Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk Alfræðirit 0 1193 1973957 1844603 2026-07-31T15:08:40Z Akigka 183 1973957 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Brockhaus_Lexikon.jpg|thumb|right|''[[Brockhaus Lexikon]]'']] '''Alfræðirit''' er uppsláttar- eða uppfletti[[rit]] sem ætlað er að gefa yfirlit yfir alla [[þekking]]u og [[tækni]] mannkyns almennt eða á tilteknum sérsviðum. Þegar alfræðirit er gefið út í [[bók]]aformi og efnisorðum raðað í stafrófsröð kallast það einnig '''alfræðiorðabók''' vegna hliðstæðunnar við [[orðabók]]. == Tengt efni == * [[Íslenska alfræðiorðabókin A–Ö]] == Tenglar == * {{tímarit.is|3308878|Alfræðibækur fyrr og nú|blað=Lesbók Morgunblaðsins|dags=20. apríl 1991|bls=5|höfundur=Aðalgeir Kristjánsson}} {{Stubbur|bókmenntir}} [[Flokkur:Alfræðirit| ]] kgnn2wpz8et6ozb9jpd3pgrgf93zsnb Egyptaland 0 5978 1973959 1853403 2026-07-31T15:41:44Z TKSnaevarr 53243 1973959 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Arabalýðveldið Egyptaland | nafn_á_frummáli = جمهوريّة مصرالعربيّة<br />Ǧumhuriyat Miṣr al-ˁArabiyah | nafn_í_eignarfalli = Egyptalands | fáni = Flag of Egypt.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Egypt.svg | staðsetningarkort = EGY_orthographic.svg | tungumál = [[Arabíska]] | höfuðborg = [[Kaíró]] | stjórnarfar = [[Forsetaþingræði]] | staða = Stofnun | atburður1 = Sameining | dagsetning1 = um 3150 f.Kr. | atburður2 = Varakonungdæmi | dagsetning2 = 9. júlí 1805 | atburður3 = Sjálfstæði frá Bretlandi | dagsetning3 = 28. febrúar 1922 | atburður4 = [[Egypska byltingin 1952|Byltingardagurinn]] | dagsetning4 = 23. júlí 1952 | atburður5 = Lýðveldi | dagsetning5 = 18. júní 1953 | atburður6 = [[Stjórnarskrá Egyptalands|Núverandi stjórnarskrá]] | dagsetning6 = 18. janúar 2014 | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Egyptalands|Forseti]] | nafn_leiðtoga1 = [[Abd al-Fattah as-Sisi]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Egyptalands|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga2 = [[Mostafa Madbouly]] | stærðarsæti = 29 | flatarmál = 1.010.408 | hlutfall_vatns = 0,632 | mannfjöldaár = 2021 | mannfjöldasæti = 15 | fólksfjöldi = 101.478.581 | íbúar_á_ferkílómetra = 100 | VLF_ár = 2020 | VLF = 1.391 | VLF_sæti = 20 | VLF_á_mann = 14.023 | VLF_á_mann_sæti = 92 | VÞL = {{hækkun}} 0.707 | VÞL_sæti = 116 | VÞL_ár = 2019 | gjaldmiðill = [[Egypskt pund]] | tímabelti = [[UTC]]+2 | þjóðsöngur = [[Bilady, Bilady, Bilady]] | tld = eg | símakóði = 20 }} '''Egyptaland''' ([[arabíska]]: مصر „''Miṣr“'' ({{framburður|Ar-Gumhuriyat Misr al-Arabiyah.ogg}},''Maṣr'')) er land í [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]]. Austasti hluti landsins, [[Sínaískagi]], er þó raunar í Asíu. Í norðri á landið strandlengju að [[Miðjarðarhaf]]i og í austri að [[Rauðahaf]]i, auk landamæra að [[Líbía|Líbíu]] í vestri, [[Súdan]] í suðri og [[Ísrael]] í austri. Handan [[Akabaflói|Akabaflóa]] í austri er [[Jórdanía]] og hinum megin við Rauðahaf er [[Sádi-Arabía]]. Eyjarnar [[Krít]] ([[Grikkland]]) og [[Kýpur]] liggja í norður frá strönd landsins. Egyptaland á einna lengsta sögu af nokkru landi heims. Uppruni ríkisins er rakinn til [[Nílarósar|Nílarósa]] milli 6. og 4. árþúsundsins f.o.t. [[Egyptaland hið forna]] telst ein af [[vöggur siðmenningar|vöggum siðmenningar]] í [[mannkynssaga|mannkynssögunni]]. Þar þróaðist sérstök [[skrift]] auk landbúnaðar, borga, skipulagðra trúarbragða og ríkisvalds. Egyptaland er frægt fyrir mörg stórfengleg minnismerki frá fornöld, eins og [[pýramídarnir í Gísa|píramídana í Gísa]] og [[Sfinxinn í Gíza|Sfinxinn mikla]], og fornar rústir á borð við [[Memfis (Egyptalandi)|Memfis]], [[Þeba (Egyptalandi)|Þebu]], hin miklu hof í [[Karnak]] og [[Dalur konunganna|Dal konunganna]]. Þessi langa saga og ríkulegi [[menningararfur]] eru mikilvægur hluti af sjálfsmynd Egypta í dag, sem endurspeglar stöðu landsins á mótum [[Miðjarðarhaf]]s, [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlanda]] og [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]]. Egyptaland var og er enn mikilvæg miðstöð [[kristni]] en kristnir eru þar nú í minnihluta eftir að [[íslam]] tók við sem ríkjandi trúarbrögð á [[miðaldir|miðöldum]]. Egyptaland nútímans rekur uppruna sinn til ársins 1922 þegar það fékk sjálfstæði frá [[Breska heimsveldið|Breska heimsveldinu]] og varð sjálfstætt konungsríki. Eftir [[Egypska byltingin 1952|byltingu árið 1952]] var landið gert að [[lýðveldi]] og 1958 gekk það í ríkjasamband við [[Sýrland]] og varð hluti af [[Sameinaða arabíska lýðveldið|Sameinaða arabíska lýðveldinu]], sem var leyst upp árið 1961. Á síðari hluta 20. aldar gekk Egyptaland í gegnum mörg átakaskeið, háði nokkur [[stríð Egyptalands og Ísraels|stríð við Ísrael]] og hernam [[Gasaströndin]]a við og við til 1967. Árið 1978 undirrituðu Egyptar [[Camp David-samkomulagið]], drógu herlið sitt til baka og viðurkenndu Ísrael. Árið 2011 urðu uppþot í kjölfar [[Arabíska vorið|Arabíska vorsins]] sem drógu athyglina að útbreiddri fátækt og vanþróuðum svæðum í landinu. Núverandi stjórn Egyptalands hefur verið lýst sem [[alræði]]sstjórn sem hefur skaðað orðspor landsins enn frekar í mannréttindamálum. Þrátt fyrir þessar áskoranir er Egyptaland álitið efnahagslegt og menningarlegt stórveldi í [[Arabi|Arabaheiminum]]. [[Íslam]] er [[opinber trúarbrögð]] í Egyptalandi og [[arabíska]] er [[opinbert tungumál]] landsins.<ref>{{cite web|url=http://www.sis.gov.eg/Newvr/Dustor-en001.pdf|title=Constitution of The Arab Republic of Egypt 2014|website=sis.gov.eg|archive-url=https://web.archive.org/web/20150718052913/http://www.sis.gov.eg/Newvr/Dustor-en001.pdf|archive-date=18. júlí 2015|access-date=13. apríl 2017|url-status=live}}</ref> Egyptaland er fjölmennasta ríki [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]], [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlanda]] og [[Arabaheimurinn|Arabaheimsins]]. Íbúar landsins eru taldir vera rúmlega 100 milljónir talsins (2020) og meirihluti þeirra býr á um það bil 40.000 ferkílómetra svæði á bökkum [[Níl]]ar en þar er eina ræktanlega landið.<ref>{{cite web |url=http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pls/fdl/tst12e?action=&lname= |title=Arab Republic of Egypt - Central Agency for Public Mobilization And Statistics |access-date=2011-02-11 |archive-date=2010-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100908090727/http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pls/fdl/tst12e?action=&lname= |url-status=dead }}</ref> Um helmingur Egypta býr í þéttbýli, mest á svæðunum í kringum [[Kaíró]], [[Alexandría (Egyptalandi)|Alexandríu]] og aðrar stórborgir við [[Nílarósar|Nílarósa]]. [[Sahara]]-eyðimörkin þekur drjúgan hluta landsins og er fremur strjálbýl. Egyptaland er [[þróunarland]] og situr í 116. sæti [[vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]]. Það telst [[stórveldi í sínum heimshluta]] í [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]], [[Mið-Austurlönd]]um og [[múslimaheimurinn|múslimaheiminum]] og [[miðveldi]] á heimsvísu.<ref>{{Cite journal|title=Lessons from/for BRICSAM about south–north Relations at the Start of the 21st Century: Economic Size Trumps All Else?|journal=International Studies Review|volume=9}}</ref> Efnahagslíf landsins er fjölbreytt og hagkerfi Egyptalands er það 2. stærsta í Afríku á eftir [[Nígería|Nígeríu]]. Egyptaland er stofnaðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]], [[Samtök hlutlausra ríkja|Samtökum hlutlausra ríkja]], [[Arababandalagið|Arababandalaginu]], [[Afríkusambandið|Afríkusambandinu]], [[Samtök um íslamska samvinnu|Samtökum um íslamska samvinnu]] og [[Samráðsvettvangur æskunnar|Samráðsvettvangi æskunnar]]. == Heiti == Á flestum tungumálum heims er nafn Egyptalands dregið af [[gríska|grísku]] heiti þess, Αἴγυπτος ''Aigyptos''. Það kemur fyrir á áletrunum á [[línulegt B|línulegu B]] sem ''a-ku-pi-ti-yo''. Lýsingarorðið ''aigýptios'' var tekið upp í [[koptíska|koptísku]] (sem ''gyptios'') og þaðan í [[arabíska|arabísku]] sem ''qubṭī'', sem er uppruni orðsins „[[Koptar|Kopti]]“. Gríska heitið er talið dregið af egypska orðinu ''ḥwt-kȝ-ptḥ'' („hús sálar [[Ptah]]“) sem var heiti á hofi guðsins Ptah í Memfis.<ref>{{cite journal|last =Hoffmeier|first =James K|title =Rameses of the Exodus narratives is the 13th B.C. Royal Ramesside Residence|journal =[[Trinity Journal (theology)|Trinity Journal]]|page =1|date =1. október 2007|url =http://www.galaxie.com/article/13430|access-date =30. september 2012|archive-url =https://web.archive.org/web/20101124064734/http://www.galaxie.com/article/13430|archive-date =24. nóvember 2010|url-status=live|df =dmy-all}}</ref> Í [[klassísk arabíska|klassískri arabísku]] er heiti landsins مِصر ''Miṣr''. Það er líka opinbert heiti landsins á [[egypsk arabíska|egypskri arabísku]] (borið fram ''Maṣr''). Það heiti er af [[semísk mál|semískum]] uppruna. Elsta dæmið um það er í [[akkadíska|akkadísku]] ''mi-iṣ-ru'', skylt ''miṣru/miṣirru/miṣaru'' sem merkir „landamæri“.<ref name="akkadian">{{cite book|title = A Concise Dictionary of Akkadian|url = https://books.google.com/books?id=-qIuVCsRb98C&pg=PA212|publisher = Otto Harrassowitz Verlag|year= 2000|isbn = 978-3-447-04264-2|first1 = Jeremy A.|last1 = Black|first2 = Andrew|last2 = George|first3 = J.N.|last3 = Postgate}}</ref> Í [[fornegypska|fornegypsku]] var heiti landsins ''km.t'', svarta landið, sem vísar líklega til svartrar moldarinnar á flóðsléttum Nílar, sem var aðgreind frá eyðimörkinni, ''dšṛt'', eða rauða landsins. Þetta heiti kemur fyrir í koptísku sem ''kēme'' eða ''kēmə'' og þaðan í grísku sem Χημία ''kemía'', en af því er alþjóðlegt heiti [[efnafræði]] líklega dregið. Annað nafn landsins var ''tꜣ-mry'' („land árbakkans“). Efra og Neðra Egyptaland voru nefnd ''tꜣ-šmꜥw'' („land sefgrassins“) og ''tꜣ mḥw'' („land norðursins“). Nafn Egyptalands á íslensku hefur stundum verið ritað „Egiptaland“<ref>http://www.almanak.hi.is/egiptala.html</ref> og „Egiftaland“. == Landfræði == [[Mynd:Egypt Topography.png|thumb|left|Yfirborðslögun Egyptalands]] Egyptaland er [[Listi yfir lönd eftir stærð|29. stærsta land]] í heimi og er 1.002.450 ferkílómetrar að stærð. Það liggur milli [[breiddargráða|breiddargráðanna]] 22° og 32°N og [[lengdargráða|lengdargráðanna]] 24° og 36°A. Vegna þurrs loftslags landsins hefur þétt byggð myndast í kringum Nílarfljót, í Nílardal og við Nílarósa. Um 99% íbúanna búa á aðeins 5,5% landsins. Landið á landamæri að [[Líbía|Líbíu]] í vestri, [[Súdan]] í suðri og [[Gaza-ströndin]]ni og [[Ísrael]] í austri. Vegna legu sinnar á mörkum tveggja heimsálfa hefur Egyptaland lengi talist hernaðarlega mikilvægt í alþjóðastjórnmálum. [[Súesskurðurinn]] sem liggur í gegnum landið tengir [[Miðjarðarhaf]] við [[Rauðahaf]] og er mjög mikilvæg siglingaleið. === Veðurfar === [[Mynd:AswanHighDam Egypt.jpg|thumb|right|Aswan-stífla]] Mestu rigningaskeiðin í Egyptaland eru á veturna. Suður af Kaíró er [[meðalúrkoma]] ekki nema 2-5 mm á ári og ekki er fátítt að ár líði án nokkurrar úrkomu. Á landræmu við norðurströndina getur meðalúrkoma þó orðið allt að 410 mm á ári, mest milli október og mars. Snjókoma er tíð á [[Sinaífjall|Sínaífjall]]i og í sumum borgum við norðurströndina. Meðalhiti er milli 27&nbsp;°C og 32&nbsp;°C á sumrin en á veturna milli 13&nbsp;°C og 21&nbsp;°C. Á vorin berast svonefndir [[khamsín]]-vindar úr suðri og bera með sér sand og ryk. Þeir geta hækkað hitann í eyðimörkinni svo um munar. Fyrir byggingu [[Aswan-stífla|Aswan-stíflu]] flæddi Níl árlega yfir bakka sína og endurnýjaði jarðveginn. Þetta varð til þess að landið gaf stöðuga uppskeru í gegnum árin. Hækkun sjávaryfirborðs gæti haft alvarleg áhrif í för með sér fyrir Egyptaland að mati loftslagsfræðinga. == Íbúar == [[Mynd:Egypt 2010 population density1.png|thumb|left|Fólksdreifing í Egyptalandi]] Egyptaland er fjölmennasta ríki [[Austurlönd nær|Austurlanda nær]] og þriðja fjölmennasta land [[Afríka|Afríku]] með um 100 milljónir íbúa að mati Sameinuðu þjóðanna árið 2020. Á árunum [[1970]]-[[2010]] fjölgaði íbúum landsins ört vegna umbóta í [[heilsugæsla|heilsugæslu]] og [[landbúnaður|landbúnaði]]. Þegar [[Napóleon Bonaparte|Napóleon]] réðst inn í landið árið [[1798]] var áætlaður íbúafjöldi aðeins þrjár milljónir. Árið 1939 bjuggu 16,5 milljónir í Egyptalandi. Flestir íbúar landsins búa við [[Níl|Nílarfljót]], við [[Nílarósar|Nílarósa]] og í nánd við Súesskurðinn. Um 90% íbúanna aðhyllast [[íslam]] en afgangurinn er að mestu [[Kristni|kristinn]] og tilheyrir [[Koptíska rétttrúnaðarkirkjan|koptísku rétttrúnaðarkirkjunni]]. Egyptar eru yfirgnæfandi meirihluti þjóðarinnar, eða 99% en auk þeirra finnast nokkrir minnihlutahópar. Má þar helst nefna [[Abazar|Abaza]], [[Tyrkland|Tyrki]], [[Grikkland|Grikki]], [[Bedúínar|Bedúína]], [[Siwi|Siwia]] og [[Núbíar|Núbíumenn]]. Einnig er umtalsverður fjöldi flóttamanna í Egyptalandi, áætlaður á bilinu 500.000 til 3.000.000. Flóttamenn frá [[Palestína|Palestínu]] eru um 70.000 og frá [[Írak]] um 150.000 en óvíst er hversu margir eru í stærsta flóttamannahópnum frá [[Súdan]]. Á árum áður voru öflug minnihlutasamfélög [[Gyðingar|Gyðinga]] og Grikkja í Egyptalandi en þau hafa nú að mestu leyti lagst af. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.sis.gov.eg/?lang=en-US Vefgátt egypsku ríkisstjórnarinnar] {{Arababandalagið}} {{Afríka}} {{asía}} [[Flokkur:Egyptaland]] [[Flokkur:Arababandalagið]] jqw25jl85jjtuldwp077tex0bjotmph 1973960 1973959 2026-07-31T15:42:33Z TKSnaevarr 53243 1973960 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Arabalýðveldið Egyptaland | nafn_á_frummáli = جمهوريّة مصرالعربيّة<br />Ǧumhuriyat Miṣr al-ˁArabiyah | nafn_í_eignarfalli = Egyptalands | fáni = Flag of Egypt.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Egypt.svg | staðsetningarkort = EGY_orthographic.svg | tungumál = [[Arabíska]] | höfuðborg = [[Kaíró]] | stjórnarfar = [[Forsetaþingræði]] | staða = Stofnun | atburður1 = Sameining | dagsetning1 = um 3150 f.Kr. | atburður2 = Varakonungdæmi | dagsetning2 = 9. júlí 1805 | atburður3 = Sjálfstæði frá Bretlandi | dagsetning3 = 28. febrúar 1922 | atburður4 = [[Egypska byltingin 1952|Byltingardagurinn]] | dagsetning4 = 23. júlí 1952 | atburður5 = Lýðveldi | dagsetning5 = 18. júní 1953 | atburður6 = [[Stjórnarskrá Egyptalands|Núverandi stjórnarskrá]] | dagsetning6 = 18. janúar 2014 | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Egyptalands|Forseti]] | nafn_leiðtoga1 = [[Abd al-Fattah as-Sisi]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Egyptalands|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga2 = [[Mostafa Madbouly]] | stærðarsæti = 29 | flatarmál = 1.010.408 | hlutfall_vatns = 0,632 | mannfjöldaár = 2021 | mannfjöldasæti = 15 | fólksfjöldi = 101.478.581 | íbúar_á_ferkílómetra = 100 | VLF_ár = 2020 | VLF = 1.391 | VLF_sæti = 20 | VLF_á_mann = 14.023 | VLF_á_mann_sæti = 92 | VÞL = {{hækkun}} 0.707 | VÞL_sæti = 116 | VÞL_ár = 2019 | gjaldmiðill = [[Egypskt pund]] | tímabelti = [[UTC]]+2 | þjóðsöngur = [[Bilady, Bilady, Bilady]] | tld = eg | símakóði = 20 }} '''Egyptaland''' ([[arabíska]]: مصر „''Miṣr“'' ({{framburður|Ar-Gumhuriyat Misr al-Arabiyah.ogg}},''Maṣr'')) er land í [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]]. Austasti hluti landsins, [[Sínaískagi]], er þó raunar í Asíu. Í norðri á landið strandlengju að [[Miðjarðarhaf]]i og í austri að [[Rauðahaf]]i, auk landamæra að [[Líbía|Líbíu]] í vestri, [[Súdan]] í suðri og [[Ísrael]] í austri. Handan [[Akabaflói|Akabaflóa]] í austri er [[Jórdanía]] og hinum megin við Rauðahaf er [[Sádi-Arabía]]. Eyjarnar [[Krít (eyja)|Krít]] ([[Grikkland]]) og [[Kýpur]] liggja í norður frá strönd landsins. Egyptaland á einna lengsta sögu af nokkru landi heims. Uppruni ríkisins er rakinn til [[Nílarósar|Nílarósa]] milli 6. og 4. árþúsundsins f.o.t. [[Egyptaland hið forna]] telst ein af [[vöggur siðmenningar|vöggum siðmenningar]] í [[mannkynssaga|mannkynssögunni]]. Þar þróaðist sérstök [[skrift]] auk landbúnaðar, borga, skipulagðra trúarbragða og ríkisvalds. Egyptaland er frægt fyrir mörg stórfengleg minnismerki frá fornöld, eins og [[pýramídarnir í Gísa|píramídana í Gísa]] og [[Sfinxinn í Gíza|Sfinxinn mikla]], og fornar rústir á borð við [[Memfis (Egyptalandi)|Memfis]], [[Þeba (Egyptalandi)|Þebu]], hin miklu hof í [[Karnak]] og [[Dalur konunganna|Dal konunganna]]. Þessi langa saga og ríkulegi [[menningararfur]] eru mikilvægur hluti af sjálfsmynd Egypta í dag, sem endurspeglar stöðu landsins á mótum [[Miðjarðarhaf]]s, [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlanda]] og [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]]. Egyptaland var og er enn mikilvæg miðstöð [[kristni]] en kristnir eru þar nú í minnihluta eftir að [[íslam]] tók við sem ríkjandi trúarbrögð á [[miðaldir|miðöldum]]. Egyptaland nútímans rekur uppruna sinn til ársins 1922 þegar það fékk sjálfstæði frá [[Breska heimsveldið|Breska heimsveldinu]] og varð sjálfstætt konungsríki. Eftir [[Egypska byltingin 1952|byltingu árið 1952]] var landið gert að [[lýðveldi]] og 1958 gekk það í ríkjasamband við [[Sýrland]] og varð hluti af [[Sameinaða arabíska lýðveldið|Sameinaða arabíska lýðveldinu]], sem var leyst upp árið 1961. Á síðari hluta 20. aldar gekk Egyptaland í gegnum mörg átakaskeið, háði nokkur [[stríð Egyptalands og Ísraels|stríð við Ísrael]] og hernam [[Gasaströndin]]a við og við til 1967. Árið 1978 undirrituðu Egyptar [[Camp David-samkomulagið]], drógu herlið sitt til baka og viðurkenndu Ísrael. Árið 2011 urðu uppþot í kjölfar [[Arabíska vorið|Arabíska vorsins]] sem drógu athyglina að útbreiddri fátækt og vanþróuðum svæðum í landinu. Núverandi stjórn Egyptalands hefur verið lýst sem [[alræði]]sstjórn sem hefur skaðað orðspor landsins enn frekar í mannréttindamálum. Þrátt fyrir þessar áskoranir er Egyptaland álitið efnahagslegt og menningarlegt stórveldi í [[Arabi|Arabaheiminum]]. [[Íslam]] er [[opinber trúarbrögð]] í Egyptalandi og [[arabíska]] er [[opinbert tungumál]] landsins.<ref>{{cite web|url=http://www.sis.gov.eg/Newvr/Dustor-en001.pdf|title=Constitution of The Arab Republic of Egypt 2014|website=sis.gov.eg|archive-url=https://web.archive.org/web/20150718052913/http://www.sis.gov.eg/Newvr/Dustor-en001.pdf|archive-date=18. júlí 2015|access-date=13. apríl 2017|url-status=live}}</ref> Egyptaland er fjölmennasta ríki [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]], [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlanda]] og [[Arabaheimurinn|Arabaheimsins]]. Íbúar landsins eru taldir vera rúmlega 100 milljónir talsins (2020) og meirihluti þeirra býr á um það bil 40.000 ferkílómetra svæði á bökkum [[Níl]]ar en þar er eina ræktanlega landið.<ref>{{cite web |url=http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pls/fdl/tst12e?action=&lname= |title=Arab Republic of Egypt - Central Agency for Public Mobilization And Statistics |access-date=2011-02-11 |archive-date=2010-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100908090727/http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pls/fdl/tst12e?action=&lname= |url-status=dead }}</ref> Um helmingur Egypta býr í þéttbýli, mest á svæðunum í kringum [[Kaíró]], [[Alexandría (Egyptalandi)|Alexandríu]] og aðrar stórborgir við [[Nílarósar|Nílarósa]]. [[Sahara]]-eyðimörkin þekur drjúgan hluta landsins og er fremur strjálbýl. Egyptaland er [[þróunarland]] og situr í 116. sæti [[vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]]. Það telst [[stórveldi í sínum heimshluta]] í [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]], [[Mið-Austurlönd]]um og [[múslimaheimurinn|múslimaheiminum]] og [[miðveldi]] á heimsvísu.<ref>{{Cite journal|title=Lessons from/for BRICSAM about south–north Relations at the Start of the 21st Century: Economic Size Trumps All Else?|journal=International Studies Review|volume=9}}</ref> Efnahagslíf landsins er fjölbreytt og hagkerfi Egyptalands er það 2. stærsta í Afríku á eftir [[Nígería|Nígeríu]]. Egyptaland er stofnaðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]], [[Samtök hlutlausra ríkja|Samtökum hlutlausra ríkja]], [[Arababandalagið|Arababandalaginu]], [[Afríkusambandið|Afríkusambandinu]], [[Samtök um íslamska samvinnu|Samtökum um íslamska samvinnu]] og [[Samráðsvettvangur æskunnar|Samráðsvettvangi æskunnar]]. == Heiti == Á flestum tungumálum heims er nafn Egyptalands dregið af [[gríska|grísku]] heiti þess, Αἴγυπτος ''Aigyptos''. Það kemur fyrir á áletrunum á [[línulegt B|línulegu B]] sem ''a-ku-pi-ti-yo''. Lýsingarorðið ''aigýptios'' var tekið upp í [[koptíska|koptísku]] (sem ''gyptios'') og þaðan í [[arabíska|arabísku]] sem ''qubṭī'', sem er uppruni orðsins „[[Koptar|Kopti]]“. Gríska heitið er talið dregið af egypska orðinu ''ḥwt-kȝ-ptḥ'' („hús sálar [[Ptah]]“) sem var heiti á hofi guðsins Ptah í Memfis.<ref>{{cite journal|last =Hoffmeier|first =James K|title =Rameses of the Exodus narratives is the 13th B.C. Royal Ramesside Residence|journal =[[Trinity Journal (theology)|Trinity Journal]]|page =1|date =1. október 2007|url =http://www.galaxie.com/article/13430|access-date =30. september 2012|archive-url =https://web.archive.org/web/20101124064734/http://www.galaxie.com/article/13430|archive-date =24. nóvember 2010|url-status=live|df =dmy-all}}</ref> Í [[klassísk arabíska|klassískri arabísku]] er heiti landsins مِصر ''Miṣr''. Það er líka opinbert heiti landsins á [[egypsk arabíska|egypskri arabísku]] (borið fram ''Maṣr''). Það heiti er af [[semísk mál|semískum]] uppruna. Elsta dæmið um það er í [[akkadíska|akkadísku]] ''mi-iṣ-ru'', skylt ''miṣru/miṣirru/miṣaru'' sem merkir „landamæri“.<ref name="akkadian">{{cite book|title = A Concise Dictionary of Akkadian|url = https://books.google.com/books?id=-qIuVCsRb98C&pg=PA212|publisher = Otto Harrassowitz Verlag|year= 2000|isbn = 978-3-447-04264-2|first1 = Jeremy A.|last1 = Black|first2 = Andrew|last2 = George|first3 = J.N.|last3 = Postgate}}</ref> Í [[fornegypska|fornegypsku]] var heiti landsins ''km.t'', svarta landið, sem vísar líklega til svartrar moldarinnar á flóðsléttum Nílar, sem var aðgreind frá eyðimörkinni, ''dšṛt'', eða rauða landsins. Þetta heiti kemur fyrir í koptísku sem ''kēme'' eða ''kēmə'' og þaðan í grísku sem Χημία ''kemía'', en af því er alþjóðlegt heiti [[efnafræði]] líklega dregið. Annað nafn landsins var ''tꜣ-mry'' („land árbakkans“). Efra og Neðra Egyptaland voru nefnd ''tꜣ-šmꜥw'' („land sefgrassins“) og ''tꜣ mḥw'' („land norðursins“). Nafn Egyptalands á íslensku hefur stundum verið ritað „Egiptaland“<ref>http://www.almanak.hi.is/egiptala.html</ref> og „Egiftaland“. == Landfræði == [[Mynd:Egypt Topography.png|thumb|left|Yfirborðslögun Egyptalands]] Egyptaland er [[Listi yfir lönd eftir stærð|29. stærsta land]] í heimi og er 1.002.450 ferkílómetrar að stærð. Það liggur milli [[breiddargráða|breiddargráðanna]] 22° og 32°N og [[lengdargráða|lengdargráðanna]] 24° og 36°A. Vegna þurrs loftslags landsins hefur þétt byggð myndast í kringum Nílarfljót, í Nílardal og við Nílarósa. Um 99% íbúanna búa á aðeins 5,5% landsins. Landið á landamæri að [[Líbía|Líbíu]] í vestri, [[Súdan]] í suðri og [[Gaza-ströndin]]ni og [[Ísrael]] í austri. Vegna legu sinnar á mörkum tveggja heimsálfa hefur Egyptaland lengi talist hernaðarlega mikilvægt í alþjóðastjórnmálum. [[Súesskurðurinn]] sem liggur í gegnum landið tengir [[Miðjarðarhaf]] við [[Rauðahaf]] og er mjög mikilvæg siglingaleið. === Veðurfar === [[Mynd:AswanHighDam Egypt.jpg|thumb|right|Aswan-stífla]] Mestu rigningaskeiðin í Egyptaland eru á veturna. Suður af Kaíró er [[meðalúrkoma]] ekki nema 2-5 mm á ári og ekki er fátítt að ár líði án nokkurrar úrkomu. Á landræmu við norðurströndina getur meðalúrkoma þó orðið allt að 410 mm á ári, mest milli október og mars. Snjókoma er tíð á [[Sinaífjall|Sínaífjall]]i og í sumum borgum við norðurströndina. Meðalhiti er milli 27&nbsp;°C og 32&nbsp;°C á sumrin en á veturna milli 13&nbsp;°C og 21&nbsp;°C. Á vorin berast svonefndir [[khamsín]]-vindar úr suðri og bera með sér sand og ryk. Þeir geta hækkað hitann í eyðimörkinni svo um munar. Fyrir byggingu [[Aswan-stífla|Aswan-stíflu]] flæddi Níl árlega yfir bakka sína og endurnýjaði jarðveginn. Þetta varð til þess að landið gaf stöðuga uppskeru í gegnum árin. Hækkun sjávaryfirborðs gæti haft alvarleg áhrif í för með sér fyrir Egyptaland að mati loftslagsfræðinga. == Íbúar == [[Mynd:Egypt 2010 population density1.png|thumb|left|Fólksdreifing í Egyptalandi]] Egyptaland er fjölmennasta ríki [[Austurlönd nær|Austurlanda nær]] og þriðja fjölmennasta land [[Afríka|Afríku]] með um 100 milljónir íbúa að mati Sameinuðu þjóðanna árið 2020. Á árunum [[1970]]-[[2010]] fjölgaði íbúum landsins ört vegna umbóta í [[heilsugæsla|heilsugæslu]] og [[landbúnaður|landbúnaði]]. Þegar [[Napóleon Bonaparte|Napóleon]] réðst inn í landið árið [[1798]] var áætlaður íbúafjöldi aðeins þrjár milljónir. Árið 1939 bjuggu 16,5 milljónir í Egyptalandi. Flestir íbúar landsins búa við [[Níl|Nílarfljót]], við [[Nílarósar|Nílarósa]] og í nánd við Súesskurðinn. Um 90% íbúanna aðhyllast [[íslam]] en afgangurinn er að mestu [[Kristni|kristinn]] og tilheyrir [[Koptíska rétttrúnaðarkirkjan|koptísku rétttrúnaðarkirkjunni]]. Egyptar eru yfirgnæfandi meirihluti þjóðarinnar, eða 99% en auk þeirra finnast nokkrir minnihlutahópar. Má þar helst nefna [[Abazar|Abaza]], [[Tyrkland|Tyrki]], [[Grikkland|Grikki]], [[Bedúínar|Bedúína]], [[Siwi|Siwia]] og [[Núbíar|Núbíumenn]]. Einnig er umtalsverður fjöldi flóttamanna í Egyptalandi, áætlaður á bilinu 500.000 til 3.000.000. Flóttamenn frá [[Palestína|Palestínu]] eru um 70.000 og frá [[Írak]] um 150.000 en óvíst er hversu margir eru í stærsta flóttamannahópnum frá [[Súdan]]. Á árum áður voru öflug minnihlutasamfélög [[Gyðingar|Gyðinga]] og Grikkja í Egyptalandi en þau hafa nú að mestu leyti lagst af. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.sis.gov.eg/?lang=en-US Vefgátt egypsku ríkisstjórnarinnar] {{Arababandalagið}} {{Afríka}} {{asía}} [[Flokkur:Egyptaland]] [[Flokkur:Arababandalagið]] 4ihaid3d35z6l236f6hstgxgca9i1l9 Barein 0 10831 1973932 1973925 2026-07-31T12:31:18Z Akigka 183 /* Tilvísanir */ 1973932 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Konungsríkið Barein | nafn_á_frummáli = مملكة البحرين <br />Mamlakat al Bahrayn | fáni = Flag of Bahrain.svg | skjaldarmerki = Coat_of_arms_of_Bahrain.svg | nafn_í_eignarfalli = Barein | þjóðsöngur = [[Baḥraynunā]] | staðsetningarkort = Bahrain_on_the_globe_(Afro-Eurasia_centered).svg | höfuðborg = [[Manama]] | tungumál = [[arabíska]] | stjórnarfar = [[Konungsríki]] | titill_leiðtoga1 = [[Konungur Barein|Konungur]] | titill_leiðtoga2 = [[Krónprins Barein|Krónprins]] | titill_leiðtoga3 = [[Forsætisráðherra Barein|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Hamad bin Isa Al Khalifa]] | nafn_leiðtoga2 = [[Salman bin Hamad bin Isa Al Khalifa]] | nafn_leiðtoga3 = [[Salman bin Hamad bin Isa Al Khalifa]] | staða = [[Sjálfstæði]] | atburður1 = frá [[Bretland]]i | dagsetning1 = [[15. ágúst]] [[1971]] | flatarmál = 787 | stærðarsæti = 173 | hlutfall_vatns = 0 | mannfjöldasæti = 149 | fólksfjöldi = 1.463.265 | íbúar_á_ferkílómetra = 1.864 | mannfjöldaár = 2021 | VLF_ár = 2026 | VLF_sæti = 98 | VLF = 118,060 | VLF_á_mann = 71.460 | VLF_á_mann_sæti = 23 | VÞL_ár = 2023 | VÞL = {{hækkun}} 0.899 | VÞL_sæti = 38 | gjaldmiðill = [[bareinskur dínar]] (BHD) | tímabelti = [[UTC+3]] | tld = bh | símakóði = 973 }} '''Barein''' ([[arabíska]]: البحرين‎ ''al-Baḥrayn''), formlega '''Konungsríkið Barein''' (arabíska: مملكة البحرين‎ ''Mamlakat al-Baḥrayn''), er [[eyríki]] í [[Persaflói|Persaflóa]] úti fyrir [[strönd]] [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] í vestri og [[Katar]] í suðri. Barein er lítill eyjaklasi með 51 náttúrulegri og 33 manngerðum eyjum, þar sem stærsta eyjan, Barein, nær yfir 83% af landi ríkisins. Landið tengist Sádi-Arabíu með vegbrú, [[Fahd-vegtengingin|Fahd-vegtengingunni]], og í bígerð er að byggja brú til Katar einnig. Meira en helmingur af 1,5 milljón íbúum landsins eru ekki bareinskir að uppruna. Landið er aðeins 780 ferkílómetrar að stærð og er því þriðja minnsta land Asíu, á eftir [[Maldíveyjar|Maldíveyjum]] og [[Singapúr]]. [[Manama]] er bæði höfuðborg landsins og stærsta borgin. Talið er að Barein hafi verið miðstöð [[Dilmun|Dilmunmenningarinnar]] í fornöld.