Eldfjöll Íslands

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="is">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>iswiki</dbname>
    <base>https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Miðill</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Kerfissíða</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Spjall</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Notandi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Notandaspjall</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediaspjall</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Mynd</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Myndaspjall</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Melding</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Meldingarspjall</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Snið</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Sniðaspjall</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hjálp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hjálparspjall</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Flokkur</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Flokkaspjall</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Gátt</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Gáttaspjall</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">Skjátexti</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">Skjátextaspjall</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Eldfjöll Íslands</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1412</id>
    <revision>
      <id>1974772</id>
      <parentid>1974516</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T00:11:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1974772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2340" sha1="46341ffhlsdqnkgnd1keqjgrkuly6i0" xml:space="preserve">[[Mynd:Ornefnaskra Isl 10993551501160.gif|thumb|250px|right|Eldvirka svæðið er rautt á myndinni.]]
[[Mynd:Volcanic system iceland inkscape.svg|thumb|Erlent kort.]]
'''Eldfjöll Íslands''' eru u.þ.b. 130 talsins, en 18 hafa gosið á sögulegum tíma, þ.e. eftir um árið 900. Einungis nokkur eldfjöll gjósa reglulega, til dæmis [[Hekla]] eða [[Krafla]] og [[Grímsvötn]]. &lt;/onlyinclude&gt;

== Tengt efni ==
*[[Listi yfir eldfjöll Íslands]]
*[[Eldgosaannáll Íslands]]
*[[Jarðfræði Íslands]]

==Tenglar==
* [http://jardvis.hi.is/eldstodvar_islandi  Jarðvísindastofnun, HÍ: ''Eldstöðvar á Íslandi''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117143718/http://jardvis.hi.is/eldstodvar_islandi |date=2015-11-17 }}
* Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir. ''„Hverjar eru helstu gerðir eldstöðva?“'' Vísindavefurinn, 4. maí 2005. Sótt 17. nóvember 2015. http://visindavefur.is/svar.php?id=4983.
* [http://www.visindavefur.is/svar.php?id=6228  Vísindavefurinn: ''Hvaða eldfjall er elst á Íslandi?'']
* [[Ármann Höskuldsson]]. ''„Af hverju eru sum eldfjöll á Íslandi virk en önnur ekki?“'' Vísindavefurinn, 7. október 2005. Sótt 17. nóvember 2015. http://visindavefur.is/svar.php?id=5316.
* Sigurður Steinþórsson. ''„Hvaða eldfjall hefur gosið mest?“'' Vísindavefurinn, 24. ágúst 2001. Sótt 17. nóvember 2015. http://visindavefur.is/svar.php?id=1844.
*[http://www.geo.mtu.edu/~raman/papers2/Thordarson%20and%20Hoskuldsson%202008%20Postglacial%20volcanism.pdf  Thor Thordarson, Ármann Höskuldsson: ''Postglacial volcanism in Iceland'' (2008)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924021841/http://www.geo.mtu.edu/~raman/papers2/Thordarson%20and%20Hoskuldsson%202008%20Postglacial%20volcanism.pdf |date=2015-09-24 }} (pdf-skjal)
* [http://www.geo.mtu.edu/~raman/papers2/Thordarson%20and%20Larsen%202007%20-%20Volcanism%20in%20Iceland.pdf  T. Thordarson, G. Larsen: ''Volcanism in Iceland in historical time. Volcano types, eruption styles and eruptive history.'' (2006)]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} (pdf-skjal)
*[http://www.islenskeldfjoll.is/  Eldfjallavefsjá] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191203013117/http://www.islenskeldfjoll.is/ |date=2019-12-03 }}


[[Flokkur:Eldfjöll á Íslandi| ]]
[[Flokkur:Jarðfræði Íslands]]</text>
      <sha1>46341ffhlsdqnkgnd1keqjgrkuly6i0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elísabet 2. Bretadrottning</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6258</id>
    <revision>
      <id>1974825</id>
      <parentid>1920097</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T07:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36237-31</username>
        <id>117929</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1974825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16143" sha1="p8drw4rvlgli7rs4xzi0vlygts6wcox" xml:space="preserve">{{konungur
| titill = [[Breska konungsveldið|Drottning Bretlands]] og &lt;br /&gt;[[samveldið|samveldisins]]
| skjaldarmerki = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg
| ætt = [[Windsor-ætt]]
| nafn = Elísabet 2.
| mynd = Elizabeth II in Berlin 2015 (cropped).JPG
| skírnarnafn = Elizabeth Alexandra Mary
| fæðingardagur = {{fæðingardagur|1926|4|21}} 
| fæðingarstaður = 17 Bruton Street, [[Mayfair]], [[London]], [[England]]i, [[Bretland]]i
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2022|9|8|1926|4|21}}
| dánarstaður = [[Balmoral-kastali|Balmoral-kastala]], [[Skotland]]i, [[Bretland]]i
| grafinn = Minningarkapella Georgs 6. konungs, Kapellu Heilags Georgs, [[Windsor-kastali|Windsor-kastala]]
| ríkisár = [[6. febrúar]] [[1952]] – [[8. september]] [[2022]]
| faðir = [[Georg 6. Bretlandskonungur]]
| móðir = [[Elísabet drottningarmóðir|Elizabeth Bowes-Lyon]]
| maki = [[Filippus prins, hertogi af Edinborg]] 
| titill_maka = Eiginmaður
| börn = [[Karl 3. Bretakonungur|Karl 3.]], Bretakonungur&lt;br&gt;[[Anna Bretaprinsessa|Anna]], hin konunglega prinsessa&lt;br&gt;[[Andrés prins, hertoginn af York|Andrés]], hertogi af Jórvík&lt;br&gt;[[Játvarður  prins, jarlinn af Wessex|Játvarður]] jarl af Wessex
}}
'''Elísabet 2.''' (fullt nafn: ''Elizabeth Alexandra Mary'', [[21. apríl]] [[1926]] – [[8. september]] [[2022]]) var [[drottning]] og [[þjóðhöfðingi]] [[Bretland]]s og ýmissa annarra ríkja innan [[Breska heimsveldið|breska heimsveldisins]] og síðan [[Breska samveldið|samveldisins]]. Þar að auki var hún æðsti yfirmaður [[Enska biskupakirkjan|ensku biskupakirkjunnar]] og breska heraflans og [[lávarður]] [[Mön (í Írlandshafi)|Manar]]. Þessum embættum gegndi hún síðan faðir hennar [[Georg 6.]] lést árið [[1952]] til dauðadags árið [[2022]]. Hún var þjóðhöfðingi um 125 milljón manna og þaulsætnasti þjóðhöfðingi í sögu Bretlands.   

Elísabet var eldri dóttir Alberts hertoga af York og konu hans, [[Elísabet Bowes-Lyon]]. Þegar hún fæddist var ekkert sem benti til þess að hún yrði framtíðarþjóðhöfðingi Bretlands. Ríkisarfinn var eldri bróðir föður hennar, [[Játvarður 8.|Játvarður]] prins af Wales, og allir bjuggust við að hann gengi í hjónaband og eignaðist börn. Hann varð að vísu konungur [[1936]] en sagði af sér seinna sama ár og þá varð faðir Elísabetar konungur, þvert gegn vilja sínum, og tók sér nafnið Georg 6. Elísabet stóð þá næst til ríkiserfða þar sem hún átti engan bróður. Hún fékk þó ekki titilinn [[Prinsinn af Wales|prinsessa af Wales]].

Eiginmaður hennar var [[Filippus prins, hertogi af Edinborg]], og gengu þau í hjónaband [[1947]]. Þau eru bæði afkomendur [[Kristján 9.|Kristjáns 9.]] Danakonungs og [[Viktoría Bretadrottning|Viktoríu]] Bretadrottningar. Saman eiga þau fjögur börn en þau eru í aldursröð: [[Karl 3. Bretakonungur]], [[Anna Bretaprinsessa|Anna prinsessa]], [[Andrés prins, hertoginn af York|Andrew Mountbatten-Windsor]] og [[Játvarður prins, jarlinn af Wessex|Játvarður jarl af Wessex]].

==Æviágrip==
Elísabet fæddist árið 1926 og var hin eldri af tveimur dætrum [[Georg 6. Bretlandskonungur|Alberts hertoga af York]] og eiginkonu hans, [[Elísabet drottningarmóðir|Elísabetar Bowes-Lyon]]. Albert var yngri sonur [[Georg 5.|Georgs 5.]] Bretlandskonungs og ekki var gert ráð fyrir því við fæðingu Elísabetar að hann eða niðjar hans myndu taka við bresku krúnunni. Þegar Georg konungur lést árið 1936 tók [[Játvarður 8. Bretlandskonungur|Játvarður]], föðurbróðir Elísabetar, við krúnunni en ákvað sama ár að segja af sér til þess að geta kvænst [[Wallis Simpson]], tvífráskilinni Bandaríkjakonu sem ríkisstjórninni þótti ekki efni í drottningu. Þetta leiddi til þess að faðir Elísabetar var krýndur konungur undir nafninu Georg 6. og Elísabet varð ríkisarfi að bresku krúnunni.&lt;ref name=dv2015&gt;{{Tímarit.is|6798058|Elísabet II slær met Viktoríu|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|útgáfudagsetning=8. september 2015|höfundur=Kolbrún Bergþórsdóttir|blaðsíða=28-32}}&lt;/ref&gt;

Elísabet ólst upp í skugga [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjaldarinnar]] og tók nokkurn þátt í starfsemi breska heimavarnarliðsins sem ung kona á stríðsárunum.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1251604|Elísabet prinsessa er orðin myndug|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=22. apríl 1944|höfundur=Cynthia Asquith|blaðsíða=2}}&lt;/ref&gt; Elísabet flutti sitt fyrsta útvarpsávarp árið 1940, þegar hún var fjórtán ára. Í því ávarpaði hún bresk börn sem höfðu verið send í fóstur út í sveit vegna [[Orrustan um Bretland|loftárása Þjóðverja]] og hvatti þau til að sýna styrk og hugrekki. Þegar Elísabet var tæplega sextán ára var hún gerð að ofursta í breska hernum og hlaut herþjálfun í samræmi við hefðbundna menntun breskra krúnuarfa.&lt;ref name=ruv2016&gt;{{Vefheimild|titill=Elísabet níræð - konungsveldi á tímamótum|url=https://www.ruv.is/frett/elisabet-niraed-konungsveldi-a-timamotum|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2016|mánuður=20. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=21. september|höfundur=Gunnar Hrafn Jónsson}}&lt;/ref&gt; Elísabet vann meðal annars í flutningadeild hjálparsveitanna, bæði sem bílstjóri og bifvélavirki.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|4058992|Höfuð elstu veraldlegrar stofnunar Bretaveldis|blað=[[Tíminn|Tíminn, helgin]]|útgáfudagsetning=23. júní 1990|blaðsíða=11-13}}&lt;/ref&gt;

Elísabet kynntist grískættuðum frænda sínum, [[Filippus prins, hertogi af Edinborg|Filippusi]], þegar hún var þrettán ára og þau felldu brátt hugi saman. Elísabet og Filippus trúlofuðust árið 1947 og giftust síðar sama ár.&lt;ref name=dv2015/&gt;

===Valdatíð (1952–2022)===
[[Mynd:Elizabeth and Philip 1953.jpg|thumb|left|Krýningarmynd af Elísabetu og Filippusi árið 1953.]]
[[Mynd:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|thumb|left|Elísabet, 1959.]]
Georg 6. lést árið 1952, á meðan Elísabet var í opinberri heimsókn í [[Kenía|Keníu]]. Elísabet varð þannig þjóðhöfðingi [[samveldið|samveldisins]] undir nafninu Elísabet 2. og var krýnd drottning í júní næsta ár.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|5406327|Krýnd Elisabet II Bretadrottning|blað=[[Eining]]|útgáfudagsetning=1. október 1953|blaðsíða=1-3}}&lt;/ref&gt;

Elísabet var vinsæll þjóðhöfðingi allt frá valdatöku sinni og einbeitti sér lengi að því að endurheimta virðuleika konungsfjölskyldunnar eftir umdeilda afsögn frænda síns.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1638094|Elísabet II Bretadrottning sextug: Með heiðri og sóma|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=10. ágúst 1986|blaðsíða=12-14}}&lt;/ref&gt; Þó fór að bera á gagnrýni á hana árið 1957 í [[Súesdeilan|Súesdeilunni]], þegar [[Louis Mountbatten|Mountbatten lávarður]], frændi bæði Filippusar og Elísabetar, lét hafa eftir sér að drottningin væri á móti stríðsrekstri Breta í Egyptalandi. [[Anthony Eden]] forsætisráðherra, sem hafði átt frumkvæði að stríðinu, neyddist í kjölfarið til að segja af sér formennsku í [[Íhaldsflokkurinn (Bretland)|Íhaldsflokknum]] og Elísabet skipaði [[Harold Macmillan]] í embætti forsætisráðherra. Þegar Macmillan sagði síðan af sér sex árum síðar staðfesti Elísabet valið á aðalsmanninum [[Alec Douglas-Home]] sem eftirmanni hans, sem mörgum þótti ólýðræðislegt og leiddi til frekari gagnrýni á embætti Elísabetar.&lt;ref name=ruv2016/&gt;

Elísabet hafði átt í góðu sambandi við fyrsta forsætisráðherra sinn, [[Winston Churchill]], sem hrósaði henni fyrir sterkan persónuleika og hafði mynd af henni fyrir ofan rúm sitt á sveitasetri sínu síðustu árin. Samskipti hennar við [[Margaret Thatcher]], forsætisráðherra frá 1979 til 1990, voru með stirðara móti og Thatcher mun hafa sagt um Elísabetu við flokksfélaga sína: „Hún er ekki ein af okkur.“&lt;ref name=dv2015/&gt;

Á níunda og tíunda áratugnum var mikið fjallað í slúðurblöðum og öðrum fjölmiðlum um kynlíf barna Elísabetar og myndugleiki krúnunnar beið nokkurn hnekki fyrir vikið. Í frægri ræðu sem Elísabet hélt árið 1992 kallaði hún árið „[[annus horribilis]]“ („hræðilegt ár“ á latínu) og vísaði þar í ýmsa fjölskylduharmleiki sem þá stóðu yfir, meðal annars fráskilnað tveggja barna hennar ([[Anna Bretaprinsessa|Önnu]] og [[Andrés prins, hertoginn af York|Andrésar]]) frá mökum sínum og uppljóstranir um framhjáhald elsta sonar hennar, [[Karl 3. Bretakonungur|Karls krónprins]], á eiginkonu sinni, [[Díana prinsessa|Díönu prinsessu]].&lt;ref name=sunnudagsmoggi&gt;{{Tímarit.is|6020153|Drottningin skyldurækna|blað=[[SunnudagsMogginn]]|útgáfudagsetning=3. júní 2012|blaðsíða=32-35}}&lt;/ref&gt; 

Til þess að reyna að breyta ímynd konungdæmisins byrjaði drottningin að borga skatta í kjölfar hneykslismálanna og lét opna [[Buckinghamhöll]] fyrir almenningi í tvo mánuði á ári.&lt;ref name=sunnudagsmoggi/&gt; Karl og Díana hlutu lögskilnað árið 1996 og Díana lést með sviplegum hætti í bílslysi í París næsta ár. Fráskilnaður og dauði Díönu, sem hafði notið mikilla vinsælda og hafði þótt anda ferskum andvara á ímynd konungfjölskyldunnar á meðan þau Karl voru hjón, olli straumhvörfum í drottningartíð Elísabetar. Í fyrstu leiddi dauði Díönu til harðrar gagnrýni á Elísabetu, sem þótti draga lappirnar með að sýna viðbrögð við andlátinu og vannýta tækifæri til að tengjast þjóðinni, sem var í sorg.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=„Þau komu bara ekki vel fram við Díönu“|url=https://www.ruv.is/frett/2022/09/13/thau-komu-bara-ekki-vel-fram-vid-dionu|útgefandi=[[RÚV]]|dags=13. september 2022|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=25. september|höfundur=Júlía Aradóttir|höfundur2=Oddur Þórðarson|höfundur3=Jóhann Alfreð Kristinsson}}&lt;/ref&gt; Elísabet sýndi sína mannlegu hlið er hún minntist Díönu í sjónvarpsávarpi og vann sér aftur inn mikla velvild sem hún hafði glatað á undanförnum árum.&lt;ref name=sunnudagsmoggi/&gt;

Rannsókn ''[[The Guardian]]'' á skjölum úr Þjóðskjalasafni Bretlands bendir til þess að á valdatíð sinni hafi Elísabet getað beitt svokölluðu „samþykki drottningarinnar“ (e. ''Queen's consent'') til þess að hafa áhrif á lagasetningar áður en þær eru samþykktar af breska þinginu. Meðal annars hafi lögfræðingur drottningarinnar beitt ríkisstjórn [[Edward Heath|Edwards Heath]] þrýstingi á áttunda áratuginum til þess að hún yrði undanskilin nýjum upplýsingalögum sem hefðu annars skyldað hana til þess að gera opinberar upplýsingar um eignarhluti og auðæfi sín.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Hlutaðist til um lög til að halda auðæfunum leyndum|url=https://www.ruv.is/frett/2021/02/08/hlutadist-til-um-log-til-ad-halda-audaefunum-leyndum|útgefandi=RÚV|höfundur=Valgerður Árnadóttir|ár=2021|mánuður=8. febrúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=24. mars}}&lt;/ref&gt; Elísabet hafi þannig farið með dulda valdheimild í formi táknrænnar athafnar á ríkisárum sínum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Drottningin fékk lögum breytt til að sveipa auðæfi sín leyndarhjúp
|url=https://www.visir.is/g/20212070722d|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Hólmfríður Gísladóttir|ár=2021|mánuður=7. febrúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=24. mars}}&lt;/ref&gt;

Filippus prins, eiginmaður Elísabetar, lést í apríl árið 2021, en þau Elísabet höfðu þá verið gift í rúm 73 ár.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Átti sér­stak­an stað í hjarta Breta|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2021/04/09/atti_serstakan_stad_i_hjarta_breta/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=9. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=9. apríl}}&lt;/ref&gt;

==Andlát==
[[Mynd:Elizabeth II Lying-in-State - 04.jpg|thumb|right|Kista Elísabetar var geymd í [[Westminster]] í fimm daga fyrir útförina, þar sem hundruðir þúsunda manns biðu í röðum til að votta drottningunni virðingu sína.]]
Elísabet lést þann 8. september 2022, þá 96 ára gömul.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Elísa­bet Bret­lands­drottning er látin|url=https://www.frettabladid.is/frettir/elisabet-bretlandsdrottning-er-latin/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2022|mánuður=8. september|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=8. september|höfundur=Oddur Ævar Gunnarsson|safnslóð=https://web.archive.org/web/20220909070703/https://www.frettabladid.is/frettir/elisabet-bretlandsdrottning-er-latin/|safnár=2022|safnmánuður=9. september}}&lt;/ref&gt; Hún lést í [[Balmoral-kastali|Balmoral-kastala]] í [[Skotland]]i, þar sem hún hafði verið undir eftirliti lækna vegna hrakandi heilsu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Elísabet II leiddi Breta í gegnum súrt og sætt í 70 ár|url=https://www.visir.is/g/20222308859d/elisabet-ii-leiddi-breta-i-gegnum-surt-og-saett-i-70-ar|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2022|mánuður=8. september|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=8. september|höfundur=Heimir Már Pétursson }}&lt;/ref&gt; Aðeins tveimur dögum fyrir andlát sitt hafði Elísabet veitt fimmtánda forsætisráðherranum á valdatíð sinni, [[Liz Truss]], stjórnarmyndunarumboð. Vegna hrakandi heilsu hafði Elísabet hitt verðandi forsætisráðherrann í Balmoral-kastala en ekki í [[Buckingham-höll]] eins og venjan er.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Liz Truss hitti Elísa­betu og tók við stjórnar­taumunum í Bret­land|url=https://www.frettabladid.is/frettir/liz-truss-hitti-elisabetu-og-tok-vid-stjornartaumunum-i-bretland/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2022|mánuður=6. september|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=6. september|höfundur=Þorvarður Pálsson|safnslóð=https://web.archive.org/web/20221208164320/https://www.frettabladid.is/frettir/liz-truss-hitti-elisabetu-og-tok-vid-stjornartaumunum-i-bretland/|safnár=2022|safnmánuður=8. desember}}&lt;/ref&gt;

Elísabet var borin til grafar í [[Windsor-kastali|Windsor-kastala]] þann 19. september í opinberri útför. Hundruð þúsunda manna vottuðu drottningunni virðingu sína fyrir útförina, þar á meðal fjöldi erlendra þjóðarleiðtoga þar á meðal [[Guðni Th. Jóhannesson]] þáverandi forseti Íslands. Öryggisgæsla við jarðarförina var því ein stærsta aðgerð í sögu bresku lögreglunnar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Stærsta verkefnið hafið – Sjóliðar draga vagn með kistu drottningar|url=https://kjarninn.is/frettir/staersta-verkefnid-hafid-sjolidar-draga-vagn-med-kistu-drottningar/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|ár=2022|mánuður=19. september|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=25. september|höfundur=Sunna Ósk Logadóttir}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Jarðarförin „umfangsmesta lögregluaðgerð sögunnar“|url=https://www.ruv.is/frett/2022/09/19/jardarforin-umfangsmesta-logregluadgerd-sogunnar|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2022|mánuður=19. september|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=25. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}&lt;/ref&gt;

== Tenglar ==
* {{Tímarit.is|3298514|„Já, en hvað getur hún alltaf verið að gera?“|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=5. júní 1977|blaðsíða=8-11; 16}}

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{töflubyrjun}}
{{erfðatafla
| titill = [[Bretadrottning]]
| frá = [[6. febrúar]] [[1952]]
| til = [[8. september]] [[2022]]
| fyrir = [[Georg 6.]]
| eftir = [[Karl 3. Bretakonungur|Karl 3.]]
}}
{{töfluendir}}
{{Enskir, skoskir og breskir einvaldar}}
{{fd|1926|2022}}
[[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]]
[[Flokkur:Windsor-ætt]]
[[Flokkur:Einvaldar samveldisins]]
[[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Bahamaeyja]]
[[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Barbados]]
[[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Gana]]
[[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Gvæjana]]
[[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Keníu]]
[[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Möltu]]
[[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Nígeríu]]
[[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Pakistans]]</text>
      <sha1>p8drw4rvlgli7rs4xzi0vlygts6wcox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Persneska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11228</id>
    <revision>
      <id>1974779</id>
      <parentid>1768112</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2630" sha1="ieik3kdzqyew96rk2r2w2ms0xcow9cu" xml:space="preserve">{{Tungumál|nafn=Persneska|nativename=&amp;nbsp; |nafn2=فارسی &amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-weight:normal;font-style:normal&quot;&gt;(Farsí)&lt;/span&gt;
|ættarlitur=Indóevrópskt
|ríki=[[Íran]], [[Tadsikistan]], [[Afganistan]], [[Barein]], [[Úsbekistan]], [[Pakistan]], [[Rússland]].
|svæði=[[Mið-Austurlönd]], [[Mið-Asía]]
|talendur=áætl. 62–110 milljónir|sæti=12
|ætt=[[Indóevrópsk tungumál|Indóevrópskt]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;[[Indóírönsk tungumál|Indóíranskt]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Íranska]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Vesturírönsk tungumál|Vesturíranskt]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Suðvesturírönsk tungumál|Suðvesturíranskt]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''Persneska'''&lt;br /&gt;
|þjóð=[[Íran]], [[Tadsjikistan]], [[Afganistan]]
|stýrt af=[[Persneskuakademía Írans]]&lt;br /&gt;[[Vísindaakademía Afganistan]]
|iso1=fa|iso2=per (b)/fas (T)|sil=PRS}}
[[file:Persian Language Location Map.svg|frameless|right]]

'''Persneska''' er [[tungumál]] sem talað er í [[Íran]], [[Tadsíkistan]], [[Afganistan]], [[Úsbekistan]], vesturhluta [[Pakistan]], [[Barein]] og víðar. Yfir 75 milljónir manna hafa persnesku að móðurmáli. Persneska tilheyrir indó-evrópsku málaættinni. Persneska hefur verið rituð með [[Arabískt letur|arabísku letri]] (með viðbótartáknum) frá því þeir lentu undir yfirráðum [[Arabar|Araba]] og tóku upp Múhammeðstrú á 7. öld. Fyrir þann tíma var persneska rituð með svonefndu [[palaví-stafrófi]] (sem þeir fundu upp sjálfir) og enn áður með nokkurskonar fleygrúnum.

Nafnið ''persneska'' vísar til [[Persía|Persíu]], sem er eldra heiti á Íran.

== Málfræði ==
Sagnorð enda á -an í nafnhætti svo sem omúctan (læra), porsídan (spyrja) tarsídan (hrella) og er þátíð mynduð með brottekngingu -an endingarinnar. Sagnorð beyjast í persónum og tölum og eru endingar reglulegar; 3.p.flt. -nd, 2.p.flt. -it, 1.p.et -im. 3 persóna et. er endingarlaus öfugt við fleirtöluna í íslensku.

Það eru engin málfræðileg kyn.

== Hljóðfræði ==
Mikið er af rödduðum blísturhljóðum, setum, errið er hringlandi og jafnan raddað þótt það liggi eftir sérhljóð og undan hörðu lokhljóði, kokmælt hróflað franskt -r er algengt. Mörg orð enda á -h. Ennfremur errendingar án forliggjandi sérhljóða algengar (sr, br, pr). Höggmæli.


{{Indóírönsk tungumál}}

[[Flokkur:Fornmál]]
[[Flokkur:Indóírönsk tungumál]]
[[Flokkur:Tungumál í Afganistan]]
[[Flokkur:Tungumál í Íran]]
[[Flokkur:Tungumál í Tadsíkistan]]
[[Flokkur:Tungumál í Úsbekistan]]
[[Flokkur:Tungumál í Pakistan]]</text>
      <sha1>ieik3kdzqyew96rk2r2w2ms0xcow9cu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kólumbía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12128</id>
    <revision>
      <id>1974767</id>
      <parentid>1957591</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:35:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1974767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21922" sha1="ghblk4blkx1zo2yhqwmzy3jijvvi1dn" xml:space="preserve">{{Land 
| nafn = Lýðveldið Kólumbía
| nafn_á_frummáli = República de Colombia 
| nafn_í_eignarfalli = Kólumbíu 
| fáni = Flag of Colombia.svg 
| skjaldarmerki = Coat of arms of Colombia.svg
| kjörorð = Libertad y Orden&lt;br /&gt;([[spænska]]: Frelsi og regla) 
| staðsetningarkort = COL_orthographic_(San_Andrés_and_Providencia_special).svg 
| tungumál = [[spænska]] 
| höfuðborg =  [[Bógóta]] 
| stjórnarfar = [[Lýðveldi]] 
| titill_leiðtoga = [[Forseti Kólumbíu|Forseti]] 
| nöfn_leiðtoga = [[Abelardo de la Espriella]] 
| stærðarsæti =  25
| flatarmál =  1.141.748 
| hlutfall_vatns = 8,8 
| mannfjöldaár = 2015 
| mannfjöldasæti = 27 
| fólksfjöldi = 48.258.494
| íbúar_á_ferkílómetra = 42 
| VLF_ár = 2019 
| VLF = 791,995
| VLF_sæti = 31 
| VLF_á_mann = 15.719
| VLF_á_mann_sæti = 85
| VÞL = {{hækkun}} 0.761
| VÞL_ár = 2018
| VÞL_sæti = 79
| staða = [[Sjálfstæði]] 
| staða_athugasemd = frá [[Spánn|Spáni]] 
| atburður1 = Yfirlýst 
| atburður2 = Viðurkennt 
| dagsetning1 = [[20. júlí]], [[1810]]  
| dagsetning2 = [[7. ágúst]], [[1819]] 
| gjaldmiðill =  [[kólumbískur pesói|pesói]] 
| tímabelti = [[UTC]]-5 
| þjóðsöngur = [[Oh Gloria Inmarcesible!]] 
| tld = co 
| símakóði = 57
}}
'''Kólumbía''' er land í norðvesturhluta [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] með landamæri að [[Venesúela]] og [[Brasilía|Brasilíu]] í austri, [[Ekvador]] og [[Perú]] í suðri og [[Panama]] í norðvestri. Það á strönd að [[Karíbahaf]]i í norðri og [[Kyrrahaf]]inu í vestri. Kólumbía ræður yfir stórum eyjaklasa í Karíbahafi, [[San Andrés y Providencia]], undan strönd [[Níkaragva]].

Landið þar sem nú er Kólumbía var byggt [[frumbyggjar Ameríku|frumbyggjum]] frá því í [[steinöld]]. Þar stóðu menningarsamfélögin [[Muisca]], [[Quimbaya]] og [[Tairona]]. [[Spánn|Spánverjar]] komu til landsins árið [[1499]] og lögðu það brátt undir sig. Þeir stofnuðu [[Varakonungsdæmið Nýja-Granada]] með höfuðborgina [[Bógóta]]. Varakonungsdæmið lýsti yfir sjálfstæði sem [[Stór-Kólumbía]] í kjölfar herfara [[Simón Bolívar]] [[1819]]. Nokkrum árum síðar klufu [[Venesúela]] og [[Ekvador]] sig frá þessu ríki og eftir varð [[Lýðveldið Nýja-Granada]]. [[Panama]] klauf sig frá Kólumbíu árið [[1903]]. Eftir síðari heimsstyrjöld leiddu pólitísk átök til tíu ára vopnaðra átaka, ''[[La Violencia]]''. Stjórnarsamstarf [[Frjálslyndi flokkurinn (Kólumbíu)|frjálslyndra]] og [[Íhaldsflokkurinn (Kólumbíu)|íhaldsmanna]] batt endi á þessi átök en brátt hófst skæruhernaður við ýmsa vopnaða hópa og glæpasamtök sem hefur haldið áfram til þessa dags. 

Kólumbía er eitt af sautján löndum heims með mesta [[líffjölbreytni]]. Landið nær yfir [[regnskógur|regnskóga]] á [[Amasón|Amasónsvæðinu]], [[Andesfjöll]] og [[hitabeltisgresja|hitabeltisgresjur]]. Kólumbía er þriðja fjölmennasta ríki [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]] og þriðja stærsta hagkerfið á eftir [[Brasilía|Brasilíu]] og [[Mexíkó]]. Flestar stærstu borgir landsins, eins og [[Bógóta]] og [[Medellín]], standa á hásléttum í Andesfjöllum. Helstu útflutningsafurðir Kólumbíu eru [[olía]] og [[kol]], en landið er líka þekkt fyrir framleiðslu [[smaragður|smaragða]], [[kaffi]]s og [[pappír]]s meðal annars.

==Heiti==
Kólumbía dregur nafn sitt af landkönnuðinum [[Kristófer Kólumbus|Kólumbusi]]. Byltingarmaðurinn [[Francisco de Miranda]] sá fyrir sér að nafnið yrði notað yfir [[Nýi heimurinn|Nýja heiminn]] í heild sinni, sérstaklega þann hluta sem heyrði undir spænsk lög (sem á þeim tíma náði frá [[Mississippi]] til [[Patagónía|Patagóníu]]). [[Stór-Kólumbía|Lýðveldið Kólumbía]] tók síðan nafnið upp árið 1819 þegar það var myndað úr löndum sem tilheyrðu [[Varakonungsdæmið Nýja-Granada|Varakonungsdæminu Nýja-Granada]] (í dag löndin Kólumbía, Panama, Venesúela, Ekvador og norðvesturhluti Brasilíu). 

Þegar Venesúela, Ekvador og Cundinamarca urðu sjálfstæð ríki tók fyrrum héraðið Cundinamarca upp nafnið [[Nýja-Granada]]. Árið 1858 breytti Nýja-Granada nafni sínu í [[Sambandslýðveldið Granada]]. Árið 1863 var nafninu aftur breytt í [[Bandaríki Kólumbíu]] og árið 1886 tók landið upp núverandi heiti, [[Lýðveldið Kólumbía]].

== Landfræði ==
[[File:Mapa de Colombia (topografía).svg|upright=1.05|thumb|Hæðakort af Kólumbíu.]]
Landslag í Kólumbíu skiptist í sex landsvæði sem hvert hefur sín einkenni: [[Andesfjöll]]in, [[Kyrrahaf]]sströndin, [[Karíbahaf]]sströndin, [[Llanos]] (slétturnar), [[Amasónskógurinn]] og [[Eyjar í Kólumbíu|eyjarnar]] sem eru bæði í Atlantshafi og Kyrrahafi.&lt;ref name=&quot;Geography of Colombia&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.colombia-sa.com/geografia/geografia-in.html|title= Natural regions of Colombia and description of the three branches of the andes cordillera|publisher = colombia-sa.com |access-date= 7 March 2014}}&lt;/ref&gt; Landhelgi Kólumbíu nær að landhelgi [[Kosta Ríka]], [[Níkaragva]], [[Hondúras]], [[Jamaíka|Jamaíku]], [[Haítí]] og [[Dóminíska lýðveldið|Dóminíska lýðveldisins]].&lt;ref name=&quot;Maritime borders&quot; /&gt; Í norðvestri á Kólumbía landamæri að [[Panama]], að [[Venesúela]] og [[Brasilía|Brasilíu]] í austri, og [[Ekvador]] og [[Perú]] í suðri.&lt;ref name = &quot;Land borders&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.cancilleria.gov.co/en/politica/fronteras-terrestres|title= The Republic of Colombia shares land borders with five (5) countries |publisher = cancilleria.gov.co}}&lt;/ref&gt; Mörk landhelginnar hafa verið staðfest með sjö samningum við nágrannaríki í Karíbahafi og þremur í Kyrrahafi.&lt;ref name = &quot;Maritime borders&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.cancilleria.gov.co/en/politica/fronteras-maritimas|title= Maritime borders|publisher = cancilleria.gov.co}}&lt;/ref&gt; Landið liggur milli 12. og 4. breiddargráðu suður og 67. og 79. lengdargráðu vestur.

[[File:Koppen-Geiger Map COL present.svg|thumb|left|upright=1.3|Veðurfarsbelti í Kólumbíu.]]
Kólumbía er hluti af [[Eldhringurinn|Eldhringnum]] þar sem jarðskjálftar eru algengir og eldvirkni útbreidd.&lt;ref name=&quot;Ring of Fire&quot;&gt;{{cite web|url= http://seisan.ingeominas.gov.co/RSNC/index.php/material-educativo|title= Colombia is part of the Ring of Fire|publisher= seisan.ingeominas.gov.co|access-date= 7 March 2014|language=es|url-status=dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20140307220211/http://seisan.ingeominas.gov.co/RSNC/index.php/material-educativo|archive-date= 7 March 2014|df= dmy-all}}&lt;/ref&gt; Innar í landinu eru Andesfjöllinn helsta einkenni á landslaginu. Flestir af stærstu þéttbýliskjörnum Kólumbíu eru í hálendinu inni í landinu. Handan við [[Kólumbíufjöll]] (í suðvestursýslunum [[Cauca-sýsla|Cauca]] og [[Nariño-sýsla|Nariño]]) skiptast fjöllin í þrjá fjallgarða (''cordilleras''): [[Cordillera Occidental]] sem liggur meðfram Kyrrahafsströndinni, [[Cordillera Central]] milli árdala [[Cauca-fljót|Cauca]] og [[Magdalenufljót|Magdalena]], og [[Cordillera Oriental]] sem liggur norðaustur í átt að [[Guajira-skagi|Guajira-skaga]]. Í Cordillera Occidental er borgin [[Santiago de Cali]]; í Cordillera Central eru borgirnar [[Medellín]], [[Manizales]], [[Pereira (Kólumbíu)|Pereira]] og [[Armenia (Quindío)|Armenia]]; og í Cordillera Central eru borgirnar [[Bucaramanga]] og [[Cúcuta]].&lt;ref name=&quot;Geography of Colombia&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;populationbyregions&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Population density&quot;/&gt;

Fjöllin í Cordillera Occidental ná yfir 4.700 metra hæð og í Cordillera Central og Oriental ná þau 5.000 metra hæð. Bogotá liggur í 2.600 metra hæð og er hæsta borg heims af þessari stærðargráðu.&lt;ref name=&quot;Geography of Colombia&quot;/&gt;

Austan við Andesfjöllin eru gresjur sem nefnast ''[[Llanos]]'' og eru hluti af ársléttu [[Órinókófljót]]s. Lengst í suðaustri er svo [[Amasónfrumskógurinn]]. Samanlagt eru þessi láglendissvæði yfir helmingur af landsvæði Kólumbíu, en þar búa innan við 6% landsmanna. Í norðri, við strönd Karíbahafsins, búa 21,9% landsmanna. Þar eru helstu hafnarborgir landsins, [[Barranquilla]] og [[Cartagena (Kólumbíu)|Cartagena]]. Þar eru að mestu láglendar sléttur, en líka fjallgarðurinn [[Sierra Nevada de Santa Marta]], þar sem eru hæstu tindar landsins ([[Pico Cristóbal Colón]] og [[Pico Simón Bolívar]]), og [[La Guajira-eyðimörkin]]. Ólíkt Karíbahafsströndinni er Kyrrahafsströndin dreifbýl og þakin þykkum gróðri. [[Baudó-fjöll]] liggja meðfram ströndinni nyrst. Helsta hafnarborgin við Kyrrahafsströndina er [[Buenaventura (Kólumbíu)|Buenaventura]].&lt;ref name=&quot;Geography of Colombia&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;populationbyregions&quot;&gt;{{cite web|url= https://geoportal.dane.gov.co/atlasestadistico/pages/tome01/tm01itm17.html|title= Distribution of the population by regions|publisher= geoportal.dane.gov.co|access-date= 17 June 2016|archive-date= 17 júní 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160617225957/https://geoportal.dane.gov.co/atlasestadistico/pages/tome01/tm01itm17.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Population density&quot;&gt;{{cite web|url= https://geoportal.dane.gov.co/atlasestadistico/pages/tome01/tm01itm16.html|title= Population density of Colombia|publisher= geoportal.dane.gov.co|access-date= 17 June 2016|archive-date= 17 júní 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160617225927/https://geoportal.dane.gov.co/atlasestadistico/pages/tome01/tm01itm16.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Helstu vatnsföll í Kólumbíu eru [[Magdalenufljót]], [[Cauca-fljót]], [[Guaviare-fljót]], [[Atratofljót]], [[Metafljót]], [[Putumayo-fljót]] og [[Caquetá-fljót]]. Í Kólumbíu eru fjögur meginvatnasvið, við Kyrrahaf, Karíbahaf, Órinókófljót og Amasónfljót. Vatnsföll marka landamæri Kólumbíu að bæði Venesúela og Perú.&lt;ref name=&quot;Hydrography&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.colombia-sa.com/geografia/geografia-in-2.html|title= Hydrography of Colombia|publisher = colombia-sa.com |access-date= 7 March 2014}}&lt;/ref&gt;

Náttúruverndarsvæði og þjóðgarðar ná yfir um 14.268.224 hektara svæði, sem er 12,77% af landinu.&lt;ref&gt;{{cite web |language=es |url=http://www.parquesnacionales.gov.co/portal/sistema-de-parques-nacionales-naturales/ |title=Dirección de Parques Nacionales Naturales de Colombia |access-date=15 November 2015 |archive-date=5 mars 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305033857/http://parquesnacionales.gov.co/portal/sistema-de-parques-nacionales-naturales |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[Skógeyðing]] í Kólumbíu er fremur lítil miðað við nágrannalöndin.&lt;ref name=&quot;United Nations Deforestation&quot;&gt;{{cite web |url= http://hdr.undp.org/en/content/change-forest-area-19902011 |title= Change in forest area, 1990/2011 (%) |publisher= undp.org |access-date= 18 February 2015 |archive-date= 15 February 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150215040216/http://hdr.undp.org/en/content/change-forest-area-19902011 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; Kólumbía fékk einkunnina 8,26/10 á [[Forest Landscape Integrity Index]] og er í 25. sæti af 172 löndum.&lt;ref name=&quot;FLII-Supplementary&quot;&gt;{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G.|last10=Callow|first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A.|last20=Hofsvang|first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S.|last30=Mendez|first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B.|last40=Stevens|first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity - Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|year=2020|page=5978|issn=2041-1723|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|pmid=33293507|pmc=7723057}}&lt;/ref&gt; Kólumbía býr yfir sjötta mesta endurnýjanlega vatnsforða heims.&lt;ref name=worldwater&gt;{{cite web|url = https://worldwater.org/water-data/|title= Table 1: Total Renewable Freshwater Supply, by Country |publisher= worldwater.org}}&lt;/ref&gt;

==Stjórnmál==
=== Stjórnsýslueiningar ===
Kólumbía skiptist í 32 [[Héruð Kólumbíu|héruð]] og eitt [[Bogotá|höfuðborgarumdæmi]] sem hefur sömu stöðu og hérað (Bogotá er líka höfuðstaður Cundinamarca-héraðs). Héruðin skiptast í [[sveitarfélög Kólumbíu|sveitarfélög]] sem hvert hefur sinn höfuðstað, og sveitarfélögin skiptast svo í ''corregimientos'' í dreifbýli og ''comunas'' í þéttbýli. Hvert hérað er með héraðsstjóra og héraðsþing sem eru kosin í beinum kosningum til fjögurra ára. Hvert sveitarfélag er með sveitarstjórn og sveitarstjóra sem kosin eru í beinni kosningu. Auk þess eru ''corregimientos'' og ''comunas'' með sín eigin kjörnu þing. 

Auk höfuðborgarinnar eru fjórar aðrar borgir með sérstaka stöðu sem [[umdæmi Kólumbíu|umdæmi]] vegna sérstöðu. Þetta eru [[Barnquilla]], [[Cartagena (Kólumbíu)|Cartagena]], [[Santa Marta]] og [[Buenaventura (Kólumbíu)|Buenaventura]]. Sum héruð hafa sínar eigin stjórnsýslueiningar þar sem er mikið þéttbýli og borgir samliggjandi (til dæmis í Antioquia og Cundinamarca). Þar sem aftur er mikið dreifbýli, eins og í Amazonas, Vaupés og Vichada, eru aðrar sérstakar stjórnsýslueiningar eins og héraðs-''corregimientos'' (blanda af sveitarfélagi og ''corregimiento'').

{| style=&quot;background:none;font-size:85%;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| [[Image:Departments_of_colombia.svg|400px|left|]]
|&lt;!--fyrsti dálkur:--&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! || Hérað || Höfuðstaður
|-
| 1 || [[File:Flag of Amazonas (Colombia).svg|border|22x20px|Flag of the Department of Amazonas]] [[Amazonas-hérað|Amazonas]] || [[Leticia, Colombia|Leticia]]
|-
| 2 || [[File:Flag of Antioquia Department.svg|border|22x20px|Flag of the Department of Antioquia]] [[Antioquia-hérað|Antioquia]] || [[Medellín]]
|-
| 3 || [[File:Flag of Arauca.svg|22x20px|Flag of the Department of Arauca]] [[Arauca-hérað|Arauca]] || [[Arauca, Arauca|Arauca]]
|-
| 4 || [[File:Flag of Atlántico.svg|border|22x20px|Flag of the Department of Atlántico]] [[Atlántico-hérað|Atlántico]] || [[Barranquilla]]
|-
| 5 || [[File:Flag of Bolívar (Colombia).svg|22x20px|Flag of the Department of Bolívar]] [[Bolívar-hérað|Bolívar]] || [[Cartagena, Colombia|Cartagena]]
|-
| 6 || [[File:Flag of Boyacá Department.svg|22x20px|Flag of the Department of Boyacá]] [[Boyacá-hérað|Boyacá]] || [[Tunja]]
|-
| 7 || [[File:Flag of Caldas.svg|22x20px|Flag of the Department of Caldas]] [[Caldas-hérað|Caldas]] || [[Manizales]]
|-
| 8 || [[File:Flag of Caquetá.svg|border|22x20px|Flag of the Department of Caquetá]] [[Caquetá-hérað|Caquetá]] || [[Florencia, Caquetá|Florencia]]
|-
| 9 || [[File:Flag of Casanare.svg|22x20px|Flag of the Department of Casanare]] [[Casanare-hérað|Casanare]] || [[Yopal]] 
|-
| 10 || [[File:Flag of Cauca.svg|22x20px|Flag of the Department of Cauca]] [[Cauca-hérað|Cauca]] || [[Popayán]]
|-
| 11 || [[File:Flag of Cesar.svg|22x20px|Flag of the Department of Cesar]] [[Cesar-hérað|Cesar]] || [[Valledupar]]
|-
| 12 || [[File:Flag of Chocó.svg|22x20px|Flag of the Department of Chocó]] [[Chocó-hérað|Chocó]] || [[Quibdó]]
|-
| 13 || [[File:Flag of Córdoba.svg|22x20px|Flag of the Department of Córdoba]] [[Córdoba-hérað|Córdoba]] || [[Montería]]
|-
| 14 || [[File:Flag of Cundinamarca.svg|22x20px|Flag of the Department of Cundinamarca]] [[Cundinamarca-hérað|Cundinamarca]] || [[Bogotá]]
|-
| 15 || [[File:Flag of Guainía.svg|22x20px|Flag of the Department of Guainía]] [[Guainía-hérað|Guainía]] || [[Inírida, Guainía|Inírida]]
|-
| 16 || [[File:Flag of Guaviare.svg|22x20px|Flag of the Department of Guaviare]] [[Guaviare-hérað|Guaviare]] || [[San José del Guaviare]]
|-
| 17 || [[File:Flag of Huila.svg|border|22x20px|Flag of the Department of Huila]] [[Huila-hérað|Huila]] || [[Neiva (Kólumbíu)|Neiva]]
|}
|&lt;!--annar dálkur:--&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! || Hérað || Höfuðstaður
|-
| 18 || [[File:Flag of La Guajira.svg|border|22x20px|Flag of La Guajira]] [[La Guajira-hérað|La Guajira]] || [[Riohacha]]
|-
| 19 || [[File:Flag of Magdalena.svg|22x20px|Flag of the Department of Magdalena]] [[Magdalena-hérað|Magdalena]] || [[Santa Marta]]
|-
| 20 || [[File:Flag of Meta.svg|22x20px|Flag of the Department of Meta]] [[Meta-hérað|Meta]] || [[Villavicencio]]
|-
| 21 || [[File:Flag of Nariño.svg|22x20px|Flag of the Department of Nariño]] [[Nariño-hérað|Nariño]] || [[Pasto, Colombia|Pasto]]
|-
| 22 || [[File:Flag of Norte de Santander.svg|22x20px|Flag of the Department of Norte de Santander]] [[Norte de Santander]] || [[Cúcuta]]
|-
| 23 || [[File:Flag of Putumayo.svg|22x20px|Flag of the Department of Putumayo]] [[Putumayo-hérað|Putumayo]] || [[Mocoa]]
|-
| 24 || [[File:Flag of Quindío.svg|22x20px|Flag of the Department of Quindío]] [[Quindío-hérað|Quindío]] || [[Armenia, Colombia|Armenia]]
|-
| 25 || [[File:Flag of Risaralda.svg|22x20px|Flag of the Department of Risaralda]] [[Risaralda-hérað|Risaralda]] || [[Pereira, Colombia|Pereira]]
|-
| 26 || [[File:Flag of San Andrés y Providencia.svg|22x20px|Flag of the Department of San Andres, Providencia and Santa Catalina]] [[San Andrés, Providencia og Santa Catalina|San Andrés, Providencia&lt;br /&gt;og Santa Catalina]] || [[San Andrés, San Andrés y Providencia|San Andrés]]
|-
| 27 || [[File:Flag of Santander (Colombia).svg|22x20px|Flag of the Department of Santander]] [[Santander-hérað|Santander]] || [[Bucaramanga]]
|-
| 28 || [[File:Flag of Sucre (Colombia).svg|border|22x20px|Flag of the Department of Sucre]] [[Sucre-hérað|Sucre]] || [[Sincelejo]]
|-
| 29 || [[File:Flag of Tolima.svg|22x20px|Flag of the Department of Tolima]] [[Tolima-hérað|Tolima]] || [[Ibagué]]
|-
| 30 || [[File:Flag of Valle del Cauca.svg|22x20px|Flag of the Department of Valle del Cauca]] [[Valle del Cauca-hérað|Valle del Cauca]] || [[Santiago de Cali|Cali]]
|-
| 31 || [[File:Flag of Vaupés.svg|border|22x20px|Flag of the Department of Vichada]] [[Vaupés-hérað|Vaupés]] || [[Mitú]]
|-
| 32 || [[File:Flag of Vichada.svg|22x20px|Flag of the Department of Vichada]] [[Vichada-hérað|Vichada]] || [[Puerto Carreño]]
|-
| 33 || [[File:Flag of Bogotá.svg|22x20px|Flag of Bogotá]] [[Bogotá]] || [[Bogotá]]
|}
|}

== Íbúar ==
Kólumbía er 3. fjölmennasta ríki Rómönsku Ameríku, á eftir Brasilíu og Mexíkó, með um 48 milljónir íbúa. Í upphafi 20. aldar var íbúafjöldi Kólumbíu um 4 milljónir. Frá því snemma á 8. áratug 20. aldar hefur fæðingar- og dánartíðni minnkað og hægst á fjölgun íbúa. Árið 2016 er fjölgunin talin vera um 0,9%. 26,8% íbúa eru undir 15 ára aldri, 65,7% milli 15 og 64 ára og 7,4% 65 ára og eldri. Hlutfall eldri íbúa er farið að aukast verulega. Talið er að íbúar Kólumbíu verði um 55,3 milljónir árið 2050.

Stærstur hluti íbúa býr í borgum í Andesfjöllum og við Karíbahafsströndina. Þéttbýli er líka mest í Andesfjöllum. Í níu láglendishéruðum í austurhluta landsins, sem ná yfir 54% af flatarmáli landsins, búa innan við 6% íbúa. Kólumbía var áður sveitasamfélag en þéttbýlisvæðing var hröð um miðja 20. öld og landið er nú eitt það þéttbýlasta í Rómönsku Ameríku. Íbúar í þéttbýli voru 31% landsmanna árið 1938 en voru orðnir um 60% árið 1973. Árið 2015 var talið að 76% byggju í þéttbýli. Íbúum Bogotá hefur fjölgað úr 300.000 árið 1938 í um 8 milljónir í dag. 72 borgir eru með meira en 100.000 íbúa. Árið 2012 var fjöldi [[vegalaust fólk innan eigin lands|vegalauss fólks innan eigin lands]] mestur í heimi í Kólumbíu, eða 4,9 milljónir.

Lífslíkur voru 74,8 ár árið 2015 og barnadauði 13,1 á 1000 íbúa árið 2016. Árið 2015 voru 94,58% fullorðinna og 98,66% ungmenna læs. Kólumbía ver 4,49% vergrar landsframleiðslu í menntun.

=== Tungumál ===
99,2% íbúa Kólumbíu tala [[spænska|spænsku]]. Auk spænsku eru 65 [[indíánamál]], tvö [[kreólamál]], [[romaní]] og [[kólumbískt táknmál]] töluð í landinu. [[Enska]] nýtur opinberrar stöðu á eyjunum [[San Andrés, Providencia og Santa Catalina]].

Í gagnagrunninum [[Ethnologue]] eru 101 tungumál skráð í Kólumbíu, fyrir utan spænsku. Nákvæm tala er dálítið á reiki því sumir höfundar skrá mállýskur sem aðrir telja sérstök tungumál. Algengt er að tala um 71 tungumál sem töluð eru í landinu í dag - flest úr málaættunum [[chibcha-mál]], [[tukanóamál]], [[bora-witoto-mál]], [[guajiboa-mál]], [[aravakamál]], [[karíbamál]], [[barbakómál]] og [[salíbamál]]. Í dag tala um 850.000 manns frumbyggjamál.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

{{Stubbur|landafræði}}
{{Suður-Ameríka}}

[[Flokkur:Kólumbía]]
[[Flokkur:Spænskumælandi lönd]]</text>
      <sha1>ghblk4blkx1zo2yhqwmzy3jijvvi1dn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bríet Bjarnhéðinsdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20349</id>
    <revision>
      <id>1974757</id>
      <parentid>1974347</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T16:42:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SilkPyjamas</username>
        <id>81838</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1974757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12017" sha1="71zko0n9p5ur8fcysxtu9jx0g4888rw" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn           = Bríet Bjarnhéðinsdóttir
| mynd           = Briet Bjarnhedinsdottir.jpg
| myndatexti     = Bríet á yngri árum
| fæðingardagur  = [[27. september]] [[1856]]
| fæðingarstaður = [[Haukagil]]i í [[Vatnsdalur|Vatnsdal]], [[Austur-Húnavatnssýsla|Austur-Húnavatnssýslu]], [[Ísland]]i
| dauðadagur     = {{Dánardagur og aldur|1940|3|16|1856|9|27}}
| dauðastaður    = [[Reykjavík]], [[Konungsríkið Ísland|Íslandi]]
| þjóðerni = [[Íslendingar|Íslensk]]
| stjórnmálaflokkur = [[Heimastjórnarflokkurinn]]
| maki = Valdimar Ásmundsson (g. 1888; d. 1902)
| börn = [[Laufey Valdimarsdóttir|Laufey]] og [[Héðinn Valdimarsson|Héðinn]]
}}
'''Bríet Bjarnhéðinsdóttir''' ([[27. september]] [[1856]] á [[Haukagil]]i í [[Vatnsdalur|Vatnsdal]] í [[Austur-Húnavatnssýsla|Austur-Húnavatnssýslu]] – [[16. mars]] [[1940]] í Reykjavík) var [[Ísland|íslensk]] baráttukona fyrir réttindum kvenna, [[útgefandi]] og [[ritstjóri]]. Hún var kosin bæjarfulltrúi í [[bæjarstjórnarkosningarnar í Reykjavík 1908|bæjarstjórnarkosningunum í Reykjavík 1908]] (sjá [[Kvennaframboð í Reykjavík 1908-1916]]). Hún bauð sig fram til [[Alþingi]]s, fyrst kvenna. Hefði ekki verið fyrir ný lög um útstrikanir hefði Bríet orðið fyrsta konan til að taka sæti á Alþingi. Hún var gift [[Valdimar Ásmundsson|Valdimari Ásmundssyni]] ritstjóra [[Fjallkonan (tímarit)|Fjallkonunnar]]. Á Kvenréttindadeginum, þann 19. júní 2011 var minning hennar formlega heiðruð af Reykjavíkurborg.&lt;ref&gt;[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20110621102110/www.reykjavik.is/desktopdefault.aspx/tabid-757/521_read-27044/ Baráttukvenna fyrir kvenfrelsi minnst á kvenréttindadaginn]&lt;/ref&gt;

== Æviágrip ==
Bríet ólst að mestu leyti upp á [[Böðvarshólar|Böðvarshólum]] í [[Vesturhóp]]i í [[Vestur-Húnavatnssýsla|Vestur-Húnavatnssýslu]]. Þegar hún var 24 ára gömul, árið [[1880]], fór Bríet í [[Kvennaskólinn á Laugalandi|Kvennaskólann á Laugalandi]] í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. Þaðan tók hún burtfararpróf um vorið með eldri deildinni við skólann og var hæst á því prófi. Stúlkum var ekki gefinn kostur á frekari menntun á þeim tíma, og Bríet sneri sér að barna- og unglingakennslu í [[Þingeyjarsýsla|Þingeyjarsýslu]].

