Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk 0 1603 1975114 1935676 2026-08-12T16:03:42Z Berserkur 10188 /* Ísland */ 1975114 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1951]]|[[1952]]|[[1953]]|[[1954]]|[[1955]]|[[1956]]|[[1957]]| [[1941–1950]]|[[1951–1960]]|[[1961–1970]]| [[19. öldin]]|[[20. öldin]]|[[21. öldin]]| }} __TOC__ Árið '''1954''' ('''MCMLIV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Ísland == * [[31. janúar]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1954|Sveitarstjórnarkosningar]] fóru fram. * [[19. apríl]] - [[Nýtt hlutverk (kvikmynd)|Nýtt hlutverk]], fimmta íslenska kvikmyndin í fullri lengd var frumsýnd. * [[22. maí]] - [[Áburðarverksmiðjan í Gufunesi]] hóf starfsemi. * [[30. júní]] - [[Sólmyrkvi|Almyrkvi]] sólar gekk yfir meðfram suðurströnd landsins. * [[4. september]] - [[Þverárvirkjun]] í [[steingrímsfjörður|Steingrímsfirði]] vígð. * [[30. desember]] - [[Flugfreyjufélag Íslands]] var stofnað. ===Ódagsett=== * [[Lýðveldisflokkurinn]] var lagður niður. * [[Borgarskjalasafn Reykjavíkur]] var stofnað. * [[Sjúkrahús Suðurnesja]] tók til starfa. * Veitingastaðurinn [[Naustið]] var stofnaður. * Leiklistarverðlaunin [[Silfurlampinn]] voru fyrst afhent. * Bílaumboðið [[Brimborg]] var stofnað sem Bílaverkstæðið Ventill. == Fædd == * [[14. febrúar]] - [[Kristín Ingólfsdóttir]] lyfjafræðingur og fv. rektor [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. * [[18. júní]] - [[Tinna Gunnlaugsdóttir]], [[leikari]] og [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhússtjóri]]. * [[18. júní]] - [[Viðar Eggertsson]], [[leikari]], [[leikstjóri]] og fyrrv. leikhússtjóri. * [[25. ágúst]] - [[Þórunn Valdimarsdóttir]], rithöfundur. * [[2. september]] - [[Steindór Andersen]], íslenskur kvæðamaður. (d. [[2025]]) * [[19. október]] - [[Agnes M. Sigurðardóttir]], [[biskup Íslands]]. * [[31. desember]] - [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]], íslensk stjórnmálakona. == Látin == * [[23. febrúar]] - [[Theódóra Thoroddsen]], rithöfundur (f. [[1863]]) ==Erlendis== * [[19. febrúar]] - [[Krímskagi]] varð hluti af Úkraínsku Sovétríkjunum. * [[23. febrúar]] - Bólusetning gegn [[mænusótt]] hófst í Bandaríkjunum. * [[Mars]] til [[maí]] - [[Orrustan við Dien Bien Phu]]: Átök Vítnama og Frakka þar sem Frakkar biðu ósigur. * [[26. apríl]] - [[Genfarráðstefnan 1954|Genfarráðstefnan]] um málefni Kóreu og Indókína hófst. * [[15. júní]] - [[Knattspyrnusamband Evrópu]] var stofnað. * [[7. júní]] - [[Alan Turing]], stærðfræðingur og tölvunarfræðingur, framdi sjálfsmorð með blásýru. * [[16. júní]] - [[4. júlí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1954]] var haldið. * [[18. júní]] - [[Valdaránið í Gvatemala 1954|Valdaránið Gvatemala]] var framið að undirlagi Bandaríkjanna. * [[4. júlí]] - Matarskömmtunum var hætt í [[Bretland]]i, nærri áratug eftir seinni heimstyrjöld. * [[31. júlí]] - Ítalskir fjallgöngumenn náðu toppi [[K2]], næsthæsta fjalli heims. * [[1. ágúst]] - [[Fyrri Indókínastyrjöldin|Fyrri Indókínastyrjöldinni]] lauk. * [[24. ágúst]] - [[Getúlio