá var horfið, en það væri umdeild staðhæfing. Þá voru gerðar athugasemdir við svarmöguleika þar sem kosningalög gera ráð fyrir að svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslu séu almennt aðeins „já“, eða „nei“.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/157/s/1183.html|titill=Nefndarálit með breytingartillögu  um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.|útgefandi=Meiri hluti utanríkismálanefndar|mánuður=18. maí|ár=2026}}&lt;/ref&gt; Orðalagi spurningar og svarmöguleika var því breytt og verður eftirfarandi:

:'''Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?'''
::'''❏ Já.'''
::'''❏ Nei.'''

==Afstaða stjórnmálaflokka==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Afstaða stjórnmálaflokka til spurningarinnar sem borin er upp í þjóðaratkvæðagreiðslunni.
|-
!  colspan=4 | Stjórnarmeirihluti
|-
| style=&quot;background:{{Flokkslitur|Samfylkingin}};&quot;|
| [[Samfylkingin]]
| style=&quot;background:#AAFFAA;&quot;|Já
| Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og vill stefna að fullri aðild og upptöku evru.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://xs.is/malefnin/island-i-samfelagi-tjodanna?issue=samfylkingin-er-evropusinnadur-flokkur|titill=Ísland í samfélagi þjóðanna|útgefandi=Samfylkingin|mánuðurskoðað=12. júlí|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background:{{Flokkslitur|Viðreisn}};&quot;|
| [[Viðreisn]]
| style=&quot;background:#AAFFAA;&quot;|Já
| Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og að Ísland gerist fullgildur aðili að sambandinu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://vidreisn.is/grunnstefna-og-landsthingsalyktanir/utanrikismal/|titill=Utanríkismál|útgefandi=Viðreisn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}};&quot;|
| [[Flokkur fólksins]]
| style=&quot;background:#FFDDAA;&quot;|Nei - styðja viðræður ef þjóðin kýs já
| Flokkurinn er og hefur verið andvígur aðild að ESB. Flokksmenn hafa lagt áherslu á að spurningin snúi að aðildarviðræðum en ekki aðild og ráðherrar flokksins hafa sagt að þeir muni vinna með þá niðurstöðu sem þjóðin kemst að.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/157/rad20260521T185813.html|titill=Þingræða Kolbrúnar Baldursdóttur|útgefandi=Alþingi|mánuður=21. maí|ár=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-15-flokkur-folksins-reidubuinn-ad-setjast-vid-samningabordid-ef-thjodin-segir-ja-478299|titill=Flokkur fólksins reiðubúinn að setjast við samningaborðið ef þjóðin segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. júní|ár=2026}}&lt;/ref&gt; Inga Sæland formaður flokksins hefur neitað að gefa upp hvernig hún sjálf muni greiða atkvæði en einstaka þingmenn flokksins hafa þó tjáð andstöðu við aðildarviðræður.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/16/kemur_akkurat_engum_vid_hvernig_inga_kys/|titill=Kemur akkúrat engum við hvernig Inga kýs|útgefandi=mbl.is|mánuður=16. mars|ár=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/28/eg_mun_segja_nei_29_agust/|titill=Ég mun segja nei 29. ágúst|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}&lt;/ref&gt; 
|-
! colspan=4 | Stjórnarandstaða
|-
| style=&quot;background:{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};&quot;|
| [[Sjálfstæðisflokkurinn]]
| style=&quot;background:#FFAAAA;&quot;|Nei
| Flokkurinn hafnar Evrópusambandsaðild og leggur áherslu á eflingu EES-samstarfsins.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://xd.is/kosningaaherslur/|titill=Kosningaáherslur|útgefandi=Sjálfstæðisflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background:{{Flokkslitur|Miðflokkurinn}};&quot;|
| [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]]
| style=&quot;background:#FFAAAA;&quot;|Nei
| Flokkurinn hafnar alfarið inngöngu Íslands í Evrópusambandið og hefur raunar efasemdir um EES-samstarfið.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://midflokkurinn.is/stefna/utanrikis-og-varnarmal|titill=Utanríkis- og varnarmál|útgefandi=Miðflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background:{{Flokkslitur|Framsókn}};&quot;|
| [[Framsóknarflokkurinn]]
| style=&quot;background:#FFAAAA;&quot;|Nei
| Flokkurinn er andvígur aðild Íslands að ESB. Þingflokkurinn sat hjá við afgreiðslu þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna og sagðist treysta þjóðinni til þess að segja nei við aðildarviðræðum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/blog/yfirlysing-thingflokks-framsoknar-vegna-esb|titill=Yfirlýsing þingflokks Framsóknar vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=27. maí|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

|-
!  colspan=4 | Utan þings
|-
| style=&quot;background:{{Flokkslitur|Píratar}};&quot;|
| [[Píratar]]
| style=&quot;background:#FFFFAA;&quot;|Hlutlaus
| Styðja að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram, en hvetja ekki til einnar niðurstöðu umfram aðra.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://piratar.is/umraeda/lyktun-stjrnar-prata-um-esb|titill=Ályktun stjórnar Pírata um ESB|útgefandi=Píratar|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background:{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};&quot;|
| [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]]
| style=&quot;background:#FFAAAA;&quot;|Nei
| Sósíalistaflokkur Íslands - Flokkurinn telur ESB byggt á kapítalískri efnahagsstefnu og hafnar aðild Íslands. Flokkurinn hvetur til þess að landsmenn kjósi gegn aðildarviðræðum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/nidurstodur-adalfundar-sosialistaflokks-islands-2026|titill=Niðurstöður aðalfundar Sósíalistaflokks Íslands 2026|útgefandi=Sósíalistaflokkur Íslands|mánuður=9. júní|ár=2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background:{{Flokkslitur|VG}};&quot;|
| [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]]
| style=&quot;background:#FFDDAA;&quot;|Nei - styðja viðræður ef þjóðin kýs já
| Stefna flokksins er að hagsmunum Íslands sé best borgið utan ESB en telja þó að virða beri vilja þjóðarinnar ef hún kýs með aðildarviðræðum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://vg.is/greinar/alyktanir-landsfundar-2026/|titill=Ályktanir landsfundar 2026|útgefandi=Vinstrihreyfingin - grænt framboð|mánuður=10. mars|ár=2026}}&lt;/ref&gt;
|}

== Skoðanakannanir ==
Afstaða almennings til aðildarviðræðna og mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu hefur verið mæld í skoðanakönnunum um árabil. Þegar spurt hefur verið beint um aðild að Evrópusambandinu hefur meirihluti aðspurðra yfirleitt verið á móti en þegar spurt hefur verið um að taka upp aðildarviðræður eða halda þeim áfram hefur meirihlutinn yfirleitt verið fylgjandi því. Í yfirlitinu hér að neðan eru aðeins birtar kannanir sem gerðar voru eftir að forystymenn ríkisstjórnarinnar tilkynntu um að þjóðaratkvæðagreiðsla um viðræður færi fram 2026. Einungis er tekið tillit til þeirra sem afstöðu tóku til svarmöguleikanna.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;&quot;
|- style=&quot;height:40px;&quot;
! style=&quot;width:150px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Fyrirtæki
! style=&quot;width:135px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Framkvæmd
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |Já
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |Nei
! style=&quot;width:30px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Forskot
|-
! style=&quot;background:green;&quot;|
! style=&quot;background:red;&quot;|
|-
|[https://www.dv.is/frettir/2026/07/30/ny-konnun-meirihluti-aetlar-enn-ad-segja-ja Maskína]
|22.–29. júlí 2026
|style=&quot;background:#AAFFAA;&quot;|53
|47
| style=&quot;background:green;color:#FFFFFF;&quot;| 6
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-26-orlitid-fleiri-aetla-ad-segja-ja-en-nei-i-agust-479546 Gallup]
|12.–24. júní 2026
|style=&quot;background:#AAFFAA;&quot;|52
|48
| style=&quot;background:green;color:#FFFFFF;&quot;| 4
|-
|[https://www.dv.is/frettir/2026/06/13/ny-konnun-meirihluti-aetlar-ad-segja-ja Maskína]
|2.–11. júní 2026
|style=&quot;background:#AAFFAA;&quot;|53,1
|46,9
| style=&quot;background:green;color:#FFFFFF;&quot;| 6,2
|}

==Tilvísanir==
{{reflist}}

[[Flokkur:2026]]
[[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]]
[[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]]</text>
      <sha1>fxpqmwcy8qgn8c7f73vfamyn22q0xrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Glen Hansard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192241</id>
    <revision>
      <id>1973861</id>
      <parentid>1973782</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T18:12:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1973861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1947" sha1="ea5p53zj1m4h4toj0p73a2nu03yozcg" xml:space="preserve">[[Mynd:Glen Hansard - Lucca Comics &amp; Games 2015 2.JPG|thumb|Glen Hansard]]
'''Glen James Hansard''' (f. [[21. apríl]] [[1970]], d. [[29. júlí]] [[2026]]) var írskur tónlistarmaður.

Hann hóf tónlistaferilinn með írska rokkbandinu the Frames. Síðar stofnaði hann þjóðlagadúóið the Swell Season með hinni tékknesku (síðar íslensku) [[Markéta Irglová|Markéta Irglová]] en leikin kvikmynd, ''Once'' (2007), var gerð í kringum sveitina. Lagið ''Falling Slowly'' úr kvikmyndinni hlaut [[Óskarsverðlaun]] fyrir besta kvikmyndalagið árið 2008.

Árið 2011 gekk hann til liðs við [[Eddie Vedder]] á tónleikaferðalagi fyrir plötu Vedders ''Ukulele Songs''. 
Tíu árum síðar vann hann með Vedder við tónlist fyrir kvikmynd [[Sean Penn]]s, ''Flag Day''.