Strax sextán ára gömul ritaði hún grein um stöðu kvenna, en sýndi engum fyrr en 13 árum seinna, er hún birtist endurbætt undir heitinu „''Nokkur orð um menntun og rjettindi kvenna''“ í tímaritinu ''[[Fjallkonan (blað)|Fjallkonan]]'' í tveimur hlutum {{ref|2}}, [[5. júní]] og [[22. júní]] [[1885]] undir dulnefninu ''Æsa''.

Haustið [[1887]] flutti hún til [[Reykjavík]]ur og kenndi í heimahúsum en þá sóttu konur enn hvorki né kenndu í skóla. Þann [[30. desember]] hélt hún opinberan fyrirlestur í [[Góðtemplarahús Reykjavíkur|Góðtemplarahúsinu]] um hagsmuni og réttindi kvenna, fyrirlesturinn kom stuttu síðar út á prenti. Um ári seinna, haustið [[1888]], giftist hún [[Valdimar Ásmundsson|Valdimari Ásmundssyni]], ritstjóra ''Fjallkonunnar''. Saman eignuðust þau tvö börn, [[Laufey Valdimarsdóttir|Laufeyju]]  og [[Héðinn Valdimarsson|Héðin]] (1892), en hann átti eftir að verða mikilsvirtur stjórnmálaleiðtogi og athafnamaður. Valdimar maður hennar lést skyndilega árið [[1902]].

[[Mynd:Picture of the young Bríet Bjarnhéðinsdóttir.jpg|thumb|left|Bríet eitthvað um þrítugt]]
Árið [[1894]] var Bríet ein af stofnendum [[Hið íslenska kvenfélag|Hins íslenska kvenfélags]]. Árið [[1895]] hóf Bríet [[útgáfa|útgáfu]] á ''[[Kvennablaðið|Kvennablaðinu]]''{{ref|3}}, hún var jafnframt ritstjóri þess til [[1926]]. Bríet átti hugmyndina að stofnun [[Blaðamannafélag Íslands|Blaðamannafélagsins]] og eiginmaður hennar var meðal stofnfélaga [[1897]]. Milli [[1898]] og [[1903]] gaf hún út ''[[Barnablaðið]]''.

Bríet var á ferðalagi um Danmörku, Noreg og Svíþjóð árið 1904 og komst þá í kynni við kvenréttindafrömuði. Í gegnum þá frétti [[Carrie Chapman Catt]], sem stofnað hafði [[Alþjóðakosningaréttarsamtökin]] (e. ''The International Woman Suffrage Alliance (IWSA)'') í [[Washington, D.C.|Washington]] árið 1902 af Bríeti og hófu þær að skiptast á bréfum. Fyrsta þing Alþjóðakosningaréttarsamtakanna var haldið í [[Berlín]] 1904 og var Catt kjörin formaður samtakanna. Catt bauð Bríeti að koma á þing samtakanna í [[Kaupmannahöfn]] árið [[1906]], jafnvel þó að engin kvenréttindasamtök væru enn starfrækt á Íslandi. Bríet þáði boðið og flutti á þinginu erindi um réttindi og stöðu kvenna á Íslandi.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kvennasogusafn.is/index.php?page=althjodabarattan |title=Kvennasögusafn Íslands - Alþjóðabaráttan fyrir kosningarétti |access-date=2011-06-08 |archive-date=2011-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111112151621/http://kvennasogusafn.is/index.php?page=althjodabarattan |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[1907]] var Bríet upphafsmaður að stofnun [[Kvenréttindafélag Íslands|Kvenréttindafélags Íslands]] og var formaður frá 1907 til [[1911]] og aftur milli [[1912]] og [[1927]].

Fyrir bæjarstjórnarkosningarnar í Reykjavík sameinuðust Hið íslenska kvenfélag, Kvenréttindafélag Íslands, [[Thorvaldsensfélagið]], [[Hvítabandið]] og [[Kvenfélagið Hringurinn]] um að bjóða fram [[Kvennaframboð í Reykjavík 1908-1916|Kvennalista]]. Bríet var á framboðslistanum og hlaut kosningu ásamt þremur öðrum frambjóðendum hans. Hún sat í bæjarstjórn milli 1908 og 1912 og aftur milli [[1914]] og [[1920]].

Árið [[1912]] kom til landsins gufu[[valtari]] sem var forsenda þess að hægt var að [[malbik]]a götur Reykjavíkur og þótti það mikil framför. Bríet hafði mælt fyrir kaupunum ásamt [[Knud Zimsen]] borgarstjóra. Í endurminningum Knuds segir svo: „Eftir að þetta þarfa tæki var komið, þótti sumum bæjarfulltrúunum maklegt, að það bæri nöfn okkar Bríetar og nefndu það &quot;Bríet Knútsdóttir&quot;, en að öllum jafni var föðurnafninu þó sleppt.“&lt;ref&gt;''Úr bæ í borg''. Endurminningar Knuds Ziemsen. Helgafell, Reykjavík 1952.&lt;/ref&gt; Bríet var lengi í notkun og var alþekkt meðal Reykvíkinga. Valtarinn er nú í [[Árbæjarsafn]]i en var fluttur í [[Ráðhús Reykjavíkur]] 24. janúar 2008 vegna sýningar í tilefni af því að öld var þá liðin frá því að konur tóku fyrst sæti í borgarstjórn Reykjavíkur.&lt;ref&gt;[http://www.kvennaslodir.is/frettatengt/nr/260/ Kvennaslóðir.is.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Sótt 8. október 2010.&lt;/ref&gt; 

1914 var Bríet einn af stofnendum [[Verkakvennafélagið Framsókn|Verkakvennafélagsins Framsóknar]]. Hún var í 4. sæti landslista heimstjórnarmanna fyrir alþingiskosningar [[1916]] en vegna útstrikana fór hún niður í 5. sætið.  Í þessum kosningum fékk Heimastjórnarflokkur þrjá menn af landslista, efstur á listanum var [[Hannes Hafstein]] en hann sótti ekki þingfundi eftir [[1918]] og kom þá 4. maður á lista heimastjórnarmanna inn í staðinn fyrir hann. Hefði ekki verið fyrir ný lög um útstrikanir hefði Bríet orðið fyrsta konan til að taka sæti á Alþingi.

Hún hlaut [[Hin íslenska fálkaorða|riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] árið [[1928]]. Hún var fyrsta nafngreinda konan á [[frímerki]] á Íslandi, árið [[1978]].

== Bríetartún, áður Skúlagata ==
Í nóvember 2010 tilkynnti [[Skipulagsráð Reykjavíkurborgar]] að nafni [[Skúlagata|Skúlagötu]] í Reykjavík skyldi breytt í Bríetartún til að heiðra minningu Bríetar Bjarnhéðinsdóttur. Um leið var samþykkt að breyta nafni þriggja annarra gatna í Túnahverfi til heiðurs öðrum baráttukonum fyrir kvenréttindum. Nafni [[Höfðatún|Höfðatúns]] í Katrínartún (til heiðurs [[Katrín Magnússon|Katrínu Magnússon]]), nafni [[Sætún|Sætúns]] í Guðrúnartún (til heiðurs [[Guðrún Björnsdóttir (f. 1884)|Guðrúnu Björnsdóttur]]) og nafni [[Skúlatún|Skúlatúns]] í Þórunnartún (til heiðurs [[Þórunn Jónassen|Þórunni Jónassen]]). Þessar fjórar konur voru þær fyrstu sem náðu kjöri til bæjarstjórnar Reykjavíkur.&lt;ref&gt;[http://www.pressan.is/Frettir/LesaFrett/kvenskorungarnir-fa-nofnin-sin-a-goturnar-thratt-fyrir-hord-motmaeli-ibua-og-fyrirtaekja Kvenskörungarnir fá nöfnin sín á göturnar þrátt fyrir hörð mótmæli íbúa og fyrirtækja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101126081448/http://www.pressan.is/Frettir/LesaFrett/kvenskorungarnir-fa-nofnin-sin-a-goturnar-thratt-fyrir-hord-motmaeli-ibua-og-fyrirtaekja |date=2010-11-26 }} Frétt Pressunnar af ákvörðun Skipulagsráðs, sótt 23. nóvember 2010.&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;{{reflist}}&lt;/div&gt;

== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://saga.khi.is/valkostir/briet.htm|titill=Bríet Bjarnhéðinsdóttir|mánuðurskoðað=20. nóvember|árskoðað=2005}}
* ''[[Ártöl og áfangar í sögu íslenskra kvenna]]'', [[Kvennasögusafn Íslands]], [[Reykjavík]] [[1998]]
* ''[[Manntal á Íslandi 1910]], V2 Reykjavík''; [[Ættfræðifélagið]], Reykjavík [[2003]]

== Tenglar ==
{{wikisource|Höfundur:Bríet Bjarnhéðinsdóttir|Bríeti Bjarnhéðinsdóttur}}
{{commonscat|Bríet Bjarnhéðinsdóttir|Bríeti Bjarnhéðinsdóttur}}
* [http://kvennasogusafn.is/index.php?page=briet-bjarnhedinsdottir Heimildir um Bríeti af Kvennasögusafns Íslands]
* [http://baekur.is/bok/000054511/Fyrirlestur_um_hagi_og Fyrirlestur um hagi og réttindi kvenna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312074526/http://baekur.is/bok/000054511/Fyrirlestur_um_hagi_og |date=2016-03-12 }}, 1888
* [http://baekur.is/is/bok/000054514 Sveitalífið og Reykjavíkurlífið (prentaður fyrirlestur)]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

'''Blaða- og tímaritsgreinar'''
* [http://www.timarit.is/?issueID=304291&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 ''Nokkur orð um menntun og rjettindi kvenna''; 1. grein í Fjallkonunni (5. júní 1885)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927201008/http://www.timarit.is/?issueID=304291&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 |date=2007-09-27 }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=304292&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Nokkur orð um menntun og rjettindi kvenna''; 2. grein í Fjallkonunni (22. júní 1885)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930165322/http://www.timarit.is/?issueID=304292&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 |date=2007-09-30 }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2006720 ''Ágrip af upptökum og sögu kvenréttindahreyfingarinnar í Ameríku - 1. hluti''], grein í Skírni frá 1. desember 1908 [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2006875 2. hluti], [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2007150 3. hluti]
* [http://www.timarit.is/?issueID=420291&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 ''Nokkur orð um menntun kvenna á Íslandi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1978]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=420107&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 ''Bríet Bjarnhéðinsdóttir''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1977] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305193825/http://timarit.is/?issueID=420107&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 |date=2016-03-05 }}
* {{note|2}}[http://www.timarit.is/titlebrowse.jsp?t_id=300113&amp;lang=0 Kvennablaðið] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060115151437/http://www.timarit.is/titlebrowse.jsp?t_id=300113&amp;lang=0 |date=2006-01-15 }} á [http://www.timarit.is timarit.is]

[[Flokkur:Íslenskir útgefendur]]
[[Flokkur:Íslenskir kvenritstjórar]]
[[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]]
[[Flokkur:Íslenskar kvenréttindakonur]]
[[Flokkur:Íslenskar stjórnmálakonur]]
[[Flokkur:Íslenskar konur á 19. öld]]
[[Flokkur:Íslenskar konur á 20. öld]]
[[Flokkur:Íslenskir suffragistar]]
[[Flokkur:Íslenskir femínistar]]
{{fd|1856|1940}}</text>
      <sha1>71zko0n9p5ur8fcysxtu9jx0g4888rw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1974758</id>
      <parentid>1974757</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T16:48:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SilkPyjamas</username>
        <id>81838</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1974758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12016" sha1="spek4q8jdjiarex1hycqtcrvmbtblr6" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn           = Bríet Bjarnhéðinsdóttir
| mynd           = Briet Bjarnhedinsdottir.jpg
| myndatexti     = Bríet á yngri árum
| fæðingardagur  = [[27. september]] [[1856]]
| fæðingarstaður = [[Haukagil]]i í [[Vatnsdalur|Vatnsdal]], [[Austur-Húnavatnssýsla|Austur-Húnavatnssýslu]], [[Ísland]]i
| dauðadagur     = {{Dánardagur og aldur|1940|3|16|1856|9|27}}
| dauðastaður    = [[Reykjavík]], [[Konungsríkið Ísland|Íslandi]]
| þjóðerni = [[Íslendingar|Íslensk]]
| stjórnmálaflokkur = [[Heimastjórnarflokkurinn]]
| maki = Valdimar Ásmundsson (g. 1888; d. 1902)
| börn = [[Laufey Valdimarsdóttir|Laufey]] og [[Héðinn Valdimarsson|Héðinn]]
}}
'''Bríet Bjarnhéðinsdóttir''' ([[27. september]] [[1856]] á [[Haukagil]]i í [[Vatnsdalur|Vatnsdal]] í [[Austur-Húnavatnssýsla|Austur-Húnavatnssýslu]] – [[16. mars]] [[1940]] í Reykjavík) var [[Ísland|íslensk]] baráttukona fyrir réttindum kvenna, [[útgefandi]] og [[ritstjóri]]. Hún var kosin bæjarfulltrúi í [[bæjarstjórnarkosningarnar í Reykjavík 1908|bæjarstjórnarkosningunum í Reykjavík 1908]] (sjá [[Kvennaframboð í Reykjavík 1908-1916]]). Hún bauð sig fram til [[Alþingi]]s, fyrst kvenna. Hefði ekki verið fyrir ný lög um útstrikanir hefði Bríet orðið fyrsta konan til að taka sæti á Alþingi. Hún var gift [[Valdimar Ásmundsson|Valdimari Ásmundssyni]] ritstjóra [[Fjallkonan (tímarit)|Fjallkonunnar]]. Á Kvenréttindadeginum, þann 19. júní 2011 var minning hennar formlega heiðruð af Reykjavíkurborg.&lt;ref&gt;[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20110621102110/www.reykjavik.is/desktopdefault.aspx/tabid-757/521_read-27044/ Baráttukvenna fyrir kvenfrelsi minnst á kvenréttindadaginn]&lt;/ref&gt;

== Æviágrip ==
Bríet ólst að mestu leyti upp á [[Böðvarshólar|Böðvarshólum]] í [[Vesturhóp]]i í [[Vestur-Húnavatnssýsla|Vestur-Húnavatnssýslu]]. Þegar hún var 24 ára gömul, árið [[1880]], fór Bríet í [[Kvennaskólinn á Laugalandi|Kvennaskólann á Laugalandi]] í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. Þaðan tók hún burtfararpróf um vorið með eldri deildinni við skólann og var hæst á því prófi. Stúlkum var ekki gefinn kostur á frekari menntun á þeim tíma, og Bríet sneri sér að barna- og unglingakennslu í [[Þingeyjarsýsla|Þingeyjarsýslu]].

Strax sextán ára gömul ritaði hún grein um stöðu kvenna, en sýndi engum fyrr en 13 árum seinna, er hún birtist endurbætt undir heitinu „''Nokkur orð um menntun og rjettindi kvenna''“ í tímaritinu ''[[Fjallkonan (blað)|Fjallkonan]]'' í tveimur hlutum {{ref|2}}, [[5. júní]] og [[22. júní]] [[1885]] undir dulnefninu ''Æsa''.

Haustið [[1887]] flutti hún til [[Reykjavík]]ur og kenndi í heimahúsum en þá sóttu konur enn hvorki né kenndu í skóla. Þann [[30. desember]] hélt hún opinberan fyrirlestur í [[Góðtemplarahús Reykjavíkur|Góðtemplarahúsinu]] um hagsmuni og réttindi kvenna og fyrirlesturinn kom stuttu síðar út á prenti. Um ári seinna, haustið [[1888]] giftist hún [[Valdimar Ásmundsson|Valdimari Ásmundssyni]], ritstjóra ''Fjallkonunnar''. Saman eignuðust þau tvö börn, [[Laufey Valdimarsdóttir|Laufeyju]] og [[Héðinn Valdimarsson|Héðin]] (1892) en hann átti eftir að verða mikilsvirtur stjórnmálaleiðtogi og athafnamaður. Valdimar maður hennar lést skyndilega árið [[1902]].

[[Mynd:Picture of the young Bríet Bjarnhéðinsdóttir.jpg|thumb|left|Bríet eitthvað um þrítugt]]
Árið [[1894]] var Bríet ein af stofnendum [[Hið íslenska kvenfélag|Hins íslenska kvenfélags]]. Árið [[1895]] hóf Bríet [[útgáfa|útgáfu]] á ''[[Kvennablaðið|Kvennablaðinu]]''{{ref|3}}, hún var jafnframt ritstjóri þess til [[1926]]. Bríet átti hugmyndina að stofnun [[Blaðamannafélag Íslands|Blaðamannafélagsins]] og eiginmaður hennar var meðal stofnfélaga [[1897]]. Milli [[1898]] og [[1903]] gaf hún út ''[[Barnablaðið]]''.

Bríet var á ferðalagi um Danmörku, Noreg og Svíþjóð árið 1904 og komst þá í kynni við kvenréttindafrömuði. Í gegnum þá frétti [[Carrie Chapman Catt]], sem stofnað hafði [[Alþjóðakosningaréttarsamtökin]] (e. ''The International Woman Suffrage Alliance (IWSA)'') í [[Washington, D.C.|Washington]] árið 1902 af Bríeti og hófu þær að skiptast á bréfum. Fyrsta þing Alþjóðakosningaréttarsamtakanna var haldið í [[Berlín]] 1904 og var Catt kjörin formaður samtakanna. Catt bauð Bríeti að koma á þing samtakanna í [[Kaupmannahöfn]] árið [[1906]], jafnvel þó að engin kvenréttindasamtök væru enn starfrækt á Íslandi. Bríet þáði boðið og flutti á þinginu erindi um réttindi og stöðu kvenna á Íslandi.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kvennasogusafn.is/index.php?page=althjodabarattan |title=Kvennasögusafn Íslands - Alþjóðabaráttan fyrir kosningarétti |access-date=2011-06-08 |archive-date=2011-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111112151621/http://kvennasogusafn.is/index.php?page=althjodabarattan |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[1907]] var Bríet upphafsmaður að stofnun [[Kvenréttindafélag Íslands|Kvenréttindafélags Íslands]] og var formaður frá 1907 til [[1911]] og aftur milli [[1912]] og [[1927]].

Fyrir bæjarstjórnarkosningarnar í Reykjavík sameinuðust Hið íslenska kvenfélag, Kvenréttindafélag Íslands, [[Thorvaldsensfélagið]], [[Hvítabandið]] og [[Kvenfélagið Hringurinn]] um að bjóða fram [[Kvennaframboð í Reykjavík 1908-1916|Kvennalista]]. Bríet var á framboðslistanum og hlaut kosningu ásamt þremur öðrum frambjóðendum hans. Hún sat í bæjarstjórn milli 1908 og 1912 og aftur milli [[1914]] og [[1920]].

Árið [[1912]] kom til landsins gufu[[valtari]] sem var forsenda þess að hægt var að [[malbik]]a götur Reykjavíkur og þótti það mikil framför. Bríet hafði mælt fyrir kaupunum ásamt [[Knud Zimsen]] borgarstjóra. Í endurminningum Knuds segir svo: „Eftir að þetta þarfa tæki var komið, þótti sumum bæjarfulltrúunum maklegt, að það bæri nöfn okkar Bríetar og nefndu það &quot;Bríet Knútsdóttir&quot;, en að öllum jafni var föðurnafninu þó sleppt.“&lt;ref&gt;''Úr bæ í borg''. Endurminningar Knuds Ziemsen. Helgafell, Reykjavík 1952.&lt;/ref&gt; Bríet var lengi í notkun og var alþekkt meðal Reykvíkinga. Valtarinn er nú í [[Árbæjarsafn]]i en var fluttur í [[Ráðhús Reykjavíkur]] 24. janúar 2008 vegna sýningar í tilefni af því að öld var þá liðin frá því að konur tóku fyrst sæti í borgarstjórn Reykjavíkur.&lt;ref&gt;[http://www.kvennaslodir.is/frettatengt/nr/260/ Kvennaslóðir.is.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Sótt 8. október 2010.&lt;/ref&gt; 

1914 var Bríet einn af stofnendum [[Verkakvennafélagið Framsókn|Verkakvennafélagsins Framsóknar]]. Hún var í 4. sæti landslista heimstjórnarmanna fyrir alþingiskosningar [[1916]] en vegna útstrikana fór hún niður í 5. sætið.  Í þessum kosningum fékk Heimastjórnarflokkur þrjá menn af landslista, efstur á listanum var [[Hannes Hafstein]] en hann sótti ekki þingfundi eftir [[1918]] og kom þá 4. maður á lista heimastjórnarmanna inn í staðinn fyrir hann. Hefði ekki verið fyrir ný lög um útstrikanir hefði Bríet orðið fyrsta konan til að taka sæti á Alþingi.

Hún hlaut [[Hin íslenska fálkaorða|riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] árið [[1928]]. Hún var fyrsta nafngreinda konan á [[frímerki]] á Íslandi, árið [[1978]].

== Bríetartún, áður Skúlagata ==
Í nóvember 2010 tilkynnti [[Skipulagsráð Reykjavíkurborgar]] að nafni [[Skúlagata|Skúlagötu]] í Reykjavík skyldi breytt í Bríetartún til að heiðra minningu Bríetar Bjarnhéðinsdóttur. Um leið var samþykkt að breyta nafni þriggja annarra gatna í Túnahverfi til heiðurs öðrum baráttukonum fyrir kvenréttindum. Nafni [[Höfðatún|Höfðatúns]] í Katrínartún (til heiðurs [[Katrín Magnússon|Katrínu Magnússon]]), nafni [[Sætún|Sætúns]] í Guðrúnartún (til heiðurs [[Guðrún Björnsdóttir (f. 1884)|Guðrúnu Björnsdóttur]]) og nafni [[Skúlatún|Skúlatúns]] í Þórunnartún (til heiðurs [[Þórunn Jónassen|Þórunni Jónassen]]). Þessar fjórar konur voru þær fyrstu sem náðu kjöri til bæjarstjórnar Reykjavíkur.&lt;ref&gt;[http://www.pressan.is/Frettir/LesaFrett/kvenskorungarnir-fa-nofnin-sin-a-goturnar-thratt-fyrir-hord-motmaeli-ibua-og-fyrirtaekja Kvenskörungarnir fá nöfnin sín á göturnar þrátt fyrir hörð mótmæli íbúa og fyrirtækja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101126081448/http://www.pressan.is/Frettir/LesaFrett/kvenskorungarnir-fa-nofnin-sin-a-goturnar-thratt-fyrir-hord-motmaeli-ibua-og-fyrirtaekja |date=2010-11-26 }} Frétt Pressunnar af ákvörðun Skipulagsráðs, sótt 23. nóvember 2010.&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;{{reflist}}&lt;/div&gt;

== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://saga.khi.is/valkostir/briet.htm|titill=Bríet Bjarnhéðinsdóttir|mánuðurskoðað=20. nóvember|árskoðað=2005}}
* ''[[Ártöl og áfangar í sögu íslenskra kvenna]]'', [[Kvennasögusafn Íslands]], [[Reykjavík]] [[1998]]
* ''[[Manntal á Íslandi 1910]], V2 Reykjavík''; [[Ættfræðifélagið]], Reykjavík [[2003]]

== Tenglar ==
{{wikisource|Höfundur:Bríet Bjarnhéðinsdóttir|Bríeti Bjarnhéðinsdóttur}}
{{commonscat|Bríet Bjarnhéðinsdóttir|Bríeti Bjarnhéðinsdóttur}}
* [http://kvennasogusafn.is/index.php?page=briet-bjarnhedinsdottir Heimildir um Bríeti af Kvennasögusafns Íslands]
* [http://baekur.is/bok/000054511/Fyrirlestur_um_hagi_og Fyrirlestur um hagi og réttindi kvenna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312074526/http://baekur.is/bok/000054511/Fyrirlestur_um_hagi_og |date=2016-03-12 }}, 1888
* [http://baekur.is/is/bok/000054514 Sveitalífið og Reykjavíkurlífið (prentaður fyrirlestur)]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

'''Blaða- og tímaritsgreinar'''
* [http://www.timarit.is/?issueID=304291&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 ''Nokkur orð um menntun og rjettindi kvenna''; 1. grein í Fjallkonunni (5. júní 1885)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927201008/http://www.timarit.is/?issueID=304291&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 |date=2007-09-27 }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=304292&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Nokkur orð um menntun og rjettindi kvenna''; 2. grein í Fjallkonunni (22. júní 1885)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930165322/http://www.timarit.is/?issueID=304292&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 |date=2007-09-30 }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2006720 ''Ágrip af upptökum og sögu kvenréttindahreyfingarinnar í Ameríku - 1. hluti''], grein í Skírni frá 1. desember 1908 [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2006875 2. hluti], [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2007150 3. hluti]
* [http://www.timarit.is/?issueID=420291&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 ''Nokkur orð um menntun kvenna á Íslandi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1978]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=420107&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 ''Bríet Bjarnhéðinsdóttir''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1977] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305193825/http://timarit.is/?issueID=420107&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 |date=2016-03-05 }}
* {{note|2}}[http://www.timarit.is/titlebrowse.jsp?t_id=300113&amp;lang=0 Kvennablaðið] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060115151437/http://www.timarit.is/titlebrowse.jsp?t_id=300113&amp;lang=0 |date=2006-01-15 }} á [http://www.timarit.is timarit.is]

[[Flokkur:Íslenskir útgefendur]]
[[Flokkur:Íslenskir kvenritstjórar]]
[[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]]
[[Flokkur:Íslenskar kvenréttindakonur]]
[[Flokkur:Íslenskar stjórnmálakonur]]
[[Flokkur:Íslenskar konur á 19. öld]]
[[Flokkur:Íslenskar konur á 20. öld]]
[[Flokkur:Íslenskir suffragistar]]
[[Flokkur:Íslenskir femínistar]]
{{fd|1856|1940}}</text>
      <sha1>spek4q8jdjiarex1hycqtcrvmbtblr6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krosskönguló</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22569</id>
    <revision>
      <id>1974776</id>
      <parentid>1915303</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8136" sha1="s6o7nbl2l3knnis3vdd2av8shqlmt3s" xml:space="preserve">{{taxobox
| color = pink 
| name = Krossköngulær
| image = Araneus diadematus.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Krosskönguló í vef sínum
| regnum =  [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum =  [[Liðdýr]] (''Arthropoda'')
| classis =  [[Áttfætlur]] (''Arachnida'')
| ordo =  [[Köngulær]] (''Araneae'')
| subordo =  [[Eiginlegar köngulær]] (''Araneomorphae'')
| familia =  [[Hjólaköngulær]] (''Araneidae'')
| genus =  ''[[Araneus]]''
| species =  '''Krosskönguló'''
| binomial = ''Araneus diadematus''
| binomial_authority =  [[Carl Alexander Clerck|Clerck]] ([[1757]])
}}

'''Krosskönguló''' eða '''evrópsk garðkönguló''' ([[fræðiheiti]]: ''Araneus diadematus'') er tegund [[köngulær|köngulóar]] af ætt [[Hjólaköngulær|hjólaköngulóa]], en þær eru merkilegar að því leyti að [[silkiþráður]] þeirra er sá allra flóknasti í dýraríkinu. Þær finnast um nánast alla Evrópu og í [[Kanada]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Mexíkó]]. Þær eru algengustu köngulærnar á Íslandi.

== Lifnaðarhættir ==
Krossköngulær geta lifað í um tvö ár og lifa því af veturna. Þær lifa aðallega á [[flugur|flugum]], [[fiðrildi|fiðrildum]] og nánast öllu því sem festist í vef þeirra. Helsti óvinur krossköngulóa er [[hrossafluga|hrossaflugan]] en hún hefur lítið að gera í stærstu krossköngulærnar. Hættan steðjar að ungum og eggjum. Krossköngulær afla sér fæðu með því að leggja einna best heppnuðu gildrur sem þekkjast í heimi [[hryggleysingjar|hryggleysingja]] og þó víðar væri leitað.

Krossköngulær skipta stundum um liti þegar þær [[Hamskipti (dýr)|skipta um ham]] en þær þekkjast þó á krossinum sem myndast úr litlum ljósum blettum á miðjum afturbolnum.

=== Silkiþráður krossköngulóa ===
[[Mynd:Araneus diadematus underside 2.jpg|thumb|left|170px| Krosskönguló að spinna vef.]]
[[Mynd:Araneus diadematus - Keila.jpg|thumb]]
Ein tegund silkiþráðar krossköngulóarinnar er einn allra flóknasti köngulóaþráðurinn sem til er, en krossköngulær geta spunnið að minnsta kosti sex mismunandi tegundir þráða. Þræðir köngulóa verða til í þar til gerðum [[kirtill|kirtlum]] sem eru aftast á afturbol köngulóarinnar, rétt við lungun sem eru fyrir aftan magann. Þegar krossköngulóin byrjar að spinna [[köngulóarvefur|vefi]] sína þá kastar hún eða spýtir einni tegund þráðar út í loftið þar sem vindurinn feykir honum til dæmis að næstu trjágrein eða þakskeggi sem verður hald fyrir vefinn. Síðan spinnur hún niður úr fyrsta þræðinum þannig að stoðþræðirnir líta út eins og ''Y''. Miðjan á Y'inu verður miðja köngulóarvefsins. Síðan étur hún fyrsta þráðinn og setur nýjan og sterkari þráð í staðinn, en sá þráður er mjög sterkur og lítið teygjanlegur því vefurinn má ekki flökta mikið í vindi. Þessi þráður verður aðalstoðin en síðan gerir hún það sama við hina stoðþræðina. Þessu heldur hún áfram allt að 80 sinnum því að þeim mun fleiri sem stoðþræðirnir eru þess auðveldara er að spinna ystu hringi vefsins. Köngulóin spinnur svo í hringi umhverfis miðju stoðþráðanna og framleiðir límkenndan þráð sem talinn er vera einhver sá flóknasti sem til er, en hann er í raun gerður úr tveimur þráðum. Ástæða þessa er að þessir þræðir þurfa að vera teygjanlegir, límkenndir og gríðarlega sterkir til að þola mikið högg. Þeir mega samt ekki vera of teygjanlegir því þá gætu þeir fest hver við annan og gildran þar með eyðilagst. Þessa kosti hefur þráður krossköngulóarinnar og því er hann talinn með flóknari vefjum sem köngulær spinna.

=== Setið fyrir bráð===
Köngulóin skilur eftir eða étur lítið gat í miðju vefsins svo hún komist báðum megin við hann. Þar bíður hún eftir bráð sinni. Þegar fórnarlamb festist í vefnum þá staðsetur köngulóin það á örskotsstundu með því að nema titringinn í vefnum. Hún veit þá upp á hár hvar það er. Því næst flýtir hún sér að fórnarlambinu og bítur það. Bit krossköngulóa er eitrað og þótt það sé einungis óþægilegt fyrir manneskju vankar það auðveldlega flugur og drepur jafnvel smærri bráð. Því næst vefur hún vankaða eða dauða bráðina þétt inn í silkiþráð og sýgur síðan úr henni innvolsið þegar hana svengir.
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Araneus diadematus (Clerck, 1757).JPG|Krosskönguló að spinna vef.
Image:Spider vdg.jpg|Krosskönguló sem bíður eftir að bráð festist í vef hennar
Mynd:Araneida 01.jpg|Krosskönguló með flugu í vef sínum. Köngulóin spinnur fluguna þétt inn í silki og sýgur síðan úr henni allt innvolsið. 
Image:Araneus diadematus (Gartenkreuzspinne mit Wespe) 3.jpg|Krosskönguló hefur verið þekkt fyrir að geta ráðið niðurlögum svo stórrar bráðar sem geitungs.
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

===Mökun===
Þegar karldýr krossköngulóar er tilbúið til mökunar þá lætur það lítinn sæðisdropa drjúpa á þéttan vefbút sem það hefur spunnið. Síðan sýgur karlinn sæðisdropann upp í lítinn belg á þreifurunum, en æxlunarfæri karlanna eru ekki samtengd. Því næst leitar hann að vef einhvers kvendýrs. Þegar hann hefur fundið hana spinnur hann lítinn silkiþráð yfir á vef kvendýrsins og hefur biðilsleik.

Biðilsleikurinn fer þannig fram að karldýrið byrjar að leika taktfast á þennan þráð líkt og bassaleikari á streng með broddum sem eru á fremsta fótaparinu. Karldýrið tjáir þannig fyrirætlan sína og kvendýrið tjáir sig á móti með titringi. Ef karldýrið hefur minnsta grun um að kvendýrið sé þegar búið að maka sig þá forðar það sér samstundis. Að öðrum kosti mjakar hann sér ofurvarlega yfir á vef kvendýrsins og þau staðsetja hvort annað. Þegar karldýrið er komið nógu nálægt kvendýrinu stingur hann þreifaranum inn í kynop hennar og þaðan fer sæðið í þar til gert geymsluhólf. Kvenköngulóin notar síðan sæðið þegar hún er tilbúin að verpa. Sæðið sem komið er í geymsluhólfið dugir oft mjög lengi, jafnvel ævilangt. Eftir mökun reynir karlinn að koma sér sem skjótast í burtu til þess að forðast að vera étinn, en karldýrin eru mun minni en kvendýrin. Ástæða þess að kvendýrið étur karlinn er talin vera sú, að í karlinum sé mikið af efnum sem eru mikilvæg fyrir þroska eggjanna. Krossköngulær eru ein af fáum tegundum köngulóa sem éta karlana eftir mökun.

===Varp===
Þegar kvenkönguló er tilbúin til að verpa spinnur hún poka úr sérstökum silkiþræði sem aðeins kvenköngulær geta spunnið. Sá vefnaður líkist helst [[bómull]] þar sem hann inniheldur meira loft en aðrir þræðir köngulóa. Pokinn er yfirleitt hafður í miðju köngulóarvefsins hjá tilvonandi móður. Þegar pokinn er tilbúinn verpir hún í hann og sprautar síðan örlitlu af sæðinu sem hún fékk hjá karlinum yfir á eggin og frjóvgar þau. Síðan lokar hún pokanum. Pokar þessir eru á stærð við smásteina. Fyrst eftir að eggin hafa klakist út eru ungarnir hvítir og líkjast helst höfuðlús með átta fætur. Ungarnir hafa síðan hamskipti á meðan þeir eru enn í pokanum, en eftir það verða þeir nákvæmar eftirmyndir foreldranna og stækka smátt og smátt.

==Heimildir==
{{reflist}}
* [https://www.ni.is/biota/animalia/arthropoda/chelicherata/arachnida/araneae/araneidae/krosskongulo-araneus-diadematus Krosskönguló](Náttúrufræðistofnun Íslands)
* {{bókaheimild|höfundur=David Attenborough|titill=Heimur hryggleysingjanna|útgefandi= Bókaforlagið Iðunn|ár=2005|ISBN=}}
* {{Vísindavefurinn|1381|Er það rétt að til sé köngulóartegund á Íslandi sem getur bitið í gegnum skinn á manni?}}

* {{Vísindavefurinn|4506|Hvers vegna éta kvenkyns köngulær karldýrin eftir mökun?}}

{{commonscat|Araneus diadematus}}
{{wikilífverur|Araneus diadematus}}

[[Flokkur:Hjólaköngulær]]
[[Flokkur:Áttfætlur á Íslandi]]</text>
      <sha1>s6o7nbl2l3knnis3vdd2av8shqlmt3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Öndvegissúlur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24168</id>
    <revision>
      <id>1974774</id>
      <parentid>1952827</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T01:50:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dustin de Brie</username>
        <id>73120</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ Röng beyging orðsins „ás“.</comment>
      <origin>1974774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2314" sha1="sl78xldvh8195ll1fr0wknxi3lrbkc3" xml:space="preserve">'''Öndvegissúlur''' voru tveir útskornir tréstofnar og stóð sinn stofninn til beggja handa við [[öndvegi]] [[víkingar|víkingahöfðingja]], þ.e. hásæti þeirra. Öndvegissúlur voru oft útskornar myndum af [[Æsir|ásum]] og þykir líklegt að þær hafi staðið sem táknmynd fyrir ''tré lífsins'', það er að segja [[Askur Yggdrasils|Ask Yggdrasils]].&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=http://www.domkirkjan.is/AI001.html|titill=Saga Dómkirkjunnar|mánuðurskoðað=8. mars|árskoðað=2006}}&lt;/ref&gt;

Er [[landnámsmaður|landnámsmenn]] námu land á [[Ísland]]&lt;nowiki/&gt;i lögðu þeir traust sitt í þessar súlur til að finna sér bústað. Er þeir sáu til lands vörpuðu þeir öndvegissúlum frá borði til heilla og settust svo að þar sem þær rak á land. Það gat stundum kostað töluverða leit um strendur landsins að hafa upp á súlunum. 

Af [[Ingólfur Arnarson|Ingólfi Arnarsyni]] og öndvegissúlum hans segir í [[Landnámabók]]: 
:''Þá er Ingólfur sá Ísland, skaut hann fyrir borð öndvegissúlum sínum til heilla; hann mælti svo fyrir, að hann skyldi þar byggja, er súlurnar kæmi á land. Ingólfur tók þar land er nú heitir Ingólfshöfði. [..] [[Vífill (þræll)|Vífill]] og [[Karli (þræll)|Karli]] hétu þrælar Ingólfs; þá sendi hann vestur með sjó að leita öndvegissúlna sinna. [..] Fundu þeir öndvegissúlur hans við [[Arnarhóll|Arnarhvál]] fyrir neðan heiði. [..] Ingólfur tók sér bústað þar sem öndvegissúlur hans höfðu á land komið. Hann bjó í Reykjarvík''. 

Samkvæmt Landnámubók voru öndvegissúlur Ingólfs enn í eldhúsi í Reykjavík á fyrri hluta 12. aldar þegar sú bók var tekin saman.&lt;ref&gt;https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm Landnámubók, 8. kafli&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=416485&amp;pageSelected=10&amp;lang=0 „Hugleiðingar um öndvegissúlur Ingólfs“, ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1933] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305201649/http://timarit.is/?issueID=416485&amp;pageSelected=10&amp;lang=0 |date=2016-03-05 }}
* [https://timarit.is/page/3302870#page/n3/mode/2up „Öndvegissúlur Ingólfs“, ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1983]

[[Flokkur:Landnám Íslands]]

{{stubbur}}</text>
      <sha1>sl78xldvh8195ll1fr0wknxi3lrbkc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Stjórnleysisstefna</title>
    <ns>10</ns>
    <id>27450</id>
    <revision>
      <id>1974814</id>
      <parentid>1863301</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:43:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1046" sha1="nil5mjc92f5wdjw9e7ht78ttlfqicll" xml:space="preserve">{| cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;float:right; font-size:12px; width:200px; margin:5px; border:1px #aaaaaa solid;&quot; 
|style=&quot;border-bottom:1px #aaaaaa solid; &quot;|[[Mynd:Anarchy-symbol.svg|180px|center]]
* [[Stjórnleysisstefna]]
* [[Frjáls félagshyggja]]
|-
|style=&quot;border-top:1px #aaaaaa solid;&quot;|
* [[Hugtök í stjórnleysisstefnu]]
** [[Beinar aðgerðir]]
** [[Borgaraleg óhlýðni]]
** [[Hústaka]]
** [[Eignarhald]] og [[eignarvald]]
** [[Samhjálp]]
** [[DIY]]
* [[Stjórnleysisskipulag]]
** [[Ráðstjórn]]
** [[Málsvari]]
** [[Samstöðuhópur]]
** [[Svarta sveitin]]
|-
|style=&quot;border-top:1px #aaaaaa solid;&quot;|
* [[Stjórnleysis-félagshyggja]]
* [[Stjórnleysis-samtakahyggja]]
* [[Stjórnleysis-einstaklingshyggja]]
* [[Samvinnuhyggja]]
* [[Stjórnleysis-jafnréttishyggja]]
* [[Stjórnleysis-umhverfisstefna]]
|-
|style=&quot;border-top:1px #aaaaaa solid;&quot;|
* [[Saga stjórnleysisstefnu]]
* [[Tákn stjórnleysisstefnu]]
&lt;includeonly&gt;[[Flokkur:Stjórnleysisstefna]]&lt;/includeonly&gt;
|}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Þemasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nil5mjc92f5wdjw9e7ht78ttlfqicll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arnar Jónsson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49505</id>
    <revision>
      <id>1974760</id>
      <parentid>1947653</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T21:08:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lafi90</username>
        <id>69742</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>tenging við dóttur</comment>
      <origin>1974760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4059" sha1="58ypi4feifdpauof0n9ssclwy3en0la" xml:space="preserve">{{Leikari
| name          = Arnar Jónsson
| bgcolour      = 
| image         = 
| imagesize     = 
| caption       = 
| birthname     = Arnar Jónsson
| birthdate     = {{Fæðingardagur og aldur|1943|1|21}}
| birthplace    = [[Akureyri]], [[Ísland]] {{ISL}}
| deathdate     = 
| deathplace    = 
| othername     = 
| yearsactive   = 
| spouse        = [[Þórhildur Þorleifsdóttir]]
| partner       = 
| children      = [[Sólveig Arnarsdóttir]]
| parents       = 
| residence     = 
| influences    = 
| influenced    =
| website       = 
| notable role  = 
}}

'''Arnar Jónsson''' (f. [[21. janúar]] [[1943]] á [[Akureyri]]) er best þekktur sem [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]] á sviði, í ýmsum [[kvikmynd]]um og í [[útvarpsleikrit]]um. Hann er einnig [[leikstjóri]] og í stjórn [[Golfklúbburinn Oddur|golfklúbbsins Odds]]. Arnar er giftur [[Þórhildur Þorleifsdóttir|Þórhildi Þorleifsdóttur]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-05-19-eg-vissi-strax-ad-thetta-vaeri-minn-madur/|title=„Ég vissi strax að þetta væri minn maður“ - RÚV.is|date=2020-05-19|website=RÚV|access-date=2026-02-22}}&lt;/ref&gt;

==Leiklistarferill==
Arnar er nú á samningi hjá [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhúsinu]]. Hann hefur leikið í aðalhlutverki oftast allra [[Ísland|íslenskra]] leikara á sviði, yfir 150 hlutverk og af því meira en 60 aðalhlutverk.&lt;ref&gt;[http://www.actors-union.is/felagar/A-leikarar/Arnar/arnar.htm Actors-union.is: Arnar Jónsson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927222515/http://www.actors-union.is/felagar/A-leikarar/Arnar/arnar.htm |date=2007-09-27 }}, skoðað 22. júní 2007&lt;/ref&gt;

Arnar hefur talsett margar teiknimyndir, t.d. fyrir karakterana Jafar í [[Aladdín (kvikmynd frá 1992)|Aladdín]], Ratcliffe í [[Pókahontas (kvikmynd frá 1995)|Pókahontas]] og Kartöfluhaus í [[Leikfangasaga|Leikfangasögu]], meðal annarra&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.behindthevoiceactors.com/Arnar-Jonsson/|title=Arnar Jonsson (visual voices guide)|website=Behind The Voice Actors|language=en-US|access-date=2026-02-22}}&lt;/ref&gt;. Arnar er líka rödd í ýmsum auglýsingum á [[Disney]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[VHS|myndböndum]].&lt;ref&gt;{{Citation |last=Soggobliera |title=A Bugs Life, Icelandic vhs opening |date=2025-06-23 |url=https://www.youtube.com/watch?v=gzNtwRPQwYA&amp;list=PLkbVKaq0981ZKnO4DEmGVr6TYvJkWchmK |access-date=2026-02-22}}&lt;/ref&gt;

==Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
!Ár !! Kvikmynd/Þáttur !! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun
|-
|'''[[1966]]'''||''[[Áramótaskaup 1966]]'' || || 
|-
|'''[[1978]]'''||''[[Áramótaskaup 1978]]'' || || 
|-
|'''[[1981]]'''||''[[Útlaginn]]'' || Gísli Súrsson ||
|-
|'''[[1983]]'''||''[[Á hjara veraldar]]'' || ||
|-
|'''[[1984]]'''||''[[Atómstöðin (kvikmynd)|Atómstöðin]]'' || Gunnar  || 
|-
|'''[[1985]]'''||''[[Fastir liðir: eins og venjulega]]'' || Halldór || 
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|'''[[1992]]'''||''[[Ævintýri á Norðurslóðum]]'' || Föður   || 
|-
|''[[Karlakórinn Hekla]]'' || Kórfélagi  ||
|-
|'''[[1997]]'''||''[[María (kvikmynd)|María]]'' || Jónas ||
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|'''[[1998]]'''||''[[Herbergi 6]]'' || || 
|-
|''[[Dansinn]]''|| Djákni ||
|-
|'''[[2001]]'''||''[[Mávahlátur]]'' || Sýslumaður ||
|-
|'''[[2004]]'''||''[[Njálssaga]]'' || Geir goði ||
|-
|'''[[2006]]'''||''[[Ørnen: En krimi-odyssé]]'' || Eggert || tveir þættir
|-
|'''[[2007]]'''||''[[Næturvaktin]]'' || Sævar || tveir þættir
|-
|'''[[2009]]'''||''[[Fangavaktin]]'' || Sævar || einn þáttur
|-
|'''[[2010]]'''||''[[Bjarnfreðarson]]'' || Sævar ||
|-
|'''[[2015]]'''||''[[Fúsi (kvikmynd)|Fúsi]]'' || Rolf || 
|-
|'''[[2017]]'''||''[[Bokeh]]'' || Nils || 
|-
|'''[[2019]]'''|| ''[[Eden (kvikmynd)|Eden]]''||  || 
|-
|}

==Tilvísanir==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

==Tenglar==
{{imdb|name/nm0433598|Arnar Jónsson}}
[[Flokkur:Íslenskir leikarar]]
[[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]]
{{f|1943}}</text>
      <sha1>58ypi4feifdpauof0n9ssclwy3en0la</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cixi keisaraekkja</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55286</id>
    <revision>
      <id>1974769</id>
      <parentid>1597150</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T23:15:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1974769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3783" sha1="oid53b3m2ryitt8sl7l1zauwxmxgy4q" xml:space="preserve">{{konungur
| titill = Keisaraekkja Kína
| ætt = Aisin-Gioro-ætt
| skjaldarmerki =Emblem of the Emperor of Manchukuo.svg
| nafn = Cixi&lt;br&gt;{{nobold|慈禧太后}}
| mynd = The Ci-Xi Imperial Dowager Empress (9.2).PNG
| fæðingardagur = {{fæðingardagur|1835|11|29}}
| fæðingarstaður = [[Peking]], [[Tjingveldið|Kína]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1908|11|15|1835|11|29}}
| dánarstaður = [[Peking]], [[Tjingveldið|Kína]]
| grafinn = 	Ding-grafhýsinu, [[Zunhua]] 
| undirskrift =
| ríkisár = 23. ágúst 1861 – 14. nóvember 1908
| faðir = Huizheng
| móðir = Lafði Fuca
| maki = {{gifting|Xianfeng-keisarinn|1852|1861|orsök=dó}}
| titill_maka = Eiginmaður
| börn = 	[[Tongzhi-keisarinn]]&lt;br&gt;[[Rongshou prinsessa]] (kjördóttir)
}}
'''Cixi keisaraekkja''' ([[29. nóvember]] [[1835]] – [[15. nóvember]] [[1908]]) var einráð í [[Kína]] frá 1861 til 1908. Hún var af ætt Manchu [[Yehe Nara]]. 

Cixi var valin sem frilla [[Xianfeng-keisarinn|Xianfeng-keisarans]] sem ung kona og eignaðist með honum soninn Zaichun árið 1866. Eftir dauða Xianfeng-keisarans árið 1861 varð sonurinn [[Tongzhi-keisarinn]] og Cixi varð keisaraekkja. Cixi framdi valdarán gegn hópi ríkisstjóra sem keisarinn sálugi hafði útnefnt og tók sjálf við ríkisstjórnartaumunum ásamt [[Ci'an keisaraekkja|keisaraekkjunni Ci'an]]. Cixi herti stjórntökin með því að gera frænda sinn að [[Guangxu-keisarinn|Guanxu-keisaranum]] eftir dauða Tongzhi-keisarans árið 1875, þvert gegn hefðbundinni erfðaröð [[Tjingveldið|Tjingveldisins]]. Cixi neitaði að tileinka sér vestræna stjórnarhætti en studdi þó ýmsar tækni- og hernaðarumbætur. Hún var samþykk innihaldi [[Hundraðdagaumbæturnar|Hundraðdagaumbótanna]] árið 1898 en mótmælti því hversu hratt átti að koma þeim í framkvæmd þar sem hún taldi þær skaðlegar styrk konungsvaldsins. Eftir að Guangxu-keisarinn reyndi að koma henni fyrir kattarnef setti Cixi hann í stofufangelsi fyrir að styðja við bakið á róttækustu umbótasinnunum. Cixi virðist hafa óttast að umbæturnar yrðu til þess að gera Kína berskjaldað fyrir áhrifum [[Japanska keisaradæmið|Japana]]. Eftir að [[Boxarauppreisnin]] leiddi til innrásar átta þjóða bandalags í Kína lýsti Cixi í fyrstu yfir stuðningi við boxarana fyrir að standa með Tjingveldinu og gegn útlendingum. Ósigur Kínverja gegn innrásarhernum sem fylgdi var mikil auðmýking fyrir Cixi. Þegar hún sneri aftur til Peking frá Xi-an, þangað sem hún hafði flutt keisarann, vingaðist hún loks við útlendinga í höfuðborginni og hóf ýmsar kerfisumbætur sem áttu að gera Kína að þingbundnu konungsveldi. Eftir að Cixi og Guanxu-keisarinn létust bæði árið 1908 var hirðin í höndum íhaldssamra Mansjúmanna, [[Puyi|nýi keisarinn]] var barnungur og alþýðan óstýrilát og óánægð.

Hefð er fyrir því meðal sagnfræðinga bæði í Kína og erlendis að lýsa Cixi sem harðstjóra sem bæri ábyrgð á hruni Tjingveldisins. Aðrir hafa haldið því fram að andstæðingar hennar meðal umbótasinna hafi klínt á henni sök fyrir vandamál sem hún hafði ekki stjórn á. Einnig hafa þeir haldið því fram að hún hafi beitt valdi sínu til að koma í veg fyrir stjórnmálaóreiðu, hafi ekki verið grimmari en aðrir samtímaleiðtogar og hafi staðið sig vel í að koma á umbótum undir lok ævi sinnar þótt hún hafi verið treg til.&lt;ref&gt;Chung, Sue Fawn (1979). &quot;The Much Maligned Empress Dowager: A Revisionist Study of the Empress Dowager Tz'u-Hsi (1835–1908)&quot;. Modern Asian Studies. 13 (2): 177–196. Bls. 177-196.&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{stubbur|æviágrip}}
{{fd|1835|1908}}
[[Flokkur:Ríkisstjórar Kína]]</text>
      <sha1>oid53b3m2ryitt8sl7l1zauwxmxgy4q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1974770</id>
      <parentid>1974769</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T23:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1974770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3745" sha1="fnuhdt12c8jctm4jngww7qig5igki0r" xml:space="preserve">{{konungur
| titill = Keisaraekkja Kína
| ætt = Aisin-Gioro-ætt
| skjaldarmerki =
| nafn = Cixi&lt;br&gt;{{nobold|慈禧太后}}
| mynd = The Ci-Xi Imperial Dowager Empress (9.2).PNG
| fæðingardagur = {{fæðingardagur|1835|11|29}}
| fæðingarstaður = [[Peking]], [[Tjingveldið|Kína]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1908|11|15|1835|11|29}}
| dánarstaður = [[Peking]], [[Tjingveldið|Kína]]
| grafinn = 	Ding-grafhýsinu, [[Zunhua]] 
| undirskrift =
| ríkisár = 23. ágúst 1861 – 14. nóvember 1908
| faðir = Huizheng
| móðir = Lafði Fuca
| maki = {{gifting|Xianfeng-keisarinn|1852|1861|orsök=dó}}
| titill_maka = Eiginmaður
| börn = 	[[Tongzhi-keisarinn]]&lt;br&gt;[[Rongshou prinsessa]] (kjördóttir)
}}
'''Cixi keisaraekkja''' ([[29. nóvember]] [[1835]] – [[15. nóvember]] [[1908]]) var einráð í [[Kína]] frá 1861 til 1908. Hún var af ætt Manchu [[Yehe Nara]]. 