<ref name=":1">[http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198303/oman-the.lost.land.htm Oman: The Lost Land] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006085542/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198303/oman-the.lost.land.htm |date=6. október 2014 }}. Saudi Aramco World. Sótt 7. nóvember 2016.</ref> Síðar varð það hluti af ríkjum [[Parþar|Parþa]] og [[Sassanídar|Sassanída]]. Barein var lengi frægt fyrir [[perluveiði]]. Landið var eitt það fyrsta sem snerist til Íslam árið [[628]], þegar [[Múhameð spámaður]] var enn á lífi. Eftir að hafa verið undir [[Arabar|arabískum]] yfirráðum um langt skeið lögðu [[Portúgal|Portúgalar]] það undir sig árið [[1521]] en þeir voru reknir burt af [[Abbas mikli|Abbas mikla]] sem lagði landið undir veldi [[Safavídaríkið|Safavída]] árið [[1602]]. Árið [[1783]] lagði [[Bani Utbah]]-ættbálkurinn eyjuna undir sig og síðan þá hefur [[Al Khalifa-fjölskyldan]] ríkt þar. Seint á [[19. öld]] varð landið [[Bretland|breskt]] verndarsvæði. Í kjölfar þess að Bretar drógu sig út úr heimshlutanum seint á [[1961-1970|7. áratug 20. aldar]] lýsti Barein yfir sjálfstæði árið [[1971]]. Landið var formlega lýst [[konungsríki]] árið [[2002]] en var áður [[emír]]sdæmi (furstadæmi). Frá [[2011]] til [[2013]] stóð þar uppreisn meirihluta [[Sjía|sjíamúslima]] gegn stjórninni sem hófst eftir [[Arabíska vorið]].<ref>{{cite news|url=https://www.cnn.com/2012/10/31/world/meast/bahrain-amnesty-protests/index.html|title=Bahrain says ban on protests in response to rising violence|date=1. nóvember 2012|access-date=16 November 2012|publisher=CNN}}</ref> Al Khalifa-fjölskyldan hefur verið sökuð um [[mannréttindi í Barein|mannréttindabrot]] og ofbeldi gegn stjórnarandstæðingum. <ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jul/17/bahrain-accused-sport-whitewash-history-torture-human-rights-abuses|title=How Bahrain uses sport to whitewash a legacy of torture and human rights abuses &#124; David Conn &#124; Sport|newspaper=The Guardian|access-date=19. júlí 2018}}</ref> Barein var fyrsta landið [[Arabia|Arabíumegin]] við Persaflóa þar sem [[Jarðolía|olíulindir]] uppgötvuðust árið [[1932]].<ref>{{Cite news|title=Bahrain: Reform-Promise and Reality|url=http://www.jepeterson.net/sitebuildercontent/sitebuilderfiles/Peterson_Bahrain_Reforms.pdf|publisher=J.E. Peterson|page=157}}</ref> Frá síðari hluta 20. aldar hefur efnahagur landsins byggst á fleiri þáttum, einkum [[banki|banka-]] og [[ferðaþjónusta|ferðaþjónustu]],<ref name="EDB">{{cite web|title=Bahrain's economy praised for diversity and sustainability|url=http://www.bahrainedb.com/EDBInBahrain.aspx?id=2134|archive-url=https://web.archive.org/web/20101228154653/http://www.bahrainedb.com/EDBInBahrain.aspx?id=2134|archive-date=28. desember 2010|publisher=Bahrain Economic Development Board|access-date=24. júní 2012}}</ref> en [[eldsneyti|eldsneytisútflutningur]] er enn helsti útflutningsvegur landsins og stendur undir 11% af [[Verg landsframleiðsla|vergri landsframleiðslu]]. Helstu vandamál landsins stafa af minnkandi olíu- og vatnsbirgðum og [[atvinnuleysi]] ungs fólks. [[Alþjóðabankinn]] skilgreinir Barein sem [[hátekjuland]] og það situr hátt á [[vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]]. Barein er aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]], [[Samtök hlutlausra ríkja|Samtökum hlutlausra ríkja]], [[Arababandalagið|Arababandalaginu]], [[Samtök um íslamska samvinnu|Samtökum um íslamska samvinnu]] og [[Persaflóasamstarfsráðið|Persaflóasamstarfsráðinu]]. == Heiti == Orðið Barein er [[tvítala]] orðsins ''Bahr'' sem merkir „[[haf]]“, svo ''al-Bahrayn'' merkti upphaflega „höfin tvö“. Hins vegar hefur nafnið breyst í [[sérnafn]] í kvenkyni, og fylgir því ekki tvítölubeygingu og fær á sig endingar óbreytt, eins og í nafni þjóðsöngsins, ''[[Bahraynunā]]'', eða [[þjóðarheiti]]nu ''Bahraynī''. Þetta kom fram hjá málfræðingnum [[al-Jawahari]] á 11. öld.<ref>{{cite web|title=Bahrain Etymology, History, Geography, Government and politics, The Free Encyclopedia|url=https://rsmag.org/en/Bahrain-0826228008|access-date=2022-04-21|website=rsmag.org|language=en-US|archive-date=4 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204134124/https://rsmag.org/en/Bahrain-0826228008|url-status=usurped}}</ref> Deilt er um hver séu höfin tvö sem nafnið vísar til. Nafnið kemur fimm sinnum fyrir í [[Kóraninn|Kóraninum]], en vísar þá ekki til eyjarinnar, sem upphaflega nefndist ''Awal'' á arabísku.<ref name="EoI">{{cite encyclopedia|last=Houtsma|first=M. Th.|author-link=Martijn Theodoor Houtsma|title=Baḥrayn|encyclopedia=Encyclopedia of Islam|year=1960|publisher=E.J. Brill|location=Leiden|volume=I|page=941}}</ref> Í dag er yfirleitt lagður sá skilningur í nafnið að höfin tvö séu ýmist flóarnir sitt hvorum megin við eyjuna,<ref>{{cite web|title=Bahrain|url=https://teachmideast.org/country-profiles/bahrain/|access-date=2022-04-21|website=TeachMideast|language=en-US|archive-date=24 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524180020/https://teachmideast.org/country-profiles/bahrain/|url-status=live}}</ref> höfin norðan og sunnan við hana,<ref>{{Cite book|publisher=E.J. Brill|title=First encyclopaedia of Islam 1913–1936|isbn=978-90-04-09796-4|page=584|url=https://books.google.com/books?id=rezD7rvuf9YC&pg=PA584|year=1993}}</ref> eða saltvatn og ferskvatn ofan og neðan jarðar, þar sem víða eru uppsprettur (líka í sjó) þar sem ferskvatn streymir upp á yfirborðið.<ref>{{Cite journal|title=Bahrain Human Development Report 2018|url=https://hdr.undp.org/sites/default/files/bahrain_hdr_2018.pdf|journal=Bahrain Human Development Report 2018|access-date=21 April 2022|archive-date=30 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220130104211/http://hdr.undp.org/sites/default/files/bahrain_hdr_2018.pdf|url-status=live}}</ref> Fram að [[síðmiðaldir|síðmiðöldum]] átti heitið ''Bahrain'' við um hérað í [[Austur-Arabía|Austur-Arabíu]] (''Iqlīm al-Bahrayn'') sem náði yfir, auk eyjunnar, núverandi suðurhluta [[Írak]]s, [[Kúveit]], [[Al-Hasa]] og [[Qatif]] (í Sádi-Arabíu). Þetta svæði náði frá [[Basra]] að [[Óman]] í [[Hormússund]]i. Heitið átti þannig við um alla austurströnd [[Arabíuskagi|Arabíuskagans]] í meira en þúsund ár.<ref name="maj">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=bJLjAKH7-rIC&pg=PR16|title=Dialect, Culture, and Society in Eastern Arabia: Glossary|year=2001|pages=XIX|isbn=9004107630|last1=Holes|first1=Clive|publisher=BRILL}}</ref> Ekki er vitað nákvæmlega hvenær tekið var að nota orðið um eyjuna eingöngu.<ref name="Rentz">{{cite book|author=Rentz, G.|chapter=al- Baḥrayn|title=Encyclopaedia of Islam|editor1=P. Bearman|editor2=Th. Bianquis|editor3=C.E. Bosworth|editor4=E. van Donzel|editor5=W.P. Heinrichs|publisher=Brill|year=2008|url=https://referenceworks.brill.com/display/entries/EIEO/COM-0089.xml}}</ref> == Saga == === 19. og 20. öld === Snemma á 19. öld gerðu bæði Ómanar og [[Sádætt]] innrásir í Barein. Árið 1802 gerði ómanski soldáninn, [[Sayyid]], 12 ára son sinn, Salim, að landstjóra í [[Arad-virki]].<ref>{{cite book|author=Onley, James|url=https://exeter.academia.edu/JamesOnley/Papers/335321/_The_Politics_of_Protection_in_the_Gulf_The_Arab_Rulers_and_the_British_Resident_in_the_Nineteenth_Century_2004_|title=The Politics of Protection in the Persian Gulf: The Arab Rulers and the British Resident in the Nineteenth Century|publisher=Exeter University|year=2004|page=44}}</ref> Árið 1816 fékk fulltrúi Breta í Persaflóa, William Bruce, bréf frá sjeik Barein sem hafði áhyggjur af orðrómi um stuðning Breta við innrás frá [[Múskat (borg)|Múskat]]. Bruce fór til Barein þar sem hann fullvissaði sjeikinn um hlutleysi Breta og gerði við hann óformlegt vináttusamkomulag.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1vUckJbC8JIC&q=Bahrain+Britain+1816+Bruce&pg=PP58|title=The Arabian Frontier of the British Raj. Merchants, Rulers and British in the Nineteenth-Century Gulf|last=Onley|first=James|publisher=Oxford University Press|year=2007|isbn=978-0-19-922810-2|location=Oxford|entry=Chapter 1, (2.7)}}</ref> [[File:Coronation of Hamad bin Isa Al Khalifa 1933.jpg|thumb|Krýning Hamad bin Isa Al Khalifa sem hakím Barein í febrúar 1933.]] Árið 1820 viðurkenndu Bretar Al Khalifa-ættina sem landstjóra ([[hakím]]) Barein eftir að þeir gerðust aðilar að [[Almenni hafsáttmálinn 1820|Almenna hafsáttmálanum]] ásamt [[Sáttarstrandarríkin|Sáttarstrandarríkjunum]] (nú Sameinuðu arabísku furstadæmin).<ref>{{Cite book|last=Al-Baharna|first=Husain|title=Legal Status of the Arabian Gulf States: A Study of Their Treaty Relations and Their International Problems|year=1968|publisher=Manchester University Press|isbn=0-7190-0332-6|page=31|url=https://books.google.com/books?id=BH27AAAAIAAJ}}</ref> Tíu árum síðar neyddust þeir engu að síður til að greiða árlegan skatt til Egyptalands, þrátt fyrir að hafa leitað eftir vernd frá bæði Persíu og Bretlandi.<ref name="NAS">{{Cite book|last3=Pridham|first3=B. R.|last2=Smith|first2=G. Rex|last1=Smart|first1=J. R.|year=2004|title=New Arabian Studies|url=https://books.google.com/books?id=mu3tEPkVBpIC|publisher=University of Exeter Press|pages=51, 52, 53, 67, 68|isbn=978-0-85989-706-8}}</ref> Árið 1860 leitaði Al Khalifa-fjölskyldan á ný ásjár hjá bæði Persum og [[Tyrkjaveldi]], þegar Bretar hugðust beygja landið undir sig. Að lokum náði [[Breska Indland]] samt yfirráðum yfir Barein þar sem Persar neituðu að koma þeim til varnar. [[Lewis Pelly]] ofursti undirritaði nýjan sáttmála þar sem Al Khalifa-fjölskyldan lagði Barein undir vernd og yfirráð Breta.<ref name=NAS /> Eftir [[stríð Katar og Barein]] 1868 gerðu fulltrúar Breta nýtt samkomulag við Al Khalifa-fjölskylduna. Þar kom fram að þau mættu ekki veita neitt af landi sínu til annarra aðila nema Breta og mættu ekki taka upp samband við erlendar ríkisstjórnir án samþykkis Breta.<ref>{{Cite book|last2=University of Exeter. Centre for Arab Gulf Studies|last1=Pridham|first1=B. R.|year=1985|title=The Arab Gulf and the West|url=https://books.google.com/books?id=vpIOAAAAQAAJ|publisher=Taylor & Francis|page=7|isbn=978-0-7099-4011-1}}</ref><ref name=TPG /> Í staðinn lofuðu Bretar að verja Barein fyrir árásum af sjó og styðja landið ef til árása kæmi af landi.<ref name=TPG /> Aðalatriðið var samt að Bretar lofuðu að styðja yfirráð Al Khalifa-fjölskyldunnar yfir Barein, sem styrkti hana í sessi. Aðrir samningar 1880 og 1892 staðfestu enn frekar stöðu Barein sem verndarríkis Breta.<ref name=TPG>{{Cite book|last=Wilson|first=Arnold T.|year=2011|title=The Persian Gulf: A historical sketch from the earliest times to the beginning of the twentieth century|url=https://books.google.com/books?id=FocirvdZKjcC|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-84105-7}}</ref> Órói hófst meðal íbúa Barein þegar Bretar tóku formlega yfir stjórn svæðisins 1892. Fyrsta uppreisnin og útbreidd uppþot gegn þáverandi sjeik, Issa bin Ali, áttu sér stað í mars 1895.{{sfn | Mojtahed-Zadeh | 1999 | p=130}} Issa var fyrsti ráðamaðurinn af Al Khalifa-ættinni sem ríkti án tengsla við Persíu. Fulltrúi Breta í Persaflóa, [[Arnold Wilson]], kom til Barein frá Múskat á þessum tíma.{{sfn | Mojtahed-Zadeh | 1999 | p=130}} Uppreisnin hélt áfram og nokkrir mótmælendur voru drepnir af breskum hermönnum.{{sfn | Mojtahed-Zadeh | 1999 | p=130}} Áður en olía fannst við Barein byggðist efnahagur eyjarinnar nær alfarið á [[perluveiðar|perluveiðum]] sem fram á 19. öld voru taldar einhverjar þær fegurstu í heimi.{{sfnp|''EB''|1878}} Árið 1903 kom þýski landkönnuðurinn [[Hermann Burchardt]] til Barein og tók margar ljósmyndir af sögulegum stöðum, þar á meðal höll sjeiksins ''Qaṣr es-Sheikh''. Ljósmyndirnar eru varðveittar á [[Mannfræðisafnið í Berlín|Mannfræðisafninu í Berlín]].<ref>{{cite web|url=http://www.smb-digital.de/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&module=collection&objectId=625685&bt=europeanaapi|title=The old Qaṣr es-Sheikh|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813114115/http://www.smb-digital.de/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&module=collection&objectId=625685&bt=europeanaapi |archive-date=13 August 2021 }}</ref> Fyrir [[fyrri heimsstyrjöld]] voru um 400 bátar á perluveiðum og árlegur útflutningur nam yfir 30.000 pundum.{{sfnp|''EB''|1911}} Árið 1911 krafðist hópur kaupmanna frá Barein takmarkana á áhrifum Breta í landinu. Leiðtogar hópsins voru í kjölfarið handteknir og sendir í útlegð til Indlands. Árið 1923 hófu Bretar [[stjórnarfarsumbætur í Barein 1923|stjórnarfarsumbætur í Barein]] og settu son Issa bin Ali til valda. Sumir andstæðingar Breta af klerkastétt og fjölskyldur, eins og [[Dawasir-ættbálkurinn]], fluttu í kjölfarið til [[Damman]] hinum megin við flóann.<ref>{{cite news|title=Bahrain's Re-Reform Movement|first=Jane|last=Kinninmont|url=http://www.foreignaffairs.com/articles/67553/jane-kinninmont/bahrains-re-reform-movement|newspaper=Foreign Affairs|date=28 February 2011|access-date=7 July 2012|archive-date=5 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140105084741/http://www.foreignaffairs.com/articles/67553/jane-kinninmont/bahrains-re-reform-movement|url-status=live}}</ref> Þremur árum síðar settu Bretar landið undir ''de facto'' stjórn [[Charles Belgrave]] sem var formlega ráðgjafi landstjórans til 1957.<ref name="All at sea over 'the Gulf'">{{cite news|title=All at sea over 'the Gulf'|first=Mahan|last=Abedin|url=http://atimes.com/atimes/Middle_East/FL09Ak03.html|work=Asia Times|date=9 December 2004|access-date=7 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120625054007/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/FL09Ak03.html|archive-date=25 June 2012|url-status=unfit}}</ref><ref name="archiveeditions">{{cite web|url=http://www.archiveeditions.co.uk/titledetails.asp?tid=8|title=Near & Middle East Titles: Bahrain Government Annual Reports 1924–1970|publisher=Cambridge Archives Editions|archive-date=17 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117000023/http://www.archiveeditions.co.uk/titledetails.asp?tid=8|access-date=2 October 2012|url-status=dead}}</ref> Belgrave stóð fyrir ýmsum umbótum eins og stækkun skólakerfisins og fór fyrir afnámi [[þrælaverslun Araba|þrælahalds]] 1937 eftir þrýsting frá bresku ríkisstjórninni.<ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/opinions/columnists/treasure-troves-of-history-and-diversity-1.1137150|title=Treasure troves of history and diversity|archive-url=https://web.archive.org/web/20141127215535/http://gulfnews.com/opinions/columnists/treasure-troves-of-history-and-diversity-1.1137150 |archive-date=27 November 2014|website=Gulf News|date=25 January 2013}}</ref> Á sama tíma tók perluiðnaðurinn stórstígum framförum. Árið 1927 krafðist Íranskeisari, [[Rezà Shàh]], þess með bréfi til [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalagsins]] að yfirráð hans yfir Barein væru viðurkennd. Belgrave brást við með því að fá sjeikinn til að breyta lögum sem heimiluðu fólki með írönsk vegabréf frjálsa för um Barein, þar sem það gæti bent til viðurkenningar á tilkalli Írans. Belgrave gekk jafnvel svo langt að stinga upp á að endurnefna Persaflóa „Arabíuflóa“, en breska stjórnin hafnaði því.<ref>{{cite journal|author=Mueller, C.|year=2018|title=The Persian Gulf, 1919–39: Changes, Challenges, and Transitions|journal=Journal of Arabian Studies|volume=8|number=2|pages=259–274|doi=10.1080/21534764.2018.1551984}}</ref><ref name="All at sea over 'the Gulf'" /> Áhugi Breta á þróun Barein stafaði af áhyggjum þeirra af auknum áhrifum Sáda og Írana í heimshlutanum. [[File:First Oil Well, Bahrain.jpg|thumb|Fyrsta olíulindin í Barein þar sem olíuvinnsla hófst 1932.]] [[Olíufélag Barein]] (BAPCO), sem var dótturfélag bandaríska olíufélagsins [[Standard Oil Company]],<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1991/01/13/business/forum-the-incessant-lure-of-kuwait-s-oil.html|title=The Incessant Lure of Kuwait's Oil|date=13 January 1991|work=The New York Times|access-date=5 October 2012|first1=Daniel|last1=Yergin|archive-date=14 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514081731/http://www.nytimes.com/1991/01/13/business/forum-the-incessant-lure-of-kuwait-s-oil.html|url-status=live}}</ref> hóf olíuvinnslu í Barein 1932.<ref>{{cite book|last1=Yergin|first1=Daniel|title=The Prize, The Epic Quest for Oil, Money & Power|url=https://archive.org/details/prizeepicquestfo0000yerg_n6u7|date=1991|publisher=Touchstone|location=New York|isbn=978-0-671-79932-8|pages=[https://archive.org/details/prizeepicquestfo0000yerg_n6u7/page/282 282]–283}}</ref> Snemma á [[1931-1940|4. áratugnum]] var [[Bareinflugvöllur]] reistur. Flugfélagið [[Imperial Airways]] flaug þangað, meðal annars með [[Handley Page HP42]]-tvíþekjum. Barein var hluti af [[Bandamenn (síðari heimsstyrjöld)|Bandamönnum]] í [[síðari heimsstyrjöld]] frá 10. september 1939. Þann 19. október 1940 vörpuðu fjórar ítalskar sprengjuflugvélar sprengjum á Barein og [[Dharan]]-olíuvinnslusvæðið í Sádi-Arabíu.<ref>{{cite web|url=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/197604/air.raid.a.sequel.htm|title=Air Raid! A Sequel|author=Mulligan, William E.|date=July–August 1976|work=Saudi Aramco World|archive-date=29 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120929071403/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/197604/air.raid.a.sequel.htm|access-date=2 October 2012|url-status=dead}}</ref> Þær réðust líka á olíuhreinsistöðvar Bandamanna.<ref name=Hamza /> Á hvorugum staðnum urðu miklar skemmdir, en atvikið varð til þess að Bandamenn neyddust til að styrkja varnir Barein.<ref name=Hamza>{{Cite book|last=Hamza|first=Abdul Aziz|title=Tears on an Island: A History of Disasters in the Kingdom of Bahrain|year=2009|publisher=Al Waad|isbn=978-99901-92-22-3|page=165}}</ref> Eftir síðari heimsstyrjöld fór andstaða við yfirráð Breta vaxandi í öllum Arabaríkjunum og leiddi til mótmæla í Barein. Mótmælin bitnuðu einkum á Gyðingasamfélaginu þar.<ref name=MOMENT>{{cite news|title=The Unlikely Emissary: Houda Nonoo|first=Sarah|last=Breger|url=http://momentmag.com/Exclusive/2011/04/bahrain.html|newspaper=Moment|year=2011|access-date=7 July 2012}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}{{dead link|date=June 2016}}</ref> Eftir [[Óeirðirnar í Manama 1948|óeirðir og rán 1948]]<ref name="israelnationalnews.com">{{cite web|url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/127201|title=The King of Bahrain Wants the Jews Back|author=Ratzlav-Katz, Nissan|date=14 August 2008|publisher=Arutz Sheva|archive-date=3 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121003051455/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/127201|access-date=2 October 2012|url-status=live}}</ref> flúðu flestir Gyðingar frá Barein til [[Bombay]] á Indlandi og síðar til Ísraels og Bretlands.<ref name="israelnationalnews.com" /> Á 6. áratugnum var stofnuð [[Þjóðarsamstöðunefnd]] í kjölfar átaka milli trúarhópa. Nefndin krafðist fulltrúaþings með kjörnum fulltrúum og afsagnar Belgraves. Í kjölfarið fylgdu mótmæli og verkföll. Árið 1965 brutust út mótmæli þegar hundruðum verkamanna olíufélagsins var sagt upp.<ref name="BBC 11.5.2012">{{cite episode|author-link=Adam Curtis|author-last=Curtis|author-first=Adam|date=11 May 2012|url=https://www.bbc.co.uk/webarchive/https%3A%2F%2Fwww.bbc.co.uk%2Fblogs%2Fadamcurtis%2F2012%2F05%2Fif_you_take_my_advice_-_id_rep.html|title=If you take my advice – I'd repress them|archive-url=https://web.archive.org/web/20121008083704/http://www.bbc.co.uk/blogs/adamcurtis/2012/05/if_you_take_my_advice_-_id_rep.html|archive-date=8 October 2012|series=[[BBC News]]|url-status=live|access-date=27 June 2012}}</ref> === Sjálfstæði === [[File:Manama Souq 1965.JPG|thumb|[[Manama souq]] árið 1965.]] Sameinuðu þjóðirnar stóðu fyrir [[þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði Barein|þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði Barein]] og lýstu því yfir að yfirgnæfandi meirihluti íbúa væri fylgjandi sjálfstæði. [[Íranskeisari]] lýsti því yfir að hann sætti sig við niðurstöðuna, þótt hann gæfi ekki formlega eftir tilkall [[Íran]]s til Barein. Þann 15. ágúst 1971 lýsti landið yfir sjálfstæði og undirritað vináttusamning við Bretland.<ref>{{cite web|url=http://www.nationsonline.org/oneworld/bahrain.htm|title=Bahrain – Kingdom of Bahrain – Country Profile – Al Bahrayn – Persian Gulf|first=klaus kästle -|last=nationsonline.org|access-date=14 August 2013|archive-date=3 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230603123808/https://www.nationsonline.org/oneworld/bahrain.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://didyouknow.org/lists/independence/|title=Country independence dates|publisher=didyouknow.org}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Barein gerðist aðili að Sameinuðu þjóðunum og [[Arababandalagið|Arababandalaginu]] síðar sama ár.<ref>{{Cite book|title=The Middle East and North Africa 2004|year=2003|publisher=Routledge|isbn=1-85743-184-7|page=225|url=https://books.google.com/books?id=pP315Mw3S9EC&pg=PA225}}</ref> Verðhækkanir á olíu á [[1971-1980|8. áratugnum]] komu sér vel fyrir landið, en niðursveiflan í kjölfarið hafði neikvæð áhrif á efnahaginn. Þá hafði landið þegar tekið að auka fjölbreytni í hagkerfinu og tók við af [[Beirút]] sem fjármálamiðstöð Mið-Austurlanda þegar [[borgarastyrjöldin í Líbanon]] hófst.<ref>{{cite web|url=https://en.majalla.com/node/322873/business-economy/how-lebanons-civil-war-helped-bahrain-become-regional-finance-hub|title=How Lebanon's civil war helped Bahrain become a regional finance hub|website=Al Majalla|author=Amer Ziab Al-Tamimi|date=1. nóvember 2024}}</ref> Eftir [[byltingin í Íran 1979|byltinguna í Íran 1979]] gerðu sjíamúslimar í Barein [[Valdaránstilraunin í Barein 1981|misheppnaða valdaránstilraun]] undir forystu [[Íslamski framvörðurinn fyrir frelsun Barein|Íslamska framvarðarins fyrir frelsun Barein]]. Til stóð að koma sjíkaklerkinum [[Hadi al-Modarresi]] (sem var í útlegð í Íran) til valda og stofna [[klerkaveldi]] í Barein.<ref>{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,953597-4,00.html|title=Gulf States: Stay Just on the Horizon, Please|author=Talbott, Strobe|date=25 October 1982|magazine=Time|archive-date=3 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121003125315/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,953597-4,00.html|access-date=2 October 2012|url-status=dead}}</ref> Í desember 1994 kastaði hópur ungmenna steinum í kvenkyns hlaupara í alþjóðlegu maraþonhlaupi í Barein, af því þær hlupu berleggjaðar. Í kjölfarið fylgdu átök við lögreglu sem breyttust í óeirðir.<ref>{{cite web|url=https://www.questia.com/read/1G1-55237347|title=Bahrain remains stable despite arson attacks that took place in the country|author=Darwish, Adel|date=1 March 1999|work=The Middle East|url-access=}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}{{dead link|date=July 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-83925934.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117074426/http://www.highbeam.com/doc/1G1-83925934.html|url-status=dead|archive-date=17 January 2013|title=The Rich/Poor & Sunni/Shiite Rift|date=18 March 2002|work=APS Diplomat|via=[[HighBeam Research]]|access-date=5 October 2012}}</ref> [[Uppreisnin í Barein 1994|Sama ár hófst uppreisn]] vinstrimanna, frjálslyndra og bókstafstrúarmanna í Barein.<ref>{{cite journal|url=http://meria.idc.ac.il/journal/1999/issue1/jv3n1a7.html|title=Rebellion in Bahrain|author=Darwish, Adel|date=March 1999|journal=Middle East Review of International Affairs|volume=3|issue=1|archive-date=14 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120414210838/http://meria.idc.ac.il/journal/1999/issue1/jv3n1a7.html|access-date=2 October 2012|url-status=live}}</ref> Um 40 létu lífið í uppreisninni sem lauk eftir að [[Hamad bin Isa Al Khalifa]] varð emír árið 1999.<ref>{{cite web|title=Bahrain's monarch opens parliament after a span of nearly 30 years|author=Malik, Adnan|agency=Associated Press|via=[[HighBeam Research]]|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-70367092.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121004010101/http://www.highbeam.com/doc/1P1-70367092.html|archive-date=4 October 2012|url-status=dead|date=14 December 2002}}</ref> Hann kom á þingkosningum og kosningarétti kvenna, og leysti pólitíska fanga úr haldi.<ref name="AI_Bahr_promising">{{cite web|title=Bahrain: Promising human rights reform must continue|publisher=[[Amnesty International]]|date=13 March 2001|url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde11/005/2001/en/|access-date=9 February 2011|archive-date=30 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230124914/https://www.amnesty.org/en/documents/mde11/005/2001/en/|url-status=live}}</ref> Í þjóðaratkvæðagreiðslu 14.-15. febrúar 2001 kom fram yfirgnæfandi stuðningur við [[Þjóðaraðgerðaskrá Barein]] sem átti að binda enda á uppreisnina.<ref name="UNDP-POGAR">{{cite web|title=Country Theme: Elections: Bahrain|publisher=[[United Nations Development Program|UNDP]]-Programme on Governance in the Arab Region|year=2011|url=http://www.pogar.org/countries/theme.aspx?t=3&cid=2|access-date=9 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510021433/http://www.pogar.org/countries/theme.aspx?t=3&cid=2|archive-date=10 May 2011|url-status=dead}}</ref> Hluti af því var að Barein breytti formlegu heiti sínu úr Barein-„ríki“ (''dawla'') í Konungsríkið (''mamlakat'') Barein.<ref>{{cite news|title=The Kingdom of Bahrain: The Constitutional Changes|url=http://www.theestimate.com/public/022202b.html|access-date=17 February 2011|newspaper=The Estimate: Political and Security Analysis of the Islamic World and its Neighbors|date=22 February 2002|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20091003120816/http://www.theestimate.com/public/022202b.html|archive-date=3 October 2009}}</ref> Um leið var titli þjóðhöfðingjans, Hamad bin Isa al-Khalifa, breytt úr emír í konung.<ref>{{cite web|url=https://english.alaraby.co.uk/opinion/ruling-bahrain-part-i-emir-declares-himself-king|title=Ruling Bahrain (Part I): The emir declares himself king|date=14 March 2019|access-date=2 October 2021|archive-date=5 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220905141349/https://english.alaraby.co.uk/opinion/ruling-bahrain-part-i-emir-declares-himself-king|url-status=live}}</ref> Barein tók þátt í [[stríðið í Afganistan (2001-2021)|hernaðaraðgerðum]] gegn [[Talíbanar|Talíbönum]] í október 2001 með því að senda freigátu til [[Arabíuhaf]]s fyrir mannúðarstarf. Í nóvember það ár lýsti stjórn [[George W. Bush]] Bandaríkjaforseta Barein sem „mikilvægum bandamanni utan NATO“.