Hansard gaf út fyrstu sólóplötu sína árið 2012  og var platan ''Didn't He Ramble'' (2015) tilnefnd til [[Grammy-verðlaun]]a.

Hann lék í kvikmyndum eins og The Commitments (1991) sem vann BAFTA-verðlaun og Cyrano (2021).

Árið 2026 lést Hansard í mótorhjólaslysi nálægt Dublin &lt;ref&gt;[https://www.rte.ie/news/ireland/2026/0729/1585555-glen-hansard-death/ Oscar-winning musician Glen Hansard dies in Dublin crash] RTE, sótt 29. júlí 2026&lt;/ref&gt;.

* Hansard spilaði á Bræðslunni á Borgarfirði eystri og í Reykjavík árið 2011 &lt;ref&gt;[https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-07-29-glen-hansard-latinn-482554 Glen Hansard látinn] Rúv.is, sótt 29. júlí 2026&lt;/ref&gt;.

===Sólóplötur===
*Rhythm and Repose (2012)
*Didn't He Ramble (2015)
*Between Two Shores (2018)
*This Wild Willing (2019)
*All That Was East Is West of Me Now (2023)

{{fd|1970|2026}}

==Tenglar==
* [http://glenhansard.com/ Heimasíða Hansards]
* [https://www.allmusic.com/artist/glen-hansard-mn0000209086 Glen Hansard á Allmusic]

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Írskir tónlistarmenn]]
[[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki bestu tónlistar]]</text>
      <sha1>ea5p53zj1m4h4toj0p73a2nu03yozcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2. deild kvenna í knattspyrnu 2023</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192248</id>
    <revision>
      <id>1973845</id>
      <timestamp>2026-07-30T12:38:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nipas2</username>
        <id>54688</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{Íþróttadeild  | nafn = 2. deild kvenna 2023 | mynd =  | ár =  '''2023''' | Meistarar =  '''{{Lið ÍR}}''' | upp um deild =  '''{{Lið ÍR}}&lt;br&gt;{{Lið ÍA}}''' | spilaðir leikir = .. | mörk skoruð =  ... (0,00 m/leik) | markahæstur =  '''33 mörk'''&lt;br&gt;[[Alda Ólafsdóttir]] {{Lið Fjölnir}} | haldið hreinu =   | stærsti heimasigur =   | stærsti útisigur =   | tímabil =  [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] - 2. deild kvenna í knattspyrn...“</comment>
      <origin>1973845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5923" sha1="bwh2zny204j9zfm1cwq5fsnt1xiby51" xml:space="preserve">{{Íþróttadeild 
| nafn = 2. deild kvenna 2023
| mynd = 
| ár =  '''2023'''
| Meistarar =  '''{{Lið ÍR}}'''
| upp um deild =  '''{{Lið ÍR}}&lt;br&gt;{{Lið ÍA}}'''
| spilaðir leikir = ..
| mörk skoruð =  ... (0,00 m/leik)
| markahæstur =  '''33 mörk'''&lt;br&gt;[[Alda Ólafsdóttir]] {{Lið Fjölnir}}
| haldið hreinu =  
| stærsti heimasigur =  
| stærsti útisigur =  
| tímabil =  [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]
|}}
Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 7. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2023'''.

{{clear}}
== Liðin ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=120| Lið
!width=100| Bær
!width=160| Leikvangur
!width=560| Þjálfari
!width=240| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Álftanes}}
| [[Garðabær]]
| [[OnePlus völlurinn]]
| [[Axel Örn Sæmundsson]] og [[Páll Árnason]]
| 7. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Einherji}}
| [[Vopnafjörður|Vopnafirði]]
| [[Vopnafjarðarvöllur]]
| [[Víglundur Páll Einarsson]]
| 9. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Fjölnir}}
| [[Reykjavík]]
| [[Extra völlurinn]]
| [[Magnús Haukur Harðarson]] og&lt;br&gt;[[Gunnar Hauksson]]
| 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|Lengjudeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Haukar}}
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Ásvellir]]
| [[Hörður Bjarnar Hallmarsson]]
| 9. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|Lengjudeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍA}}
| [[Akranes]]
| [[Norðurálsvöllurinn]]
| [[Magnea Guðlaugsdóttir]]
| 5. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]]
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Skessan]]
| [[Brynjar Sigþórsson]] og [[Svavar Sigurðsson]]
| 10. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍR}}
| [[Reykjavík]]
| [[ÍR-völlur]]
| [[Þorleifur Óskarsson]] og [[Ómar Atli Sigurðsson]]
| 3. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
| [[Reykjavík]]
| [[Valsvöllur]]
| [[Jón Ólafur Daníelsson]]
| 6. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Sindri}}
| [[Höfn]]
| [[Jökulfellsvöllurinn]]
| Vaselin Kostadinov Chilingirov og&lt;br&gt;[[Jóhann Bergur Kiesel]]
| 8. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
| [[Kópavogur]]
| [[Fagrilundur ]] (gervigras)
| [[Bjartur Þór Helgason]] og [[Ísak Þór Ólafsson]]
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Völsungur}}
| [[Húsavík]]
| [[Húsavíkurvöllur]]&lt;br&gt;PCC völlurinn 
| [[Aðalsteinn Jóhann Friðriksson]]
| 4. sæti
|}

== Staðan í deildinni ==

=== Stigatafla ===
''Staðan fyrir 22. umferð, 16. september 2023''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2. deild kvenna 2023|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=22|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. júlí 2026}}&lt;/ref&gt;

== Töfluyfirlit ==
{| align=&quot;center&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
!align=&quot;left&quot;|&amp;nbsp;!!Álft!!Einh!!Fjöl!!Hau!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KH!!Sind!!Smá!!Völs
|- |list2 =
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Álftanes}} 
||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Einherji}} 
||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||-
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Fjölnir}}
||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Haukar}}
||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍA}}
||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍH}}
||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍR}}
||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Sindri}}
||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
||-||-||-||-||-||-||-||-||0-8||'''XXX'''||-
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Völsungur}}
||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''
|}

== Markahæstu leikmenn ==
''Lokaniðurstaða 16. september 2023''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2. deild kvenna 2023|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=22|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. júlí 2026}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30|Sæti
!width=340|Nafn
!width=60|Félag
!width=30|Mörk
!width=30|Víti
!width=30|Leikir
|-style=&quot;background:#FFD700;&quot;
| '''1'''
| '''[[Alda Ólafsdóttir]]'''
| {{Lið Fjölnir}}
| 33
| 0
| 20
|-style=&quot;background:#C0C0C0;&quot;
| '''2'''
| '''[[Lovísa Guðrún Einarsdóttir]]'''
| {{Lið ÍR}}
| 17
| 0
| 20
|-style=&quot;background:#CD7F32;&quot;
| '''3'''
| '''[[Edda Mjöll Karlsdóttir]]'''
| {{Lið Haukar}}
| 14
| 0
| 20
|-
| '''4'''
| [[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]]
| {{Lið Haukar}}
| 13
| 0
| 17
|-
| '''5'''
| [[Selma Sól Sigurjónsdóttir]]
| {{Lið ÍH}}
| 12
| 0
| 18
|-
| '''5'''
| [[Bernadett Viktoria Szeles]]
| {{Lið Einherji}}
| 12
| 0
| 18
|}

== Heimildaskrá ==
{{reflist|2}}

{{2. deild kvenna í knattspyrnu}}
{{röð
| listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&amp;nbsp;deild]]
| fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2022]]
| eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2024]]
}}

== Heimild ==
*{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=results|title=2. deild kvenna 2023|work=KSÍ|accessdate=30. júlí 2026}}
{{Knattspyrna á Íslandi 2023}}

[[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]]
[[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]]</text>
      <sha1>bwh2zny204j9zfm1cwq5fsnt1xiby51</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973867</id>
      <parentid>1973845</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T20:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nipas2</username>
        <id>54688</id>
      </contributor>
      <comment>/* Töfluyfirlit */</comment>
      <origin>1973867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6147" sha1="nn6y5nfneziapvmtd2jnwyhrxrm3u3v" xml:space="preserve">{{Íþróttadeild 
| nafn = 2. deild kvenna 2023
| mynd = 
| ár =  '''2023'''
| Meistarar =  '''{{Lið ÍR}}'''
| upp um deild =  '''{{Lið ÍR}}&lt;br&gt;{{Lið ÍA}}'''
| spilaðir leikir = ..
| mörk skoruð =  ... (0,00 m/leik)
| markahæstur =  '''33 mörk'''&lt;br&gt;[[Alda Ólafsdóttir]] {{Lið Fjölnir}}
| haldið hreinu =  
| stærsti heimasigur =  
| stærsti útisigur =  
| tímabil =  [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]
|}}
Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 7. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2023'''.