Cixi var valin sem frilla [[Xianfeng-keisarinn|Xianfeng-keisarans]] sem ung kona og eignaðist með honum soninn Zaichun árið 1866. Eftir dauða Xianfeng-keisarans árið 1861 varð sonurinn [[Tongzhi-keisarinn]] og Cixi varð keisaraekkja. Cixi framdi valdarán gegn hópi ríkisstjóra sem keisarinn sálugi hafði útnefnt og tók sjálf við ríkisstjórnartaumunum ásamt [[Ci'an keisaraekkja|keisaraekkjunni Ci'an]]. Cixi herti stjórntökin með því að gera frænda sinn að [[Guangxu-keisarinn|Guanxu-keisaranum]] eftir dauða Tongzhi-keisarans árið 1875, þvert gegn hefðbundinni erfðaröð [[Tjingveldið|Tjingveldisins]]. Cixi neitaði að tileinka sér vestræna stjórnarhætti en studdi þó ýmsar tækni- og hernaðarumbætur. Hún var samþykk innihaldi [[Hundraðdagaumbæturnar|Hundraðdagaumbótanna]] árið 1898 en mótmælti því hversu hratt átti að koma þeim í framkvæmd þar sem hún taldi þær skaðlegar styrk konungsvaldsins. Eftir að Guangxu-keisarinn reyndi að koma henni fyrir kattarnef setti Cixi hann í stofufangelsi fyrir að styðja við bakið á róttækustu umbótasinnunum. Cixi virðist hafa óttast að umbæturnar yrðu til þess að gera Kína berskjaldað fyrir áhrifum [[Japanska keisaradæmið|Japana]]. Eftir að [[Boxarauppreisnin]] leiddi til innrásar átta þjóða bandalags í Kína lýsti Cixi í fyrstu yfir stuðningi við boxarana fyrir að standa með Tjingveldinu og gegn útlendingum. Ósigur Kínverja gegn innrásarhernum sem fylgdi var mikil auðmýking fyrir Cixi. Þegar hún sneri aftur til Peking frá Xi-an, þangað sem hún hafði flutt keisarann, vingaðist hún loks við útlendinga í höfuðborginni og hóf ýmsar kerfisumbætur sem áttu að gera Kína að þingbundnu konungsveldi. Eftir að Cixi og Guanxu-keisarinn létust bæði árið 1908 var hirðin í höndum íhaldssamra Mansjúmanna, [[Puyi|nýi keisarinn]] var barnungur og alþýðan óstýrilát og óánægð.

Hefð er fyrir því meðal sagnfræðinga bæði í Kína og erlendis að lýsa Cixi sem harðstjóra sem bæri ábyrgð á hruni Tjingveldisins. Aðrir hafa haldið því fram að andstæðingar hennar meðal umbótasinna hafi klínt á henni sök fyrir vandamál sem hún hafði ekki stjórn á. Einnig hafa þeir haldið því fram að hún hafi beitt valdi sínu til að koma í veg fyrir stjórnmálaóreiðu, hafi ekki verið grimmari en aðrir samtímaleiðtogar og hafi staðið sig vel í að koma á umbótum undir lok ævi sinnar þótt hún hafi verið treg til.&lt;ref&gt;Chung, Sue Fawn (1979). &quot;The Much Maligned Empress Dowager: A Revisionist Study of the Empress Dowager Tz'u-Hsi (1835–1908)&quot;. Modern Asian Studies. 13 (2): 177–196. Bls. 177-196.&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{stubbur|æviágrip}}
{{fd|1835|1908}}
[[Flokkur:Ríkisstjórar Kína]]</text>
      <sha1>fnuhdt12c8jctm4jngww7qig5igki0r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rótarflókasveppur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60147</id>
    <revision>
      <id>1974777</id>
      <parentid>1382289</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:36:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1828" sha1="n0a2h3dtbj6vi5xjk5gi3dejznsbm5g" xml:space="preserve">{{Taxobox
| color = lightblue
| name = ''Rhizoctonia solani (vankynjað stig)''
| image = Root_of_sugarbeet_root_rot.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Sykurrófa sýkt af rótarflókasvepp.
| regnum = [[Sveppir]] (''Fungi'')
| phylum = [[Kólfsveppir]] (''Basidiomycota'')
| classis = [[Kólfsveppaflokkur]] (''Basidiomycetes'')
| subclassis = [[Hattsveppasyrpa]] (''Agaricomycetidae'')
| ordo = ''[[Polyporales]]''
| familia = ''[[Corticiaceae]]''
| genus = ''[[Rhizoctonia]]''
| species = '''''R. solani'''''
| binomial = ''Rhizoctonia solani''
| binomial_authority = J.G. Kühn 1858
| synonyms = 
''Moniliopsis aderholdii''&lt;small&gt;Ruhland 1908&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Moniliopsis solani'' &lt;small&gt;(J.G. Kühn) R.T. Moore 1987&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Rhizoctonia grisea'' &lt;small&gt;(J.A. Stev.) Matz 1920&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Rhizoctonia napaeae'' &lt;small&gt;Westend. &amp; Wallays 1846 &lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Rhizoctonia solani var. solani'' &lt;small&gt;J.G. Kühn 1858&lt;/small&gt;
}}
'''Rótarflókasveppur''' ([[fræðiheiti]]: ''Rhizoctonia solani''; kynjað stig: ''Thanatephorus cucumeris'') er [[kólfsveppir|kólfsveppur]] sem ræðst á [[jurt]]ir. Hann sækir í margar tegundir og er útbreiddur um allan heim. Hann er einn af þeim sveppum sem veldur [[svartrót]] (sýkingu í græðlingum). 

Rótarflókasveppur er mjög algengur í [[kartafla|kartöflurækt]] á [[Ísland]]i og er það talið vera vegna þess hve [[sáðskipti]] eru lítið stunduð. &lt;ref&gt;{{vefheimild|titill=Kartöflur í ágúst 2004|url=http://www.landbunadur.is/landbunadur/wgbi.nsf/Attachment/Kartoflur_agust_2004/$file/Kartoflur_agust_2004.pdf|árskoðað=2008|mánuðurskoðað=29. janúar}}&lt;/ref&gt;

==Heimildir==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
&lt;references /&gt;
&lt;/div&gt;

{{stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Kartöflusjúkdómar]]
[[Flokkur:Plöntusjúkdómar]]
[[Flokkur:Kólfsveppir]]</text>
      <sha1>n0a2h3dtbj6vi5xjk5gi3dejznsbm5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bardagaíþrótt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60841</id>
    <revision>
      <id>1974751</id>
      <parentid>1891282</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:18:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1974751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3305" sha1="9wtb0e8je7amogw96qsah5c5bcbqwgs" xml:space="preserve">[[Mynd:Womens_Muay_Thai_teep.jpg|thumb|right|Keppni í [[taíbox]]i kvenna.]]
'''Bardagaíþrótt''' eða '''sjálfsvarnaríþrótt''' er [[íþrótt]] þar sem tveir eða fleiri keppa í [[bardagi|bardaga]] í [[návígi]] samkvæmt tilteknum keppnisreglum ýmist með eða án [[vopn]]a. Dæmi um bardagaíþróttir eru [[hnefaleikar]], [[glíma]] og [[skylmingar]]. Fólk leggur stund á bardagaíþróttir af ýmsum ástæðum, svo sem fyrir [[líkamsrækt]], sem [[keppnisíþrótt]], í [[sjálfsvörn|sjálfsvarnarskyni]], og til beitingar í [[slagsmál]]um og [[götubardagi|götubardögum]]. Bardagaíþróttir eru líka hluti af þjálfun [[hermaður|hermanna]] og [[lögregla|lögreglu]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author1=Öztürk, E.|author2=Yanar, N.|year=2021|title=Comparison of Defence Arts by Country in Law Enforcement Education|journal=Scientific Bulletin|volume=26|number=2|pages=168-175|doi=10.2478/bsaft-2021-0020}}&lt;/ref&gt;

Hugtök á borð við „bardagaíþrótt“ eða „sjálfsvarnaríþrótt“ voru búin til til að lýsa hefðbundnum íþróttum frá [[Austur-Asía|Austur-Asíu]], á borð við [[jiu jitsu]], [[karate]] og [[kung fu]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|4218888|Júdó|höfundur=Þór Indriðason|blað=Skinfaxi|dags=1. febrúar 1981|bls=14-15}}&lt;/ref&gt; Seinna var tekið að telja með vestrænar íþróttagreinar á borð við skylmingar og hnefaleika, þar sem barist er í návígi. Fjölmargar hefðbundnar vestrænar íþróttagreinar eiga sér uppruna sem tengist þjálfun í hernaði. Dæmi um það eru [[spjótkast]], [[kringlukast]], [[bogfimi]] og [[hindrunarstökk]]. [[Fimmtarþraut]] og [[nútíma fimmtarþraut]] eru samsettar fjölíþróttagreinar sem áttu upphaflega að endurspegla þjálfun hermanna.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Heck, S.|year=2011|title=Modern Pentathlon and the First World War: When Athletes and Soldiers Met to Practise Martial Manliness|journal=The International Journal of the History of Sport|volume=28|number=3–4|pages=410–428|doi=10.1080/09523367.2011.544860}}&lt;/ref&gt; Íþróttagreinar á borð við [[skotfimi]], bogfimi og spjótkast, sem ekki fela í sér bardaga milli tveggja keppenda í návígi, eru yfirleitt ekki flokkaðar með bardagaíþróttum.

Bardagaíþróttir eru flokkaðar með ýmsu móti, til dæmis eftir því hvort þær byggist á höggum og spörkum, eða glímutökum, lásum og köstum; og eftir því hvaða vopn eru notuð. Sumar bardagaíþróttir eru fyrst og fremst sjálfsvarnaríþróttir og í sumum þeirra er lögð meiri áhersla á andlega þjálfun, siðaboðskap, íhugun og innri frið, en líkamlega færni.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Corcoran, John|year=1992|title=The Martial Arts Companion: Culture, History, and Enlightenment|publisher=Mallard Press|isbn=0-7924-5762-5}}&lt;/ref&gt;

== Tegundir ==
=== Án vopna ===
* [[Blandaðar bardagaíþróttir]]
* [[Brasilískt ju jitsu]]
* [[Capoeira]]
* [[Fjölbragðaglíma]]
* [[Glíma]]
* [[Hnefaleikar]]
* [[Ju jitsu]]
* [[Júdó]]
* [[Karate]]
* [[Klassísk glíma]]
* [[Kung Fu]]
* [[Savate]]
* [[Sparkbox]]
* [[Súmóglíma]]
* [[Taíbox]]
* [[Taíkvondó]]
=== Með vopnum ===
* [[Kalaripayattu]]
* [[Kendó]]
* [[Skylmingar]]
* [[Stafbardagi]]

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

{{stubbur|bardagaíþrótt}}
[[Flokkur:Bardagaíþróttir| ]]</text>
      <sha1>9wtb0e8je7amogw96qsah5c5bcbqwgs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1974752</id>
      <parentid>1974751</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1974752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3304" sha1="73pe16vzou1dib3arxwan74he9tr6sp" xml:space="preserve">[[Mynd:Womens_Muay_Thai_teep.jpg|thumb|right|Keppni í [[taíbox]]i kvenna.]]
'''Bardagaíþrótt''' eða '''sjálfsvarnaríþrótt''' er [[íþrótt]] þar sem tveir eða fleiri keppa í [[bardagi|bardaga]] í [[návígi]] samkvæmt tilteknum keppnisreglum ýmist með eða án [[vopn]]a. Dæmi um bardagaíþróttir eru [[hnefaleikar]], [[glíma]] og [[skylmingar]]. Fólk leggur stund á bardagaíþróttir af ýmsum ástæðum, svo sem fyrir [[líkamsrækt]], sem [[keppnisíþrótt]], í [[sjálfsvörn|sjálfsvarnarskyni]], og til beitingar í [[slagsmál]]um og [[götubardagi|götubardögum]]. Bardagaíþróttir eru líka hluti af þjálfun [[hermaður|hermanna]] og [[lögregla|lögreglu]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author1=Öztürk, E.|author2=Yanar, N.|year=2021|title=Comparison of Defence Arts by Country in Law Enforcement Education|journal=Scientific Bulletin|volume=26|number=2|pages=168-175|doi=10.2478/bsaft-2021-0020}}&lt;/ref&gt;

Hugtök á borð við „bardagaíþrótt“ eða „sjálfsvarnaríþrótt“ voru búin til til að lýsa hefðbundnum íþróttum frá [[Austur-Asía|Austur-Asíu]], á borð við [[jiu jitsu]], [[karate]] og [[kung fu]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|4218888|Júdó|höfundur=Þór Indriðason|blað=Skinfaxi|dags=1. febrúar 1981|bls=14-15}}&lt;/ref&gt; Seinna var tekið að telja með vestrænar íþróttagreinar á borð við skylmingar og hnefaleika, þar sem barist er í návígi. Fjölmargar hefðbundnar vestrænar íþróttagreinar eiga sér uppruna sem tengist þjálfun í hernaði. Dæmi um það eru [[spjótkast]], [[kringlukast]], [[bogfimi]] og [[hindrunarstökk]]. [[Fimmtarþraut]] og [[nútímafimmtarþraut]] eru samsettar fjölíþróttagreinar sem áttu upphaflega að endurspegla þjálfun hermanna.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Heck, S.|year=2011|title=Modern Pentathlon and the First World War: When Athletes and Soldiers Met to Practise Martial Manliness|journal=The International Journal of the History of Sport|volume=28|number=3–4|pages=410–428|doi=10.1080/09523367.2011.544860}}&lt;/ref&gt; Íþróttagreinar á borð við [[skotfimi]], bogfimi og spjótkast, sem ekki fela í sér bardaga milli tveggja keppenda í návígi, eru yfirleitt ekki flokkaðar með bardagaíþróttum.

Bardagaíþróttir eru flokkaðar með ýmsu móti, til dæmis eftir því hvort þær byggist á höggum og spörkum, eða glímutökum, lásum og köstum; og eftir því hvaða vopn eru notuð. Sumar bardagaíþróttir eru fyrst og fremst sjálfsvarnaríþróttir og í sumum þeirra er lögð meiri áhersla á andlega þjálfun, siðaboðskap, íhugun og innri frið, en líkamlega færni.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Corcoran, John|year=1992|title=The Martial Arts Companion: Culture, History, and Enlightenment|publisher=Mallard Press|isbn=0-7924-5762-5}}&lt;/ref&gt;

== Tegundir ==
=== Án vopna ===
* [[Blandaðar bardagaíþróttir]]
* [[Brasilískt ju jitsu]]
* [[Capoeira]]
* [[Fjölbragðaglíma]]
* [[Glíma]]
* [[Hnefaleikar]]
* [[Ju jitsu]]
* [[Júdó]]
* [[Karate]]
* [[Klassísk glíma]]
* [[Kung Fu]]
* [[Savate]]
* [[Sparkbox]]
* [[Súmóglíma]]
* [[Taíbox]]
* [[Taíkvondó]]
=== Með vopnum ===
* [[Kalaripayattu]]
* [[Kendó]]
* [[Skylmingar]]
* [[Stafbardagi]]

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

{{stubbur|bardagaíþrótt}}
[[Flokkur:Bardagaíþróttir| ]]</text>
      <sha1>73pe16vzou1dib3arxwan74he9tr6sp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1974753</id>
      <parentid>1974752</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:28:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1974753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3583" sha1="b83kb5ahww9gml6nvjgd14bzheru1al" xml:space="preserve">[[Mynd:Womens_Muay_Thai_teep.jpg|thumb|right|Keppni í [[taíbox]]i kvenna.]]
'''Bardagaíþrótt''' eða '''sjálfsvarnaríþrótt''' er [[íþrótt]] þar sem tveir eða fleiri keppa í [[bardagi|bardaga]] í [[návígi]] samkvæmt tilteknum keppnisreglum ýmist með eða án [[vopn]]a. Dæmi um bardagaíþróttir eru [[hnefaleikar]], [[glíma]] og [[skylmingar]]. Fólk leggur stund á bardagaíþróttir af ýmsum ástæðum, svo sem fyrir [[líkamsrækt]], sem [[keppnisíþrótt]], í [[sjálfsvörn|sjálfsvarnarskyni]], og til beitingar í [[slagsmál]]um og [[götubardagi|götubardögum]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Godfrey, E.|year=2010|title=Urban heroes versus folk devils: civilian self-defence in London (1880-1914)|journal=Crime, Histoire &amp; Sociétés/Crime, History &amp; Societies|volume=14|number=2|pages=5-30|url=https://journals.openedition.org/chs/1185}}&lt;/ref&gt; Bardagaíþróttir eru líka hluti af þjálfun [[hermaður|hermanna]] og [[lögregla|lögreglu]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author1=Öztürk, E.|author2=Yanar, N.|year=2021|title=Comparison of Defence Arts by Country in Law Enforcement Education|journal=Scientific Bulletin|volume=26|number=2|pages=168-175|doi=10.2478/bsaft-2021-0020}}&lt;/ref&gt;

Hugtök á borð við „bardagaíþrótt“ eða „sjálfsvarnaríþrótt“ voru búin til til að lýsa hefðbundnum íþróttum frá [[Austur-Asía|Austur-Asíu]], á borð við [[jiu jitsu]], [[karate]] og [[kung fu]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|4218888|Júdó|höfundur=Þór Indriðason|blað=Skinfaxi|dags=1. febrúar 1981|bls=14-15}}&lt;/ref&gt; Seinna var tekið að telja með vestrænar íþróttagreinar á borð við skylmingar og hnefaleika, þar sem barist er í návígi. Fjölmargar hefðbundnar vestrænar íþróttagreinar eiga sér uppruna sem tengist þjálfun í hernaði. Dæmi um það eru [[spjótkast]], [[kringlukast]], [[bogfimi]] og [[hindrunarstökk]]. [[Fimmtarþraut]] og [[nútímafimmtarþraut]] eru samsettar fjölíþróttagreinar sem áttu upphaflega að endurspegla þjálfun hermanna.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Heck, S.|year=2011|title=Modern Pentathlon and the First World War: When Athletes and Soldiers Met to Practise Martial Manliness|journal=The International Journal of the History of Sport|volume=28|number=3–4|pages=410–428|doi=10.1080/09523367.2011.544860}}&lt;/ref&gt; Íþróttagreinar á borð við [[skotfimi]], bogfimi og spjótkast, sem ekki fela í sér bardaga milli tveggja keppenda í návígi, eru yfirleitt ekki flokkaðar með bardagaíþróttum.

Bardagaíþróttir eru flokkaðar með ýmsu móti, til dæmis eftir því hvort þær byggist á höggum og spörkum, eða glímutökum, lásum og köstum; og eftir því hvaða vopn eru notuð. Sumar bardagaíþróttir eru fyrst og fremst sjálfsvarnaríþróttir og í sumum þeirra er lögð meiri áhersla á andlega þjálfun, siðaboðskap, íhugun og innri frið, en líkamlega færni.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Corcoran, John|year=1992|title=The Martial Arts Companion: Culture, History, and Enlightenment|publisher=Mallard Press|isbn=0-7924-5762-5}}&lt;/ref&gt;

== Tegundir ==
=== Án vopna ===
* [[Blandaðar bardagaíþróttir]]
* [[Brasilískt ju jitsu]]
* [[Capoeira]]
* [[Fjölbragðaglíma]]
* [[Glíma]]
* [[Hnefaleikar]]
* [[Ju jitsu]]
* [[Júdó]]
* [[Karate]]
* [[Klassísk glíma]]
* [[Kung Fu]]
* [[Savate]]
* [[Sparkbox]]
* [[Súmóglíma]]
* [[Taíbox]]
* [[Taíkvondó]]
=== Með vopnum ===
* [[Kalaripayattu]]
* [[Kendó]]
* [[Skylmingar]]
* [[Stafbardagi]]

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

{{stubbur|bardagaíþrótt}}
[[Flokkur:Bardagaíþróttir| ]]</text>
      <sha1>b83kb5ahww9gml6nvjgd14bzheru1al</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1974754</id>
      <parentid>1974753</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:32:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Án vopna */</comment>
      <origin>1974754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3582" sha1="ivli2id9wvbzpnvjxihsvcbgltxu4jy" xml:space="preserve">[[Mynd:Womens_Muay_Thai_teep.jpg|thumb|right|Keppni í [[taíbox]]i kvenna.]]
'''Bardagaíþrótt''' eða '''sjálfsvarnaríþrótt''' er [[íþrótt]] þar sem tveir eða fleiri keppa í [[bardagi|bardaga]] í [[návígi]] samkvæmt tilteknum keppnisreglum ýmist með eða án [[vopn]]a. Dæmi um bardagaíþróttir eru [[hnefaleikar]], [[glíma]] og [[skylmingar]]. Fólk leggur stund á bardagaíþróttir af ýmsum ástæðum, svo sem fyrir [[líkamsrækt]], sem [[keppnisíþrótt]], í [[sjálfsvörn|sjálfsvarnarskyni]], og til beitingar í [[slagsmál]]um og [[götubardagi|götubardögum]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Godfrey, E.|year=2010|title=Urban heroes versus folk devils: civilian self-defence in London (1880-1914)|journal=Crime, Histoire &amp; Sociétés/Crime, History &amp; Societies|volume=14|number=2|pages=5-30|url=https://journals.openedition.org/chs/1185}}&lt;/ref&gt; Bardagaíþróttir eru líka hluti af þjálfun [[hermaður|hermanna]] og [[lögregla|lögreglu]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author1=Öztürk, E.|author2=Yanar, N.|year=2021|title=Comparison of Defence Arts by Country in Law Enforcement Education|journal=Scientific Bulletin|volume=26|number=2|pages=168-175|doi=10.2478/bsaft-2021-0020}}&lt;/ref&gt;

Hugtök á borð við „bardagaíþrótt“ eða „sjálfsvarnaríþrótt“ voru búin til til að lýsa hefðbundnum íþróttum frá [[Austur-Asía|Austur-Asíu]], á borð við [[jiu jitsu]], [[karate]] og [[kung fu]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|4218888|Júdó|höfundur=Þór Indriðason|blað=Skinfaxi|dags=1. febrúar 1981|bls=14-15}}&lt;/ref&gt; Seinna var tekið að telja með vestrænar íþróttagreinar á borð við skylmingar og hnefaleika, þar sem barist er í návígi. Fjölmargar hefðbundnar vestrænar íþróttagreinar eiga sér uppruna sem tengist þjálfun í hernaði. Dæmi um það eru [[spjótkast]], [[kringlukast]], [[bogfimi]] og [[hindrunarstökk]]. [[Fimmtarþraut]] og [[nútímafimmtarþraut]] eru samsettar fjölíþróttagreinar sem áttu upphaflega að endurspegla þjálfun hermanna.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Heck, S.|year=2011|title=Modern Pentathlon and the First World War: When Athletes and Soldiers Met to Practise Martial Manliness|journal=The International Journal of the History of Sport|volume=28|number=3–4|pages=410–428|doi=10.1080/09523367.2011.544860}}&lt;/ref&gt; Íþróttagreinar á borð við [[skotfimi]], bogfimi og spjótkast, sem ekki fela í sér bardaga milli tveggja keppenda í návígi, eru yfirleitt ekki flokkaðar með bardagaíþróttum.

Bardagaíþróttir eru flokkaðar með ýmsu móti, til dæmis eftir því hvort þær byggist á höggum og spörkum, eða glímutökum, lásum og köstum; og eftir því hvaða vopn eru notuð. Sumar bardagaíþróttir eru fyrst og fremst sjálfsvarnaríþróttir og í sumum þeirra er lögð meiri áhersla á andlega þjálfun, siðaboðskap, íhugun og innri frið, en líkamlega færni.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Corcoran, John|year=1992|title=The Martial Arts Companion: Culture, History, and Enlightenment|publisher=Mallard Press|isbn=0-7924-5762-5}}&lt;/ref&gt;

== Tegundir ==
=== Án vopna ===
* [[Blandaðar bardagaíþróttir]]
* [[Brasilískt ju jitsu]]
* [[Capoeira]]
* [[Fjölbragðaglíma]]
* [[Glíma]]
* [[Hnefaleikar]]
* [[Ju jitsu]]
* [[Júdó]]
* [[Karate]]
* [[Klassísk glíma]]
* [[Kung Fu]]
* [[Savate]]
* [[Sparkbox]]
* [[Súmóglíma]]
* [[Taekwondo]]
* [[Taíbox]]

=== Með vopnum ===
* [[Kalaripayattu]]
* [[Kendó]]
* [[Skylmingar]]
* [[Stafbardagi]]

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

{{stubbur|bardagaíþrótt}}
[[Flokkur:Bardagaíþróttir| ]]</text>
      <sha1>ivli2id9wvbzpnvjxihsvcbgltxu4jy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Stjórnarfar ríkja</title>
    <ns>10</ns>
    <id>61299</id>
    <revision>
      <id>1974815</id>
      <parentid>1864879</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:43:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="915" sha1="mwm84kejovx8xafc187xapi14grcc5n" xml:space="preserve">&lt;div align=&quot;right&quot;&gt;&lt;div style=&quot;float:right; margin-left:4px; clear:both; padding: 3px; width:200px; background:#f8f8f8 font-size:14px;&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:99%; background:#ccc; font-size:14px&quot;&gt;'''[[Stjórnarfar]]'''&lt;/div&gt;
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;bakground:#eee;&quot;
|- align=left style=&quot;font-size: 100%&quot; 
|
[[Listi yfir tegundir stjórnarfars]]
*[[Stjórnleysisstefna]]
*[[Borgríki]]
*[[Samstjórn]]
*[[Lýðræði]]
*[[Einræði]]
*{{ill|Yfirstjórn|en|Directorial system}}
*[[Sambandsríki]]
*[[Lénsskipulag]]
*[[Blandað stjórnarfar]]
*[[Verðleikaræði]]
*[[Konungsríki]]
*[[Þingræði]]
*[[Forsetaræði]]
*[[Lýðveldi]]
*{{ill|Ráðherraþingræði|en|Semi-parliamentary system}}
*[[Forsetaþingræði]]
*[[Klerkaveldi]]
|} &lt;div style=&quot;width:99%; background:#ccc; font-size:12px&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;{{Tnavbar|Stjórnarfar ríkja}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mwm84kejovx8xafc187xapi14grcc5n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stálormur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71065</id>
    <revision>
      <id>1974824</id>
      <parentid>1495575</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T06:16:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Magnefl</username>
        <id>32054</id>
      </contributor>
      <comment>foto</comment>
      <origin>1974824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="869" sha1="rdypxvp79co78h642mebcqhx2boroqm" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Stálormur
| image = Anguidae.jpg
| image_width = 250px
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'')
| subphylum = [[Hryggdýr]] (''Vertebrata'')
| classis = [[Skriðdýr]] (''Reptilia'')
| ordo = [[Hreisturdýr]] (''Squamata'')
| familia = ''[[Anguidae]]''
| genus = ''[[Anguis]]''
| species = '''Stálormur'''
| binomial = ''Anguis fragilis''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
}}
[[File:Anguis fragilis-m.jpg|thumb|Fullorðnir karldýr eru ljósir]][[File:Anguis fragilis-ø.jpg|thumb|Stálormar eru fótalausir eðlur með augnlok og hreyfanleg augu]]
'''Stálormur''' ([[fræðiheiti]]: ''Anguis fragilis'') er gráleit, útlimalaus [[Eðlur|eðlutegund]] sem fæðir lifandi unga og er helst að finna í [[Evrópa|Norður-Evrópu]]. 

{{Stubbur|Líffræði}}

[[Flokkur:Hreisturdýr]]</text>
      <sha1>rdypxvp79co78h642mebcqhx2boroqm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Leiklistarsamband Íslands</title>
    <ns>10</ns>
    <id>80051</id>
    <revision>
      <id>1974812</id>
      <parentid>746049</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:42:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1199" sha1="17k1r2kz6ihrk3hucvxkun7qx47gtf4" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Leiklistarsamband Íslands
| title = [[Leiklistarsamband Íslands]]

| list1 = [[Bandalag íslenskra leikfélaga]] &amp;nbsp;• [[Bandalag sjálfstæðra leikhúsa]] &amp;nbsp;• [[Dansleikhús með ekka]] &amp;nbsp;• [[Félag íslenskra leikara]] &amp;nbsp;• [[Félag íslenskra leikara - 5. deild (leikmynda- og búningahönnuðir)]] &amp;nbsp;• [[Félag íslenskra listdansara]] &amp;nbsp;• [[Félag leikskálda og handritshöfunda]] &amp;nbsp;• [[Félag leikstjóra á Íslandi ]] &amp;nbsp;• [[Félag tæknifólks í rafiðnaði ]] &amp;nbsp;• [[Hafnarfjarðarleikhúsið Hermóður og Háðvör]] &amp;nbsp;• [[Íslenski dansflokkurinn]] &amp;nbsp;• [[Íslenska óperan]] &amp;nbsp;• [[Leikfélag Akureyrar]] &amp;nbsp;• [[Leikfélag Reykjavíkur]] &amp;nbsp;• [[Leikminjasafn Íslands]] &amp;nbsp;• [[Listaháskóli Íslands|Listaháskóli Íslands - Leiklistardeild]] &amp;nbsp;• [[Loftkastalinn]] &amp;nbsp;• [[Möguleikhúsið]] &amp;nbsp;• [[Ríkisútvarpið#Útvarp|Ríkisútvarpið - Útvarpsleikhúsið]] &amp;nbsp;• [[Sjónvarpið|Ríkisútvarpið - Sjónvarpið]] &amp;nbsp;• [[Vesturport ]] &amp;nbsp;• [[Þjóðleikhúsið]]


}}&lt;noinclude&gt;

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Þemasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>17k1r2kz6ihrk3hucvxkun7qx47gtf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Annað ráðuneyti Jóns Magnússonar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>83426</id>
    <revision>
      <id>1974794</id>
      <parentid>1784505</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="976" sha1="c6e6cu3utr5gsdp5mlrcacv6pmcvaz2" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Annað ráðuneyti Jóns Magnússonar
| title = [[Annað ráðuneyti Jóns Magnússonar]]
| state = collapsed
| group1 = [[Forsætisráðherra Íslands|Forsætisráðherra]]
| list1 = [[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] ([[25. febrúar]] [[1920]] - [[7. mars]] [[1922]])

| group2 = [[Dóms- og kirkjumálaráðherra Íslands|Dóms- og kirkjumálaráðherra]]
| list2 = [[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] ([[25. febrúar]] [[1920]] - [[7. mars]] [[1922]])

| group3 = [[Fjármálaráðherra Íslands|Fjármálaráðherra]]
| list3 = [[Magnús Guðmundsson]] ([[25. febrúar]] [[1920]] - [[7. mars]] [[1922]])

| group4 = [[Atvinnumálaráðherra Íslands|Atvinnumálaráðherra]]
| list4 = [[Pétur Jónsson]] ([[25. febrúar]] [[1920]] - [[20. janúar]] 1922) &amp;nbsp;• [[Magnús Guðmundsson]] ([[20. janúar]] 1922 - [[7. mars]] [[1922]])
}}&lt;noinclude&gt;

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Íslensk stjórnmálasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c6e6cu3utr5gsdp5mlrcacv6pmcvaz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur</title>
    <ns>10</ns>
    <id>83496</id>
    <revision>
      <id>1974801</id>
      <parentid>1892835</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:40:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3501" sha1="l5nk3mihrdfsl3zp8fyxts2nvoc091v" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur
| title = [[Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]]
| state = {{{state&lt;includeonly&gt;|autocollapse&lt;/includeonly&gt;}}}
| group1 = [[Forsætisráðherra Íslands|Forsætisráðherra]]
| list1 = [[Jóhanna Sigurðardóttir]] ([[10. maí]] [[2009]] - [[23. maí]] [[2013]])


| group2 = [[Fjármálaráðherra Íslands|Fjármálaráðherra]]
| list2 = [[Steingrímur J. Sigfússon]] ([[10. maí]] [[2009]] - [[31. desember]] [[2011]]) &amp;nbsp;• [[Oddný G. Harðardóttir]] ([[31. desember]] [[2011]] -  [[23. maí]] [[2013]])


| group3 = [[Utanríkisráðherra Íslands|Utanríkisráðherra]]
| list3 = [[Össur Skarphéðinsson]] ([[10. maí]] [[2009]] - [[23. maí]] [[2013]])


| group4 = [[Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra Íslands|Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra]]
| list4 = [[Kristján L. Möller]] ([[10. maí]] [[2009]] - [[2. september]] [[2010]]) &amp;nbsp;• [[Ögmundur Jónasson]] ([[2. september]] [[2010]] - [[1. janúar]] [[2011]] )


| group5 = [[Heilbrigðisráðherra Íslands|Heilbrigðisráðherra]]
| list5 = [[Ögmundur Jónasson]] ([[10. maí]] [[2009]] - [[1. október]] [[2009]]) &amp;nbsp;• [[Álfheiður Ingadóttir]] ([[1. október]] [[2009]] - [[2. september]] [[2010]]) &amp;nbsp;• [[Guðbjartur Hannesson]] ([[2. september]] [[2010]] - [[1. janúar]] [[2011]] )


| group6 = [[Mennta- og menningarmálaráðherra Íslands|Mennta- og menningarmálaráðherra]]
| list6 = [[Katrín Jakobsdóttir]] ([[10. maí]] [[2009]] - [[23. maí]] [[2013]])


| group7 = [[Efnahags- og viðskiptaráðherra Íslands|Efnahags- og viðskiptaráðherra]]
| list7 = [[Gylfi Magnússon]] ([[10. maí]] [[2009]] - [[2. september]] [[2010]]) &amp;nbsp;• [[Árni Páll Árnason]] ([[2. september]] [[2010]] - [[31. desember]] [[2011]]) &amp;nbsp;• [[Steingrímur J. Sigfússon]] ([[31. desember]] [[2011]] - [[23. maí]] [[2013]])


| group8 = [[Dómsmála- og mannréttindaráðherra Íslands|Dómsmála- og mannréttindaráðherra]]
| list8 = [[Ragna Árnadóttir]] ([[10. maí]] [[2009]] - [[2. september]] [[2010]]) &amp;nbsp;• [[Ögmundur Jónasson]] ([[2. september]] [[2010]] - [[1. janúar]] [[2011]])


| group9 = [[Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra Íslands|Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra]]
| list9 = [[Jón Bjarnason (þingmaður)|Jón Bjarnason]] ([[10. maí]] [[2009]] - [[31. desember]] [[2011]]) &amp;nbsp;• [[Steingrímur J. Sigfússon]] ([[31. desember]] [[2011]] - [[23. maí]] [[2013]])


| group10 = [[Iðnaðarráðherra Íslands|Iðnaðarráðherra]]
| list10 = [[Katrín Júlíusdóttir]] ([[10. maí]] [[2009]] - [[23. maí]] [[2013]])


| group11 = [[Félags- og tryggingamálaráðherra Íslands|Félags- og tryggingamálaráðherra]]
| list11 = [[Árni Páll Árnason]] ([[10. maí]] [[2009]] - [[2. september]] [[2010]]) &amp;nbsp;• [[Guðbjartur Hannesson]] ([[2. september]] [[2010]] - [[1. janúar]] [[2011]])


| group12 = [[Umhverfisráðherra Íslands|Umhverfisráðherra]]
| list12 = [[Svandís Svavarsdóttir]] ([[10. maí]] [[2009]] - [[23. maí]] [[2013]])


| group13 = [[Innanríkisráðherra Íslands|Innanríkisráðherra]]
| list13 = [[Ögmundur Jónasson]] ([[1. janúar]] [[2011]] - [[23. maí]] [[2013]])


| group14 = [[Velferðarráðherra Íslands|Velferðarráðherra]]
| list14 = [[Guðbjartur Hannesson]] ([[1. janúar]] [[2011]] - [[23. maí]] [[2013]])


}}&lt;noinclude&gt;

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Íslensk stjórnmálasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l5nk3mihrdfsl3zp8fyxts2nvoc091v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Fyrsta ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur</title>
    <ns>10</ns>
    <id>83498</id>
    <revision>
      <id>1974803</id>
      <parentid>1784518</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:40:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2259" sha1="bwwlarwcyxlsl43ixsb3m00bsdpr8ii" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Fyrsta ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur
| title = [[Fyrsta ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]]
| state = {{{state&lt;includeonly&gt;|autocollapse&lt;/includeonly&gt;}}}
| group1 = [[Forsætisráðherra Íslands|Forsætisráðherra]]
| list1 = [[Jóhanna Sigurðardóttir]] ([[1. febrúar]] [[2009]] - [[10. maí]] [[2009]])


| group2 = [[Fjármálaráðherra Íslands|Fjármálaráðherra]]
| list2 = [[Steingrímur J. Sigfússon]] ([[1. febrúar]] [[2009]] - [[10. maí]] [[2009]])


| group3 = [[Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra Íslands|Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra]]
| list3 = [[Steingrímur J. Sigfússon]] ([[1. febrúar]] [[2009]] - [[10. maí]] [[2009]])


| group4 = [[Utanríkisráðherra Íslands|Utanríkisráðherra]]
| list4 = [[Össur Skarphéðinsson]] ([[1. febrúar]] [[2009]] - [[10. maí]] [[2009]])


| group5 = [[Iðnaðarráðherra Íslands|Iðnaðarráðherra]]
| list5 = [[Össur Skarphéðinsson]] ([[1. febrúar]] [[2009]] - [[10. maí]] [[2009]])


| group6 = [[Samgönguráðherra Íslands|Samgönguráðherra]]
| list6 = [[Kristján L. Möller]] ([[1. febrúar]] [[2009]] - [[10. maí]] [[2009]])


| group7 = [[Félags- og tryggingamálaráðherra Íslands|Félags- og tryggingamálaráðherra]]
| list7 = [[Ásta R. Jóhannesdóttir]] ([[1. febrúar]] [[2009]] - [[10. maí]] [[2009]])


| group8 = [[Heilbrigðisráðherra Íslands|Heilbrigðisráðherra]]
| list8 = [[Ögmundur Jónasson]] ([[1. febrúar]] [[2009]] - [[10. maí]] [[2009]])


| group9 = [[Umhverfisráðherra Íslands|Umhverfisráðherra]]
| list9 = [[Kolbrún Halldórsdóttir]] ([[1. febrúar]] [[2009]] - [[10. maí]] [[2009]])


| group10 = [[Menntamálaráðherra Íslands|Menntamálaráðherra]]
| list10 = [[Katrín Jakobsdóttir]] ([[1. febrúar]] [[2009]] - [[10. maí]] [[2009]])


| group11 = [[Viðskiptaráðherra Íslands|Viðskiptaráðherra]]
| list11 = [[Gylfi Magnússon]] ([[1. febrúar]] [[2009]] - [[10. maí]] [[2009]])


| group12 = [[Dóms- og kirkjumálaráðherra Íslands|Dóms- og kirkjumálaráðherra]]
| list12 = [[Ragna Árnadóttir]] ([[1. febrúar]] [[2009]] - [[10. maí]] [[2009]])


}}&lt;noinclude&gt;

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Íslensk stjórnmálasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bwwlarwcyxlsl43ixsb3m00bsdpr8ii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Fyrsta ráðuneyti Geirs Haarde</title>
    <ns>10</ns>
    <id>83501</id>
    <revision>
      <id>1974808</id>
      <parentid>1784516</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2212" sha1="q9p6wlnr65wfqr0z00fjonu4ll7ctrj" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Fyrsta ráðuneyti Geirs Haarde
| title = [[Fyrsta ráðuneyti Geirs Haarde]]
| state = collapsed
| group1 = [[Forsætisráðherra Íslands|Forsætisráðherra]]
| list1 = [[Geir H. Haarde]] ([[15. júní]] [[2006]] - [[24. maí]] [[2007]])


| group2 = [[Utanríkisráðherra Íslands|Utanríkisráðherra]]
| list2 = [[Valgerður Sverrisdóttir]] ([[15. júní]] [[2006]] - [[24. maí]] [[2007]])


| group3 = [[Fjármálaráðherra Íslands|Fjármálaráðherra]]
| list3 = [[Árni M. Mathiesen]] ([[15. júní]] [[2006]] - [[24. maí]] [[2007]])


| group4 = [[Dóms- og kirkjumálaráðherra Íslands|Dóms- og kirkjumálaráðherra]]
| list4 = [[Björn Bjarnason (f. 1944)|Björn Bjarnason]] ([[15. júní]] [[2006]] - [[24. maí]] [[2007]])


| group5 = [[Sjávarútvegsráðherra Íslands|Sjávarútvegsráðherra]]
| list5 = [[Einar K. Guðfinnsson]] ([[15. júní]] [[2006]] - [[24. maí]] [[2007]])


| group6 = [[Landbúnaðarráðherra Íslands|Landbúnaðarráðherra]]
| list6 = [[Guðni Ágústsson]] ([[15. júní]] [[2006]] - [[24. maí]] [[2007]])


| group7 = [[Iðnaðar- og viðskiptaráðherra Íslands|Iðnaðar- og viðskiptaráðherra]]
| list7 = [[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]] ([[15. júní]] [[2006]] - [[24. maí]] [[2007]])


| group8 = [[Umhverfisráðherra Íslands|Umhverfisráðherra]]
| list8 = [[Jónína Bjartmarz]] ([[15. júní]] [[2006]] - [[24. maí]] [[2007]])


| group9 = [[Félagsmálaráðherra Íslands|Félagsmálaráðherra]]
| list9 = [[Magnús Stefánsson]] ([[15. júní]] [[2006]] - [[24. maí]] [[2007]])


| group10 = [[Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra Íslands|Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra]]
| list10 = [[Siv Friðleifsdóttir]] ([[15. júní]] [[2006]] - [[24. maí]] [[2007]])


| group11 = [[Samgönguráðherra Íslands|Samgönguráðherra]]
| list11 = [[Sturla Böðvarsson]] ([[15. júní]] [[2006]] - [[24. maí]] [[2007]])


| group12 = [[Menntamálaráðherra Íslands|Menntamálaráðherra]]
| list12 = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] ([[15. júní]] [[2006]] - [[24. maí]] [[2007]])


}}&lt;noinclude&gt;

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Íslensk stjórnmálasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q9p6wlnr65wfqr0z00fjonu4ll7ctrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>83664</id>
    <revision>
      <id>1974809</id>
      <parentid>1784547</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2412" sha1="dfgisutxm3vli57ba16xftfr6wzevqc" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar
| title = [[Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]]
| state = collapsed
| group1 = [[Forsætisráðherra Íslands|Forsætisráðherra]]
| list1 = [[Steingrímur Hermannsson]] ([[10. september]] [[1989]] - [[30. apríl]] [[1991]])


| group2 = [[Utanríkisráðherra Íslands|Utanríkisráðherra]]
| list2 = [[Jón Baldvin Hannibalsson]] ([[10. september]] [[1989]] - [[30. apríl]] [[1991]])


| group3 = [[Iðnaðarráðherra Íslands|Iðnaðarráðherra]]
| list3 = [[Jón Sigurðsson (f. 1941)|Jón Sigurðsson]] ([[10. september]] [[1989]] - [[30. apríl]] [[1991]])


| group4 = [[Viðskiptaráðherra Íslands|Viðskiptaráðherra]]
| list4 = [[Jón Sigurðsson (f. 1941)|Jón Sigurðsson]] ([[10. september]] [[1989]] - [[30. apríl]] [[1991]])


| group5 = [[Félagsmálaráðherra Íslands|Félagsmálaráðherra]]
| list5 = [[Jóhanna Sigurðardóttir]] ([[10. september]] [[1989]] - [[30. apríl]] [[1991]])


| group6 = [[Heilbrigðisráðherra Íslands|Heilbrigðisráðherra]]
| list6 = [[Guðmundur Bjarnason]] ([[10. september]] [[1989]] - [[30. apríl]] [[1991]])


| group7 = [[Sjávarútvegsráðherra Íslands|Sjávarútvegsráðherra]]
| list7 = [[Halldór Ásgrímsson]] ([[10. september]] [[1989]] - [[30. apríl]] [[1991]])


| group8 = [[Fjármálaráðherra Íslands|Fjármálaráðherra]]
| list8 = [[Ólafur Ragnar Grímsson]] ([[10. september]] [[1989]] - [[30. apríl]] [[1991]])


| group9 = [[Menntamálaráðherra Íslands|Menntamálaráðherra]]
| list9 = [[Svavar Gestsson]] ([[10. september]] [[1989]] - [[30. apríl]] [[1991]])


| group10 = [[Samgönguráðherra Íslands|Samgönguráðhera]]
| list10 = [[Steingrímur J. Sigfússon]] ([[10. september]] [[1989]] - [[30. apríl]] [[1991]])


| group11 = [[Landbúnaðarráðherra Íslands|Landbúnaðarráðherra]]
| list11 = [[Steingrímur J. Sigfússon]] ([[10. september]] [[1989]] - [[30. apríl]] [[1991]])


| group12 = [[Umhverfisráðherra Íslands|Umhverfisráðherra]]
| list12 = [[Júlíus Sólnes]] ([[10. september]] [[1989]] - [[30. apríl]] [[1991]]) 


| group13 = [[Dóms- og kirkjumálaráðherra Íslands|Dóms- og kirkjumálaráðherra]]
| list13 = [[Óli Þ. Guðbjartsson]] ([[10. september]] [[1989]] - [[30. apríl]] [[1991]]) 


}}&lt;noinclude&gt;

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Íslensk stjórnmálasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dfgisutxm3vli57ba16xftfr6wzevqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Ráðuneyti Gunnars Thoroddsens</title>
    <ns>10</ns>
    <id>83733</id>
    <revision>
      <id>1974798</id>
      <parentid>1784532</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2105" sha1="6qyzklbvrwogaoao1cjilsu8ib0hyw2" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Ráðuneyti Gunnars Thoroddsens
| title = [[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsens]]
| state = collapsed
| group1 = [[Forsætisráðherra Íslands|Forsætisráðherra]]
| list1 = [[Gunnar Thoroddsen]] ([[8. febrúar]] [[1980]] - [[26. maí]] [[1983]])

| group2 = [[Utanríkisráðherra Íslands|Utanríkisráðherra]]
| list2 = [[Ólafur Jóhannesson (f. 1913)|Ólafur Jóhannesson]] ([[8. febrúar]] [[1980]] - [[26. maí]] [[1983]])

| group3 = [[Dóms- og kirkjumálaráðherra Íslands|Dóms- og kirkjumálaráðherra]]
| list3 = [[Friðjón Þórðarson]] ([[8. febrúar]] [[1980]] - [[26. maí]] [[1983]])

| group4 = [[Iðnaðarráðherra Íslands|Iðnaðarráðherra]]
| list4 = [[Hjörleifur Guttormsson]] ([[8. febrúar]] [[1980]] - [[26. maí]] [[1983]])

| group5 = [[Menntamálaráðherra Íslands|Menntamálaráðherra]]
| list5 = [[Ingvar Gíslason]] ([[8. febrúar]] [[1980]] - [[26. maí]] [[1983]])

| group6 = [[Landbúnaðarráðherrar Íslands|Landbúnaðarráðherra]]
| list6 = [[Pálmi Jónsson]] ([[8. febrúar]] [[1980]] - [[26. maí]] [[1983]])

| group7 = [[Fjármálaráðherra Íslands|Fjármálaráðherra]]
| list7 = [[Ragnar Arnalds]] ([[8. febrúar]] [[1980]] - [[26. maí]] [[1983]])

| group8 = [[Sjávarútvegsráðherra Íslands|Sjávarútvegsráðherra]]
| list8 = [[Steingrímur Hermannsson]] ([[8. febrúar]] [[1980]] - [[26. maí]] [[1983]])

| group9 = [[Samgönguráðherra Íslands|Samgönguráðherra]]
| list9 = [[Steingrímur Hermannsson]] ([[8. febrúar]] [[1980]] - [[26. maí]] [[1983]])

| group10 = [[Heilbrigðisráðherra Íslands|Heilbrigðisráðherra]]
| list10 = [[Svavar Gestsson]] ([[8. febrúar]] [[1980]] - [[26. maí]] [[1983]])

| group11 = [[Félagsmálaráðherra Íslands|Félagsmálaráðherra]]
| list11 = [[Svavar Gestsson]] ([[8. febrúar]] [[1980]] - [[26. maí]] [[1983]])

| group12 = [[Viðskiptaráðherra Íslands|Viðskiptaráðherra]]
| list12 = [[Tómas Árnason]] ([[8. febrúar]] [[1980]] - [[26. maí]] [[1983]])

}}&lt;noinclude&gt;

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Íslensk stjórnmálasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6qyzklbvrwogaoao1cjilsu8ib0hyw2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Biskupar Íslands</title>
    <ns>10</ns>
    <id>83811</id>
    <revision>
      <id>1974796</id>
      <parentid>1877141</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:39:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="978" sha1="6ett44i1ce9cfodk0f1ue6gsydkaj0p" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Biskupar Íslands
| title = [[Biskupar Íslands]]
| state = collapsed
| list1 = [[Geir Vídalín]] (1801–1823) &amp;nbsp;• [[Steingrímur Jónsson (biskup)|Steingrímur Jónsson]] (1824–1845) &amp;nbsp;• [[Helgi G. Thordersen]] (1846–1866) &amp;nbsp;• [[Pétur Pétursson (biskup)|Pétur Pétursson]] (1866–1889) &amp;nbsp;• [[Hallgrímur Sveinsson]] (1889–1908) &amp;nbsp;• [[Þórhallur Bjarnarson]] (1908–1916) &amp;nbsp;• [[Jón Helgason (biskup)|Jón Helgason]] (1917–1938) &amp;nbsp;• [[Sigurgeir Sigurðsson]] (1939–1953) &amp;nbsp;• [[Ásmundur Guðmundsson]] (1953–1959) &amp;nbsp;• [[Sigurbjörn Einarsson]] (1959–1981) &amp;nbsp;• [[Pétur Sigurgeirsson]] (1981–1989) &amp;nbsp;• [[Ólafur Skúlason]] (1989–1997) &amp;nbsp;• [[Karl Sigurbjörnsson]] (1998-2012) &amp;nbsp;• [[Agnes M. Sigurðardóttir]] (2012–2024) &amp;nbsp;• [[Guðrún Karls Helgudóttir]] (2024–)

}}&lt;noinclude&gt;

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Þemasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ett44i1ce9cfodk0f1ue6gsydkaj0p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>85070</id>
    <revision>
      <id>1974799</id>
      <parentid>1856818</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2438" sha1="i4h6dg0ls3ntejihm3jzu3b53sp1bsy" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar
| title = [[Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar 1963-1970|Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]]
| state = collapsed
| group1 = [[Forsætisráðherra Íslands|Forsætisráðherra]]
| list1 = [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] ([[14. nóvember]] [[1963]] - [[10. júlí]] [[1970]])

| group2 = [[Utanríkisráðherra Íslands|Utanríkisráðherra]]
| list2 = [[Guðmundur Í. Guðmundsson]] ([[14. nóvember]] [[1963]] - [[31. ágúst]] [[1965]]) &amp;nbsp;• [[Emil Jónsson]] ([[31. ágúst]] [[1965]] - [[10. júlí]] [[1970]])

| group3 = [[Sjávarútvegsráðherra Íslands|Sjávarútvegsráðherra]]
| list3 = [[Emil Jónsson]] ([[14. nóvember]] [[1963]] - [[31. ágúst]] [[1965]]) &amp;nbsp;• [[Eggert G. Þorsteinsson]] ([[31. ágúst]] [[1965]] - [[10. júlí]] [[1970]])

| group4 = [[Fjármálaráðherra Íslands|Fjármálaráðherra]]
| list4 = [[Gunnar Thoroddsen]] ([[14. nóvember]] [[1963]] - [[8. maí]] [[1965]]) &amp;nbsp;• [[Magnús Jónsson (f. 1919)|Magnús Jónsson]] ([[8. maí]] [[1965]] - [[10. júlí]] [[1970]])

| group5 = [[Menntamálaráðherra Íslands|Menntamálaráðherra]]
| list5 = [[Gylfi Þ. Gíslason]] ([[14. nóvember]] [[1963]] - [[10. júlí]] [[1970]])

| group6 = [[Viðskiptaráðherra Íslands|Viðskiptaráðherra]]
| list6 = [[Gylfi Þ. Gíslason]] ([[14. nóvember]] [[1963]] - [[10. júlí]] [[1970]])

| group7 = [[Samgönguráðherra Íslands|Samgönguráðherra]]
| list7 = [[Ingólfur Jónsson]] ([[14. nóvember]] [[1963]] - [[10. júlí]] [[1970]])

| group8 = [[Dóms- og kirjkumálaráðherra Íslands|Dóms- og kirkjumálaráðherra]]
| list8 = [[Jóhann Hafstein]] ([[14. nóvember]] [[1963]] - [[10. júlí]] [[1970]])

| group9 = [[Iðnaðarráðherra Íslands|Iðnaðarráðherra]]
| list9 = [[Jóhann Hafstein]] ([[14. nóvember]] [[1963]] - [[10. júlí]] [[1970]])

| group10 = [[Félagsmálaráðherra Íslands|Félagsmálaráðherra]]
| list10 = [[Emil Jónsson]] ([[14. nóvember]] [[1963]] - [[31. ágúst]] [[1965]]) &amp;nbsp;• [[Eggert G. Þorsteinsson]] ([[31. ágúst]] [[1965]] - [[10. júlí]] [[1970]])

| group11 = [[Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra Íslands|Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra]]
| list11 = [[Eggert G. Þorsteinsson]] ([[1. janúar]] [[1970]] - [[10. júlí]] [[1970]])
}}&lt;noinclude&gt;