<ref name=Europa /> Barein var á móti [[Íraksstríðið|innrás Bandaríkjanna í Írak 2003]] og hafði boðið [[Saddam Hussein]] hæli dagana áður en innrásin hófst.<ref name=Europa>{{Cite book|title=The Middle East and North Africa 2004|year=2003|publisher=Europa Publications|isbn=1-85743-184-7|page=232|url=https://books.google.com/books?id=pP315Mw3S9EC&pg=PA232}}</ref> Samband við nágrannaríkið [[Katar]] batnaði eftir að deilur um yfirráð yfir [[Hawar-eyjar|Hawar-eyjum]] voru leystar fyrir [[Alþjóðadómstóllinn|Alþjóðadómstólnum]] í Hag árið 2001.<ref>{{cite web|last1=International Court of Justice|title=Maritime Delimitation and Territorial Questions between Qatar and Bahrain (Qatar v. Bahrain)|url=https://www.icj-cij.org/case/87|website=icj-cij|publisher=United Nations|access-date=3 October 2023|archive-date=7 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007210805/https://www.icj-cij.org/case/87|url-status=live}}</ref> Í kjölfarið á stjórnmálaumbótum gerði Barein fríverslunarsamning við Bandaríkin 2004.<ref>{{cite web|title=To Implement the United States-Bahrain Free Trade Agreement, and for Other Purposes|url=https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2006/07/20060727-14.html|publisher=White House Archives|access-date=23 June 2012|archive-date=15 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120715085829/http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2006/07/20060727-14.html|url-status=live}}</ref> Árið 2005 var virkið [[Qal'at al-Bahrain]] skráð á [[heimsminjaskrá UNESCO]]. Í kjölfar [[arabíska vorið|arabíska vorsins]] hófu sjíamúslimar í Barein [[dagur reiðinnar (Barein)|umfangsmikil mótmæli]] gegn súnnískum ráðamönnum snemma árs 2011.<ref name="reutbahsoe">{{cite news|title=Bahrain declares state of emergency after unrest|url=http://uk.reuters.com/article/us-bahrain-emergency-idUKTRE72E3E620110315|agency=Reuters<!--Citation bot-->|date=15 March 2011|access-date=3 October 2012|archive-date=23 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023021911/http://uk.reuters.com/article/2011/03/15/us-bahrain-emergency-idUKTRE72E3E620110315|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|date=23 November 2011|title=BICI {{!}} Bahrain Independent Commission of Inquiry|url=http://www.bici.org.bh/|access-date=22 November 2020|website=bici.org.bh|pages=162–163|archive-date=9 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209064419/http://www.bici.org.bh/|url-status=live}}</ref> Í byrjun heimilaði ríkisstjórnin göngu til stuðnings mótmælendum sem létust í árás lögreglu á búðir þeirra við [[Perluhringtorgið]].<ref>{{cite web|date=23 November 2011|title=BICI {{!}} Bahrain Independent Commission of Inquiry|url=http://www.bici.org.bh/|access-date=22 November 2020|website=bici.org.bh|pages=73–74; 88|archive-date=9 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209064419/http://www.bici.org.bh/|url-status=live}}</ref> Mánuði síðar óskaði stjórnin eftir aðstoð frá Sádi-Arabíu og öðrum aðildarríkjum [[Persaflóaráðið|Persaflóaráðsins]], og lýsti yfir þriggja mánaða neyðarástandi.<ref name="bici">{{cite web|date=23 November 2011|title=Report of the Bahrain Independent Commission of Inquiry|url=http://www.bici.org.bh/|publisher=BICI|pages=132–139|access-date=29 January 2012|archive-date=9 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209064419/http://www.bici.org.bh/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/2011703169979/f/f/skodanir|title=Herlög gengin í gildi í Barein|date=16. mars 2011|website=Vísir}}</ref> Í kjölfarið hóf stjórnin aðgerðir gegn stjórnarandstöðunni sem fólust í handtöku þúsunda og kerfisbundnum pyntingum.<ref name="BBC News">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12975832|title=Police Brutality Turns Bahrain Into 'Island of Fear|date=7. apríl 2011|author=Bill Law|website=BBC News}}</ref> Nær dagleg átök milli mótmælenda og öryggissveita ollu tugum mannsláta.<ref name="AJE 23.4.2012">{{cite web|author=Carlstrom, Gregg|date=23 April 2012|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/04/20124231124916976.html|title=Bahrain court delays ruling in activists case|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915180335/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/04/20124231124916976.html |archive-date=15 September 2018}}</ref> Sum mótmælin voru skipulögð af flokkum í stjórnarandstöðu.<ref name="reutbahral">{{cite news|title=Thousands rally for reform in Bahrain|url=https://www.reuters.com/article/us-bahrain-idUSTRE75A19G20110611|agency=Reuters<!--Citation bot-->|author=Solomon, Erika|archive-date=22 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121022170504/http://www.reuters.com/article/2011/06/11/us-bahrain-idUSTRE75A19G20110611|date=11 June 2011|url-status=live}}</ref> Yfir 80 almennir borgarar og 13 lögreglumenn höfðu látið lífið í mars 2014.<ref>{{cite news|title=Bomb blast kills three Bahrain policemen|publisher=BBC|date=3 March 2014|access-date=6 March 2014|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-26421744|archive-date=23 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923092231/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-26421744|url-status=live}}</ref> Samkvæmt bandarísku mannúðarsamtökunum [[Physicians for Human Rights]] tengdust 34 andlát notkun [[táragas]]s frá bandaríska fyrirtækinu [[Federal Laboratories]] af hálfu stjórnarinnar.<ref name="phr">{{cite web|title=Tear Gas or Lethal Gas? Bahrain's Death Toll Mounts to 34|url=http://physiciansforhumanrights.org/blog/tear-gas-or-lethal-gas.html|publisher=Physicians for Human Rights|access-date=12 January 2018|date=6 March 2012|archive-date=13 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180113043946/http://physiciansforhumanrights.org/blog/tear-gas-or-lethal-gas.html|url-status=live}}</ref> Mótmælin í Barein fengu minni athygli í fjölmiðlum Persaflóaríkja en aðrar uppreisnir tengdar arabíska vorinu, sem hefur vakið deilur.<ref name="Hammond">{{cite news|last=Hammond|first=Andrew|title=Gulf media find their red line in uprisings:Bahrain|url=https://www.reuters.com/article/oukwd-uk-mideast-protests-media-idAFTRE73D1HB20110414?sp=true|agency=Reuters<!--Citation bot--> Africa|access-date=26 April 2013|date=14 April 2011|archive-date=14 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160114122647/http://www.reuters.com/article/oukwd-uk-mideast-protests-media-idAFTRE73D1HB20110414?sp=true|url-status=live}}</ref> Samkvæmt [[Amnesty International]] jókst kerfisbundin mismunun og kúgun gegn stjórnarandstæðingum, baráttufólki fyrir mannréttindum, klerkum og sjálfstæðum félagasamtökum, í kjölfar mótmælanna. Samtökin sögðu að stjórnin hefði í reynd lokað á tjáningarfrelsi og friðsamlegar baráttuaðgerðir.<ref>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/02/bahrain-dreams-of-reform-crushed-10-years-after-uprising/|title=Bahrain: Dreams of reform crushed 10 years after uprising|date=11 February 2021|publisher=Amnesty International|access-date=1 May 2022|archive-date=18 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518181146/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/02/bahrain-dreams-of-reform-crushed-10-years-after-uprising/|url-status=live}}</ref> Barein er áfram háð Sádi-Arabíu og Sameinuðu arabísku furstadæmunum hernaðarlega og fjárhagslega,<ref name="france1">{{cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20210212-ten-years-on-bahrain-paralysed-by-legacy-of-arab-spring|title=Ten years on, Bahrain paralysed by legacy of Arab Spring|publisher=France 24|date=2021-02-12|access-date=2022-05-02|archive-date=1 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220501202630/https://www.france24.com/en/live-news/20210212-ten-years-on-bahrain-paralysed-by-legacy-of-arab-spring|url-status=live}}</ref> en áætlað er að það breytist með efnahagsumbótum stjórnarinnar.<ref>{{Cite web|title=Bahrain News Agency|url=https://www.bna.bh/en/index.aspx|access-date=2023-03-07|website=bna.bh|archive-date=2 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902233604/https://www.bna.bh/en/index.aspx|url-status=live}}</ref> Í febrúar 2026 hófu Bandaríkin og Ísrael [[Íransstríðið 2026|árásir á Íran]] og myrtu æðsta leiðtoga Írans, [[Ali Khamenei]]. Íran hefur brugðist við með [[drónaárás]]um gegn bandarískum herstöðvum og bandamönnum Bandaríkjamanna við Persaflóa. Þeirra á meðal er Barein þar sem mannfall hefur orðið.<ref>{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/06/iran-deadly-drone-strikes-on-bahrain-and-saudi-arabia-may-constitute-war-crimes-new-research/|title=Iran: Deadly drone strikes on Bahrain and Saudi Arabia may constitute war crimes – new research|date=18. júní 2026|website=Amnesty International}}</ref> ==Landfræði== [[File:Colours of the Persian Gulf ESA353290.jpg|thumb|Gervihnattamynd af Barein og austurströnd Sádi-Arabíu árið 2016.]] Barein er flatlendur og þurr [[eyjaklasi]] í Persaflóa. Lág eyðimerkurslétta hækkar örlítið að lágum bakka í miðjunni þar sem hæsti punktur landsins er [[Reykfjall]] (Jabal ad Dukan) 134 metrar á hæð.<ref>{{cite web|title=Bahrain Geography and Population|url=http://countrystudies.us/persian-gulf-states/34.htm|access-date=29. júní 2012|publisher=countrystudies.us|archive-date=23. september 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060923065706/http://countrystudies.us/persian-gulf-states/34.htm}}</ref> Barein var áður 665 ferkílómetrar að stærð, en vegna endurheimtar lands er það nú 780 ferkílómetrar.<ref name= Britannica>{{cite web|title=Bahrain|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/49072/Bahrain|publisher=Britannica Online Encyclopedia|access-date=29. júní 2012}}</ref> Barein er oft sagt vera eyjaklasi 33 eyja,<ref>{{cite report |title=Kingdom of Bahrain National Report |publisher=[[International Hydrographic Organization]] |year=2013 |url=http://www.iho.int/mtg_docs/rhc/RSAHC/RSAHC5/RSAHC%205-7.1%20-%20Bahrain%20National%20Report.pdf |access-date=11. júní 2013 |page=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010140839/http://www.iho.int/mtg_docs/rhc/RSAHC/RSAHC5/RSAHC%205-7.1%20-%20Bahrain%20National%20Report.pdf |archive-date=10. október 2017 |url-status=dead }}</ref> en vegna endurheimtar lands taldi það 84 eyjar árið 2008.<ref>{{cite book| title=تاريخ البحرين الحديث (1500–2002) |trans-title=Modern History of Bahrain (1500–2002) | isbn=978-99901-06-75-6 |year=2009 |last1=Abdulla |first1=Mohammed Ahmed |last2=Zain al-'Abdeen |first2=Bashir |location=Bahrain |publisher=Historical Studies Centre, [[Bareinháskóli]] |pages=26, 29, 59}}</ref> Barein á engin landamæri að öðru landi, en er með 161 km langa strandlengju og gerir tilkall til bæði 12 mílna landhelgi og 24 mílna aðliggjandi lögsögu. Stærstu eyjar eyjaklasans eru [[Bareineyja]], [[Hawar-eyjar]], [[Muharraq-eyja]], [[Umm an Nasan]] og [[Sitra]]. Loftslag í Barein einkennist af mildum vetrum og heitum, rökum sumrum. Helstu náttúruauðlindir eru miklar olíulindir, jarðgaslindir og fiskimið undan ströndum landsins. Ræktarland er aðeins 2,82% af þurrlendinu.<ref name="CIA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html |title=CIA World Factbook, "Bahrain" |publisher=Cia.gov |access-date=25. janúar 2011| archive-url= https://web.archive.org/web/20101229005328/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html| archive-date= 29. desember 2010 | url-status=live}}</ref> ==Stjórnmál== ===Stjórnsýslueiningar=== Fyrsta [[sveitarfélag]]ið í Barein var [[Manama]] sem var stofnað í júlí 1919.<ref name=MMAUP>{{cite web|title=History of Municipalities |url=http://websrv.municipality.gov.bh/mun/pages/History_en.jsp |publisher=Ministry of Municipalities Affairs and Urban Planning – Kingdom of Bahrain |access-date=5. júlí 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121213042316/http://websrv.municipality.gov.bh/mun/pages/History_en.jsp |archive-date=13. desember 2012 }}</ref> Sveitarstjórnarmenn voru kosnir árlega. Sveitarfélagið var sagt vera það fyrsta í Arabaheiminum.<ref name=MMAUP/> Sveitarfélagið bar ábyrgð á hreinsun gatna og leigu húsnæðis. Árið 1929 hóf það vegagerð auk þess að opna markaði og sláturhús.<ref name=MMAUP/> Árið 1958 hóf sveitarfélagið hreinsun vatns.<ref name=MMAUP/> Árið 1960 voru fjögur sveitarfélög í Barein: ''Manama'', ''Hidd'', ''Al Muharraq'' og ''Riffa''.<ref name=Statoids>{{cite web|title=Governorates of Bahrain|url=https://www.statoids.com/ubh.html|publisher=Statoids|access-date=5. júlí 2012}}</ref> Á næstu 30 árum var þessum 4 sveitarfélögum skipt í 12 sveitarfélög eftir því sem bæir eins og [[Hamad-bær]] og [[Isa-bær]] uxu.<ref name=Statoids/> Þessum sveitarfélögum var stýrt af sveitarstjórnarráði í Manama og fulltrúar þess voru skipaðir af konungi.<ref>{{cite web|title=Bahrain Government |url=http://www.un.int/bahrain/government.html |publisher=Permanent Mission of the Kingdom of Bahrain to the United Nations |access-date=5. júlí 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120603152143/http://www.un.int/bahrain/government.html |archive-date=3. júní 2012 }}</ref> Fyrstu sveitarstjórnarkosningarnar í Barein eftir að landið fékk sjálfstæði 1971, voru haldnar 2002.<ref>{{cite web|title=Three Polls, Three Different Approaches |url=http://www.theestimate.com/public/051702.html |publisher=The Estimate |access-date=5 July 2012 |date=17. maí 2002 |archive-date=17. janúar 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117000004/http://www.theestimate.com/public/051702.html |url-status=live }}</ref> Þær síðustu voru haldnar 2022. Miðumdæmið var lagt niður í september 2014 og landsvæðinu skipt milli Norðurumdæmis, Suðurumdæmis og Höfuðborgarumdæmis.<ref>{{cite web|url= http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=386389|work= Gulf Daily News|title= Central Governorate dissolved|access-date= 2020-12-27|archive-date= 2017-10-10|archive-url= https://web.archive.org/web/20171010152732/http://archives.gdnonline.com/NewsDetails.aspx?date=04%2F07%2F2015&storyid=386389|url-status= dead}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Kort !! Landstjóraumdæmi |- | rowspan="4" | [[File:New Governorates of Bahrain 2014.svg|256px]] || <span style="background:yellow"> 1</span> – '''[[Höfuðborgarumdæmi (Barein)]]''' |- | | <span style="background:#F0DC82"> 2</span> – '''[[Muharraq-umdæmi]]''' |- | | <span style="background:#7bf;"> 3</span> – '''[[Norðurumdæmi (Barein)]]''' |- | | <span style="background:pink"> 4</span> – '''[[Suðurumdæmi (Barein)]]''' |} == Íbúar == [[File:Joining in prayer - Flickr - Al Jazeera English.jpg|thumb|Bareinbúar taka þátt í bænastund í Manama.]] Árið 2010 voru íbúar Barein 1,2 milljónir. Þar af voru 568.399 ríkisborgarar og 666.172 utanaðkomandi.<ref name="2010-census">{{cite web|title=General Tables|url=http://www.census2010.gov.bh/results_en.php|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320104234/http://www.census2010.gov.bh/results_en.php|archive-date=20 March 2012|access-date=3 March 2012|publisher=Bahraini 2020}}</ref> Talan hafði þá hækkað úr 1,05 milljón (517.368 utanaðkomandi) árið 2007, þegar íbúafjöldinn fór í fyrsta sinn yfir milljón.<ref name="Ref_2008c">{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/bahrain/bahrain-s-population-crossed-1m-in-december-1.86848|title=Bahrain's population crossed 1&nbsp;m in December|work=Gulf News|date=28 February 2008|access-date=3 June 2012|archive-date=12 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120812065355/http://gulfnews.com/news/gulf/bahrain/bahrain-s-population-crossed-1m-in-december-1.86848|url-status=live}}</ref> Flestir íbúar eru af miðausturlenskum uppruna, en stór hópur upprunninn frá Suður-Asíu býr í landinu. Árið 2008 voru þar um 290 þúsund indverskir ríkisborgarar, sem voru stærsti hópur innflytjenda í landinu, flestir frá [[Kerala]].<ref name="Ref_2008d">{{cite web|url=http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=222148|title=290,000 Indians in Bahrain|publisher=Gulf-daily-news.com|date=5 July 2008|access-date=27 June 2010|archive-date=27 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427130959/http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=222148|url-status=live}}</ref><ref name="IndEmb">{{cite web|url=http://www.indianembassybahrain.com/indian_community.html|title=Indian Community|publisher=Indian Embassy|access-date=6 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307050746/http://www.indianembassybahrain.com/indian_community.html|archive-date=7 March 2012|url-status=dead}}</ref> Barein er fjórða þéttbýlasta sjálfstæða ríki heims, með 1.646 íbúa á ferkílómetra árið 2010.<ref name="2010-census" /> Einu ríkin sem eru þéttbýlli eru [[borgríki]]. Flestir íbúar hafast við í norðurhluta landsins.<ref name="2010-census" /> Norðurhlutinn er svo þéttbýll að margir líta á hann sem eitt samfellt [[stórborgarsvæði]]. Innfæddir Bareinbúar skiptast í stórum dráttum í tvo upprunahópa þar sem annar er [[arabar|arabískur]] og hinn [[persía|persneskur]]. Hvor hópur um sig telur bæði [[súnní íslam|súnníta]] og [[sjía íslam|sjíta]]. Þannig eru súnnítar ýmist [[Arabar]] eða [[Huwalar]] (arabískir Íranar), og sjítar ýmist [[Bahamar]] (arabískir sjítar) eða [[Ajamar]] (frá Vestur-Íran).<ref>{{cite web|url=http://www.hoteltravel.com/bahrain/manama/bahrains-rainbow-nation.htm|title=Bahrain's Rainbow Nation in Manama|publisher=HotelTravel.com|access-date=20 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227153823/http://www.hoteltravel.com/bahrain/manama/bahrains-rainbow-nation.htm|archive-date=27 February 2014|url-status=dead}}</ref> Um helmingur múslima í Barein eru súnnítar og um helmingur sjítar. Önnur helstu trúarbrögð í Barein eru [[kristni]], [[hindúasiður]] og [[búddatrú]].<ref name="pew">[http://www.globalreligiousfutures.org/countries/bahrain/religious_demography Pew Research Center's Religion & Public Life Project: Bahrain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190723035338/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/bahrain/religious_demography |date=23 July 2019 }}. [[Pew Research Center]]. 2020.</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Arababandalagið}} {{Asía}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Barein]] t8ttp2z52vshc7aovvg6mq1hnziffiy Alessandro Costacurta 0 26010 1973950 1775587 2026-07-31T13:55:13Z Berserkur 10188 1973950 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Billy Costacurta AC Milan Glorie|thumb|Costacurta (2011).]] {{Hreingera|heimildir}} '''Alessandro Costacurta''' er ítalskur fyrrum knattspyrnumaður sem spilaði sem varnarmaður, lengst af með [[AC Milan]] fæddist þann [[24. apríl]] [[1966]] í [[Orago]] á [[Ítalía|Italiu]]. Fyrsta leik sinn spilaði hann [[24. ágúst]] [[1986]] gegn [[Sambenedettese]] í ítölsku bikarkeppninni. Sama ár var hann lánaður til [[Monza]] sem lék í C1 deildinni þar sem hann lék 30 deildarleiki. Fyrsta deildarleik sinn fyrir AC Milan spilaði Costacurta síðan árið [[1987]] gegn [[Verona]] á útivelli. Ítölsku deildina vann hann í fyrsta skipti árið 1988 eftir baráttu við Napoli þar sem [[Diego Maradona]] var liðsmaður. [[1989]] og [[1990]] unnu Milan Evrópukeppni meistaraliða (síðar meistaradeildina). Á þessum árum (1988 - 1994) var Milan með sitt besta lið í sögunni en með Costacurta í liðinu voru þá ekki liðsmenn eins og [[Paolo Maldini]], [[Carlo Ancelotti]], [[Frank Riikard]], [[Franco Baresi]], [[Ruud Gullit]], [[Marco van Basten]]. Árin 1992 – 1994 vann Milan ítölsku deildina öll árin og setti m.a. met þar sem þeir léku 58 leiki í röð án taps sem ekki enn hefur verið slegið og er ólíklegt að nokkurt lið í Evrópuboltanum leiki það eftir í nánustu framtíð. 1994 vann Milan yfirburðasigur í úrslitaleik meistaradeildarinnar gegn [[FC Barcelona]]. Fyrir leikinn var talað um að Barcelona mundi vinna öruggan sigur þar sem sóknin, sem átti að vera Barcelona, mundi pakka vörninni (Milan) saman en annað átti að koma í ljós. Milan vann í þessum leik einn eftirminnilegasta sigur í sögu meistaradeildarinnar 4:0. Costacurta missti árið 1994 af bæði úrslitaleiknum gegn Barcelona og sömuleiðis úrslitaleik heimsmeistarakeppninnar þegar Ítalir töpuðu í vítaspyrnukeppni gegn [[Brasilía|Brasilíu]]. Leikir Costacurta með Milan í deild urðu 440 og rúmlega 190 í öðrum mótum. Með landsliðinu lék hann 59 leiki og skoraði 2 mörk. Hann lék í HM 1994 og 1998 og einnig EM 1996. == Titlar sem lið Costacurta hafa hlotið == * 7 sinnum Ítalíumeistarar * 4 sinnum Evrópumeistarar meistaraliða/meistaradeildarinnar * 4 sinnum heimsmeistarar félagsliða * 4 sinnum meistarar meistaranna í Evrópu * 1 sinni ítalskur bikarmeistari * 8 sinnum meistarar meistaranna á Ítalíu. {{fe|1966|Costacurta, Alessandro}} {{DEFAULTSORT:Costacurta, Alessandro }} [[Flokkur:Ítalskir knattspyrnumenn]] n8pp8nwk5bshm88wjy18sv5mu5ps2iu 1973951 1973950 2026-07-31T13:56:16Z Berserkur 10188 1973951 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Billy Costacurta AC Milan Glorie 2011.jpg|thumb|Costacurta (2011).]] {{Hreingera|heimildir}} '''Alessandro Costacurta''' er ítalskur fyrrum knattspyrnumaður sem spilaði sem varnarmaður, lengst af með [[AC Milan]] fæddist þann [[24. apríl]] [[1966]] í [[Orago]] á [[Ítalía|Italiu]]. Fyrsta leik sinn spilaði hann [[24. ágúst]] [[1986]] gegn [[Sambenedettese]] í ítölsku bikarkeppninni. Sama ár var hann lánaður til [[Monza]] sem lék í C1 deildinni þar sem hann lék 30 deildarleiki. Fyrsta deildarleik sinn fyrir AC Milan spilaði Costacurta síðan árið [[1987]] gegn [[Verona]] á útivelli. Ítölsku deildina vann hann í fyrsta skipti árið 1988 eftir baráttu við Napoli þar sem [[Diego Maradona]] var liðsmaður. [[1989]] og [[1990]] unnu Milan Evrópukeppni meistaraliða (síðar meistaradeildina). Á þessum árum (1988 - 1994) var Milan með sitt besta lið í sögunni en með Costacurta í liðinu voru þá ekki liðsmenn eins og [[Paolo Maldini]], [[Carlo Ancelotti]], [[Frank Riikard]], [[Franco Baresi]], [[Ruud Gullit]], [[Marco van Basten]]. Árin 1992 – 1994 vann Milan ítölsku deildina öll árin og setti m.a. met þar sem þeir léku 58 leiki í röð án taps sem ekki enn hefur verið slegið og er ólíklegt að nokkurt lið í Evrópuboltanum leiki það eftir í nánustu framtíð. 1994 vann Milan yfirburðasigur í úrslitaleik meistaradeildarinnar gegn [[FC Barcelona]]. Fyrir leikinn var talað um að Barcelona mundi vinna öruggan sigur þar sem sóknin, sem átti að vera Barcelona, mundi pakka vörninni (Milan) saman en annað átti að koma í ljós. Milan vann í þessum leik einn eftirminnilegasta sigur í sögu meistaradeildarinnar 4:0. Costacurta missti árið 1994 af bæði úrslitaleiknum gegn Barcelona og sömuleiðis úrslitaleik heimsmeistarakeppninnar þegar Ítalir töpuðu í vítaspyrnukeppni gegn [[Brasilía|Brasilíu]]. Leikir Costacurta með Milan í deild urðu 440 og rúmlega 190 í öðrum mótum. Með landsliðinu lék hann 59 leiki og skoraði 2 mörk. Hann lék í HM 1994 og 1998 og einnig EM 1996. == Titlar sem lið Costacurta hafa hlotið == * 7 sinnum Ítalíumeistarar * 4 sinnum Evrópumeistarar meistaraliða/meistaradeildarinnar * 4 sinnum heimsmeistarar félagsliða * 4 sinnum meistarar meistaranna í Evrópu * 1 sinni ítalskur bikarmeistari * 8 sinnum meistarar meistaranna á Ítalíu. {{fe|1966|Costacurta, Alessandro}} {{DEFAULTSORT:Costacurta, Alessandro }} [[Flokkur:Ítalskir knattspyrnumenn]] ko8sj9vwmmttq88d6nmppo52tz0idpm Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands 0 50702 1973930 1912249 2026-07-31T12:17:36Z IrisElfa 118990 Lagfærði heiti á nýjum forseta ÍSÍ, bætti við sögulegu efni og bætti einnig við köflum um starfsemi ÍSÍ fyrir hvert svið. 1973930 wikitext text/x-wiki '''Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands''' ([[skammstöfun|skammstafað]] '''ÍSÍ''') eru æðsti aðili [[íþróttir|íþróttahreyfingarinnar]] á [[Ísland]]i samkvæmt íþróttalögum. Eitt af meginverkefnum ÍSÍ er að efla, samræma og skipuleggja íþróttastarfsemi á Íslandi, auk þess að stuðla að þróun hvers kyns íþrótta, jafnt almennings- og afreksíþrótta. ÍSÍ fer jafnframt með hlutverk þjóðarólympíunefndar Íslands og annast samskipti við Alþjóðaólympíunefndina og önnur alþjóðleg íþróttasamtök. <ref>{{Vefheimild|url=https://www.isi.is/um-isi/|titill=Um ÍSÍ|útgefandi=Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|skoðað=31. júlí 2026}}</ref> Forseti ÍSÍ er [[Willum Þór Þórsson]] en hann var kjörinn nýr forseti þann 17. maí 2025. Lárus L. Blöndal hafði gegnt því starfi í 12 ár á undan. Framkvæmdastjóri ÍSÍ er Andri Stefánsson. Rætur Íþrótta- og Ólympíusambands Íslands ná aftur til stofnunar Íþróttasambands Íslands árið 1912. Frumkvæði að stofnun sambandsins átti glímumaðurinn Sigurjón Pétursson sem fékk til liðs við sig Axel V. Tulinius og Guðmund Björnsson landlækni. Undirbúningsfundur var haldinn í Bárubúð í Reykjavík þann 18. janúar 1912 og stofnfundur í sama húsi tíu dögum síðar, þann 28. janúar 1921. Ólympíunefnd Íslands var síðan stofnuð árið 1921 til að fara með málefni ólympíuhreyfingarinnar og undirbúa þátttöku Íslands í Ólympíuleikum. Íþróttasamband Íslands og Ólympíunefnd Íslands sameinuðust svo árið 1997 undir heitinu Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands (ÍSÍ).<ref><nowiki>{{Vefheimild 2 |url=</nowiki>https://www.isi.is/um-isi/<nowiki> 3 |titill=Um ÍSÍ 4 |útgefandi=Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands 5 |skoðað=31. júlí 2026 6 }}</nowiki></ref> == Skipulag == Aðild að ÍSÍ eiga íþróttahéruð og sérsambönd íþróttagreina um land allt. Saman mynda þau skipulag íþróttahreyfingarinnar á Íslandi.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.isi.is/um-isi/skipulag-og-starfsemi/|titill=Skipulag og starfsemi|útgefandi=Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|skoðað=31. júlí 2026}}</ref> Íþróttahéruð eru svæðisbundnar einingar sem byggja á samstarfi íþróttafélaga innan tiltekinna landssvæða. Sérsambönd fara með málefni einstakra íþróttagreina á landsvísu og bera meðal annars ábyrgð á mótahaldi, þróun viðkomandi greinar og samskiptum við alþjóðleg sérsambönd. Aðeins eitt sérsamband er viðurkennt af ÍSÍ fyrir hverja íþróttagrein.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.isi.is/um-isi/skipulag-og-starfsemi/|titill=Skipulag og starfsemi|útgefandi=Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|skoðað=31. júlí 2026}}</ref> Innan ÍSÍ starfa 34 sérsambönd og 25 íþróttahéruð.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.isi.is/|titill=ÍSÍ|útgefandi=Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|skoðað=31. júlí 2026}}</ref> == Almenningsíþróttir == Almenningsíþróttir eru einn af meginþáttum í starfsemi Íþrótta- og Ólympíusambands Íslands. Markmið verkefnanna er að hvetja almenning til reglulegrar hreyfingar og þátttöku í íþróttum, óháð aldri, getu eða bakgrunni. Starfið er meðal annars ætlað að stuðla að aukinni hreyfingu í daglegu lífi og bættri lýðheilsu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.isi.is/almenningsithrottir/|titill=Almenningsíþróttir|útgefandi=Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|skoðað=31. júlí 2026}}</ref> ÍSÍ stendur meðal annars að vinsælum verkefnum á borð við [https://www.lifshlaupid.is/ Lífshlaupið], [[Hjólað í vinnuna]], Ólympíudagurinn, [http://www.gongumiskolann.is/ Göngum í skólann], [https://www.beactive.is/ Íþróttavika Evrópu] og [https://www.syndum.is/ Syndum].