{{clear}}
== Liðin ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=120| Lið
!width=100| Bær
!width=160| Leikvangur
!width=560| Þjálfari
!width=240| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Álftanes}}
| [[Garðabær]]
| [[OnePlus völlurinn]]
| [[Axel Örn Sæmundsson]] og [[Páll Árnason]]
| 7. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Einherji}}
| [[Vopnafjörður|Vopnafirði]]
| [[Vopnafjarðarvöllur]]
| [[Víglundur Páll Einarsson]]
| 9. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Fjölnir}}
| [[Reykjavík]]
| [[Extra völlurinn]]
| [[Magnús Haukur Harðarson]] og&lt;br&gt;[[Gunnar Hauksson]]
| 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|Lengjudeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Haukar}}
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Ásvellir]]
| [[Hörður Bjarnar Hallmarsson]]
| 9. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|Lengjudeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍA}}
| [[Akranes]]
| [[Norðurálsvöllurinn]]
| [[Magnea Guðlaugsdóttir]]
| 5. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]]
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Skessan]]
| [[Brynjar Sigþórsson]] og [[Svavar Sigurðsson]]
| 10. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍR}}
| [[Reykjavík]]
| [[ÍR-völlur]]
| [[Þorleifur Óskarsson]] og [[Ómar Atli Sigurðsson]]
| 3. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
| [[Reykjavík]]
| [[Valsvöllur]]
| [[Jón Ólafur Daníelsson]]
| 6. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Sindri}}
| [[Höfn]]
| [[Jökulfellsvöllurinn]]
| Vaselin Kostadinov Chilingirov og&lt;br&gt;[[Jóhann Bergur Kiesel]]
| 8. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
| [[Kópavogur]]
| [[Fagrilundur ]] (gervigras)
| [[Bjartur Þór Helgason]] og [[Ísak Þór Ólafsson]]
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Völsungur}}
| [[Húsavík]]
| [[Húsavíkurvöllur]]&lt;br&gt;PCC völlurinn 
| [[Aðalsteinn Jóhann Friðriksson]]
| 4. sæti
|}

== Staðan í deildinni ==

=== Stigatafla ===
''Staðan fyrir 22. umferð, 16. september 2023''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2. deild kvenna 2023|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=22|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. júlí 2026}}&lt;/ref&gt;

0=2= Töfluyfirlit ==
{| align=&quot;center&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
!align=&quot;left&quot;|&amp;nbsp;!!Álft!!Einh!!Fjöl!!Hau!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KH!!Sind!!Smá!!Völs
|- |list2 =
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Álftanes}} 
||'''XXX'''||0-2||1-4||3-0||0-4||3-1||0-4||3-1||6-0||8-0||4-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Einherji}} 
||0-0||'''XXX'''||2-1||4-2||1-0||2-1||1-2||7-2||5-0||6-0||0-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Fjölnir}}
||4-1||1-0||'''XXX'''||0-1||4-5||2-3||1-3||6-0||7-2||6-0||4-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Haukar}}
||0-0||3-0||1-1||'''XXX'''||2-0||5-0||1-2||3-2||11-0||6-1||3-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍA}}
||3-3||1-0||4-3||1-1||'''XXX'''||0-2||2-1||5-1||7-0||6-0||5-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍH}}
||2-2||3-1||3-3||1-0||1-6||'''XXX'''||1-4||5-1||7-0||3-1||0-3
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍR}}
||1-1||4-2||4-4||2-2||3-1||1-4||'''XXX'''||4-1||8-1||4-1||3-0
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
||3-3||1-4||2-8||0-3||2-7||1-3||0-2||'''XXX'''||8-2||0-1||3-3
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Sindri}}
||0-5||1-6||0-10||0-5||0-7||1-5||0-4||2-1||'''XXX'''||1-1||0-2
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
||2-10||0-6||0-5||0-13||1-4||0-3||1-4||1-6||2-5||'''XXX'''||1-2
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Völsungur}}
||1-0||0-1||1-3||0-3||2-0||2-1||4-0||2-0||6-1||5-0||'''XXX'''
|}

== Markahæstu leikmenn ==
''Lokaniðurstaða 16. september 2023''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2. deild kvenna 2023|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=22|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. júlí 2026}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30|Sæti
!width=340|Nafn
!width=60|Félag
!width=30|Mörk
!width=30|Víti
!width=30|Leikir
|-style=&quot;background:#FFD700;&quot;
| '''1'''
| '''[[Alda Ólafsdóttir]]'''
| {{Lið Fjölnir}}
| 33
| 0
| 20
|-style=&quot;background:#C0C0C0;&quot;
| '''2'''
| '''[[Lovísa Guðrún Einarsdóttir]]'''
| {{Lið ÍR}}
| 17
| 0
| 20
|-style=&quot;background:#CD7F32;&quot;
| '''3'''
| '''[[Edda Mjöll Karlsdóttir]]'''
| {{Lið Haukar}}
| 14
| 0
| 20
|-
| '''4'''
| [[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]]
| {{Lið Haukar}}
| 13
| 0
| 17
|-
| '''5'''
| [[Selma Sól Sigurjónsdóttir]]
| {{Lið ÍH}}
| 12
| 0
| 18
|-
| '''5'''
| [[Bernadett Viktoria Szeles]]
| {{Lið Einherji}}
| 12
| 0
| 18
|}

== Heimildaskrá ==
{{reflist|2}}

{{2. deild kvenna í knattspyrnu}}
{{röð
| listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&amp;nbsp;deild]]
| fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2022]]
| eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2024]]
}}

== Heimild ==
*{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=results|title=2. deild kvenna 2023|work=KSÍ|accessdate=30. júlí 2026}}
{{Knattspyrna á Íslandi 2023}}

[[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]]
[[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]]</text>
      <sha1>nn6y5nfneziapvmtd2jnwyhrxrm3u3v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973868</id>
      <parentid>1973867</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T20:03:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nipas2</username>
        <id>54688</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Stigatafla */</comment>
      <origin>1973868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6145" sha1="kmf9zdj4dozm1tw1ddyptxbpe446gvo" xml:space="preserve">{{Íþróttadeild 
| nafn = 2. deild kvenna 2023
| mynd = 
| ár =  '''2023'''
| Meistarar =  '''{{Lið ÍR}}'''
| upp um deild =  '''{{Lið ÍR}}&lt;br&gt;{{Lið ÍA}}'''
| spilaðir leikir = ..
| mörk skoruð =  ... (0,00 m/leik)
| markahæstur =  '''33 mörk'''&lt;br&gt;[[Alda Ólafsdóttir]] {{Lið Fjölnir}}
| haldið hreinu =  
| stærsti heimasigur =  
| stærsti útisigur =  
| tímabil =  [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]
|}}
Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 7. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2023'''.

{{clear}}
== Liðin ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=120| Lið
!width=100| Bær
!width=160| Leikvangur
!width=560| Þjálfari
!width=240| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Álftanes}}
| [[Garðabær]]
| [[OnePlus völlurinn]]
| [[Axel Örn Sæmundsson]] og [[Páll Árnason]]
| 7. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Einherji}}
| [[Vopnafjörður|Vopnafirði]]
| [[Vopnafjarðarvöllur]]
| [[Víglundur Páll Einarsson]]
| 9. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Fjölnir}}
| [[Reykjavík]]
| [[Extra völlurinn]]
| [[Magnús Haukur Harðarson]] og&lt;br&gt;[[Gunnar Hauksson]]
| 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|Lengjudeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Haukar}}
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Ásvellir]]
| [[Hörður Bjarnar Hallmarsson]]
| 9. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|Lengjudeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍA}}
| [[Akranes]]
| [[Norðurálsvöllurinn]]
| [[Magnea Guðlaugsdóttir]]
| 5. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]]
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Skessan]]
| [[Brynjar Sigþórsson]] og [[Svavar Sigurðsson]]
| 10. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍR}}
| [[Reykjavík]]
| [[ÍR-völlur]]
| [[Þorleifur Óskarsson]] og [[Ómar Atli Sigurðsson]]
| 3. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
| [[Reykjavík]]
| [[Valsvöllur]]
| [[Jón Ólafur Daníelsson]]
| 6. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Sindri}}
| [[Höfn]]
| [[Jökulfellsvöllurinn]]
| Vaselin Kostadinov Chilingirov og&lt;br&gt;[[Jóhann Bergur Kiesel]]
| 8. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
| [[Kópavogur]]
| [[Fagrilundur ]] (gervigras)
| [[Bjartur Þór Helgason]] og [[Ísak Þór Ólafsson]]
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Völsungur}}
| [[Húsavík]]
| [[Húsavíkurvöllur]]&lt;br&gt;PCC völlurinn 
| [[Aðalsteinn Jóhann Friðriksson]]
| 4. sæti
|}

== Staðan í deildinni ==

=== Stigatafla ===
''Staðan fyrir 22. umferð, 16. september 2023''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2. deild kvenna 2023|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=22|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. júlí 2026}}&lt;/ref&gt;

== Töfluyfirlit ==
{| align=&quot;center&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
!align=&quot;left&quot;|&amp;nbsp;!!Álft!!Einh!!Fjöl!!Hau!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KH!!Sind!!Smá!!Völs
|- |list2 =
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Álftanes}} 
||'''XXX'''||0-2||1-4||3-0||0-4||3-1||0-4||3-1||6-0||8-0||4-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Einherji}} 
||0-0||'''XXX'''||2-1||4-2||1-0||2-1||1-2||7-2||5-0||6-0||0-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Fjölnir}}
||4-1||1-0||'''XXX'''||0-1||4-5||2-3||1-3||6-0||7-2||6-0||4-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Haukar}}
||0-0||3-0||1-1||'''XXX'''||2-0||5-0||1-2||3-2||11-0||6-1||3-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍA}}
||3-3||1-0||4-3||1-1||'''XXX'''||0-2||2-1||5-1||7-0||6-0||5-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍH}}
||2-2||3-1||3-3||1-0||1-6||'''XXX'''||1-4||5-1||7-0||3-1||0-3
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍR}}
||1-1||4-2||4-4||2-2||3-1||1-4||'''XXX'''||4-1||8-1||4-1||3-0
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
||3-3||1-4||2-8||0-3||2-7||1-3||0-2||'''XXX'''||8-2||0-1||3-3
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Sindri}}
||0-5||1-6||0-10||0-5||0-7||1-5||0-4||2-1||'''XXX'''||1-1||0-2
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
||2-10||0-6||0-5||0-13||1-4||0-3||1-4||1-6||2-5||'''XXX'''||1-2
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Völsungur}}
||1-0||0-1||1-3||0-3||2-0||2-1||4-0||2-0||6-1||5-0||'''XXX'''
|}