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Íslensk stjórnmálasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i4h6dg0ls3ntejihm3jzu3b53sp1bsy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Fimmta ráðuneyti Ólafs Thors</title>
    <ns>10</ns>
    <id>85072</id>
    <revision>
      <id>1974800</id>
      <parentid>1784509</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2699" sha1="5z2isf9uj5f6v7yjhaqq4t7jngkqfwb" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Fimmta ráðuneyti Ólafs Thors
| title = [[Fimmta ráðuneyti Ólafs Thors]]
| state = collapsed
| group1 = [[Forsætisráðherra Íslands|Forsætisráðherra]]
| list1 = [[Ólafur Thors]] ([[20. nóvember]] [[1959]] - [[14. september]] [[1961]]) &amp;nbsp;• [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] ([[14. september]] [[1961]] - [[31. desember]] [[1961]]) &amp;nbsp;• [[Ólafur Thors]] ([[1. janúar]] [[1962]] - [[14. nóvember]] [[1963]])


| group2 = [[Utanríkisráðherra Íslands|Utanríkisráðherra]]
| list2 = [[Guðmundur Í. Guðmundsson]] ([[20. nóvember]] [[1959]] - [[14. nóvember]] [[1963]])


| group3 = [[Dóms- og kirkjumálaráðherra Íslands|Dóms- og kirkjumálaráðherra]]
| list3 = [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] ([[20. nóvember]] [[1959]] - [[14. september]] [[1961]]) &amp;nbsp;• [[Jóhann Hafstein]] ([[14. september]] [[1961]] - [[31. desember]] [[1961]]) &amp;nbsp;• [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] ([[1. janúar]] [[1962]] - [[14. nóvember]] [[1963]]) 


| group4 = [[Heilbrigðis- og iðnaðarmálaráðherra Íslands|Heilbrigðis- og iðnaðarmálaráðherra]]
| list4 = [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] ([[20. nóvember]] [[1959]] - [[14. september]] [[1961]]) &amp;nbsp;• [[Jóhann Hafstein]] ([[14. september]] [[1961]] - [[31. desember]] [[1961]]) &amp;nbsp;• [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] ([[1. janúar]] [[1962]] - [[14. nóvember]] [[1963]]) 


| group6 = [[Sjávarútvegsráðherra Íslands|Sjávarútvegsráðherra]]
| list6 = [[Emil Jónsson]] ([[20. nóvember]] [[1959]] - [[14. nóvember]] [[1963]])


| group7 = [[Félagsmálaráðherra Íslands|Félagsmálaráðherra]]
| list7 = [[Emil Jónsson]] ([[20. nóvember]] [[1959]] - [[14. nóvember]] [[1963]])


| group8 = [[Fjármálaráðherra Íslands|Fjármálaráðherra]]
| list8 = [[Gunnar Thoroddsen]] ([[20. nóvember]] [[1959]] - [[14. nóvember]] [[1963]])


| group9 = [[Menntamálaráðherra Íslands|Menntamálaráðherra]]
| list9 = [[Gylfi Þ. Gíslason]] ([[20. nóvember]] [[1959]] - [[14. nóvember]] [[1963]])


| group10 = [[Viðskiptaráðherra Íslands|Viðskiptaráðherra]]
| list10 = [[Gylfi Þ. Gíslason]] ([[20. nóvember]] [[1959]] - [[14. nóvember]] [[1963]])


| group11 = [[Landbúnaðarráðherra Íslands]]
| list11 = [[Ingólfur Jónsson]] ([[20. nóvember]] [[1959]] - [[14. nóvember]] [[1963]])


| group12 = [[Samgönguráðherra Íslands|Samgönguráðherra]]
| list12 = [[Ingólfur Jónsson]] ([[20. nóvember]] [[1959]] - [[14. nóvember]] [[1963]])


}}&lt;noinclude&gt;

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Íslensk stjórnmálasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5z2isf9uj5f6v7yjhaqq4t7jngkqfwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Ráðuneyti Stefáns Jóhanns Stefánssonar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>85159</id>
    <revision>
      <id>1974807</id>
      <parentid>1784538</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2342" sha1="2yvv5fsqzeo5yymb2xaol6o5qhox5cn" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Ráðuneyti Stefáns Jóhanns Stefánssonar
| title = [[Ráðuneyti Stefáns Jóhanns Stefánssonar]]
| state = collapsed
| group1 = [[Forsætisráðherra Íslands|Forsætisráðherra]]
| list1 = [[Stefán Jóhann Stefánsson]] ([[4. febrúar]] [[1947]] - [[6. desember]] [[1949]])


| group2 = [[Félagsmálaráðherra Íslands|Félagsmálaráðherra]]
| list2 = [[Stefán Jóhann Stefánsson]] ([[4. febrúar]] [[1947]] - [[6. desember]] [[1949]])


| group3 = [[Utanríkisráðherra Íslands|Utanríkisráðherra]]
| list3 = [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] ([[4. febrúar]] [[1947]] - [[6. desember]] [[1949]])


| group4 = [[Dómsmálaráðherra Íslands|Dómsmálaráðherra]]
| list4 = [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] ([[4. febrúar]] [[1947]] - [[6. desember]] [[1949]])


| group5 = [[Landbúnaðarráðherra Íslands|Landbúnaðarráðherra]]
| list5 = [[Bjarni Ásgeirsson]] ([[4. febrúar]] [[1947]] - [[6. desember]] [[1949]])


| group6 = [[Viðskiptaráðherra Íslands|Viðskiptaráðherra]]
| list6 = [[Emil Jónsson]] ([[4. febrúar]] [[1947]] - [[6. desember]] [[1949]])


| group7 = [[Iðnaðarráðherra Íslands|Iðnaðarráðherra]]
| list7 = [[Emil Jónsson]] ([[4. febrúar]] [[1947]] - [[6. desember]] [[1949]])


| group8 = [[Samgönguráðherra Íslands|Samgönguráðherra]]
| list8 = [[Emil Jónsson]] ([[4. febrúar]] [[1947]] - [[6. desember]] [[1949]])


| group9 = [[Menntamálaráðherra Íslands|Menntamálaráðherra]]
| list9 = [[Eysteinn Jónsson]] ([[4. febrúar]] [[1947]] - [[6. desember]] [[1949]])


| group10 = [[Kirkjumálaráðherra Íslands|Kirkjumálaráðherra]]
| list10 = [[Eysteinn Jónsson]] ([[4. febrúar]] [[1947]] - [[6. desember]] [[1949]])


| group11 = [[Flugmálaráðherra Íslands|Flugmálaráðherra]]
| list11 = [[Eysteinn Jónsson]] ([[4. febrúar]] [[1947]] - [[6. desember]] [[1949]])


| group12 = [[Fjármálaráðherra Íslands|Fjármálaráðherra]]
| list12 = [[Jóhann Þ. Jósefsson]] ([[4. febrúar]] [[1947]] - [[6. desember]] [[1949]])


| group13 = [[Sjávarútvegsráðherra Íslands|Sjávarútvegsráðherra]]
| list13 = [[Jóhann Þ. Jósefsson]] ([[4. febrúar]] [[1947]] - [[6. desember]] [[1949]])


}}&lt;noinclude&gt;

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Íslensk stjórnmálasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2yvv5fsqzeo5yymb2xaol6o5qhox5cn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Annað ráðuneyti Hermanns Jónassonar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>85207</id>
    <revision>
      <id>1974806</id>
      <parentid>1784503</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:41:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1481" sha1="mopb2fck2snb660obql2braik0ovnid" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Annað ráðuneyti Hermanns Jónassonar
| title = [[Annað ráðuneyti Hermanns Jónassonar]]
| state = collapsed
| group1 = [[Forsætisráðherra Íslands|Forsætisráðherra]]
| list1 = [[Hermann Jónasson]] ([[18. nóvember]] [[1941]] - [[16. maí]] [[1942]])


| group2 = [[Landbúnaðarráðherra Íslands|Landbúnaðarráðherra]]
| list2 = [[Hermann Jónasson]] ([[18. nóvember]] [[1941]] - [[16. maí]] [[1942]])


| group3 = [[Dómsmálaráðherra Íslands|Dómsmálaráðherra]]
| list3 = [[Hermann Jónasson]] ([[18. nóvember]] [[1941]] - [[16. maí]] [[1942]])


| group4 = [[Utanríkisráðherra Íslands|Utanríkisráðherra]]
| list4 = [[Stefán Jóhann Stefánsson]] ([[18. nóvember]] [[1941]] - [[17. janúar]] [[1941]])


| group5 = [[Félagsmálaráðherra Íslands|Félagsmálaráðherra]]
| list5 = [[Stefán Jóhann Stefánsson]] ([[18. nóvember]] [[1941]] - [[17. janúar]] [[1941]])


| group6 = [[Viðskiptaráðherra Íslands|Viðskiptaráðherra]]
| list6 = [[Eysteinn Jónsson]] ([[18. nóvember]] [[1941]] - [[16. maí]] [[1942]])


| group7 = [[Atvinnumálaráðherra Íslands|Atvinnumálaráðherra]]
| list7 = [[Ólafur Thors]] ([[18. nóvember]] [[1941]] - [[16. maí]] [[1942]])


| group8 = [[Fjármálaráðherra Íslands|Fjármálaráðherra]]
| list8 = [[Jakob Möller]] ([[18. nóvember]] [[1941]] - [[16. maí]] [[1942]])


}}&lt;noinclude&gt;

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Íslensk stjórnmálasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mopb2fck2snb660obql2braik0ovnid</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Fyrsta ráðuneyti Hermanns Jónassonar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>85208</id>
    <revision>
      <id>1974805</id>
      <parentid>1784517</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:41:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1365" sha1="quw6zj0d02lq2pm7b4ykzu0bacspz7m" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Fyrsta ráðuneyti Hermanns Jónassonar
| title = [[Fyrsta ráðuneyti Hermanns Jónassonar]]
| state = collapsed
| group1 = [[Forsætisráðherra Íslands|Forsætisráðherra]]
| list1 = [[Hermann Jónasson]] ([[28. júlí]] [[1934]] - [[18. nóvember]] [[1941]])


| group2 = [[Dómsmálaráðherra Íslands|Dómsmálaráðherra]]
| list2 = [[Hermann Jónasson]] ([[28. júlí]] [[1934]] - [[18. nóvember]] [[1941]])


| group3 = [[Fjármálaráðherra Íslands|Fjármálaráðherra]]
| list3 = [[Eysteinn Jónsson]] ([[28. júlí]] [[1934]] - [[17. apríl]] [[1939]]) &amp;nbsp;• [[Jakob Möller]] ([[17. apríl]] [[1939]] - [[18. nóvember]] [[1941]])


| group4 = [[Atvinnumála- og samgönguráðherra Íslands|Atvinnumála- og samgönguráðherra]]
| list4 = [[Haraldur Guðmundsson]] ([[28. júlí]] [[1934]] - [[20. mars]] [[1938]])


| group5 = [[Atvinnumálaráðherra Íslands|Atvinnumálaráðherra]]
| list5 = [[Skúli Guðmundsson]] ([[2. apríl]] [[1938]] - [[17. apríl]] [[1939]]) &amp;nbsp;• [[Ólafur Thors]] ([[17. apríl]] [[1939]] - [[18. nóvember]] [[1941]])


| group6 = [[Félagsmálaráðherra Íslands|Félagsmálaráðherra]]
| list6 = [[Stefán Jóhann Stefánsson]] ([[17. apríl]] [[1939]] - [[18. nóvember]] [[1941]])


}}&lt;noinclude&gt;

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Íslensk stjórnmálasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>quw6zj0d02lq2pm7b4ykzu0bacspz7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Stiftamtmenn á Íslandi</title>
    <ns>10</ns>
    <id>88713</id>
    <revision>
      <id>1974811</id>
      <parentid>1608007</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:42:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1543" sha1="c521axll74dh11prl8cyynr2n7lpv38" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Stiftamtmenn á Íslandi
| title = [[Stiftamtmenn á Íslandi]]
| state = collapsed
| list1 = [[Ulrik Christian Gyldenløve]] ([[1684]]-[[1719]]) &amp;nbsp;• [[Peter Raben]] ([[1719]]-[[1727]]) &amp;nbsp;• [[Christian Gyldencrone]] ([[1728]]-[[1730]]) &amp;nbsp;• [[Henrik Ochsen]] ([[1730]]-[[1750]]) &amp;nbsp;• [[Otto von Rantzau]] ([[1750]]-[[1768]]) &amp;nbsp;• [[Christian von Proeck]] ([[1768]]-[[1769]]) &amp;nbsp;• [[Lauritz Andreas Thodal]] ([[1770]]-[[1785]]) &amp;nbsp;• [[Hans Christoph Diederich Victor von Levetzow]] ([[1785]]-[[1789]]) &amp;nbsp;• [[Ólafur Stephensen|Ólafur Stefánsson]] ([[1790]]-[[1806]]) &amp;nbsp;• [[Frederik Christopher Trampe]] ([[1806]]-[[1810]]) &amp;nbsp;• [[Ísleifur Einarsson]], [[Johan Carl Thuerecht von Castenschiold]], [[Rasmus Frydensberg]] og [[Stefán Þórarinsson]] ([[1810]]-[[1813]]) &amp;nbsp;• [[Johan Carl Thuerecht von Castenschiold]] ([[1813]]-[[1819]]) &amp;nbsp;• [[Ehrenreich Kristoffer Ludvig Moltke]] ([[1819]]-[[1823]]) &amp;nbsp;• [[Peter Fjeldsted Hoppe]] ([[1824]]-[[1829]]) &amp;nbsp;• [[Lorentz Angel Krieger]] ([[1829]]-[[1836]]) &amp;nbsp;• [[Carl Emil Bardenfleth]] ([[1837]]-[[1841]]) &amp;nbsp;• [[Thorkil Abraham Hoppe]] ([[1841]]-[[1847]]) &amp;nbsp;• [[Matthias Hans Rosenørn]] ([[1847]]-[[1849]]) &amp;nbsp;• [[Jørgen Ditlev Trampe]] ([[1850]]-[[1860]]) &amp;nbsp;• [[Þórður Jónassen (Stiftamtmaður)|Þórður Jónassen]] ([[1860]]-[[1865]]) &amp;nbsp;• [[Hilmar Finsen]] ([[1865]]-[[1872]])


}}&lt;noinclude&gt;

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Þemasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c521axll74dh11prl8cyynr2n7lpv38</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Þjóðhöfðingjar Skotlands</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91106</id>
    <revision>
      <id>1974816</id>
      <parentid>1647993</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:45:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20622" sha1="fxu286mhtfhbu2w2e7w8c43343hnqf9" xml:space="preserve">[[Mynd:Royal Coat of Arms of the Kingdom of Scotland.svg|thumb|250px|Skjaldarmerki Skotakonunga, fram til 1603]]
Upp úr miðri [[11. öld]] eða jafnvel fyrr voru [[Skotakonungar]] farnir að tala um sjálfa sig á latínu sem „rex Scotorum“ eða konung Skota. Sá titill var notaður til [[1707]], þegar konungsríkið Skotland sameinaðist konungsríkinu Englandi og úr varð konungsríkið [[Stóra-Bretland]]. [[Anna Englandsdrottning|Anna drottning]] telst því síðasti þjóðhöfðingi Skotlands (og raunar líka Englands) og um leið fyrsti þjóðhöfðingi Stóra-Bretlands. Ríkin tvö höfðu þó haft sameiginlegan konung frá [[1603]]. Síðasti konungur sem krýndur var í Skotlandi var [[Karl 2. Englandskonungur|Karl 2.]], árið [[1651]].

== Þjóðhöfðingjar Skotlands frá 1034 ==

=== Dunkeldsætt, 1034–1286 ===
[[Dungaður 1.|Dungaður]] varð konungur eftir móðurafa sinn, [[Melkólfur 2.|Melkólf 2.]] Hann var svo drepinn af [[Makbeð Skotakonungur|Makbeð]], sem ríkti lengi við nokkuð góðan orðstír. Á árunum 1057-1058 barðist Melkólfur 3., sonur Dungaðs við Makbeð og síðan stjúpson hans, Lulach, og settist í hásætið. Eftir að Melkólfur féll í orrustu barðist Dómald bróðir hans við syni hans um völdin. Þeir urðu konungar hver af öðrum en eftir daga [[Davíð 1. Skotakonungur|Davíðs 1.]] gekk skoska krúnan jafnan í erfðir frá föður til elsta sonar eða þá bróður.

&lt;onlyinclude&gt;
{|width=90% class=&quot;wikitable&quot;
!width=10%|Mynd
!width=15%|Nafn og enskt heiti
!width=15%|Gelískt heiti (miðaldagelíska)
!width=15%|Tengsl við konungsætt
!width=10%|Valdatími
!width=10%|Titill
!width=15%|Viðurnefni
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Donnchad I.jpg|70px]]
|align=&quot;center&quot;|[[Dungaður 1.]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Duncan 1.)&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Donnchad mac Crínáin
|align=&quot;center&quot;|dóttursonur Melkólms 2.
|align=&quot;center&quot;|1034–1040
|align=&quot;center&quot;|&lt;small&gt;Rí Alban&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|An t-Ilgarach, &lt;br /&gt;&lt;small&gt;„hinn sjúki“.&lt;/small&gt; 
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Macbeth of Scotland.jpg|70px]]
|align=&quot;center&quot;|[[Makbeð Skotakonungur|Makbeð]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Macbeth)&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Mac Bethad mac Findláich
|align=&quot;center&quot;|Sonur [[Findláech of Moray|Mormaer Findláech]], sonarsonur Melkólms 2.
|align=&quot;center&quot;|1040–1057
|align=&quot;center&quot;|&lt;small&gt;Rí Alban&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Rí Deircc, &lt;br /&gt;&lt;small&gt;„rauði konungurinn“&lt;/small&gt; 
|-
|align=&quot;center&quot;|—
|align=&quot;center&quot;|[[Lulach Skotakonungur|Lulach]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Lulach)&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Lulach mac Gille Comgaín
|align=&quot;center&quot;|sonarsonarsonur Kenneths 3.
|align=&quot;center&quot;|1057–1058
|align=&quot;center&quot;|&lt;small&gt;Rí Alban&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Tairbith, &lt;br /&gt;&lt;small&gt;„hinn óheppni“ eða „hinn fávísi“.&lt;/small&gt; 
|-
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|[[Melkólfur 3.]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Malcolm 3.)&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Máel Coluim mac Donnchada
|align=&quot;center&quot;|sonur Dungaðs 1.
|align=&quot;center&quot;|1058–1093
|align=&quot;center&quot;|&lt;small&gt;Rí Alban/ Scottorum basileus&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|? Cenn Mór (&quot;Canmore&quot;)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;„höfðinginn mikli“&lt;/small&gt; 
|-
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|[[Dómald 3.]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Donald 3.)&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Domnall mac Donnchada
|align=&quot;center&quot;|sonur Dungaðs 1.
|align=&quot;center&quot;|1093–1097
|align=&quot;center&quot;|&lt;small&gt;Rí Alban&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Bán, &lt;br /&gt;&lt;small&gt;„hinn fríði“.&lt;/small&gt; 
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Donnchad II.jpg|70px]]
|align=&quot;center&quot;|[[Dungaður 2.]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Duncan 2.)&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Donnchad mac Maíl Choluim
|align=&quot;center&quot;|sonur Melkólfs 3.
|align=&quot;center&quot;|1094
|align=&quot;center&quot;|&lt;small&gt;Rí Alban/ Rex Scottorum&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:King Edgar of Scotland.jpg|70px]]
|align=&quot;center&quot;|[[Játgeir Skotakonungur|Játgeir]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Edgar)&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Étgar mac Maíl Choluim
|align=&quot;center&quot;|sonur Melkólfs 3.
|align=&quot;center&quot;|1097–1107
|align=&quot;center&quot;|&lt;small&gt;Rí Alban/ Rex Scottorum&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Probus, &lt;br /&gt;&lt;small&gt;„hinn djarfi“.&lt;/small&gt; 
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Alexander I (Alba) i.JPG|70px]]
|align=&quot;center&quot;|[[Alexander 1. Skotakonungur|Alexander 1.]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Alexander 1.)&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Alaxandair mac Maíl Choluim
|align=&quot;center&quot;|sonur Melkólfs 3.
|align=&quot;center&quot;|1107–1124
|align=&quot;center&quot;|&lt;small&gt;Rí Alban/ Rex Scottorum&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|„hinn grimmi“.
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:DavidIofScotland.jpg|70px]]
|align=&quot;center&quot;|[[Davíð 1. Skotakonungur|Davíð 1.]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(David 1.)&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Dabíd mac Maíl Choluim
|align=&quot;center&quot;|sonur Malkólms 3.
|align=&quot;center&quot;|1124–1153
|align=&quot;center&quot;|&lt;small&gt;Rí Alban/ Rex Scottorum&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|„hinn helgi“.
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Malcolm iv.jpg|70px]]
|align=&quot;center&quot;|[[Melkólfur 4.]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Malcolm 4.)&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Máel Coluim mac Eanric
|align=&quot;center&quot;|sonarsonur Davíðs 1.
|align=&quot;center&quot;|1153–1165
|align=&quot;center&quot;|&lt;small&gt;Rí Alban/ Rex Scottorum&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Virgo&lt;br /&gt;&lt;small&gt;„jómfrúin“.&lt;/small&gt; 
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:William the Lion portrait.jpg|70px]] 
|align=&quot;center&quot;|[[Vilhjálmur ljón|Vilhjálmur 1. ljón]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(William 1. the Lion)&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Uilliam mac Eanric
|align=&quot;center&quot;|sonarsonur Davíðs 1.
|align=&quot;center&quot;|1165–1214
|align=&quot;center&quot;|&lt;small&gt;Rí Alban/ Rex Scottorum&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|„Ljón“.
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Alexander II (Alba) i.JPG|70px]]
|align=&quot;center&quot;|[[Alexander 2. Skotakonungur|Alexander 2.]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Alexander 2)&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Alaxandair mac Uilliam
|align=&quot;center&quot;|sonur Vilhjálms ljóns
|align=&quot;center&quot;|1214–1249
|align=&quot;center&quot;|&lt;small&gt;Rí Alban/ Rex Scottorum&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Alasdair III.jpg|70px]]
|align=&quot;center&quot;|[[Alexander 3. Skotakonungur|Alexander 3.]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Alexander 3.)&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|Alaxandair mac Alaxandair
|align=&quot;center&quot;|sonur Alexanders 3.
|align=&quot;center&quot;|1249–1286
|align=&quot;center&quot;|&lt;small&gt;Rí Alban/ Rex Scottorum&lt;/small&gt; 
|align=&quot;center&quot;|
|}

=== [[Sverrisætt]] (1286–1290) ===
[[Alexander 3. Skotakonungur|Alexander 3.]] var síðasti konungur af Dunkeldsætt. Eini erfingi hans þegar hann lést af slysförum var [[Margrét Skotadrottning|Margrét]], dóttir [[Margrét af Skotlandi, Noregsdrottning|Margrétar]] dóttur hans og [[Eiríkur Magnússon prestahatari|Eiríks prestahatara]] Noregskonungs. Hún var þá þriggja ára. Hún var send til Skotlands haustið 1290 til að alast þar upp en dó á leiðinni. Hún var aldrei krýnd og steig aldrei fæti á skoskt land og er því stundum ekki talin með í skosku konungaröðinni.
&lt;onlyinclude&gt;

{|width=90% class=&quot;wikitable&quot;
!width=10%|Mynd
!width=15%|Nafn
!width=10%|Tengsl við konungsætt
!width=10%|Fædd(ur)
!width=10%|Tók við ríki
!width=10%|Krýning
!width=10%|Ríkti til
!width=10%|Dáin(n)
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Malcum Camnoir.jpg|81px]]||align=&quot;center&quot;|[[Margrét Skotadrottning|Margrét]]&lt;br /&gt; „Jómfrú Margrét“&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(„The Maid of Norway“)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|dótturdóttir Alexanders 3.||align=&quot;center&quot;|snemma árs 1283||align=&quot;center&quot;|25. nóvember 1286||align=&quot;center&quot;|aldrei krýnd||align=&quot;center&quot; colspan=2|september/október 1290
|}

=== Fyrra konungslausa tímabilið (1290–1292) ===

=== Balliol-ætt (1292–1296) ===
Þegar Margrét litla dó hófst erfðadeila sem stóð í tvö ár. Hún var seinasti afkomandi [[Vilhjálmur ljón|Vilhjálms ljóns]]. Þrettán gerðu tilkall til krúnunnar en sterkustu kröfuna áttu tveir afkomendur Davíðs af Huntingdon, yngri bróður Vilhjálms, þeir [[Jóhann Balliol]] og [[Róbert Bruce]]. [[Játvarður 1.]] Englandskonungur var fenginn til að skera úr í deilunni. Hann notaði tækifærið og þvingaði Skota til að sverja sér hollustu sem yfirkonungi. Síðan lét hann konungsvaldið í hendur Jóhanni Balliol. Hann reyndist þó veikur og vanhæfur konungur og árið [[1296]] neyddi Játvarður hann til að segja af sér og reyndi svo að innlima Skotland í England.

{|width=90% class=&quot;wikitable&quot;
!width=10%|Mynd
!width=15%|Nafn
!width=10%|Tengsl við konungsætt
!width=10%|Fædd(ur)
!width=10%|Tók við ríki
!width=10%|Krýning
!width=10%|Ríkti til
!width=10%|Dáin(n)
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:SetonArmorialJohnBalliolAndWife.jpg|80px]]||align=&quot;center&quot;|[[Jóhann Balliol]]&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(John Balliol)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|langafabarn Davíðs af Huntingdon (bróður Vilhjálms ljóns)||align=&quot;center&quot;|um 1249||align=&quot;center&quot;|17. nóvember 1292||align=&quot;center&quot;|30. nóvember 1292||align=&quot;center&quot;|10. júlí 1296&lt;br /&gt;''sagði af sér''||align=center|nóvember 1314
|-
|}

=== Seinna konungslausa tímabilið (1296–1306) ===

=== Bruce-ætt (1306–1371) ===
Skotland var konungslaust í tíu ár en Skotar neituðu að sætta sig við yfirráð Englendinga. Fyrst leiddi [[William Wallace]] baráttuna gegn þeim en síðar tók [[Róbert 1. Skotakonungur|Róbert Bruce]] (sonarsonur Róberts Bruce sem keppti um krúnuna 1292) við því hlutverki. Árð 1306 var Róbert krýndur konungur Skota og þar sem [[Játvarður 2.]] Englandskonungur reyndist mun veikari en faðir hans hafði verið tókst Skotum að komast undan yfirráðum Englendinga og árið 1329 var gert samkomulag þar sem Englendingar samþykktu sjálfstæði Skotlands. En þegar Róbert dó var [[Davíð 2. Skotakonungur|Davíð]] sonur hans barn að aldri og Englendingar hófu ófriðinn að nýju. Davíð eyddi miklum hluta ævinnar í útlegð eða í ensku fangelsi. Hann sneri aftur 1357 og settist í hásæti en dó barnlaus 1371 og þar með leið Bruce-ætt undir lok.

{|width=90% class=&quot;wikitable&quot;
!width=10%|Mynd
!width=15%|Nafn
!width=10%|Tengsl við konungsætt
!width=10%|Fædd(ur)
!width=10%|Tók við ríki
!width=10%|Krýning
!width=10%|Ríkti til
!width=10%|Dáin(n)
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Robert I and Isabella of Mar.jpg|81px]]||align=&quot;center&quot;|[[Róbert 1. Skotakonungur|Róbert 1.]] &lt;br /&gt; ''hinn góði'' &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(Robert Bruce)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|langa-langafabarn Davíðs af Huntingdon (bróður Vilhjálms ljóns)||align=&quot;center&quot;|11. júlí 1274||align=&quot;center&quot; colspan=2| 25. mars 1306 ||align=&quot;center&quot; colspan=2|7. júní 1329
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:David II of Scotland.jpg|80px]]||align=&quot;center&quot;|[[Davíð 2. Skotakonungur|Davíð 2.]] &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(David Bruce)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|sonur Róberts 1.||align=&quot;center&quot;|5. mars 1324||align=&quot;center&quot;|7. júní 1329||align=center|nóvember 1331||align=&quot;center&quot; colspan=2|22. febrúar 1371
|-
|}

=== Stewart-ætt/Stuart-ætt ===
==== Stewart (1371–1567) ====
[[Róbert 2. Skotakonungur|Róbert]] Stewart var dóttursonur Róberts 1. og erfði ríkið eftir Davíð 2. móðurbróður sinn, sem þó var yngri en hann. Þá var Róbert orðinn gamall og [[Róbert 3.]] sonur hans, sem tók við af honum, var fatlaður eftir slys. Eftir þeirra dag var Skotlandi iðulega stýrt af ríkisstjórum því konungarnir voru oft barnungir þegar þeir tóku við ríkjum. Stúart-tímabilið einkennist þess vegna af því að konungsvald veiktist en voldugir aðalsmenn fóru sínu fram. Á milli komu svo tímabil þar sem konungar reyndu að auka vald sitt. [[Jakob 3. Skotakonungur|Jakob 3.]] féll í valinn í borgarastyrjöld milli konungs og aðalsmanna. Á endanum var [[María Skotadrottning|María 1.]] neydd til að segja af sér og kornungur sonur hennar, [[Jakob 1. Englandskonungur|Jakob 6.]], varð konungur.

{|width=90% class=&quot;wikitable&quot;
!width=10%|Mynd
!width=15%|Nafn
!width=10%|Tengsl við konungsætt
!width=10%|Fædd(ur)
!width=10%|Tók við ríki
!width=10%|Krýning
!width=10%|Ríkti til
!width=10%|Dáin(n)
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Robert and Euphemia.jpg|81px]]||align=&quot;center&quot;|[[Róbert 2. Skotakonungur|Róbert 2.]] &lt;br /&gt; '' &lt;small&gt;(Robert Stewart)&lt;/small&gt; ''||align=&quot;center&quot;|sonarsonur Róberts 1.||align=&quot;center&quot;|2. mars 1316||align=&quot;center&quot;|22. febrúar 1371||align=center|26. mars 1371||align=&quot;center&quot; colspan=2|19. apríl 1390
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Robert III and Annabella Drummond.jpg|81px]]||align=&quot;center&quot;|[[Róbert 3. Skotakonungur|Róbert 3.]] &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(fæddur John Stewart)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|sonur Róberts 2.||align=&quot;center&quot;|um 1340||align=&quot;center&quot;|19. apríl 1390||align=center|14. ágúst 1390||align=&quot;center&quot; colspan=2| 4. apríl 1406
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:JoanBeaufortandJames.jpg|81px]]||align=&quot;center&quot;|[[Jakob 1. Skotakonungur|Jakob 1.]] &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(James 1. Stewart)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|sonur Róberts 3.||align=&quot;center&quot;|10. desember 1394||align=&quot;center&quot;|4. apríl 1406||align=center|2/21. maí 1424||align=&quot;center&quot; colspan=2|21. febrúar 1437
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:James II Portrait.jpg|80px]]||align=&quot;center&quot;|[[Jakob 2. Skotakonungur|Jakob 2.]] &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(James II Stewart)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|sonur Jakobs 1.||align=&quot;center&quot;|16. október 1430||align=&quot;center&quot;|21. febrúar 1437||align=center|1437||align=&quot;center&quot; colspan=2|3. ágúst 1460
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:James III and Margaret of Denmark.jpg|80px]]||align=&quot;center&quot;|[[Jakob 3. Skotakonungur|Jakob 3.]] &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(James 3. Stewart)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|sonur Jakobs 2.||align=&quot;center&quot;|1451/1452||align=&quot;center&quot;|3. ágúst 1460||align=center|10. ágúst 1460||align=&quot;center&quot; colspan=2|11. júní 1488
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:James IV of Scotland.jpg|80px]]||align=&quot;center&quot;|[[Jakob 4. Skotakonungur|Jakob 4.]] &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(James 3. Stewart)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|sonur Jakobs 3.||align=&quot;center&quot;|17. mars 1473||align=&quot;center&quot;|11. júní 1488||align=center|24. júní 1488||align=&quot;center&quot; colspan=2|9. september 1513
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:James V of Scotland2.jpg|80px]]||align=&quot;center&quot;|[[Jakob 5. Skotakonungur|Jakob 5.]] &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(James 5. Stewart)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|sonur Jakobs 4.||align=&quot;center&quot;|15. apríl 1512||align=&quot;center&quot;|9. september 1513||align=center|21. september 1513||align=&quot;center&quot; colspan=2|14. desember 1542
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Mary Queen of Scots Blairs Museum.jpg|80px]]||align=&quot;center&quot;|[[María Skotadrottning|María 1.]]&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(Mary Stewart)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|dóttir Jakobs 5.||align=&quot;center&quot;|8. desember 1542||align=&quot;center&quot;|14. desember 1542||align=center|9. september 1543||align=&quot;center&quot;|24. júlí 1567||align=center|8. febrúar 1587
|-
|}

==== Stuart (1567–1651) ====
[[Jakob 1. Englandskonungur|Jakob 6]]. varð konungur Englands og Írlands sem Jakob 1. árið [[1603]], þegar [[Elísabet 1.]] frænka hans lést. Eftir það höfðu konungarnir aðsetur í Englandi þótt krúnurnar væru enn aðskildar. [[Borgarastyrjöld]] hófst 1642 og [[Karl 1. Englandskonungur|Karl 1.]], sonur Jakobs, var tekinn af lífi 1649 og stofnun lýðveldis lýst yfir í Englandi. Eftir nokkurt hik samþykkti skoska þingið að rjúfa tengslin við England og taka [[Karl 2. Englandskonungur|Karl]], son Karls 1., til konungs. Hannn ríkti sem konungur í Skotlandi til [[1651]] en þá lögðu herir [[Oliver Cromwell|Olivers Cromwell]] Skotland undir sig og ráku hann í útlegð.

{|width=90% class=&quot;wikitable&quot;
!width=10%|Mynd
!width=15%|Nafn
!width=10%|Tengsl við konungsætt
!width=10%|Fædd(ur)
!width=10%|Tók við ríki
!width=10%|Krýning
!width=10%|Ríkti til
!width=10%|Dáin(n)
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:JamesIEngland.jpg|80px]]||align=&quot;center&quot;|[[Jakob 1. Englandskonungur|Jakob 6.]] &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(einnig Jakob 1. Englands- og Írlandskonungur)&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(James 6. Stuart)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|sonur Maríu 1. með [[Darnley lávarði]]||align=&quot;center&quot;|19. júní 1566||align=&quot;center&quot;|24. júlí 1567||align=center|29. júlí 1567||align=&quot;center&quot; colspan=2|27. mars 1625
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:King_Charles_I_after_original_by_van_Dyck.jpg|80px]]||align=&quot;center&quot;|[[Karl 1. Englandskonungur|Karl 1.]] &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(einnig Karl 1. Englands- og Írlandskonungur)&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(Charles 1. Stuart)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|sonur Jakobs 6.||align=&quot;center&quot;|19. nóvember 1600||align=&quot;center&quot;|27. mars 1625||align=center|8. júní 1633||align=&quot;center&quot; colspan=2|30. janúar 1649 &lt;br /&gt; ''líflátinn''
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Charles II of England in Coronation robes.jpg|80px]]||align=&quot;center&quot;|[[Karl 2. Englandskonungur|Karl 2.]] &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(einnig Karl 1. Englands- og Írlandskonungur)&lt;/small&gt; &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Charles 2. Stuart)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|sonur Karls 1.||align=&quot;center&quot;|29. maí 1630||align=&quot;center&quot;|30. janúar 1649||align=center|1. janúar 1651||align=&quot;center&quot;|1651 &lt;br /&gt; ''settur af''||align=center|6. febrúar 1685
|-
|}

=== Stuart-ætt (endurreist) (1660–1707) ===
Með endurreisn konungdæmisins ríkti Stuart-ættin aftur yfir Skotlandi en virti ekki rétt Skota. [[Karl 2. Englandskonungur|Karl 2.]] lagði skoska þingið niður og útnefndi [[Jakob 2. Englandskonungur|Jakob]] bróður sinn landstjóra í Skotlandi. Jakob varð konungur [[1685]] en var rekinn frá völdum eftir þrjú ár. Í stað hans kom [[María 1. Englandsdrottning|María]] dóttir hans og eiginmaður hennar, [[Vilhjálmur af Orange]]. Skoska þingið samþykkti þau sem þjóðhöfðingja eftir nokkurt hik. [[Anna Englandsdrottning|Anna]] systir Maríu tók við krúnunni eftir dauða Vilhjálms. Ekkert hinna fjölmörgu barna Önnu komst á legg. Englendingar vildu að krúnan gegni til [[Soffía af Hanover|Soffíu af Hanover]], dótturdóttur Jakobs 6., en Skotar vildu fá [[Jakob Stuart|Jakob]] prins, son Jakobs 7. og hálfbróður Önnu og Maríu, sem var í útlegð í Frakklandi. Þeir hótuðu að slíta ríkjasambandinu. Englendingar lögðu þá fram áætlun um að sameina ríkin tvö og stofna konungsríkið [[Stóra-Bretland]], sem hefði aðeins einn þjóðhöfðingja og eitt þing. Skotar féllust á þetta með tregðu, aðallega af fjárhagsástæðum, og þar með var sögu konungsríkisins Skotlands lokið.

{|width=90% class=&quot;wikitable&quot;
!width=10%|Mynd
!width=15%|Nafn
!width=10%|Tengsl við konungsætt
!width=10%|Fædd(ur)
!width=10%|Tók við ríki
!width=10%|Krýning
!width=10%|Ríkti til
!width=10%|Dáin(n)
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Charles II of England in Coronation robes.jpg|80px]]||align=&quot;center&quot;|[[Karl 2. Englandskonungur|Karl 2.]] &lt;br /&gt; (öðru sinni) &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(Charles 2. Stuart)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|sonur Karls 1.||align=&quot;center&quot;|29. maí 1630||align=&quot;center&quot;|29. maí 1660&lt;br /&gt;''fékk krúnuna að nýju''||align=center|1. janúar 1651||align=&quot;center&quot; colspan=2|6. febrúar 1685
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:James II 1633-1701.jpg|80px]]||align=&quot;center&quot;|[[Jakob 2. Englandskonungur|Jakob 7.]] &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(einnig Jakob 2. Englands- og Írlandskonungur)&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(James 7. Stuart)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|sonur Karls 1.||align=&quot;center&quot;|14. október 1633||align=&quot;center&quot;|6. febrúar 1685||align=center| ||align=&quot;center&quot;|11. apríl 1689||align=center|16. september 1701
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Queen Mary II.jpg|80px]]||align=&quot;center&quot;|[[María 2. Englandsdrottning|María 2.]] &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(einnig María 2. Englands- og Írlandsdrottning)&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(Mary 2. Stuart)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|dóttir Jakobs 7.||align=&quot;center&quot;|30. apríl 1662||align=&quot;center&quot;|11. apríl 1689&lt;br /&gt;''með Vilhjálmi 2.'' ||align=center| ||align=center colspan=2|28. desember 1694
|-
|align=&quot;center&quot;|[[Mynd:Guillaume III.jpg|80px]]||align=&quot;center&quot;|[[Vilhjálmur 3. Englandskonungur|Vilhjálmur 2.]] &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(einnig Vilhjálmur 3. Englandskonungur og Vilhjálmur 1. Írlandskonungur)&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(William of Orange)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;|dóttursonur Karls 1., eiginmaður Maríu 2.||align=&quot;center&quot;|14. nóvember 1650||align=&quot;center&quot;|11. apríl 1689&lt;br /&gt;''með Maríu 2. til 1694''||align=center| ||align=center colspan=2|8. mars 1702
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Mynd:Wissing, Willem - Queen Anne, 1687.jpg|80px]]||align=&quot;center&quot;|[[Anna Englandsdrottning|Anna]] &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(einnig Anna Englands- og Írlandsdrottning)&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(Anna Stuart)&lt;/small&gt; ||align=&quot;center&quot;| dóttir Jakobs 7.||align=&quot;center&quot;|6. febrúar 1665||align=&quot;center&quot;|8. mars 1702||align=center| ||align=center|1. maí 1707&lt;br /&gt;''[[Sambandslögin 1707]], stofnun Stóra-Bretlands''||align=center|1. ágúst 1714
|-
|}

Titlarnir Konungur Skota og Drottning Skota hafa ekki verið til síðan 1707. Um þjóðhöfðingja eftir þann tíma, sjá [[Listi yfir þjóðhöfðingja Bretlands|Lista yfir þjóðhöfðingja Bretlands]].

{{Enskir, skoskir og breskir einvaldar}}
[[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Skotlands]]</text>
      <sha1>fxu286mhtfhbu2w2e7w8c43343hnqf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heimastjórnarlögin 1948</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97747</id>
    <revision>
      <id>1974773</id>
      <parentid>1837656</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T01:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1974773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1820" sha1="ljwy02514bzaedplp9go1pmeou8usza" xml:space="preserve">'''Heimastjórnarlögin 1948''' er millilandasáttmáli sem var gefin út [[31. mars]] [[1948]] á milli [[Færeyjar|Færeyja]] og [[Danmörk|Danmerkur]]. 

Lögin tóku gildi [[1. apríl]] [[1948]] eftir að Danmörk hafði verið hersetin af [[Þýskaland]]i og Færeyjar af [[Bretland|Bretum]]. Lögin voru sett eftir [[Þjóðaratkvæðagreiðslan í Færeyjum 1946|þjóðaratkvæðigreiðslu]] um lögin sem leiddu af sér þingskosningar [[8. nóvember]] [[1946]] og samningsumleitanir nýs þingsmeirihluta og dönsku stjórnarinnar.

Lögin sögðu til um hversu mikið [[löggjafarvald]] Danmörk hefði í Færeyjum. Með lögunum voru Færeyjar gerðar að sjálfstjórnarhéraði í Danska konungsríkinu og heimastjórn Færeyja hafði [[löggjafarvald|löggjafar]]- og stjórnunarvald. Færeyingar kysu þingmenn [[Færeyska lögþingið|færeyska lögþingsins]] og tvo meðlimi í [[Þjóðþing Danmerkur]].

Þjóðerni Færeyinga var með lögunum tilgreint í nafnskírteinum og [[vegabréf]]um. Færeyingar fengu danskan [[ríkisborgararéttur|ríkisborgararétt]]. [[Færeyski fáninn]] var viðurkenndur sem opinber fáni eyjanna og [[færeyska]] sem opinbert tungumál eyjanna.

Dómarar hæstaréttar voru skipaðir af tveimur fulltrúum ríkisins og tveimur fulltrúum færeyska lögþingsins.

== Heimildir ==
* {{wpheimild|tungumál=fo|titill =Heimastýrislógin |mánuðurskoðað = 4. apríl|árskoðað = 2011}}
* [http://thomasthorsen.dk/pol/1948-home-rule-faeroe-islands.php Lov om færøernes hjemmestyre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514024347/http://thomasthorsen.dk/pol/1948-home-rule-faeroe-islands.php |date=2011-05-14 }} - Heimastjórnarlögin á dönsku

[[Flokkur:Færeysk stjórnmál]] 
[[Flokkur:Saga Færeyja]] 
[[Flokkur:1948]]
{{Færeysk stjórnmál}}</text>
      <sha1>ljwy02514bzaedplp9go1pmeou8usza</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buzz Aldrin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101248</id>
    <revision>
      <id>1974778</id>
      <parentid>1860848</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:36:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1703" sha1="lgknb3ulrqijjqdb61a9gelhqalgfmq" xml:space="preserve">{{Geimfari
|nafn               = Edwin „Buzz“ Aldrin
|mynd               = Buzz Aldrin (S69-31743).jpg
|myndatexti         = Buzz Aldrin fyrir [[Apollo 11]] ferðina.
|fæðingarnafn       = 
|fæðingarstaður     = [[Glen Ridge]], [[New Jersey]], [[USA|Bandaríkjunum]]
|fæðingardagur      = {{Fæðingardagur og aldur|1930|1|20}}
|dauðadagur         = 
|dauðastaður        = 
|orsök_dauða        = 
|tími_í_geimnum     = 12 dagar, 1 klukkustundir og 52 mínútur
|verkefni           = [[Gemini 12]] og [[Apollo 11]]
|innsigli           = [[Mynd:Gemini 12 insignia.png|50px]] [[Mynd:Apollo 11 insignia.png|50px]]
|verðlaun           =
}}

'''Buzz Aldrin''' (fæddur [[20. janúar]] [[1930]] sem '''Edwin Aldrin''') er fyrrverandi [[Bandaríkin|bandarískur]] [[geimfari]] og [[orrustuflugmaður]]. Hann er frægastur fyrir að hafa verið annar maðurinn til að stíga fæti á [[tunglið]] á eftir [[Neil Armstrong]]. Það gerði hann í annarri og síðustu geimferð sinni, með [[Apollo 11]] þann [[20. júlí]] [[1969]]. Hann varði, ásamt Armstrong tveimur og hálfri klukkustund á yfirborði tunglsins á meðan [[Michael Collins (geimfari)|Michael Collins]] var á sporbraut fyrir ofan. Hann breytti nafni sínu formlega í Buzz árið 1988.

[[Bósi Ljósár]] úr teiknimyndinni [[Leikfangasaga]] heitir eftir Buzz Aldrin. 

== Tenglar ==
{{Commonscat|Buzz Aldrin|Buzz Aldrin}}
* [http://stjornuskodun.is/apollo-11 Ítarlegar upplýsingar um Apollo 11 á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100213073421/http://www.stjornuskodun.is/apollo-11 |date=2010-02-13 }}
{{fe|1930|Aldrin, Edwin}}

[[Flokkur:Bandarískir geimfarar|Aldrin, Edwin]]</text>
      <sha1>lgknb3ulrqijjqdb61a9gelhqalgfmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ramses 2.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108621</id>
    <revision>
      <id>1974756</id>
      <parentid>1898351</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T15:51:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1974756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1700" sha1="7c81oblc1y2plpgpf7ddupj8srcbpaf" xml:space="preserve">{{konungur
| titill = [[Faraó]]
| ætt = [[Nítjánda konungsættin]]
| skjaldarmerki =
| nafn = Ramses 2.
| mynd = Statue of Ramses II from Karnak, granodiorite - C 1380 Museo Egizio (Turin) 01.jpg
| fæðingardagur ={{circa}} 1303 f.Kr.
| dánardagur = {{circa}} 1213 f.Kr. (90–91 ára)
| grafinn =[[KV7]]
| ríkisár = 1279–1213 f.Kr.
| faðir = [[Seti 1.]]
| móðir =  [[Túja]]
| maki = [[Nefertari]], [[Isetnofret]], [[Maathorneferure]], [[Meritamen]], [[Bintanath]], [[Nebettawy]], [[Henutmire]]
| titill_maka = Eiginkonur
| börn = 88–103}}
'''Ramses 2.''' eða '''Ramses mikli''' ([[fornegypska]]: ''Rˁ msj''; um [[1303 f.Kr.]] – [[27. júní]] [[1213 f.Kr.]]) var þriðji [[faraó]] [[nítjánda konungsættin|nítjándu konungsættarinnar]] og ríkti frá 1279 f.Kr. til dauðadags. Í hans valdatíð lagði [[Egyptaland hið forna]] undir sig lönd fyrir [[botn Miðjarðarhafs|botni Miðjarðarhafs]] ([[Kanansland]]) og í [[Núbía|Núbíu]]. Hann reisti sér nýja höfuðborg, [[Pi-ramses]], á rústum hinnar fornu [[Avaris]] á [[Nílarósar|Nílarósum]]. Hann er talinn hafa stofnað [[bókasafn]] í [[Þeba (Egyptalandi)|Þebu]] í kringum 1250 f.Kr. sem innihélt yfir 20.000 rit.

==Tenglar==
{{commonscat|Ramses II|Ramsesi 2.}}
* {{Vísindavefurinn|22643|Hvað getið þið sagt mér um egypska faraóinn Ramses II.?|höfundur=Ingi Guðmundsson|höfundur2=Ivana Esperanza|dags=27. júlí 2022|skoðað=25. janúar 2025}}
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Faraó]]
| frá = 1279
| til = 1213
| fyrir = [[Seti 1.]]
| eftir = [[Mernepta]]
}}
{{Töfluendir}}
{{stubbur|saga}}
{{fd|1303 f.Kr.|1213 f.Kr.}}
[[Flokkur:Faraóar nítjándu konungsættarinnar]]</text>
      <sha1>7c81oblc1y2plpgpf7ddupj8srcbpaf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Korndrjóli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117533</id>
    <revision>
      <id>1974781</id>
      <parentid>1740351</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2591" sha1="mxuv4ggvwqdjy6wktx9dhh71w0ce4qa" xml:space="preserve">{{Taxobox
| color = lightblue
| name = Korndrjóli
| image = Mutterkorn 090719.jpg
| image_width = 310px
| image_caption = '''Korndrjóli''' á [[rúgur|rúgi]] í [[Þýskaland]]i.
| status = NE
| trend = 
| status_system = iucn2.3
| status_ref =
| regnum = [[Svepparíki]] (''Fungi'')
| divisio = [[Asksveppir]] (Ascomycota)
| classis = [[Ponteskingar]] (Sordariomycetes)
| subclassis = Hypocreomycetidae
| ordo = [[Trjábeðjubálkur]] (Hypocreales)
| familia = [[Korndrjólaætt]] (Clavicipitaceae)
| genus = ''[[Claviceps]]''
| species = '''Korndrjóli''' (''C. purpurea'')
| binomial = ''Claviceps purpurea''
| binomial_authority = &lt;small&gt;(Fr.) Tul., 1853&lt;/small&gt;
| synonyms = ''Claviceps microcephala'' &lt;small&gt;(Wallr.) Tul., 1853&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Claviceps microcephala'' var. ''acus'' &lt;small&gt;Desm., 1850&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Claviceps microcephala'' var. ''microcephala'' &lt;small&gt;(Wallr.) Tul., 1853&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Claviceps purpurea'' var. ''agropyri'' &lt;small&gt;Tanda, 1981&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Claviceps purpurea'' var. ''purpurea'' &lt;small&gt;(Fr.) Tul., 1853&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Claviceps purpurea'' f. ''purpurea'' &lt;small&gt;(Fr.) Tul., 1853&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Claviceps purpurea'' f. ''secalis'' &lt;small&gt;J. Krebs, 1936&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Cordyceps microcephala'' &lt;small&gt;(Wallr.) Berk. &amp; Broome&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Cordyceps purpurea'' &lt;small&gt;(Fr.) Fr., 1849&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Cordyceps purpurea'' var. ''acus'' &lt;small&gt;Desm., 1850&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Cordyceps purpurea'' var. ''purpurea'' &lt;small&gt;(Fr.) Berk., 1849&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Kentrosporium microcephalum'' &lt;small&gt;Wallr., 1846&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Sclerotium clavus'' &lt;small&gt;DC., 1815&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Spermoedia clavus'' &lt;small&gt;(DC.) Fr., 1822&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Sphacelia segetum'' &lt;small&gt;Lév., 1827&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Sphaeria entomorrhiza'' &lt;small&gt;Schumach., 1803&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
''Sphaeria purpurea'' &lt;small&gt;Fr., 1823&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
}}
'''Korndrjóli''', '''meldrjóli''' eða '''grasdrjóli'''&lt;ref Name=&quot;HH&amp;GGE2004&quot;&gt;Helgi Hallgrímsson &amp; Guðríður Gyða Eyjólfsdóttir (2004). [https://rafhladan.is/bitstream/handle/10802/4090/Fjolrit_45.pdf?sequence=1 ''Íslenskt sveppatal I - smásveppir.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201017171141/https://rafhladan.is/bitstream/handle/10802/4090/Fjolrit_45.pdf?sequence=1 |date=2020-10-17 }} Fjölrit Náttúrufræðistofnunar. Náttúrufræðistofnun Íslands. ISSN 1027-832X&lt;/ref&gt; ([[fræðiheiti]]: ''Claviceps purpurea'') er korndrjólasveppur sem vex í [[kornax]]i. Albert Hofmann rannsakaði þessa tegund af sveppum og fann þannig upp vímuefnið [[LSD]].

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{Stubbur|líffræði}}
[[Flokkur:Korndrjólaætt]]</text>
      <sha1>mxuv4ggvwqdjy6wktx9dhh71w0ce4qa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hagaköngulær</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122578</id>
    <revision>
      <id>1974788</id>
      <parentid>1457879</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:37:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1494" sha1="cao4w16fp9ha3caxnvfo7vau00rmr0c" xml:space="preserve">{{taxobox
| color = pink 
| name = Hagaköngulær
| image = Haplodrassus signifer.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = [[Hagakönguló]] ''(Haplodrassus signifer)'', önnur tveggja tegunda hagaköngulóa sem finnast á Íslandi.
| regnum =  [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum =  [[Liðdýr]] (''Arthropoda'')
| classis =  [[Áttfætlur]] (''Arachnida'')
| ordo =  [[Köngulær]] (''Araneae'')
| subordo =  [[Eiginlegar köngulær]] (''Araneomorphae'')
| familia =  [[Hagaköngulær]] (''Gnaphosidae'')
| genus =
| species =
| binomial =
| binomial_authority =  [[Reginald Innes Pocock|Pocock]]  ([[1898]])
| subdivision_ranks =  Ættkvíslir hagaköngulóa
| subdivision = 
* [[Callilepis]]
* [[Cesonia]]
* [[Drassodes]]
* [[Gnaphosa]]
* [[Herpyllus]]
* [[Micaria]]
* [[Trachyzelotes]]
* [[Zelotes]]
''Og fleiri''
}}

'''Hagaköngulær''' ([[latína]]: ''Gnaphosidae'') eru [[ætt (flokkunarfræði)|ætt]] [[könguló]]a. Til eru yfir 100 [[ættkvísl (flokkunarfræði)|ættkvíslir]] hagakóngulóa og tæplega 2000 [[tegund (flokkunarfræði)|tegundir]]. Engin þekkt tegund hagaköngulóa er hættuleg mönnum.