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.isi.is/almenningsithrottir/|titill=Almenningsíþróttir|útgefandi=Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|skoðað=31. júlí 2026}}</ref> Sjóvá [[Kvennahlaup ÍSÍ]] var um árabil eitt þekktasta almenningsíþróttaverkefni sambandsins. Hlaupið var fyrst haldið árið 1990 og síðasta hlaupið fór fram árið 2021.<ref>{{Vefheimild|url=|titill=Sjóvá Kvennahlaup ÍSÍ 2021|útgefandi=Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|skoðað=31. júlí 2026}}</ref> Árið 2022 tilkynnti Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands að Kvennahlaupinu yrði hætt eftir rúmlega þrjátíu ára sögu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.facebook.com/p/Sj%C3%B3v%C3%A1-Kvennahlaup-%C3%8DS%C3%8D-100066646657523/|titill=Kvennahlaupið lagt niður|höfundur2=Sjóvá Kvennahlaup ÍSÍ|útgefandi=Sjóvá Kvennahlaup ÍSÍ|skoðað=31. júlí 2026}}</ref> == Fræðsla == Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands stendur að fræðslu- og menntastarfi fyrir þjálfara, leiðbeinendur, stjórnendur og aðra sem starfa innan íþróttahreyfingarinnar. Fræðslan nær meðal annars til þjálfaramenntunar, útgáfu fræðsluefnis og miðlunar þekkingar um öryggi, velferð og fagleg vinnubrögð í íþrótta- og æskulýðsstarfi.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.isi.is/fraedsla/|titill=Fræðsla|útgefandi=Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|skoðað=31. júlí 2026}}</ref> Þjálfaramenntun ÍSÍ er samræmt menntakerfi fyrir þjálfara í íslenskum íþróttum. Námið er byggt upp í áföngum sem eru sameiginlegir fyrir allar íþróttagreinar, auk sérgreinahluta sem er á ábyrgð viðkomandi sérsambands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.isi.is/fraedsla/thjalfaramenntun-isi/|titill=Þjálfaramenntun ÍSÍ|útgefandi=Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|skoðað=31. júlí 2026}}</ref> ÍSÍ stendur einnig fyrir fræðsluviðburðum og þróar námsefni um málefni sem tengjast íþróttastarfi, meðal annars öryggi, samskipti, jafnrétti og velferð þátttakenda.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.isi.is/fraedsla/|titill=Fræðsla|útgefandi=Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|skoðað=31. júlí 2026}}</ref> == Afreksmiðstöð Íslands == Afreksmiðstöð Íslands (AMÍ) er miðstöð afreksíþróttastarfs á Íslandi og er rekin af Íþrótta- og Ólympíusambandi Íslands. Hún hefur yfirsýn yfir afreksmál ÍSÍ og sérsambanda og starfar í samstarfi við íþróttahreyfinguna og sérfræðinga á sviði íþrótta- og heilsufræða.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.isi.is/afreksmidstod-islands/afreksmidstod-islands|titill=Afreksmiðstöð Íslands|útgefandi=Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|skoðað=31. júlí 2026}}</ref> Hlutverk miðstöðvarinnar er að styðja við afreksíþróttafólk og þjálfara og efla faglega umgjörð afreksíþrótta á Íslandi.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.isi.is/afreksmidstod-islands/afreksmidstod-islands|titill=Afreksmiðstöð Íslands|útgefandi=Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|skoðað=31. júlí 2026}}</ref> Meðal verkefna Afreksmiðstöðvar Íslands er að styðja við þátttöku íslensks afreksíþróttafólks í alþjóðlegum stórmótum, svo sem Ólympíuleikum, Vetrarólympíuleikum, Evrópuleikum, Smáþjóðaleikum Evrópu og Ólympíuleikum ungmenna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.isi.is/afreksmidstod-islands/afreksmidstod-islands|titill=Afreksmiðstöð Íslands|útgefandi=Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|skoðað=31. júlí 2026}}</ref> Afreksmiðstöð Íslands var formlega opnuð í Laugardalshöll í maí 2025. Stofnun hennar byggði á tillögum starfshóps um framtíðarskipan afreksíþróttastarfs á Íslandi.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2025/05/06/Afreksmidstod-Islands-opnud/|titill=Afreksmiðstöð Íslands opnuð|útgefandi=Stjórnarráð Íslands|skoðað=31. júlí 2026}}</ref> == Sérsambönd == {{col-begin}}{{col-2}} * [[Badmintonsamband Íslands]] (BSÍ) * [[Blaksamband Íslands]] (BLÍ) * [[Borðtennissamband Íslands]] (BTÍ) * [[Dansíþróttasamband Íslands]] (DSÍ) * [[Fimleikasamband Íslands]] (FSÍ) * [[Frjálsíþróttasamband Íslands]] (FRÍ) * [[Glímusamband Íslands]] (GLÍ) * [[Golfsamband Íslands]] (GSÍ) * [[Handknattleikssamband Íslands]] (HSÍ) * [[Hjólreiðasamband Íslands]] (HRÍ) * [[Íshokkísamband Íslands]] (ÍHÍ) * [[Íþróttasamband fatlaðra]] (ÍF) * [[Júdósamband Íslands]] (JSÍ) * [[Karatesamband Íslands]] (KAÍ) {{col-2}} * [[Keilusamband Íslands]] (KLÍ) * [[Knattspyrnusamband Íslands]] (KSÍ) * [[Kraftlyftingasamband Íslands]] (KRA) * [[Körfuknattleikssamband Íslands]] (KKÍ) * [[Landssamband hestamannafélaga]] (LH) * [[Lyftingasamband Íslands]] (LSÍ) * [[Mótorhjóla- og snjósleðaíþróttasamband Íslands]] (MSÍ) * [[Siglingasamband Íslands]] (SÍL) * [[Skautasamband Íslands]] (ÍSS) * [[Skíðasamband Íslands]] (SKÍ) * [[Skotíþróttasamband Íslands]] (STÍ) * [[Skylmingasamband Íslands]] (SKY) * [[Sundsamband Íslands]] (SSÍ) * [[Taekwondosamband Íslands]] (TKÍ) * [[Tennissamband Íslands]] (TSÍ) {{col-end}} == Íþróttahéruð == {{col-begin}}{{col-2}} '''Austurland''' * [[Ungmenna og íþróttasamband Austurlands]] (UÍA) '''Höfuðborgarsvæðið''' * [[Íþróttabandalag Hafnarfjarðar]] (ÍBH) * [[Íþróttabandalag Reykjavíkur]] (ÍBR) * [[Ungmennasamband Kjalarnesþings]] (UMSK) '''Norðurland''' * [[Héraðssamband Þingeyinga]] (HSÞ) * [[Íþróttabandalag Akureyrar]] (ÍBA) * [[Ungmenna- og íþróttasamband Fjallabyggðar]] (UÍF) * [[Ungmennasamband Austur-Húnvetninga]] (USAH) * [[Ungmennasamband Eyjafjarðar]] (UMSE) * [[Ungmennasamband Skagafjarðar]] (UMSS) * [[Ungmennasamband Vestur-Húnvetninga]] (USVH) '''Reykjanes''' * [[Íþróttabandalag Reykjanesbæjar]] (ÍRB) * [[Íþróttabandalag Suðurnesja]] (ÍS) {{col-2}} '''Suðurland''' * [[Héraðssambandið Skarphéðinn]] (HSK) * [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]] (ÍBV) * [[Ungmennasambandið Úlfljótur]] (USÚ) * [[Ungmennasamband Vestur-Skaftafellsýslu]] (USVS) '''Vesturland''' * [[Héraðssamband Snæfellsness- og Hnappadalssýslu]] (HSH) * [[Íþróttabandalag Akraness]] (ÍA) * [[Ungmennasamband Borgarfjarðar]] (UMSB) '''Vestfirðir''' * [[Héraðssamband Bolungarvíkur]] (HSB) * [[Héraðssamband Strandamanna]] (HSS) * [[Héraðssamband Vestfirðinga]] (HSV) * [[Héraðssambandið Hrafna-Flóki]] (HHF) * [[Ungmenna og íþróttasamband Dalamanna og N Breiðfirðinga]] (UDN) {{col-end}} {{Sérsambönd ÍSÍ}} {{Íþróttahéruð ÍSÍ}} {{S|1997}} [[Flokkur:Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands| ]] 62bcrilc0txb7i75vdrwyn899uiedcf Wikipedia:Lönd heimsins 4 51831 1973934 1970571 2026-07-31T12:32:58Z Akigka 183 1973934 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Lönd heimsins}}<!--Til að hlaða inn stílsniði, þarf að vera efst.--> <div style="margin:10px 0px 10px 0px;-moz-box-shadow:1px 1px 1px rgba(0, 0, 0, 0.1);-webkit-box-shadow:1px 1px 1px rgba(0, 0, 0, 0.1);box-shadow:1px 1px 1px rgba(0, 0, 0, 0.1);background:#FFFFFF;padding:10px;" class="hp-header"> {|style="width:100%;" |style="vertical-align:middle;text-align:center;padding:15px;" class="hp-welkom"| <span style="color:#333333;font-size:2.4em;font-family:'Linux Libertine',Georgia, serif;font-variant:small-caps;line-height:100%;" class="hp-welkom-1">Lönd heimsins</span><br /> <span style="color:#333333;font-size:1.3em;font-family:'Linux Libertine','Times New Roman', serif;line-height:100%;" class="hp-welkom-2">þar með talin heimastjórnarsvæði og umdeild svæði eða svæði með óvissa stöðu</span> | style="width:30%;vertical-align:middle;text-align:center;border-left:1px solid #cccccc;padding:15px;" class="hp-statistieken"| <span style="display:inline-block;text-align:left;"> Fjöldi greina: '''252''' </span> |} </div> Þetta er yfirlit yfir greinar um lönd, heimastjórnarsvæði, hjálendur og umdeild svæði eða svæði með óvissa stöðu þar sem þær eru flokkaðar eftir því hver staða greinarinnar er. Markmiðið er að gera þessar greinar aðeins ítarlegri og gæta þess að upplýsingar í þeim séu uppfærðar. {|style="width:100%;" | style="padding:10px;vertical-align:top;background:#fdfbb8;" | [[File:Women_gathered_-_Flickr_-_Al_Jazeera_English.jpg|350px|right|Barein]] <span style="font-size:2em;color:#555555;margin-left:15px;font-variant:small-caps;">Bæta í júlí</span><br /> '''[[Barein]]''' Vantar að bæta við heiti, sögu, stjórnmál, efnahagslíf, íbúa, menningu ... [[Fáni Barein]] - [[Skjaldarmerki Barein]] - [[Baḥraynunā]] - [[Konungur Barein]] - [[Krónprins Barein]] - [[Forsætisráðherra Barein]] - [[Hamad bin Isa Al Khalifa]] - [[Salman bin Hamad bin Isa Al Khalifa]] - [[Salman bin Hamad bin Isa Al Khalifa]] - [[bareinskur dínar]] - [[Fahd-vegtengingin]] - [[Dilmunmenningin]] - [[Bani Utbah]] - [[Al Khalifa-fjölskyldan]] - [[mannréttindabrot]] ... {|style="width:100%;border-top:solid #F0F0F0 2px;border-bottom:1px dotted #555555;background:#FAFAFA;" | style="padding:10px;vertical-align:top;" colspan="2" |<span style="font-size:2em;color:#555555;margin-left:15px;font-variant:small-caps;">Lönd eftir stöðu greinar</span> | style="padding:10px;vertical-align:top;" colspan="2" | |} <div style="display:flex;flex-wrap:wrap;width:100%;"> <div style="background-color:#FFFFF8;flex-basis:50%;flex-grow:1;min-width:320px;box-sizing: border-box;padding:1em;"> <div style="background-color:#F9F9F0;border-top:5px solid;border-color:#999933;padding:3px 0.25em;">[[Mynd:Progress-0875.svg|20px|]] Nokkuð ítarlegar (48)</div> [[Austurríki]] - ''[[Álandseyjar]]'' - '''[[Ástralía]]''' - [[Bahamaeyjar]] - [[Bandaríkin]] - [[Belgía]] - ''[[Bermúda]]'' - [[Bretland]] - [[Danmörk]] - [[Eistland]] - ''[[England]]'' - [[Filippseyjar]] - '''[[Finnland]]''' - '''[[Frakkland]]''' - '''''[[Færeyjar]]''''' - ''[[Grænland]]'' - ''[[Guernsey]]'' - [[Holland]] - [[Írska lýðveldið]] - [[Ísland]] - '''[[Ítalía]]''' - ''[[Jersey]]'' - [[Kambódía]] - [[Kanada]] - [[Kasakstan]] - [[Lettland]] - [[Liechtenstein]] - [[Lúxemborg]] - '''[[Malaví]]''' - [[Mexíkó]] - [[Mónakó]] - ''[[Mön (Írlandshafi)]]'' - ''[[Norður-Írland]]'' - '''[[Portúgal]]''' - [[Pólland]] - ''[[Sankti Pierre og Miquelon]]'' - ''[[Skotland]]'' - [[Slóvakía]] - [[Slóvenía]] - [[Spánn]] - ''[[Svalbarði]]'' - [[Sviss]] - [[Svíþjóð]] - [[Tékkland]] - ''[[Turks- og Caicoseyjar]]'' - '''[[Ungverjaland]]''' - ''[[Wales]]'' - [[Þýskaland]] </div> <div style="background-color:#F8F8FA;flex-basis:50%;flex-grow:1;min-width:320px;box-sizing: border-box;padding:1em;"> <div style="background-color:#F0F0F9;border-top:5px solid;border-color:#333399;padding:3px 0.25em; ">[[Mynd:Progress-0625.svg|20px|]] Með 4+ kafla (85)</div> [[Afganistan]] - [[Alsír]] - [[Alþýðulýðveldið Kína]] - [[Andorra]] - ''[[Bandarísku Jómfrúaeyjar]]'' - [[Barein]] - [[Benín]] - [[Bólivía]] - [[Brasilía]] - ''[[Bresku Jómfrúaeyjar]]'' - [[Búlgaría]] - [[Búrkína Fasó]] - [[Búrúndí]] - [[Esvatíní]] - ''[[Falklandseyjar]]'' - [[Gabon]] - [[Georgía]] - ''[[Gíbraltar]]'' - [[Gínea-Bissá]] - [[Grenada]] - [[Gvatemala]] - [[Gvæjana]] - [[Haítí]] - [[Hondúras]] - ''[[Hong Kong]]'' - [[Indland]] - [[Indónesía]] - [[Írak]] - [[Íran]] - [[Ísrael]] - [[Japan]] - [[Katar]] - [[Kenía]] - [[Kosta Ríka]] - ''[[Kókoseyjar]]'' - [[Kólumbía]] - [[Króatía]] - [[Kúba]] - [[Kúveit]] - [[Kýpur]] - [[Laos]] - [[Litáen]] - [[Líbanon]] - ''[[Makaó]]'' - [[Malí]] - [[Malta]] - [[Marokkó]] - [[Marshalleyjar]] - ''[[Martinique]]'' - ''[[Mayotte]]'' - [[Máritanía]] - [[Máritíus]] - [[Mjanmar]] - [[Moldóva]] - [[Mongólía]] - [[Mósambík]] - [[Naúrú]] - [[Nepal]] - [[Nígería]] - [[Níkaragva]] - [[Norður-Makedónía]] - [[Noregur]] - [[Papúa Nýja-Gínea]] - [[Paragvæ]] - ''[[Réunion]]'' - [[Rúanda]] - [[San Marínó]] - [[Sankti Lúsía]] - [[Sankti Vinsent og Grenadínur]] - [[Saó Tóme og Prinsípe]] - [[Sádi-Arabía]] - [[Serbía]] - [[Singapúr]] - [[Síerra Leóne]] - [[Síle]] - [[Suður-Kórea]] - [[Svartfjallaland]] - [[Tansanía]] - [[Tjad]] - [[Tyrkland]] - [[Vanúatú]] - [[Vatíkanið]] - [[Venesúela]] - [[Víetnam]] - ''[[Wallis- og Fútúnaeyjar]]'' </div> <div style="background-color:#F8FFF8;flex-basis:50%;flex-grow:1;min-width:320px;box-sizing: border-box;padding:1em;"> <div style="background-color:#F0F9F0;border-top:5px solid;border-color:#339933;padding:3px 0.25em; ">[[Mynd:Progress-0375.svg|20px|]] Með 3 kafla (89)</div> [[Albanía]] - ''[[Angvilla]]'' - [[Antígva og Barbúda]] - [[Argentína]] - ''[[Arúba]]'' - [[Austur-Tímor]] - ''[[Bandaríska Samóa]]'' - [[Barbados]] - [[Belís]] - [[Botsvana]] - [[Djibútí]] - [[Dóminíska lýðveldið]] - [[Egyptaland]] - [[Ekvador]] - [[El Salvador]] - [[Fílabeinsströndin]] - ''[[Franska Gvæjana]]'' - ''[[Franska Pólýnesía]]'' - [[Gana]] - [[Gínea]] - [[Grikkland]] - [[Grænhöfðaeyjar]] - ''[[Gvadelúpeyjar]]'' - ''[[Gvam]]'' - [[Hvíta-Rússland]] - [[Jamaíka]] - [[Jemen]] - ''[[Jólaeyja]]'' - [[Jórdanía]] - [[Kamerún]] - [[Kirgistan]] - ''[[Kosóvó]]'' - [[Kómoreyjar]] - [[Lesótó]] - [[Líbería]] - [[Líbía]] - [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] - [[Lýðveldið Kína]] - [[Lýðveldið Kongó]] - [[Madagaskar]] - [[Malasía]] - [[Maldívur]] - [[Mið-Afríkulýðveldið]] - [[Miðbaugs-Gínea]] - [[Míkrónesía (ríki)]] - ''[[Montserrat]]'' - [[Namibía]] - [[Níger]] - ''[[Norður-Kýpur]]'' - ''[[Norður-Maríanaeyjar]]'' - ''[[Norfolkeyja]]'' - [[Nýja-Sjáland]] - [[Óman]] - [[Pakistan]] - ''[[Palestínuríki]]'' - [[Panama]] - [[Perú]] - ''[[Pitcairn]]'' - ''[[Púertó Ríkó]]'' - [[Rúmenía]] - [[Rússland]] - ''[[Saint-Barthélemy]]'' - ''[[Saint-Martin]]'' - [[Salómonseyjar]] - [[Sambía]] - [[Samóa]] - [[Sankti Kristófer og Nevis]] - [[Senegal]] - [[Seychelles-eyjar]] - [[Simbabve]] - ''[[Sint Maarten]]'' - ''[[Sómalíland]]'' - [[Srí Lanka]] - [[Suður-Afríka]] - [[Suður-Súdan]] - [[Súdan]] - [[Súrínam]] - [[Tadsíkistan]] - [[Taíland]] - [[Tonga]] - ''[[Tókelá]]'' - ''[[Transnistría]]'' - [[Túnis]] - [[Túrkmenistan]] - [[Túvalú]] - [[Úganda]] - [[Úkraína]] - [[Úrúgvæ]] - [[Úsbekistan]] </div> <div style="background-color:#FFF8FA;flex-basis:50%;flex-grow:1;min-width:320px;box-sizing: border-box;padding:1em;"> <div style="background-color:#F9F0F4;border-top:5px solid;border-color:#993366;padding:3px 0.25em; ">[[Mynd:Progress-0125.svg|20px|]] Með 2- kafla (30)</div> ''[[Abkasía]]'' - [[Angóla]] - [[Armenía]] - [[Aserbaísjan]] - [[Bangladess]] - [[Bosnía og Hersegóvína]] - ''[[Bougainville]]'' - [[Brúnei]] - [[Bútan]] - ''[[Cayman-eyjar]]'' - ''[[Cooks-eyjar]]'' - ''[[Curaçao]]'' - [[Dóminíka]] - [[Eritrea]] - [[Eþíópía]] - [[Fídjí]] - [[Gambía]] - [[Kíribatí]] - [[Niue]] - [[Norður-Kórea]] - ''[[Nýja-Kaledónía]]'' - [[Palaú]] - ''[[Sahrawi-lýðveldið]]'' - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] - ''[[Sankti Helena]]'' - [[Sómalía]] - ''[[Suður-Ossetía]]'' - [[Sýrland]] - [[Tógó]] - [[Trínidad og Tóbagó]] </div> </div> {|style="width:100%;border-top:solid #F0F0F0 2px;border-bottom:1px solid #555555;background:#FAFAFA;" | style="padding:10px;vertical-align:top;" |<span style="font-size:2em;color:#555555;margin-left:15px;font-variant:small-caps;">Landalistar</span> |} {|style="width:100%;border-top:solid #F0F0F0 2px;background:#F9F4E9;" | style="padding:1em;" | [[ISO-3166-1]] - [[Listi yfir fullvalda ríki]] - [[Lönd eftir stærð]] - [[Lönd eftir mannfjölda]] - [[Lönd eftir landsframleiðslu (KMJ)]] - [[Lönd eftir landsframleiðslu (nafnvirði)]] - [[Lönd eftir landsframleiðslu á mann (KMJ)]] - [[Lönd eftir landsframleiðslu á mann (nafnvirði)]] - [[Listi yfir lönd eftir vísitölu um þróun lífsgæða]] - [[Listi yfir lönd eftir tíðni sjálfsmorða]] - [[Listi yfir landsnúmer]] - [[Listi fjölmennustu eyja heims]] - [[Ungbarnadauði]] - ... |} == Matrixa == {|style="width:100%;border-top:solid #F0F0F0 2px;border-bottom:1px solid #555555;background:#FAFAFA;" | style="padding:10px;vertical-align:top;" |<span style="font-size:2em;color:#555555;margin-left:15px;font-variant:small-caps;">Uppsetning</span> |} {|style="width:100%;border-top:solid #F0F0F0 2px;background:#F9F4E9;" | style="padding:1em;" | {{div col|width="12em"}} * ''Ig'' : Inngangur * '''Ht''' : Heiti * '''Sg''' : Saga * '''Lf''' : Landfræði (Náttúra, Veðurfar) * '''St''' : Stjórnmál (Stjórnsýslueiningar) * '''Eh''' : Efnahagslíf (Innviðir, Samgöngur) * '''Íb''' : Íbúar (Tungumál, Trúarbrögð, Menntun) * '''Mg''' : Menning (Íþróttir) * '''Tv''' : Tilvísanir * '''Tg''' : Tenglar {{div col end}} |- | style="padding:1em;" | {| class="wikitable" | style="background:lightblue;" | Óskoðað || style="background:yellow;" | Bæta við || style="background:orange;" | Lagfæra || style="background:lightgreen;" | Fullnægjandi |} |} {| class="wikitable" style="width:100%" | ! Nafn !! Ig !! Ht !! Sg !! Lf !! St !! Eh !! Íb !! Mg !! Tv !! Tg |- | [[Álandseyjar]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Danmörk]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Eistland]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Finnland]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Færeyjar]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Grænland]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Ísland]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:yellow" | + || style="background:orange" | + |- | [[Lettland]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Litáen]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:white" | - || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Noregur]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:white" | - || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Svalbarði]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Svíþjóð]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |} </div> [[Flokkur:Wikipedia:Samvinnuverkefni]] ht82td29arkxf9elhzdo2453dr5it90 L'Anse aux Meadows 0 58642 1973968 1973483 2026-08-01T00:58:30Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973968 wikitext text/x-wiki [[Mynd:2022-08-27 05 View of L'Anse aux Meadows, NFL CAN.jpg|right|thumb|Þorpið L’Anse-aux-Meadows til vinstri og norrænu búðirnar til hægri]] [[Mynd:L'Anse aux Meadows map.png|right|thumb|Nýfundnaland, rauði depillinn sýnir staðsetningu L'Anse aux Meadows]] '''L'Anse aux Meadows''' er á nyrsta tanga hins mikla norðurskaga [[Nýfundnaland|Nýfundnalands]], í fylkinu [[Nýfundnaland og Labrador]] í [[Kanada]], um einum kílómetra sunnan við samnefnt lítið þorp og um 20 km frá bænum St. Anthony. Árið 1960 fundu norsku fornleifafræðingarnir [[Helge Ingstad]] og [[Anne Stine Ingstad]] fornminjar á L'Anse aux Meadows frá norrænni menningu. [[C-14 aldursgreining|Kolefnisaldursgreiningar]] benda til að minjarnar séu frá tímabilinu 990 til 1050 e.Kr. <ref>Nydal, R. (1989). [https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/652904/1229-1480-1-PB.pdf?sequence=1&isAllowed=y A critical review of radiocarbon dating of a Norse settlement at L'Anse aux Meadows, Newfoundland Canada.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240605105845/https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/652904/1229-1480-1-PB.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=2024-06-05 }} Radiocarbon, 31(3), 976-985.With an assumed total systematic error of 30 ± 20 years, as a mean for various tree rings, the calibrated age range of L'Anse aux Meadows is AD 975–1020. This agrees well with the assumed historical age of ca AD 1000, a result which has also been recently corroborated by high-precision accelerator dating at the University of Toronto.</ref><ref>Cordell, Linda S.; Lightfoot, Kent; McManamon, Francis; Milner, George (2009). "L'Anse aux Meadows National Historic Site". Archaeology in America: An Encyclopedia. ABC-CLIO. bls. 82. ISBN 978-0-313-02189-3.</ref> og aldursgreining árshringja að tré sem notuð voru í byggingarnar var höggvið 1021,<ref> Ledger, Paul M.; Girdland-Flink, Linus; Forbes, Véronique (15 July 2019). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6681721/ "New horizons at L'Anse aux Meadows".] Proceedings of the National Academy of Sciences. 116 (31): 15341–15343. Bibcode:2019PNAS..11615341L. doi:10.1073/PNAS.1907986116. eISSN 1091-6490. ISSN 0027-8424. PMC 6681721. PMID 31308231. Modeling results were remarkably consistent, and model A suggests Norse occupation began Cal AD 910–1030..... A weighted mean of twig dates—notwithstanding issues associated with combination of 14C ages from multiple individuals—provided a result of AD 986–1022 </ref><ref> Kuitems, Margot; Wallace, Birgitta L.; Lindsay, Charles; Scifo, Andrea; Doeve, Petra; Jenkins, Kevin; Lindauer, Susanne; Erdil, Pınar; Ledger, Paul M.; Forbes, Véronique; Vermeeren, Caroline (20 October 2021). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8770119/ "Evidence for European presence in the Americas in AD 1021".] Nature. 601 (7893): 388–391. Bibcode:2022Natur.601..388K. doi:10.1038/s41586-021-03972-8. ISSN 1476-4687. PMC 8770119. PMID 34671168. S2CID 239051036. Our result of AD 1021 for the cutting year constitutes the only secure calendar date for the presence of Europeans across the Atlantic before the voyages of Columbus. Moreover, the fact that our results, on three different trees, converge on the same year is notable and unexpected. This coincidence strongly suggests Norse activity at L'Anse aux Meadows in AD 1021. In addition, our research demonstrates the potential of the AD 993 anomaly in atmospheric 14C concentrations for pinpointing the ages of past migrations and cultural interactions.</ref> og það gerir L'Anse aux Meadows án efa að elsta stað þar sem Evrópubúar komu til landa vestan við [[Grænland]]. Fornleifarnar og tímasettningin koma nokkuð heim og saman við frásögurnar í tveimum [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]]: [[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu rauða]] og [[Grænlendinga saga|Grænlendinga sögu]] sem stundum eru nefndar saman sem Vínlandssögurnar. Í þessum sögum er sagt frá ferðum [[Norrænir Grænlendingar|norrænna manna frá Grænlandi]] til landa sem þeir nefndu [[Helluland]], [[Markland]] og [[Vínland]]. Fornleifarnar benda til þess að byggðin hafi þjónað fremur sem bækistöð fyrir verðmætaöflun sunnar heldur en tilraun til landnáms. <ref>Páll Bergþórsson (1997). [https://baekur.is/bok/010b2d7f-4046-41b2-b72b-a1ad878e4887 Vínlandsgátan]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Mál og menning, ISBN 9979315849</ref> Svæðið nær yfir 31 ferkílómetra, bæði af landi og sjó, þar eru leifar átta bygginga úr [[Torfbær|torfi]] yfir viðargrind. Þar hafa fundist yfir 800 norrænir munir,<ref> Sarolta Anna Takacs; Eric H. Cline (17 July 2015). The Ancient World, Volumes 1–5. Routledge. bls. 272–. ISBN 978-1-317-45839-5.</ref> þar á meðal hlutir úr [[Brons|bronsi]], beinum og steini og [[Gjall|gjallmolar]] og [[Viðarkol|viðarkolaleifar]] benda greinilegar til rauðajárnframleiðslu.<ref> Kirsten Wolf (2004). Daily Life of the Vikings. Greenwood Publishing Group. bls. 139–. ISBN 978-0-313-32269-3. OCLC 253909682.</ref> Staðurinn var útnefndur þjóðminjastaður Kanada árið 1968 og á [[Heimsminjaskrá UNESCO|heimsminjaskrá UNESCO]] árið 1978. ==Saga== ===Frumbyggjar=== Áður en Norðmenn komu til Nýfundnalands eru frumbyggjaþjóða á L'Anse aux Meadows svæðinu fyrir komu norrænna manna þangað, elstu minjarnar eru um 6.000 ára gamlar. Hins vegar virðist en þeirra búið samtímis norrænu byggðinni. Mest áberandi minjar um fyrri byggð eru frá svo nefndu [[Dorset-menning|Dorset-fólki]], sem bjuggu á svæðinu um 300 árum á undan norrænu byggðinni. Samkvæmt kolefnisaldursgreiningum hefur fyrsta þjóðin, sem kölluð er Maritime Archaic á ensku, búið frá 4000 f.Kr, þangað til um 1000 f.Kr. Þetta fólk notaði trébáta og lifðu aðallega á veiðum á [[Sjávarspendýr|sjávarspendýrum]]. <ref>James A. Tuck (1998). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/maritime-archaic.php Maritime Archaic tradition]. Heritage The Newfoundland and Labrador</ref> Frá 1000 f.Kr. þangað til um 800 – 850 mismunandi Dorset-hópar.<ref>Ralph T. Pastore (1998). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/palaeo-eskimo.php Palaeo-Eskimo Peoples]. Heritage The Newfoundland and Labrador</ref> Eftir norrænu byggðina um 1200 og fram til um það bil 1500 e.Kr. bjuggu þar [[Beothuk]] frumbyggjar.<ref>Ralph T. Pastore (1997). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/beothuk.php The Beothuk]. Heritage The Newfoundland and Labrador</ref> ===Norræn byggð=== Fornminjar í L'Anse aux Meadows voru grafnar upp undir stjórn Helge og Anne Stine Ingstad á árunum 1961-1968, meðal annars með þátttöku [[Kristján Eldjárn|Kristjáns Eldjárns]] 1962.<ref> Kristján Eldjárn (2012), Vínlandsdagbók. Útgefandi: Forlagið, ISBN: 9789979535775</ref> [[Mynd:Authentic Viking recreation.jpg|right|thumb|Norrænar tilgátubyggingar á L’Anse-aux-Meadows, á Nýfundnalandi.]] [[mynd:L'Anse aux Meadows National Historic Site - features map with labels - 2025.svg|upright=1.4|thumb|Kort af norræna svæðinu á L'Anse aux Meadows<br/> <br/> Norrænar búðatóftir:<br/> '''A''' - Skáli, '''B''' - Hús, '''C''' - Kofi, '''D''' – Skáli, '''E''' - Kofi, '''F''' – Meginskáli, '''G''' - Kofi, '''J''' - Smiðja<br/> <br/> Nýbyggingar:<br/> '''1''' - Tilgátubyggingar A, B, C, og J]] Nú er svæðið að mestu leyti opið graslendi en fyrir 1000 árum var þar skógur sem hefur verið hentugur til að höggva tré til bátasmíði, húsabyggingar og vinnslu á rauðajárni.<ref> : The Excavation of a Norse Settlement in L'Anse Aux Meadows, Newfoundland. Breakwater Books. ISBN 978-1-55081-158-2.</ref> Tóftir átta bygginga (merktar frá A–J á kortinu) fundust. Fornleifafræðingarnir rannsökuðu leifar átta norrænna húsa og eina kolagröf, fyrir utan ýmiskonar minjar frumbyggja.<ref> Birgitta Wallace (1990): [https://timarit.is/gegnir/991006602489706886 „Norrænar fornminjar í L´anse aux Meadows.“] Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1989. Ólafur Halldórsson þýddi.</ref> Þrjú húsanna voru líklega íveruhús með langeldum á miðju gólfi, hin eru talin vera vöruskemmur eða verkstæði. Öll húsin voru byggð úr [[Torfbær|torfi]] með timburgrind að innan, og var torf bæði í þaki og veggjum. Bæði hafa verið notaðir strengir, hnausar og klömbrur í byggingarnar. Flestir veggir voru tvíhlaðnir með sandi og möl sem fyllingu og styrktir með strengjatorfi sent var lagt þversum, en ytri og innri hleðsla úr hnausum og strengjum. Þetta er sama byggingarlag og tíðkaðist á íslandi og Grænlandi.<ref>Birgitta Wallace, (1990) bls. 134</ref> Stærsti skálinn (F) var 28,8 m × 15,6 m, og var skipt í nokkur rými.<ref> Wallace, Birgitta (2021). [https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/lanse-aux-meadows "L'Anse aux Meadows".] The Canadian Encyclopedia. Historica Canada.</ref> Þrjár minni byggingar (B, C, G) gætu verið vöruskemmur eða verkstæði. Eitt af þeim var smiðja og rauðablásturshús og viðarkolagröf í grennd, samskonar og fundist hafa í Noregi og á Íslandi.<ref>Birgitta Wallace, (1990) bls. 140</ref> (bygging J), annað bygging fyrir smíðar (bygging D), þar fannst meðal annars sundurklipptur hnoðsaumur, tréspónn og aflóga smíðisgripir. Þar fyrir utan voru fjögur lítil naust grafin neðan við fjörukambin. Hins vegar hafa engar vísbendingar um [[Fjós|fjós]] eða önnur gripahús eða búfé fundist í L'Anse aux Meadows. [[Mynd:L'AnseAuxMeadowsModel.jpg|upright=1.4|thumb|Þrívíddarmódel af norrænu byggðinni í L'Anse aux Meadows]]Mikið af minjum hefur fundist en heimilisáhöld og persónulegir munir eru fáir og nær eingöngu smáhlutir sem eigendur gátu auðveldlega glutrað niður. Meðal þess var lítil hringnæla sem var notuð til að næla saman föt, einnig [[Snælda|snældusnúður]] úr tálgusteini og lítið nálabrýni úr kvarsi.