== Markahæstu leikmenn ==
''Lokaniðurstaða 16. september 2023''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2. deild kvenna 2023|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=22|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. júlí 2026}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30|Sæti
!width=340|Nafn
!width=60|Félag
!width=30|Mörk
!width=30|Víti
!width=30|Leikir
|-style=&quot;background:#FFD700;&quot;
| '''1'''
| '''[[Alda Ólafsdóttir]]'''
| {{Lið Fjölnir}}
| 33
| 0
| 20
|-style=&quot;background:#C0C0C0;&quot;
| '''2'''
| '''[[Lovísa Guðrún Einarsdóttir]]'''
| {{Lið ÍR}}
| 17
| 0
| 20
|-style=&quot;background:#CD7F32;&quot;
| '''3'''
| '''[[Edda Mjöll Karlsdóttir]]'''
| {{Lið Haukar}}
| 14
| 0
| 20
|-
| '''4'''
| [[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]]
| {{Lið Haukar}}
| 13
| 0
| 17
|-
| '''5'''
| [[Selma Sól Sigurjónsdóttir]]
| {{Lið ÍH}}
| 12
| 0
| 18
|-
| '''5'''
| [[Bernadett Viktoria Szeles]]
| {{Lið Einherji}}
| 12
| 0
| 18
|}

== Heimildaskrá ==
{{reflist|2}}

{{2. deild kvenna í knattspyrnu}}
{{röð
| listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&amp;nbsp;deild]]
| fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2022]]
| eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2024]]
}}

== Heimild ==
*{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=results|title=2. deild kvenna 2023|work=KSÍ|accessdate=30. júlí 2026}}
{{Knattspyrna á Íslandi 2023}}

[[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]]
[[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]]</text>
      <sha1>kmf9zdj4dozm1tw1ddyptxbpe446gvo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973911</id>
      <parentid>1973868</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:56:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nipas2</username>
        <id>54688</id>
      </contributor>
      <comment>/* Staðan í deildinni */ completed</comment>
      <origin>1973911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8044" sha1="fmlalbxje3ttjs16l728mypwyypyog6" xml:space="preserve">{{Íþróttadeild 
| nafn = 2. deild kvenna 2023
| mynd = 
| ár =  '''2023'''
| Meistarar =  '''{{Lið ÍR}}'''
| upp um deild =  '''{{Lið ÍR}}&lt;br&gt;{{Lið ÍA}}'''
| spilaðir leikir = ..
| mörk skoruð =  ... (0,00 m/leik)
| markahæstur =  '''33 mörk'''&lt;br&gt;[[Alda Ólafsdóttir]] {{Lið Fjölnir}}
| haldið hreinu =  
| stærsti heimasigur =  
| stærsti útisigur =  
| tímabil =  [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]
|}}
Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 7. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2023'''.

{{clear}}
== Liðin ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=120| Lið
!width=100| Bær
!width=160| Leikvangur
!width=560| Þjálfari
!width=240| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Álftanes}}
| [[Garðabær]]
| [[OnePlus völlurinn]]
| [[Axel Örn Sæmundsson]] og [[Páll Árnason]]
| 7. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Einherji}}
| [[Vopnafjörður|Vopnafirði]]
| [[Vopnafjarðarvöllur]]
| [[Víglundur Páll Einarsson]]
| 9. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Fjölnir}}
| [[Reykjavík]]
| [[Extra völlurinn]]
| [[Magnús Haukur Harðarson]] og&lt;br&gt;[[Gunnar Hauksson]]
| 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|Lengjudeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Haukar}}
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Ásvellir]]
| [[Hörður Bjarnar Hallmarsson]]
| 9. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|Lengjudeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍA}}
| [[Akranes]]
| [[Norðurálsvöllurinn]]
| [[Magnea Guðlaugsdóttir]]
| 5. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]]
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Skessan]]
| [[Brynjar Sigþórsson]] og [[Svavar Sigurðsson]]
| 10. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍR}}
| [[Reykjavík]]
| [[ÍR-völlur]]
| [[Þorleifur Óskarsson]] og [[Ómar Atli Sigurðsson]]
| 3. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
| [[Reykjavík]]
| [[Valsvöllur]]
| [[Jón Ólafur Daníelsson]]
| 6. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Sindri}}
| [[Höfn]]
| [[Jökulfellsvöllurinn]]
| Vaselin Kostadinov Chilingirov og&lt;br&gt;[[Jóhann Bergur Kiesel]]
| 8. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
| [[Kópavogur]]
| [[Fagrilundur ]] (gervigras)
| [[Bjartur Þór Helgason]] og [[Ísak Þór Ólafsson]]
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Völsungur}}
| [[Húsavík]]
| [[Húsavíkurvöllur]]&lt;br&gt;PCC völlurinn 
| [[Aðalsteinn Jóhann Friðriksson]]
| 4. sæti
|}

== Staðan í deildinni ==

=== Stigatafla ===
''Staðan fyrir 22. umferð, 16. september 2023''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2. deild kvenna 2023|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=22|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. júlí 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30| Sæti
!width=40|
!width=140|Félag
!width=30|L
!width=30|U
!width=30|J
!width=30|T
!width=30|Sk
!width=30|Fe
!width=30|Mm
!width=30|Stig
!width=160|Athugasemdir
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|1||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}&quot;| ||'''[[ÍR]]'''
||20||18||3||1||60||28||32||'''45'''
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;2&quot;|'''[[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2024|Upp um deild]]'''
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|2||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|ÍA|1}}&quot;| ||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''
||20||13||2||5||68||28||40||'''41'''
|-
|3||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}&quot;| ||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]]
||20||12||4||4||65||18||47||'''40'''
|-
|4||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Einherji|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélagið Einherji|Einherji]]
||20||12||1||7||50||23||27||'''37'''
|-
|5||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]]
||20||12||0||8||77||34||43||'''36'''
|-
|6||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|ÍH|1}}&quot;| ||{{Lið ÍH}}
||20||11||2||7||49||38||11||'''35'''
|-
|7||||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]]
||20||11||1||8||38||32||6||'''34'''
|-
|8||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Álftanes|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélag Álftaness|Álftanes]]
||20||8||6||6||53||33||20||'''30'''
|-
|9||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|KH|1}}&quot;| ||[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
||20||2||2||16||35||74||-42||'''8'''
|-
|10||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]]
||20||2||1||17||16||113||-97||'''7'''
|-
|11||| ||[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
||20||1||1||18||13||103||-90||'''4'''
|}
&lt;small&gt; ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''&lt;/small&gt;.

== Töfluyfirlit ==
{| align=&quot;center&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
!align=&quot;left&quot;|&amp;nbsp;!!Álft!!Einh!!Fjöl!!Hau!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KH!!Sind!!Smá!!Völs
|- |list2 =
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Álftanes}} 
||'''XXX'''||0-2||1-4||3-0||0-4||3-1||0-4||3-1||6-0||8-0||4-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Einherji}} 
||0-0||'''XXX'''||2-1||4-2||1-0||2-1||1-2||7-2||5-0||6-0||0-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Fjölnir}}
||4-1||1-0||'''XXX'''||0-1||4-5||2-3||1-3||6-0||7-2||6-0||4-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Haukar}}
||0-0||3-0||1-1||'''XXX'''||2-0||5-0||1-2||3-2||11-0||6-1||3-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍA}}
||3-3||1-0||4-3||1-1||'''XXX'''||0-2||2-1||5-1||7-0||6-0||5-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍH}}
||2-2||3-1||3-3||1-0||1-6||'''XXX'''||1-4||5-1||7-0||3-1||0-3
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍR}}
||1-1||4-2||4-4||2-2||3-1||1-4||'''XXX'''||4-1||8-1||4-1||3-0
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
||3-3||1-4||2-8||0-3||2-7||1-3||0-2||'''XXX'''||8-2||0-1||3-3
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Sindri}}
||0-5||1-6||0-10||0-5||0-7||1-5||0-4||2-1||'''XXX'''||1-1||0-2
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
||2-10||0-6||0-5||0-13||1-4||0-3||1-4||1-6||2-5||'''XXX'''||1-2
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Völsungur}}
||1-0||0-1||1-3||0-3||2-0||2-1||4-0||2-0||6-1||5-0||'''XXX'''
|}

== Markahæstu leikmenn ==
''Lokaniðurstaða 16. september 2023''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2. deild kvenna 2023|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=22|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. júlí 2026}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30|Sæti
!width=340|Nafn
!width=60|Félag
!width=30|Mörk
!width=30|Víti
!width=30|Leikir
|-style=&quot;background:#FFD700;&quot;
| '''1'''
| '''[[Alda Ólafsdóttir]]'''
| {{Lið Fjölnir}}
| 33
| 0
| 20
|-style=&quot;background:#C0C0C0;&quot;
| '''2'''
| '''[[Lovísa Guðrún Einarsdóttir]]'''
| {{Lið ÍR}}
| 17
| 0
| 20
|-style=&quot;background:#CD7F32;&quot;
| '''3'''
| '''[[Edda Mjöll Karlsdóttir]]'''
| {{Lið Haukar}}
| 14
| 0
| 20
|-
| '''4'''
| [[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]]
| {{Lið Haukar}}
| 13
| 0
| 17
|-
| '''5'''
| [[Selma Sól Sigurjónsdóttir]]
| {{Lið ÍH}}
| 12
| 0
| 18
|-
| '''5'''
| [[Bernadett Viktoria Szeles]]
| {{Lið Einherji}}
| 12
| 0
| 18
|}

== Heimildaskrá ==
{{reflist|2}}

{{2. deild kvenna í knattspyrnu}}
{{röð
| listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&amp;nbsp;deild]]
| fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2022]]
| eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2024]]
}}

== Heimild ==
*{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=results|title=2. deild kvenna 2023|work=KSÍ|accessdate=30. júlí 2026}}
{{Knattspyrna á Íslandi 2023}}

[[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]]
[[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]]</text>
      <sha1>fmlalbxje3ttjs16l728mypwyypyog6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973912</id>
      <parentid>1973911</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nipas2</username>
        <id>54688</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Stigatafla */</comment>
      <origin>1973912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8044" sha1="o5dnsof8uqh031qh9hlft0n58zqc162" xml:space="preserve">{{Íþróttadeild 
| nafn = 2. deild kvenna 2023
| mynd = 
| ár =  '''2023'''
| Meistarar =  '''{{Lið ÍR}}'''
| upp um deild =  '''{{Lið ÍR}}&lt;br&gt;{{Lið ÍA}}'''
| spilaðir leikir = ..
| mörk skoruð =  ... (0,00 m/leik)
| markahæstur =  '''33 mörk'''&lt;br&gt;[[Alda Ólafsdóttir]] {{Lið Fjölnir}}
| haldið hreinu =  
| stærsti heimasigur =  
| stærsti útisigur =  
| tímabil =  [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]
|}}
Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 7. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2023'''.