Tvær tegundir hagaköngulóa lifa á Íslandi: [[hrafnakönguló]] (''Gnaphosa lapponum'') og [[hagakönguló]] (''Haplodrassus signifer'').&lt;ref&gt;Ingi Agnarsson. 1996. Fjölrit Náttúrufræðistofnunar. ''Íslenskar köngulær''.  Ritstj. Erling Ólafsson. Náttúrufræðistofnun Íslands, Reykjavík.&lt;/ref&gt;

==Heimildir==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Hagaköngulær]]</text>
      <sha1>cao4w16fp9ha3caxnvfo7vau00rmr0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fritillaria dagana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130520</id>
    <revision>
      <id>1974782</id>
      <parentid>1842461</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2694" sha1="1k7mo1b4n5pzz70fd60kiaudg6e8dp7" xml:space="preserve">{{taxobox
|name= ''Fritillaria dagana'' 
|image = Рябчик 4539.jpg
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|classis = [[Einkímblöðungar]]
|ordo = [[Liljubálkur]] (''Liliales'')
|familia = [[Liljuætt]] (''Liliaceae'')
|subfamilia = [[Lilioideae]]
|genus = ''[[Fritillaria]]''
|species = '''''F. dagana'''''
|binomial = ''Fritillaria dagana'' [[Turcz.]]
|binomial_authority = [[Turcz.]].
|synonyms = 
|synonyms_ref=&lt;ref&gt;[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-306668 The Plant List]&lt;/ref&gt;
|}}

'''''Fritillaria dagana''''' er tegund af  [[Liliaceae|Liljuætt]] sem vex eingöngu í suður Síberíufjöllum. Henni var fyrst lýst af Nikolaj Stepanovitsj Toertsjaninov 1834.&lt;ref name=&quot;Osipov&quot; /&gt;

==Lýsing==
''Fritillaria dagana'' verður á milli 20 og 35 sentimetrar. Blöðin eru lensulaga, 8 sm löng og 5 - 15 mm breið, 2 til 5 saman í krans. Blómin eru klukkulaga og lútandi. Krónublöðin eru um fjögurra sm löng og 10-13mm breið.&lt;ref name=&quot;Kiseleva&quot;&gt;{{ru}} Kiseleva, A.A. (2010). ''[http://oopt.aari.ru/rbdata/1859/bio/43077 Krasnoknizjny vid: Fritillaria dagana v Krasnoj knige Irkoetskoj oblasti.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307060523/http://oopt.aari.ru/rbdata/1859/bio/43077 |date=2016-03-07 }}'' Geraadpleegd op 9 december 2015.&lt;/ref&gt;Blómið að utan brúnfjólublátt með teningalaga mynstri, gulu.
Krómósóntala er 2n = 24&lt;ref name=&quot;книга&quot;&gt;{{книга |заглавие=Флора Сибири|том=4|страниц=100}}&lt;/ref&gt;

==Útbreiðsla og kjörlendi==

''Fritillaria dagana'' vex í suður Síberíu. &lt;ref name=&quot;книга&quot;&gt;{{книга |заглавие=Флора Сибири|том=4|страниц=100}}&lt;/ref&gt; Vex í Irkutskhéraði, Chita,Buryatia, Tuva og Jakutíu.&lt;ref name=&quot;и&quot;&gt;{{Cite web |url=http://oopt.aari.ru/rbdata/1859/bio/43077 |title=Рябчик дагана в Красной книге Иркутской области. Сайт «ООПТ России» |access-date=2016-02-03 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307060523/http://oopt.aari.ru/rbdata/1859/bio/43077 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;   Tegundin vex í fjallatúndrum, grasklæddum fjallaskógum, engjum og skógum.&lt;ref name=&quot;Osipov&quot;&gt;{{ru}} Osipov, K.I., Bojkov, T.G. &amp; Pychalova, T.D. (2013). ''[http://krasnaja-kniga-burjatii.ru/rjabchik-dagana.php| Krasnaja kniga Boerjatii.]''{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Geraadpleegd op 9 december 2015.&lt;/ref&gt;

== Myndir ==

&lt;gallery&gt;
File:Fritillaria dagana-IMG 6558.JPG
File:Fritillaria dagana-IMG 6559.JPG
File:Рябчик 4539.jpg
&lt;/gallery&gt;


== Heimildir ==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Liljuætt]]
{{Stubbur|líffræði}}</text>
      <sha1>1k7mo1b4n5pzz70fd60kiaudg6e8dp7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131138</id>
    <revision>
      <id>1974750</id>
      <parentid>1974619</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T13:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1974750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19849" sha1="krrxynx9i8sk0j280nj180wct3cbqzb" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]].

== Atburðir ==

===Janúar===
* [[1. janúar]]: 
**[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]].
** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]].
** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum.
* [[3. janúar]]: 
** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins.
** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]].
** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]].
* [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland.
* [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda.
* [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]]  gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust.
* [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]].
* [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið.
* [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl.
* [[18. janúar]]: 
** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna.
** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni.
** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn.
* [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers.
* [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram.
* [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins.
* [[22. janúar]]:
** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni.
** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur.
* [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]].
* [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið.
* [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning.
* [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]].
* [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring.

===Febrúar===
* [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]].
* [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu.
* [[8. febrúar]]:
**Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]].
** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals.
* [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig.
* [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]].
* [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi.
* [[20. febrúar]]:
** [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni.
** [[Sagrada Família]] í [[Barselóna]] varð hæsta kirkja í heimi þegar hún tók fram úr [[dómkirkjan í Ulm|dómkirkjunni í Ulm]].
* [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes.
* [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s.
* [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]].
* [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess.

===Mars===
* [[2. mars]]:
** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]].
** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]].
* [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust.
* [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]].
* [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s.
* [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan.
* [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]].
* [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi.
* [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands.
* [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði.
* [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s.
* [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]].

===Apríl===
[[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]]
* [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]].
* [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km.
* [[7. apríl]]: 
**[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé.
** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s.
* [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust.
* [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]].
* [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]].
* [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s.
* [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið.
* [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði.
* [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]].
* [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]].
* [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]].

===Maí===
* [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC).
* [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega.
* [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann.
* [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu.
* [[16. maí]]: 
**[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu.
** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]].
* [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár.
* [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu.
* [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]].
* [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London.
* [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]].
* [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]].

===Júní===
* [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]].
* [[3. júní]]:
** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]].
** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk.
* [[7. júní]]:
** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli.
** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt.
* [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990.
* [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit.
* [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada.
* [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum.
* [[14. júní]]: 
** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]].
** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973.
* [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst.
* [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]].
* [[22. júní]]:
** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins.
** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]].
* [[24. júní]]:
** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi.
** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra.
* [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran.
* Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi.

===Júlí===
* [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust.
* [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust.
* [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran.
* [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi.
* [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu.
* [[20. júlí]]:
**[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. 
** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu.
* [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]]. Einnig geisuðu skógareldar í Frakklandi og Portúgal.
* [[28. júlí]]:
** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust.
** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]].
* [[29. júlí]]:
** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið.
** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu.
* [[30. júlí]]:
** Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku við stjórn Bandero, skipi [[Paul Watson]]-samtakanna vegna ógnana við hvalveiðiskipið  [[Hvalur 9|Hvals 9]] og neitun á samvinnu við yfirvöld. Skipið var fært til hafnar og 21 skipverja var vísað úr landi.
** 111 létust þegar um 80.000 flóttafólks fóru yfir til spænsku [[hólmlenda|hólmlendunnar]] [[Ceuta]] frá norðurodda [[Marokkó]].

===Ágúst===
* [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum.
* [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla er fyrirhuguð]] um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]].

===September===
* [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð.

===Október===
* [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu.

===Nóvember===
* [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum.
* [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum.

===Desember===

==Dáin==
* [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]])
* [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]).
* [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]).
* [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]).
* [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]).
* [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]).
* [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]])
* [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]).
* [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]])
* [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]])
* [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]).
* [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]])
* [[18. febrúar]]:
** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]])
** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]).
* [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]])
* [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]).
* [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) .
* [[13. mars]]:
**[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]).
** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]])
* [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]).
* [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]).
* [[20. mars]]:
** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]).
** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]).
* [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]).
* [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]])
* [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]).
* [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]).
* [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]).
* [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) 
* [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]).
* [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]).
* [[28. maí]] - [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]).
* [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]).
* [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]).
* [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]).
* [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]])
* [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]).
* [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]).
* [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]).
* [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]])
* [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]).
* [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]).
* [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]).
* [[24. júlí]] - [[Gunnar Rósinkranz]], íslenskur byggingarverkfræðingur (f. [[1941]]).
* [[29. júlí]]:
**[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]])
** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]])
* [[31. júlí]] - [[Franco Baresi]], ítalskur knattspyrnumaður (f. [[1960]]).

[[Flokkur:2026]]
[[Flokkur:2021-2030]]</text>
      <sha1>krrxynx9i8sk0j280nj180wct3cbqzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kambódía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133961</id>
    <revision>
      <id>1974775</id>
      <parentid>1942599</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T02:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1974775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22801" sha1="9gstunygcpl0mnqiyn99jratxewwrcu" xml:space="preserve">{{Land
| nafn_á_frummáli = ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា&lt;br /&gt;Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchea
| nafn = Konungsríkið Kambódía
| nafn_í_eignarfalli = Kambódíu
| fáni = Flag of Cambodia.svg
| skjaldarmerki = Royal arms of Cambodia.svg
| staðsetningarkort = Cambodia_on_the_globe_(Cambodia_centered).svg
| kjörorð = ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ&lt;br /&gt;Chéat, Sasna, Preăh Môhaksăt
| kjörorð_þýðing = Þjóð, trú, konungur
| þjóðsöngur = [[Nokoreach]]
| tungumál = [[Kambódíska]]
| höfuðborg = [[Phnom Penh]]
| stjórnarfar = [[þingbundin konungsstjórn]]
| titill_leiðtoga1 = [[Konungur Kambódíu|Konungur]] 
| nafn_leiðtoga1 = [[Norodom Sihamoni]]
| titill_leiðtoga2 =  [[Forsætisráðherra Kambódíu|Forsætisráðherra]]
| nafn_leiðtoga2 = [[Hun Manet]]
| stærðarsæti = 88
| flatarmál = 181.035
| hlutfall_vatns = 2,5
| fólksfjöldi = 15.552.211
| mannfjöldaár = 2019
| mannfjöldasæti = 73
| íbúar_á_ferkílómetra = 87
| VLF_ár = 2019
| VLF = 76,635
| VLF_sæti = 102
| VLF_á_mann = 4.645
| VLF_á_mann_sæti = 141
| VÞL = {{hækkun}} 0.594
| VÞL_ár = 2019
| VÞL_sæti = 144
| staða = [[Sjálfstæði]]
| staða_athugasemd = frá [[Frakkland]]i
| atburður1 = Yfirlýst
| atburður2 = Viðurkennt
| dagsetning1 = 1949
| dagsetning2 = 9. nóvember 1953
| gjaldmiðill = [[kambódískur ríal|ríal]] (KHR)
| tímabelti = [[UTC]]+7
| tld = kh
| símakóði = 855
}}
'''Kambódía''' er land í [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]] með landamæri að [[Taíland]]i í vestri, [[Laos]] í norðri og [[Víetnam]] í austri. Í suðri á landið strandlengju að [[Taílandsflói|Taílandsflóa]].

Opinbert nafn landsins á [[khmer]] er ''Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchea'' (umskrifað með latneskum bókstöfum), þ.e. ''Konungsríkið Kambódía''. Í daglegu tali nefna landsmenn landið „Kampútsea“. Á vesturlöndum er hins vegar nafnið „Kampútsea - Kampuchea“ tengt stjórnatíma [[Rauðu khmerarnir|Rauðu khmeranna]] 1975–79.

Íbúafjöldi er rúmlega 13 miljónir.&lt;ref&gt;[http://www.stat.go.jp/english/info/meetings/cambodia/pdf/pre_rep1.pdf General Population Census of Cambodia 2008 - Provisional population totals, National Institute of Statistics, Ministry of Planning, released 3rd September, 2008]&lt;/ref&gt; Höfuðborg og jafnframt stærsta borg landsins er [[Phnom Penh]]. 

Flestir íbúar Kambódíu eru [[Theravada|theravada búddhistar]] en þar búa auk þess allmargir [[múslimar]] sem nefndir eru [[Cham]], [[Kínverjar]], [[Víetnamar]] og aðrir minnihlutahópar.

Landslag og atvinnulíf einkennist mjög af tveimur miklum vatnakerfum, [[Mekong]]-fljótinu og [[Tonle Sap]]-fljótinu. Fyrir utan að hrísgrjónaræktunin er mjög háð þessum vatnakerfum eru fiskveiðar í þeim ein aðalundirstaða í mataræði almennings.

Fyrir utan landbúnað og fiskiveiðar eru helstu atvinnugreinar í Kambódíu saumur á fatnaði til útflutnings, [[ferðaþjónusta]] og byggingarstarfsemi. 

== Heiti ==
[[Íslenska]] nafnið ''Kambódía'' er komið af franska nafninu ''Cambodge'' sem er afbökun á nafni innlendra ''Kampútsea'' (stafað á ensku og frönsku og fleiri málum ''Kampuchea''). Það þýðir afkomendur Kambu en það er samkvæmt fornri sköpunarsögu Khmera sjálfur forfaðir þeirra. Nafnið Kampútsea hefur verið notað í það minnsta frá 12. öld og er enn það nafn sem íbúarnir nota. 

Á tuttugustu öld var oft skipt um opinbert nafn allt eftir stjórnmálaástandi hvers tíma. Meðan landið var undir franskri stjórn var það einungis hérað í Frönsku Indókína, ''protectorat français sur le Cambodge''. Eftir sjálfstæðið árið [[1953]] hét landið opinberlega á frönsku ''Royaume du Cambodge'' (''Konungsríkið Kambódía'') fram til ársins [[1970]]. Frá árinu 1970 fram til ársins [[1975]] kallaði stjórn [[Lon Nol]] landið ''République khmère'' (''Lýðveldi Khmera'').

Rauðu Khmerarnir kölluðu landið ''Kampuchéa Démocratique'' (''Lýðræðislega Kampútsea'') frá árinu 1975 fram til ársins [[1979]]. Eftir innrás Víetnama árið 1979 og fram til árins [[1989]] kölluðu ráðamenn landið ''République populaire du Cambodge'' (''Alþýðulýðveldið Kambódía''). Frá árinu 1989 til árins [[1993]] hét landið ''État du Cambodge'' (''Kambódíska ríkið''). Og frá 1993 heitir það að nýju ''Royaume du Cambodge'' (''Konungsríkið Kambódía'').&lt;ref&gt;Une brève histoire du Cambodge, höfundur François Ponchaud, útgefandi Siloë, ISBN 2-84231-417-4.&lt;/ref&gt;

== Saga ==
Í hátt í 2000 ár hefur menningarheimur [[Suðaustur-Asía|suðaustur Asíu]] einkennst af sterkum straumum frá [[Kína]] annars vegar og [[Indland]]i hins vegar. Lengi vel var Kambódía miðstöð í þessum menningarheimi, móttakandi áhrifa og umskapandi og áhrifavaldur. Allt frá hindúískum og búddískum konungsríkjum [[Funan]] og [[Chenla]] á fyrstu frá á áttundu öld eftir Krist og hinu mikla [[Angkor-veldið|Angkor-veldi]] á níundu öld og fram að lokum fimmtándu aldra réðu valdamenn Kambódíu yfir stærsta hluta þess svæðis sem nú er Taíland, Víetnam og Laos. Khmer-veldið stóð sem hæst á 12. öld á stjórnartíma [[Jayavaram VII]] og má enn sjá merki þess í musterisbygginunum miklu í [[Angkor Wat]] og Bayon, hins vegar er ekki mikið eftir af höfuðborg ríkisins Angkor Thom sem á sínum tíma var stærsta borg í heimi. 

[[Mynd:Angkor wat.jpg|thumbnail|300 px|Musterið Angkor Wat]]
Frá 16. öld fór veldi Kambódíu hnignandi og lögðu annars vegar konungar Taílands og hins vegar konungar Víetnam undir sig stóran hluta þess sem áður heyrði til landsins og var búið [[Kambódíska|khmer-talandi]] íbúum. Seint á nítjándu öld og að hluta til rétt eftir aldamótin 1900 lögðu [[Frakkland|Frakkar]] undir sig landið og gerðu að nýlendu, hluta af svo nefndri [[Franska Indókína|Frönsku Indókína]]. [[Japan]]ir hernámu landið í [[seinni heimstyrjöldin]]ni. Síðan tók við margra áratuga barátta, fyrst fyrir sjálfstæði frá Frakklandi, sem náðist árið 1953. Þá tók fljótlega við [[Borgarastyrjöldin í Kambódíu|borgarastyrjöld]] og barátta við [[Bandaríkin|bandarískt]] herlið í því sem nefnt hefur verið Seinna Indókínastríðið en þekktara er meðal almennings sem [[Víetnamstríðið]]. Helsti ráðamaður í Kambódíu á árunum frá árinu 1954 fram til árins 1970 var [[Sihanouk prins]]. Árin 1975 til 1979 réðu [[Rauðu khmerarnir]] (Khmer Rouge) yfir öllu landinu. Þetta var harðsnúin [[Kommúnismi|kommúnistahreyfing]] undir forystu [[Pol Pot]]s sem ætlaði að hreinsa landið frá erlendum áhrifum og skapa jafnréttisríki sveitamanna. Sú umbyltingartilraun endaði með blóðbaði, áætlað er að minnsta kosti 1,5 milljónir kambódíumanna hafi verið drepnir eða dáið úr hungri og illri meðferð á valdatíma rauðu khmeranna &lt;ref&gt;Engar ábyggilegar heimildir um fjölda eru til um þetta og allar tölur eru byggðar á ágiskunum og líkum. Manntal hefur einungis farið fram þrisvar í sögu Kambódíu, 1962 og töldust íbúar þá vera 5,7 milljónir, 1998 og voru þeir þá 11,4 milljónir og síðast árið 2008 og voru íbúar þá orðnir 14,2 milljónir. Sjá [http://statsnis.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307171756/http://statsnis.org/|date=2016-03-07}} National Institute of Statistics&lt;/ref&gt; og býr landið enn að afleiðingum þessara hörmunga. Her Víetnama réðist inn í Kambódíu árið 1979 og tókst að hrekja Rauðu khmerana frá völdum en settu fylgismenn sína á valdastól. Skæruliðabardagar héldu þó áfram í stórum hluta landsins þar til Rauðu khmerarnir endanlega gáfust upp árið 1999. Í landinu ríkir nú formlega lýðræðislegt stjórnskipulag en þrátt fyrir miklar framfarir á mörgum sviðum er spilling af öllu tagi mikið vandmál á öllum sviðum þjóðfélagins.&lt;ref&gt;[http://www.globalwitness.org/media_library_get.php/774/1234634013/country_for _sale_low_res_english.pdf Cambodia Country for Sale, skýrsla frá Global Witness]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; [[Hun Sen]] hefur verið helsti ráðmaður Kambódíu allt frá innrás Víetnama 1979. Frá 1979 til 1990 var hann utanríkisráðherra en tók einnig við embætti sem forsætisráðherra árið 1985. Hann var forsætisráðherra til ársins 2023 en lét þá embættið ganga til sonar síns, [[Hun Manet]].

== Landfræði ==
[[Mynd:Cambodia Topography.png|thumbnail|vinstri|300 px|Kort af Kambódíu]]
Kambódía er heldur stærra en [[Ísland]] að flatarmáli eða um 180.000 km², um 450 km frá norðri til suðurs og um 580 km frá austri til vesturs. Miðhluti landsins einkennist af mikilli setlagasléttu í kring um [[Tonle Sap]] vatnið og samnefnt fljót og efri hluta [[Mekong]]fljótsins. Í norður hækkar landið í um 500 m hæð í Dangrek fjallgarðinum þar sem landamærin við Taíland liggja. Austan við Mekong í norðri hækkar landið upp í skógi þakið fjallasvæði sem halda áfram inn í Laos og Víetnam. Í suðvesturhluta landsins eru tvö hálendissvæði, Krâvanh (Kardimommu) fjöllin og Dâmrei (Fíla) fjöllin. Fyrir norðaustan Fílafjöllin er hæsta fjall í Kambódíu, Phnom Aôral, sem rís í 1813 metra hæð. Mjótt láglendissvæði er meðfram Taílandsflóa. 

[[Mynd:Old man on tonle sap.jpg|thumbnail|300 px|Þorp við Tonle Sap á rigningartímanum]]
Vatnakerfi Mekong-fljóts og Tonle Sap-fljóts eru mjög afgerandi fyrir landslag og náttúru. Mekong-fljótið á upptök á hásléttu Tíbets og rennur út í Suður-Kínahaf, Khone fossarnir eru á landmærum Laos og Kambódíu og loka fyrir skipaferðir fyrir ofan og neðan fossana. Mekong-fljótið rennur í 510 km suður og síðan suðaustur í gengum Kambódíu. Mekong-fljótið og Tonle Sap-fljótið mætast við Phnom Penh. Á regntímanum, sem oftast stendur yfir frá miðjum maí fram í byrjun október eykst vatnsmagnið í Mekong svo gífurlega að straumur Tonle Sap-fljóts snýst við og vatnið rennur upp í vatnið Tonle Sap. Við það stækkar vatnið frá 3100 km², sem það er á þurrkatímum, upp í 7800 km². Þegar hættir að rigna snýst straumurinn við á nýtt. Þetta árlega fyrirbæri gerir vatnasvæði Tonle Sap að afar merkilegu og sérstöku lífríki. bæði er þar mikill fjöldi fiskitegunda og mikið magn af fiski.

=== Veðurfar ===
[[Monsúnvindar]] stjórna veðurfari í Kambódíu og eru þar tvær megin árstíðir. Frá miðjum [[maí]] fram í [[október]]byrjun er ráðandi suðvestan vindar sem bera með sér mikla úrkomu. Frá miðjum [[nóvember]] fram að miðjum [[mars]] er vindáttin einkum úr norðaustri og er þá oftast frekar léttskýjað og lítil úrkoma. Það er frekar heitt allt árið um kring, í kaldast mánuðinum, [[janúar]], er meðalhiti um 28&amp;nbsp;°C og um 35&amp;nbsp;°C í [[apríl]]. Mikill munur er á úrkomu í landinu, um 5000 mm á fjallasvæðum suðvestanlands en einungis 1270–1400 mm á láglendissvæðinu í miðju landinu. Þrír fjórðu hlutar árlegar úrkomu fellur á rigningartímanum.

=== Lífríki ===
[[Mynd:Indischer Elefant.jpg|thumbnail|300 px|Fíll og tígrisdýr, teikning frá 1911]]
Láglendissvæðið sem nær yfir stóran hluta Kambódíu er að miklu leiti þakið hrísgrjónaökrum og annarri akuryrkju. Þar eru þó einnig skógarsvæði og graslendur. Eftir því sem hærra dregur taka við skógarsvæði og [[Gresja|gresjur]] þar sem [[Grasaætt|grastegundir]] vaxa sem ná allt að 1,5 m hæð. Hálendissvæðin í norðri og suðri eru þakin miklum skógum þar sem trén verða allt að 45 m á hæð. 

Í skógarsvæðunum í norðaustur lifði til skamms tíma mikill fjöldi villtra dýra eins og á nálægum svæðum í Laos og Víetnam. Styrjaldir og óheft veiði hefur gengið hart á flest stofna dýra á þessu svæði. Þar má þó enn finna [[Asíu-fílar|Asíu fíla]] (''Elephas maximus''), [[Indókínverska tígrisdýrið]] (''Panthera tigris corbetti''), [[Hlébarði|hlébarðar]] (''Panthera pardus''), [[Svartbjörn|svartbirni]] (''Ursus thibetanus''), [[Sólbjörn|sólbirni]] (''Helarctos malayanus''), hinn risavaxna [[Gáruxi|gáruxa]] (''Bos gaurus'') og fjöldi hjartardýrategunda. [[Nashyrningur|Nashyrningum]], bæði af tegundunni Rhinoceros sondaicus og Dicerorhinus sumatrensis, er hins vegar búið að útrýma. 
í skógunum er að finna fjölda fuglategunda, meðal annars hinir villtu forfeður taminna [[Nytjahænsni|hænsna]], [[bankívahænsni]]n (Gallus gallus).

== Íbúar ==
Andstætt öðrum löndum í Suðaustur-Asíu hefur yfirgnæfandi meirihluti íbúa Kambódíu (um 90 %)&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/ CIA - The World Factbook]&lt;/ref&gt; sama móðurmál og telja sig til sömu menningar og eru þeir nefndir Khmer. Aðrir þjóðflokkar eru Víetnamar, Kínverjar, Cham (múslimar) og þar að auki allmargir hópar frumbyggja. 

Tungumálið khmer sem er móðurmál flestra íbúa Kambódíu er eitt helsta mál í [[mon-khmer mál|mon-khmer tungumálfjölskyldunni]] sem er undirætt af [[Ástró-asíska málaættin|ástró-asísku]] tungumálaættinni. Af frumbyggjamálunum eru katu, mnong og stieng mon-khmer mál en jarai og rhade eru [[Sunnan-eyja málaættin|ástrónesísk]].

=== Trúarbrögð ===
[[Mynd:Buddhist monk in Buddhist church.jpg|thumbnail|hægri|300 px|Búddha-munkar á bæn]]
Flestir af þjóð Khmera eru [[theravada búddismi|Theravada búddistar]] eða um 95 % íbúa. Fram að árinu 1975 var búddismi opinber ríkistrú í Kambódíu. Rauðu khmerarnir bönnuðu með öllu öll trúarbrögð og helgiathafnir og myrtu fjölda [[Munkur|munka]] og eyðilögðu að mestu skipulag búddismans í landinu. Sú stjórn sem Víetnamar komu að völdum studdi búddisma þó svo að það væri mjög takmarkaður stuðningur en theravada búddismi var endurreist sem opinber ríkistrú árið 1993. En 20 ára lægð hefur verið erfið að yfirvinna, trúin er langt því frá jafn áhrifarík og hún var fyrir árið 1975 hvorki í heimssýn almennings né í menningar og menntamálum. 

Frumbyggjaþjóðflokkarnir fylgja forfeðradýrkun og andatrú en Víetnamarnir og Kínverjarnir eru flestir fylgjandi [[mahayana]]-búddisma og [[Daóismi|dóisma]]. Einnig eru sumir Víetnamarnir [[Kaþólska kirkjan|kaþólskir]] eða fylgja [[Cao Dai]]. Minnihlutahópurinn Cham eru múslimar af sunní-gerð.&lt;ref&gt;[http://www.countryreports.org/ Country Reports]&lt;/ref&gt;

=== Menntun ===
Sögulega séð hefur formleg menntun í Kambódíu einungis farið fram í búddamusterunum og þar með einungis ætluð karlmönnum. Samkvæmt hefð theravada búddista eiga allir karlmenn að helga sig trúnni um tíma og gerðu það allflestir drengir í nokkra mánuði þó svo að einungis fáeinir gerðust munkar ævilangt. Margir drengir fara enn í trúarnám í musteri þó það sé ekki nema nokkrar vikur eða mánuði. 

Á tíma frönsku nýlendustjórnarinnar voru einungis fáeinir skólar í landinu og einungis miðaðir að börnum aðalsmanna og kennsla öll á frönsku. Það var hins vegar ekki fyrr en eftir að landið fékk sjálfstæði 1953 sem tekið var við að byggja upp nútíma skólakerfi þó svo að einungis lítill hluti barna færu í skóla. 

Eftir valdatöku Rauðu khmeranna 1975 var öll formleg menntun lögð af, öllum menntastofnunum lokað og flestir kennarar drepnir og þeir sem undan komust flúðu flestallir land. 

Það var því mikið átak að hefja uppbyggingu skólakerfisins að nýju á níunda og tíunda áratug tuttugustu aldar. Nú er svo komið að um 90% allra barna eru innrituð í sex ára skyldugrunnskóla en einungis um 50% þeirra ljúka skólaskyldunni. Enn færri halda áfram upp á mennta- og iðnskólastig.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.uis.unesco.org/ |title=UNESCO Institute for Statistics |access-date=2016-05-03 |archive-date=2019-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190929090817/http://www.uis.unesco.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Það er þó mikil uppbygging á öllum skólastigum. Á síðustu árum hefur sprottið upp fjöldi stofnana sem kalla sig [[háskóli|háskóla]] en gæði kennslu í flestum þeirra er ekki sérlega mikil. 

Ólæsi er enn mikið vandamál en samkvæmt könnunum eru nærri 40% allra kvenna eldri en 15 ára ólæsar og um 30% karla.&lt;ref&gt; Literacy for Life, EFA Global Monitoring Report, UNESCO, 2006, ISBN 92-3-104008-1&lt;/ref&gt;

== Efnahagslíf ==
[[Mynd:Rice 02.jpg|thumb|300 px|right|Hrísgrjónarækt]]
Kambódía er eitt af fátækustu löndum heims og um 40 % íbúa þéna undir fátækramörkunum 1,35 bandaríkjadollar á dag 2006.&lt;ref&gt;Key Indicators for Asia and the Pacific 2008, ADB, {{ISSN|0116-3000}}&lt;/ref&gt; Langflestir íbúar landsins lifa af landbúnaði og fiski og stunda um 70 % allra fullorðinna sjálfsþurftarbúskap.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.caritas.org/worldmap/asia/cambodia.html |title=Caritas |access-date=2016-05-03 |archive-date=2013-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130613141349/http://www.caritas.org/worldmap/asia/cambodia.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[Hrísgrjónarækt]] er þar í sérflokki, aðalfæða og var lengi aðalútflutningsvara. Hrísgrjónaakrar þekja stærstan hluta ræktaðs lands en talið er að einungis 13 % flatarmáli landsin sé ræktanlegt. Enn er að finna víða um land mikið magn af sprengjum frá Víetnamstríðinu svo nefnda og er það stórt vandamál í akuryrkju. 

Um 1970 voru um þrír fjórðu hlutar alls lands í Kambódíu þaktir skógi en um árið 2000 hafði skóglendi minnkað í um það bil helming landsins.&lt;ref&gt;[ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/008/a0400e/a0400e14.pdf] Skýrsla FAO um skógi og timburframleiðslu&lt;/ref&gt; Þrátt fyrir að yfirvöld reyni opinberlega að hindra og stjórna skógarhöggi er enn þá mikið höggvið af skógi á svæðunum nálægt Taílandi annars vegar og Víetnam hins vegar. Þetta er mikið vandamál og hluti af almennri spillingu í landinu.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rsf.org/IMG/pdf/cambodias_family_trees_low_res-1-5.pdf |title=Cambodia's Family trees |access-date=2016-05-03 |archive-date=2007-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071031001511/http://www.rsf.org/IMG/pdf/cambodias_family_trees_low_res-1-5.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

Kambódía hefur haft mikinn efnahagsvöxt síðasta áratuginn eða um 5 % á ári. Það er einkum textíliðnaður og ferðamannaþjónusta sem hefur vaxið. Textíliðnaðurinn er nánast eingöngu fatasaumur og var fataútflutningur 2008 94 % af heildarútflutningi landsins.&lt;ref&gt;[http://www.cdc-crdb.gov.kh Council for the Development of Cambodia]&lt;/ref&gt; Stærsti hluti textíliðnaðar í Kambódíu er í eign kínverskra fyrirtækja en um tveir þriðjuhlutar framleiðslunnar er flutt út til Bandaríkjanna. 

[[Ferðamannaþjónusta]] er í hröðum vexti og eru það einkum ferðamenn frá [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]] og Víetnam á ferð en auk þess vaxandi fjöldi vesturlandabúa. Árið 2005 komu um 1,4 milljónir ferðamanna til landsins en árið 2008 komu 2,1 milljón. Langflestir þessara ferðamanna fara til Siem Reap til að skoða Angkor Wat en einnig margir á sólarstrendur í [[Sihanoukville]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mot.gov.kh/ |title=Statistics &amp; Tourism Information Department, Ministry of Tourism |access-date=2016-05-03 |archive-date=2002-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020202171903/http://www.mot.gov.kh/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Samgöngur ===
[[Mynd:National highway number 1.jpg|thumbnail|300 px|Umferð á Þjóðvegi númer 1]]
Vegir í Kambódíu voru afar illa farnir eftir sprengjuárásir bandaríkjahers á sjötta og sjöunda ártug 20. aldar og ekki bætti skæruhernaður og borgarstyrjöld sem stóð allt fram á tíunda áratuginn. Aðalumferðaræðar hafa tekið miklum framförum síðustu tíu árin og eru nú helstu vegir [[malbik]]aðir og geta borið mikla umferð. Bílaeign vex ört þó svo að [[mótorhjól]] séu mun algengari, bæði til fólks og vöruflutninga. Meirihluti íbúa hafa þó engin vélknúin faratæki heldur fara fótgangandi eða nota [[reiðhjól]]. 

Einungis tvær [[járnbraut]]ir eru í landinu, hefjast þær báðar í Phnom Penh og gengur önnur til Sihanoukville en hin til [[Sisophon]] skammt frá landamærunum að Taílandi. Lestarnar fara stopult og eru á allan hátt óáreiðanlegar. 

Vatnakerfi [[Mekong]] og [[Tonle Sap]] fljótanna hafa verið helstu flutningaleiðir landsins og gegna enn mikilvægu hlutverki. Mekong-fljótið er skipafært allt frá árósum í [[Suður-Kínahaf]]i og upp að Khone Pha Pheng fossunum á landamærunum við Laos. Það fer þó allt eftir árstíma hversu stórum skipum er fært upp fljótin. Í Kambódíu eru tvær meginhafnir, Phnom Penh og Sihanoukville. Phnom Penh er þar sem fljótin [[Bassac]], Mekong og Tonle Sap mætast. Höfnin þar getur tekið 8000 tonna skipum á rigningartímanum og allt að 5000 tonna skipum á þurrkatímanum.&lt;ref&gt;Evelyn Goh, ''Developing the Mekong: Regionalism and Regional Security in China – Southeast Asian Relations'' (Routledge, 2007). ISBN 978-0-415-43873-5&lt;/ref&gt;

Í landinu eru fjórir stærri flugvellir. Sá stærsti er í Siem Reap í næsta nágrenni við Angkor Wat og þjónar hann yfirgnæfandi meirihluta ferðamanna til landsins. Pochentong flugvöllurinn í Phnom Penh er næst stærstur en flugvellirnir í Sihanoukville og Battambang eru mun minni.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/home.frame.html Cambodia.gov.kh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061005044434/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/home.view.html |date=2006-10-05 }} Opinber vefur ríkisstjórnar Kambódíu á ensku]
* [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html CIA Fact Book Cambodia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101229001224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html |date=2010-12-29 }}
* [http://www.commonlanguageproject.net/?page_id=41#Cambodia Cambodia Country Factsheet] from The Common Language Project
* [http://www.tsbr-ed.org The largest environmental website relating to the Tonle Sap Biosphere and Cambodia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080905070736/http://www.tsbr-ed.org/ |date=2008-09-05 }}
* [http://www.cambodiatribunal.org/ Cambodia Tribunal Monitor]

{{ASEAN}}
{{Asía}}

[[Flokkur:Kambódía]]
[[Flokkur:Asía]]</text>
      <sha1>9gstunygcpl0mnqiyn99jratxewwrcu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brúngresi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134887</id>
    <revision>
      <id>1974795</id>
      <parentid>1877126</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:39:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3003" sha1="o3ooeug4j5srn22msiaf58f5v1byy3z" xml:space="preserve">{{Taxobox
| color = lightgreen
| name = ''Geranium phaeum''
| image = Geranium phaeum Bodziszek żałobny 03.jpg
| image_width = 250px
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| ordo = [[Blágresisbálkur]] (''Geraniales'')
| familia = [[Blágresisætt]] (''Geraniaceae'')
| genus = ''[[Geranium]]''
|species = '''''G. phaeum'''''
|binomial = ''Geranium phaeum''
|binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
| range_map = 
| range_map_caption = Útbreiðslusvæði
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms =''Geranium lividum'' &lt;small&gt;L'Herit&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Geranium austriacum'' &lt;small&gt;Wiesb. ex Hayek .&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Geranium fuscum'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Geranium montanum'' &lt;small&gt;Bubani (nom. illeg.)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Geranium patulum'' &lt;small&gt;Villars&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Geranium phaeum'' var. ''patulum'' &lt;small&gt;(Vill.) Cariot &amp; St-Lager&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Geranium subcaeruleum'' &lt;small&gt;Schleicher (nom. inval.)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
}}

Brúngresi ([[fræðiheiti]] ''Geranium phaeum'') er fjölært blóm af blágresisættkvísl. [[Mynd:Geranium phaeum 001.JPG|vinstri|thumb|Brúngresi]]

== Lýsing ==
Brúngresi verður 40 til 80 sm hátt, með stórum laufblöðum í breiðri hvirfingu. Þau eru djúpflipótt og skiftast í 7 til 9 flipa sem eru sepóttir og gróftenntir. Oft eru brúnir blettir eða yrjur á efra borði sem mynda hálfhring innan við blaðvikin. Blómin eru nokkur saman og vísa til hliðanna eða lútandi, oftast dökk-brúnrauð til fjólublá, sjaldan hvít.&lt;ref name=Phillips1993&gt;{{Citation | last1 = Phillips | first1 = Ellen | last2 = Colston Burrell | first2 = C. | year = 1993 | title = Rodale's illustrated encyclopedia of perennials | pages = 373–76 | isbn = 0875965709 | publisher = Rodale Press| location = Emmaus, Pa.}}&lt;/ref&gt;
[[Mynd:Geranmium.jpg|vinstri|thumb|&quot;Hvítt&quot; Brúngresi]]
== Útbreiðsla ==
Uppruni brúngresis er í Spáni, Ítalíu, Frakklandi, Sviss, Austurríki, Balkanskaga, Búlgaríu, Ungverjalandi, Tékklandi, Slóvakíu, Póllandi, Belarus, Rúmeníu og Úkraínu. Nú er það einnig ílent á Bretlandseyjum, Hollandi, Belgíu og Norðurlöndunum.

== Ræktun ==
Brúngresi er auðræktað og harðgert. Þykir frekar sérkennilegt en fallegt. Er til dæmis afbrigðið 'Samobor' ræktað vegna blaðlitar. Önnur afbrigði eru 'Album', 'Joan Baker', 'Lily Lovell' 'Samobor' Strangman, 'Variegatum'.
[[Mynd:Geranium phaeum Samobor A.jpg|vinstri|thumb|Geranium phaeum (''Samobor'')]]
== Tilvísanir ==
{{Reflist}}


* [http://linnaeus.nrm.se/flora/di/gerania/geran/gerapha.html Flóra Norðurlandanna]
* [http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&amp;pId=687 Lystigarður Akureyrar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201001054732/http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&amp;pId=687 |date=2020-10-01 }}
{{Commons|Geranium phaeum}}
{{Wikilífverur|Geranium phaeum}}
{{Stubbur|líffræði}}
[[Flokkur:Blágresisætt]]</text>
      <sha1>o3ooeug4j5srn22msiaf58f5v1byy3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snjóhlébarði</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136910</id>
    <revision>
      <id>1974783</id>
      <parentid>1926516</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4025" sha1="4fdekyyfqdkecymp7jjwav2dyg55ory" xml:space="preserve">{{Taxobox
| color = pink
| name = Snjóhlébarði
| status = EN
| image = Uncia uncia.jpg
| image_width = 250px
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'')
| classis = [[Spendýr]] (''Mammalia'')
| ordo = [[Rándýr]] (''Carnivora'')
| familia = [[Kattardýr]] (''Felidae'')
| subfamilia = ''[[Pantherinae]]''
| genus = [[Stórkettir]] (''Panthera'')
| species = '''[[Snjóhlébarði]]''' (''P. uncia'')
| subspecies= ''U. u. uncia'' og ''U. u. uncioides''
| trinomial_authority =([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1775)
| synonyms = *''Felis irbis'' &lt;small&gt;[[Christian Gottfried Ehrenberg|Ehrenberg]], 1830&lt;/small&gt;
*''Felis uncia'' Schreber, 1775), &lt;small&gt;([[Theodore Sherman Palmer|Palmer]], 1904).&lt;/small&gt;
*''Uncia uncia'' &lt;small&gt;[[Reginald Innes Pocock|Pocock]], 1930&lt;/small&gt;
| range_map = snow leopard range.png
| range_map_caption = Útbreiðsla snjóhlébarða
| range_map_width = 250px
}}
[[File:Snow leopard in Ladakh.webm|thumb|right|Myndband af snjóhlébarða í Ladakh]]

'''Snjóhlébarði''' (''Panthera uncia'', áður þekktur sem ''Uncia uncia'') er stórt kattardýr sem lifir í fjallgörðum [[Mið-Asía|Mið]]- og [[Suður-Asía|Suður-Asíu]] í 2500-6000 metra hæð. Snjóhlébarðinn er flokkaður sem [[tegund í útrýmingarhættu]] á lista [[IUCN]] og er stofninn um 4000-9000 dýr.

Þyngd snjóhlébarða er vanalega 27-55 kílógrömm en karldýr geta orðið 75 kílógrömm. Lengd er frá 75-150 cm. Feldurinn er þykkur og grá- eða gulleitur að lit. Blettir eru dökkir og stærri á fótum. Augu þeirra eru fölgræn eða grá sem er óvenjulegt meðal katta. Eyrun eru smágerð til að hindra hitatap en loppurnar breiðar til að dreifa þunganum betur í snjó. Skottið er langt, þykkt og sveigjanlegt til að hjálpa til við jafnvægi í halla og klettabeltum. Það er einnig notað sem fituforði hlébarðarnir nota það líka til að skýla andlitinu.

Snjóhlébarðar eru einfarar nema þegar læður eru með kettlinga og eru virkastir á nóttunni og í rökkri. Kettlingarnir fara úr bælinu þegar þeir eru 2-4 mánaða og fylgja móðurinni í 18-22 mánuði. Dýrin verða kynþroska við 2-3 ára aldur og eru með 15-18 ára lífslíkur.

Snjóhlébarðar geta ráðist á dýr sem eru fjórum sinnum stærri en þeir en leggja ekki í [[jakuxi|jakuxatarfa]] og árásir á menn stunda þeir ekki. Gras og hálm leggja þeir sér einnig til munns.

Snjóhlébörðum stafar ógn af manninum: Yfir helm­ing­ þeirra snjó­hlé­b­arða sem týna lífinu drep­a bænd­ur vegna árása dýr­anna á bú­pen­ing, um 20% lend­a í gildr­um sem ætlaðar eru öðrum dýrum og önn­ur 20% eru drep­in vegna feldsins. Sam­kvæmt skýrsl­u sem gefin var út árið 2016 hef­ur snjó­hlé­b­arðastofninn minnkað um 20% á síðustu 16 árum.&lt;ref&gt;[http://www.mbl.is/frettir/erlent/2016/10/21/hundrud_snjohlebarda_drepnir_a_ari/ Hundruð snjó­hlé­b­arða drepn­ir á ári] Mbl.is, skoðað 20. feb. 2017.&lt;/ref&gt;

Í þáttunum  ''Snow Leopard – Beyond the Myth'' (BBC) var fylgst með snjóhlébörðum um 18 mánaða skeið í [[Hindu Kush-fjallgarðurinn|Hindu Kush-fjöll]]um.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- valign=bottom
! Land !! Stærð búsvæðis&lt;br&gt;(km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;) !! &lt;br&gt;Stofnstærð&lt;&gt;
|-
| Afghanistan || 50,000 || 100–200?
|-
| Bútan || 15,000 || 100–200?
|-
| Kína || 1,100,000 || 2,000–2,500
|-
| Indland || 75,000 || 200–600
|-
| Kasakstan || 50,000 || 180–200
|-
| Kyrgyzstan || 105,000|| 150–500
|-
| Mongólia || 101,000 || 500–1,000
|-
| Nepal || 30,000 || 300–500
|-
| Pakistan || 80,000 || 200–420
|-
| Tajikistan || 100,000 || 180–220
|-
| Úzbekistan || 10,000|| 20–50
|}
&lt;gallery&gt;
Léopard des neiges 14081.jpg|Skott.
SnowCubs01.jpg|Kettlingar.
&lt;/gallery&gt;

==Heimild==
{{commonscat|Snow Leopard }}
{{wpheimild|tungumál= en|titill= Snow Leopard |mánuðurskoðað= 20. feb.|árskoðað= 2017 }}

==Tilvísanir==

[[Flokkur:Stórkettir]]</text>
      <sha1>4fdekyyfqdkecymp7jjwav2dyg55ory</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ramón Díaz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138869</id>
    <revision>
      <id>1974761</id>
      <parentid>1957349</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T21:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1974761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1602" sha1="cv8r4ssiv4cgliqyloxvswhsdll2nkd" xml:space="preserve">{{Knattspyrnumaður
|nafn=Ramón Díaz
|mynd=[[file:Ramón Díaz (25383125054) (2) (cropped).jpg|250px]]
|fullt nafn=Ramón Díaz
|fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1959|8|29}}
|fæðingarbær=[[La Rioja]]
|fæðingarland=[[Argentína]]
|hæð=
|staða=[[Framherji]]
|núverandi lið=
|númer=
|ár1=1978-1981
|ár2=1982-1983
|ár3=1983-1986
|ár4=1986-1988
|ár5=1988-1989
|ár6=1989-1991
|ár7=1991-1993
|ár8=1993-1995
|lið1=[[Club Atlético River Plate|River Plate]]
|lið2=[[SSC Napoli|Napoli]]
|lið3=[[Avellino Calcio 12 SSD|Avellino]]
|lið4=[[ACF Fiorentina|Fiorentina]]
|lið5=[[FC Internazionale Milano|Internazionale Milano]]
|lið6=[[AS Monaco FC|Monaco]]
|lið7=[[Club Atlético River Plate|River Plate]]
|lið8=[[Yokohama F. Marinos|Yokohama Marinos]]
|leikir (mörk)1=
|landsliðsár=1979-1982
|landslið=[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]
|landsliðsleikir (mörk)=22 (10)
}}
'''Ramón Díaz''' (fæddur [[29. ágúst]] [[1959]]) er [[Argentína|argentínskur]] fyrrverandi  [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 22 leiki og skoraði 10 mörk með landsliðinu.

==Tölfræði==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!colspan=3|[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínska karlalandsliðið]]
|-
!Ár!!Leikir!!Mörk
|-
|1979||1||1
|-
|1980||9||4
|-
|1981||4||1
|-
|1982||8||4
|-
!Heild||22||10
|}

==Tenglar==
*[https://www.national-football-teams.com/player/19296/Ramon_Diaz.html National Football Teams]

{{stubbur|knattspyrna}}
{{DEFAULTSORT:Díaz, Ramón}}
{{f|1959}}
[[Flokkur:Argentínskir knattspyrnumenn]]</text>
      <sha1>cv8r4ssiv4cgliqyloxvswhsdll2nkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gísli á Uppsölum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139173</id>
    <revision>
      <id>1974763</id>
      <parentid>1920241</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:10:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stillbusy</username>
        <id>42433</id>
      </contributor>
      <origin>1974763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5557" sha1="fzdyb0ghui14ks4uig23cje29dpuq3e" xml:space="preserve">'''Gísli á Uppsölum''', skírður '''Gísli Októvíanus&lt;!--skoðið spjall áður en nafninu er breytt--&gt; Gíslason''' (29. október 1907 – 31. desember 1986), var bóndi og einbúi í [[Selárdalur|Selárdal]] á [[Vestfirðir|Vestfjörðum]]. Annað eiginnafn Gísla „Októvíanus“ er mjög oft misritað sem „Oktavíus“ í íslenskum fjölmiðlum eða annarstaðar. Foreldrar hans hétu Gísli Sveinbjörnsson (1852–1916) og Gíslína Bjarnadóttir (1867–1949).&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/1647557?iabr=on#page/n34/mode/1up Minning: Gísli Oktavíus Gíslason, Uppsölum], Morgunblaðið, 10. janúar 1987, bls. 35 [Annað eiginnafn Gísla „Októvíanus“ og föðurnafn móður hans „Bjarnadóttir“ eru misrituð í þessari minningargrein.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/1647604?iabr=on#page/n33/mode/1up Misritun], Morgunblaðið, 11. janúar 1987, bls. 34&lt;/ref&gt; Hann átti þrjá bræður sem voru: Gestur (1901–1980)&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/2871040?iabr=on#page/n6/mode/1up Gestur Gíslason fyrrum bóndi í Trostansfirði], Þjóðviljinn, 7. mars 1980, bls. 7&lt;/ref&gt;, Bjarni (1903–1988)&lt;ref&gt;islendingabok.is og [https://timarit.is/page/1683162?iabr=on#page/n35/mode/1up Dánartilkynning – Bjarni Gíslason frá Uppsölum, Selárdal í Arnarfirði], Morgunblaðið, 17. júní 1988, bls. 36&lt;/ref&gt; og Sigurður Jóhannes (1909–1991)&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/1745527?iabr=on#page/n32/mode/1up Sigurður J. Gíslason frá Uppsölum], Morgunblaðið, 15. júní 1991, bls. 33&lt;/ref&gt;.

Hann varð þjóðþekktur þegar [[Ómar Ragnarsson]] sótti hann heim í Stikluþætti&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=G160zBIsDLQ  Stikluþáttur Ómars á YouTube]&lt;/ref&gt; sem var frumsýndur hjá [[Sjónvarpið|Ríkissjónvarpinu]] á jóladagskvöldi árið 1981.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Gísli á Uppsölum varð frægur eftir heimsókn Ómars: Einbúinn sem hafði hvorki vatn né rafmagn |last=Guðjónsdóttir |first=Katrín |website=www.mannlif.is |date=2021-10-22 |url=https://www.mannlif.is/frettir/innlent/gisli-a-uppsolum-vard-fraegur-eftir-heimsokn-omars-einbuinn-sem-hafdi-hvorki-vatn-ne-rafmagn/ |access-date=2023-02-12}} [Annað eiginnafn Gísla „Októvíanus“ er misritað í þessari grein.]&lt;/ref&gt; Þá fékk Stikluþáttur Ómars misgóð viðbrögð. Sumir voru á því máli að búskaparhættir hans gæfu innsýn inn í fortíðina á meðan aðrir gagnrýndu þáttinn. Meðal gagnrýnenda var Þorbjörn Broddason, prófessor í félagsfræði við Háskóla Íslands sem skrifaði: „Ómar hefur gert mikið og á heiður og aðdáun skilið fyrir sitt lífsverk en ég hef alltaf litið á þennan þátt hans um Gísla sem hans versta axarskaft. Þarna er maður sem er hreinlega fatlaður, utanveltu og veit ekkert hvaðan á sig stendur veðrið. Þá kemur allt í einu einhver maður að sunnan með græjur og eltir hann um túnið og hann hrökklaðist undan honum eins og sært dýr. Mér fannst þetta óskaplega sorglegt, var misboðið og var alveg gáttaður þegar ég sá undirtektir fólks. Að það væri að hrífast af þessu.“&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/5315258?iabr=on#page/n29/mode/2up Áhrifaríkar Stiklur Ómars], Morgunblaðið, 22. maí 2011, bls. 30–31 [Annað eiginnafn Gísla „Októvíanus“ er misritað í þessari grein.]&lt;/ref&gt;

Þá er það ekki ljóst hvort það var Gísli sem einangraði sig frá samfélaginu eða hvort honum var útskúfað fyrir að vera öðruvísi. Það er hinsvegar vitað að hann var oft einmana og var ekki ánægður með þær aðstæður sem hann lifði við.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2007/10/29/old_lidin_fra_faedingu_gisla_a_uppsolum/ |title=Öld liðin frá fæðingu Gísla á Uppsölum |website=www.mbl.is |date=2007-10-29 |access-date=2023-02-12}} [Annað eiginnafn Gísla „Októvíanus“ og dánarár móður hans „1949“ eru misrituð í þessari grein.]&lt;/ref&gt;

Þann 7. ágúst 2026 var safn um Gísla á Uppsölum opnað í íbúðarhúsi hans í Selárdal.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Gréta Sigríður |last=Einarsdóttir |title=Opna safn um Gísla á Uppsölum |website=ruv.is |access-date=2026-08-08 |url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-07-opna-safn-um-gisla-a-uppsolum-483190 |date=2026-08-07}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Ítarefni ==
* [https://timarit.is/page/1488396?iabr=on#page/n13/mode/2up Afganginn af ellilífeyrinum legg ég fyrir til elliáranna], Morgunblaðið, 17. júlí 1977, bls. 14–15 + 34–35
* [https://timarit.is/page/2458823?iabr=on#page/n3/mode/1up Vill ekki taka við aurum fyrir þáttinn], Vísir, 5. febrúar 1982, bls. 4
* Gísli á Uppsölum, Eintal: bundið mál og laust, sett saman af Ólafi Gíslasyni, Bókaútgáfan Bær, 1987
* [https://timarit.is/page/1756884?iabr=on#page/n9/mode/2up Hugleiðingar í einsemdinni], Morgunblaðið. Sunnudagsblaðið B, 22. desember 1991, bls. 10–11
* Ómar Ragnarsson, Fólk og firnindi: stiklað á Skaftinu, Fróði, Reykjavík, 1994, ISBN 978-9979-802-31-0
* [https://timarit.is/page/5101324?iabr=on#page/n30/mode/1up Er sífellt að sýsla með Gísla], Fréttablaðið. Híbýli og viðhald, 8. nóvember 2010, bls. 3
* [https://timarit.is/page/6016769?iabr=on#page/n3/mode/1up Stefna að opnun safns á Uppsölum í Selárdal í haust], Morgunblaðið, 8. maí 2012, bls. 4
* Ingibjörg Reynisdóttir, Gísli á Uppsölum, Sögur útgáfa, Reykjavík, 2012, ISBN 978-9935-448-06-4

[[Flokkur:Íslendingar]]
{{fd|1907|1986}}</text>
      <sha1>fzdyb0ghui14ks4uig23cje29dpuq3e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sambucus williamsii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143307</id>
    <revision>
      <id>1974819</id>
      <parentid>1854081</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:47:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1990" sha1="p943nhrqaan2kln5v4erufzip0wtcky" xml:space="preserve">{{skáletrað}}
{{Taxobox
| status = 
| image = Baies de sureau 接骨木.jpg
| image_caption = 
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| ordo = [[Stúfubálkur]] (''Dipsacales'')
| familia = [[Geitblaðsætt]] (''Adoxaceae'')
| genus = [[Yllir]] (''Sambucus'')
| species = '''S. williamsii'''
| binomial = Sambucus williamsii
| binomial_authority = [[Hance]]
| range_map = 
| range_map_caption = Útbreiðslusvæði
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms = 
}}


'''''Sambucus williamsii'''''&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{vefheimild|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16712227|titill= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|sótt= 26 May 2014 |höfundar= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|dags= 2014|verk= |útgefandi=Species 2000: Reading, UK.}}&lt;/ref&gt; er yllitegund&lt;ref name = &quot;source&quot;&gt;{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2018-04-14 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; sem vex í Austur Asíu til Kóreu. Tvær undirtegundir eru skráðar: ''S. w. williamsii'' og ''S. w. coreana''.&lt;ref name=&quot;COL&quot;/&gt;


== Myndir==

&lt;gallery&gt;
Flowers Black Elder.jpg

&lt;/gallery&gt;

==Tilvísanir==
{{Reflist}}

== Ytri tenglar ==
*http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200022404 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304115157/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200022404 |date=2016-03-04 }}

{{wikilífverur|Sambucus williamsii}}
{{commonscat|Sambucus williamsii}}
{{Stubbur|líffræði}}


[[Flokkur:Geitblaðsætt]]
[[Flokkur:Yllir]]</text>
      <sha1>p943nhrqaan2kln5v4erufzip0wtcky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanadaýr</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143328</id>
    <revision>
      <id>1974820</id>
      <parentid>1853969</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:47:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6367" sha1="nz8ro22oxhmoqhj2rjh2ro54np1mr05" xml:space="preserve">{{taxobox
| image = Taxus canadensis drawing.png
| status = LC
&lt;!--| status_system = IUCN3.1--&gt;
| status_ref = &lt;ref name=IUCN&gt;{{Cite journal | author = Thomas, P. | title = ''Taxus canadensis'' | journal = [[The IUCN Red List of Threatened Species]] | volume = 2013 | page = e.T42547A2986960 | publisher = [[IUCN]] | date = 2013 | url = http://www.iucnredlist.org/details/42547/0 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T42547A2986960.en | access-date = 15 January 2018}}&lt;/ref&gt;
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'')
| classis =  [[Barrtré]] (''Pinopsida'')
| ordo = (''Pinales'')
| familia = [[Ýviðarætt]] (''Taxaceae'')
| genus = ''[[Taxus]]''
| species = '''''T. canadensis'''
| binomial = ''Taxus canadensis''
| binomial_authority = [[Humphry Marshall|Marshall]]
| range_map = Taxus canadensis range map.png
| range_map_caption = Útbreiðsla ''T. canadensis''
| synonyms_ref =
| synonyms =
*''Taxus baccata'' var. ''minor'' {{small|Michx. 1803}}
*''Taxus procumbens'' {{small|Lodd. ex Loudon 1836}}
*''Taxus baccata'' var. ''procumbens'' {{small|Loudon 1842}}
*''Taxus baccata'' var. ''adpressa'' {{small|Carrière 1855}}
*''Taxus baccata'' var. ''canadensis'' {{small|(Marshall) A.Gray 1856}}
*''Taxus minor'' {{small|(Michx.) Britton 1893}}
*''Taxus baccata'' subsp. ''canadensis'' {{small|(Marshall) Pilg. 1903}}
*''Taxus canadensis'' var. ''adpressa'' {{small|(Carrière) Spjut 2007}}
*''Taxus canadensis'' var. ''minor'' {{small|(Michx.) Spjut 2007}}
}}

'''Kanadaýr''' ([[fræðiheiti]]: ''Taxus canadensis'')&lt;ref&gt;[https://plants.usda.gov/core/profile?symbol=TACA7 PLANTS database]&lt;/ref&gt; er [[barrtré]] frá mið- og austurhluta [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] sem vex í mýrlendum skógum, giljum, árbökkum og við vötn.