<ref>Birgitta Wallace, (1990) bls. 142</ref> Engin leið að vita hversu margt fólk var í búðunum á hverjum tíma, þó að íveruhúsin gætu hýst 30 til 160 manns.<ref> Kolodny, Annette (2012). In Search of First Contact: The Vikings of Vinland, the Peoples of the Dawnland, and the Anglo-American Anxiety of Discovery. Duke University Press. bls. 95. ISBN 978-0-8223-5286-0.</ref> Heildaríbúafjöldi Grænlands á þeim tíma var um 2.500 til 3000, sem þýðir að L'Anse aux Meadows-svæðið var minna en 10 prósent af norrænu byggðunum á Grænlandi.<ref>Richards, J. D. (2005). The Vikings: A Very Short Introduction. Oxford University Press. Bls. 112. doi:10.1093/actrade/9780192806079.003.0011. ISBN 978-0-19-280607-9.</ref> Ekki er hægt að ákveða með neinni nákvæmni hvað þessi hús voru lengi notuð til búsetu en það hefur sennilega verið um fá ár að ræða, eða í mesta lagi fáeina áratugi fremur en aldir. Allar líkur eru á að byggðin hafi ekki staðið lengi því að öskuhaugar eru ekki miklir, í mesta lagi nokkur ár, og engin merki eru um grafreiti.<ref>Páll Bergþórsson (1997). Bls. 169</ref> Árið 2021 sýndu rannsóknir að tré som notað var við byggingarnar hafi verið fellt ár 1021, það sýnir hins vegar ekki hvenær norrænir menn komu þangað eða eða hversu lengi þeir voru þar. Þessi aldursgreiningin byggist á kolefnisaldursgreiningu á viðarstykkjum sem hafa verið skornir með málmverkfærum sem frumbyggjar á svæðinu notuðu ekki. <ref>Kuitems, Margot; Wallace, Birgitta L.; Lindsay, Charles; Scifo, Andrea; Doeve, Petra; Jenkins, Kevin; Lindauer, Susanne; Erdil, Pınar; Ledger, Paul M. (20. oktober 2021).[ https://www.nature.com/articles/s41586-021-03972-8 «Evidence for European presence in the Americas in ad 1021».] Nature: 1–4. ISSN 1476-4687. doi:10.1038/s41586-021-03972-8. «However, it has thus far not been possible to determine when this activity took place. Here we provide evidence that the Vikings were present in Newfoundland in AD 1021. We overcome the imprecision of previous age estimates by making use of the cosmic-ray-induced upsurge in atmospheric radiocarbon concentrations in AD 993 (ref. 6). Our new date lays down a marker for European cognisance of the Americas, and represents the first known point at which humans encircled the globe.»</ref><ref>Brian Handwerk, [https://www.smithsonianmag.com/science-nature/new-dating-method-shows-vikings-occupied-newfoundland-in-1021-ce-180978903/ New Dating Method Shows Vikings Occupied Newfoundland in 1021 C.E.] Smithsonian Magazine, October 20, 2021</ref> Samkvæmt rannsókn frá árinu 2019, sem var birt í vísindatímaritinu PNAS, er mögulegt að norræn umsvif hafi verið í L'Anse aux Meadows í allt að heila öld. <ref>Forbes, Véronique; Girdland-Flink, Linus; Ledger, Paul M. (10 July 2019). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6681721/ "New horizons at L'Anse aux Meadows".] Proceedings of the National Academy of Sciences. 116 (31): 15341 15343. Bibcode:2019PNAS..11615341L. doi:10.1073/pnas.1907986116. ISSN 0027-8424. PMC 6681721. PMID 31308231.</ref> Flestir fræðimenn eru nú á þeirri skoðun að L’Anse aux Meadows hafi ekki verið Vínland. Ekki síst vegna þess að þar er ekkert að finna af þeim gæðum Vínlands sem sögurnar segja frá, svo sem [[Vínber|vínberjum]] eða kjörviði. Hins vegar telja þeir að L’Anse aux Meadows hafi verið bækistöð þegar komið var frá Grænlandi því þar opnaðist leiðin suður á bóginn að suðurströnd St. Lawrenceflóa, til hins eiginlega Vínlands og mögulega enn lengra. Einnig bækistöð þegar aftur var haldið til Grænlands. [[Birgitta Wallace]] taldi að Straumfjörður og Leifsbúðir sem nefndir í Eiríkssögu rauða og Grænlendingasögu væru L‘Anse aux Meadows.<ref> Birgitta Wallace, [https://id.erudit.org/iderudit/nflds19_1art02 The Norse in Newfoundland:L'Anse aux Meadows and Vinland]. Newfoundland and Labrador Studies. Volume 19, Number 1, Spring 2003, bls. 5–43</ref> Í bækistöðunum hafa skipshafnirnar notað búðirnar til hvíldar og til að gera við skipin. Einnig gætu þeir haft þar vetursetu til að geta haldið áfram næsta sumar að sækja vörur frá hinu eiginlega Vínlandi eða bíða þess að ísa leysi við Nýfundnaland og Larbrador. Siglingaleiðin frá Leifsbúðum til Grænlands er mun styttri en frá Vínlandi sjálfu ef það hefur verið langt í suður. Norður og vestur Labradorhaf, allt suður að norðhluta Nýfundnalands er þakið hafís frá október byrjun fram til loka maí eða byrjun júní.<ref>[ https://www.canada.ca/en/environment-climate-change/services/ice-forecasts-observations/latest-conditions/climatology.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260124001534/https://www.canada.ca/en/environment-climate-change/services/ice-forecasts-observations/latest-conditions/climatology.html |date=2026-01-24 }} Canadian Ice Service Ice Climatology]</ref> [[Mynd:NAS-031 Juglans cinerea.png|thumb|Lauf smjörhnetutrés og hnetur ]] Þótt almennt sé nú talið að L'Anse aux Meadows hafi verið bækistöð norrænna manna í landaleit og í leit að timbri og öðrum verðmætum en ekki tilraun til landnáms, þá er enn umdeilt hversu langt suður þeir fóru. Í Vínlandssögunum er sagt að vínber hafi fundist á Vínlandi og það bendir til þess að þeir hafi að minnsta kosti farið til suðurstrandar [[St. Lawrence-fljót]]s og fundið bæði villtan vínvið og hnetutré. Þrjár smjörhnetur (''Juglans cinerea'') fundust við L'Anse aux Meadows, en þessi hnetutegund vex aðeins sunnan við St. Lawrence-fljót.<ref>[https://publications.gc.ca/pub?id=9.840850&sl=0 COSEWIC assessment and status report on the butternut, Juglans cinerea, in Canada]</ref><ref> Birgitta Wallace, [https://www.researchgate.net/publication/250260771_L'Anse_Aux_Meadows_Leif_Eriksson's_Home_in_Vinland "L’Anse aux Meadows, Leif Eriksson's Home in Vinland"], Norse Greenland: Selected Papers from the Hvalsey Conference 2008 Journal of the North Atlantic, 2009, bls. 114-125. DOI:10.3721/037.002.s212</ref> [[Mynd:Vitis riparia 15-p.bot-vitis.rip-02.jpg|thumb|Lækjavínviðarber]] Vínberin sem sagt er að hafi fundist í Vínlandi gætu verið lækjavínviður (''Vitis riparia''), tegund af villtum þrúgum sem vaxa á trjám en en hafa aldrei vaxið á Nýfundnalandi. Grænlendingarnir hafa fundið tré umvafin lækjavínviði sunnan við L'Anse aux Meadows og kallað þau vínvið.<ref>[https://data.canadensys.net/vascan/name/Vitis%20riparia Vitis riparia - Database of Vascular Plants of Canada (VASCAN)]</ref> L'Anse Aux Meadows hefur að öllum líkindum verið lítil og skammlíf bækistöð, fyrst og fremst notuð við skógarhögg og timburflutninga og einnig skipaviðhalds, frekar en til landnáms eins og á Grænlandi.<ref>Frakes, Jerold C., "Vikings, Vínland and the Discourse of Eurocentrism." The Journal of English and Germanic Philology 100, no. 2 (April, 2001):197</ref> ==Sjá einnig== * [[Helluland]] * [[Markland]] * [[Vínland]] * [[Norrænir Grænlendingar]] ===Tilvitnanir=== <references/> ==Ítarefni== * Birgitta Wallace (1990): [https://timarit.is/gegnir/991006602489706886 „Norrænar fornminjar í L´anse aux Meadows.“] Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1989. Ólafur Halldórsson þýddi. * Gunnar Karlsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=125 „Hvor var á undan að finna Ameríku, Leifur heppni eða Bjarni Herjólfsson?“] Vísindavefurinn, 19. febrúar 2000. * Orri Vésteinsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=82673 „Hafa fundist fornleifar á Grænlandi og Vínlandi eftir norræna víkinga?“] Vísindavefurinn, 22. nóvember 2021. * Orri Vésteinsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=82287 „Hvar voru skip víkinga sem sigldu til Vesturheims smíðuð?“] Vísindavefurinn, 8. september 2021. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3521297 ''Vínland Þorfinns karlsefnis og Guðríðar Þorbjarnardóttur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2001] * [https://timarit.is/page/5680588?iabr=on Halldór Hermannsson, Vínlandsferðirnar,Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 1. tölublað (01.04.1919)] [[Flokkur:Vínland]] [[Flokkur:Saga Íslands]] [[Flokkur:Saga Grænlands]] [[Flokkur:Saga Kanada]] [[Flokkur:Kanada]] [[Flokkur:Nýfundnaland og Labrador]] [[Flokkur:Nýfundnaland]] hcazll9l6yxw82983as6js0nljr97a1 Stjörnuspeki 0 62068 1973937 1877057 2026-07-31T12:54:05Z MyraMidnight 41218 tafla af dags. fyrir stjörnuspár dýrahringsins 1973937 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Universum.jpg|thumb|Mynd sem tengist stjörnuspáfræði.]] '''Stjörnuspeki''' eða '''stjörnuspáfræði''' er hópur kerfa, [[hefð]]a og [[skoðun|skoðana]] þar sem staðsetning [[Stjarnfræðilegt fyrirbæri|stjarnfræðilegra fyrirbæra]] og tengdar upplýsingar eru notaðar til að skilja, túlka og flokka upplýsingar um persónuleika og margt annað. Stjörnuspeki er talin til [[Gervivísindi|gervivísinda]]. == Stjörnuspár dýrahringsins == Þær föstu dagsetningar sem eru notaðar fyrir stjörnuspár eru ekki þær sömu og raunverulegar dags. sem ráða hvaða stjörnumerki fólk er sagt fæðast undir, þar sem raunverulegar dagsetningar breytast á milli ára því árið er í raun um 365,25 dagar. Eftirfarandi tafla eru tímasetningar fyrir stjörnuspár tengdar [[dýrahringurinn|dýrahringnum]]. {| class="wikitable" |- ! colspan="2" |Stjörnumerki !Stjörnuspá dags. !Raunverulegar dags.<ref>Dagsetningarnar í seinni dálknum töflunni hér að ofan miðast við árin 2009-2010. Þær eru breytilegar á milli ára m.a. vegna þess að árið er í raun u.þ.b. 365,25 dagar (sem er leiðrétt með því að skjóta inn 29. febrúar á fjögurra ára fresti)</ref> (breytilegt) !Dvöl sólar í merki !Frumefni |----------------- |[[Image:Aries.svg|20px]] |[[Hrúturinn (stjörnumerki)|Hrúturinn]] |21. mars - 19. apríl |18. apríl til 14. maí |26 dagar |[[Eldur]] |----------------- |[[Image:Taurus.svg|20px]] |[[Nautið (stjörnumerki)|Nautið]] |20. apríl - 20. maí |14. maí til 21. júní |38 dagar |[[Jörð]] |----------------- |[[Image:Gemini.svg|20px]] |[[Tvíburarnir (stjörnumerki)|Tvíburarnir]] |21. maí - 21. júní |21. júní til 20. júlí |29 dagar |[[Loft]] |----------------- |[[Image:Cancer.svg|20px]] |[[Krabbinn (stjörnumerki)|Krabbinn]] |22. júní - 22. júlí |20. júlí til 10. ágúst |21 dagar |[[Vatn]] |----------------- |[[Image:Leo.svg|20px]] |[[Ljónið (stjörnumerki)|Ljónið]] |23. júlí - 22. ágúst |10. ágúst til 16. september |37 dagar |[[Eldur]] |----------------- |[[Image:Virgo.svg|20px]] |[[Meyjan (stjörnumerki)|Meyjan]] |23. ágúst - 22. sept |16. september til 31. október |45 dagar |[[Jörð]] |----------------- |[[Image:Libra.svg|20px]] |[[Vogin (stjörnumerki)|Vogin]] |23. sept - 23. okt |31. október til 23. nóvember |21 dagar |[[Loft]] |----------------- |[[Image:Scorpio.svg|20px]] |[[Sporðdrekinn (stjörnumerki)|Sporðdrekinn]] |24. okt - 21. nóv |23. nóvember til 29. nóvember |8 dagar |[[Vatn]] |----------------- |[[Image:Sagittarius.svg|20px]] |[[Bogmaðurinn (stjörnumerki)|Bogmaðurinn]] |22. nóv - 21. des |18. desember til 19. janúar |34 dagar |[[Eldur]] |----------------- |[[Image:Capricorn.svg|20px]] |[[Steingeitin (stjörnumerki)|Steingeitin]] |22. des - 19. janúar |19. janúar til 16. febrúar |27 dagar |[[Jörð]] |----------------- |[[Image:Aquarius.svg|20px]] |[[Vatnsberinn]] |20. jan - 18. feb |16. febrúar til 12. mars |24 dagar |[[Loft]] |----------------- |[[Image:Pisces.svg|20px]] |[[Fiskarnir (stjörnumerki)|Fiskarnir]] |19. feb - 20. mars |12. mars til 18. apríl |38 dagar |[[Vatn]] |} == Tengt efni == * [[Dýrahringurinn]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Stjörnuspeki| ]] [[Flokkur:Gervivísindi]] 0xt9k7g7tasjikwawtncteim54glsik 1973940 1973937 2026-07-31T13:08:53Z MyraMidnight 41218 Meiri upplýsingar um hliðrun dags. frá stjörnuspám og raunverulegum dags. 1973940 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Universum.jpg|thumb|Mynd sem tengist stjörnuspáfræði.]] '''Stjörnuspeki''' eða '''stjörnuspáfræði''' er hópur kerfa, [[hefð]]a og [[skoðun|skoðana]] þar sem staðsetning [[Stjarnfræðilegt fyrirbæri|stjarnfræðilegra fyrirbæra]] og tengdar upplýsingar eru notaðar til að skilja, túlka og flokka upplýsingar um persónuleika og margt annað. Stjörnuspeki er talin til [[Gervivísindi|gervivísinda]]. == Stjörnuspár dýrahringsins == Þegar stjörnuspekikerfið fyrir [[Dýrahringurinn|dýrahringinn]] var í mótun fyrir nokkur þúsund árum þá voru dagsetningarnar miklu nær raunverulegum dags. en nú er vegna þess að [[pólvelta]] jarðar er nóg til að hliðra þessum dagsetningum örlítið í gegnum aldirnar auk þess að árið er í raun um 365,25 dagar sem getur breytt þeim á milli ára.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=49411|titill=Hvernig virka stjörnuspár?|útgefandi=Vísindavefurinn.is|mánuður=3. október|ár=2008|mánuðurskoðað=31. júlí|árskoðað=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=http://www.almanak.hi.is/stjornumerki.html|titill=Stjörnumerki og stjörnuspámerki|útgefandi=Almanak Háskólans|mánuðurskoðað=31. júlí|árskoðað=2026|vefsíða=almanak.hi.is}}</ref> Þær föstu dagsetningar sem eru notaðar fyrir stjörnuspár eru því ekki þær sömu og raunverulegar dags. sem ráða hvaða stjörnumerki fólk er sagt fæðast undir, þar sem raunverulegar dagsetningar breytast á milli ára því árið er í raun um. {| class="wikitable" |- ! colspan="2" |Stjörnumerki !Stjörnuspá dags. !Raunverulegar dags.<ref>Dagsetningarnar í seinni dálknum töflunni hér að ofan miðast við árin 2009-2010. Þær eru breytilegar á milli ára m.a. vegna þess að árið er í raun u.þ.b. 365,25 dagar (sem er leiðrétt með því að skjóta inn 29. febrúar á fjögurra ára fresti)</ref> (breytilegt) !Dvöl sólar í merki !Frumefni |----------------- |[[Image:Aries.svg|20px]] |[[Hrúturinn (stjörnumerki)|Hrúturinn]] |21. mars - 19. apríl |18. apríl til 14. maí |26 dagar |[[Eldur]] |----------------- |[[Image:Taurus.svg|20px]] |[[Nautið (stjörnumerki)|Nautið]] |20. apríl - 20. maí |14. maí til 21. júní |38 dagar |[[Jörð]] |----------------- |[[Image:Gemini.svg|20px]] |[[Tvíburarnir (stjörnumerki)|Tvíburarnir]] |21. maí - 21. júní |21. júní til 20. júlí |29 dagar |[[Loft]] |----------------- |[[Image:Cancer.svg|20px]] |[[Krabbinn (stjörnumerki)|Krabbinn]] |22. júní - 22. júlí |20. júlí til 10. ágúst |21 dagar |[[Vatn]] |----------------- |[[Image:Leo.svg|20px]] |[[Ljónið (stjörnumerki)|Ljónið]] |23. júlí - 22. ágúst |10. ágúst til 16. september |37 dagar |[[Eldur]] |----------------- |[[Image:Virgo.svg|20px]] |[[Meyjan (stjörnumerki)|Meyjan]] |23. ágúst - 22. sept |16. september til 31. október |45 dagar |[[Jörð]] |----------------- |[[Image:Libra.svg|20px]] |[[Vogin (stjörnumerki)|Vogin]] |23. sept - 23. okt |31. október til 23. nóvember |21 dagar |[[Loft]] |----------------- |[[Image:Scorpio.svg|20px]] |[[Sporðdrekinn (stjörnumerki)|Sporðdrekinn]] |24. okt - 21. nóv |23. nóvember til 29. nóvember |8 dagar |[[Vatn]] |----------------- |[[Image:Sagittarius.svg|20px]] |[[Bogmaðurinn (stjörnumerki)|Bogmaðurinn]] |22. nóv - 21. des |18. desember til 19. janúar |34 dagar |[[Eldur]] |----------------- |[[Image:Capricorn.svg|20px]] |[[Steingeitin (stjörnumerki)|Steingeitin]] |22. des - 19. janúar |19. janúar til 16. febrúar |27 dagar |[[Jörð]] |----------------- |[[Image:Aquarius.svg|20px]] |[[Vatnsberinn]] |20. jan - 18. feb |16. febrúar til 12. mars |24 dagar |[[Loft]] |----------------- |[[Image:Pisces.svg|20px]] |[[Fiskarnir (stjörnumerki)|Fiskarnir]] |19. feb - 20. mars |12. mars til 18. apríl |38 dagar |[[Vatn]] |} == Tengt efni == * [[Dýrahringurinn]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Stjörnuspeki| ]] [[Flokkur:Gervivísindi]] m1z3t2lv8z3n2vknhvndxad2yequ9qq 1973941 1973940 2026-07-31T13:10:39Z MyraMidnight 41218 /* Stjörnuspár dýrahringsins */ tek út setn. án endingar því það var fært á milli málsgreina. 1973941 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Universum.jpg|thumb|Mynd sem tengist stjörnuspáfræði.]] '''Stjörnuspeki''' eða '''stjörnuspáfræði''' er hópur kerfa, [[hefð]]a og [[skoðun|skoðana]] þar sem staðsetning [[Stjarnfræðilegt fyrirbæri|stjarnfræðilegra fyrirbæra]] og tengdar upplýsingar eru notaðar til að skilja, túlka og flokka upplýsingar um persónuleika og margt annað. Stjörnuspeki er talin til [[Gervivísindi|gervivísinda]]. == Stjörnuspár dýrahringsins == Þegar stjörnuspekikerfið fyrir [[Dýrahringurinn|dýrahringinn]] var í mótun fyrir nokkur þúsund árum þá voru dagsetningarnar miklu nær raunverulegum dags. en nú er vegna þess að [[pólvelta]] jarðar er nóg til að hliðra þessum dagsetningum örlítið í gegnum aldirnar auk þess að árið er í raun um 365,25 dagar sem getur breytt þeim á milli ára.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=49411|titill=Hvernig virka stjörnuspár?|útgefandi=Vísindavefurinn.is|mánuður=3. október|ár=2008|mánuðurskoðað=31. júlí|árskoðað=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=http://www.almanak.hi.is/stjornumerki.html|titill=Stjörnumerki og stjörnuspámerki|útgefandi=Almanak Háskólans|mánuðurskoðað=31. júlí|árskoðað=2026|vefsíða=almanak.hi.is}}</ref> Þær föstu dagsetningar sem eru notaðar fyrir stjörnuspár eru því ekki þær sömu og raunverulegar dags. sem ráða hvaða stjörnumerki fólk er sagt fæðast undir. {| class="wikitable" |- ! colspan="2" |Stjörnumerki !Stjörnuspá dags. !Raunverulegar dags.<ref>Dagsetningarnar í seinni dálknum töflunni hér að ofan miðast við árin 2009-2010. Þær eru breytilegar á milli ára m.a. vegna þess að árið er í raun u.þ.b. 365,25 dagar (sem er leiðrétt með því að skjóta inn 29. febrúar á fjögurra ára fresti)</ref> (breytilegt) !Dvöl sólar í merki !Frumefni |----------------- |[[Image:Aries.svg|20px]] |[[Hrúturinn (stjörnumerki)|Hrúturinn]] |21. mars - 19. apríl |18. apríl til 14. maí |26 dagar |[[Eldur]] |----------------- |[[Image:Taurus.svg|20px]] |[[Nautið (stjörnumerki)|Nautið]] |20. apríl - 20. maí |14. maí til 21. júní |38 dagar |[[Jörð]] |----------------- |[[Image:Gemini.svg|20px]] |[[Tvíburarnir (stjörnumerki)|Tvíburarnir]] |21. maí - 21. júní |21. júní til 20. júlí |29 dagar |[[Loft]] |----------------- |[[Image:Cancer.svg|20px]] |[[Krabbinn (stjörnumerki)|Krabbinn]] |22. júní - 22. júlí |20. júlí til 10. ágúst |21 dagar |[[Vatn]] |----------------- |[[Image:Leo.svg|20px]] |[[Ljónið (stjörnumerki)|Ljónið]] |23. júlí - 22. ágúst |10. ágúst til 16. september |37 dagar |[[Eldur]] |----------------- |[[Image:Virgo.svg|20px]] |[[Meyjan (stjörnumerki)|Meyjan]] |23. ágúst - 22. sept |16. september til 31. október |45 dagar |[[Jörð]] |----------------- |[[Image:Libra.svg|20px]] |[[Vogin (stjörnumerki)|Vogin]] |23. sept - 23. okt |31. október til 23. nóvember |21 dagar |[[Loft]] |----------------- |[[Image:Scorpio.svg|20px]] |[[Sporðdrekinn (stjörnumerki)|Sporðdrekinn]] |24. okt - 21. nóv |23. nóvember til 29. nóvember |8 dagar |[[Vatn]] |----------------- |[[Image:Sagittarius.svg|20px]] |[[Bogmaðurinn (stjörnumerki)|Bogmaðurinn]] |22. nóv - 21. des |18. desember til 19. janúar |34 dagar |[[Eldur]] |----------------- |[[Image:Capricorn.svg|20px]] |[[Steingeitin (stjörnumerki)|Steingeitin]] |22. des - 19. janúar |19. janúar til 16. febrúar |27 dagar |[[Jörð]] |----------------- |[[Image:Aquarius.svg|20px]] |[[Vatnsberinn]] |20. jan - 18. feb |16. febrúar til 12. mars |24 dagar |[[Loft]] |----------------- |[[Image:Pisces.svg|20px]] |[[Fiskarnir (stjörnumerki)|Fiskarnir]] |19. feb - 20. mars |12. mars til 18. apríl |38 dagar |[[Vatn]] |} == Tengt efni == * [[Dýrahringurinn]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Stjörnuspeki| ]] [[Flokkur:Gervivísindi]] tdfshfe5uqhcmbtacqluh04lapn4bbo 1973943 1973941 2026-07-31T13:19:23Z MyraMidnight 41218 /* Stjörnuspár dýrahringsins */ næ í heimild frá dýrahringnum sem voru notaðar fyrir dags. 1973943 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Universum.jpg|thumb|Mynd sem tengist stjörnuspáfræði.]] '''Stjörnuspeki''' eða '''stjörnuspáfræði''' er hópur kerfa, [[hefð]]a og [[skoðun|skoðana]] þar sem staðsetning [[Stjarnfræðilegt fyrirbæri|stjarnfræðilegra fyrirbæra]] og tengdar upplýsingar eru notaðar til að skilja, túlka og flokka upplýsingar um persónuleika og margt annað. Stjörnuspeki er talin til [[Gervivísindi|gervivísinda]]. == Stjörnuspár dýrahringsins == Þegar stjörnuspekikerfið fyrir [[Dýrahringurinn|dýrahringinn]] var í mótun fyrir nokkur þúsund árum þá voru dagsetningarnar miklu nær raunverulegum dags. en nú er vegna þess að [[pólvelta]] jarðar er nóg til að hliðra þessum dagsetningum örlítið í gegnum aldirnar auk þess að árið er í raun um 365,25 dagar sem getur breytt þeim á milli ára.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=49411|titill=Hvernig virka stjörnuspár?|útgefandi=Vísindavefurinn.is|mánuður=3. október|ár=2008|mánuðurskoðað=31. júlí|árskoðað=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=http://www.almanak.hi.is/stjornumerki.html|titill=Stjörnumerki og stjörnuspámerki|útgefandi=Almanak Háskólans|mánuðurskoðað=31. júlí|árskoðað=2026|vefsíða=almanak.hi.is}}</ref> Þær föstu dagsetningar sem eru notaðar fyrir stjörnuspár eru því ekki þær sömu og raunverulegar dags. sem ráða hvaða stjörnumerki fólk er sagt fæðast undir. {| class="wikitable" |- ! colspan="2" |Stjörnumerki !Stjörnuspá dags.<ref>[http://www.stjornuskodun.is/stjornuskodun/stjornuhiminninn/dyrahringurinn/ Stjörnufræðivefurinn: Dýrahringurinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110126111713/http://www.stjornuskodun.is/stjornuskodun/stjornuhiminninn/dyrahringurinn/|date=2011-01-26}}</ref> !Raunverulegar dags.<ref>Dagsetningarnar í seinni dálknum töflunni hér að ofan miðast við árin 2009-2010. Þær eru breytilegar á milli ára m.a. vegna þess að árið er í raun u.þ.b. 365,25 dagar (sem er leiðrétt með því að skjóta inn 29. febrúar á fjögurra ára fresti)</ref> (breytilegt) !Dvöl sólar í merki !Frumefni |----------------- |[[Image:Aries.svg|20px]] |[[Hrúturinn (stjörnumerki)|Hrúturinn]] |21. mars - 19. apríl |18. apríl til 14. maí |26 dagar |[[Eldur]] |----------------- |[[Image:Taurus.svg|20px]] |[[Nautið (stjörnumerki)|Nautið]] |20. apríl - 20. maí |14. maí til 21. júní |38 dagar |[[Jörð]] |----------------- |[[Image:Gemini.svg|20px]] |[[Tvíburarnir (stjörnumerki)|Tvíburarnir]] |21. maí - 21. júní |21. júní til 20. júlí |29 dagar |[[Loft]] |----------------- |[[Image:Cancer.svg|20px]] |[[Krabbinn (stjörnumerki)|Krabbinn]] |22. júní - 22. júlí |20. júlí til 10. ágúst |21 dagar |[[Vatn]] |----------------- |[[Image:Leo.svg|20px]] |[[Ljónið (stjörnumerki)|Ljónið]] |23. júlí - 22. ágúst |10. ágúst til 16. september |37 dagar |[[Eldur]] |----------------- |[[Image:Virgo.svg|20px]] |[[Meyjan (stjörnumerki)|Meyjan]] |23. ágúst - 22. sept |16. september til 31. október |45 dagar |[[Jörð]] |----------------- |[[Image:Libra.svg|20px]] |[[Vogin (stjörnumerki)|Vogin]] |23. sept - 23. okt |31. október til 23. nóvember |21 dagar |[[Loft]] |----------------- |[[Image:Scorpio.svg|20px]] |[[Sporðdrekinn (stjörnumerki)|Sporðdrekinn]] |24. okt - 21. nóv |23. nóvember til 29. nóvember |8 dagar |[[Vatn]] |----------------- |[[Image:Sagittarius.svg|20px]] |[[Bogmaðurinn (stjörnumerki)|Bogmaðurinn]] |22. nóv - 21. des |18. desember til 19. janúar |34 dagar |[[Eldur]] |----------------- |[[Image:Capricorn.svg|20px]] |[[Steingeitin (stjörnumerki)|Steingeitin]] |22. des - 20. janúar |19. janúar til 16. febrúar |27 dagar |[[Jörð]] |----------------- |[[Image:Aquarius.svg|20px]] |[[Vatnsberinn]] |21. jan - 19. feb |16. febrúar til 12. mars |24 dagar |[[Loft]] |----------------- |[[Image:Pisces.svg|20px]] |[[Fiskarnir (stjörnumerki)|Fiskarnir]] |19. feb - 20. mars |12. mars til 18. apríl |38 dagar |[[Vatn]] |} == Tengt efni == * [[Dýrahringurinn]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Stjörnuspeki| ]] [[Flokkur:Gervivísindi]] gnn6fvnee1e2fj9edhqy2lz10l8ifym 1973944 1973943 2026-07-31T13:22:04Z MyraMidnight 41218 smá leiðretting á dags. því taflan var hliðruð þar sem heimild var svo þurfti meiri yfirfærslu 1973944 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Universum.jpg|thumb|Mynd sem tengist stjörnuspáfræði.]] '''Stjörnuspeki''' eða '''stjörnuspáfræði''' er hópur kerfa, [[hefð]]a og [[skoðun|skoðana]] þar sem staðsetning [[Stjarnfræðilegt fyrirbæri|stjarnfræðilegra fyrirbæra]] og tengdar upplýsingar eru notaðar til að skilja, túlka og flokka upplýsingar um persónuleika og margt annað. Stjörnuspeki er talin til [[Gervivísindi|gervivísinda]]. == Stjörnuspár dýrahringsins == Þegar stjörnuspekikerfið fyrir [[Dýrahringurinn|dýrahringinn]] var í mótun fyrir nokkur þúsund árum þá voru dagsetningarnar miklu nær raunverulegum dags. en nú er vegna þess að [[pólvelta]] jarðar er nóg til að hliðra þessum dagsetningum örlítið í gegnum aldirnar auk þess að árið er í raun um 365,25 dagar sem getur breytt þeim á milli ára.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=49411|titill=Hvernig virka stjörnuspár?|útgefandi=Vísindavefurinn.is|mánuður=3. október|ár=2008|mánuðurskoðað=31. júlí|árskoðað=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=http://www.almanak.hi.is/stjornumerki.html|titill=Stjörnumerki og stjörnuspámerki|útgefandi=Almanak Háskólans|mánuðurskoðað=31. júlí|árskoðað=2026|vefsíða=almanak.hi.is}}</ref> Þær föstu dagsetningar sem eru notaðar fyrir stjörnuspár eru því ekki þær sömu og raunverulegar dags. sem ráða hvaða stjörnumerki fólk er sagt fæðast undir. {| class="wikitable" |- ! colspan="2" |Stjörnumerki !Stjörnuspá dags.<ref>[http://www.stjornuskodun.is/stjornuskodun/stjornuhiminninn/dyrahringurinn/ Stjörnufræðivefurinn: Dýrahringurinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110126111713/http://www.stjornuskodun.is/stjornuskodun/stjornuhiminninn/dyrahringurinn/|date=2011-01-26}}</ref> !Raunverulegar dags.<ref>Dagsetningarnar í seinni dálknum töflunni hér að ofan miðast við árin 2009-2010. Þær eru breytilegar á milli ára m.a. vegna þess að árið er í raun u.