{{clear}}
== Liðin ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=120| Lið
!width=100| Bær
!width=160| Leikvangur
!width=560| Þjálfari
!width=240| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Álftanes}}
| [[Garðabær]]
| [[OnePlus völlurinn]]
| [[Axel Örn Sæmundsson]] og [[Páll Árnason]]
| 7. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Einherji}}
| [[Vopnafjörður|Vopnafirði]]
| [[Vopnafjarðarvöllur]]
| [[Víglundur Páll Einarsson]]
| 9. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Fjölnir}}
| [[Reykjavík]]
| [[Extra völlurinn]]
| [[Magnús Haukur Harðarson]] og&lt;br&gt;[[Gunnar Hauksson]]
| 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|Lengjudeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Haukar}}
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Ásvellir]]
| [[Hörður Bjarnar Hallmarsson]]
| 9. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|Lengjudeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍA}}
| [[Akranes]]
| [[Norðurálsvöllurinn]]
| [[Magnea Guðlaugsdóttir]]
| 5. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]]
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Skessan]]
| [[Brynjar Sigþórsson]] og [[Svavar Sigurðsson]]
| 10. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍR}}
| [[Reykjavík]]
| [[ÍR-völlur]]
| [[Þorleifur Óskarsson]] og [[Ómar Atli Sigurðsson]]
| 3. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
| [[Reykjavík]]
| [[Valsvöllur]]
| [[Jón Ólafur Daníelsson]]
| 6. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Sindri}}
| [[Höfn]]
| [[Jökulfellsvöllurinn]]
| Vaselin Kostadinov Chilingirov og&lt;br&gt;[[Jóhann Bergur Kiesel]]
| 8. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
| [[Kópavogur]]
| [[Fagrilundur ]] (gervigras)
| [[Bjartur Þór Helgason]] og [[Ísak Þór Ólafsson]]
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Völsungur}}
| [[Húsavík]]
| [[Húsavíkurvöllur]]&lt;br&gt;PCC völlurinn 
| [[Aðalsteinn Jóhann Friðriksson]]
| 4. sæti
|}

== Staðan í deildinni ==

=== Stigatafla ===
''Staðan fyrir 22. umferð, 16. september 2023''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2. deild kvenna 2023|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=22|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. júlí 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30| Sæti
!width=40|
!width=140|Félag
!width=30|L
!width=30|U
!width=30|J
!width=30|T
!width=30|Sk
!width=30|Fe
!width=30|Mm
!width=30|Stig
!width=160|Athugasemdir
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|1||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}&quot;| ||'''[[ÍR]]'''
||20||14||3||3||60||28||32||'''45'''
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;2&quot;|'''[[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2024|Upp um deild]]'''
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|2||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|ÍA|1}}&quot;| ||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''
||20||13||2||5||68||28||40||'''41'''
|-
|3||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}&quot;| ||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]]
||20||12||4||4||65||18||47||'''40'''
|-
|4||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Einherji|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélagið Einherji|Einherji]]
||20||12||1||7||50||23||27||'''37'''
|-
|5||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]]
||20||12||0||8||77||34||43||'''36'''
|-
|6||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|ÍH|1}}&quot;| ||{{Lið ÍH}}
||20||11||2||7||49||38||11||'''35'''
|-
|7||||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]]
||20||11||1||8||38||32||6||'''34'''
|-
|8||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Álftanes|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélag Álftaness|Álftanes]]
||20||8||6||6||53||33||20||'''30'''
|-
|9||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|KH|1}}&quot;| ||[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
||20||2||2||16||35||74||-42||'''8'''
|-
|10||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]]
||20||2||1||17||16||113||-97||'''7'''
|-
|11||| ||[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
||20||1||1||18||13||103||-90||'''4'''
|}
&lt;small&gt; ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''&lt;/small&gt;.

== Töfluyfirlit ==
{| align=&quot;center&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
!align=&quot;left&quot;|&amp;nbsp;!!Álft!!Einh!!Fjöl!!Hau!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KH!!Sind!!Smá!!Völs
|- |list2 =
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Álftanes}} 
||'''XXX'''||0-2||1-4||3-0||0-4||3-1||0-4||3-1||6-0||8-0||4-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Einherji}} 
||0-0||'''XXX'''||2-1||4-2||1-0||2-1||1-2||7-2||5-0||6-0||0-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Fjölnir}}
||4-1||1-0||'''XXX'''||0-1||4-5||2-3||1-3||6-0||7-2||6-0||4-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Haukar}}
||0-0||3-0||1-1||'''XXX'''||2-0||5-0||1-2||3-2||11-0||6-1||3-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍA}}
||3-3||1-0||4-3||1-1||'''XXX'''||0-2||2-1||5-1||7-0||6-0||5-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍH}}
||2-2||3-1||3-3||1-0||1-6||'''XXX'''||1-4||5-1||7-0||3-1||0-3
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍR}}
||1-1||4-2||4-4||2-2||3-1||1-4||'''XXX'''||4-1||8-1||4-1||3-0
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
||3-3||1-4||2-8||0-3||2-7||1-3||0-2||'''XXX'''||8-2||0-1||3-3
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Sindri}}
||0-5||1-6||0-10||0-5||0-7||1-5||0-4||2-1||'''XXX'''||1-1||0-2
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
||2-10||0-6||0-5||0-13||1-4||0-3||1-4||1-6||2-5||'''XXX'''||1-2
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Völsungur}}
||1-0||0-1||1-3||0-3||2-0||2-1||4-0||2-0||6-1||5-0||'''XXX'''
|}

== Markahæstu leikmenn ==
''Lokaniðurstaða 16. september 2023''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2. deild kvenna 2023|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=22|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. júlí 2026}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30|Sæti
!width=340|Nafn
!width=60|Félag
!width=30|Mörk
!width=30|Víti
!width=30|Leikir
|-style=&quot;background:#FFD700;&quot;
| '''1'''
| '''[[Alda Ólafsdóttir]]'''
| {{Lið Fjölnir}}
| 33
| 0
| 20
|-style=&quot;background:#C0C0C0;&quot;
| '''2'''
| '''[[Lovísa Guðrún Einarsdóttir]]'''
| {{Lið ÍR}}
| 17
| 0
| 20
|-style=&quot;background:#CD7F32;&quot;
| '''3'''
| '''[[Edda Mjöll Karlsdóttir]]'''
| {{Lið Haukar}}
| 14
| 0
| 20
|-
| '''4'''
| [[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]]
| {{Lið Haukar}}
| 13
| 0
| 17
|-
| '''5'''
| [[Selma Sól Sigurjónsdóttir]]
| {{Lið ÍH}}
| 12
| 0
| 18
|-
| '''5'''
| [[Bernadett Viktoria Szeles]]
| {{Lið Einherji}}
| 12
| 0
| 18
|}

== Heimildaskrá ==
{{reflist|2}}

{{2. deild kvenna í knattspyrnu}}
{{röð
| listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&amp;nbsp;deild]]
| fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2022]]
| eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2024]]
}}

== Heimild ==
*{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=results|title=2. deild kvenna 2023|work=KSÍ|accessdate=30. júlí 2026}}
{{Knattspyrna á Íslandi 2023}}

[[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]]
[[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]]</text>
      <sha1>o5dnsof8uqh031qh9hlft0n58zqc162</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973913</id>
      <parentid>1973912</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nipas2</username>
        <id>54688</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Stigatafla */</comment>
      <origin>1973913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8044" sha1="1557mtzwt0nrxtin7tn04onft53vnuq" xml:space="preserve">{{Íþróttadeild 
| nafn = 2. deild kvenna 2023
| mynd = 
| ár =  '''2023'''
| Meistarar =  '''{{Lið ÍR}}'''
| upp um deild =  '''{{Lið ÍR}}&lt;br&gt;{{Lið ÍA}}'''
| spilaðir leikir = ..
| mörk skoruð =  ... (0,00 m/leik)
| markahæstur =  '''33 mörk'''&lt;br&gt;[[Alda Ólafsdóttir]] {{Lið Fjölnir}}
| haldið hreinu =  
| stærsti heimasigur =  
| stærsti útisigur =  
| tímabil =  [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]
|}}
Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 7. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2023'''.