Mest allt útbreiðslusvæði hans er norðan við [[Ohio-á]]. Hann finnst hinsvegar á stöku stað (ísaldarleifar) í [[Appalasíufjöll]]um. Suðlægastu fundarstaðirnir eru í [[Ashe County, North Carolina|Ashe]] og [[Watauga County, North Carolina|Watauga]] sýslum í [[Norður-Karólína|Norður-Karólínu]].&lt;ref name=Oakley2000&gt;{{cite web |url=http://portal.ncdenr.org/c/document_library/get_file?uuid=ea597067-443d-41f2-a725-7cdd7024d5f9&amp;groupId=61587 |title=N.C. Natural Heritage Program, Div. of Parks and Rec page_27 dags 2013-09-09 |access-date=2018-04-15 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120918234624/http://portal.ncdenr.org/c/document_library/get_file?uuid=ea597067-443d-41f2-a725-7cdd7024d5f9&amp;groupId=61587 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Þetta er vanalega flatur runni, sjaldan yfir 2,5 m hár. Hann kemur stundum með toppsprota, en aldrei frá hliðargreinum, aðeins frá meginstofni af fræplöntum. Runninn er með þunnan, hreistraðan brúnan börk. Barrið er lensulaga, flatt, dökkgrænt, 1 – 2,5 sm langt og 1 - 2,4 mm breitt,&lt;ref name=&quot;FNA&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=233501254 |title=EFLORAS - Taxus canadensis |access-date=2018-04-15 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304131825/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=233501254 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; í tvemur flötum röðum sitt hvorum megin á greininni.

Rauður berköngullinn er með stakt fræ. Berin eru étin af fuglum sem skila fræjunum ósködduðum af sér. Karlkönglarnir eru hnattlaga, 3mm í þvermál. Hann er einkynja (annað hvort karl- eða kven-kyns) – ein fárra tegunda í ættkvíslinni.

== Nytjar ==
Allir hlutar hans eru eitraðir, nema aldinkjötið, eru eitraðir; hann er hinsvegar talinn minna eitraður en ''T. baccata''. Ættflokkar á útbreiðslusvæðinu hafa notað lítið magn af blöðum í te eða bakstra við ýmsum kvillum, helst gigt. Ýviðargreinar hafa einnig verið notaðar í svitaböðum við gigt. Nútíma náttúrulæknar vilja frekar nota öruggari og virkari jurtir.

''Taxus canadensis'' er nú uppskorinn í norður [[Ontario]], [[Québec]] og atlantshafsströnd [[Kanada]] þar sem plantan er uppspretta efna í krabbameinslyf (taxane).&lt;ref name=MNR&gt;{{cite web |title=Harvesting Canada Yew – Information for Landowners |url=http://www.mnr.gov.on.ca/en/Business/Forests/2ColumnSubPage/STEL02_166360.html |publisher=Ontario Ministry of Natural Resources |accessdate=2013-09-09 |archive-date=2013-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130216065135/http://www.mnr.gov.on.ca/en/Business/Forests/2ColumnSubPage/STEL02_166360.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''T. canadensis'' er mun algengari en ''[[Taxus brevifolia]]'' (Kyrrahafsýr), og hægt er að uppskera barrið af honum á fimm ára fresti án þess að valda plöntunum skaða, í stað þess að taka börkinn og drepa hann.

Algengasta taxanið í ''T. canadensis'' er 9-dihydro-13-acetylbaccatin III, sem er hægt að umbreyta í [[10-deacetylbaccatin III]], notað í framleiðslu á [[paclitaxel]].&lt;ref name=Niko2000&gt;{{cite journal |author1=Nikolakakis, A |author2=Caron, G |author3=Cherestes, A |author4=Sauriol, F |author5=Mamer, O |author6=Zamir, LO |title=''Taxus canadensis'' abundant taxane: Conversion to paclitaxel and rearrangements |journal=[[Bioorganic &amp; Medicinal Chemistry|Bioorg. Med. Chem.]] |volume=8 |issue=6 |pages=1269–80 |year=2000 |doi=10.1016/S0968-0896(00)00056-0}}&lt;/ref&gt; Tvö önnur taxön hafa verið greind í ''T. canadensis'', þar á meðal 7β,10β,13α-triacetoxy-5α-(3'-dimethylamino-3'-phenylpropanoyl)oxy-2α-hydroxy-2(3→20)abeotaxa-4(20),11-dien-9-one og 2α,10β-diacetoxy-9α-hydroxy-5α-(3'-dimethylamino-3'-phenylpropanoyl)oxy-3,11-cyclotax-4(20)-en-13-one.&lt;ref name=Shi2006&gt;{{cite journal |doi=10.1271/bbb.70.732 |author1=Shi, QW |author2=Si, XT |author3=Zhao, YM |author4=Yamada, T |author5=Kiyota, H |title=Two new alkaloidal taxoids from the needles of ''Taxus canadensis'' |journal=Biosci. Biotechnol. Biochem. |volume=70 |issue=3 |pages=732–6 |date=March 2006 |pmid=16556995  |url=http://joi.jlc.jst.go.jp/JST.JSTAGE/bbb/70.732?lang=en&amp;from=PubMed}}&lt;/ref&gt;

[[File:Taxus canadensis 5443106.jpg|thumb|left|200px|Ber kanadaýviðar]]
[[File:Taxus canadensis, Pancake Bay.jpg|thumb|left|200px|Kanadaýr]]

==Tilvísanir==
{{Reflist}}


{{commonscat|Taxus canadensis}}
{{wikilífverur|Taxus canadensis}}
{{stubbur|tré}}

[[Flokkur:Ýviðarætt]]
[[Flokkur:Barrtré]]</text>
      <sha1>nz8ro22oxhmoqhj2rjh2ro54np1mr05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Taxus chinensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143338</id>
    <revision>
      <id>1974818</id>
      <parentid>1956580</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:47:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1961" sha1="gvlc7f73qzu56t782lxcylrzl8wf8qb" xml:space="preserve">{{skáletrað}}
{{taxobox
| image = Taxus chinensis.jpg
| image_caption = [[Morton Arboretum]] Acc. 1378-56-2
| status = EN
&lt;!--| status_system = IUCN3.1--&gt;
| status_ref = &lt;ref name=IUCN&gt;[http://www.iucnredlist.org/details/42548/0 IUCN redlist]&lt;/ref&gt;
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'')
| classis =  [[Barrtré]] (''Pinopsida'')
| ordo = (''Pinales'')
| familia = [[Ýviðarætt]] (''Taxaceae'')
| genus = ''[[Taxus]]''
| species = '''T. chinensis'''
| binomial = Taxus chinensis
| binomial_authority = ([[Alfred Rehder|Rehder]] &amp; [[Ernest Henry Wilson|E.H.Wilson]]) [[Alfred Rehder|Rehder]]
| subdivision_ranks = Undirtegundir
| subdivision = ''Taxus chinensis var. mairei''
}}

'''''Taxus chinensis''''' er tegund af [[ýviður|ýviði]]. Hann er stór, sígrænn runni eða tré að 14 metra hár og breiðvaxinn í ræktun, útbreiddur í Kína upp í 900 m hæð. Barrið er allt að 4 sm langt og breiðara en á flestum öðrum ýviðartegundum og endar í smáum og beittum oddi. Undir barrinu eru tvær breiðar, gular loftaugarákir og er það þakið smávægilegum ójöfnum.

Efnið [[taxifolin]] finnst í ''Taxus chinensis var. mairei''.&lt;ref&gt;Chemistry of Chinese yew, Taxus chinensis var. mairei. Cunfang Li, Changhong Huo , Manli Zhang, Qingwen Shi, Biochemical Systematics and Ecology, Volume 36, Issue 4, April 2008, Pages 266–282, {{doi|10.1016/j.bse.2007.08.002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=ch&amp;channelid=1288&amp;searchword=herb_id=D00818|title=紅豆杉 Hongdoushan_School of Chinese Medicine}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://baike.baidu.com/view/25418.htm|title=红豆杉_Baidu}}&lt;/ref&gt; Efnin [[paclitaxel]] eða taxol eru framleidd úr því, en þau eru notuð í krabbameinslyf.

==Tilvísanir==
{{Reflist}}


{{commonscat|Taxus chinensis}}
{{wikilífverur|Taxus chinensis}}
{{stubbur|tré}}

[[Flokkur:Ýviðarætt]]
[[Flokkur:Barrtré]]</text>
      <sha1>gvlc7f73qzu56t782lxcylrzl8wf8qb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Solanum acaule</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143696</id>
    <revision>
      <id>1974823</id>
      <parentid>1592484</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T05:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1974823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3359" sha1="4yz1jsqboly0axhf93m1bbrce7v4lmq" xml:space="preserve">{{skáletrað}}
{{Taxobox
| name = ''Solanum acaule''
| status = 
| image = 
| image_caption = 
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| subregnum = ''[[Tracheobionta]]''
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| subclassis = ''[[Asteridae]]''
| ordo = [[Kartöflubálkur]] (''Solanales'')
| familia = [[Náttskuggaætt]] (''Solanaceae'')
| genus = ''[[Solanum]]''
| species = '''Solanum acaule'''
| taxon = Solanum acaule
| taxon_authority = [[Friedrich August Georg Bitter|Bitter]]
| range_map = 
| range_map_caption = Útbreiðsla
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms = ''Solanum uyunense'' &lt;small&gt;[[Martín Cárdenas Hermosa|Cárdenas]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Solanum schreiteri'' &lt;small&gt;[[Sergej Sergei Mikhailovich Bukasov|Bukasov]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Solanum punae'' &lt;small&gt;[[Sergei Vasilievich Juzepczuk|Juz.]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Solanum depexum'' var.'' chorruense'' &lt;small&gt;[[John Gregory Hawkes|Hawkes]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Solanum depexum'' &lt;small&gt;[[Sergei Vasilievich Juzepczuk|Juz.]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Solanum acaule'' var.'' subexinterruptum'' &lt;small&gt;[[Friedrich August Georg Bitter|Bitter]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Solanum acaule'' var.'' punae'' &lt;small&gt;([[Sergei Vasilievich Juzepczuk|Juz.]]) [[John Gregory Hawkes|Hawkes]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Solanum acaule'' var.'' checcae'' &lt;small&gt;[[John Gregory Hawkes|Hawkes]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Solanum acaule'' var.'' caulescens'' &lt;small&gt;[[Friedrich August Georg Bitter|Bitter]]&lt;/small&gt;
}}


'''''Solanum acaule'''''&lt;ref name = &quot;C132&quot;&gt;Bitter, 1912 ''In: Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 11: 391.''&lt;/ref&gt; er villt kartöflu'''tegund''' &lt;!--Ekki sama tegund og venjuleg kartafla (Solanum tuberosum)--&gt;af [[náttskuggaætt]]&lt;ref name = &quot;source&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.solanaceaesource.org/ |title=Solanaceae Source |access-date=2018-05-01 |archive-date=2021-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227211037/http://solanaceaesource.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; sem var lýst af [[Friedrich August Georg Bitter]]. Engar undirtegundir eru skráðar í [[Catalogue of Life]].&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{vefheimild|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/6076215|titill= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|sótt= 26 May 2014 |höfundar= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|dags= 2014|verk= |útgefandi=Species 2000: Reading, UK.}}&lt;/ref&gt;
Litningatalan er 2n = 4x = 48 eða 36.&lt;ref name=&quot;IPCN&quot;&gt;[http://www.tropicos.org/Name/29600091?projectid=9  IPCN Chromosome Reports. Missouri Botanical Garden, St. Louis]&lt;/ref&gt;

Þessi tegund myndar hnýði eins og [[kartafla]] en með glykosíðum eins og solaníni sem gera þau lítt hæf til matar. &lt;ref name=&quot;CuiltiVariable&quot;&gt;[https://www.cultivariable.com/instructions/potatoes/how-to-grow-wild-potatoes/solanum-acaule/ Cultivariable - wild potato]&lt;/ref&gt;

Tegundin vex í  Bólivíu og Perú til norðvestur Argentínu.&lt;ref name=&quot;AGS&quot;&gt;[http://encyclopaedia.alpinegardensociety.net/plants/Solanum/acaule Alpin Garden Society - Solanum acaule]&lt;/ref&gt; Yfirleitt í 2900m hæð upp í 4560m. hæð yfir sjávarmáli.

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{commonscat|Solanum acaule}}
{{wikilífverur|Solanum acaule}}
{{Stubbur|Líffræði}}

[[Flokkur:Náttskuggaætt]]</text>
      <sha1>4yz1jsqboly0axhf93m1bbrce7v4lmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tígurblóm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144472</id>
    <revision>
      <id>1974821</id>
      <parentid>1795617</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3627" sha1="iosyquhjcmlbc351m4bk2fybvxoovad" xml:space="preserve">{{Taxobox
| status = 
| image = Mimulus luteus (8435450333).jpg
| image_caption = Tígurblóm í Puente del Inca, í [[Argentína|Argentínu]]. 
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| subdivisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Eudicotyledonae'')
| ordo = [[Varablómabálkur]] (''Lamiales'')
| familia = [[Grímublómaætt]] (''Scrophulariaceae'')
| genus = Mimulus
| species = '''M. luteus'''
| binomial = Mimulus luteus
| binomial_authority = [[Carl von Linné|Linné]]
| range_map = 
| range_map_caption = Útbreiðslusvæði
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms = ''Mimulus smithii'' &lt;small&gt;[[John Lindley|Lindl.]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Mimulus rivularis'' &lt;small&gt;[[Conrad Loddiges|Lodd.]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Mimulus punctatus'' &lt;small&gt;[[John Miers|Miers]] ex Bert.&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Mimulus perluteus'' &lt;small&gt;[[Andreas Voss|Voss]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Mimulus ocellatus'' &lt;small&gt;Bert. ex [[Ernst Gottlieb von Steudel|Steud.]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Mimulus nummularius'' &lt;small&gt;([[Dominique Clos|Clos]]) [[Clive Anthony Stace|Stace]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Mimulus nummularis'' &lt;small&gt;C. Gay&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Mimulus luteus'' var.'' younganus'' &lt;small&gt;[[William Jackson Hooker|Hook.]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Mimulus luteus'' var.'' variegatus'' &lt;small&gt;([[Conrad Loddiges|Lodd.]]) [[William Jackson Hooker|Hook.]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Mimulus luteus'' var.'' rivularis'' &lt;small&gt;([[Conrad Loddiges|Lodd.]]) [[John Lindley|Lindl.]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Mimulus luteus'' var.'' nummularius'' &lt;small&gt;[[Dominique Clos|Clos]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Mimulus luteus'' var.'' micranthus'' &lt;small&gt;[[Rodolfo Amando Philippi|Phil.]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Mimulus luteus'' f.'' macrophyllus'' &lt;small&gt;[[Dominique Clos|Clos]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Mimulus luteus'' var.'' alpinus'' &lt;small&gt;[[John Lindley|Lindl.]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Mimulus glabratus'' var.'' micranthus'' &lt;small&gt;([[Rodolfo Amando Philippi|Phil.]]) [[Louis Hyacinthe Boivin|Boivin]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Erythranthe lutea'' &lt;small&gt;[[Guy L. Nesom|G.L.Nesom]]&lt;/small&gt;
}}

'''Tígurblóm''' ([[fræðiheiti]]: ''Mimulus luteus'') er tegund í [[grímublómaætt]].
Það er er upprunnið frá Ameríku, en það vex í bæði norður og suður Ameríku. Það hefur ílenst á Íslandi eins og [[Mimulus guttatus|M. guttatus]], og er oft ekki alveg víst hvor tegundin er á ferðinni eða hvort um sé að ræða blending þeirra.&lt;ref name=Flóran&gt;[http://www.floraislands.is/mimulgut.html Flóra Íslands - Apablóm]&lt;/ref&gt;
[[File:Manor Valley - geograph.org.uk - 199708.jpg|thumb|left|200px| ]]
[[File:Mimulus luteus-pjt.jpg|thumb|left|200px| ]]

==Heimildir==
&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{vefheimild|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16663539|titill= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|sótt= 26 May 2014 |höfundar= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|datgs= 2014|verk= |útgefandi=Species 2000: Reading, UK.}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name = &quot;C132&quot;&gt;G.L.Nesom, 2012 ''In: Phytoneuron 2012-39: 45''&lt;/ref&gt;
&lt;ref name = &quot;source&quot;&gt;{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2018-06-06 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;references/&gt;

== Ytri tenglar ==
*[http://linnaeus.nrm.se/flora/di/scrophularia/mimul/mimulut.html Den virtuelle floran]

{{commonscat|Mimulus luteus}}
{{wikilífverur|Mimulus luteus}}
{{Stubbur|líffræði}}
[[Flokkur:Varablómaætt]]</text>
      <sha1>iosyquhjcmlbc351m4bk2fybvxoovad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rákasnigill</title>
    <ns>0</ns>
    <id>145874</id>
    <revision>
      <id>1974787</id>
      <parentid>1956608</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3235" sha1="abk3kj5idhso3lqonn5erslhh84h6gt" xml:space="preserve">{{Taxobox
| image = Arion.circumscriptus.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Rákasnigill (''Arion circumscriptus''), hálf samandreginn
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Lindýr]] (''Mollusca'')
| classis = [[Sniglar]] (''Gastropoda'')
| ordo = [[Lungnasniglar]] (''[[Pulmonata]]'')&lt;br&gt;informal group [[Sigmurethra]]
| superfamilia = [[Arionoidea]]
| familia = [[Svartsniglaætt]] (''[[Arionidae]]'')
| subfamilia =
| genus = ''[[Arion (genus)|Arion]]''
| subgenus =
| species = '''''A. circumscriptus'''''
| binomial = ''Arion circumscriptus''
| binomial_authority = [[George Johnston (naturalist)|Johnston]], 1828
| synonyms =
}}

'''Rákasnigill''' ([[fræðiheiti]]: ''Arion circumscriptus'') er tegund af landsniglum sem finnst aðallega í Mið- og Norður-Evrópu. Hann finnst líklega á láglendi um allt land á Íslandi.&lt;ref&gt;[https://www.ni.is/biota/animalia/mollusca/gastropoda/pulmonata/arionidae/arion-circumscriptus Rákasnigill] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180808053721/http://ni.is/biota/animalia/mollusca/gastropoda/pulmonata/arionidae/arion-circumscriptus |date=2018-08-08 }} [[Náttúrufræðistofnun Íslands]]&lt;/ref&gt;

==Flokkun==
Nýlegar rannsókir sýna að þrjár tegundir í ættkvíslinni (''[[Arion fasciatus|Arion (Carinarion) fasciatus]]'', ''[[Arion silvaticus|Arion (Carinarion) silvaticus]]'' og ''Arion (Carinarion) circumscriptus'') eru líklega í raun ein tegund.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Geenen | first1 = Sofie | last2 = Jordaens | first2 = Kurt | last3 = Thierry | first3 =  | year = | title = ''Carinarion'' complex (Mollusca: Gastropoda: Pulmonata): a taxonomic riddle caused by a mixed breeding system | url = | journal = Biological Journal of the [[Linnean Society]] | volume = 89 | issue = 4| pages = 589–604 | doi = 10.1111/j.1095-8312.2006.00693.x }}&lt;/ref&gt; Nafnið ''Arion fasciatus'' hefur forgang (Principle of Priority).

== Sníkjudýr ==
Meðal sníkjudýra í ''Arion circumscriptus'' eru:
* ''[[Parelaphostrongylus tenuis]]''&lt;ref name=&quot;DNRE&quot;&gt;[[Michigan Department of Natural Resources and Environment]]. [http://www.michigan.gov/dnr/0,1607,7-153-10370_12150_12220-26502--,00.html &quot;Brainworm&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161209130426/http://www.michigan.gov/dnr/0,1607,7-153-10370_12150_12220-26502--,00.html |date=2016-12-09 }}. accessed 14 December 2010.&lt;/ref&gt; - Millistig, sníkir á hjartardýrum í Norður-Ameríku.

==Tilvísanir==
{{Reflist}}

== Ytri tenglar ==
*[http://www.animalbase.uni-goettingen.de/zooweb/servlet/AnimalBase/home/species?id=2111 ''Arion circumscriptus''] at [[Animalbase]] taxonomy,short description, distribution, biology,status (threats), images 
* [http://entomology.ifas.ufl.edu/creatures/misc/florida_slugs.htm   ''Arion circumscriptus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090819165141/http://entomology.ifas.ufl.edu/creatures/misc/florida_slugs.htm |date=2009-08-19 }} on the [[University of Florida|UF]] / [[Institute of Food and Agricultural Sciences|IFAS]] Featured Creatures Web site
* [https://www.eol.org/pages/455162/overview] Hjá [[Encyclopedia of Life]]


{{Commons|Arion circumscriptus}}
{{Wikilífverur|Arion circumscriptus}}

[[Flokkur:Sniglar]]</text>
      <sha1>abk3kj5idhso3lqonn5erslhh84h6gt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Putasnigill</title>
    <ns>0</ns>
    <id>145892</id>
    <revision>
      <id>1974785</id>
      <parentid>1815156</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:37:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2984" sha1="t3kqbbtfugpn9qbavd72ug5gp04uomv" xml:space="preserve">{{Taxobox
| image = Arion.intermedius.-.lindsey.jpg
| status = G5
| status_system = TNC
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Lindýr]] (''Mollusca'')
| classis = [[Sniglar]] (''Gastropoda'')
| ordo = [[Lungnasniglar]] (''[[Pulmonata]]'') &lt;br&gt;informal group [[Sigmurethra]]
| superfamilia = [[Arionoidea]]
| familia = [[Svartsniglaætt]] (''[[Arionidae]]'')
| subfamilia =
| genus = ''[[Arion (ættkvísl)|Arion]]''
| species = '''''A. intermedius'''''
| binomial = ''Arion intermedius''
| binomial_authority = (Normand, 1852) 
| synonyms = ''Arion alpinus'' Pollonera, 1887&lt;ref&gt;Manganelli G., et al. (2010). [http://www.conchsoc.org/resources/show-abstract-40.php%3Fid%3D198 The status of ''Arion alpinus'' Pollonera 1887, and re-description of ''Arion obesoductus'' Reischütz 1973 (Gastropoda, Arionidae).] ''Journal of Conchology'' 40, 269-76.&lt;/ref&gt;
}}
'''Putasnigill''' ([[fræðiheiti]]: ''Arion intermedius'') er tegund af landsniglum.&lt;ref&gt;[http://www.ces.csiro.au/aicn/system/c_4244.htm ''Arion intermedius'' Normand.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923202011/http://www.ces.csiro.au/aicn/system/c_4244.htm |date=2015-09-23 }} CSIRO &amp; Australian Department of Agriculture, Fisheries and Forestry. 2004.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mi&gt;[http://www.habitas.org.uk/molluscireland/species.asp?ID=32 ''Arion'' (''Kobeltia'') ''intermedius'' Normand, 1852 (hedgehog slug).] MolluscIreland. National Museums Northern Ireland, 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ns&gt;[http://www.natureserve.org/explorer/servlet/NatureServe?searchName=Arion+intermedius ''Arion intermedius''.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} NatureServe. 2013.&lt;/ref&gt; Hann er ættaður frá Vestur-Evrópu og er innflutt tegund annarsstaðar, þar á meðal Norður-Ameríku, Ástralíu, Nýja-Sjálandi, Norður-Afríku, Suður-Afríku og Kyrrahafseyjum.&lt;ref name=ns/&gt; Líklegt er að hann finnist á Íslandi.&lt;ref&gt;[https://www.ni.is/biota/animalia/mollusca/gastropoda/pulmonata/arionidae/arion-circumscriptus Rákasnigill] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180808053721/http://ni.is/biota/animalia/mollusca/gastropoda/pulmonata/arionidae/arion-circumscriptus |date=2018-08-08 }} [[Náttúrufræðistofnun Íslands]]&lt;/ref&gt;
==Tilvísanir==
{{reflist}}

==Ítarefni==
* Spencer, H.G., Marshall, B.A. &amp; Willan, R.C. (2009). ''Checklist of New Zealand living Mollusca.'' Pp 196-219 in Gordon, D.P. (ed.) New Zealand inventory of biodiversity. Volume one. Kingdom Animalia: Radiata, Lophotrochozoa, Deuterostomia. Canterbury University Press, Christchurch.

==Ytri tenglar==
*[http://www.animalbase.uni-goettingen.de/zooweb/servlet/AnimalBase/home/species?id=2531 ''Arion intermedius]'' at [[Animalbase]] taxonomy,short description, distribution, biology,status (threats), images 
*[http://eol.org/pages/455166/media  ''Arion intermedius''] images at [[Encyclopedia of Life]]


{{Commons|Arion intermedius}}
{{Wikilífverur|Arion intermedius}}

[[Flokkur:Sniglar]]
[[Flokkur:Svartsniglaætt]]</text>
      <sha1>t3kqbbtfugpn9qbavd72ug5gp04uomv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beltasnigill</title>
    <ns>0</ns>
    <id>145894</id>
    <revision>
      <id>1974786</id>
      <parentid>1815452</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2587" sha1="tupr9hkd9i2d8s7tmvhdefk0szw7mzf" xml:space="preserve">{{Taxobox
| image = Arion_fasciatus.jpg
| image_caption =
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Lindýr]] (''Mollusca'')
| classis = [[Sniglar]] (''Gastropoda'')
| ordo = [[Lungnasniglar]] (''[[Pulmonata]]'')&lt;br&gt;informal group [[Sigmurethra]]
| superfamilia = [[Arionoidea]]
| familia = [[Svartsniglaætt]] (''[[Arionidae]]'')
| subfamilia =
| genus = ''[[Arion (ættkvísl)|Arion]]''
| species = '''''A. fasciatus'''''
| binomial = ''Arion fasciatus''
| binomial_authority = ([[Sven Nilsson|Nilsson]], 1823)&lt;ref&gt;[[Sven Nilsson|Nilsson S.]] 1823. ''Historia molluscorum Sveciae terrestrium et fluviatilium breviter delineata''. pp. [1-2], I-XX [= 1-20], 1-124. Lundae. (Schuboth).&lt;/ref&gt;
| synonyms =
}}

'''Beltasnigill''' ([[fræðiheiti]]: ''Arion fasciatus'') er tegund af landsniglum sem var fyrst lýst af [[Sven Nilsson]] 1823.

== Útbreiðsla==
Beltasnigill er upphaflega frá Norður-Evrópu en hefur breiðst út til annarra svæða með röku og svölu loftslagi, eins og Bretlandseyja, Kanada og norðurhluta Bandaríkjanna.&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=1940544 |url=https://www.jstor.org/discover/10.2307/1940544?uid=3739616&amp;uid=2&amp;uid=4&amp;uid=3739256&amp;sid=21102441216807 |title=Slugs as Generalist Herbivores: Tests of Three Hypotheses on Plant Choices  |accessdate=23 June 2013 |volume=66 |pages=828–836}}&lt;/ref&gt;

Beltasnigill er talinn finnast á Íslandi.&lt;ref&gt;[https://www.ni.is/biota/animalia/mollusca/gastropoda/pulmonata/arionidae/arion-fasciatus Beltasnigill] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180808053727/http://ni.is/biota/animalia/mollusca/gastropoda/pulmonata/arionidae/arion-fasciatus |date=2018-08-08 }} [[Náttúrufræðistofnun Íslands]]&lt;/ref&gt;

==Flokkun==
Nýlegar rannsókir sýna að þrjár tegundir í ættkvíslinni ''Arion'' (''Carinarion''); ''Arion (Carinarion) fasciatus'', ''[[Arion silvaticus|Arion (Carinarion) silvaticus]]'' og ''[[Arion circumscriptus|Arion (Carinarion) circumscriptus]]'') eru líklega í raun ein tegund.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Geenen | first1 = Sofie | last2 = Jordaens | first2 = Kurt | last3 = Thierry | first3 =  | year = | title = ''Carinarion'' complex (Mollusca: Gastropoda: Pulmonata): a taxonomic riddle caused by a mixed breeding system | url = | journal = Biological Journal of the [[Linnean Society]] | volume = 89 | issue = 4| pages = 589–604 | doi = 10.1111/j.1095-8312.2006.00693.x }}&lt;/ref&gt; Nafnið ''Arion fasciatus'' hefur forgang (e. ''principle of priority'').

==Tilvísanir==
{{Reflist}}

{{Commons|Arion fasciatus}}
{{Wikilífverur|Arion fasciatus}}

[[Flokkur:Sniglar]]</text>
      <sha1>tupr9hkd9i2d8s7tmvhdefk0szw7mzf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mærudoppa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149945</id>
    <revision>
      <id>1974784</id>
      <parentid>1628866</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2837" sha1="7qg8njb20c1cwvb2ecuxjyzp7ijx7jz" xml:space="preserve">{{Taxobox 
| image = 
| image_width = 
| image_caption = 
| regnum = [[Sveppir]] (Fungi)
| divisio = [[Asksveppir]] (Ascomycota)
| classis = [[Diskfléttur]] (Lecanoromycetes)
| ordo = [[Diskfléttubálkur]] (Lecanorales)
| familia = [[Flikruætt]] (Rhizocarpaceae)
| genus = ''[[Epilichen]]''
| species = '''Mærudoppa''' (''E. scabrosus'')
| species_authority = (Ach.) Clem.&lt;ref Name=&quot;Rambold2019&quot;&gt;Rambold G. (ritstj.) (2019). [http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/eb4bb70e771524ae0aa28f7bb3072cab/source/tree LIAS: A Global Information System for Lichenized and Non-Lichenized Ascomycetes (útg. desember 2015).] Í: ''Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life, 26. febrúar 2019'' (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., ritstj.). Species 2000: Naturalis, Leiden, Hollandi. ISSN 2405-8858.&lt;/ref&gt;
| binomial = ''Epilichen scabrosus''
| synonyms = ''Buellia scabrosa'' &lt;small&gt;(Ach.) A. Massal.&lt;/small&gt;&lt;ref Name=&quot;Rambold2019&quot;/&gt;&lt;br&gt;
''Epilichen scruposus'' &lt;small&gt;&lt;ref Name=&quot;Rambold2019&quot;/&gt;&lt;br&gt;
''Karschia scabrosa'' &lt;small&gt;(Ach.) Rehm&lt;/small&gt;&lt;ref Name=&quot;Rambold2019&quot;/&gt;&lt;br&gt;
}}
'''Mærudoppa''' ([[fræðiheiti]]: ''Epilichen scabrosus'') er tegund [[fléttur|fléttu]] af [[flikruætt]]. Mærudoppan lifir sníkjulífi á öðrum fléttum þar sem hún vex yfir [[þal]] þeirra og myndar þar reitaskipt þal og úr því spretta svo svartar askhirslur.&lt;ref Name=&quot;FloraIslands&quot;&gt;Flóra Íslands (án árs). [http://www.floraislands.is/FLETTUR/epilisca.html Mærudoppa - ''Epilichen scabrosus''.] Sótt þann 18. mars 2019.&lt;/ref&gt; Mærudoppa hefur fundist í öllum landshlutum Íslands&lt;ref Name=&quot;FloraIslands&quot;/&gt; og er algeng um allt land.&lt;ref Name=&quot;NI&quot;&gt;Starri Heiðmarsson (2007). [https://www.ni.is/biota/fungi/ascomycota/pezizomycotina/lecanoromycetes/maerudoppa-epilichen-scabrosus Mærudoppa - ''Epilichen scabrosus''.] Náttúrufræðistofnun Íslands. Sótt 18. mars 2019.&lt;/ref&gt;

==Hýslar==
Mærudoppa lifir sníkjulífi á öðrum fléttutegundum með því að vaxa yfir þal þeirra. Vitað er að hún sníkir á [[torfmæra|torfmæru]] og myndar á henni gulgræna bletti og svartar askhirslur.&lt;ref Name=&quot;FloraIslands&quot;/&gt; Til eru heimildir fyrir því að mærudoppa geti vaxið á öðrum tegundum sömu ættkvíslar, ''Baeomyces placophyllus'' og ''Baeomyces carneus''.&lt;ref Name=&quot;NI&quot;/&gt;

==Efnafræði==
Ekki er vitað um rannsóknir á því hvort mærudoppa myndi nokkur þekkt fléttuefni.&lt;ref Name=&quot;HK2016&quot;&gt;Hörður Kristinsson (2016). ''Íslenskar fléttur.'' Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag.&lt;/ref&gt; [[Þalsvörun]] mærudoppu er K jákvæð gul, C neikvæð, KC neikvæð og P jákvæð laxagul.&lt;ref Name=&quot;HK2016&quot;/&gt;

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{stubbur|líffræði}}
[[Flokkur:Flikruætt]]</text>
      <sha1>7qg8njb20c1cwvb2ecuxjyzp7ijx7jz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lápmosaætt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150137</id>
    <revision>
      <id>1974817</id>
      <parentid>1629868</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:46:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4858" sha1="g7ugvjtb8p26cfpyz4va2ip7e95181r" xml:space="preserve">{{Taxobox
| color = green
| image = Lophozia ventricosa (c, 144639-481302) 9187.JPG
| image_caption = [[Urðalápur]] (''Lophozia ventricosa'') vex víða um Ísland.
| image_width = 320px
| regnum = [[Jurtaríki]] (Plantae)
| subregnum = [[Mosar]]
| divisio = [[Soppmosar]] (Marchantiophyta)
| classis = [[Jungermanniopsida]]
| ordo = [[Jungermanniales]]
| familia = '''Lápmosaætt''' (Lophoziaceae)
| subdivision_ranks = Ættkvíslir{{heimild vantar}}
| subdivision = 
''[[Anastrepta]]''&lt;br/&gt;
''[[Anastrophyllum]]'' (Spengilmosar)&lt;br/&gt;
''[[Andrewsianthus]]''&lt;br/&gt;
''[[Barbilophozia]]'' (Larfamosar)&lt;br/&gt;
''[[Chaetophyllopsis]]''&lt;br/&gt;
''[[Chandonanthus]]''&lt;br/&gt;
''[[Diplophyllum]]''&lt;br/&gt;
''[[Douinia]]''&lt;br/&gt;
''[[Gerhildiella]]''&lt;br/&gt;
''[[Gottschelia]]''&lt;br/&gt;
''[[Gymnocolea]]'' (Slyðrumosar)&lt;br/&gt;
''[[Hattoria]]''&lt;br/&gt;
''[[Isopaches]]''&lt;br/&gt;
''[[Krunodiplophyllum]]''&lt;br/&gt;
''[[Lophozia]]'' (Lápmosar)&lt;br/&gt;
''[[Macrodiplophyllum]]''&lt;br/&gt;
''[[Plicanthus]]''&lt;br/&gt;
''[[Pseudocephaloziella]]''&lt;br/&gt;
''[[Scapania]]''&lt;br/&gt;
''[[Scapaniella]]''&lt;br/&gt;
''[[Schistochilopsis]]''&lt;br/&gt;
''[[Sphenolobopsis]]'' (Forkmosar)&lt;br/&gt;
''[[Sphenolobus]]''&lt;br/&gt;
''[[Tetralophozia]]'' (Rekkmosar)&lt;br/&gt;
''[[Tritomaria]]'' (Hakmosar)
}}

'''Lápmosaætt''' ([[fræðiheiti]]: Lophoziaceae) er [[ætt (flokkunarfræði)|ætt]] [[soppmosi|soppmosa]].

==Útlit og einkenni==
Plöntur af lápmosaætt eru breytilegar og einkennin sem hér eru nefnd eru ekki tæmandi fyrir allar tegundi lápmosaættar.

Plöntur af lápmosaætt geta verið jarðlægar eða uppréttar og af ýmsum stærðum. Þegar hliðarblöð eru skástæð á stönglinum liggur fremri blaðröndin undir þá aftari á blaðinu fyrir framan þegar horft er á efra borð [[sproti (grasafræði)|sprotans]].&lt;ref Name=&quot;BJ2000&quot;&gt;Bergþór Jóhannsson (2000). [http://utgafa.ni.is/fjolrit/Fjolrit_41.pdf Íslenskir mosar - Lápmosaætt, kólfmosaætt og væskilmosaætt.] Fjölrit Náttúrufræðistofnunar nr. 41. Erling Ólafsson (ritstj.). Náttúrufræðistofnun Íslands, Reykjavík. ISSN 1027-832X&lt;/ref&gt; Hliðarblöð eru oftast klofin í 2-4 sepa og undirblöð djúpklofin í tvo sepa, stundum með löngum þráðlaga tönnum.&lt;ref Name=&quot;BJ2000&quot;/&gt; Plöntur af lápmosaætt hafa oft [[æxlikorn]] sem eru yfirleitt úr 1-2 frumum og hyrnd.&lt;ref Name=&quot;BJ2000&quot;/&gt;

==Tegundir á Íslandi==
31 tegund af lápmosaætt finnast á Íslandi:&lt;ref Name=&quot;BJ2003&quot;&gt;Bergþór Jóhannsson (2003). [http://utgafa.ni.is/fjolrit/Fjolrit_44.pdf Íslenskir mosar - skrár og viðbætur.] Fjölrit Náttúrufræðistofnunar nr. 44. Erling Ólafsson (ritst.). Nátttúrufræðistofnun Íslands. ISSN: 1027-832X&lt;/ref&gt;

# ''Anastrophyllum minutum (Schreb.) R.M.Schust. — [[Vætuspengill]]''
# ''Anastrophyllum saxicola (Schrad.) R.M.Schust. — [[Urðaspengill]]''
# ''Barbilophozia atlantica (Kaal.) Müll.Frib. — [[Holtalarfi]]''
# ''Barbilophozia barbata (Schmidel ex Schreb.) Loeske — [[Brekkularfi]]''
# ''Barbilophozia floerkei (F.Weber &amp; D.Mohr) Loeske — [[Heiðalarfi]]''
# ''Barbilophozia hatcheri (A.Evans) Loeske — [[Urðalarfi]]''
# ''Barbilophozia kunzeana (Huebener) Müll.Frib. — [[Mýralarfi]]''
# ''Barbilophozia lycopodioides (Wallr.) Loeske — [[Lautalarfi]]''
# ''Barbilophozia quadriloba (Lindb.) Loeske — [[Vætularfi]]''
# ''Gymnocolea inflata (Huds.) Dumort. — [[Laugaslyðra]]''
# ''Eremonotis myriocarpus (Carrington) Pearson — [[Strengmosi]]''
# ''Lophozia bicrenata (Schmidel ex Hoffm.) Dumort — [[Hraunlápur]]''
# ''Lophozia debiliformis R.M.Schust. et Damsholt — [[Fjallalápur]]''
# ''Lophozia excisa (Dicks.) Dumort. — [[Dreyralápur]]''
# ''Lophozia grandiretis (Lindb. ex Kaal.) Schiffn. — [[Flekkulápur]]''
# ''Lophozia longidens (Lindb.) Macoun — [[Kjarrlápur]]''
# ''Lophozia obtusa (Lindb.) A.Evans — [[Engjalápur]]''
# ''Lophozia opacifolia Culm. ex Meyl. — [[Heiðalápur]]''
# ''Lophozia sudetica (Nees ex Huebener) Grolle — [[Lautalápur]]''
# ''Lophozia ventricosa (Dicks.) Dumort — [[Urðalápur]]''
# ''Lophozia wenzelii (Nees) Steph. — [[Spónlápur]]''
# ''Leiocolea badensis (Gottche) Jørg. — [[Vætuglysja]]''
# ''Leiocolea bantriensis (Hook.) Jørg. — [[Klettaglysja]]''
# ''Leiocolea gillmanii (Austin) A.Evans — [[Sytruglysja]]''
# ''Leiocolea heterocolpos (Thed. ex Hartm.) H.Buch — [[Kornaglysja]]''
# ''Leiocolea rutheana (Limpr.) Müll.Frib. — [[Kelduglysja]]''
# ''Sphenolobopsis pearsonii (Spruce) R.M. Schust. — [[Forkmosi]]''
# ''Tetralophozia setiformis (Ehrh.) Schljakov — [[Rekkmosi]]''
# ''Tritomaria polita (Nees) Jörg. — [[Glæhaki]]''
# ''Tritomaria quinquedentata (Huds.) H.Buch — [[Skáhaki]]''
# ''Tritomaria scitula (Tayl.) Joerg. — [[Dílhaki]]''
 
==Tilvísanir==
{{Reflist}}

{{commonscat|Lophoziaceae|lápmosaætt}}
{{stubbur|grasafræði}}

[[Flokkur:Lápmosaætt| ]]
[[Flokkur:Soppmosaættir]]</text>
      <sha1>g7ugvjtb8p26cfpyz4va2ip7e95181r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Phyllostachys carnea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150882</id>
    <revision>
      <id>1974822</id>
      <parentid>1921709</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2277" sha1="gjywogyp8hunmh0sx1xxn8os5wdo1kk" xml:space="preserve">{{skáletrað}}
{{Taxobox
| status = 
| image = 
| image_caption = 
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Einkímblöðungar]] (''Liliopsida'')
| ordo = [[Grasættbálkur]] (''Poales'')
| familia = [[Grasaætt]] (''Poaceae'')
| subfamilia = ''[[Bambusoideae]]''
| supertribus = ''[[Bambusodae]]''
| tribus = '''[[Bambuseae]]'''
| subtribus = [[Shibataeinae]]
| genus = ''[[Phyllostachys]]''
| species = '''P. carnea'''
| binomial = Phyllostachys carnea
| binomial_authority = [[Guang Han Ye|G.H.Ye]] &amp; [[Zheng Ping Wang|Z.P.Wang]]
| range_map = 
| range_map_caption = 
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms = 
}}

'''''Phyllostachys carnea'''''&lt;ref name = &quot;C132&quot;&gt;&lt;![CDATA[G.H.Ye &amp; Z.P.Wang]]&gt;, 1989 ''In: Acta Phytotax. Sin. 27: 228''&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;source&quot;&gt;[http://apps.kew.org/wcsp/home.do WCSP: World Checklist of Selected Plant Families]&lt;/ref&gt; er bambustegund sem var lýst af [[Guang Han Ye]] og [[Zheng Ping Wang]].&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9791709|title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014|archive-date= 26 mars 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160326062446/http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9791709|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; Hún getur orðið 2,5 m há og stönglarnir 14 til 15 mm í þvermál.&lt;ref name = &quot;kew&quot;&gt;[http://www.kew.org/data/grasses-db/www/imp07999.htm Kew: GrassBase]&lt;/ref&gt; Ættuð frá [[Kína]] (Hunan).&lt;ref name = &quot;eflora&quot;&gt;[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=242337551 Phyllostachys carnea - 湖南刚竹] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211207152624/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=242337551 |date=2021-12-07 }} í Flora of China&lt;/ref&gt;

== Tenglar ==
{{reflist}}

{{commonscat|Phyllostachys carnea}}
{{wikilífverur|Phyllostachys carnea}}

{{Stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Phyllostachys]]
[[Flokkur:Bambus]]</text>
      <sha1>gjywogyp8hunmh0sx1xxn8os5wdo1kk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Forsetar Úkraínu</title>
    <ns>10</ns>
    <id>151674</id>
    <revision>
      <id>1974797</id>
      <parentid>1898504</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:39:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="560" sha1="25ka4yv0cr6uzs54l2bkbuvpsiu9xc0" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Forsetar Úkraínu
| title = Forsetar Úkraínu 
| state = collapsed
|image = [[File:Flag of the President of Ukraine.svg|70px|border|Fáni forseta Úkraínu]]
| list1 = [[Leoníd Kravtsjúk]] (1991–1994) &amp;nbsp;• [[Leoníd Kútsjma]] (1994–2005) &amp;nbsp;• [[Víktor Júsjtsjenko]] (2005–2010) &amp;nbsp;• [[Víktor Janúkovytsj]] (2010–2014) &amp;nbsp;• ''[[Oleksandr Túrtsjynov]]'' (2014) &amp;nbsp;• [[Petro Porosjenko]] (2014–2019) &amp;nbsp;• [[Volodymyr Zelenskyj]] (2019–)
}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Stjórnmálasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>25ka4yv0cr6uzs54l2bkbuvpsiu9xc0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>× Sorbaronia hybrida</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152815</id>
    <revision>
      <id>1974780</id>
      <parentid>1903522</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:36:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2013" sha1="3ddt0y42u0y6ir7aaofl63bau235553" xml:space="preserve">{{taxobox
| image = 
| image_caption = 
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| ordo = [[Rósaættbálkur]] (''Rosales'')
| familia = [[Rósaætt]] (''Rosaceae'')
| subfamilia = [[Amygdaloideae]]&lt;ref name=Potter&gt;Potter, D., et al. (2007). Phylogeny and classification of Rosaceae. ''Plant Systematics and Evolution''. 266(1–2): 5–43. &lt;nowiki&gt;[Referring to the subfamily by the name &quot;Spiraeoideae&quot;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;
| tribus = [[Maleae]]
| subtribus = [[Malinae]]
| genus = [[× Sorbaronia|× ''Sorbaronia'']]
| species = × '''''S. hybrida'''''
| binomial = × ''Sorbaronia hybrida''
| binomial authority =  ([[Conrad Moench|Moench]]) [[Camillo Karl Schneider|C.K.Schneid.]]
| synonyms = 
*''Pyrus hybrida'' &lt;small&gt;Moench&lt;/small&gt;
*''Azarolus heterophylla'' &lt;small&gt;(Pott) Borkh.&lt;/small&gt;
*''Pyrus heterophylla'' &lt;small&gt;Pott&lt;/small&gt;
*''Pyrus spuria'' &lt;small&gt;(Pers.) DC.&lt;/small&gt;
*''× Sorbaronia heterophylla'' &lt;small&gt;(Pott) C.K.Schneid.&lt;/small&gt;
*''Sorbus heterophylla'' &lt;small&gt;(Pott) Rchb&lt;/small&gt;
*''Sorbus spuria'' &lt;small&gt;Pers.&lt;/small&gt;
}}

'''× ''Sorbaronia hybrida'''''&lt;ref name=source&gt;Schneider, C.K. 1906: [http://biodiversitylibrary.org/page/233390Repertorium specierum novarum regni vegetabilis 3: 134.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;, er ræktaður tegundablendingur, á milli ''[[Aronia arbutifolia|A. arbutifolia]]'' og ''[[Sorbus aucuparia]]''.


== Áþekkir blendingar ==
Aðrir ættkvíslablendingar innan Maleae, sem eru með ''reyni'' sem annað foreldrið, eru:

* [[× Amelasorbus|× ''Amelasorbus'']]
* [[× Crataegosorbus|× ''Crataegosorbus'']]
* [[× Malosorbus|× ''Malosorbus'']]
* [[× Sorbocotoneaster|× ''Sorbocotoneaster'']]
* [[× Sorbopyrus|× ''Sorbopyrus'' Shipova]]

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

{{commonscat|× Sorbaronia hybrida}}
{{Wikilífverur|× Sorbaronia hybrida}}
{{DEFAULTSORT:Sorbaronia hybrida}}
[[Flokkur:Rósaætt]]
[[Flokkur:Ávextir]]</text>
      <sha1>3ddt0y42u0y6ir7aaofl63bau235553</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar (2017)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>156941</id>
    <revision>
      <id>1974810</id>
      <parentid>1875329</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:42:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2245" sha1="ho3rrldsn1kvjp1a1q1wjor94lfzxz5" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar (2017)
| title = [[Fyrsta ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]]
| state = collapsed
| group1 = [[Forsætisráðherra Íslands|Forsætisráðherra]]
| list1 = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] ([[11. janúar]] [[2017]]  -  [[30. nóvember]] [[2017]])


| group2 = [[Utanríkisráðherra Íslands|Utanríkisráðherra]]
| list2 = [[Guðlaugur Þór Þórðarson]] ([[11. janúar]] [[2017]]  -  [[30. nóvember]] [[2017]])


| group3 = [[Fjármálaráðherra Íslands|Fjármálaráðherra]]
| list3 = [[Benedikt Jóhannesson]] ([[11. janúar]] [[2017]]  -  [[30. nóvember]] [[2017]])


| group4 = [[Sjávarútvegsráðherra Íslands|Sjávarútvegsráðherra]]
| list4 = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] ([[11. janúar]] [[2017]]  -  [[30. nóvember]] [[2017]])


| group5 = [[Velferðarráðherra Íslands|Félags- og jafnréttismálaráðherra]]
| list5 = [[Þorsteinn Víglundsson (f. 1969)|Þorsteinn Víglundsson]] ([[11. janúar]] [[2017]]  -  [[30. nóvember]] [[2017]])


| group6 = [[Heilbrigðisráðherra Íslands|Heilbrigðisráðherra]]
| list6 = [[Óttarr Proppé]] ([[11. janúar]] [[2017]]  -  [[30. nóvember]] [[2017]])


| group7 = [[Menntamálaráðherrar á Íslandi|Mennta- og menningarmálaráðherra]]
| list7 = [[Kristján Þór Júlíusson]] ([[11. janúar]] [[2017]]  -  [[30. nóvember]] [[2017]])


| group8 = [[Innanríkisráðherra Íslands|Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra]]
| list8 = [[Jón Gunnarsson]] ([[11. janúar]] [[2017]]  -  [[30. nóvember]] [[2017]]) 


| group9 = [[Innanríkisráðherra Íslands|Dómsmálaráðherra]]
| list9 = [[Sigríður Andersen]] ([[11. janúar]] [[2017]]  -  [[30. nóvember]] [[2017]])


| group10 = [[Umhverfisráðherra Íslands|Umhverfis- og auðlindaráðherra]]
| list10 = [[Björt Ólafsdóttir]] ([[11. janúar]] [[2017]]  -  [[30. nóvember]] [[2017]])


| group11 = [[Atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra Íslands|Ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra]]
| list11 = [[Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir]] ([[11. janúar]] [[2017]]  -  [[30. nóvember]] [[2017]])


}}&lt;noinclude&gt;


{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Íslensk stjórnmálasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ho3rrldsn1kvjp1a1q1wjor94lfzxz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lilleström SK</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157569</id>
    <revision>
      <id>1974771</id>
      <parentid>1973348</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T00:00:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nesi13</username>
        <id>106374</id>
      </contributor>
      <origin>1974771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4861" sha1="pstd0v7pie2fpast0gn8t92bs2wndbe" xml:space="preserve">{{knattspyrnulið
| Fullt nafn = Lillestrøm Sportsklubb
| Gælunafn = Kanarifugla (''Kanarífuglarnir''), Fugla(''Fuglarnir'')
| Stofnað = 2. apríl 1917
| Leikvöllur = 	Åråsen Stadion, [[Lillestrøm]]
| Stærð = 11.500
| Knattspyrnustjóri = {{NOR}} [[Hans Erik Ødegaard]]
| Deild = [[Eliteserien]]

| pattern_b1 =_lillestrom1617h
| pattern_la1 =_lillestrom1617h
| pattern_la2 =_lillestrom17a
| pattern_b2 = _lillestrom17a
| pattern_ra1 =_lillestrom1617h
| pattern_ra2 =_lillestrom17a
| pattern_sh1 =_lillestrom17a
| pattern_sh2 = _lillestrom1617h
| pattern_so1 =
| leftarm1 = 000000
| leftarm2 = 000000
| body1 = FFFF00
| body2 = 000000
| rightarm1 = 000000
| rightarm2 = 000000
| shorts1 = 000000
| shorts2 = 000000
| socks1 = FFE500
| socks2 =000000
}}
'''Lillestrøm''' er [[Noregur|norskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]lið frá [[Lillestrøm]]. Heimavöllur félagsins heitir Åråsen Stadion. 

Lillestrøm hefur unnið [[Eliteserien|norsku úrvalsdeildina]] 5 sinnum, síðast árið 1989 og [[Norgesmesterskapet i fotball for menn|bikarkeppnina]] 7 sinnum, síðast árið 2025. 