þ.b. 365,25 dagar (sem er leiðrétt með því að skjóta inn 29. febrúar á fjögurra ára fresti)</ref> (breytilegt) !Dvöl sólar í merki !Frumefni |----------------- |[[Image:Aries.svg|20px]] |[[Hrúturinn (stjörnumerki)|Hrúturinn]] |21. mars - 19. apríl |18. apríl til 14. maí |26 dagar |[[Eldur]] |----------------- |[[Image:Taurus.svg|20px]] |[[Nautið (stjörnumerki)|Nautið]] |20. apríl - 20. maí |14. maí til 21. júní |38 dagar |[[Jörð]] |----------------- |[[Image:Gemini.svg|20px]] |[[Tvíburarnir (stjörnumerki)|Tvíburarnir]] |21. maí - 21. júní |21. júní til 20. júlí |29 dagar |[[Loft]] |----------------- |[[Image:Cancer.svg|20px]] |[[Krabbinn (stjörnumerki)|Krabbinn]] |22. júní - 22. júlí |20. júlí til 10. ágúst |21 dagar |[[Vatn]] |----------------- |[[Image:Leo.svg|20px]] |[[Ljónið (stjörnumerki)|Ljónið]] |23. júlí - 22. ágúst |10. ágúst til 16. september |37 dagar |[[Eldur]] |----------------- |[[Image:Virgo.svg|20px]] |[[Meyjan (stjörnumerki)|Meyjan]] |23. ágúst - 22. sept |16. september til 31. október |45 dagar |[[Jörð]] |----------------- |[[Image:Libra.svg|20px]] |[[Vogin (stjörnumerki)|Vogin]] |23. sept - 23. okt |31. október til 23. nóvember |21 dagar |[[Loft]] |----------------- |[[Image:Scorpio.svg|20px]] |[[Sporðdrekinn (stjörnumerki)|Sporðdrekinn]] |24. okt - 21. nóv |23. nóvember til 29. nóvember |8 dagar |[[Vatn]] |----------------- |[[Image:Sagittarius.svg|20px]] |[[Bogmaðurinn (stjörnumerki)|Bogmaðurinn]] |22. nóv - 21. des |18. desember til 19. janúar |34 dagar |[[Eldur]] |----------------- |[[Image:Capricorn.svg|20px]] |[[Steingeitin (stjörnumerki)|Steingeitin]] |22. des - 19. janúar |19. janúar til 16. febrúar |27 dagar |[[Jörð]] |----------------- |[[Image:Aquarius.svg|20px]] |[[Vatnsberinn]] |20. jan - 18. feb |16. febrúar til 12. mars |24 dagar |[[Loft]] |----------------- |[[Image:Pisces.svg|20px]] |[[Fiskarnir (stjörnumerki)|Fiskarnir]] |19. feb - 20. mars |12. mars til 18. apríl |38 dagar |[[Vatn]] |} == Tengt efni == * [[Dýrahringurinn]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Stjörnuspeki| ]] [[Flokkur:Gervivísindi]] ewq22tp1ex73bwh0is4sssadc8i1do8 Byr sparisjóður 0 71278 1973962 1916314 2026-07-31T18:19:03Z Stalfur 455 1973962 wikitext text/x-wiki '''Byr sparisjóður''' var íslenskur [[sparisjóður]] sem varð til við samruna [[Sparisjóður vélstjóra|Sparisjóðs vélstjóra]] og [[Sparisjóður Hafnarfjarðar|Sparisjóðs Hafnarfjarðar]] árið [[2006]] en í mars 2007 var Byr kynnt sem nafn á hinum nýja sameinaða sparisjóði. Haustið [[2007]] sameinaðist Byr sparisjóður [[Sparisjóður Kópavogs|Sparisjóði Kópavogs]]. Í desember sama ár rann [[Sparisjóður Norðlendinga]] inn í Byr. [[Íslandsbanki]] keypti Byr hf. og bankarnir sameinuðust undir merkjum Íslandsbanka í lok árs 2011. Fyrsta ákæra [[sérstakur saksóknari|sérstaks saksóknara]] var á hendur Styrmi Þór Bragasyni, fyrrverandi forstjóri MP banka, Jón Þorsteinn Jónsson, fyrrverandi stjórnarformann Byrs og Ragnar Zophonías Guðjónsson, fyrrverandi sparissjóðsstjóra Byrs fyrir umboðssvik og, í tilviki Styrmis, peningaþvætti vegna [[Exeter-málið|Exeter-málsins]] svonefnda.<ref>[http://visir.is/styrmir-thor-einnig-akaerdur-fyrir-peningathvaetti/article/2010349692510 Styrmir Þór einnig ákærður fyrir peningaþvætti]</ref> Það mál snýst um eins milljarðs króna lán sem Byr veitti félaginu Exeter Holding í tveimur hlutum haustið 2008 án nokkurra trygginga og olli sparisjóðnum miklu fjárhagslegu tjóni. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.byr.is Byr.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111222022850/http://byr.is/ |date=2011-12-22 }} * [http://www.fme.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=4532 Lýsing BYR sparisjóður Ágúst 2007]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3976148 ''Samruni Byrs og SPK samþykktur''; grein í Fréttablaðinu 4. október 2007] * [http://www.ruv.is/frett/bloskrar-vinnubrogd-stjornenda-byrs ''Blöskrar vinnubrögð stjórnenda Byrs''; grein af Rúv.is 2010] {{SFF}} {{Hrunið}} {{Stubbur|fyrirtæki}} [[Flokkur:Íslenskir sparisjóðir]] {{s|2007}} 7s5cyqy0cuqxaai5hdlifjzv5nu2wpa Dýrahringurinn 0 95186 1973945 1973914 2026-07-31T13:23:38Z MyraMidnight 41218 stjörnuspeki tengt efni 1973945 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Zodiac Constellations.jpg|alt=Ljósmyndir af stjörnumerkjum dýrahringsins|thumb|Ljósmyndir af stjörnumerkjunum 12 sem dýrahringurinn byggir á]] '''Dýrahringurinn''' er ímynduð skipting [[Himinn|himinhvolfsins]] innan [[stjörnuspeki]]nnar. Almennt er miðað við 12 [[stjörnumerki]], þannig að hver hluti hvelfingarinnar spannar 30°. {| class=wikitable |- ! colspan=2|Stjörnumerki !Latneskt heiti!!Gráður!!Frumefni!!Ríkjandi hnöttur |----------------- |[[Image:Aries.svg|20px]] |[[Hrúturinn (stjörnumerki)|Hrúturinn]] |Aries|| 1°–30° || [[Eldur]] || [[Mars]] |----------------- |[[Image:Taurus.svg|20px]] |[[Nautið (stjörnumerki)|Nautið]] |Taurus|| 31°–60° || [[Jörð]] || [[Venus]] |----------------- |[[Image:Gemini.svg|20px]] |[[Tvíburarnir (stjörnumerki)|Tvíburarnir]] |Gemini|| 61°–90° || [[Loft]] || [[Merkúr]] |----------------- |[[Image:Cancer.svg|20px]] |[[Krabbinn (stjörnumerki)|Krabbinn]] |Cancer|| 91°–120° || [[Vatn]] || [[Tunglið]] |----------------- |[[Image:Leo.svg|20px]] |[[Ljónið (stjörnumerki)|Ljónið]] |Leo|| 121°–150° || [[Eldur]] || [[Sólin]] |----------------- |[[Image:Virgo.svg|20px]] |[[Meyjan (stjörnumerki)|Meyjan]] |Virgo|| 151°–180° || [[Jörð]] || [[Merkúr]] |----------------- |[[Image:Libra.svg|20px]] |[[Vogin (stjörnumerki)|Vogin]] |Libra|| 181°–210° || [[Loft]] || [[Venus]] |----------------- |[[Image:Scorpio.svg|20px]] |[[Sporðdrekinn (stjörnumerki)|Sporðdrekinn]] |Scorpio|| 211°–240° || [[Vatn]] || [[Mars]]/[[Plútó]] |----------------- |[[Image:Sagittarius.svg|20px]] |[[Bogmaðurinn (stjörnumerki)|Bogmaðurinn]] |Sagittarius|| 241°–270° || [[Eldur]] || [[Júpíter]] |----------------- |[[Image:Capricorn.svg|20px]] |[[Steingeitin (stjörnumerki)|Steingeitin]] |Capricornus|| 271°–300° || [[Jörð]] || [[Satúrnus]] |----------------- |[[Image:Aquarius.svg|20px]] |[[Vatnsberinn]] |Aquarius|| 301°–330° || [[Loft]] || [[Satúrnus]]/[[Úranus]] |----------------- |[[Image:Pisces.svg|20px]] |[[Fiskarnir (stjörnumerki)|Fiskarnir]] |Pisces|| 331°–360° || [[Vatn]] || [[Neptúnus]]/[[Júpíter]] |} Sumir vilja kalla [[Naðurvaldi|Naðurvalda]] 13. stjörnumerki Dýrahringsins. == Tengt efni == * [[Stjörnuspeki]] {{Tilvitnunarbox |title = |width = 40% |quote = :Hrútur, tarfur, tvíburar, :teljum þar til krabba og ljón, :mey og vog þá vitum þar :vorri birtist dreki sjón. :- :Bogmaður, steingeit standa næst, :stika vatnsberi og fiskar nær, :svo eru merkin sólar læst :í samhendur þessar litlar tvær. |source = Úr Náttúrufræðingnum, 1937}} == Tenglar == * [http://www.stjornuskodun.is/stjornuskodun/stjornuhiminninn/dyrahringurinn/ Stjörnufræðivefurinn: Dýrahringurinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110126111713/http://www.stjornuskodun.is/stjornuskodun/stjornuhiminninn/dyrahringurinn/ |date=2011-01-26 }} [[Flokkur:Stjörnumerki]] [[Flokkur:Stjörnuspeki]] mgpiewmnaoo66gn8jybttwr628hgzkc Húsavíkur-Lalli 0 112375 1973963 1945463 2026-07-31T20:11:09Z Ferbiefletcher 117738 Bætti söguna við 1973963 wikitext text/x-wiki '''Húsavíkur-Lalli''' er [[draugur]] sem meðal annars er greint frá í ''[[Þjóðsögur Jóns Árnasonar|Þjóðsögum Jóns Árnasonar]]''. Þar er hann sagður hafa verið vakinn upp í [[Höfðakirkja|Höfðakirkjugarði]] í [[Höfðahverfi]] á 18. öld.<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/thjod/h-lalli.htm|title=Frá Húsavíkur-Lalla|website=Snerpa.is|access-date=7.2.2026}}</ref> == Sagan == Það er sögn þeirra er helzt þykjast þar um vita að draugur þessi var uppvaktur fyrst úr Höfðakirkjugarði í Höfðahverfi á dögum síra Ketils Jónssonar í Húsavík er þar var prestur undir og um miðja 18. öld og átti dóttur Magnúsar prests þess er þar drukknaði voveiflega og Oddnýjar er síðar átti Þórleif prófast Skaftason. <ref>{{Cite web|url=https://www.snerpa.is/net/thjod/h-lalli.htm|title=Frá Húsavíkur-Lalla|website=www.snerpa.is|access-date=2026-07-31}}</ref> Er mælt að maður annar hefði viljað ná konunni og sent því síra Katli eða henni þenna uppvakning. Sögðu þeir er séð þóttust hafa að hann gengi á kjól með hatt þrísperrtan og paruk undir og hugðu menn því prest eða nokkurn annan fyrimann verið hafa, en síra Ketill hefði fengið varið sig og konu sína fyri honum svo hann mætti þeim aldrei grand vinna. En þó var þessum Lalla það kennt er dóttir síra Ketils frumvaxta drukknaði hér undir Húsavíkurhöfða í Ingunnarpolli sem síðan er nefndur.<ref>{{Cite web|url=https://www.snerpa.is/net/thjod/h-lalli.htm|title=Frá Húsavíkur-Lalla|website=www.snerpa.is|access-date=2026-07-31}}</ref> Dætur síra Ketils tvær áttu þeir síra Sigfús prófastur og prestur í Höfða og síra Þórlákur Jónsson í Húsavík er báðir voru uppi fyrir og um 18. aldar lokin, og var sagt að Lalli þessi hefði fylgt þeim báðum á mis, en þeir hefði vitað svo vel frá sér að hjá Sigfúsa presti hefði hann aldrei náð að komast nema að landamerkjum, en hjá síra Þórláki aldrei nema að túngarðinum, og eru ýmsar sögur um að hinir og þessir hafi átt að sjá hann (þ.e. Lalla) fylgja þeim og þeim er átti leið frá Húsavík að Höfða eða þaðan og þangað, og þekktist jafnan á því að hann hafði á höfði hatt þrísperrtan yfir lokkaparuki, og eru sögur þar um so fánýtar og fáfengilegar að ég get ekki verið að telja þær né tína.<ref>{{Cite web|url=https://www.snerpa.is/net/thjod/h-lalli.htm|title=Frá Húsavíkur-Lalla|website=www.snerpa.is|access-date=2026-07-31}}</ref> En það sem seinast er sagt af þessum Húsavíkur-Lalla er það að skömmu eftir að faktor Mohr var setztur á Akureyri þá var það eitt kveld að maður kemur að honum og spyr hvert hann vili láta sýna sér Húsavíkur-Lalla. Mohr er fús til þess og biður hann sýna sér. Hinn bendir honum úr búðardyrum hvar hann standi, en Mohr sér ei að heldur. Hinn biður hann þá koma höfði undir handkrika sér inn vinstra. Mohr gerir svo og getur þá séð Lalla; snarar hann þá inn í búðina og sækir steytta byssu og hleypir af beint á Lalla og sáust þar eldglæringar einar.<ref>{{Cite web|url=https://www.snerpa.is/net/thjod/h-lalli.htm|title=Frá Húsavíkur-Lalla|website=www.snerpa.is|access-date=2026-07-31}}</ref> En morguninn eftir hefði átt að finnast herðarblað eða rif úr manni þar sem Lalli hefði staðið þegar hann fekk í sig skotið, en síðan vita menn ekki að við Lalla hafi neinstaðar vart orðið.<ref>{{Cite web|url=https://www.snerpa.is/net/thjod/h-lalli.htm|title=Frá Húsavíkur-Lalla|website=www.snerpa.is|access-date=2026-07-31}}</ref> En svo mikið orð fór þó af þessum Húsavíkur-Lalla um seinni hlut 18. aldar að sýslumaður Esphólín virðist að geta hans í Árb., 9. deild, því sagt var að hann gengi nær ljósum logunum, og einu sinni þóttust ófreskir menn sjá Lalla og Mývatns-Skottu, sem seinna var nefnd Mýrarsels-Skotta, hittast á Laxamýri og fljúgast á lengi vel, og mun það hafa verið ófagur "greyjagangur" (sem Sverrir konungur kvað).<ref>{{Cite web|url=https://www.snerpa.is/net/thjod/h-lalli.htm|title=Frá Húsavíkur-Lalla|website=www.snerpa.is|access-date=2026-07-31}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Íslenskir draugar]] 2denjt2itxwfcyyppe76129om6y6pe9 1973964 1973963 2026-07-31T20:12:27Z Ferbiefletcher 117738 gerði það þannig bara "sagan" fyrirsögnin var með heimild 1973964 wikitext text/x-wiki '''Húsavíkur-Lalli''' er [[draugur]] sem meðal annars er greint frá í ''[[Þjóðsögur Jóns Árnasonar|Þjóðsögum Jóns Árnasonar]]''. Þar er hann sagður hafa verið vakinn upp í [[Höfðakirkja|Höfðakirkjugarði]] í [[Höfðahverfi]] á 18. öld.<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/thjod/h-lalli.htm|title=Frá Húsavíkur-Lalla|website=Snerpa.is|access-date=7.2.2026}}</ref> == Sagan <ref>{{Cite web|url=https://www.snerpa.is/net/thjod/h-lalli.htm|title=Frá Húsavíkur-Lalla|website=www.snerpa.is|access-date=2026-07-31}}</ref> == Það er sögn þeirra er helzt þykjast þar um vita að draugur þessi var uppvaktur fyrst úr Höfðakirkjugarði í Höfðahverfi á dögum síra Ketils Jónssonar í Húsavík er þar var prestur undir og um miðja 18. öld og átti dóttur Magnúsar prests þess er þar drukknaði voveiflega og Oddnýjar er síðar átti Þórleif prófast Skaftason. Er mælt að maður annar hefði viljað ná konunni og sent því síra Katli eða henni þenna uppvakning. Sögðu þeir er séð þóttust hafa að hann gengi á kjól með hatt þrísperrtan og paruk undir og hugðu menn því prest eða nokkurn annan fyrimann verið hafa, en síra Ketill hefði fengið varið sig og konu sína fyri honum svo hann mætti þeim aldrei grand vinna. En þó var þessum Lalla það kennt er dóttir síra Ketils frumvaxta drukknaði hér undir Húsavíkurhöfða í Ingunnarpolli sem síðan er nefndur. Dætur síra Ketils tvær áttu þeir síra Sigfús prófastur og prestur í Höfða og síra Þórlákur Jónsson í Húsavík er báðir voru uppi fyrir og um 18. aldar lokin, og var sagt að Lalli þessi hefði fylgt þeim báðum á mis, en þeir hefði vitað svo vel frá sér að hjá Sigfúsa presti hefði hann aldrei náð að komast nema að landamerkjum, en hjá síra Þórláki aldrei nema að túngarðinum, og eru ýmsar sögur um að hinir og þessir hafi átt að sjá hann (þ.e. Lalla) fylgja þeim og þeim er átti leið frá Húsavík að Höfða eða þaðan og þangað, og þekktist jafnan á því að hann hafði á höfði hatt þrísperrtan yfir lokkaparuki, og eru sögur þar um so fánýtar og fáfengilegar að ég get ekki verið að telja þær né tína. En það sem seinast er sagt af þessum Húsavíkur-Lalla er það að skömmu eftir að faktor Mohr var setztur á Akureyri þá var það eitt kveld að maður kemur að honum og spyr hvert hann vili láta sýna sér Húsavíkur-Lalla. Mohr er fús til þess og biður hann sýna sér. Hinn bendir honum úr búðardyrum hvar hann standi, en Mohr sér ei að heldur. Hinn biður hann þá koma höfði undir handkrika sér inn vinstra. Mohr gerir svo og getur þá séð Lalla; snarar hann þá inn í búðina og sækir steytta byssu og hleypir af beint á Lalla og sáust þar eldglæringar einar. En morguninn eftir hefði átt að finnast herðarblað eða rif úr manni þar sem Lalli hefði staðið þegar hann fekk í sig skotið, en síðan vita menn ekki að við Lalla hafi neinstaðar vart orðið. En svo mikið orð fór þó af þessum Húsavíkur-Lalla um seinni hlut 18. aldar að sýslumaður Esphólín virðist að geta hans í Árb., 9. deild, því sagt var að hann gengi nær ljósum logunum, og einu sinni þóttust ófreskir menn sjá Lalla og Mývatns-Skottu, sem seinna var nefnd Mýrarsels-Skotta, hittast á Laxamýri og fljúgast á lengi vel, og mun það hafa verið ófagur "greyjagangur" (sem Sverrir konungur kvað). == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Íslenskir draugar]] 7eml0ntysvfat0ymnz0q5rtukchcwu9 2026 0 131138 1973948 1973887 2026-07-31T13:46:11Z Berserkur 10188 1973948 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: **[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. ** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London. * [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. * [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]]. ===Júní=== * [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. * [[3. júní]]: ** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]]. ** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk. * [[7. júní]]: ** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli. ** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt. * [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990. * [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit. * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. * [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum. * [[14. júní]]: ** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]. ** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973. * [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst. * [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. * [[22. júní]]: ** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins. ** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]]. * [[24. júní]]: ** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi. ** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra. * [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran. * Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi. ===Júlí=== * [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust. * [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust. * [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran. * [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi. * [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu. * [[20. júlí]]: **[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. ** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu. * [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]]. * [[28. júlí]]: ** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust. ** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]]. * [[29. júlí]]: ** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið. ** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu. * [[30. júlí]] - Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku við stjórn Bandero, skipi [[Paul Watson]]-samtakanna vegna ógnana við hvalveiðiskipið [[Hvalur 9|Hvals 9]] og neitun á samvinnu við yfirvöld. ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla er fyrirhuguð]] um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]). * [[28. maí]] - [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]). * [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]). * [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]). * [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]). * [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]]) * [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]). * [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]). * [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]]) * [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]). * [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]). * [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]). * [[29. júlí]]: **[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]]) ** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]]) * [[31. júlí]] - [[Franco Baresi]], ítalskur knattspyrnumaður (f. [[1960]]). [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] bbme415ey99vbjwyorxm2504zxkr0ww Eddie Vedder 0 136060 1973947 1973864 2026-07-31T13:31:30Z Berserkur 10188 1973947 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Eddie Vedder 2018 -2.jpg|thumb|Eddie Vedder 2018.]] '''Eddie Vedder''' (fæddur 23. desember árið 1964 sem '''Edward Louis Severson''' í Evanston, [[Illinois]]) er bandarískur tónlistarmaður. Hann er söngari og einn af þremur gítarleikurum [[rokk]]-hljómsveitarinnar [[Pearl Jam]]. Vedder fæddist í Illinois en fluttist síðar með fjölskyldu sinni til [[San Diego]]. Vedder tók upp nafn móður sinnar þegar hann uppgötvaði að stjúpfaðir hans var ekki kynfaðir hans. Vedder spilaði með nokkrum hljómsveitum í San Diego. Hann kynntist fyrrum trommara [[Red Hot Chili Peppers]], Jack Irons, sem benti honum á hljómsveit í [[Seattle]] sem vantaði söngvara. Vedder og hljómsveitin skiptust á segulbandsspólum og úr varð að Vedder fór í prufu hjá hljómsveitinni sem bauð honum að verða söngvari hennar. Hljómssveitin Pearl Jam var stofnuð árið 1990. Fyrsta plata þeirra, ''Ten'', varð vinsæl í [[grugg]]rokk-bylgjunni sem reið yfir Seattle í byrjun 10. áratugarins <ref>[https://www.allmusic.com/artist/eddie-vedder-mn0000175025 Eddie Vedder] Allmusic.com</ref>. Árið 2007 gaf Vedder út sína fyrstu sólóplötu sem var tónlist úr myndinni [[Into the Wild]]. Vedder er áhugamaður um [[brimbrettabrun]]. Hann á tvær dætur með konu sinni og hefur söng önnur þeirra, Olivia, sungið á plötu með honum. ==Sólóskífur== *Into the Wild (2007) *Ukulele Songs (2011) *Flag Day (2021) með Glen Hansard og Cat Power *Earthling (2022) ===Stuttskífur=== * A Matter of Time (2020) ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Vedder, Eddie }} [[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1964]] jkx0dvje2lpg2ioqz0hobam27rc8sr4 Stuðlabandið 0 139472 1973965 1942581 2026-07-31T20:57:41Z Fannar182 22728 Ný mynd 1973965 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Stuðlabandið - 2024.jpg|alt=Stuðlabandið - 2024|thumb|Stuðlabandið - 2024]][[Mynd:Stuðlabandið - Kótelettan 2021.jpg|alt=Stuðlabandið - Kótelettan 2021|thumb|225x225dp|Stuðlabandið - Kótelettan 2021]] [[Mynd:Kopavogsblotid.jpg|alt=Stuðlabandið - Kópavogsblótið 2023|thumb|Stuðlabandið - Kópavogsblótið 2023]] [[Mynd:Stuðlabandið - Kótelettan 2026.jpg|alt=Stuðlabandið - Kótelettan 2026]]'''Stuðlabandið''' er íslensk ballhljómsveit frá [[Selfoss|Selfossi]]. Hljómsveitin var stofnuð árið 2004 og æfði fyrst um sinn á bænum Stuðlum í [[Ölfus|Ölfusi]] og dregur nafn sitt þaðan. == Hljómsveitarmeðlimir == *Baldur Kristjánsson - Bassi *Bjarni Rúnarsson - Slagverk *Fannar Freyr Magnússon - Gítar *Magnús Kjartan Eyjólfsson - Söngur og gítar *Marinó Geir Lilliendahl - Trommur *Sigþór Árnason - Hljómborð *Stefán Ármann Þórðarson - Kassagítar == Fyrrum hljómsveitarmeðlimir == *Gísli Guðjónsson - Bassi *Ólafur Tryggvi Pálsson - Söngur og gítar *Óskar Kúld Pétursson - Gítar *Sigurgeir Skafti Flosason - Bassi *Birgir Þórisson - Hljómborð *Ágúst Þór Brynjarsson - Söngur (tímabundið vegna veikinda Magnúsar Kjartans) *Diljá Pétursdóttir - Söngur (tímabundið vegna veikinda Magnúsar Kjartans) {{stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] nr3mzh4z7zat8pv3no3t9oxig4ioukz 1973966 1973965 2026-07-31T21:10:32Z Fannar182 22728 1973966 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Stuðlabandið - Kótelettan 2026.jpg|thumb|Stuðlabandið - Kótelettan 2026]] [[Mynd:Stuðlabandið - 2024.jpg|thumb|Stuðlabandið - 2024]] [[Mynd:Stuðlabandið - Kótelettan 2021.jpg|thumb|Stuðlabandið - Kótelettan 2021]] [[Mynd:Kopavogsblotid.jpg|thumb|Stuðlabandið – Kópavogsblótið 2023]] '''Stuðlabandið''' er íslensk ballhljómsveit frá [[Selfoss|Selfossi]]. Hljómsveitin var stofnuð árið 2004 og æfði fyrst um sinn á bænum Stuðlum í [[Ölfus|Ölfusi]] og dregur nafn sitt þaðan. == Hljómsveitarmeðlimir == *Baldur Kristjánsson - Bassi *Bjarni Rúnarsson - Slagverk *Fannar Freyr Magnússon - Gítar *Magnús Kjartan Eyjólfsson - Söngur og gítar *Marinó Geir Lilliendahl - Trommur *Sigþór Árnason - Hljómborð *Stefán Ármann Þórðarson - Kassagítar == Fyrrum hljómsveitarmeðlimir == *Gísli Guðjónsson - Bassi *Ólafur Tryggvi Pálsson - Söngur og gítar *Óskar Kúld Pétursson - Gítar *Sigurgeir Skafti Flosason - Bassi *Birgir Þórisson - Hljómborð *Ágúst Þór Brynjarsson - Söngur (tímabundið vegna veikinda Magnúsar Kjartans) *Diljá Pétursdóttir - Söngur (tímabundið vegna veikinda Magnúsar Kjartans) {{stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] 78fgdnw4pin1ki9knfh2aqqsuzjpbg9 Søstrene Grene 0 141596 1973972 1973805 2026-08-01T11:41:14Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973972 wikitext text/x-wiki '''Søstrene Grene''' („Grene-systurnar“) er [[Danmörk|danskt]] [[smásala|smásölufyrirtæki]] sem var stofnað í [[Árósar|Árósum]] árið 1973 af hjónunum Inger Grene og Knud Cresten Vaupell Olsen.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.berlingske.dk/content/item/554007|title=Brødrene Grene|last=Flyvbjerg|first=Kim|date=2015-11-29|website=Berlingske.dk|language=da|access-date=2021-09-12|url-status=live}}</ref> Höfuðstöðvarnar eru enn í dag staðsettar í Árósum. Í dag er Mikkel Grene, sonur stofnendanna, forstjóri fyrirtækisins. Bróðir hans, Cresten Grene, er listrænn stjórnandi fyrirtækisins Søstrene Grene-verslanir eru eins og [[völundarhús]] og þar er ávallt spiluð [[klassísk tónlist]]. Í búðunum er að finna skandinavíska hönnun, húsbúnað, eldhúsvörur, gjafir, ritföng og fleira. „Systurnar“ sem nafnið vísar til eru ekki raunverulegar.<ref name=":1" /> Þær má finna á skiltum í versluninni. ==Verslanir== Fyrsta verslunin var opnuð í Árósum árið 1973. Næstu verslanir voru opnaðar í [[Álaborg]] og [[Herning]] árið 1989 og þar eftir opnuðu fleiri búðir í Danmörku. Árið 2005 var fyrsta verslunin utan Danmerkur opnuð á [[Ísland]]i. Árið 2006 voru opnaðar verslanir í [[Noregur|Noregi]] og [[Svíþjóð]]. Árið 2015 voru 20 nýjar verslanir opnaðar í Danmörku. Í dag eru Søstrene Grene með verslanir í 16 löndum: Danmörku, Noregi, Svíþjóð, Íslandi, [[Japan]], [[Bretland]]i, [[Írland]]i, [[Holland]]i, , [[Frakkland]]i, [[Færeyjar|Færeyjum]], [[Þýskaland]]i, [[Pólland]], [[Sviss]] og í [[Austurríki]]. Þessar tölur eru frá 2026:<ref>{{Cite web |url=https://sostrenegrene.com/stores/ |title=Find a store {{!}} Søstrene Grene<!-- Botgenereret titel --> |access-date=2026-07-30 |archive-date=2019-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190924153909/https://sostrenegrene.com/stores/ |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable" !Land !Fjöldi verslana |- |{{flag|Austurríki}} |7 |- |{{flag|Belgía}} |10 |- |{{flag|Bretland}} |76 |- |{{flag|Danmörk}} |53 |- |{{flag|Finnland}} |6 |- |{{flag|Frakkland}} |43 |- |{{flag|Færeyjar}} |1 |- |{{flag|Holland}} |20 |- |{{flag|Írland}} |5 |- |{{flag|Ísland}} |2 |- |{{flag|Ítalía}} |2 |- |{{flag|Noregur}} |43 |- |{{flag|Pólland}} |1 |- |{{flag|Sviss}} |22 |- |{{flag|Svíþjóð}} |19 |- |{{flag|Þýskaland}} |106 |- |} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Dönsk fyrirtæki]] [[Flokkur:Stofnað 1973]] 4i43zv0ua7n2cz53vuii22cnbchcf4m Menelik 2. 0 149320 1973961 1940326 2026-07-31T16:02:21Z Ziv 102822 ([[c:GR|GR]]) [[File:Emperor Menelik II.png]] → [[File:Menelik II in coronation garb, Emperor of Ethiopia.jpg]] → File replacement: update from png to a new jpg version ([[c:c:GR]]) 1973961 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = [[Eþíópíukeisari]] | ætt = Salómonsætt | skjaldarmerki = Imperial coat of arms of Ethiopia (Menelik II).svg | nafn = Menelik 2.<br>ዳግማዊ ምኒልክ | mynd = Menelik II in coronation garb, Emperor of Ethiopia.jpg | myndatexti = | skírnarnafn = Sahle Maryam | fæðingardagur = [[17. ágúst]] [[1844]] | fæðingarstaður = [[Angolalla]], [[Eþíópía|Eþíópíu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1913|12|12|1844|8|17}} | dánarstaður = [[Addis Ababa]], [[Eþíópía|Eþíópíu]] | grafinn = Ba'eta Le Mariam-klaustri, Addis Ababa, Eþíópíu | ríkisár = 10. mars 1889 – 12. desember 1913 | undirskrift = | faðir = [[Haile Melekot]] | móðir = [[Ijigayehu Adeyamo]] | maki = [[Taytu Betul]] | titill_maka = Keisaraynja | börn = [[Zauditu]], Shoa Ragad, Wossen Seged }} '''Menelik 2.''' (17. ágúst 1844 – 12. desember 1913) var [[Eþíópíukeisari|keisari Eþíópíu]] frá 1889 til dauðadags árið 1913 og ''[[Negus]]'' (konungur) af [[Shoa]] frá 1866 til 1889. Á valdatíð Meneliks þandi hann landamæri [[Eþíópía|Eþíópíu]] verulega út með landvinningum gegn nágrannaþjóðunum og lagði þannig drög að landamærum Eþíópíu eins og þau eru í dag. Eþíópíumenn vörðust einnig [[Fyrra stríð Ítalíu og Eþíópíu|innrás Ítala]] í Eþíópíu og tókst að sigra þá í [[Orrustan við Adúa|orrustunni við Adúa]] árið 1896. Með þessum sigri varð Eþíópía eina Afríkuþjóðin sem tókst að viðhalda sjálfstæði sínu gagnvart evrópskum nýlenduherrum í [[Kapphlaupið um Afríku|kapphlaupinu um Afríku]]. ==Æviágrip== Eftir að [[Theódór 2. Eþíópíukeisari]] féll í baráttu við Breta árið 1868 tók Menelik, sem þá var konungur eþíópíska konungdæmisins Shoa, þátt í valdabaráttu um keisarakrúnuna við aðra undirkonunga. Hann gafst að endingu viljugur upp fyrir [[Jóhannes 4. Eþíópíukeisari|Jóhannesi]], konungi [[Tígrar (þjóðflokkur)|Tígra]], sem varð í kjölfarið nýr keisari og leyfði Menelik að sitja áfram sem undirkonungur yfir Shoa.<ref>{{Vefheimild|titill=Abessinía|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4985965|útgefandi=''[[Dvöl]]''|ár=1935|mánuður=3. nóvember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=26. febrúar}}</ref> Menelik lýsti sjálfan sig keisara Eþíópíu eftir að Jóhannes lést árið 1889. Sem keisari átti Menelik í verslun við Evrópuveldin og keypti af þeim miklar birgðir af skotvopnum sem hann notaði síðan til þess að ráðast gegn [[Orómóar|Orómó]]-þjóðunum til suðurs. Með landvinningum sínum gegn Orómóum þrefaldaði Menelik yfirráðasvæði Eþíópíu og innlimaði ýmsar þjóðir og þjóðarbrot sem höfðu aldrei áður tilheyrt keisaradæminu.<ref>''Bókin um Eþíópíu'', bls. 140.