{{clear}}
== Liðin ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=120| Lið
!width=100| Bær
!width=160| Leikvangur
!width=560| Þjálfari
!width=240| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Álftanes}}
| [[Garðabær]]
| [[OnePlus völlurinn]]
| [[Axel Örn Sæmundsson]] og [[Páll Árnason]]
| 7. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Einherji}}
| [[Vopnafjörður|Vopnafirði]]
| [[Vopnafjarðarvöllur]]
| [[Víglundur Páll Einarsson]]
| 9. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Fjölnir}}
| [[Reykjavík]]
| [[Extra völlurinn]]
| [[Magnús Haukur Harðarson]] og&lt;br&gt;[[Gunnar Hauksson]]
| 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|Lengjudeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Haukar}}
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Ásvellir]]
| [[Hörður Bjarnar Hallmarsson]]
| 9. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|Lengjudeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍA}}
| [[Akranes]]
| [[Norðurálsvöllurinn]]
| [[Magnea Guðlaugsdóttir]]
| 5. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]]
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Skessan]]
| [[Brynjar Sigþórsson]] og [[Svavar Sigurðsson]]
| 10. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍR}}
| [[Reykjavík]]
| [[ÍR-völlur]]
| [[Þorleifur Óskarsson]] og [[Ómar Atli Sigurðsson]]
| 3. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
| [[Reykjavík]]
| [[Valsvöllur]]
| [[Jón Ólafur Daníelsson]]
| 6. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Sindri}}
| [[Höfn]]
| [[Jökulfellsvöllurinn]]
| Vaselin Kostadinov Chilingirov og&lt;br&gt;[[Jóhann Bergur Kiesel]]
| 8. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
| [[Kópavogur]]
| [[Fagrilundur ]] (gervigras)
| [[Bjartur Þór Helgason]] og [[Ísak Þór Ólafsson]]
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Völsungur}}
| [[Húsavík]]
| [[Húsavíkurvöllur]]&lt;br&gt;PCC völlurinn 
| [[Aðalsteinn Jóhann Friðriksson]]
| 4. sæti
|}

== Staðan í deildinni ==

=== Stigatafla ===
''Staðan fyrir 22. umferð, 16. september 2023''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2. deild kvenna 2023|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=22|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. júlí 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30| Sæti
!width=40|
!width=140|Félag
!width=30|L
!width=30|U
!width=30|J
!width=30|T
!width=30|Sk
!width=30|Fe
!width=30|Mm
!width=30|Stig
!width=160|Athugasemdir
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|1||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}&quot;| ||'''[[ÍR]]'''
||20||14||3||3||60||28||32||'''45'''
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;2&quot;|'''[[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2024|Upp um deild]]'''
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|2||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|ÍA|1}}&quot;| ||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''
||20||13||2||5||68||28||40||'''41'''
|-
|3||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}&quot;| ||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]]
||20||12||4||4||65||18||47||'''40'''
|-
|4||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Einherji|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélagið Einherji|Einherji]]
||20||12||1||7||50||23||27||'''37'''
|-
|5||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]]
||20||11||3||6||77||34||43||'''36'''
|-
|6||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|ÍH|1}}&quot;| ||{{Lið ÍH}}
||20||11||2||7||49||38||11||'''35'''
|-
|7||||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]]
||20||11||1||8||38||32||6||'''34'''
|-
|8||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Álftanes|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélag Álftaness|Álftanes]]
||20||8||6||6||53||33||20||'''30'''
|-
|9||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|KH|1}}&quot;| ||[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
||20||2||2||16||35||74||-42||'''8'''
|-
|10||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]]
||20||2||1||17||16||113||-97||'''7'''
|-
|11||| ||[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
||20||1||1||18||13||103||-90||'''4'''
|}
&lt;small&gt; ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''&lt;/small&gt;.

== Töfluyfirlit ==
{| align=&quot;center&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
!align=&quot;left&quot;|&amp;nbsp;!!Álft!!Einh!!Fjöl!!Hau!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KH!!Sind!!Smá!!Völs
|- |list2 =
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Álftanes}} 
||'''XXX'''||0-2||1-4||3-0||0-4||3-1||0-4||3-1||6-0||8-0||4-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Einherji}} 
||0-0||'''XXX'''||2-1||4-2||1-0||2-1||1-2||7-2||5-0||6-0||0-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Fjölnir}}
||4-1||1-0||'''XXX'''||0-1||4-5||2-3||1-3||6-0||7-2||6-0||4-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Haukar}}
||0-0||3-0||1-1||'''XXX'''||2-0||5-0||1-2||3-2||11-0||6-1||3-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍA}}
||3-3||1-0||4-3||1-1||'''XXX'''||0-2||2-1||5-1||7-0||6-0||5-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍH}}
||2-2||3-1||3-3||1-0||1-6||'''XXX'''||1-4||5-1||7-0||3-1||0-3
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍR}}
||1-1||4-2||4-4||2-2||3-1||1-4||'''XXX'''||4-1||8-1||4-1||3-0
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
||3-3||1-4||2-8||0-3||2-7||1-3||0-2||'''XXX'''||8-2||0-1||3-3
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Sindri}}
||0-5||1-6||0-10||0-5||0-7||1-5||0-4||2-1||'''XXX'''||1-1||0-2
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
||2-10||0-6||0-5||0-13||1-4||0-3||1-4||1-6||2-5||'''XXX'''||1-2
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Völsungur}}
||1-0||0-1||1-3||0-3||2-0||2-1||4-0||2-0||6-1||5-0||'''XXX'''
|}

== Markahæstu leikmenn ==
''Lokaniðurstaða 16. september 2023''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2. deild kvenna 2023|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=22|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. júlí 2026}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30|Sæti
!width=340|Nafn
!width=60|Félag
!width=30|Mörk
!width=30|Víti
!width=30|Leikir
|-style=&quot;background:#FFD700;&quot;
| '''1'''
| '''[[Alda Ólafsdóttir]]'''
| {{Lið Fjölnir}}
| 33
| 0
| 20
|-style=&quot;background:#C0C0C0;&quot;
| '''2'''
| '''[[Lovísa Guðrún Einarsdóttir]]'''
| {{Lið ÍR}}
| 17
| 0
| 20
|-style=&quot;background:#CD7F32;&quot;
| '''3'''
| '''[[Edda Mjöll Karlsdóttir]]'''
| {{Lið Haukar}}
| 14
| 0
| 20
|-
| '''4'''
| [[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]]
| {{Lið Haukar}}
| 13
| 0
| 17
|-
| '''5'''
| [[Selma Sól Sigurjónsdóttir]]
| {{Lið ÍH}}
| 12
| 0
| 18
|-
| '''5'''
| [[Bernadett Viktoria Szeles]]
| {{Lið Einherji}}
| 12
| 0
| 18
|}

== Heimildaskrá ==
{{reflist|2}}

{{2. deild kvenna í knattspyrnu}}
{{röð
| listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&amp;nbsp;deild]]
| fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2022]]
| eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2024]]
}}

== Heimild ==
*{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=results|title=2. deild kvenna 2023|work=KSÍ|accessdate=30. júlí 2026}}
{{Knattspyrna á Íslandi 2023}}

[[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]]
[[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]]</text>
      <sha1>1557mtzwt0nrxtin7tn04onft53vnuq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1973927</id>
      <parentid>1973913</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nipas2</username>
        <id>54688</id>
      </contributor>
      <origin>1973927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8045" sha1="9448065mdbxizzj7inc9o179bkb713j" xml:space="preserve">{{Íþróttadeild 
| nafn = 2. deild kvenna 2023
| mynd = 
| ár =  '''2023'''
| Meistarar =  '''{{Lið ÍR}}'''
| upp um deild =  '''{{Lið ÍR}}&lt;br&gt;{{Lið ÍA}}'''
| spilaðir leikir = 110
| mörk skoruð =  524 (4,76 m/leik)
| markahæstur =  '''33 mörk'''&lt;br&gt;[[Alda Ólafsdóttir]] {{Lið Fjölnir}}
| haldið hreinu =  
| stærsti heimasigur =  
| stærsti útisigur =  
| tímabil =  [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]
|}}
Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 7. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2023'''.

{{clear}}
== Liðin ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=120| Lið
!width=100| Bær
!width=160| Leikvangur
!width=560| Þjálfari
!width=240| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Álftanes}}
| [[Garðabær]]
| [[OnePlus völlurinn]]
| [[Axel Örn Sæmundsson]] og [[Páll Árnason]]
| 7. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Einherji}}
| [[Vopnafjörður|Vopnafirði]]
| [[Vopnafjarðarvöllur]]
| [[Víglundur Páll Einarsson]]
| 9. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Fjölnir}}
| [[Reykjavík]]
| [[Extra völlurinn]]
| [[Magnús Haukur Harðarson]] og&lt;br&gt;[[Gunnar Hauksson]]
| 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|Lengjudeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Haukar}}
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Ásvellir]]
| [[Hörður Bjarnar Hallmarsson]]
| 9. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022|Lengjudeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍA}}
| [[Akranes]]
| [[Norðurálsvöllurinn]]
| [[Magnea Guðlaugsdóttir]]
| 5. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]]
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Skessan]]
| [[Brynjar Sigþórsson]] og [[Svavar Sigurðsson]]
| 10. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍR}}
| [[Reykjavík]]
| [[ÍR-völlur]]
| [[Þorleifur Óskarsson]] og [[Ómar Atli Sigurðsson]]
| 3. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
| [[Reykjavík]]
| [[Valsvöllur]]
| [[Jón Ólafur Daníelsson]]
| 6. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Sindri}}
| [[Höfn]]
| [[Jökulfellsvöllurinn]]
| Vaselin Kostadinov Chilingirov og&lt;br&gt;[[Jóhann Bergur Kiesel]]
| 8. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
| [[Kópavogur]]
| [[Fagrilundur ]] (gervigras)
| [[Bjartur Þór Helgason]] og [[Ísak Þór Ólafsson]]
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Völsungur}}
| [[Húsavík]]
| [[Húsavíkurvöllur]]&lt;br&gt;PCC völlurinn 
| [[Aðalsteinn Jóhann Friðriksson]]
| 4. sæti
|}