Meðal Íslendinga sem hafa spilað með liðinu eru [[Rúnar Kristinsson]], [[Heiðar Helguson]], [[Arnór Smárason]], [[Hólmbert Friðjónsson]] og [[Ríkharður Daðason]]. [[Teitur Þórðarson]] þjálfaði liðið um nokkurra ára skeið.

== Leikmenn ==

=== Leikmannhópur ===
Miðað við 9. ágúst 2026

{{Fs start}}
{{Fs player|no=1|nat=NOR|pos=GK|name=[[Stefan Hagerup]]}}
{{Fs player|no=2|nat=NOR|pos=DF|name=[[Lars Ranger]]}}
{{Fs player|no=3|nat=NOR|pos=DF|name=[[Sturla Ottesen]]}}
{{Fs player|no=4|nat=NOR|pos=DF|name=[[Espen Garnås]]}}
{{Fs player|no=5|nat=NOR|pos=DF|name=[[Sander Moen Foss]]}}
{{Fs player|no=6|nat=NOR|pos=MF|name=[[Harald Woxen]]}}
{{Fs player|no=7|nat=SWE|pos=MF|name=[[Linus Alperud]]}}
{{Fs player|no=9|nat=NGA|pos=FW|name=[[Kparobo Arierhi]]}}
{{Fs player|no=10|nat=NOR|pos=FW|name=[[Thomas Lehne Olsen]]}}
{{Fs player|no=11|nat=Denmark|pos=DF|name=[[Frederik Elkær]]}}
{{Fs player|no=12|nat=SWE|pos=GK|name=[[Pontus Dahlberg]]}}
{{Fs player|no=14|nat=NOR|pos=MF|name=[[Gustav Nyheim]]}}
{{Fs player|no=15|nat=SWE|pos=FW|name=[[Gustav Nordh]]}}
{{Fs player|no=17|nat=NOR|pos=FW|name=[[Eric Kitolano]]}}
{{Fs player|no=18|nat=NOR|pos=MF|name=[[Kevin Krygård]]}}
{{Fs player|no=19|nat=SWE|pos=FW|name=[[Camil Jebara]]}}
{{Fs player|no=20|nat=ANG|pos=FW|name=[[Felix Vá]]}}
{{Fs player|no=21|nat=NGA|pos=DF|name=[[Tochukwu Joseph]]}}
{{Fs player|no=22|nat=NOR|pos=DF|name=[[John Kitolano]]}}
{{Fs player|no=25|nat=NGA|pos=FW|name=[[Seun Akanji]]}}
{{Fs player|no=26|nat=NOR|pos=FW|name=[[Yaw Paintsil]]}}
{{Fs player|no=27|nat=NOR|pos=FW|name=[[Markus Wæhler]]}}
{{Fs player|no=28|nat=NOR|pos=DF|name=[[Ruben Gabrielsen]]|other=[[Captain (association football)|Fyrirliði]]}}
{{Fs player|no=29|nat=Kosovo|pos=MF|name=[[Ylldren Ibrahimaj]]}}
{{Fs player|no=35|nat=NOR|pos=DF|name=[[Filip Reshane]]}}
{{Fs player|no=36|nat=NOR|pos=DF|name=[[Isa Daniel Jallow]]}}
{{Fs player|no=41|nat=NOR|pos=FW|name=[[Ivar Winje]]}}
{{Fs player|no=47|nat=NOR|pos=DF|name=[[Stian Kristiansen]]}}
{{Fs player|no=77|nat=NOR|pos=FW|name=[[Fredrik Gulbrandsen]]}}
{{Fs end}}

=== Úti á láni ===
{{Fs start}}
{{Fs player|no=30|nat=NOR|pos=DF|name=[[Lucas Svenningsen]]||other=&lt;small&gt;á láni hjá [[Skeid]] til júlí 2027}}&lt;ref name=&quot;Lucas Svenningsen på nytt utlån til Skeid&quot;&gt;{{cite web| url=https://www.lsk.no/nyheter/lucas-svenningsen-pa-nytt-utlan-til-skeid| title=Lucas Svenningsen på nytt utlån til Skeid|publisher=lsk.no| access-date=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;
{{Fs player|no=31|nat=NOR|pos=MF|name=[[Angelos Chaminta]]||other=&lt;small&gt;á láni hjá [[Kongsvinger IL]] út 2026}}&lt;ref name=&quot;Angelos Chaminta lånes på nytt ut til Kongsvinger&quot;&gt;{{cite web| url=https://www.lsk.no/nyheter/angelos-chaminta-lanes-pa-nytt-ut-til-kongsvinger| title=Angelos Chaminta lånes på nytt ut til Kongsvinger|publisher=lsk.no| access-date=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;
{{Fs end}}

== Titlar ==

=== [[Eliteserien|Deildarmeistarar]] (5)&lt;ref name=&quot;Seriemesterskap herrer - Norges Fotballforbund&quot;&gt;{{cite web| url=https://www.fotball.no/tema/om-nff/statistikk-og-historikk/seriemesterskap-herrer/| title=Seriemesterskap herrer - Norges Fotballforbund|publisher=fotball.no | access-date=2026-05-10}}&lt;/ref&gt; === 
1958-1959, 1976, 1977, 1986, 1989

=== [[Norgesmesterskapet i fotball for menn|Bikarmeistarar]] (7)&lt;ref name=&quot;Norgesmestere menn - Norges Fotballforbund&quot;&gt;{{cite web| url=https://www.fotball.no/tema/om-nff/statistikk-og-historikk/norgesmestere-menn-/| title=Norgesmestere menn - Norges Fotballforbund|publisher=fotball.no | access-date=2026-05-10}}&lt;/ref&gt; ===
1977, 1978, 1981, 1985, 2007, 2017, 2025

== Tenglar ==

* [https://www.lsk.no/ Heimasíða félagsins]

== Tilvísanir og heimildir ==
[[Flokkur:Norsk knattspyrnufélög]]
[[Flokkur:Lillestrøm]]</text>
      <sha1>pstd0v7pie2fpast0gn8t92bs2wndbe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Agathis robusta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162201</id>
    <revision>
      <id>1974793</id>
      <parentid>1710355</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:38:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2039" sha1="c74hoyue6zenmu5owr5nw8y3agk0bdl" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=iucn&gt;Farjon, A. 2013. [http://www.iucnredlist.org/details/16437966/0 ''Agathis robusta''.] The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3. Downloaded on 11 April 2015.&lt;/ref&gt;
| image = Agathisrobusta03.jpg
| image_caption = 
| image2 = 
| image2_caption = 
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'')
| classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'')
| ordo = [[Barrviðarbálkur]] (''Pinales'')
| familia = ''[[Araucariaceae]]''
| genus = [[Agathis]]
| species = '''A. robusta'''
| binomial = Agathis robusta ([[Charles Moore|C. Moore]] ex [[Ferdinand von Mueller|F. Muell.]]) [[Frederick Manson Bailey|F.M. Bailey]]&lt;ref name = &quot;C132&quot;&gt;F.M. Bailey, 1883 ''In: Syn. Queensland Fl.: 498.''&lt;/ref&gt;
| range_map = 
| range_map_caption = 
| synonyms = 
}}

'''''Agathis robusta'''''&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/14377047|title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}&lt;/ref&gt; er tegund af barrtrjám&lt;ref name = &quot;source&quot;&gt;''Conifer Database''. Farjon A., 2011-02-11&lt;/ref&gt; sem vex í Queensland,[[Ástralía|Ástralíu]]. Það var áður sagt vaxa einnig í Papúu Nýju-Gíneu, en það er nú talíð sjálfstæð tegund: ''[[Agathis spathulata]]''.&lt;ref&gt;de Laubenfels, D. J. (1988). Coniferales. In van Steenis &amp; de Wilde (eds.), ''Flora Malesiana'' 10: 337-453.&lt;/ref&gt;

Það verður um 40-50 m hátt. 
&lt;gallery&gt;
Agathisrobusta.JPG|Blöð
AgathisRobustaBark.jpg|Börkur
StateLibQld 1 101056.jpg|Skógarhögg í Queensland, 1905
&lt;/gallery&gt;
== Tilvísanir ==
{{Reflist}}

{{commonscat|Agathis robusta}}
{{wikilífverur|Agathis robusta}}
{{Stubbur|líffræði}}
[[Flokkur:Barrtré]]</text>
      <sha1>c74hoyue6zenmu5owr5nw8y3agk0bdl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maurkönguló</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164799</id>
    <revision>
      <id>1974792</id>
      <parentid>1815108</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:38:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2538" sha1="otkuf12dc9p5ducuyznkv95nca2rxcb" xml:space="preserve">{{taxobox
| color = pink 
| name = 
| image = Larinioides.patagiatus2.-.lindsey.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum =  [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum =  [[Liðdýr]] (''Arthropoda'')
| classis =  [[Áttfætlur]] (''Arachnida'')
| ordo =  [[Köngulær]] (''Araneae'')
| subordo =  [[Eiginlegar köngulær]] (''Araneomorphae'')
| familia =  [[Krossköngulóarætt]] (''Araneidae'')
| genus = [[Larinioides]]
| species = '''L. patagiatus'''
| binomial = Larinioides patagiatus
| binomial_authority = ([[Carl Alexander Clerck|Clerck]], 1757)&lt;ref name = &quot;col276580&quot;&gt;Clerck, C. (1757) ''Svenska spindlar, uti sina hufvud-slågter indelte samt under några och sextio särskildte arter beskrefne och med illuminerade figurer uplyste''., Stockholmiae, 154 pp.&lt;/ref&gt;
| synonyms = ''Larinioides patagiatus islandicola'' &lt;small&gt;([[Embrik Strand|Strand]], 1906)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Larinioides potanini'' &lt;small&gt;(Simon, 1895)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Larinioides ithaca'' &lt;small&gt;(McCook, 1894)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Larinioides gracilis'' &lt;small&gt;(Menge, 1879)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Larinioides folium'' &lt;small&gt;([[Franz Paula von Schrank|Schrank]], 1803)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Larinioides dumetorum'' &lt;small&gt;([[Antoine François, comte de Fourcroy|Fourcroy]], 1785)&lt;/small&gt;
}}

'''Maurkönguló'''&lt;ref name = &quot;ni&quot;&gt;[https://www.ni.is/biota/animalia/arthropoda/chelicherata/arachnida/araneae/araneidae/larinioides-patagiatus Lariniodes patagiatus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210902233813/https://www.ni.is/biota/animalia/arthropoda/chelicherata/arachnida/araneae/araneidae/larinioides-patagiatus |date=2021-09-02 }} Náttúrufræðistofnun Íslands&lt;/ref&gt; ([[fræðiheiti]]: ''Lariniodes patagiatus''&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/larinioides+patagiatus/match/1|title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54053867|accessdate= 2019-11-11}}&lt;/ref&gt;) er tegund [[Áttfætlur|áttfætla]] af [[krossköngulóarætt]]. Hún er útbreidd um allt norðurhvel. Á Íslandi hefur hún fundist víða um land, en þó sjaldgæf.
== Tilvísanir ==
{{reflist}}

{{commonscat|Lariniodes patagiatus}}
{{wikilífverur|Lariniodes patagiatus}}

[[Flokkur:Hjólaköngulær]]
[[Flokkur:Áttfætlur á Íslandi]]</text>
      <sha1>otkuf12dc9p5ducuyznkv95nca2rxcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sveipkönguló</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164802</id>
    <revision>
      <id>1974791</id>
      <parentid>1815194</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2928" sha1="pvddyh3ddp1ubb9i8erpuuowt5euxzd" xml:space="preserve">{{taxobox
| color = pink 
| name = 
| image = 
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum =  [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum =  [[Liðdýr]] (''Arthropoda'')
| classis =  [[Áttfætlur]] (''Arachnida'')
| ordo =  [[Köngulær]] (''Araneae'')
| subordo =  [[Eiginlegar köngulær]] (''Araneomorphae'')
| familia =  [[Krossköngulóarætt]] (''Araneidae'')
| genus = [[Larinioides]]
| species = '''L. cornutus'''
| binomial = Larinioides cornutus
| binomial_authority = ([[Carl Alexander Clerck|Clerck]], 1757)&lt;ref name = &quot;col276580&quot;&gt;Clerck, C. (1757) ''Svenska spindlar, uti sina hufvud-slågter indelte samt under några och sextio särskildte arter beskrefne och med illuminerade figurer uplyste''., Stockholmiae, 154 pp.&lt;/ref&gt;
| range_map = Distribution.larinioides.cornutus.1.png
| synonyms={{collapsible list|bullets = true
| ''Aranea apoclisa''
| ''Aranea foliata''
| ''Aranea frondosa''
| ''Aranea leuwenhoekii''
| ''Araneus cornutus''
| ''Cyphepeira cornuta''
| ''Epeica apoclisa''
| ''Epeira affinis''
| ''Epeira apoclysa''
| ''Epeira arundinacea''
| ''Epeira cornuta''
| ''Epeira foliata''
| ''Epeira foliosa''
| ''Epeira lyrata''
| ''Epeira marmorata''
| ''Epeira strix''
| ''Epeira tectorum''
| ''Epeira tricolor''
| ''Epeira vicaria''
| ''Larinioides cornuta''
| ''Larinioides foliatus'' &lt;small&gt;([[Antoine François, comte de Fourcroy|Fourcroy]], 1785)&lt;/small&gt;
| ''Larinioides lyrata'' &lt;small&gt;(Fischer-Waldheim, 1830)&lt;/small&gt;
| ''Larinioides tricolor'' &lt;small&gt;(Fischer-Waldheim, 1830)&lt;/small&gt;
| ''Nuctenea cornuta''
}}
}}

'''Sveipkönguló'''&lt;ref name = &quot;ni&quot;&gt;[https://www.ni.is/biota/animalia/arthropoda/chelicherata/arachnida/araneae/araneidae/larinioides-cornutus Larinioides cornutus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210902235304/https://www.ni.is/biota/animalia/arthropoda/chelicherata/arachnida/araneae/araneidae/larinioides-cornutus |date=2021-09-02 }} Náttúrufræðistofnun Íslands&lt;/ref&gt; ([[fræðiheiti]]: ''Larinioides cornutus''&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/larinioides+cornutus/match/1|title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54053867|accessdate= 2019-11-11}}&lt;/ref&gt;) er tegund [[Áttfætlur|áttfætla]] af [[Krossköngulóarætt]]. Hún er útbreidd um allt norðurhvel. Á Íslandi hefur hún fundist víða um land, helst á láglendi norðanlands.

[[File:Larinioides cornutus.ogv|thumb|left|''Larinioides cornutus'' með bráð]]
== Tilvísanir ==
{{reflist}}

{{commonscat|Lariniodes cornutus}}
{{wikilífverur|Lariniodes cornutus}}

[[Flokkur:Hjólaköngulær]]
[[Flokkur:Áttfætlur á Íslandi]]</text>
      <sha1>pvddyh3ddp1ubb9i8erpuuowt5euxzd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Þináta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165125</id>
    <revision>
      <id>1974790</id>
      <parentid>1916541</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3235" sha1="25bvf79jfiw76tv16ac5d0fo8i1b1ld" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = ''Sarcotrochila balsameae''
| status = 
| image = 
| image_caption = 
| regnum = '''[[Svepparíki]]''' (Fungi)
| phylum = '''[[Asksveppir]]''' (Ascomycota)
| classis = [[Leotiomycetes]]
| ordo = '''[[Bikarlingsbálkur]]''' (Helotiales)
| familia = [[Phacidiaceae]]
| genus = [[Phacidium]]
| species = '''P. balsamicola'''
| binomial = Phacidium balsamicola
| binomial_authority = ([[John Jefferson Davis|Davis]]) [[Richard Paul Korf|Korf]] 1962
| range_map = 
| range_map_caption = 
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms = ''Kabatiella balsameae'' &lt;small&gt;([[John Jefferson Davis|Davis]]) [[Josef Adolph von Arx|Arx]] 1957&lt;/small&gt;&lt;ref name = &quot;col104178&quot;&gt;Arx (1957) , In: Verh. K. Akad. Vet. Amsterdam 51(3):62&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;''Rhabdogloeopsis balsameae'' &lt;small&gt;([[John Jefferson Davis|Davis]]) [[Franz Petrak|Petr.]] 1925&lt;/small&gt;&lt;ref name = &quot;col104180&quot;&gt;Petr. (1925) , In: Annls mycol. 23(1/2):52&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;''Stegopezizella balsameae'' &lt;small&gt;([[John Jefferson Davis|Davis]]) [[Hans Sydow|Syd.]] 1924&lt;/small&gt;&lt;ref name = &quot;col104179&quot;&gt;Sydow &amp; Petrak (1924) , In: Annls mycol. 22(3/6):392&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;''Gloeosporium balsameae'' &lt;small&gt;[[John Jefferson Davis|Davis]] 1922&lt;/small&gt;&lt;ref name = &quot;col104181&quot;&gt;Davis (1922) , In: Trans. Wis. Acad. Sci. Arts Lett. 20:409&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;''Sarcotrochila balsameae'' &lt;small&gt;([[John Jefferson Davis|Davis]]) [[Richard Paul Korf|Korf]] 1962&lt;/small&gt;&lt;ref name = &quot;col104177&quot;&gt;Korf (1962) , In: Mycologia 54(1):29&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/sarcotrochila+balsameae/match/1|title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|year= 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 september 2012}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Þináta''' ([[fræðiheiti]]: Phacidium balsamicola&lt;ref&gt;[http://biblio.uqar.ca/archives/30428283.pdf AN ANNOTATED INDEX OF PLANT DISEASES IN CANADA and fungi recorded on plants in Alaska, Canada and Greenland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007230432/http://biblio.uqar.ca/archives/30428283.pdf |date=2021-10-07 }} eftir I. L. Conners 1967&lt;/ref&gt;) er sveppategund&lt;ref name = &quot;source&quot;&gt;''Species Fungorum''. Kirk P.M., 2010-11-23&lt;/ref&gt; sem leggst á [[Þinur|þintegundir]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.skogur.is/is/nyskograekt/trjategundir-og-trjaheilsa/skadvaldar-i-trjam/thinata|title=Þináta|last=Skógræktin|website=Skógræktin|language=is|access-date=2021-07-20|archive-date=2021-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210801073445/https://www.skogur.is/is/nyskograekt/trjategundir-og-trjaheilsa/skadvaldar-i-trjam/thinata|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Hann veldur nokkrum skaða í jólatrjáarækt.&lt;ref name = &quot;Heilbr&quot;&gt;{{Bókaheimild|höfundur=Guðmundur Halldórsson|höfundur2=Halldór Sverrisson|titill=Heilbrigði trjágróðurs|útgefandi=Iðunn|ár=2014|bls=102|ISBN=978-9979-1-0528-2}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{Commons|Phacidium balsamicola}}
{{Wikilífverur|Phacidium balsamicola}}

{{Stubbur|sveppir}}
[[Flokkur:Sníkjusveppir]]
[[Flokkur:Asksveppir]]
[[Flokkur:Sveppir á Íslandi]]</text>
      <sha1>25bvf79jfiw76tv16ac5d0fo8i1b1ld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brúskahlynur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165672</id>
    <revision>
      <id>1974789</id>
      <parentid>1736189</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2873" sha1="1y0bdhvj25xltzabfedp1rcrsuv09az" xml:space="preserve">{{Taxobox
| image = Acer argutum 1.JPG
| image_width = 240px
| image_caption = 
| status = 
| status_system = 
| status_ref = 
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| ordo = [[Sápuberjabálkur]] (''Sapindales'')
| familia = [[Sápuberjaætt]] (''Sapindaceae'')
| genus = '''''[[Hlynir]]''''' (''Acer'')
| subgenus = Acer sect. Glabra eða Arguta
| species = '''A. stachyophyllum'''
| binomial = Acer stachyophyllum
| binomial_authority = [[William Philip Hiern|Hiern]] 1875
| range_map = 
| range_map_caption = 
| synonyms_ref = 
| synonyms =
{{collapsible list|bullets = true
|''Acer muliense'' &lt;small&gt;[[Wen Pei Fang|W. P. Fang]] &amp; W.K.Hu&lt;/small&gt;
|''Acer muliense'' var.'' pentaneurum'' &lt;small&gt;[[Wen Pei Fang|W. P. Fang]] &amp;amp; W.K. Hu&lt;/small&gt;
|''Acer tetramerum'' &lt;small&gt;Pax&lt;/small&gt;
|''Acer tetramerum'' f.'' viridicarpum'' &lt;small&gt;[[Wen Pei Fang|W. P. Fang]]&lt;/small&gt;
|''Acer tetramerum'' var.'' tiliifolium'' &lt;small&gt;[[Alfred Rehder|Rehd.]]&lt;/small&gt;
|''Acer tetramerum'' f.'' mapienense'' &lt;small&gt;[[Wen Pei Fang|W. P. Fang]]&lt;/small&gt;
|''Acer tetramerum'' var.'' elobulatum'' &lt;small&gt;[[Alfred Rehder|Rehd.]]&lt;/small&gt;
|''Acer stachyophyllum'' var.'' pentaneurum'' &lt;small&gt;([[Wen Pei Fang|W. P. Fang]] &amp;amp; W.K. Hu) [[Wen Pei Fang|W.P. Fang]]&lt;/small&gt;
|''Acer betulifolium'' &lt;small&gt;[[Carl Maximowicz|Maxim.]]&lt;/small&gt;
}}
}}


'''Brúskahlynur''' ([[fræðiheiti]]: ''Acer stachyophyllum''&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16824554|title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}&lt;/ref&gt;) er [[hlynir|hlyntegund]] sem er ættuð frá fjöllum [[Kína]] ([[Gansu]], [[Henan]], [[Hubei]], [[Ningxia]], [[Shaanxi]], [[Sichuan]], [[Tíbet]], [[Yunnan]]), [[Myanmar]], norður [[Indland]]i, [[Bútan]], og [[Nepal]].&lt;ref name=e&gt;[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200013109 Flora of China, ''Acer stachyophyllum'' Hiern in J. D. Hooker, 1875. &lt;big&gt;毛叶枫&lt;/big&gt; mao ye feng ]&lt;/ref&gt; Hún verður allt að 15m há.&lt;ref name=e/&gt;

;Undirtegundir
* ''Acer stachyophyllum'' subsp. ''betulifolium'' &lt;small&gt;(Maxim.) P.C.DeJong&lt;/small&gt; — Gansu, Henan, Hubei, Ningxia, Shaanxi, Sichuan, Yunnan, Myanmar. - '''Birkihlynur''', stundum talin sjálfstæð tegund; ''Acer betulifolium''
* ''Acer stachyophyllum'' subsp. ''stachyophyllum''  — Hubei, Sichuan, Tíbet, Yunnan, Bútan, Indland, Myanmar, Nepal

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{Commonscat|Acer stachyophyllum}}
{{Wikilífverur|Acer stachyophyllum}}
[[Flokkur:Hlynir]]</text>
      <sha1>1y0bdhvj25xltzabfedp1rcrsuv09az</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gustavo Petro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168069</id>
    <revision>
      <id>1974765</id>
      <parentid>1855337</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:32:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1974765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6460" sha1="fu1oit5rakkhwsf8wonjt0i8solt345" xml:space="preserve">{{Forseti
| nafn = Gustavo Petro
| mynd = Presidente Gustavo Petro Urrego.jpg
| myndatexti1 = {{small|Gustavo Petro árið 2022.}}
| titill = Forseti Kólumbíu
| stjórnartíð_start = 7. ágúst 2022
| stjórnartíð_end = 7. ágúst 2026
| vara_forseti = [[Francia Márquez]]
| forveri = [[Iván Duque]]
| eftirmaður = [[Abelardo de la Espriella]]
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1960|4|19}}
| fæðingarstaður = [[Ciénaga de Oro]], [[Córdoba-hérað|Córdoba]], [[Kólumbía|Kólumbíu]]
| stjórnmálaflokkur = Mannleg Kólumbía (frá 2011)
| háskóli = Universidad Externado de Colombia&lt;br&gt;Escuela Superior de Administración Pública&lt;br&gt;Pontificia Universidad Javeriana&lt;br&gt;Universidad de Salamanca
| maki = Katia Burgos (skilin)&lt;br&gt;Mary Luz Herrán (g. 1992; sk. 2003)&lt;br&gt;Verónica Alcocer (g. 2003)
| börn = 5
| undirskrift = Firma de Gustavo Petro.svg
}}
'''Gustavo Francisco Petro Urrego''' (f. 19. apríl 1960) er [[Kólumbía|kólumbískur]] hagfræðingur, stjórnmálamaður, fyrrverandi skæruliði og núverandi [[forseti Kólumbíu]]. Hann var kjörinn forseti í forsetakosningum Kólumbíu þann 19. júní 2022 og tók við embættinu þann 7. ágúst. Petro er fyrsti [[Vinstristefna|vinstrisinnaði]] forseti í sögu kólumbíska lýðveldisins.

==Æviágrip==
Gustavo Petro er fyrrverandi meðlimur í vinstrisinnuðu skæruliðahreyfingunni [[M-19]], eða 19. apríl-hreyfingunni (sp. ''Movimiento 19 de abril''), sem átti í uppreisn gegn ríkisstjórn Kólumbíu frá áttunda áratugnum fram á tíunda áratuginn vegna óánægju með meint kosningasvindl.&lt;ref name=fbl&gt;{{Vefheimild|titill=Kosningar í Kólumbíu gætu orðið af­drifa­ríkar|url=https://www.frettabladid.is/frettir/kosningar-i-kolumbiu-gaetu-ordid-afdrifarikar/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2022|mánuður=29. maí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=20. júní|safnslóð=https://web.archive.org/web/20220621022711/https://www.frettabladid.is/frettir/kosningar-i-kolumbiu-gaetu-ordid-afdrifarikar/|safndags=21. júní 2022}}&lt;/ref&gt; 

Petro gekk í hreyfinguna þegar hann var sautján ára gamall og var handtekinn og dæmdur í tveggja ára fangelsi á níunda áratugnum fyrir vopnasölu. Hann komst í sviðsljósið þegar hann samdi um frið við kólumbísk stjórnvöld fyrir hönd M-19-hreyfingarinnar og tók síðan þátt í að semja drög að nýrri stjórnarskrá fyrir landið. Petro var kjörinn á kólumbíska þingið stuttu eftir aldamótin og stýrði þar þingnefnd sem hafði það hlutverk að rannsaka tengsl nokkurra íhaldssamra þingmanna við hryðjuverkahópa.&lt;ref name=rúvks&gt;{{Vefheimild|titill=Vinstri forseti líklegur í Kólumbíu|url=https://www.ruv.is/frett/2022/05/28/vinstri-forseti-liklegur-i-kolumbiu|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2022|mánuður=28. maí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=21. júní|höfundur=Kristján Sigurjónsson}}&lt;/ref&gt;

Árið 2011 var Petro kjörinn borgarstjóri kólumbísku höfuðborgarinnar [[Bogotá]].&lt;ref name=rúvks/&gt; Petro bauð sig fram til forseta Kólumbíu árið 2018 og lagði þá áherslu á að beita sér gegn félagslegum ójöfnuði, endurúthluta jarðeignum í Kólumbíu og einbeita sér að endurnýtanlegri orku í stað námuiðnaðar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kosið öfga á milli í Kólumbíu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/06/17/kosid_ofga_a_milli_i_kolumbiu/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2018|mánuður=17. júní|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=21. júní}}&lt;/ref&gt; Petro tapaði í annarri umferð kosninganna fyrir íhaldsmanninum [[Iván Duque]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Iván Duque kjörinn forseti Kólumbíu|url=https://www.frettabladid.is/frettir/ivan-duque-kjoerinn-forseti-kolumbiu/|höfundur=Daníel Freyr Birkisson|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2018|mánuður=18. júní|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=21. júní|safnslóð=https://web.archive.org/web/20220621022725/https://www.frettabladid.is/frettir/ivan-duque-kjoerinn-forseti-kolumbiu/|safndags=21. júní 2022}}&lt;/ref&gt;

Petro bauð sig aftur fram til forseta í næstu forsetakosningum, árið 2022. Kosningarnar einkenndust af vaxandi óánægju með aukinn ójöfnuð og verðbólgu í Kólumbíu og af óvinsældum fráfarandi forsetans Duque, sem mátti ekki bjóða sig fram til endurkjörs lögum samkvæmt.&lt;ref name=fbl/&gt; Petro lenti í fyrsta sæti í fyrri umferð kosninganna með um fjörutíu prósent atkvæðanna.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Líkur á vinstri­sinnuðum for­­seta í Kólumbíu í fyrsta sinn frá lýð­veldis­­stofnun|url=https://www.visir.is/g/20222269528d|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2022|mánuður=30. maí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=20. júní|höfundur=Ólafur Björn Sverrisson}}&lt;/ref&gt; Í seinni umferðinni þann 19. júní 2022 vann Petro svo sigur á móti viðskiptajöfrinum [[Rodolfo Hernández Suárez|Rodolfo Hernández]] með rúmum helmingi atkvæða.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Fyrsti vinstrisinnaði forseti Kólumbíu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/06/20/fyrsti_vinstrisinnadi_forseti_kolumbiu/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2022|mánuður=20. júní|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=20. júní}}&lt;/ref&gt;

Með sigri sínum í kosningunum varð Petro fyrsti vinstrimaðurinn til að ná kjöri til embættis forseta Kólumbíu frá lýðveldisstofnun.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Gustavo Petro næsti forseti Kólumbíu|url=https://www.ruv.is/frett/2022/06/19/gustavo-petro-naesti-forseti-kolumbiu|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2022|mánuður=19. júní|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=20. júní|höfundur=Ólöf Rún Erlendsdóttir}}&lt;/ref&gt; Varaforsetaefni Petro, [[Francia Márquez]], varð jafnframt fyrsta blökkukonan til að ná kjöri til embættis varaforseta.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kólumbíumenn kjósa vinstrimann í forsetaembættið í fyrsta sinn|url=https://www.visir.is/g/20222277400d/kolumbiumenn-kjosa-vinstrimann-i-forsetaembaettid-i-fyrsta-sinn|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2022|mánuður=20. júní|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=21. júní|höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
|titill=Forseti Kólumbíu
|frá=[[7. ágúst]] [[2022]]
|til=[[7. ágúst]] [[2026]]
|fyrir=[[Iván Duque]]
|eftir=[[Abelardo de la Espriella]]
}}
{{Töfluendir}}
{{stubbur|æviágrip|stjórnmál}}
{{DEFAULTSORT:Petro, Gustavo}}
{{f|1960}}
[[Flokkur:Forsetar Kólumbíu]]</text>
      <sha1>fu1oit5rakkhwsf8wonjt0i8solt345</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1974766</id>
      <parentid>1974765</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:32:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1974766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6461" sha1="tcexsl2ip0fmg0d2lfxwgh82gisr6zi" xml:space="preserve">{{Forseti
| nafn = Gustavo Petro
| mynd = Presidente Gustavo Petro Urrego.jpg
| myndatexti1 = {{small|Gustavo Petro árið 2022.}}
| titill = Forseti Kólumbíu
| stjórnartíð_start = 7. ágúst 2022
| stjórnartíð_end = 7. ágúst 2026
| vara_forseti = [[Francia Márquez]]
| forveri = [[Iván Duque]]
| eftirmaður = [[Abelardo de la Espriella]]
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1960|4|19}}
| fæðingarstaður = [[Ciénaga de Oro]], [[Córdoba-hérað|Córdoba]], [[Kólumbía|Kólumbíu]]
| stjórnmálaflokkur = Mannleg Kólumbía (frá 2011)
| háskóli = Universidad Externado de Colombia&lt;br&gt;Escuela Superior de Administración Pública&lt;br&gt;Pontificia Universidad Javeriana&lt;br&gt;Universidad de Salamanca
| maki = Katia Burgos (skilin)&lt;br&gt;Mary Luz Herrán (g. 1992; sk. 2003)&lt;br&gt;Verónica Alcocer (g. 2003)
| börn = 5
| undirskrift = Firma de Gustavo Petro.svg
}}
'''Gustavo Francisco Petro Urrego''' (f. 19. apríl 1960) er [[Kólumbía|kólumbískur]] hagfræðingur, stjórnmálamaður, fyrrverandi skæruliði og fyrrverandi [[forseti Kólumbíu]]. Hann var kjörinn forseti í forsetakosningum Kólumbíu þann 19. júní 2022 og tók við embættinu þann 7. ágúst. Petro er fyrsti [[Vinstristefna|vinstrisinnaði]] forseti í sögu kólumbíska lýðveldisins.

==Æviágrip==
Gustavo Petro er fyrrverandi meðlimur í vinstrisinnuðu skæruliðahreyfingunni [[M-19]], eða 19. apríl-hreyfingunni (sp. ''Movimiento 19 de abril''), sem átti í uppreisn gegn ríkisstjórn Kólumbíu frá áttunda áratugnum fram á tíunda áratuginn vegna óánægju með meint kosningasvindl.&lt;ref name=fbl&gt;{{Vefheimild|titill=Kosningar í Kólumbíu gætu orðið af­drifa­ríkar|url=https://www.frettabladid.is/frettir/kosningar-i-kolumbiu-gaetu-ordid-afdrifarikar/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2022|mánuður=29. maí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=20. júní|safnslóð=https://web.archive.org/web/20220621022711/https://www.frettabladid.is/frettir/kosningar-i-kolumbiu-gaetu-ordid-afdrifarikar/|safndags=21. júní 2022}}&lt;/ref&gt; 

Petro gekk í hreyfinguna þegar hann var sautján ára gamall og var handtekinn og dæmdur í tveggja ára fangelsi á níunda áratugnum fyrir vopnasölu. Hann komst í sviðsljósið þegar hann samdi um frið við kólumbísk stjórnvöld fyrir hönd M-19-hreyfingarinnar og tók síðan þátt í að semja drög að nýrri stjórnarskrá fyrir landið. Petro var kjörinn á kólumbíska þingið stuttu eftir aldamótin og stýrði þar þingnefnd sem hafði það hlutverk að rannsaka tengsl nokkurra íhaldssamra þingmanna við hryðjuverkahópa.&lt;ref name=rúvks&gt;{{Vefheimild|titill=Vinstri forseti líklegur í Kólumbíu|url=https://www.ruv.is/frett/2022/05/28/vinstri-forseti-liklegur-i-kolumbiu|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2022|mánuður=28. maí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=21. júní|höfundur=Kristján Sigurjónsson}}&lt;/ref&gt;

Árið 2011 var Petro kjörinn borgarstjóri kólumbísku höfuðborgarinnar [[Bogotá]].&lt;ref name=rúvks/&gt; Petro bauð sig fram til forseta Kólumbíu árið 2018 og lagði þá áherslu á að beita sér gegn félagslegum ójöfnuði, endurúthluta jarðeignum í Kólumbíu og einbeita sér að endurnýtanlegri orku í stað námuiðnaðar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kosið öfga á milli í Kólumbíu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/06/17/kosid_ofga_a_milli_i_kolumbiu/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2018|mánuður=17. júní|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=21. júní}}&lt;/ref&gt; Petro tapaði í annarri umferð kosninganna fyrir íhaldsmanninum [[Iván Duque]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Iván Duque kjörinn forseti Kólumbíu|url=https://www.frettabladid.is/frettir/ivan-duque-kjoerinn-forseti-kolumbiu/|höfundur=Daníel Freyr Birkisson|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2018|mánuður=18. júní|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=21. júní|safnslóð=https://web.archive.org/web/20220621022725/https://www.frettabladid.is/frettir/ivan-duque-kjoerinn-forseti-kolumbiu/|safndags=21. júní 2022}}&lt;/ref&gt;

Petro bauð sig aftur fram til forseta í næstu forsetakosningum, árið 2022. Kosningarnar einkenndust af vaxandi óánægju með aukinn ójöfnuð og verðbólgu í Kólumbíu og af óvinsældum fráfarandi forsetans Duque, sem mátti ekki bjóða sig fram til endurkjörs lögum samkvæmt.&lt;ref name=fbl/&gt; Petro lenti í fyrsta sæti í fyrri umferð kosninganna með um fjörutíu prósent atkvæðanna.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Líkur á vinstri­sinnuðum for­­seta í Kólumbíu í fyrsta sinn frá lýð­veldis­­stofnun|url=https://www.visir.is/g/20222269528d|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2022|mánuður=30. maí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=20. júní|höfundur=Ólafur Björn Sverrisson}}&lt;/ref&gt; Í seinni umferðinni þann 19. júní 2022 vann Petro svo sigur á móti viðskiptajöfrinum [[Rodolfo Hernández Suárez|Rodolfo Hernández]] með rúmum helmingi atkvæða.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Fyrsti vinstrisinnaði forseti Kólumbíu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/06/20/fyrsti_vinstrisinnadi_forseti_kolumbiu/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2022|mánuður=20. júní|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=20. júní}}&lt;/ref&gt;

Með sigri sínum í kosningunum varð Petro fyrsti vinstrimaðurinn til að ná kjöri til embættis forseta Kólumbíu frá lýðveldisstofnun.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Gustavo Petro næsti forseti Kólumbíu|url=https://www.ruv.is/frett/2022/06/19/gustavo-petro-naesti-forseti-kolumbiu|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2022|mánuður=19. júní|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=20. júní|höfundur=Ólöf Rún Erlendsdóttir}}&lt;/ref&gt; Varaforsetaefni Petro, [[Francia Márquez]], varð jafnframt fyrsta blökkukonan til að ná kjöri til embættis varaforseta.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kólumbíumenn kjósa vinstrimann í forsetaembættið í fyrsta sinn|url=https://www.visir.is/g/20222277400d/kolumbiumenn-kjosa-vinstrimann-i-forsetaembaettid-i-fyrsta-sinn|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2022|mánuður=20. júní|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=21. júní|höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
|titill=Forseti Kólumbíu
|frá=[[7. ágúst]] [[2022]]
|til=[[7. ágúst]] [[2026]]
|fyrir=[[Iván Duque]]
|eftir=[[Abelardo de la Espriella]]
}}
{{Töfluendir}}
{{stubbur|æviágrip|stjórnmál}}
{{DEFAULTSORT:Petro, Gustavo}}
{{f|1960}}
[[Flokkur:Forsetar Kólumbíu]]</text>
      <sha1>tcexsl2ip0fmg0d2lfxwgh82gisr6zi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Ráðuneyti Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>180095</id>
    <revision>
      <id>1974802</id>
      <parentid>1857700</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:40:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2165" sha1="sphvby6vzct30ke7y7hra2pqgmfa7l0" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Ráðuneyti Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar
| title = [[Ráðuneyti Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar]]
| state = collapsed
| group1 = [[Forsætisráðherra Íslands|Forsætisráðherra]]
| list1 = [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] ([[23. maí]] [[2013]] – [[7. apríl]] [[2016]])

| group2 = [[Utanríkisráðherra Íslands|Utanríkisráðherra]]
| list2 = [[Gunnar Bragi Sveinsson]] ([[23. maí]] [[2013]] – [[7. apríl]] [[2016]])

| group3 = [[Fjármálaráðherra Íslands|Fjármálaráðherra]]
| list3 = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] ([[23. maí]] [[2013]] – [[7. apríl]] [[2016]])

| group4 = [[Sjávarútvegsráðherra Íslands|Sjávarútvegsráðherra]]
| list4 = [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] ([[23. maí]] [[2013]] – [[7. apríl]] [[2016]])

| group5 = [[Velferðarráðherra Íslands|Félags- og húsnæðismálaráðherra]]
| list5 = [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]] ([[23. maí]] [[2013]] – [[7. apríl]] [[2016]])

| group6 = [[Heilbrigðisráðherra Íslands|Heilbrigðisráðherra]]
| list6 = [[Kristján Þór Júlíusson]] ([[23. maí]] [[2013]] – [[7. apríl]] [[2016]])

| group7 = [[Menntamálaráðherrar á Íslandi|Mennta- og menningarmálaráðherra]]
| list7 = [[Illugi Gunnarsson]] ([[23. maí]] [[2013]] – [[7. apríl]] [[2016]])

| group8 = [[Innanríkisráðherra Íslands|Innanríkisráðherra]]
| list8 = [[Hanna Birna Kristjánsdóttir]] ([[23. maí]] [[2013]] – [[4. desember]] [[2014]]) &amp;nbsp;• [[Ólöf Nordal]] ([[4. desember]] [[2014]] – [[7. apríl]] [[2016]])

| group10 = [[Umhverfisráðherra Íslands|Umhverfis- og auðlindaráðherra]]
| list10 = [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] ([[23. maí]] [[2013]] – [[31. desember]] [[2014]]) &amp;nbsp;• [[Sigrún Magnúsdóttir]] ([[31. desember]] [[2014]] – [[7. apríl]] [[2016]])

| group11 = [[Atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra Íslands|Iðnaðar- og viðskiptaráðherra]]
| list11 = [[Ragnheiður Elín Árnadóttir]] ([[23. maí]] [[2013]] – [[7. apríl]] [[2016]])

}}&lt;noinclude&gt;
{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Íslensk stjórnmálasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sphvby6vzct30ke7y7hra2pqgmfa7l0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>181694</id>
    <revision>
      <id>1974813</id>
      <parentid>1892734</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:42:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2409" sha1="hpcpmr8j30zivlydp8mkv0rqzupcb6g" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar
| title = [[Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]]
| state = collapsed
| group1 = [[Forsætisráðherra Íslands|Forsætisráðherra]]
| list1 = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] (9. apríl 2024 – 21. desember 2024)


| group2 = [[Utanríkisráðherra Íslands|Utanríkisráðherra]]
| list2 = [[Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir]] (9. apríl 2024 – 21. desember 2024)


| group3 = [[Fjármálaráðherra Íslands|Fjármálaráðherra]]
| list3 = [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] (9. apríl 2024 – 21. desember 2024)


| group4 = [[Matvælaráðherra Íslands|Matvælaráðherra]]
| list4 = [[Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir]] (9. apríl 2024 – 17. október 2024) &amp;nbsp;• [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] (17. október 2024 – 21. desember 2024)


| group5 = [[Félags- og tryggingamálaráðuneyti Íslands|Félags- og vinnumarkaðsráðherra]]
| list5 = [[Guðmundur Ingi Guðbrandsson]] (9. apríl 2024 – 17. október 2024) &amp;nbsp;• [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] (17. október 2024 – 21. desember 2024)


| group6 = [[Heilbrigðisráðherra Íslands|Heilbrigðisráðherra]]
| list6 = [[Willum Þór Þórsson]] (9. apríl 2024 – 21. desember 2024)


| group7 = [[Mennta- og barnamálaráðherra Íslands|Mennta- og barnamálaráðherra]]
| list7 = [[Ásmundur Einar Daðason]] (9. apríl 2024 – 21. desember 2024)


| group8 = [[Innviðaráðherra Íslands|Innviðaráðherra]]
| list8 = [[Svandís Svavarsdóttir]] (9. apríl 2024 – 17. október 2024) &amp;nbsp;• [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] (17. október 2024 – 21. desember 2024)


| group9 = [[Dómsmálaráðherra Íslands|Dómsmálaráðherra]]
| list9 = [[Guðrún Hafsteinsdóttir]] (9. apríl 2024 – 21. desember 2024)


| group10 = [[Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra Íslands|Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra]]
| list10 = [[Guðlaugur Þór Þórðarson]] (9. apríl 2024 – 21. desember 2024)


| group11 = [[Menningar- og viðskiptaráðherra]]
| list11 = [[Lilja Alfreðsdóttir]] (9. apríl 2024 – 21. desember 2024)


| group12 = [[Vísinda-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra]]
| list12 = [[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]] (9. apríl 2024 – 21. desember 2024)

}}&lt;noinclude&gt;{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}[[Flokkur:Íslensk stjórnmálasnið]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hpcpmr8j30zivlydp8mkv0rqzupcb6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thomas E. Dewey</title>
    <ns>0</ns>
    <id>182463</id>
    <revision>
      <id>1974826</id>
      <parentid>1964468</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T07:57:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>102822</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Untitled. (What's the Use of Going Through With This Election?) - DPLA - 870db54804aa5cdd07296c3d8f6c3cfb.jpg]] → [[File:Truman-Dewey-polls-1948.jpg]] revert to the old filename before it was unnecessarily harmonized by DPLA bot</comment>
      <origin>1974826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7968" sha1="sa3618ibmj9mxswi6htjfnkmei2h12l" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
| nafn           = Thomas E. Dewey
| mynd           = Thomas Dewey in 1944.jpg
| myndatexti1     = {{small|Dewey árið 1944.}}
| titill = [[Fylkisstjóri (Bandaríkin)|Fylkisstjóri]] [[New York-fylki|New York]]
| stjórnartíð_start = [[1. janúar]] [[1943]]
| stjórnartíð_end = [[31. desember]] [[1954]]
| vara_ríkisstjóri = [[Thomas W. Wallace]]&lt;br&gt;[[Joe R. Hanley]]&lt;br&gt;[[Frank C. Moore]]&lt;br&gt;[[Arthur H. Wicks]] {{small|(starfandi)}}&lt;br&gt;
[[Walter J. Mahoney]] {{small|(starfandi)}}
| forveri = [[Charles Poletti]]
| eftirmaður = [[W. Averell Harriman]]
| fæddur = [[24. mars]] [[1902]]
| fæðingarstaður = [[Owosso]], [[Michigan]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1971|3|16|1902|3|24}}
| dánarstaður = [[Miami]], [[Flórída]], Bandaríkjunum
| orsök_dauða    = [[Hjartaáfall]]
| starf          = Lögmaður, stjórnmálamaður
| stjórnmálaflokkur = [[Repúblikanaflokkurinn]]
| maki           = Frances Hutt (d. 1928; d. 1970)
| börn           = 2
| háskóli = [[Michigan-háskóli]] (BA)&lt;br&gt;[[Columbia-háskóli]] (LLB)
| undirskrift = Thomas Dewey Signature.svg
}}
'''Thomas Edmund Dewey''' (24. mars 1902 – 16. mars 1971) var [[Bandaríkin|bandarískur]] stjórnmálamaður og lögmaður sem var 47. [[Fylkisstjóri (Bandaríkin)|fylkisstjóri]] [[New York-fylki|New York]], frá 1943 til 1954. 

Hann var frambjóðandi [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]] í forsetakosningum Bandaríkjanna [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1944|árin 1944]] og [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1948|1948]]. Dewey tapaði fyrri kosningunum fyrir [[Franklin D. Roosevelt]] og hinum seinni á móti [[Harry S. Truman]]. Flestar [[skoðanakannanir]] höfðu spáð Dewey auðveldum sigri í kosningunum 1948 og ósigur hans gegn Truman var því ein óvæntasta kosninganiðurstaða í bandarískri stjórnmálasögu.

==Æviágrip==
Thomas Dewey fæddist árið 1902 í [[Owosso]] í [[Michigan]]. Faðir hans var leiðtogi [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]] í sýslunni, ritstjóri og póstmeistari staðarins. Dewey vann ungur við blaðaútburð og í sykurverksmiðju í Owosso, auk þess sem hann vann í prentsmiðju föður síns. Hann vann sér inn fé til að ganga í [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]] og var ritstjóri stúdentablaðs skólans á námsárum sínum þar. Dewey útskrifaðist árið 1923 og flutti til [[New York-borg|New York]], þar sem hann hóf nám við lagadeild [[Columbia-háskóli|Columbia-háskóla]]. Hann útskrifaðist þaðan árið 1925 og hóf lögmannsstörf í New York.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1268129|Dewey er þaulreyndur stjórnmálamaður|útgáfudagsetning=27. júní 1948|blaðsíða=7–8|blað=[[Morgunblaðið]]}}&lt;/ref&gt;

Árið 1931 var Dewey skipaður aðstoðarsaksóknari í New York. Dewey skar upp herör gegn glæpastarfsemi í borginni, meðal annars mafíuforingjanum [[Lucky Luciano]], og varð landsþekktur í Bandaríkjunum fyrir frammistöðu sína.&lt;ref name=tíminn48&gt;{{Tímarit.is|1005396|Thomas Dewey|útgáfudagsetning=16. febrúar 1948|blaðsíða=5|blað=[[Tíminn]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1001647|Erlent yfirlit: Dewey|útgáfudagsetning=6. maí 1944|blaðsíða=1; 4|blað=[[Tíminn]]}}&lt;/ref&gt; Árið 1935 skipaði [[Herbert H. Lehman]], fylkisstjóri New York, Dewey saksóknara og veitti honum sérstakar valdheimildir til að taka á fjárglæpastarfsemi sem viðgekkst í fylkinu. Dewey ávann sér miklar vinsældir með framgöngu sinni í baráttu gegn glæpastarfsemi borgarinnar. Hann var kjörinn saksóknari í [[Manhattan]]-umdæmi New York árið 1937.&lt;ref name=tíminn48/&gt;

Árið 1938 völdu Repúblikanar Dewey sem frambjóðanda sinn í fylkisstjórakosningum New York. Dewey tapaði naumlega gegn sitjandi fylkisstjóranum Lehman með aðeins um 60 þúsund atkvæða mun. Vinsældir Dewey voru það miklar að hann var aftur valinn sem frambjóðandi flokksins í fylkisstjórakosningum árið 1942 og vann hann þá afgerandi sigur með um 600 þúsund atkvæða meirihluta. Hann var endurkjörinn árið 1946 með enn fleiri atkvæðum.&lt;ref name=tíminn48/&gt;

Dewey sóttist eftir tilnefningu Repúblikanaflokksins í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1940|forsetakosningum Bandaríkjanna árið 1940]] en lét í lægra haldi fyrir [[Wendell Willkie]], sem tapaði kosningunum gegn sitjandi forsetanum [[Franklin D. Roosevelt]].&lt;ref name=tíminn48/&gt;

Dewey sóttist aftur eftir tilnefningu flokksins í forsetakosningunum 1944 og varð í þetta sinn fyrir valinu. Hann gagnrýndi utanríkisstefnu Roosevelt í tilteknum málum, einkum ákvörðun hans um að taka upp stjórnmálasamband við [[Sovétríkin]].&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|5592695|Thomas E. Dewey|útgáfudagsetning=5. júlí 1948|blaðsíða=3|blað=[[Mjölnir (tímarit)|Mjölnir]]|höfundur=Ivor Montagu}}&lt;/ref&gt; Í þessum kosningum tapaði Dewey fyrir Roosevelt, sem naut mikillar alþýðuhylli, en hlaut þó meira fylgi en margir höfðu búist við.&lt;ref name=tíminn48/&gt;

===Forsetakosningarnar 1948===
[[Mynd:Truman-Dewey-polls-1948.jpg|thumb|left|„Til hvers að vera að halda kosningarnar?“ spyr Dewey á skopmynd af þeim Truman í aðdraganda kosninganna 1948. Langflestar skoðanakannanir spáðu Dewey afgerandi sigri, en hann tapaði kosningunum að lokum.]]
Dewey hlaut tilnefningu Repúblikanaflokksins í annað skipti í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1948|forsetakosningunum árið 1948]]. Varaforsetaefni hans í kosningunum var [[Earl Warren]], fylkisstjóri [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Dewey bauð sig þar fram gegn [[Harry S. Truman]], sem hafði tekið við forsetaembætti eftir dauða Franklins D. Roosevelt árið 1945. Á þessum tíma naut Truman þverrandi vinsælda og Demókrataflokkurinn var þríklofinn á milli stuðningsmanna Trumans, íhaldssamra suðurríkjademókrata undir forystu [[Strom Thurmond|Stroms Thurmond]], og vinstrisinna undir forystu [[Henry A. Wallace]]. Því þóttu yfirgnæfandi líkur á því að Dewey myndi vinna kosningarnar og verða næsti forseti Bandaríkjanna.&lt;ref name=bandaríkjaforsetar&gt;{{Cite book|title=Bandaríkjaforsetar|author=Jón Þ. Þór|year=2016|publisher=Urður bókafélag|p=317|isbn=978-9935-9194-5-8|place=Hafnarfjörður}}&lt;/ref&gt; 

Þar sem sigur Dewey þótti nánast öruggur rak hann máttlitla kosningabaráttu þar sem hann lagði höfuðáherslu á að koma Demókrötum frá völdum. Hann talaði lítið um stefnumál sín og kosningabarátta hans einkenndist öðru fremur af orðhengilshætti og slagorðum á borð við „To err is Truman“. Truman rak hins vegar þróttmikla kosningabaráttu þar sem hann ferðaðist um öll Bandaríkin og gagnrýndi Dewey og Repúblikana fyrir aðgerðaleysi og einangrunarstefnu.&lt;ref name=bandaríkjaforsetar/&gt;

Þegar kom á kjördag árið 1948 vann Truman óvæntan sigur gegn Dewey með um tveggja milljóna atkvæða forskoti.&lt;ref name=bandaríkjaforsetar/&gt; Truman vann í 39 fylkjum og hlaut 303 atkvæði í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] en Dewey vann í 16 fylkjum og hlaut 189 kjörmannaatkvæði.{{sfn|Jón Þ. Þór|2016|p=318}} Áður en úrslit kosninganna lágu fyrir hafði dagblaðið ''[[The Chicago Tribune]]'' verið búið að prenta forsíðufrétt með fyrirsögninni „Dewey sigrar Truman“ þar sem svo litlar líkur þóttu á því að Dewey myndi tapa. Ranga fyrirsögnin varð alræmd sem dæmi um fljótfærni í bandarískri blaðamennsku.&lt;ref name=bandaríkjaforsetar/&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Fylkisstjórar New York}}
{{DEFAULTSORT:Dewey, Thomas E.}}
{{fd|1902|1971}}
[[Flokkur:Bandarískir lögfræðingar]]
[[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1940]]
[[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1944]]
[[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1948]]
[[Flokkur:Fylkisstjórar New York]]
[[Flokkur:Repúblikanar]]</text>
      <sha1>sa3618ibmj9mxswi6htjfnkmei2h12l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur</title>
    <ns>10</ns>
    <id>184004</id>
    <revision>
      <id>1974804</id>
      <parentid>1942471</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:41:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>67728</id>
      </contributor>
      <origin>1974804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="qrbgnng06c13sj2kfv9ncy5et9rq3kd" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur
| title = [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur]]
| state = collapsed
| group1 = [[Forsætisráðherra Íslands|Forsætisráðherra]]
| list1 = [[Kristrún Frostadóttir]] (21. desember 2024–)


| group2 = [[Utanríkisráðherra Íslands|Utanríkisráðherra]]
| list2 = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] (21. desember 2024–)


| group3 = [[Félags- og húsnæðismálaráðherra Íslands|Félags- og húsnæðismálaráðherra]]
| list3 = [[Inga Sæland]] (21. desember 2024 – 11. janúar 2026) &amp;nbsp;• [[Ragnar Þór Ingólfsson]] (11. janúar 2026–)


| group4 = [[Fjármála- og efnahagsráðherra Íslands|Fjármála- og efnahagsráðherra]]
| list4 = [[Daði Már Kristófersson]] (21. desember 2024–)


| group5 = [[Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra Íslands|Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra]]
| list5 = [[Jóhann Páll Jóhannsson]] (21. desember 2024–)


| group6 = [[Dómsmálaráðherra Íslands|Dómsmálaráðherra]]
| list6 = [[Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir]] (21. desember 2024–)


| group7 = [[Mennta- og barnamálaráðherra Íslands|Mennta- og barnamálaráðherra]]
| list7 = [[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]] (21. desember 2024 – 23. mars 2025) &amp;nbsp;• [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] (23. mars 2025 – 11. janúar 2026) &amp;nbsp;• [[Inga Sæland]] (11. janúar 2026–)


| group8 = [[Heilbrigðisráðherra Íslands|Heilbrigðisráðherra]]
| list8 = [[Alma Möller]] (21. desember 2024–)


| group9 = [[Atvinnuvegaráðherra Íslands|Atvinnuvegaráðherra]]
| list9 = [[Hanna Katrín Friðriksson]] (21. desember 2024–)


| group10 = [[Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra Íslands|Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra]]
| list10 = [[Eyjólfur Ármannsson]] (21. desember 2024–)


| group11 = [[Menningar-, háskóla- og nýsköpunarráðherra Íslands|Menningar-, háskóla- og nýsköpunarráðherra]]
| list11 = [[Logi Einarsson]] (21. desember 2024–)

}}&lt;noinclude&gt;{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}[[Flokkur:Íslensk stjórnmálasnið]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qrbgnng06c13sj2kfv9ncy5et9rq3kd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tom Chambers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188948</id>
    <revision>
      <id>1974762</id>
      <parentid>1961702</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1974762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3295" sha1="mhdek3ffrq93ra0n05n7yxnumw4xdgy" xml:space="preserve">{{Infobox basketball biography
| name = Tom Chambers
| image = Tom Chambers by Gage Skidmore.jpg
| caption = Chambers árið 2022
| height_cm = 208
| weight_kg = 100
| birth_date = {{birth date and age|1959|06|21}}
| birth_place = Ogden, [[Utah]], Bandaríkin
| college = Utah (1977–1981)
| draft_year = 1981
| draft_round = 1
| draft_pick = 8
| draft_team = [[Los Angeles Clippers#1978–1984: San Diego Clippers|San Diego Clippers]]
| career_start = 1981
| career_end = 1997
| career_position = Framherji
| years1 = 1981–1983
| team1 = [[Los Angeles Clippers|San Diego Clippers]]
| years2 = 1983–1988
| team2 = [[Seattle SuperSonics]]
| years3 = 1988–1993
| team3 = [[Phoenix Suns]]
| years4 = 1993–1995
| team4 = [[Utah Jazz]]
| years5 = 1995–1996
| team5 = [[Maccabi Tel Aviv B.C.|Maccabi Tel Aviv]]
| years6 = 1997
| team6 = [[Charlotte Hornets]]
| years7 = 1997
| team7 = [[Philadelphia 76ers]]
| stats_league = NBA
| stat1label = Stig
| stat1value = 20.049 (18,1)
| stat2label = Fráköst
| stat2value = 6.703 (6,1)
| stat3label = Stoðsendingar
| stat3value = 2.283 (2,1)
}}
'''Thomas Doane Chambers''' (fæddur 21. júní 1959) er bandarískur fyrrum körfuknattleiksmaður sem lék lengst af í [[National Basketball Association|NBA-deildinni]], eða frá 1981 til 1997.