</ref> Menelik vildi með þessu standa vörð um sjálfstæði Eþíópíu, fá alþjóðlega viðurkenningu á landamærum ríkisins, styrkja samstöðu þjóðarinnar með því að reka burt þjóðarbrot sem ekki voru kristin og auka völd keisarans yfir landinu. Líkt og margir aðrir afrískir leiðtogar vonaðist Menelik til þess að geta gert bandalög við Evrópuveldin til að hafa hemil á stjórnarandstöðu í eigin landi og því undirritaði hann Wuchale-sáttmálann svokallaða við Ítali árið 1889. Í sáttmálanum viðurkenndi Menelik að Ítalir ættu verndarsvæði í [[Erítrea|Erítreu]] í skiptum fyrir loforð um fjárhags- og hernaðaraðstoð. Ítalir lögðu hins vegar allt annan skilning í samninginn en Menelik; samkvæmt þeirra útgáfu hafði Menelik í reynd samþykkt að gera alla Eþíópíu að verndarsvæði Ítala og að gerast leppstjórnandi ítalskra nýlenduyfirráða. Þegar Menelik varð þess áskynja hvernig Ítalirnir höfðu túlkað samninginn rifti hann honum umsvifalaust.<ref>''Bókin um Eþíópíu'', bls. 142.</ref> Eftir að samningnum var rift réðust Ítalir inn í Eþíópíu árið 1895 og hugðust leggja hana undir sig með valdi. Menelik mætti ítalska innrásarhernum með 100.000 manna her og tókst að sigra Ítali í [[Orrustan við Adúa|orrustunni við Adúa]].<ref>{{Vefheimild|höfundur=Hallgrímur Hallgrímsson|titill=Abessinía|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000531748 |útgefandi=''[[Skírnir (tímarit)|Skírnir]]''|ár=1935|mánuður=1. janúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=26. febrúar}}</ref> Ítalir neyddust í kjölfarið til að viðurkenna sjálfstæði og fullveldi Eþíópíu og Bretar og Frakkar fylgdu fordæmi þeirra næsta ár. Árið 1886 stofnaði Menelik nýja höfuðborg, [[Addis Ababa]], í miðju ríkinu þar sem áður hafði verið Orómó-þorpið Finfine. Á næstu árum eftir sigurinn gegn Ítölum hófst mikið framfara- og uppbyggingarskeið í landinu: Símalínur voru lagðar frá Eþíópíu til umheimsins, járnbrautarlína var byggð frá Addis Ababa til [[Djíbútí]] og Menelik greiddi fyrir byggingu nýrra skóla í höfuðborginni með hjálp sænskra trúboða.<ref>''Bókin um Eþíópíu'', bls. 146.</ref> Menelik gerði hlutleysissamninga við Breta, Frakka árin 1902, 1906 og 1907.<ref>{{Vefheimild|titill=Ófriðurinn í Abessiníu|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4354916|útgefandi=''[[Fálkinn]]''|ár=1935|mánuður=25. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=26. febrúar}}</ref> ==Heimildir== ;Heimildaskrá * {{Bókaheimild|höfundur=Felix Ólafsson|titill=Bókin um Eþíópíu|útgefandi=Bókaútgáfa Menningarsjóðs og Þjóðvinafélagsins|staður=Reykjavík|ár=1974}} ;Tilvísanir <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Eþíópíukeisari]] | frá =[[10. mars]] [[1889]] | til =[[12. desember]] [[1913]] | fyrir = [[Jóhannes 4. Eþíópíukeisari|Jóhannes 4.]] | eftir = [[Iyasu 5.]] }} {{Töfluendir}} {{fd|1844|1913}} [[Flokkur:Eþíópíukeisarar]] 4gsu2ji3otq5tqfinbjfnh1l4xvja4w Drekagil 0 153981 1973946 1822459 2026-07-31T13:30:20Z MyraMidnight 41218 íslensk landafræði stubbur 1973946 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Askja - Drekagil (canyon of dragons).jpg|thumb|Drekagil.]] [[Mynd:Drekagil-pjt1.jpg|thumb|Foss í Drekagili.]] [[Mynd:Geology training in Iceland 1967.jpg|thumb|Geimfarar (í bláu ) árið 1967 í Drekagili ásamt Sigurði Þórarinssyni jarðfræðingi.]] '''Drekagil''' er gil í austur-[[Dyngjufjöll]]um. Dreki, skáli Ferðafélags Akureyrar, var reistur þar 2004 en gamli skálinn frá 1968 var rifinn. Tjaldsvæði er einnig á svæðinu. ==Tenglar== [https://www.ffa.is/is/felagid/frettir/velkomin-ad-drekagili Ferðafélag Akureyrar - Drekagil] {{Stubbur/landafræði/ísland}} [[Flokkur:Gil á Íslandi]] [[Flokkur:Dyngjufjöll]] 2cprcyog3kq81gfy8tp2ay12gdfbkhx Wikipedia:Í fréttum... 4 154362 1973970 1973735 2026-08-01T09:44:20Z Berserkur 10188 1973970 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|170px|right|alt=Andy Burnham|Andy Burnham]] * [[21. júlí]]: '''[[Daniel Ortega]]''', meðforseti [[Níkaragva]], lýsir því yfir að kosningar verði framvegis ekki haldnar í landinu. * [[20. júlí]]: '''[[Andy Burnham]]''' (''sjá mynd'') tekur við sem [[forsætisráðherra Bretlands]]. * [[19. júlí]]: [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vinnur '''[[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026|heimsmeistaramótið í knattspyrnu karla]]'''. * [[8. júlí]]: Vopnahléi lýkur í '''[[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]]'''. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Gunnar Þórðarson]] (29. júlí) &nbsp;• [[Glen Hansard]] (29. júlí) &nbsp;• [[Kevin Keegan]] (20. júlí) &nbsp;• [[Lindsey Graham]] (11. júlí) &nbsp;• [[Bonnie Tyler]] (8. júlí) le5674o9yi8ds4ecle5c8jcr2flqwoo Mo Yan 0 165462 1973933 1953991 2026-07-31T12:31:35Z TKSnaevarr 53243 1973933 wikitext text/x-wiki {{Rithöfundur | nafn = Mo Yan<br>{{nobold|莫言}} | mynd = MoYan Hamburg 2008.jpg | myndastærð = 250px | myndalýsing = Mo Yang árið 2008. | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1955|2|17}} | fæðingarstaður = [[Gaomi]], [[Shandong]], [[Kína]] | starf = Rithöfundur, kennari | þjóðerni = [[Kína|Kínverskur]] | tegund = | umfangsefni = | stefna = [[Félagslegt raunsæi]], [[töfraraunsæi]] | frumraun = | þekktasta verk = | undiráhrifumfrá = [[Lu Xun]], [[William Faulkner]], [[Gabriel García Márquez]] | hafðiáhrifá = | virkur = 1981 – | maki = Du Qinlan (杜勤兰) (g. 1979) | börn = Guan Xiaoxiao (管笑笑) (f. 1981) | verðlaun = [[Bókmenntaverðlaun Nóbels]] (2012) | undirskrift = | vefsíða = | neðanmálsgreinar = }} '''Guan Moye''' (f. 17. febrúar 1955), betur þekktur undir skáldanafninu '''Mo Yan''' (莫言, [[pinyin]]: Mò Yán) er [[Kína|kínverskur]] rithöfundur sem hlaut [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]] árið 2012 fyrir „ofskynjunarkennt raunsæi sem bræði saman þjóðsögur, fortíð og samtíð“. Höfundarnafn hans merkir „Ekki tala“.<ref>{{Vefheimild|titill=Mo Yan hlaut bókmenntaverðlaun Nóbels|url=https://www.visir.is/g/20121454087d|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2012|mánuður=12. október|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=4. nóvember}}</ref> Hann gegndi þjónustu í kínverska hernum árið 1976 og byrjaði að skrifa sín fyrstu verk á meðan hann var hermaður. Verk Mo Yan gerast flest í heimahéraði hans, [[Shandong]], og einkennast af [[töfraraunsæi]]. ==Æviágrip== Guan Moye fæddist árið 1955 í norðausturhluta [[Gaomi]] í héraðinu [[Shandong]] í austanverðu Kína. Á tíma [[Menningarbyltingin|menningarbyltingarinnar]] var hann neyddur til að hætta í skóla vegna þess að ættingjar hans tilheyrðu landeignarstéttinni.<ref name=rue89>{{Vefheimild|höfundur=Bertrand Mialaret|ár=2009|mánuður=24. júní|url=http://www.rue89.com/chinatown/2009/06/24/lecrivain-mo-yan-de-la-dictature-du-parti-a-celle-du-marche|titill=L'écrivain Mo Yan, de la dictature du Parti à celle du marché|tungumál=franska|útgefandi=Rue89 Culture|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=5. nóvember}}</ref> Hann hóf því störf í textíliðnaðinum eftir aðeins fimm ára skólagöngu og ólst upp án verulegrar innrætingar í bókmenntum. Hann varð engu að síður fyrir miklum áhrifum af sagnahefð bændanna í héraðinu. Þegar Guan Moye var 21 árs flutti hann úr landsbyggðinni í leit að betra lífi.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Bernhard Bartsch|ár=2009|mánuður=10. júní|url=http://www.fr-online.de/kultur/interview-mit-dem-chinesischen-autor-mo-yan--chinas-wahrheit-ist-nicht-elegant-,1472786,3211498.html|titill=Interview mit dem chinesischen Autor Mo Yan: 'Chinas Wahrheit ist nicht elegant'|tungumál=þýska|útgefandi=''[[Frankfurter Rundschau]]''|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=5. nóvember}}</ref> Þrátt fyrir millistéttarbakgrunn sinn hlaut Guan Moye inngöngu í [[Kínverski herinn|kínverska herinn]] og öðlaðist þannig möguleika á háskólanámi. Samhliða herþjónustu vann hann að menningarstörfum hjá ríkinu og tók síðar upp kennarastörf. Hann lauk herþjónustu árið 1997.<ref name="rue89"/> Guan Moye tók upp skáldanafnið Mo Yan („Ekki tala“) og gaf út fyrsta verk sitt árið 1981. Það var skáldsagan ''Rauða dúrran'' (紅高粱家族; pinyin: ''Hóng Gāoliáng Jiāzú'') frá árinu 1987 sem varð Mo Yan fyrst til verulegrar frægðar, en sagan gerðist í brugghúsi fyrir [[Dúrra|dúrru]]bjór. Bókin vakti jafnframt athygli erlendis, sér í lagi eftir að út kom kvikmynd byggð á henni í leikstjórn [[Zhang Yimou]] sama ár og vann [[Gullbjörninn]] á [[Kvikmyndahátíðin í Berlín|kvikmyndahátíðinni í Berlín]].<ref name="rue89"/> Mo Yan varð einn af kunnustu rithöfundum Kína. Bækur hans voru gefnar út í um 200.000 eintaka upplögum á heimamarkaðinum og voru þýddar á mörg tungumál. Margar bækur hans fjalla um svipuð félagsleg málefni og innihalda gagnrýni á kommúnistastjórn Kína, bæði í sögulegu samhengi og frá sjónarhorni samtímans. Mo Yan er þó sjálfur meðlimur í [[Kommúnistaflokkur Kína|Kommúnistaflokki Kína]] og hefur vísað til þess að það myndi vekja óþarfar spurningar og neikvæða athygli ef hann segði sig úr honum.<ref name="rue89"/> Árið 2012 tók Mo Yan þátt í að rita blaðsíðu í afmælisriti þar sem hundrað kínverskir rithöfundar handskrifuðu ræðu um menningarmál sem [[Maó Zedong]] hafði flutt í [[Yan'an]] sjötíu árum fyrr. Í ræðunni lagði Maó meðal annars fram þá kröfu að kínverskar bókmenntir yrðu að þjóna hugmyndafræði kommúnistaflokksins.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Johnny Erling|ár=2012|mánuður=11. október|url=https://www.welt.de/kultur/literarischewelt/article109767920/Mo-Yans-Verbeugung-vor-Kulturzerstoerer-Mao-Zedong.html|titill=Mo Yans Verbeugung vor Kulturzerstörer Mao Zedong|tungumál=þýska|útgefandi=''[[Die Welt]]''|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=5. nóvember}}</ref> Kínverskir andófsmenn gagnrýndu Mo Yan fyrir þátttöku hans í gerð afmælisritsins og bentu á að ræðan hefði markað upphaf kúgunar á mennta- og málfrelsi í Kína.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.svd.se/kultur/mo-yan-kritiserad-for-mao-text_7575028.svd|ár=2012|mánuður=11. október|titill=Mo Yan kritiserad för Mao-text|útgefandi=''[[Svenska Dagbladet]]''|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=5. nóvember}}</ref> Í febrúar árið 2013 var Mo Yan útnefndur í [[Ráðgjafarráðstefna kínversku þjóðarinnar|ráðgjafarráðstefnu kínversku þjóðarinnar]].<ref>[https://www.svd.se/kultur/mo-yan-blir-politisk-radgivare_7885632.svd "Mo Yan blir politisk rådgivare"], ''Svenska Dagbladet'', 4. febrúar 2013.</ref> Þegar Mo Yan vann til bókmenntaverðlauna Nóbels árið 2012 vakti það nokkra gagnrýni. [[Herta Müller]], sem hafði fengið verðlaunin árið 2009, benti á að Mo Yan væri embættismaður í sama virðingarþrepi og ráðherra og hefði lagt blessun sína við ritskoðun. Það að hann, sem varaformaður kínverska rithöfundasambandsins, hlyti verðlaunin á meðan friðarverðlaunahafinn [[Liu Xiaobo]] sæti enn í fangelsi sagði Müller jafngilda löðrungi í andlitið á þeim sem berðust fyrir lýðræði og mannréttindum í Kína.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/muller-osatt-vid-mo-yan|ár=2012|mánuður=25. nóvember|titill=Müller ósátt við Mo Yan|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=9. nóvember}}</ref> ==Ritverk== Fyrsta útgefna ritverk Mo Yan kom út árið 1981 en það var með skáldsögunni ''Touming de hong luobo'' 1986 sem hann náði fyrst verulegum vinsældum. Hann vakti síðan meiri athygli með skáldsögunni ''Rauðu dúrrunni'' (1987), þar sem hann fjallaði um stigamennsku, hernám Japana og fátækt á kínversku landsbyggðinni á þriðja og fjórða áratugnum. ''Hvítlauksballöðurnar'' (1988) og háðsádeilan ''Jiuguo'' (1992) voru beitt gagnrýni á kínverskt samtímasamfélag. Í bókinni ''Ximen Nao og lífin hans sjö'' (2006) fjallaði Mo Yan með [[Svartur húmor|svörtum húmor]] um afleiðingar [[Eins barns stefna|eins barns stefnunnar]]. Mo Yan hefur einnig gefið út fjölmargar smásögur og ritgerðir. Skáldsögur Mo Yan einkennast af [[töfraraunsæi]] sem blandar saman draumum og veruleika og gerast allar í heimahéraði höfundarins. Hann er undir áhrifum frá höfundum á borð við [[Gabriel García Márquez]] og [[William Faulkner]].<ref>[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2012/bio-bibl_sv.html nobelprize.org]</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}} {{f|1955}} [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Kínverskir rithöfundar]] mga45uurrml3b9yfug4tgse64q32qi3 Jennifer Geerlings-Simons 0 186922 1973956 1940782 2026-07-31T14:56:19Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973956 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = Jennifer Geerlings-Simons | mynd = Jennifer Geerlings-Simons, November 2025.jpg | myndatexti1 = Simons árið 2025. | titill= [[Forseti Súrínam]]<br> | stjórnartíð_start = 16. júlí 2025 | stjórnartíð_end = | vara_forseti = [[Gregory Rusland]] | forveri = [[Chan Santokhi]] | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1953|9|5}} | fæðingarstaður = [[Paramaríbó]], [[Súrínam]] | þjóderni = [[Súrínam|Súrínömsk]] | maki = {{gifting|Glenn Geerlings|1981}} | börn = 3 | stjórnmálaflokkur = [[Þjóðarlýðræðisflokkurinn (Súrínam)|Þjóðarlýðræðisflokkurinn]] | háskóli = [[Anton de Kom-háskóli]] }} '''Jennifer Geerlings-Simons''' (f. '''Simons''' 5. september 1953<ref>{{cite web|url=https://www.gsws.ae/speaker/mrs-jennifer-geerlings-simons/|title=H.E. Jennifer Geerlings-Simons – Global Summit of Women Speakers of Parliament|publisher=|access-date=2025-07-08|archive-date=2025-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20250601161257/https://www.gsws.ae/speaker/mrs-jennifer-geerlings-simons/|url-status=dead}}</ref>) er [[Súrínam|súrínamskur]] læknir og stjórnmálamaður sem er núverandi [[forseti Súrínam]].<ref>{{cite web | url=https://www.reuters.com/world/suriname-parliament-elects-simons-first-female-president-2025-07-06/ | title=Suriname parliament elects Simons as first female president | work=Reuters | last1=Kuipers | first1=Ank }}</ref> Hún var forseti súrínamska þingsins frá 2010 til 2020.<ref>{{cite web |author= |url=http://www.de-surinaamse-krant.com/2015/06/geerlings-simons-herkozen-als.html |title=Geerlings-Simons herkozen als voorzitter met 1 stem uit oppositie |language=Dutch |publisher=De Surinaamse Krant |date= |accessdate=15 July 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304044729/http://www.de-surinaamse-krant.com/2015/06/geerlings-simons-herkozen-als.html |url-status=usurped }}</ref> Árið 2024 varð hún leiðtogi [[Þjóðarlýðræðisflokkurinn (Súrínam)|Þjóðarlýðræðisflokksins]].<ref name="leader">{{cite web|url= https://www.waterkant.net/suriname/2024/07/14/jennifer-simons-nieuwe-voorzitter-ndp/ |title= Jennifer Simons gekozen tot nieuwe voorzitter NDP |website=Waterkant.net|date=14 July 2024|access-date=16 July 2024|language=nl}}</ref> Eftir að flokkurinn vann nauman sigur í þingkosningum árið 2025 var hún kjörin forseti þann 6. júlí 2025.<ref>{{cite web|url= https://www.starnieuws.com/index.php/welcome/index/nieuwsitem/87232|date=6 July 2025|access-date=6 July 2025|language=nl|title= DNA kiest Simons tot president en Rusland tot vp}}</ref> Hún er fyrsti kvenforseti í sögu landsins. ==Æviágrip== Simons var kjörin á þing í fyrsta sinn árið 1996 fyrir kjördæmi í [[Paramaríbó]]. Hún var einn af varaformönnum [[Þjóðarlýðræðisflokkurinn (Súrínam)|Þjóðarlýðræðisflokksins]], sem var stofnaður af [[Desi Bouterse]]. Hún var þingflokksforingi flokksins frá 2000 til 2006. Í apríl 2012 sökuðu þingmenn stjórnarandstöðunnar Simons um gerræðislega hegðun vegna ákvörðunar hennar um að banna þingmönnum að vísa til laga sem veittu fremjendum [[Desembermorðin|desembermorðanna]] 1982 sakaruppgjöf í umræðum um lög gegn eltihrellum.<ref>{{cite web|url=http://www.waterkant.net/suriname/2012/04/17/nieuw-front-zal-dictatuur-in-suriname-bestrijden/ |title=Nieuw Front in het geweer tegen dictatuur in Suriname |publisher=Waterkant.Net |date=23 November 2011 |accessdate=14 July 2016}}</ref> Þann 20. júní 2020 tilkynnti Simons að hún hygðist hætta í stjórnmálum. Hún hafði náð kjöri í þingkosningum landsins sama ár en ákvað að taka ekki sæti á þingi. Stephen Tsang, sem var fyrir neðan hana á kjörlista flokksins, tók sæti hennar.<ref name="retire">{{cite news|url=https://www.starnieuws.com/index.php/welcome/index/nieuwsitem/59247|title=Jennifer Simons neemt na 24 jaar afscheid van DNA|website=Star Nieuws|access-date=21 June 2020|language=nl}}</ref> Þann 13. júlí 2024 tók Simons við af Desi Bouterse sem leiðtogi Þjóðarlýðræðisflokksins.<ref name="leader"/> Næsta ár leiddi hún flokkinn til sigurs í þingkosningum. Flokkurinn gerði stjórnarsáttmála við fimm aðra flokka til að styðja kjör Simons til forseta. Saman eiga flokkarnir 34 þingsæti, sem nemur tveimur þriðju sætanna á þingi.<ref>{{Cite web |date=3 July 2025 |title=Geerlings-Simons set to be Suriname's first woman president |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250703-geerlings-simons-set-to-be-suriname-s-first-woman-president |access-date=4 July 2025 |website=[[France 24]]}}</ref> Þann 3. júlí tilkynnti [[Framfarasinnaði umbótaflokkurinn]], sem leiddi fráfarandi samsteypustjórn, að hann myndi ekki bjóða fram forsetaefni gegn Simons. Enginn annar flokkur tilkynnti framboð innan framboðsfrestsins og því var kjör Simons tryggt.<ref>{{Cite web |date=3 July 2025 |title=Geerlings-Simons set to be Suriname's first woman president |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250703-geerlings-simons-set-to-be-suriname-s-first-woman-president |access-date=4 July 2025 |website=[[France 24]]}}</ref> Hún var kjörin án mótframboðs þann 6. júlí með [[Gregory Rusland]], leiðtoga [[Þjóðarflokkur Súrínam|Þjóðarflokksins]], sem varaforseta.<ref>{{cite news|url= https://www.stabroeknews.com/2025/07/06/news/regional/suriname-parliament-elects-simons-as-first-female-president/|title= Suriname parliament elects Simons as first female president|publisher=[[Staboek News]]|date=6 July 2025}}</ref> ==Einkahagir== Simons giftist Glenn Geerlings árið 1981. Þau eiga þrjú börn. Geerlings-Simons er læknir að mennt.<ref>{{cite web | url=https://www.blackpast.org/global-african-history/jennifer-geerlings-simons-1953/ | title=Jennifer Geerlings-Simons (1953- ) }}</ref> Hún útskrifaðist með gráðu í læknisfræði frá [[Anton de Kom-háskóli|Anton de Kom-háskólanum]] í Súrínam.<ref>{{cite web | url=https://www.gsws.ae/speaker/mrs-jennifer-geerlings-simons/ | title=H.e. Jennifer Geerlings-Simons | access-date=2025-07-08 | archive-date=2025-06-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250601161257/https://www.gsws.ae/speaker/mrs-jennifer-geerlings-simons/ | url-status=dead }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forseti Súrínam]]| frá=16. júlí 2025| til= | fyrir=[[Chan Santokhi]]| eftir=Enn í embætti| }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Geerlings-Simons, Jennifer}} {{f|1953}} [[Flokkur:Forsetar Súrínam]] 9ksdvq34ceemm4nnvmscwt4gtvn4oir Jósef frá Nasaret 0 192218 1973958 1973530 2026-07-31T15:38:18Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1973958 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Guido Reni - St Joseph with the Infant Jesus - WGA19304.jpg|thumb|right|Heilagur Jósef heldur á Jesúbarninu á málverki eftir Guido Reni (1635).]] '''Jósef''' ([[hebreska]]: יוֹסֵף) var, samkvæmt [[Nýja testamentið|nýja testamentinu]], eiginmaður [[María mey|Maríu meyjar]] og fósturfaðir [[Jesús|Jesú Krists]].<ref name="Matt 1:16">Biblían. Matteusarguðspjall 1:16 (Netútgáfa Snerpu).</ref><ref>{{Vísindavefurinn|1069|Hvernig getur guð verið pabbi Jesús ef María mey og Jósef fæddu hann?|höfundur= Haukur Már Helgason|dags= 1. nóvember 2000|skoðað=26. júlí 2026}}</ref> Samkvæmt hefð [[Kristni|kristinnar trúar]] var Jósef ekki kynfaðir Jesú, sem var getinn af [[Heilagur andi|heilögum anda]], en gekk honum þó í föðurstað.<ref>Souvay, Charles. (1910) [http://www.newadvent.org/cathen/08504a.htm "St. Joseph"] ''Catholic Encyclopedia'' VIII. bindi. New York: Robert Appleton Company. Skoðað 26. júlí 2026.</ref><ref>[[Paul Maier|Maier, Paul]]. ''In the Fullness of Time: a Historian Looks at Christmas, Easter and the Early Church''. Kregel Publications, 1998. bls. 77</ref><ref>Lockyer, Herbert. ''All the Divine Names and Titles in the Bible''. Zondervan, 1988. bls. 68, 254-255</ref> Jósef er hylltur sem [[dýrlingur]] innan [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]] og [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjunnar]]. Samkvæmt ættarskrá í [[Matteusarguðspjall]]i hét faðir Jósefs Jakob<ref name="Matt 1:16" /> en samkvæmt [[Lúkasarguðspjall]]i hét hann Elí.<ref>Biblían. Matteusarguðspjall 3:23 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Ekkert kemur fram í [[guðspjöll]]unum um það hvenær og hvar Jósef fæddist eða hvenær hann dó. Aðeins kemur fram að hann hafi búið í [[Nasaret]] í [[Galílea|Galíleu]],<ref>Fyrir fæðingu Jesú (Lúkas 2:4), eftir dauða [[Heródes mikli|Heródesar]] og flóttann til Egyptalands (Matteus 2:23, Lúkas 2:39) og eftir páskaferðina til Jerúsalem þegar Jesús var tólf ára (Lúkas 2:51).</ref> en hafi einnig dvalið nokkur ár í [[Betlehem]] í [[Júdea|Júdeu]]<ref>Lúkas 2:4, Matteus 2:1-14</ref> og hafi dvalið í útlegð í Egyptalandi í nokkur ár.<ref>Biblían. Matteusarguðspjall 2:14-22. (Netútgáfa Snerpu).</ref> Í þýðingum á guðspjöllunum er Jósef jafnan sagður hafa verið [[Trésmíði|smiður]] eða [[snikkari]].<ref>t.ex. Biblían. Matteusarguðspjall 13:55 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Gríska orðið í frumtextanum, ''τεκτων'' hefur nokkuð breiðari merkingu og gæti einnig þýtt að Jósef hafi verið handverksmaður með stein eða járn.<ref>[http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=IZLWU9zvj-4C&oi=fnd&pg=PA1&dq=tekton+joseph&ots=BlPEZlQelK&sig=S7ZPLYOMyBtDmm5MggAbm175s8M#PPA14,M1 Google books]''Joseph, Mary, Jesus'', Lucien Deiss, Liturgical Press, 1996, {{ISBN|0-8146-2255-0}}, 9780814622551</ref> Lítið er af upplýsingum um Jósef í guðspjöllunum og engar beinar tilvitnanir í hann. Innan kaþólsku kirkjunnar er Jósef talinn [[verndardýrlingur]] verkamanna og á marga [[Dýrlingadagur|dýrlingadaga]]. Hann var einnig lýstur verndardýrlingur og verndari kaþólsku kirkjunnar (ásamt [[Pétur postuli|Pétri postula]]) af [[Píus 9.|Píusi 9.]] [[Páfi|páfa]] árið 1870 og er einnig verndardýrlingur nokkurra landa. ==Jósef í nýja testamentinu== Jósefs er fyrst getið í [[Matteusarguðspjall]]i og [[Lúkasarguðspjall]]i, sem talin eru hafa verið rituð á árabilinu 80-90. Í báðum guðspjöllunum birtast ættartöl sem rekja ætt Jósefs til [[Davíð konungur|Davíðs konungs]] en guðspjöllunum ber ekki nákvæmlega saman um ætterni Jósefs. Í Matteusarguðspjalli er Jósef sagður afkomandi Davíðs í gegnum konunglegu ættlínuna frá [[Salómon konungur|Salómon konungi]] en í Lúkasarguðspjalli er ætt hans rakin aftur til [[Natan (sonur Davíðs)|Natans]], annars sonar Davíðs og [[Batseba|Batsebu]]. Ættartölunum ber því ekki saman um nein nöfn á milli Davíðs og Jósefs. Matteus og Lúkas segja einnig hvor sína söguna af því hvernig það kom til að Jesús skyldi fæðast í [[Betlehem]], sem átti samkvæmt hefð að vera fæðingarstaður [[Messías]]ar, þrátt fyrir að Jesús hafi verið frá [[Nasaret]]. Í Matteusarguðspjalli birtist [[engill]] drottins Jósef í draumi og skipar honum að flýja með þungaða konu sína frá Betlehem til Egyptalands til að forðast barnamorð sem [[Heródes mikli|Heródes konungur]] hefur skipað í borginni. Þegar Heródes er látinn segir engillinn Jósef að snúa aftur en ráðleggur honum að forðast [[Heródes Arkelás|son Heródesar]], sem er tekinn við völdum í Júdeu. Jósef fer því með konu sína og barn til Nasaret í [[Galílea|Galíleu]] og sest þar að. Í Matteusarguðspjalli er Jesús því, líkt og [[Móses]], í háska vegna grimms konungs sem ofsækir hann og á, líkt og Móses, (for)föður að nafni [[Jósef (sonur Jakobs)|Jósef]] sem fer til Egyptalands. Líkt og Jósef gamla testamentsins á þessi Jósef föður að nafni Jakob og báða Jósefana dreymir mikilvæga drauma um framtíðina.<ref>Spong, John Shelby. ''[https://archive.org/details/jesusfornonrelig0000spon/page/33 <!-- quote="Mark never says". --> Jesus for the non-religious]''. HarperCollins. 2007. {{ISBN|0-06-076207-1}}.</ref> Í Lúkasarguðspjalli er Jósef frá upphafi sagður búsettur í Nasaret og Jesús fæðist í Betlehem því Jósef og María verða að fara þangað til að láta skrá sig í manntali. Lúkas minnist ekkert á vitranir Jósefs frá englunum, né á barnamorðin eða flóttann til Egyptalands. Síðasta skiptið sem Jósef birtist í eigin persónu í guðspjöllunum er í frásögn af heimsókn fjölskyldunnar til musterisins í [[Jerúsalem]] á [[Páskahald gyðinga|páskunum]] þegar Jesús er 12 ára. Frásögnin birtist aðeins í Lúkasarguðspjalli og aldrei er minnst á Jósef eftir þetta.<ref>{{cite book|title=Saint Joseph: His Life and His Role in the Church Today|first=Louise B.|last= Perrotta|year= 2000 |isbn= 978-0-87973-573-9 |pages= 21, 110–112 |publisher=Our Sunday Visitor Publishing }}</ref> Í þættinum er áhersla lögð á að Jesús sé meðvitaður um verkefnið sem hann verður að inna af hendi. Hann segir Maríu og Jósef frá „föður sínum“ og á þar við [[Guð]] en þau María skilja hann ekki.<ref>Biblían. Lúkasarguðsjall 2:41–51. (Netútgáfa Snerpu).</ref> Ekki er minnst á að Jósef sé viðstaddur [[brúðkaupið í Kana]], þar sem Jesús hefur trúboð sitt, né [[píslun Jesú]] undir lokin. Margir hafa dregið þá ályktun að Jósef hafi látist áður en Jesús hóf störf sín. Ef Jósef hefði verið viðstaddur [[Krossfesting Jesú|krossfestinguna]] hefði verið til þess ætlast samkvæmt hefðum gyðinga að hann tæki við líki Jesú. Þess í stað fær [[Jósef frá Arímaþeu]] umsjón á líkinu og lætur greftra það. Þá er ólíklegt að Jesús hefði falið [[Jóhannes postuli|Jóhannesi postula]] að gæta móður sinnar ef Jósef hefði enn verið á lífi.<ref name=CatholicEncyc>{{Cite encyclopedia|title=St. Joseph|encyclopedia=The Catholic Encyclopedia|publisher=Robert Appleton Company|location=New York|url=https://www.newadvent.org/cathen/08504a.htm|access-date=12 June 2016|last=Souvay|first=Charles|date=1910|volume=8}}</ref> Í þremur guðspjallanna birtist frásögn þar sem íbúar Nasaret, heimabæjar Jesú, draga í efa að hann geti verið spámaður því þeir þekkja fjölskyldu hans. Í Markúsarguðspjalli kalla þeir Jesú „son Maríu“ í stað þess að minnast á föður hans. Í Matteusarguðspjalli kalla bæjarbúarnir hann „son smiðsins“ en nefna þó ekki föður hans á nafn.<ref>Biblían. Matteusarguðspjall 13:53–55 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Í Lúkasarguðspjalli segir: „En Jesús var um þrítugt, er hann hóf starf sitt. Var hann, eftir því sem haldið var, sonur Jósefs, sonar Elí.“<ref>Biblían. Lúkasarguðspjall 3:21–38 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Í Lúkasarguðspjalli ber við jákvæðan tón bæjarbúanna gagnvart ætterni Jesú en hjá Markúsi og Matteusi bera viðbrögðin fremur merki um vanþóknun.<ref>{{Cite book |last=Vermès |first=Géza |title=The authentic gospel of Jesus |date=2004 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-191260-8 |location=London |oclc=647043972|pp= 1–37}}</ref> Þessi frásögn birtist ekki í [[Jóhannesarguðspjall]]i en í svipaðri frásögn segja vantrúa bæjarbúarnir: „Er þetta ekki hann Jesús, sonur Jósefs? Vér þekkjum bæði föður hans og móður. Hvernig getur hann sagt, að hann sé stiginn niður af himni?“<ref>Biblían. Jóhannesarguðspjall 6:42 (Netútgáfa Snerpu).</ref> Bréf [[Páll postuli|Páls postula]] eru talin elstu rit kristinna manna sem varðveist hafa.<ref>{{Cite web |last=Satin |first=Alec |date=2 March 2018 |title=What's the Chronological Order of the New Testament Books? |url=https://www.alecsatin.com/whats-the-chronological-order-of-the-new-testament-books/ |access-date=18 July 2024 |website=Comfort for Christians |language=en-us |archive-date=28 desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228213347/https://www.alecsatin.com/whats-the-chronological-order-of-the-new-testament-books/ |url-status=dead }}</ref> Í þeim er minnst á móður Jesú (en hún ekki nafngreind) en ekki föður hans. Í Markúsarguðspjalli, sem talið er elsta guðspjallið, er einnig ekki minnst á föður Jesú.