== Staðan í deildinni ==

=== Stigatafla ===
''Staðan fyrir 22. umferð, 16. september 2023''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2. deild kvenna 2023|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=22|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. júlí 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30| Sæti
!width=40|
!width=140|Félag
!width=30|L
!width=30|U
!width=30|J
!width=30|T
!width=30|Sk
!width=30|Fe
!width=30|Mm
!width=30|Stig
!width=160|Athugasemdir
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|1||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}&quot;| ||'''[[ÍR]]'''
||20||14||3||3||60||28||32||'''45'''
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;2&quot;|'''[[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2024|Upp um deild]]'''
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|2||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|ÍA|1}}&quot;| ||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''
||20||13||2||5||68||28||40||'''41'''
|-
|3||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}&quot;| ||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]]
||20||12||4||4||65||18||47||'''40'''
|-
|4||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Einherji|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélagið Einherji|Einherji]]
||20||12||1||7||50||23||27||'''37'''
|-
|5||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]]
||20||11||3||6||77||34||43||'''36'''
|-
|6||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|ÍH|1}}&quot;| ||{{Lið ÍH}}
||20||11||2||7||49||38||11||'''35'''
|-
|7||||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]]
||20||11||1||8||38||32||6||'''34'''
|-
|8||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Álftanes|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélag Álftaness|Álftanes]]
||20||8||6||6||53||33||20||'''30'''
|-
|9||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|KH|1}}&quot;| ||[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
||20||2||2||16||35||74||-42||'''8'''
|-
|10||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]]
||20||2||1||17||16||113||-97||'''7'''
|-
|11||| ||[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
||20||1||1||18||13||103||-90||'''4'''
|}
&lt;small&gt; ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''&lt;/small&gt;.

== Töfluyfirlit ==
{| align=&quot;center&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
!align=&quot;left&quot;|&amp;nbsp;!!Álft!!Einh!!Fjöl!!Hau!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KH!!Sind!!Smá!!Völs
|- |list2 =
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Álftanes}} 
||'''XXX'''||0-2||1-4||3-0||0-4||3-1||0-4||3-1||6-0||8-0||4-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Einherji}} 
||0-0||'''XXX'''||2-1||4-2||1-0||2-1||1-2||7-2||5-0||6-0||0-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Fjölnir}}
||4-1||1-0||'''XXX'''||0-1||4-5||2-3||1-3||6-0||7-2||6-0||4-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Haukar}}
||0-0||3-0||1-1||'''XXX'''||2-0||5-0||1-2||3-2||11-0||6-1||3-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍA}}
||3-3||1-0||4-3||1-1||'''XXX'''||0-2||2-1||5-1||7-0||6-0||5-1
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍH}}
||2-2||3-1||3-3||1-0||1-6||'''XXX'''||1-4||5-1||7-0||3-1||0-3
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍR}}
||1-1||4-2||4-4||2-2||3-1||1-4||'''XXX'''||4-1||8-1||4-1||3-0
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
||3-3||1-4||2-8||0-3||2-7||1-3||0-2||'''XXX'''||8-2||0-1||3-3
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Sindri}}
||0-5||1-6||0-10||0-5||0-7||1-5||0-4||2-1||'''XXX'''||1-1||0-2
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
||2-10||0-6||0-5||0-13||1-4||0-3||1-4||1-6||2-5||'''XXX'''||1-2
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Völsungur}}
||1-0||0-1||1-3||0-3||2-0||2-1||4-0||2-0||6-1||5-0||'''XXX'''
|}

== Markahæstu leikmenn ==
''Lokaniðurstaða 16. september 2023''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2. deild kvenna 2023|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=22|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=30. júlí 2026}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30|Sæti
!width=340|Nafn
!width=60|Félag
!width=30|Mörk
!width=30|Víti
!width=30|Leikir
|-style=&quot;background:#FFD700;&quot;
| '''1'''
| '''[[Alda Ólafsdóttir]]'''
| {{Lið Fjölnir}}
| 33
| 0
| 20
|-style=&quot;background:#C0C0C0;&quot;
| '''2'''
| '''[[Lovísa Guðrún Einarsdóttir]]'''
| {{Lið ÍR}}
| 17
| 0
| 20
|-style=&quot;background:#CD7F32;&quot;
| '''3'''
| '''[[Edda Mjöll Karlsdóttir]]'''
| {{Lið Haukar}}
| 14
| 0
| 20
|-
| '''4'''
| [[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]]
| {{Lið Haukar}}
| 13
| 0
| 17
|-
| '''5'''
| [[Selma Sól Sigurjónsdóttir]]
| {{Lið ÍH}}
| 12
| 0
| 18
|-
| '''5'''
| [[Bernadett Viktoria Szeles]]
| {{Lið Einherji}}
| 12
| 0
| 18
|}

== Heimildaskrá ==
{{reflist|2}}

{{2. deild kvenna í knattspyrnu}}
{{röð
| listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&amp;nbsp;deild]]
| fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2022]]
| eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2024]]
}}

== Heimild ==
*{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190090&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=results|title=2. deild kvenna 2023|work=KSÍ|accessdate=30. júlí 2026}}
{{Knattspyrna á Íslandi 2023}}

[[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]]
[[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]]</text>
      <sha1>9448065mdbxizzj7inc9o179bkb713j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sean Penn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192249</id>
    <revision>
      <id>1973878</id>
      <timestamp>2026-07-30T22:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{Leikari | nafn             = Sean Penn | mynd             = Superpower (2023)-60523 (cropped).jpg | mynd_texti       = Sean Penn árið 2023. | fæðingarnafn     = Sean Justin Penn | fæðingardagur    ={{fæðingardagur og aldur|1960|8|17}}  | fæðingarstaður   = [[Santa Monica]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], U.S. | þjóðerni         = [[Bandaríkin|Bandarískur]] | virkur = 1974– | starf            = {{hlist|Leikari|kvikmyndaleikstjóri|framleiðandi|ha...“</comment>
      <origin>1973878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5527" sha1="dzn3s1s7ficmamua41hg8wqqnjui62q" xml:space="preserve">{{Leikari
| nafn             = Sean Penn
| mynd             = Superpower (2023)-60523 (cropped).jpg
| mynd_texti       = Sean Penn árið 2023.
| fæðingarnafn     = Sean Justin Penn
| fæðingardagur    ={{fæðingardagur og aldur|1960|8|17}} 
| fæðingarstaður   = [[Santa Monica]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], U.S.
| þjóðerni         = [[Bandaríkin|Bandarískur]]
| virkur = 1974–
| starf            = {{hlist|Leikari|kvikmyndaleikstjóri|framleiðandi|handritshöfundur}}
| maki             = {{plain list|
* {{gifting|[[Madonna]]|1985|1989|orsök=skildu}}
* {{gifting|[[Robin Wright]]|1996|2010|orsök=skildu}}
* {{gifting|[[Leila George]]|2020|2022|orsök=skildu}}
}}
| börn             = [[Dylan Penn]]&lt;br&gt;[[Hopper Penn]]
| foreldrar        = [[Leo Penn]]&lt;br&gt;[[Eileen Ryan]]
| ættingjar        = 
| vefsíða          = &lt;!-- {{URL|dæmi.is}} --&gt;
| undirskrift      = 
| helstu_hlutverk  =

&lt;!-- Verðlaun --&gt;
| óskarsverðlaun   =Besti aðalleikari fyrir ''[[Dulá]]'' (2006)&lt;br&gt;Besti aðalleikari fyrir ''[[Milk]]'' (2009)&lt;br&gt;Besti aukaleikari fyrir ''[[One Battle After Another]]'' (2026)
| emmy-verðlaun    = 
| tony-verðlaun    = 
| gg-verðlaun      =
| bafta-verðlaun   = 
| sag-verðlaun     = 
| cesar-verðlaun   = 
| goya-verðlaun    = 
| afi-verðlaun     = 
| olivier-verðlaun = 
| edduverðlaun     = 
| grammy-verðlaun  = 
}}
'''Sean Justin Penn''' (f. 17. ágúst 1960)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sean Penn |url=https://www.biography.com/actor/sean-penn |website=Biography.com |publisher=A&amp;E Television Networks |access-date=August 14, 2020 |archive-date=November 29, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129080732/https://www.biography.com/actor/sean-penn |url-status=live }}&lt;/ref&gt; er bandarískur leikari og kvikmyndagerðarmaður. Hann hefur meðal annars unnið þrenn [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]] og [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]], auk þess sem hann hefur verið tilnefndur til [[Emmy-verðlaunin|Emmy-verðlauna]] og [[Grammy-verðlaunin|Grammy-verðlauna]]. Hann hlaut heiðursverðlaun [[César-verðlaunin|César-verðlaunanna]] árið 2015 og [[Mannúðarverðlaun Bob Hope]] árið 2022.

Frumraun Penn á hvíta tjaldinu var í dramamyndinni ''[[Lúðrarnir þagna]]'' (1981). Hann birtist síðan í ''[[Skólavillingarnir|Skólavillingunum]]'' (1982), ''[[Götustrákarnir|Götustrákunum]]'' (1983) og ''[[Í návígi]]'' (1986). Hann hefur tvisvar unnið til Óskarsverðlauna sem besti aðalleikarinn, fyrir að leika syrgjandi föður í myndinni ''[[Dulá]]'' (2003) og [[Harvey Milk]], baráttumann fyrir réttindum samkynhneigðra, í myndinni ''[[Milk]]'' (2008). Penn vann þriðju Óskarsverðlaun sín, sem besti aukaleikarinn, fyrir hlutverk sitt sem spillti herforinginn Steven J. Lockjaw í myndinni ''[[One Battle After Another]]'' (2025). Hann hefur einnig verið tilnefndur til Óskarsverðlauna fyrir hlutverk sín í myndunum ''[[Dauðamaður nálgast]]'' (1995), ''[[Súrt og sætt]]'' (1999) og ''[[Ég heiti Sam]]'' (2001). Meðal annarra mynda hans má nefna ''[[Stríðsógnir]]'' (1989), ''[[Í ljótum leik]]'' (1990), ''[[Leið Carlitos]]'' (1993), ''[[Leikurinn (kvikmynd frá 1997)|Leikinn]]'' (1997), ''[[Á bláþræði (kvikmynd frá 1998)|Á bláþræði]]'' (1998), ''[[Hringiðan (kvikmynd)|Hringiðuna]]'' (1998), ''[[21 gramm]]'' (2003), ''[[Fair Game (kvikmynd frá 2010)|Fair Game]]'' (2010), ''[[The Tree of Life (kvikmynd)|The Tree of Life]]'' (2011), ''[[Licorice Pizza]]'' (2021) og ''[[Daddio (kvikmynd)|Daddio]]'' (2023).