Chambers var valinn í [[Nýliðaval NBA|nýliðavali NBA]] af [[Los Angeles Clippers|San Diego Clippers]] árið 1981 og lék síðar með [[Seattle SuperSonics]], [[Phoenix Suns]], [[Utah Jazz]], [[Charlotte Hornets]] og [[Philadelphia 76ers]]. Chambers átti sín bestu ár hjá Phoenix Suns, þar sem hann var fjórum sinnum valinn í [[Stjörnuleikur NBA-deildarinnar|Stjörnuleik NBA]] og var valinn besti leikmaður Stjörnuleiksins árið 1987. Hann lék seinna stuttlega í Ísrael með Maccabi Tel Aviv og varð Ísraelsmeistari með félaginu árið 1996.

Á NBA ferlinum skoraði hann 20.049 stig og er einn af fáum leikmönnum deildarinnar sem hafa náð 20.000 stigum án þess að vera kosnir í Heiðurshöll NBA.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.statmuse.com/nba/ask/players-with-20000-career-points-not-in-the-hall-of-fame|title=Players With 20000 Career Points Not In The Hall Of Fame|website=StatMuse|language=en|access-date=2026-04-30}}&lt;/ref&gt;

Chambers er einnig þekktur fyrir troðslu sína yfir [[Mark Jackson]], þáverandi leikmann [[New York Knicks]], árið 1989. Troðslan varð fyrirmynd að óstöðvandi hreyfingu sem karakter hans gat notað í tölvuleiknum ''[[Lakers vs. Celtics and the NBA Playoffs]]'' sem gefinn var út af [[Electronic Arts]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gamecrate.com/picks/sports-games-overpowered-players|title=15 Most Overpowered Sports Game Athletes Ever|website=GameCrate|language=en|access-date=2025-12-16}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Þegar Suns heiðruðu Chambers eftir að ferli hans lauk þá gáfu þeir honum bronsstyttu af honum troða yfir Jackson.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/Ballislife/status/1142052283544494081|title=HBD to 4 x NBA All-Star Tom Chambers|publisher=Ballislife.com|website=[[Twitter|Twitter.com]]|language=en|access-date=2025-12-16}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Chambers, Tom}}
{{f|1959}}
[[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksmenn]]
[[Flokkur:NBA leikmenn]]</text>
      <sha1>mhdek3ffrq93ra0n05n7yxnumw4xdgy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1974828</id>
      <parentid>1974762</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <origin>1974828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3298" sha1="fv1zzuanosnf12oeaaoksxsodnedxby" xml:space="preserve">{{Infobox basketball biography
| name = Tom Chambers
| image = Tom Chambers by Gage Skidmore.jpg
| caption = Chambers árið 2022
| height_cm = 208
| weight_kg = 100
| birth_date = {{birth date and age|1959|06|21}}
| birth_place = Ogden, [[Utah]], Bandaríkin
| college = Utah (1977–1981)
| draft_year = 1981
| draft_round = 1
| draft_pick = 8
| draft_team = [[Los Angeles Clippers#1978–1984: San Diego Clippers|San Diego Clippers]]
| career_start = 1981
| career_end = 1997
| career_position = Framherji
| years1 = 1981–1983
| team1 = [[Los Angeles Clippers|San Diego Clippers]]
| years2 = 1983–1988
| team2 = [[Seattle SuperSonics]]
| years3 = 1988–1993
| team3 = [[Phoenix Suns]]
| years4 = 1993–1995
| team4 = [[Utah Jazz]]
| years5 = 1995–1996
| team5 = [[Maccabi Tel Aviv B.C.|Maccabi Tel Aviv]]
| years6 = 1997
| team6 = [[Charlotte Hornets]]
| years7 = 1997
| team7 = [[Philadelphia 76ers]]
| stats_league = NBA
| stat1label = Stig
| stat1value = 20.049 (18,1)
| stat2label = Fráköst
| stat2value = 6.703 (6,1)
| stat3label = Stoðsendingar
| stat3value = 2.283 (2,1)
}}
'''Thomas Doane Chambers''' (fæddur 21. júní 1959) er bandarískur fyrrum körfuknattleiksmaður sem lék lengst af í [[National Basketball Association|NBA-deildinni]], eða frá 1981 til 1997.

Chambers var valinn í [[Nýliðaval NBA|nýliðavali NBA]] af [[Los Angeles Clippers|San Diego Clippers]] árið 1981 og lék síðar með [[Seattle SuperSonics]], [[Phoenix Suns]], [[Utah Jazz]], [[Charlotte Hornets]] og [[Philadelphia 76ers]]. Chambers átti sín bestu ár hjá Phoenix Suns, þar sem hann var fjórum sinnum valinn í [[Stjörnuleikur NBA-deildarinnar|Stjörnuleik NBA]] og var valinn besti leikmaður Stjörnuleiksins árið 1987. Hann lék seinna stuttlega í Ísrael með Maccabi Tel Aviv og varð Ísraelsmeistari með félaginu árið 1996.

Á NBA ferlinum skoraði hann 20.049 stig og er einn af fáum leikmönnum deildarinnar sem hafa náð 20.000 stigum án þess að vera kosnir í Heiðurshöll NBA.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.statmuse.com/nba/ask/players-with-20000-career-points-not-in-the-hall-of-fame|title=Players With 20000 Career Points Not In The Hall Of Fame|website=StatMuse|language=en|access-date=2026-04-30}}&lt;/ref&gt;

Chambers er einnig þekktur fyrir troðslu sína yfir [[Mark Jackson]], þáverandi leikmann [[New York Knicks]], árið 1989. Troðslan varð fyrirmynd að óstöðvandi hreyfingu sem karakter hans gat notað í tölvuleiknum ''[[Lakers versus Celtics and the NBA Playoffs]]'' sem gefinn var út af [[Electronic Arts]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gamecrate.com/picks/sports-games-overpowered-players|title=15 Most Overpowered Sports Game Athletes Ever|website=GameCrate|language=en|access-date=2025-12-16}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Þegar Suns heiðruðu Chambers eftir að ferli hans lauk þá gáfu þeir honum bronsstyttu af honum troða yfir Jackson.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://x.com/Ballislife/status/1142052283544494081|title=HBD to 4 x NBA All-Star Tom Chambers|publisher=Ballislife.com|website=[[Twitter|Twitter.com]]|language=en|access-date=2025-12-16}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Chambers, Tom}}
{{f|1959}}
[[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksmenn]]
[[Flokkur:NBA leikmenn]]</text>
      <sha1>fv1zzuanosnf12oeaaoksxsodnedxby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Servíetta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191460</id>
    <revision>
      <id>1974827</id>
      <parentid>1973376</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:30:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43654-06</username>
        <id>119347</id>
      </contributor>
      <comment>Bæti við mynd</comment>
      <origin>1974827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1794" sha1="jdp8nesydcfie2g3e1sr6dg5bmrxmxq" xml:space="preserve">[[Mynd:Brede-LilleBrede-napkin.jpg|alt=Brotin servíetta|thumb|Servíettubrot notað til að skreyta diskinn.]]
[[Mynd:Fotothek df tg 0002813 Gastronomie ^ Esskultur ^ Tischsitte ^ Serviette.jpg|alt=Myndir af servíettubroti eftir Georg Philipp Harsdörffer frá 1657|thumb|Myndir af servíettubroti eftir Georg Philipp Harsdörffer frá 1657]]
'''Servíettur''' eða '''munnþurrkur''' eru ferkanntaðir klútar notaðar til að þurrka sér um munninn eftir að hafa borðað mat við [[borðhald]] og telst til [[Borðsiður|borðsiða]], og eru ýmist úr [[pappír]] eða [[Vefnaður|taui]]. Þær eru lagðar ofan á diskinn þegar lagt er á borð, og þá er hægt að notast við serívettubrot til að gera þær skrautlegar. Orðið ‚servíetta‘ er dregið af [[Franska|frönsku]] sögninni ''servir'', sem þýðir að þjóna. 

== Servíettubrot ==
Sérvettur má brjóta saman í falleg form álíka og [[origami]] til þess að skreyta diska við matarborð fyrir veislur, sem eru svo tekið í sundur þegar matur er borinn á borð svo hægt sé að setja mat á diskinn.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://alberteldar.is/2017/02/04/serviettur-og-nokkur-serviettubrot/|titill=Servíettur og nokkur servíettubrot|höfundur=Albert Eiríksson|útgefandi=alberteldar.is|mánuður=4. febrúar|ár=2017|mánuðurskoðað=15. júní|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt; 

=== Bækur um servíettubrot ===
* „Að brjóta servíettur“ eftir James R. Ginders. gefið út af [[Almenna bókafélagið|Almenna bókafélaginu]] árið 1988&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1735499#page/n4/mode/2up|titill=Servíettur til skrauts á jólaborðið|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=21. desember|ár=1990|bls=4-5}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Borðhald]]
{{Stubbur}}</text>
      <sha1>jdp8nesydcfie2g3e1sr6dg5bmrxmxq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lakers versus Celtics and the NBA Playoffs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192095</id>
    <revision>
      <id>1974829</id>
      <parentid>1972165</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:17:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1974829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2844" sha1="2lrwikc6pvg4b3vzte67ef48a9myuh9" xml:space="preserve">{{Tölvuleikur
| nafn                       = Lakers versus Celtics and the NBA Playoffs
| mynd                       = 
| myndastærð                 = 200px
| myndatexti                 = 
| framleiðandi 	             = [[Electronic Arts]]
| útgefandi 	             = Electronic Arts
| sería 	             = [[NBA Playoffs]]
| dagur 	             = 
| útgáfudagur 	         = 1989
| tegund 	             = Körfuboltaleikur
| aldurstakmark          = 
| leikjatölva            = [[MS-DOS]], [[Sega Genesis|Sega Genesis/Mega Drive]]
| leikjavél 	         = 
| spilunarmöguleikar 	 = Einspilun, fjölspilun
| tungumál               = 
| geymslumiðill          = 
| hönnuðir               = 
| lagahöfundur = [[Rob Hubbard]]
| vefsíða 	             = 
}}
'''Lakers versus Celtics and the NBA Playoffs''' er [[tölvuleikur]] gefinn út af [[Electronic Arts]]. Hann var fyrst gefinn út árið 1989 fyrir [[MS-DOS]] og svo árið 1990 fyrir [[Sega Genesis]]. Þetta var fyrsti leikurinn sem gefinn var út með nafni [[NBA]]-deildarinnar og fyrsti leikurinn í ''[[NBA Playoffs]]'' seríunni.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1991-04-05 |title=Lakers versus Celtics slam dunks most pro basketball simulators |url=https://www.newspapers.com/article/the-daily-progress-lakers-versus-celtics/201686840/ |access-date=2026-07-15 |work=The Daily Progress |pages=32}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fadeawayworld.net/the-reason-why-michael-jordan-stopped-appearing-in-video-games-in-the-90s|title=The Reason Why Michael Jordan Stopped Appearing In Video Games In The 90s - Fadeaway World|date=2023-04-27|language=en-US|access-date=2026-07-15}}&lt;/ref&gt;

===Teams===
Hægt var að velja á milli átta liða af 16 sem tóku þátt í úrslitakeppninni árið sem leikurinn var gefinn út. MS-DOS útgáfan innihélt lið frá úrslitakeppninni 1989 á meðan Genesis var með lið úr úrslitakeppninni árið 1990.

'''MS-DOS:'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Austur
! Vestur
|-
| [[Boston Celtics]]
| [[Los Angeles Lakers]]
|-
| [[Chicago Bulls]]
| [[Phoenix Suns]]
|-
| [[Detroit Pistons]]
| [[Seattle SuperSonics]]
|-
| [[New York Knicks]]
| [[Utah Jazz]]
|-
|}

'''Genesis:'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Austur
! Vestur
|-
| [[Boston Celtics]]
| [[Los Angeles Lakers]]
|-
| [[Chicago Bulls]]
| [[Phoenix Suns]]
|-
| [[Detroit Pistons]]
| [[Portland Trail Blazers]]
|-
| [[Philadelphia 76ers]]
| [[San Antonio Spurs]]
|-
|}

Leikurinn innihélt bæði lið úr[[Stjörnuleikur NBA-deildarinnar|stjörnuleik deildarinnar]] og í þeim voru leikmenn úr liðum sem voru ekki spilanleg í leiknum, svo sem [[Hakeem Olajuwon]], [[Dominique Wilkins]], [[Chris Mullin]] og [[Reggie Miller]].

==Tilvísanir==
{{reflist}}

[[Flokkur:Bandarískir tölvuleikir]]
[[Flokkur:Íþróttatölvuleikir]]
[[Flokkur:NBA tölvuleikir]]
[[Flokkur:Tölvuleikir frá 1989]]</text>
      <sha1>2lrwikc6pvg4b3vzte67ef48a9myuh9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Austurlenskir drekar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192246</id>
    <revision>
      <id>1974768</id>
      <parentid>1974048</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:58:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1974768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3044" sha1="m6wlpacpvwf1soyc6lkdylbxnb61jt6" xml:space="preserve">[[Mynd:Chinese dragon asset heraldry.svg|alt=skærblár austurlenskur dreki|thumb|Skærblái drekinn eins og hann birtist á fánum [[Tjingveldið|Qing-konungsættarinnar]].]]
'''Austurlenskir drekar''' eru mjög ólíkir öðrum [[Dreki|drekum]] heimsins og koma upphaflega frá [[Kína]] og kallast ''long'' (龙) á [[kínverska|kínversku]] . Í [[Asía|Asíu]] eru [[dreki|drekar]] taldir vera vitrir [[Guð|guðir]] og eru þeir tákn um tign, gæfu og vernd. Mikið er um dreka í kínverskri myndlist og menningu.&lt;ref name=&quot;CLI dragons&quot;&gt;[https://studycli.org/chinese-culture/chinese-dragons/ &quot;Chinese Dragons: Their Types, History, and Significance&quot; (CLI.org)], gefið út 23 desember 2019, sótt 30. júlí 2026&lt;/ref&gt;

Drekinn er eitt af 12 dýrum austurlenska [[dýrahringurinn|dýrahringsins]] og er þá „ár drekans“ á 12 ára fresti. Þeir geta stjórnað vatni og rigningu og voru þess vegna tilbeðnir til þess að bjarga [[uppskera|uppskeru]] frá [[þurrkar|þurrki]]. 

Hægt að aðgreina drekana út frá hversu margar klær þeir hafa á fótunum og eru þeir merki um tign.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/bub_gb_CzdICSqnELkC/page/n233/mode/2up &quot;The Arts of China&quot; (1984)] gefið út af háskólanum í Kaliforníu, bls. 214&lt;/ref&gt; Kínverskir drekar hafa 5 klær og er það merki um að þeir séu keisaradrekar og æðstir á meðal drekanna, næst koma drekar með 4 klær og eru þeir helst kenndir [[aðall|aðalinn]] og [[Kórea|Kóreu]] og síðan eru það drekarnir með 3 klær sem eru helst kenndir við [[Japan]]. 

Austurlenskir drekar geta verið eins smáir og [[silkiormur|silkiormar]] eða á stærð við heiminn og geta flogið án vængja og breytt sér í önnur dýr á borð við [[skjaldbaka|skjaldbökur]], [[fiskur|fiska]] og jafnvel [[maður|mannverur]]. 

== Útlit ==
Austurlenskir drekar eru almennt sagðir vera langir eins og snákar með stuttar lappir og ljónsmakka; en eftirfarandi listi telur upp 9 grunneinkenni austurlenskra dreka:
* horn eins og [[hjartardýr]]
* höfuð eins og [[kameldýr]]
* eyru eins og [[uxi]]/[[naut]]
* háls og hali eins og [[snákur]]
* augu eins og á [[djöfull|djöfli]] eða [[héri|héra]]
* hreistur eins og á [[fiskur|fiski]]/karpa
* kviður eins og [[skelfiskur]]
* loppur eins og á [[tígrisdýr]]i
* klær eins og á [[örn|erni]]

=== Þýðing lita ===
Litir drekans geta einnig haft tilgreinda meiningu:&lt;ref name=&quot;CLI dragons&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!litur !! þýðing
|-
|Blár / Grænn || Náttúra, heilsa og ró; lækning, friður og hvíld
|-
| Hvítur || Hreinleiki; stundum dauði, sorg og slæmur fyrirboði
|-
| Rauður || Gæfa; Vinsælt í brúðkaupum og hátíðum til að ýta undir hamingju og lukku
|-
| Gulur || Gæfa og kraftur; æðsti drekinn, lengi verið tengdur við keisaraveldið, keisarann, hlýju, visku og heilsu
|-
| Svartur || Hefnd eða refsing; oft tengt við náttúruöfl á borð við storma og flóð.
|}

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

[[Flokkur:Kínverskar goðsagnaverur]]
[[Flokkur:Drekar]]</text>
      <sha1>m6wlpacpvwf1soyc6lkdylbxnb61jt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jakob</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192325</id>
    <revision>
      <id>1974832</id>
      <parentid>1974689</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:48:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1974832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8703" sha1="qnre5ez1ti5pwxown3h03ofdxo7y8lk" xml:space="preserve">{{sjá|Jakob (mannsnafn)|nafnið}}
{{Persóna
| nafn           = Jakob
| nafn_á_frum = {{nobold|יַעֲקֹב}}
| mynd           = Jan Victors - Jacob Seeking the Forgiveness of Esau - 79.330 - Indianapolis Museum of Art (cropped).jpg
| mynd_alt       = 
| mynd_texti     = Jakob á málverki eftir [[Jan Victors]] (1652).
| faðir   = [[Ísak]]
| móðir = [[Rebekka (kona Ísaks)|Rebekka]]
| maki = [[Lea (kona Jakobs)|Lea]]&lt;br&gt;[[Rakel (kona Jakobs)|Rakel]]
| börn     = {{Collapsible list|title = {{nobold|Í aldursröð, eftir móður:}}|{{tree list}}
* Með Leu
** [[Rúben (sonur Jakobs)|Rúben]]
** [[Símeon (sonur Jakobs)|Símeon]]
** [[Leví (sonur Jakobs)|Leví]]
** [[Júda (sonur Jakobs)|Júda]]
** [[Íssakar]]
** [[Sebúlon]]
** [[Dína]] (dóttir)
* Með Rakel
** [[Jósef (sonur Jakobs)|Jósef]]
** [[Benjamín (sonur Jakobs)|Benjamín]]
* Með Bílu
** [[Dan (sonur Jakobs)|Dan]]
** [[Naftalí]]
* Með Silpu
** [[Gað]]
** [[Asser]]
{{tree list/end}}}}
| önnur_nöfn     = Ísrael (יִשְׂרָאֵל)
| gröf = [[Makpellahellir]], [[Hebron]], [[Kanansland]]i (samkvæmt hefð)&lt;br&gt;{{coord|31.5247|35.1107|display=inline}}
| ættingjar = [[Esaú]] (tvíburabróðir)
}}
'''Jakob''', síðar nefndur '''Ísrael''', er þriðji ættfaðir [[Hebrear|Hebrea]] í [[Gyðingdómur|gyðingdómi]] og mikilvæg persóna í [[Abrahamísk trúarbrögð|abrahamísku trúarbrögðunum]]. Fjallað er um Jakob í [[Torah]] (sem einnig er hluti af [[Gamla testamentið|gamla testamenti]] kristnu [[Biblían|biblíunnar]]), þar sem hann er sagður sonur [[Ísak]]s og [[Rebekka (kona Ísaks)|Rebekku]] í [[1. Mósebók|fyrstu bók Móse]]. Föðurafi og -amma þeirra Jakobs og eldri tvíburabróður hans, [[Esaú]], voru [[Abraham]] og [[Sara (kona Abrahams)|Sara]] og móðurafi hans var [[Betúel]]. Sagt er að Jakob hafi keypt frumburðarrétt Esaú og beitt blekkingum til að fá föður sinn til að blessa sig í stað hans.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lifehopeandtruth.com/bible/bible-study/bible-stories/esau-and-jacob-and-the-birthright/|title=Esau and Jacob and the Birthright|website=Life, Hope &amp; Truth|language=en|access-date=2019-09-16}}&lt;/ref&gt; Eftir mikið þurrkatímabil í [[Kanansland]]i er sagt að Jakob og afkomendur hans hafi flutt til [[Egyptaland hið forna|Egyptalands]] fyrir tilstilli sonar hans, [[Jósef (sonur Jakobs)|Jósefs]], sem var orðinn ráðunautur [[faraó]]s. Sagt er að Jakob hafi látist í Egyptalandi 147 ára gamall og hafi svo verið lagður til hinstu hvílu í [[Makpellahellir|Makpellahelli]] í [[Hebron]].

Samkvæmt Hebresku biblíunni eignaðist Jakob börn með þremur konum: eiginkonum sínum (og frænkum í móðurætt), [[Lea (kona Jakobs)|Leu]] og [[Rakel (kona Jakobs)|Rakel]], og ambáttum sínum, [[Bíla|Bílu]] og [[Silpa|Silpu]]. Synir hans voru, í aldursröð: [[Rúben (sonur Jakobs)|Rúben]], [[Símeon (sonur Jakobs)|Símeon]], [[Leví (sonur Jakobs)|Leví]], [[Júda (sonur Jakobs)|Júda]], [[Dan (sonur Jakobs)|Dan]], [[Naftalí]], [[Gað]], [[Asser]], [[Íssakar]], [[Sebúlon]], Jósef og [[Benjamín (sonur Jakobs)|Benjamín]]. Hann átti jafnframt dótturina [[Dína|Dínu]] með fyrstu konu sinni, Leu. Synir Jakobs voru saman þekktir sem Ísraelsmenn og hver þeirra um sig var forfaðir eins hinna [[Tólf kynkvíslir Ísraels|tólf kynkvísla Ísraels]], sem hlutu allar nema [[Levítar]] landsvæði í landinu Ísrael. Í fyrstu Mósebók er einnig sagt frá því að Jakob hafi haldið mest upp á Rakel og syni sína með henni, Jósef og Benjamín. Þetta leiddi til þess að eldri bræður Jósefs lögðu fæð á hann og seldu hann í þrældóm.

Fræðimenn greinir á um hvort Jakob hafi verið til sem söguleg persóna en fornleifarannsóknir hafa ekki gefið neinar vísbendingar um að svo sé.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Ancient Israelite World |last=Faust |first=Avraham |publisher=Taylor &amp; Francis |year=2022 |isbn=978-1-000-77324-8 |pages=71–72 |editor-last=Keimer |editor-first=Kyle H. |chapter=Between the Biblical Story and History: Writing an Archaeological History of Ancient Israel |editor-last2=Pierce |editor-first2=George A. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=4beREAAAQBAJ&amp;pg=PA71}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Misusing Scripture: What are Evangelicals Doing with the Bible? |last=Dever |first=William G. |publisher=Taylor &amp; Francis |year=2023 |isbn=978-1-000-85301-8 |editor-last=Elliott |editor-first=Mark |page=PT110 |chapter=Christian Fundamentalism, Faith, and Archaeology |editor-last2=Atkinson |editor-first2=Kenneth |editor-last3=Rezetko |editor-first3=Robert |chapter-url=https://books.google.com/books?id=WGuwEAAAQBAJ&amp;pg=PT110}}&lt;/ref&gt; Fornleifafræðingurinn [[William F. Albright|William Albright]] taldi að Jakob hefði verið uppi á 19. öld f.Kr. en seinni tíma fræðimenn á borð við John J. Bimson and [[Nahum Sarna]] hafa mælt gegn því að nota fornleifafræði til að styðja slíkar fullyrðingar vegna takmarkaðrar þekkingar okkar á þessu tímabili. Nýlegar rannsóknir eftir [[Thomas L. Thompson]] og [[William G. Dever|William Dever]] benda til þess að sögurnar um Jakob hafi verið skrifaðar síðar í hugmyndafræðilegu skyni fremur en að vera sannsögulegar heimildir.

==Nafnsifjar==
Samkvæmt 1. Mósebók 25:26 er nafnið {{lang|he-Latn|Yaʿaqōv}} {{lang|he|יעקב|rtl=yes}} dregið af {{lang|he-Latn|ʿaqev}} {{lang|he|עָקֵב|rtl=yes}}, sem þýðir „hæll“ því þegar Jakob fæddist hélt hann um hælinn á tvíburabróður sínum, Esaú.&lt;ref&gt; Biblían. Fyrsta bók Móse. 25:26. „Og eftir það kom bróðir hans í ljós, og hélt hann um hælinn á Esaú, og var hann nefndur Jakob.“&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FreedmanMyers2000&quot;&gt;{{cite book|author1=David Noel Freedman|author2=Allen C. Myers|title=Eerdmans Dictionary of the Bible|url=https://books.google.com/books?id=qRtUqxkB7wkC&amp;pg=PA666|date=31 December 2000|publisher=Amsterdam University Press|isbn=978-90-5356-503-2|page=666}}&lt;/ref&gt; Sögulegur uppruni nafnsins er óljós en heimildir eru til um önnur svipuð nöfn. Nafnið {{lang|he-Latn|[[Yaqub-Har]]}} hefur fundist á lista yfir örnefni eftir [[Tútmósis 3.]] (frá 15. öld f.Kr.) og síðar sem nafn faraós [[Hyksos]]þjóðarinnar. Híeróglýfurnar eru margræðar og hægt er að lesa þær sem „Yaqub-Har“, „Yaqubaal“ eða „Yaqub El“. Enn eldri heimildir eru til um nafnið, í fleygrúnaletri frá því í kringum 1800 f.Kr.&lt;ref&gt;Victor P. Hamilton, ''The Book of Genesis, Chapters 18–50'' (1995), [https://books.google.com/books?id=zlQ4chBCC5oC&amp;pg=PA179 bls. 179].&lt;/ref&gt; Bright (1960) lagði fram þá tilgátu að nafnið Jakob sé stytting á nafni með viðskeytinu „El“, sem merkir „megi [[El (goð)|El]] vernda“.&lt;ref&gt;Jonathan Z. Smith, ''Map is Not Territory: Studies in the History of Religions'', University of Chicago Press (1978), [https://books.google.com/books?id=a8Vvzr7SeuwC&amp;pg=PA33 bls. 33].&lt;/ref&gt; Önnur afbrigði af nafninu Jakob hafa fundist í heimildum á [[amorítamál]]i.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Patriarchal Names in Context |journal=Tyndale Bulletin |last=Millard |first=Alan |volume=75 |issue=desember|pages=155–174 |year=2024 |doi=10.53751/001c.117657 |issn=2752-7042 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Nafnið Ísrael, sem Jakob hlaut eftir atvik þar sem hann glímdi við engil (í 1. Mósebók 32:22) er samsett úr {{lang|he|אֵל|rtl=yes}} ''[[El (goð)|el]]'' „guð“  og rótinni {{lang|he|שָׂרָה|rtl=yes}} ''śarah'' sem merkir „að ráða, glíma við, hafa vald yfir, sigra“:&lt;ref&gt;{{lang|he|שָׂרָה|rtl=yes}} ''śarah'' &quot;to contend, have power, contend with, persist, exert oneself, persevere&quot; (''[[Strong's Concordance]]'' [https://www.blueletterbible.org/lang/lexicon/lexicon.cfm?strongs=H8323&amp;t=KJV H8323]); {{lang|he|שָׂרַר|rtl=yes}}  ''śarar''  &quot;to be or act as prince, rule, contend, have power, prevail over, reign, govern&quot; (''[[Strong's Concordance]]'' [https://www.blueletterbible.org/lang/lexicon/lexicon.cfm?Strongs=H8280&amp;t=KJV h8280])&lt;/ref&gt; &amp;nbsp;{{lang|he|שָׂרִיתָ עִם־אֱלֹהִים |rtl=yes}}  („því að þú hefir glímt við Guð og menn og fengið sigur“). Einnig er hægt að lesa ''el'' sem frumlagið og túlka nafnið sem „El ræður/glímir/berst“.&lt;ref&gt;&quot;The Jewish Study Bible&quot; of [[Oxford University Press]] (bls. 68=) &quot;The scientific etymology of ''Israel'' is uncertain, a good guess being '[The God] El rules.'&quot;[http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/Bibles/StudyBibles/TanakhJewishversion/~~/dmlldz11c2EmY2k9OTc4MDE5NTI5NzUxNQ==]&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
[[Flokkur:Gyðingdómur]]
[[Flokkur:Persónur í gamla testamentinu]]</text>
      <sha1>qnre5ez1ti5pwxown3h03ofdxo7y8lk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1. deild kvenna í knattspyrnu 2001</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192354</id>
    <revision>
      <id>1974764</id>
      <parentid>1974737</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nipas2</username>
        <id>54688</id>
      </contributor>
      <origin>1974764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15531" sha1="f2epvai130b67t0q7b7ojzh8jjm52pr" xml:space="preserve">{{Íþróttadeild 
| nafn = 1. deild kvenna 2001
| mynd = 
| ár =  '''2001'''
| Meistarar =  '''{{Lið Þróttur_R.}}'''
| upp um deild =  '''{{Lið Þróttur_R.}}'''
| spilaðir leikir =  47
| mörk skoruð =  255 (5.43 m/leik)
| markahæstur =  '''22 mörk'''&lt;br&gt;[[Fjóla Dröfn Friðriksdóttir]] ({{Lið Haukar}})
| haldið hreinu =  
| stærsti heimasigur =  
| stærsti útisigur =  
| tímabil =  [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2000|2000]] - [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2002|2002]]
|}}
Leikar í '''1. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 20. sinn árið '''2001'''.

{{clear}}
== A riðill ==
===Liðin ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=120| Lið
!width=100| Bær
!width=200| Leikvangur
!width=540| Þjálfari
!width=240| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2000|2000]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Fjölnir}}
| [[Reykjavík]]
| [[Fjölnisvöllur]]
| [[Halldór Þorvaldur Halldórsson]]
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Haukar}}
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Ásvellir]]
| [[Brynja Guðjónsdóttir]]
| 7. sæti, [[Meistaradeild kvenna í knattspyrnu 2000|Meistaradeild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið HK/Víkingur}}
| [[Reykjavík]]
| [[Kórinn]], [[Víkingsvöllur]]
| [[Halldór Þorvaldur Halldórsson]] og&lt;br&gt;[[Kolbrún Ida Harðardóttir]] (aðstoð.)

| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]]
| [[Sandgerði]],&lt;br/&gt;[[Keflavík]], [[Garði]]
| [[Sandgerðisvöllur]]&lt;br/&gt;[[Sparisjóðsvöllurinn]]&lt;br/&gt;[[Nesfisk-völlurinn]]
| [[Reynir Þór Ragnarsson]],&lt;br/&gt;[[Kolbrún Ida Harðardóttir]] (aðstoðarþjálfari)
| 3. sæti í 1. deild A riðill
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Þróttur_R.}}
| [[Reykjavík]]
| [[Valbjarnarvöllur]]
| Rafal Ulatowski
| 2. s. í [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2000#Úrslitakeppnin|1. deild úrslit]]
|}

=== Staðan í deildinni ===
==== Stigatafla ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30| Sæti
!width=50|
!width=140|Félag
!width=30|L
!width=30|U
!width=30|J
!width=30|T
!width=30|Sk
!width=30|Fe
!width=30|Mm
!width=30|Stig
!width=160|Athugasem
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|1||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}&quot;| ||'''[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]]'''
||12||10||0||2||41||11||30||'''30'''
|align=&quot;center&quot; rowspan=2|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2001#Úrslitakeppnin|Úrslitakeppnin]]'''
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|2||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Þróttur_R.|1}}&quot;| ||'''{{Lið Þróttur_R.}}'''
||12||10||0||2||40||17||23||'''30'''
|-
|3||| ||[[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]]
||12||7||0||5||59||26||33||'''21'''
|-
|4||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}&quot;| ||{{Lið Fjölnir}}
||12||3||0||9||32||46||-14||'''9'''
|-
|5||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|HK/Víkingur|1}}&quot;| ||{{Lið HK/Víkingur}}
||12||0||0||12||6||78||-72||'''0'''
|}
&lt;small&gt; ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''.&lt;/small&gt;

{|
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;48%&quot;|
{| align=&quot;center&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center&quot; class=&quot;wikitable&quot;
!align=&quot;left&quot;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;!!Fjö!!Hau!!HK/V!!RKV!!Þró
|- |list2 =
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Fjölnir}}
||'''XXX'''||1-3||9-0||2-7||0-1
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Haukar}}
||5-2||'''XXX'''||4-0||2-1||1-2
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið HK/Víkingur}}
|0-4||0-6||'''XXX'''||1-9||1-6
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]]
||7-1||1-2||7-1||'''XXX'''||5-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Þróttur_R.}}
||9-3||1-0||7-1||2-1||'''XXX'''
|}
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;4%&quot;|
&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;47%&quot;|
{| align=&quot;center&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center&quot; class=&quot;wikitable&quot;
!align=&quot;left&quot;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;!!Fjö!!Hau!!HK/V!!RKV!!Þró
|- |list2 =
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Fjölnir}}
||'''XXX'''||—||5-1||—||1-2
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Haukar}}
||4-1||'''XXX'''||—||5-1||—
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið HK/Víkingur}}
||—||0-6||'''XXX'''||—||0-3
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]]
||7-3||—||12-1||'''XXX'''||—
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Þróttur_R.}}
||—||1-3||—||5-1||'''XXX'''
|}
|}

== B riðill ==
===Liðin ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=120| Lið
!width=100| Bær
!width=200| Leikvangur
!width=540| Þjálfari
!width=240| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2000|2000]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;| [[Íþróttafélagið Huginn|Huginn]]/[[Höttur]] 
| [[Seyðisfjörður]]&lt;br/&gt;[[Egilsstaðir]]
| [[Vilhjálmsvöllur]]
| [[Hjalti Heiðar Þorkelsson]]
| 3. sæti, C riðill
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélagið Valur Austri|KVA]]
| [[Stöðvarfjörður]]
| [[Grænafellsvöllur]]
| [[Bjarni Guðmundur Bjarnason]]
| 2. sæti, C riðill
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Sindri}}
| [[Höfn]]
| [[Sindravellir]]
| [[Nihad Hasecic]]
| 3. s. í [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2000#Úrslitakeppnin|1. deild úrslit]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Tindastóll}}
| [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]]
| [[Sauðárkróksvöllur]]
| [[Alfreð Guðmundsson]]
| 4. s. í [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2000#Úrslitakeppnin|1. deild úrslit]]
|}

=== Staðan í deildinni ===
==== Stigatafla ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30| Sæti
!width=50|
!width=140|Félag
!width=30|L
!width=30|U
!width=30|J
!width=30|T
!width=30|Sk
!width=30|Fe
!width=30|Mm
!width=30|Stig
!width=160|Athugasem
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|1||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}&quot;| ||'''[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]]'''
||6||4||1||1||18||8||10||'''13'''
|align=&quot;center&quot; rowspan=2|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2001#Úrslitakeppnin|Úrslitakeppnin]]'''
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|2||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}&quot;| ||'''{{Lið Sindri}}'''
||6||4||1||1||15||7||8||'''13'''
|-
|3|| ||[[Knattspyrnufélagið Valur Austri|KVA]]
||6||3||0||3||18||11||7||'''9'''
|-
|4|| ||[[Íþróttafélagið Huginn|Huginn]]/[[Höttur]]
||6||0||0||6||3||28||-25||'''0'''
|}
&lt;small&gt; ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur'' &lt;/small&gt;

==== Töfluyfirlit ====
{| align=&quot;center&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
!align=&quot;left&quot;|&amp;nbsp;!!H/H!!KVA!!Sin!!Tin
|- |list2 =
|align=&quot;left&quot;|[[Íþróttafélagið Huginn|Huginn]]/[[Höttur]] 
||'''XXX'''||1-4||0-2||1-6
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélagið Valur Austri|KVA]]
||10-1||'''XXX'''||1-2||3-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Sindri}}
||3-0||4-1||'''XXX'''||2-2
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Tindastóll}}
||4-0||2-0||3-2||'''XXX'''
|}

== Úrslitakeppnin ==
=== Undanúrslit ===
1. umferð , ''25. ágúst 2001''.
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 25. ágúst 2001&lt;br /&gt;14:00 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Þróttur_R.}}
|úrslit= 7 – 3 
|lið2= {{Lið Tindastóll}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=675649&amp;banner-tab=report Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Anna Björg Björnsdóttir|A.B. Björnsdóttir]] {{mark|15}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Jóna Soffía Baldursdóttir|J.S. Baldursdóttir]] {{mark|25}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Hjálmdís Zoéga|H. Zoéga]] {{mark|34}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Íris Björk Eysteinsdóttir|Í.B. Eysteinsdóttir]] {{mark|57}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Jakobína Gunnarsdóttir|J. Gunnarsdóttir]] {{mark|60}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Anna Björg Björnsdóttir|A.B. Björnsdóttir]] {{mark|63}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Íris Björk Eysteinsdóttir|Í.B. Eysteinsdóttir]] {{mark|84}}
|mörk2= &lt;br&gt;[[Birna Eiríksdóttir|B. Eiríksdóttir]] {{mark|28}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Rannveig Gísladóttir|H.G. Harðardóttir]] {{mark|70}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Brynhildur Erla Jakobsdóttir|B.E. Jakobsdóttir]] {{mark|81}}
|leikvangur= [[Þróttarvöllur]]
|áhorfendur=  
|dómari= [[Gunnar Helgason (dómari)|Gunnar Helgason]]
|}}
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 25. ágúst 2001&lt;br /&gt;17:00 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Sindri}}
|úrslit= 0 – 3 
|lið2= {{Lið Haukar}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=644920&amp;banner-tab=report Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;
|mörk2= &lt;br&gt;[[Ásdís Petra Oddsdóttir|Á.P. Oddsdóttir]] {{mark|27}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Fjóla Dröfn Friðriksdóttir|F.D. Friðriksdóttir]] {{mark|60}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Ásdís Petra Oddsdóttir|Á.P. Oddsdóttir]] {{mark|86}}
|leikvangur= [[Mánavöllur]]
|áhorfendur=  
|dómari= [[Jóhann Pétur Jóhannsson]]
|}}

2. umferð , ''28. ágúst 2001''.

{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 28. ágúst 2001&lt;br /&gt;18:00 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Tindastóll}}
|úrslit= 0 – 5 
|lið2= {{Lið Þróttur_R.}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=653046&amp;banner-tab=report Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;
|mörk2= &lt;br&gt;[[Anna Björg Björnsdóttir|A.B. Björnsdóttir]] {{mark|2}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Anna Björg Björnsdóttir|A.B. Björnsdóttir]] {{mark|14}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Hildur Dagný Kristjánsdóttir|H.D. Kristjánsdóttir]] {{mark|70}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Björk Einarsdóttir|B. Björk Einarsdóttir]] {{mark|76}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Björk Einarsdóttir|B. Björk Einarsdóttir]] {{mark|88}}
|leikvangur= [[Sauðárkróksvöllur]]
|áhorfendur=  
|dómari= [[Gunnar Helgason (dómari)|Gunnar Helgason]]
|}}
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 28. ágúst 2001&lt;br /&gt;18:00 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Haukar}}
|úrslit= 4 – 1 
|lið2= {{Lið Sindri}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=577564&amp;banner-tab=report Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Eva Sif Jóhannsdóttir|E.S. Jóhannsdóttir]] {{mark|15}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Eva Sif Jóhannsdóttir|E.S. Jóhannsdóttir]] {{mark|23}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Fjóla Dröfn Friðriksdóttir|F.D. Friðriksdóttir]] {{mark|37}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Bergrún Sigr Benediktsdóttir|B.S. Benediktsdóttir]] (sjálfsmark) {{mark|59}}
|mörk2= &lt;br&gt;[[Guðrún Ása Jóhannsdóttir|G.Á. Jóhannsdóttir]] {{mark|45}}
|leikvangur= [[Ásvellir]]
|áhorfendur=  
|dómari= [[Svanlaugur Þorsteinsson]]
|}}

=== Úrslit ===
Lau ''1. september 2001''.
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 1. september 2001&lt;br /&gt;17:15 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Haukar}}
|úrslit= 3 – 4 
|lið2= {{Lið Þróttur_R.}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=577556&amp;banner-tab=report Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Fjóla Dröfn Friðriksdóttir|F.D. Friðriksdóttir]] {{mark|17}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Fjóla Dröfn Friðriksdóttir|F.D. Friðriksdóttir]] {{mark|80}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Fjóla Dröfn Friðriksdóttir|F.D. Friðriksdóttir]] (vítaspyrna) {{mark|108}}
|mörk2= &lt;br&gt;[[Anna Björg Björnsdóttir|A.B. Björnsdóttir]] {{mark|30}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Anna Björg Björnsdóttir|A.B. Björnsdóttir]] {{mark|80}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Hildur Dagný Kristjánsdóttir|H.D. Kristjánsdóttir]] {{mark|97}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Hildur Dagný Kristjánsdóttir|H.D. Kristjánsdóttir]] {{mark|112}}
|leikvangur= [[Ásvellir]]
|áhorfendur=  
|dómari= [[Sigurður Óli Þórleifsson]]
|}}

== Aukakeppni 1. deild ==
''13. og 15. september 2001''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Aukakeppni 1. deild kvenna 2001|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=683|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=19. september 2018}}&lt;/ref&gt;
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 13. september 2001&lt;br /&gt;17:30 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið FH}}
|úrslit= 2 – 1 
|lið2= {{Lið Haukar}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=8101 Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Sigríður Guðmundsdóttir|S. Guðmundsdóttir]] {{mark|24}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Hanna Guðrún Stefánsdóttir|H.G. Stefánsdóttir]]  {{mark|26}}
|mörk2= &lt;br&gt;[[Ásdís Petra Oddsdóttir|A.P. Oddsdóttir]] {{mark|79}}
|leikvangur= [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] 
|áhorfendur=  
|dómari= [[Gunnar Sverrir Gunnarsson]]
|}}
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 15. september 2001&lt;br /&gt;13:00 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Haukar}}
|úrslit= 0 – 3 
|lið2= {{Lið FH}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=8102 Leikskýrsla] 
|mörk1= 
|mörk2= &lt;br&gt;[[Hanna Guðrún Stefánsdóttir|H.G. Stefánsdóttir]] {{mark|20}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Olga Steinunn Stefánsdóttir|O.S. Stefánsdóttir]] {{mark|38}}&lt;br&gt;[[Valdís Rögnvaldsdóttir|V. Rögnvaldsdóttir]] {{mark|44}}
|leikvangur= [[Ásvellir]] 
|áhorfendur=  
|dómari= [[Hans Kristján Scheving]]
|}}

== Markahæstu leikmenn ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30|Sæti
!width=340|Nafn
!width=120|Félag
!width=90|Mörk
!width=30|Víti
!width=90|Leikir
|-style=&quot;background:#FFD700;&quot;
| '''1'''
| '''[[Fjóla Dröfn Friðriksdóttir]]''' 
| {{Lið Haukar}}
| 17 + 5
| 0
| 12 + 3
|-style=&quot;background:#C0C0C0;&quot;
| '''2'''
| '''[[Lilja Íris Gunnarsdóttir]]'''
| [[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]]
| 18 + 0
| 0
| 10 + 0
|-style=&quot;background:#CD7F32;&quot;
| '''3'''
| '''[[Nína Ósk Kristinsdóttir]]'''
| {{Lið Þróttur_R.}}
| 16 + 0
| 0
| 12 + 0
|-
| '''4'''
| [[Anna Björg Björnsdóttir]]
| {{Lið Þróttur_R.}}
| 7 + 6
| 0
| 6 + 3
|-
| '''5'''
| [[Hildur Dagný Kristjánsdóttir]]
| {{Lið Þróttur_R.}}
| 8 + 1
| 0
| 11 + 2
|-
| '''6'''
| [[Inga Lára Jónsdóttir]]
| [[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]]
| 9
| 0
| 16
|}

{{1. deild kvenna í knattspyrnu}}
{{röð
| listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]]
| fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2000|1. deild kvenna 2000]]
| eftir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2002|1.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2002]]
}}

== Tilvísanir og heimildir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;
* [http://www.rsssf.com/tablesi/ijs-wom01.html Iceland - Women's Premier League 2001 and 1st division] Rsssf (en).
* {{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=187744&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=1|title=1. deild kvenna 2001 A riðill|work=KSÍ|accessdate=8. ágúst 2026}}
* {{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=187750&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=1|title=1. deild kvenna 2001 B riðill|work=KSÍ|accessdate=8. ágúst 2026}}
* {{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=187756&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=1|title=1. deild kvenna 2001 úrslit|work=KSÍ|accessdate=8. ágúst 2026}}
* {{cite web|url=http://www.icelandfootball.net/ladies-2001.html|title=Ladies Competitions 2001 - Women's Second Division (1. deild kvenna)|accessdate=8. ágúst 2026}}

{{Knattspyrna á Íslandi 2001}}
[[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]]
[[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]]</text>
      <sha1>f2epvai130b67t0q7b7ojzh8jjm52pr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sniðaspjall:Myndasögupersóna/doc</title>
    <ns>11</ns>
    <id>192355</id>
    <revision>
      <id>1974759</id>
      <parentid>1974749</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T17:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bæta við íslenskum upplýsingum? */ Svar</comment>
      <origin>1974759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1366" sha1="4t6oaz1bxie4ngdcga6108oce5sn3ql" xml:space="preserve">== Bæta við íslenskum upplýsingum? ==

Sá á t.d. [[:dk:superman]] að þeir hafa hvenær persóna kom fyrst fram á dönsku og datt í hug að við ættum kannski að gera eitthvað svipað með sniðið, svo sá ég líka pælingar á spjalli enskri útgáfu sniðsins um að bæta við kyn í töfluna. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 7. ágúst 2026 kl. 23:01 (UTC)

:Líst vel á fyrri tillöguna, en er sérstök ástæða til að tiltaka kynið í sniðinu? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 8. ágúst 2026 kl. 09:37 (UTC)
::ekkert sérstaklega nauðsynlegt. mikið er um að myndasögupersónur komi fram í mörgum útgáfum þar á meðal í gagnstæðu kyni í „multiverse“ dæminu sem þeir hafa í gangi svo það er kannski algjör óþarfi. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 8. ágúst 2026 kl. 10:18 (UTC)
:Það væri alveg gaman að hafa upplýsingar um útgáfu á íslensku, en mig grunar að það gæti í einhverjum tilfellum verið erfitt að finna góðar heimildir um það.
:Svo ætti náttúrlega það sem það er hægt að taka fram íslensk nöfn, ef það eru til íslenskar þýðingar um persónurnar. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 8. ágúst 2026 kl. 17:10 (UTC)</text>
      <sha1>4t6oaz1bxie4ngdcga6108oce5sn3ql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kendó</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192357</id>
    <redirect title="Kendo" />
    <revision>
      <id>1974755</id>
      <timestamp>2026-08-08T14:39:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Kendo]]</comment>
      <origin>1974755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="iokw9n3ifet73qrp9biy1jsgrwfegeg" xml:space="preserve">#TILVÍSUN[[Kendo]]</text>
      <sha1>iokw9n3ifet73qrp9biy1jsgrwfegeg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Servíettubrot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192358</id>
    <redirect title="Servíetta" />
    <revision>
      <id>1974830</id>
      <timestamp>2026-08-09T09:48:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Servíetta]]</comment>
      <origin>1974830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="55czww2acca5q2n5il02vbxu0yscxdy" xml:space="preserve">#tilvísun [[servíetta]]</text>
      <sha1>55czww2acca5q2n5il02vbxu0yscxdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tecmo NBA Basketball</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192359</id>
    <revision>
      <id>1974831</id>
      <timestamp>2026-08-09T10:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{Tölvuleikur | nafn                       = Tecmo NBA Basketball | mynd                       =  | myndastærð                 = 200px | myndatexti                 =  | framleiðandi 	             = Sculptured Software | útgefandi 	             = Tecmo | sería 	             =  | dagur 	             =  | útgáfudagur 	         = Nóvember 1992 | tegund 	             = Körfuboltaleikur | aldurstakmark          =  | leikjatölva            = Nintendo Enterta...“</comment>
      <origin>1974831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1810" sha1="qegtcozk7hs3pj7wdizbcv0qt91gr0c" xml:space="preserve">{{Tölvuleikur
| nafn                       = Tecmo NBA Basketball
| mynd                       = 
| myndastærð                 = 200px
| myndatexti                 = 
| framleiðandi 	             = Sculptured Software
| útgefandi 	             = Tecmo
| sería 	             = 
| dagur 	             = 
| útgáfudagur 	         = Nóvember 1992
| tegund 	             = Körfuboltaleikur
| aldurstakmark          = 
| leikjatölva            = [[Nintendo Entertainment System|NES]]
| leikjavél 	         = 
| spilunarmöguleikar 	 = Einspilun, fjölspilun
| tungumál               = 
| geymslumiðill          = 
| hönnuðir               = Dwain Skinner
| lagahöfundur           = George Sanger&lt;br&gt;Paul Webb
| vefsíða 	             = 
}}
'''''Tecmo NBA Basketball''''' er [[tölvuleikur]] sem gefin var út fyrir [[Nintendo Entertainment System]] (NES).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gamefaqs.gamespot.com/nes/587685-tecmo-nba-basketball|title=Tecmo NBA Basketball for NES - GameFAQs|website=gamefaqs.gamespot.com|access-date=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Þetta var fyrsti leikurinn til að vera með leyfi frá bæði [[NBA]] og verkalýðsfélagi NBA leikmanna og einn af fáum NBA leikjum á tíunda áratugnum sem hafði [[Michael Jordan]] sem spilanlegan leikmann.

Árið eftir kom út uppfærð útgáfa fyrir [[Super Nintendo]] og [[Sega Genesis]] sem kallaðist ''[[Tecmo Super NBA Basketball]]''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gamefaqs.gamespot.com/snes/588777-tecmo-super-nba-basketball/data|title=Tecmo Super NBA Basketball Release Information for Super Nintendo - GameFAQs|website=gamefaqs.gamespot.com|access-date=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
{{reflist}}

[[Flokkur:Bandarískir tölvuleikir]]
[[Flokkur:Íþróttatölvuleikir]]
[[Flokkur:NBA tölvuleikir]]
[[Flokkur:Tölvuleikir frá 1992]]</text>
      <sha1>qegtcozk7hs3pj7wdizbcv0qt91gr0c</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>