<ref name="oblates">{{Cite web |title=Joseph in the Gospels of Mark and John |url=https://osjusa.org/st-joseph/scripture/iii-joseph-in-the-gospels-of-mark-and-john/ |access-date=18 July 2024 |website=Oblates of St. Joseph – Holy Spouses Province}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Kristnir dýrlingar]] [[Flokkur:Persónur í nýja testamentinu]] ixnjhtaoqfcqbsawtqoqkpgztpr4d6v 2. deild kvenna í knattspyrnu 2024 0 192255 1973936 1973928 2026-07-31T12:50:54Z Nipas2 54688 1973936 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 2. deild kvenna 2024 | mynd = | ár = '''2024''' | Meistarar = '''{{Lið Haukar}}''' | upp um deild = '''{{Lið Haukar}}<br>{{Lið KR}}''' | spilaðir leikir = .. | mörk skoruð = ... (0,00 m/leik) | markahæstur = '''19 mörk'''<br>[[Elín Björg Norðfjörð Símonardóttir]] {{Lið Haukar}} | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2025|2025]] |}} Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 8. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2024'''. {{clear}} == Liðin == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=120| Lið !width=100| Bær !width=160| Leikvangur !width=560| Þjálfari !width=240| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2023]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[OnePlus völlurinn]] | | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Augnablik}} | [[Kópavogur]] | [[Fífan]] | | 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2023|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Dalvík/Reynir}} | [[Dalvík]] | [[Dalvíkurvöllur]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Einherji}} | [[Vopnafjörður|Vopnafirði]] | [[Vopnafjarðarvöllur]] | | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjölnir}} | [[Reykjavík]] | [[Extra völlurinn]] | | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Haukar}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] | | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Norðurálsvöllurinn]] | | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Skessan]] | | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[ÍR-völlur]] | | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] | [[Reykjavík]] | [[Valsvöllur]] | | 9. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Jökulfellsvöllurinn]] | | 10. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]] | [[Kópavogur]] | [[Fagrilundur ]] (gervigras) | | 11. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Vestri}} | [[Ísafjarðarbær]] | [[Kerecisvöllurinn]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]]<br>PCC völlurinn | | 7. sæti |} == Staðan í deildinni == == Töfluyfirlit == {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Álft!!Aug!!D/R!!Einh!!Fjöl!!Hau!!ÍA!!ÍH!!ÍR!!KH!!Sind!!Smá!!Ves!!Völs |- |list2 = |align="left"|{{Lið Álftanes}} ||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Augnablik}} ||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||- |- |align="left"|{{Lið Dalvík/Reynir}} ||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Einherji}} ||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||-||- |- |align="left"|{{Lið Fjölnir}} ||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Haukar}} ||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||-||- |- |align="left"|{{Lið ÍA}} ||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍH}} ||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||-||- |- |align="left"|{{Lið ÍR}} ||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] ||-||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||-||- |- |align="left"|{{Lið Sindri}} ||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]] ||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||-||- |- |align="left"|{{Lið Vestri}} ||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX'''||- |- |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||'''XXX''' |} == Markahæstu leikmenn == == Heimildaskrá == {{reflist|2}} {{2. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&nbsp;deild]] | fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2023]] | eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2025|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2025]] }} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190128&banner-tab=matches-and-results&toggle=results&competitionId=190128|title=2. deild kvenna 2024|work=KSÍ|accessdate=31. júlí 2026}} {{Knattspyrna á Íslandi 2024}} [[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] cnjq7xts226xtagbephizu8vm024q7k 1973969 1973936 2026-08-01T09:20:53Z Nipas2 54688 /* Töfluyfirlit */ 1973969 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 2. deild kvenna 2024 | mynd = | ár = '''2024''' | Meistarar = '''{{Lið Haukar}}''' | upp um deild = '''{{Lið Haukar}}<br>{{Lið KR}}''' | spilaðir leikir = .. | mörk skoruð = ... (0,00 m/leik) | markahæstur = '''19 mörk'''<br>[[Elín Björg Norðfjörð Símonardóttir]] {{Lið Haukar}} | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2025|2025]] |}} Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 8. ([[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|stig 3]]) sinn árið '''2024'''. {{clear}} == Liðin == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=120| Lið !width=100| Bær !width=160| Leikvangur !width=560| Þjálfari !width=240| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2022|2023]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Álftanes}} | [[Garðabær]] | [[OnePlus völlurinn]] | | 8. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Augnablik}} | [[Kópavogur]] | [[Fífan]] | | 10. s. í [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2023|Lengjudeild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Dalvík/Reynir}} | [[Dalvík]] | [[Dalvíkurvöllur]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Einherji}} | [[Vopnafjörður|Vopnafirði]] | [[Vopnafjarðarvöllur]] | | 4. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjölnir}} | [[Reykjavík]] | [[Extra völlurinn]] | | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Haukar}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] | | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Norðurálsvöllurinn]] | | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]] | [[Hafnarfjörður]] | [[Skessan]] | | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[ÍR-völlur]] | | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] | [[Reykjavík]] | [[Valsvöllur]] | | 9. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Jökulfellsvöllurinn]] | | 10. sæti |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]] | [[Kópavogur]] | [[Fagrilundur ]] (gervigras) | | 11. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Vestri}} | [[Ísafjarðarbær]] | [[Kerecisvöllurinn]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Völsungur}} | [[Húsavík]] | [[Húsavíkurvöllur]]<br>PCC völlurinn | | 7. sæti |} == Staðan í deildinni == == Töfluyfirlit == {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Álft!!Aug!!D/R!!Einh!!Fjöl!!Hau!!ÍH!!KH!!KR!!Sind!!Smá!!Ves!!Völs |- |list2 = |align="left"|{{Lið Álftanes}} ||'''XXX'''||-||6-4||-||1-2||-||1-3||3-3||-||4-4||4-0||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Augnablik}} ||4-1||'''XXX'''||-||-||-||4-5||-||-||0-8||-||2-1||3-0||0-5 |- |align="left"|{{Lið Dalvík/Reynir}} ||-||2-1||'''XXX'''||1-1||-||0-6||-||1-4||2-2||-||-||2-1||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Einherji}} ||3-2||4-2||-||'''XXX'''||1-0||-||8-0||-||-||4-3||-||-||0-3 |- |align="left"|{{Lið Fjölnir}} ||-||2-4||10-0||-||'''XXX'''||-||1-0||2-0||-||5-0||7-0||-||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Haukar}} ||7-0||-||-||2-2||6-3||'''XXX'''||-||-||4-3||-||-||8-0||1-2 |- |align="left"|{{Lið ÍH}} ||-||5-0||7-1||-||-||1-3||'''XXX'''||-||-||15-0||8-1||-||2-2 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Knattspyrnufélagið Hlíðarendi|KH]] ||-||1-0||-||0-1||-||1-6||1-4||'''XXX'''||-||3-2||1-0||-||- |- |align="left"|{{Lið KR}} ||3-1||-||-||2-0||3-1||-||5-0||6-0||'''XXX'''||-||-||4-0||- |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Sindri}} ||-||3-6||4-1||-||-||2-5||-||-||2-2||'''XXX'''||3-1||4-1||0-10 |- |align="left"|[[Knattspyrnufélagið Smári|Smári]] ||-||-||1-1||1-5||-||0-5||-||-||1-8||-||'''XXX'''||-||0-5 |-style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Vestri}} ||2-1||-||-||2-1||2-2||-||0-5||2-4||-||-||1-1||'''XXX'''||- |- |align="left"|{{Lið Völsungur}} ||2-1||-||2-0||-||0-0||-||-||7-1||1-2||-||-||5-0||'''XXX''' |} == Markahæstu leikmenn == == Heimildaskrá == {{reflist|2}} {{2. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2.&nbsp;deild]] | fyrir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2023|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2023]] | eftir = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2025|2.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2025]] }} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=190128&banner-tab=matches-and-results&toggle=results&competitionId=190128|title=2. deild kvenna 2024|work=KSÍ|accessdate=31. júlí 2026}} {{Knattspyrna á Íslandi 2024}} [[Flokkur:2. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] mvsu0qskky6nr6wusi57nw1k5eg584d Snið:Knattspyrna á Íslandi 2024 10 192256 1973931 2026-07-31T12:26:57Z Nipas2 54688 Bjó til síðu með „{{Navbox | name = Knattspyrna á Íslandi 2024 | title = Knattspyrna á Íslandi 2024 | above = | state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = Deildarkeppnir | list1 = {{Navbox|child |group2 = Karlar |list2= [[Besta deild karla í knattspyrnu 2024|Besta deild]] · [[Inkassodeild karla í knattspyrnu 2024|Inkassodeild]] · [[2. deild karla í knattspyrnu 2024|2. deild]] · [[3. deild karla í knattspyrnu 2024|3. deild]] · 4. deild karla í knattspyrnu 2024|4...“ 1973931 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Knattspyrna á Íslandi 2024 | title = Knattspyrna á Íslandi 2024 | above = | state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = Deildarkeppnir | list1 = {{Navbox|child |group2 = Karlar |list2= [[Besta deild karla í knattspyrnu 2024|Besta deild]] · [[Inkassodeild karla í knattspyrnu 2024|Inkassodeild]] · [[2. deild karla í knattspyrnu 2024|2. deild]] · [[3. deild karla í knattspyrnu 2024|3. deild]] · [[4. deild karla í knattspyrnu 2024|4. deild]] |group3= Konur |list3 = [[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2024|Besta deild]] · [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2024|Lengjudeild]] · [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2. deild]] }} | group2 = Bikarkeppnir | list2 = {{Navbox|child |group1 = Mjólkurbikarinn |list1 = [[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2024|Mjólkurbikar karla]] · [[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2024|Mjólkurbikar kvenna]] |group2 = Lengjubikarinn |list2 = [[Lengjubikar karla í knattspyrnu 2024|Lengjubikar karla]] · [[Lengjubikar kvenna í knattspyrnu 2024|Lengjubikar kvenna]] |group3 = Meistarakeppni KSÍ |list3 = [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2024|Meistarakeppni karla]] · [[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2024|Meistarakeppni kvenna]] }} | group3 | list3 = {{Navbox|child |above = '''Félagslið''' |group1 = Besta deild karla |list1 = |group2 = Besta deild kvenna |list2 = [[Breiðablik]] · [[Knattspyrnufélagið Fram]] · {{Lið Grindavík}}/[[Ungmennafélag Njarðvíkur|Njarðvík]] · [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]] · [[Keflavík, íþrótta- og ungmennafélag]] · [[Ungmennafélagið Stjarnan]] · [[Ungmennafélagið Tindastóll]] · [[Knattspyrnufélagið Valur]] · [[Knattspyrnufélagið Víkingur]] · [[Þór Akureyri|Þór]]/[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] · [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | group4 | list4 = {{Navbox|child |above = '''[[Snið:Knattspyrna á Íslandi 2023|2023]]''' <-- '''·''' --> '''[[Snið:Knattspyrna á Íslandi 2025|2025]]''' }} }} }} <noinclude> [[Flokkur:Knattspyrnusnið]] </noinclude> 31mk25cw67v3gtl50shu0m6jte6c9p7 1973935 1973931 2026-07-31T12:48:09Z Nipas2 54688 1973935 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Knattspyrna á Íslandi 2024 | title = Knattspyrna á Íslandi 2024 | above = | state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = Deildarkeppnir | list1 = {{Navbox|child |group2 = Karlar |list2= [[Besta deild karla í knattspyrnu 2024|Besta deild]] · [[Inkassodeild karla í knattspyrnu 2024|Inkassodeild]] · [[2. deild karla í knattspyrnu 2024|2. deild]] · [[3. deild karla í knattspyrnu 2024|3. deild]] · [[4. deild karla í knattspyrnu 2024|4. deild]] |group3= Konur |list3 = [[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2024|Besta deild]] · [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2024|Lengjudeild]] · [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2024|2. deild]] }} | group2 = Bikarkeppnir | list2 = {{Navbox|child |group1 = Mjólkurbikarinn |list1 = [[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2024|Mjólkurbikar karla]] · [[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2024|Mjólkurbikar kvenna]] |group2 = Lengjubikarinn |list2 = [[Lengjubikar karla í knattspyrnu 2024|Lengjubikar karla]] · [[Lengjubikar kvenna í knattspyrnu 2024|Lengjubikar kvenna]] |group3 = Meistarakeppni KSÍ |list3 = [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2024|Meistarakeppni karla]] · [[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2024|Meistarakeppni kvenna]] }} | group3 | list3 = {{Navbox|child |above = '''Félagslið''' |group1 = Besta deild karla |list1 = |group2 = Besta deild kvenna |list2 = [[Breiðablik]] · [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]] · [[Íþróttafélagið Fylkir]] · [[Keflavík, íþrótta- og ungmennafélag]] · [[Ungmennafélagið Stjarnan]] · [[Ungmennafélagið Tindastóll]] · [[Knattspyrnufélagið Valur]] · [[Knattspyrnufélagið Víkingur]] · [[Þór Akureyri|Þór]]/[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] · [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | group4 | list4 = {{Navbox|child |above = '''[[Snið:Knattspyrna á Íslandi 2023|2023]]''' <-- '''·''' --> '''[[Snið:Knattspyrna á Íslandi 2025|2025]]''' }} }} }} <noinclude> [[Flokkur:Knattspyrnusnið]] </noinclude> 8r8g193rki5vofdde81hjrl4bbbgh5s Snið:Knattspyrna á Íslandi 2026 10 192257 1973938 2026-07-31T12:56:30Z Nipas2 54688 Bjó til síðu með „{{Navbox | name = Knattspyrna á Íslandi 2026 | title = Knattspyrna á Íslandi 2026 | above = | state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = Deildarkeppnir | list1 = {{Navbox|child |group2 = Karlar |list2= [[Besta deild karla í knattspyrnu 2026|Besta deild]] · [[Inkassodeild karla í knattspyrnu 2026|Inkassodeild]] · [[2. deild karla í knattspyrnu 2026|2. deild]] · [[3. deild karla í knattspyrnu 2026|3. deild]] · 4. deild karla í knattspyrnu 2026|4...“ 1973938 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Knattspyrna á Íslandi 2026 | title = Knattspyrna á Íslandi 2026 | above = | state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = Deildarkeppnir | list1 = {{Navbox|child |group2 = Karlar |list2= [[Besta deild karla í knattspyrnu 2026|Besta deild]] · [[Inkassodeild karla í knattspyrnu 2026|Inkassodeild]] · [[2. deild karla í knattspyrnu 2026|2. deild]] · [[3. deild karla í knattspyrnu 2026|3. deild]] · [[4. deild karla í knattspyrnu 2026|4. deild]] |group3= Konur |list3 = [[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2026|Besta deild]] · [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2026|Lengjudeild]] · [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2026|2. deild]] }} | group2 = Bikarkeppnir | list2 = {{Navbox|child |group1 = Mjólkurbikarinn |list1 = [[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2026|Mjólkurbikar karla]] · [[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2026|Mjólkurbikar kvenna]] |group2 = Lengjubikarinn |list2 = [[Lengjubikar karla í knattspyrnu 2026|Lengjubikar karla]] · [[Lengjubikar kvenna í knattspyrnu 2026|Lengjubikar kvenna]] |group3 = Meistarakeppni KSÍ |list3 = [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2026|Meistarakeppni karla]] · [[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2026|Meistarakeppni kvenna]] }} | group3 | list3 = {{Navbox|child |above = '''Félagslið''' |group1 = Besta deild karla |list1 = |group2 = Besta deild kvenna |list2 = [[Breiðablik]] · [[Knattspyrnufélagið Fram]] · {{Lið Grindavík}}/[[Ungmennafélag Njarðvíkur|Njarðvík]] · [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]] · [[Keflavík, íþrótta- og ungmennafélag]] · [[Ungmennafélagið Stjarnan]] · [[Ungmennafélagið Tindastóll]] · [[Knattspyrnufélagið Valur]] · [[Knattspyrnufélagið Víkingur]] · [[Þór Akureyri|Þór]]/[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] · [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | group4 | list4 = {{Navbox|child |above = '''[[Snið:Knattspyrna á Íslandi 2025|2025]]''' <-- '''·''' --> '''[[Snið:Knattspyrna á Íslandi 2027|2027]]''' }} }} }} <noinclude> [[Flokkur:Knattspyrnusnið]] </noinclude> snnousmwt4h9z9ris5gqu8mmiex5o40 Snið:Knattspyrna á Íslandi 2025 10 192258 1973939 2026-07-31T13:06:28Z Nipas2 54688 Bjó til síðu með „{{Navbox | name = Knattspyrna á Íslandi 2025 | title = Knattspyrna á Íslandi 2025 | above = | state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = Deildarkeppnir | list1 = {{Navbox|child |group2 = Karlar |list2= [[Besta deild karla í knattspyrnu 2025|Besta deild]] · [[Inkassodeild karla í knattspyrnu 2025|Inkassodeild]] · [[2. deild karla í knattspyrnu 2025|2. deild]] · [[3. deild karla í knattspyrnu 2025|3. deild]] · 4. deild karla í knattspyrnu 2025|4...“ 1973939 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Knattspyrna á Íslandi 2025 | title = Knattspyrna á Íslandi 2025 | above = | state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = Deildarkeppnir | list1 = {{Navbox|child |group2 = Karlar |list2= [[Besta deild karla í knattspyrnu 2025|Besta deild]] · [[Inkassodeild karla í knattspyrnu 2025|Inkassodeild]] · [[2. deild karla í knattspyrnu 2025|2. deild]] · [[3. deild karla í knattspyrnu 2025|3. deild]] · [[4. deild karla í knattspyrnu 2025|4. deild]] |group3= Konur |list3 = [[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2025|Besta deild]] · [[Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2025|Lengjudeild]] · [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2025|2. deild]] }} | group2 = Bikarkeppnir | list2 = {{Navbox|child |group1 = Mjólkurbikarinn |list1 = [[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2025|Mjólkurbikar karla]] · [[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2025|Mjólkurbikar kvenna]] |group2 = Lengjubikarinn |list2 = [[Lengjubikar karla í knattspyrnu 2025|Lengjubikar karla]] · [[Lengjubikar kvenna í knattspyrnu 2025|Lengjubikar kvenna]] |group3 = Meistarakeppni KSÍ |list3 = [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2025|Meistarakeppni karla]] · [[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|Meistarakeppni kvenna]] }} | group3 | list3 = {{Navbox|child |above = '''Félagslið''' |group1 = Besta deild karla |list1 = |group2 = Besta deild kvenna |list2 = [[Breiðablik]] · [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]] · [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðab/Höttur/Leiknir]] · [[Knattspyrnufélagið Fram]] · [[Ungmennafélagið Stjarnan]] · [[Ungmennafélagið Tindastóll]] · [[Knattspyrnufélagið Valur]] · [[Knattspyrnufélagið Víkingur]] · [[Þór Akureyri|Þór]]/[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] · [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur R.]] | group4 | list4 = {{Navbox|child |above = '''[[Snið:Knattspyrna á Íslandi 2024|2024]]''' <-- '''·''' --> '''[[Snið:Knattspyrna á Íslandi 2026|2026]]''' }} }} }} <noinclude> [[Flokkur:Knattspyrnusnið]] </noinclude> deo0i61uovzhdsop4xkkq4h1jfqv55f Samveldisleikarnir 0 192259 1973942 2026-07-31T13:16:07Z Akigka 183 Bjó til síðu með „[[Mynd:Birmingham_2022_Opening_Ceremony.jpg|thumb|Opnunarhátíð Samveldisleikanna í Birmingham 2022.]] '''Samveldisleikarnir''' er [[fjölíþróttamót]] haldið á fjögurra ára fresti í [[Breska samveldið|Breska samveldinu]] þar sem flest þátttökulönd eru fyrrum nýlendur í [[Breska heimsveldið|Breska heimsveldinu]]. Upphaflega hét mótið Bresku heimsveldisleikarnir árið 1930, en nafninu hefur nokkrum sinnum verið breytt. Leikarnir eru annað...“ 1973942 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Birmingham_2022_Opening_Ceremony.jpg|thumb|Opnunarhátíð Samveldisleikanna í Birmingham 2022.]] '''Samveldisleikarnir''' er [[fjölíþróttamót]] haldið á fjögurra ára fresti í [[Breska samveldið|Breska samveldinu]] þar sem flest þátttökulönd eru fyrrum nýlendur í [[Breska heimsveldið|Breska heimsveldinu]]. Upphaflega hét mótið Bresku heimsveldisleikarnir árið 1930, en nafninu hefur nokkrum sinnum verið breytt. Leikarnir eru annað stærsta fjölíþróttamót heims á eftir [[Ólympíuleikarnir|Ólympíuleikunum]] og hafa orðið fyrirmynd að svipuðum leikum milli fyrrum nýlendna Frakka og Portúgala. Yfirumsjón með leikunum er í höndum samtakanna [[Commonwealth Sport]] sem ákveður dagskrána og útnefnir gestgjafa.<ref>{{Cite web |title=The Commonwealth Games Federation |url=https://www.commonwealthsport.com/cgf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518053621/https://www.commonwealthsport.com/cgf |archive-date=18 May 2023 |access-date=2023-05-18 |website=Commonwealth Sport |language=en}}</ref> Meðal hefða á leikunum er [[boðhlaup]] með [[konungskeflið]] og fánahylling í upphafi leikanna. Fatlað íþróttafólk keppir á leikunum samhliða öðrum og leikarnir voru fyrsta alþjóðlega fjölíþróttamótið með jafn mörg verðlaun fyrir karla og konur. Fyrir utan hefðbundnar [[íþrótt]]agreinar sem einnig er keppt í á Ólympíuleikunum, hefur meðal annars verið keppt í [[netbolti|netbolta]], [[knattleikur|knattleik]] (''bowls'') og [[veggtennis]]. Uppruna leikanna má rekja til [[Heimsveldishátíðin|Heimsveldishátíðarinnar]] sem var haldin í tilefni af krýningu [[Georg 5.|Georgs 5.]] í [[London]] árið 1911. Fyrstu Samveldisleikarnir voru haldnir í [[Hamilton (Kanada)|Hamilton]] í [[Kanada]] 1930. Ólíkt Ólympíuleikunum er löndum sem ekki eru sjálfstæð heimil þátttaka. Meðal þeirra eru fjögur aðildarlönd [[Bretland]]s ([[Skotland]], [[Norður-Írland]], [[England]] og [[Wales]]), [[Bresku handanhafssvæðin]] og lönd á borð við [[Norfolk-eyja|Norfolk-eyju]] og [[Niue]]. Tuttugu borgir í níu löndum hafa haldið leikana. [[Auckland]], [[Edinburgh]] og [[Glasgow]] hafa haldið leikana tvisvar. Síðustu leikar eru haldnir í Glasgow 2026 og eru umtalsvert minni en hefðbundnir leikar, þar sem aðeins er keppt í tíu greinum: [[3x3 körfubolti|3x3 körfubolta]], [[áhaldafimleikar|áhaldafimleikum]], [[frjálsar íþróttir|frjálsum íþróttum]], [[knattleikur|knattleik]], [[hnefaleikar|hnefaleikum]], [[hjólreiðar|hjólreiðum]], [[júdó]], [[netbolti|netbolta]], [[sund (íþrótt)|sundi]] og [[kraftlyftingar|kraftlyftingum]].<ref name="BBCSportsOct24">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cly3yv91595o|title=Sports announced for Glasgow 2026 Commonwealth Games |first1=Megan |last1=Bonar |first2=Jonathan |last2=Geddes |newspaper=[[BBC Sport]] |date=22 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241117144915/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cly3yv91595o |archive-date=17 November 2024 |url-status=live}}</ref> Áætlað er að næstu leikar verði haldnir í [[Ahmedabad]] á Indlandi árið 2030.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/crmdnz7l270o|title=Ahmedabad confirmed as Commonwealth Games 2030 host|author=Richard Winton|date=26. nóvember 2025|website=BBC Sport}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Breska samveldið]] [[Flokkur:Alþjóðleg fjölíþróttamót]] {{s|1930}} a1iqim2f5f0tywibgx8okopv1anb1k8 Hvalur 9 0 192260 1973949 2026-07-31T13:47:16Z Berserkur 10188 Tilvísun á [[Hvalur 9 RE-399]] 1973949 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Hvalur 9 RE-399]] 88bkg37rb7jsccrrr5ocn1w2e3hzsrc Aknaton 0 192261 1973952 2026-07-31T14:52:12Z Akigka 183 Tilvísun á [[Akhenaten]] 1973952 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Akhenaten]] sf3ysgjqd5tg36e56jmki4yg7h7xxoj Amenhótep 4. 0 192262 1973953 2026-07-31T14:52:24Z Akigka 183 Tilvísun á [[Akhenaten]] 1973953 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Akhenaten]] sf3ysgjqd5tg36e56jmki4yg7h7xxoj Ölkofra saga 0 192263 1973954 2026-07-31T14:53:38Z Akigka 183 Tilvísun á [[Ölkofra þáttur]] 1973954 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Ölkofra þáttur]] gguv9uxp214etmrg6k73vzmp1r9uk3l Ærsludraugur 0 192264 1973955 2026-07-31T14:54:14Z Akigka 183 Tilvísun á [[Ærsladraugur]] 1973955 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Ærsladraugur]] 3uxdsbrrm426s7y4zlzsl7dby6cftxs Wikipedia:Grein mánaðarins/08, 2026 4 192265 1973967 2026-07-31T21:30:24Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „<h2 class="main-header main-box-header">[[Náhvalur]]</h2> <div style="float:left; margin: 0px 15px 0 0; border: 1px solid #333333">[[Mynd: Нарвал_в_российской_Арктике.jpg||Náhvalur|200px]]</div> '''Náhvalur''' ([[fræðiheiti]]: ''Monodon monoceros'') er tegund [[Tannhvalir|tannhvala]] og er önnur af tveimur tegundum í [[hvíthvalaætt]] (''Monodontidae''). Hin er [[mjaldur]] (''Delphinapterus leucas''). [[Latína|Latneska]] fræðihei...“ 1973967 wikitext text/x-wiki <h2 class="main-header main-box-header">[[Náhvalur]]</h2> <div style="float:left; margin: 0px 15px 0 0; border: 1px solid #333333">[[Mynd: Нарвал_в_российской_Арктике.jpg||Náhvalur|200px]]</div> '''Náhvalur''' ([[fræðiheiti]]: ''Monodon monoceros'') er tegund [[Tannhvalir|tannhvala]] og er önnur af tveimur tegundum í [[hvíthvalaætt]] (''Monodontidae''). Hin er [[mjaldur]] (''Delphinapterus leucas''). [[Latína|Latneska]] fræðiheitið þýðir: „hvalurinn með eina tönn og eitt horn“. Sérkenni náhvalsins er [[skögultönn]] sem vex fram úr höfðinu á fullvöxnum törfum. Tönnin verður allt að 2,7 metrar á lengd, hún vex vinstra megin fram úr efri gómi og snýst í spíral til vinstri. Það er með öllu óljóst hvaða hlutverki tönnin gegnir en sennilegt virðist að hún tengist samkeppni milli tarfa. Náhvalurinn er fremur lítill hvalur, 4,2 til 4,7 metrar á lengd og um 1000 kg. Við fæðingu eru kálfarnir gráir eða dökkbrúnir en við tveggja ára aldur myndast ljósir flekkir á skrokknum, þeir aukast eftir því sem dýrið eldist þannig að fullorðin dýr eru dröfnótt, dökk á baki og að mestu ljós á kviði. Nafn hvalsins á [[Íslenska|íslensku]] og öðrum [[Norræn mál|norrænum málum]] er talið vera dregið af líkindum dröfnóttrar húðarinnar við sjórekið lík. Náhvalurinn hefur ekkert trýni og ennið nær aðeins fram fyrir munninn. Hvalurinn hefur ekkert horn á baki, bægslin eru fremur stutt og á fullorðnum dýrum sveigjast þau upp við endana. Sporðurinn er sérkennilegur í laginu, fremri brún sporðblökunnar er bein en aftari jaðar hvors sporðhelmings sveigist frá miðju að hliðarjaðri. <div align=right><small>Fyrri mánuðir: [[Írena frá Aþenu]] &nbsp;• [[Diego Maradona]] &nbsp;• [[Lukku-Láki]]</small></div> fkkcqqvzhn9v77pe0zx28zniju631yh