Fyrsta kvikmyndin sem Penn leikstýrði var ''[[Bræður munu berjast]]'' (1991). Hann hefur síðan leikstýrt myndunum
''[[Vörðurinn (kvikmynd)|Verðinum]]'' (1995), ''[[Loforðið|Loforðinu]]'' (2001) og ''[[Into the Wild]]'' (2007). Hann hefur jafnframt birst í [[Broadway]]-leikritunum ''Heartland'' (1981) og ''[[Slab Boys]]'' (1983). Í sjónvarpi hefur hann meðal annars birst sem geimfari í dramaþáttaröðinni ''[[The First]]'' (2018) og sem [[John N. Mitchell]] í pólitísku spennuþáttunum ''[[Gaslit]]'' á [[Starz]] (2022).

Penn er einnig þekktur fyrir pólitíska aðgerðastefnu sína. Hann hefur meðal annars vakið athygli með gagnrýni sinni á stjórn [[George W. Bush]] Bandaríkjaforseta, samskiptum sínum við forseta Kúbu og Venesúela, mannúðarstarfi sínu í eftirmálum [[Fellibylurinn Katrina|fellibylsins Katrínu]] árið 2005 og [[Jarðskjálftinn á Haítí 2010|jarðskjálftans á Haítí 2010]] og stuðningi sínum við úkraínska forsetann [[Volodymyr Zelenskyj]] í [[Stríð Rússlands og Úkraínu|stríði Rússlands og Úkraínu]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Leak sinks Penn's rescue mission hopes |url=https://www.theguardian.com/film/2005/sep/07/hurricanekatrina.usa |website=[[The Guardian]] |date=September 7, 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url= https://www.theguardian.com/film/2023/sep/18/sean-penn-interview-film-volodymyr-zelenskiy|title= 'He was born for this moment': Sean Penn on his film with Zelensky|website= [[The Guardian]]|date= September 18, 2023|access-date= June 12, 2024|last1= Smith|first1= David}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{stubbur|æviágrip|leikari}}
{{DEFAULTSORT:Penn, Sean}}
{{f|1960}}
[[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaleikstjórar]]
[[Flokkur:Bandarískir leikarar]]
[[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki]]
[[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aukahlutverki]]</text>
      <sha1>dzn3s1s7ficmamua41hg8wqqnjui62q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spjall:Sean Penn</title>
    <ns>1</ns>
    <id>192250</id>
    <revision>
      <id>1973879</id>
      <timestamp>2026-07-30T23:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{Æviágrip lifandi fólks}} {{Þýðing  |titill= Sean Penn  |tungumál=en  |id=1366893559 }}“</comment>
      <origin>1973879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="5amjwaeialci1st0o0ay0j1pajozfs2" xml:space="preserve">{{Æviágrip lifandi fólks}}
{{Þýðing
 |titill= Sean Penn
 |tungumál=en
 |id=1366893559
}}</text>
      <sha1>5amjwaeialci1st0o0ay0j1pajozfs2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Country data DZA</title>
    <ns>10</ns>
    <id>192251</id>
    <redirect title="Snið:Country data Alsír" />
    <revision>
      <id>1973890</id>
      <timestamp>2026-07-31T01:53:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Snið:Country data Alsír]]</comment>
      <origin>1973890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="a2ry1pzhoncehgvohciemdiggyofk8m" xml:space="preserve">#tilvísun[[Snið:Country data Alsír]]</text>
      <sha1>a2ry1pzhoncehgvohciemdiggyofk8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Country data ZAF</title>
    <ns>10</ns>
    <id>192252</id>
    <redirect title="Snið:Country data Suður-Afríka" />
    <revision>
      <id>1973899</id>
      <timestamp>2026-07-31T02:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Snið:Country data Suður-Afríka]]</comment>
      <origin>1973899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="6qq5rdg70jmxs8191j6dpcfqt774ihm" xml:space="preserve">#tilvísun[[Snið:Country data Suður-Afríka]]</text>
      <sha1>6qq5rdg70jmxs8191j6dpcfqt774ihm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Suðurafríska karlalandsliðið í knattspyrnu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192253</id>
    <redirect title="Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu" />
    <revision>
      <id>1973903</id>
      <timestamp>2026-07-31T02:49:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu]]</comment>
      <origin>1973903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="7z90bej1ri6lb8f2pj6b7y9avn2d61g" xml:space="preserve">#tilvísun[[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu]]</text>
      <sha1>7z90bej1ri6lb8f2pj6b7y9avn2d61g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Country data CUR</title>
    <ns>10</ns>
    <id>192254</id>
    <redirect title="Snið:Country data Curaçao" />
    <revision>
      <id>1973906</id>
      <timestamp>2026-07-31T03:02:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Snið:Country data Curaçao]]</comment>
      <origin>1973906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="7wd1rk6o0xwkysusoaon802mjzb3l45" xml:space="preserve">#tilvísun[[Snið:Country data Curaçao]]</text>
      <sha1>7wd1rk6o0xwkysusoaon802mjzb3l45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2. deild kvenna í knattspyrnu 2024</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192255</id>
    <revision>
      <id>1973928</id>
      <timestamp>2026-07-31T11:56:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nipas2</username>
        <id>54688</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{Íþróttadeild  | nafn = 2. deild kvenna 2024 | mynd =  | ár =  '''2024''' | Meistarar =  '''{{Lið Haukar}}''' | upp um deild =  '''{{Lið Haukar}}&lt;br&gt;{{Lið KR}}''' | spilaðir leikir = .. | mörk skoruð =  ... (0,00 m/leik) | markahæstur =  '''19 mörk'''&lt;br&gt;[[Elín Björg Norðfjörð Símonardóttir]] {{Lið Haukar}} | haldið hreinu =   | stærsti heimasigur =   | stærsti útisigur =   | tímabil =  [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] - 2....“</comment>
      <origin>1973928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3122" sha1="mq6d6q4br7dmefrx1kb9x0gr6crtr71" xml:space="preserve">{{Íþróttadeild 
| nafn = 2. deild kvenna 2024
| mynd = 
| ár =  '''2024'''
| Meistarar =  '''{{Lið Haukar}}'''
| upp um deild =  '''{{Lið Haukar}}&lt;br&gt;{{Lið KR}}'''
| spilaðir leikir = ..
| mörk skoruð =  ... (0,00 m/leik)
| markahæstur =  '''19 mörk'''&lt;br&gt;[[Elín Björg Norðfjörð Símonardóttir]] {{Lið Haukar}}
| haldið hreinu =  
| stærsti heimasigur =  
| stærsti útisigur =  
| tímabil =  [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]
|}}
Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 8. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2024'''.

{{clear}}
== Liðin ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=120| Lið
!width=100| Bær
!width=160| Leikvangur
!width=560| Þjálfari
!width=240| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2023]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Álftanes}}
| [[Garðabær]]
| [[OnePlus völlurinn]]
| 
| 8. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Augnablik}}
| [[Kópavogur]]
| [[Fífan]]
| 
| 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2023|Lengjudeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Dalvík/Reynir}}
| [[Dalvík]]
| [[Dalvíkurvöllur]]
| 
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Einherji}}
| [[Vopnafjörður|Vopnafirði]]
| [[Vopnafjarðarvöllur]]
| 
| 4. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Fjölnir}}
| [[Reykjavík]]
| [[Extra völlurinn]]
| 
| 5. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Haukar}}
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Ásvellir]]
| 
| 3. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍA}}
| [[Akranes]]
| [[Norðurálsvöllurinn]]
| 
| 2. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]]
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Skessan]]
|
| 6. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍR}}
| [[Reykjavík]]
| [[ÍR-völlur]]
| 
| 1. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]]
| [[Reykjavík]]
| [[Valsvöllur]]
| 
| 9. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Sindri}}
| [[Höfn]]
| [[Jökulfellsvöllurinn]]
| 
| 10. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]]
| [[Kópavogur]]
| [[Fagrilundur ]] (gervigras)
| 
| 11. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Vestri}}
| [[Ísafjarðarbær]]
| [[Kerecisvöllurinn]]
| 
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Völsungur}}
| [[Húsavík]]
| [[Húsavíkurvöllur]]&lt;br&gt;PCC völlurinn 
| 
| 7. sæti
|}

== Staðan í deildinni ==


== Heimildaskrá ==
{{reflist|2}}

{{2. deild kvenna í knattspyrnu}}
{{röð
| listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&amp;nbsp;deild]]
| fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2023]]
| eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2025|2.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2025]]
}}

== Heimild ==
*{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190128&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=results&amp;competitionId=190128|title=2. deild kvenna 2024|work=KSÍ|accessdate=31. júlí 2026}}
{{Knattspyrna á Íslandi 2024}}

[[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]]
[[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]]</text>
      <sha1>mq6d6q4br7dmefrx1kb9x0gr6crtr71</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>