Vargas]], forseti Brasilíu, framdi sjálfsmorð eftir ásakanir um morðtilraun á andstæðingi sínum. * [[8. september]] - [[Suðaustur-Asíubandalagið]] var stofnað. * [[31. október]] - [[Alsírstríðið]]: Uppreisn hófst gegn nýlendustjórn Frakka í [[Alsír]]. * [[3. nóvember]] - Fyrsta [[Godzilla]]-kvikmyndin var frumsýnd í Tókíó. * [[14. nóvember]] - Egyptalandsforsetanum [[Muhammad Naguib]] var steypt af stóli og [[Gamal Abdel Nasser]] tók við völdum. * [[15. desember]] - [[Hollensku Antillaeyjar]] voru stofnaðar. * [[23. desember]] - Fyrsta nýrnaígræðslan fór fram. * [[24. desember]] - [[Laos]] varð sjálfstætt að fullu. === Ódagsettir === * [[Kelvin]]einingin skilgreind á 10. fundi [[Conférence Générale des Poids et Mesures|CGPM]]. * [[Nansen-verðlaunin]] voru fyrst veitt af Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna. * [[Sovétríkin]] hófu að sleppa föngum úr [[gúlag]]inu. == Fædd == * [[15. júlí]] - [[Mario Kempes]], argentínskur knattspyrnumaður. * [[17. júlí]] - [[Angela Merkel]], þýskur stjórnmálamaður og [[kanslari Þýskalands]] frá [[2005]] til [[2021]]. * [[28. desember]] - [[Denzel Washington]], bandarískur leikari. == Dáin == * [[5. apríl]] - [[Marta krónprinsessa Noregs]] (f. [[1901]]) * [[7. júní]] - [[Alan Turing]], enskur [[stærðfræði]]ngur og [[rökfræði]]ngur (f. [[1912]]). * [[14. júlí]] - [[Jacinto Benavente]], spænskt leikskáld (f. [[1866]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Max Born]], [[Walther Bothe]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Linus Carl Pauling]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[John Franklin Enders]], [[Thomas Huckle Weller]], [[Frederick Chapman Robbins]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Ernest Hemingway|Ernest Miller Hemingway]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - Skrifstofa [[Mannréttindafulltrúi Sameinuðu Þjóðanna|Mannréttindafulltrúa Sameinuðu Þjóðanna]]. [[Flokkur:1954]] lmlvzucacmr2wi02y3lbt7is5gb39bu 1975116 1975114 2026-08-12T16:07:56Z Berserkur 10188 1975116 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1951]]|[[1952]]|[[1953]]|[[1954]]|[[1955]]|[[1956]]|[[1957]]| [[1941–1950]]|[[1951–1960]]|[[1961–1970]]| [[19. öldin]]|[[20. öldin]]|[[21. öldin]]| }} __TOC__ Árið '''1954''' ('''MCMLIV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Ísland == * [[31. janúar]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1954|Sveitarstjórnarkosningar]] fóru fram. * [[19. apríl]] - [[Nýtt hlutverk (kvikmynd)|Nýtt hlutverk]], fimmta íslenska kvikmyndin í fullri lengd var frumsýnd. * [[22. maí]] - [[Áburðarverksmiðjan í Gufunesi]] hóf starfsemi. * [[30. júní]] - [[Sólmyrkvi|Almyrkvi]] sólar gekk yfir meðfram suðurströnd landsins. * [[4. september]] - [[Þverárvirkjun]] í [[steingrímsfjörður|Steingrímsfirði]] vígð. * [[30. desember]] - [[Flugfreyjufélag Íslands]] var stofnað. ===Ódagsett=== * [[Lýðveldisflokkurinn]] var lagður niður. * [[Borgarskjalasafn Reykjavíkur]] var stofnað. * [[Sjúkrahús Suðurnesja]] tók til starfa. * Veitingastaðurinn [[Naustið]] var stofnaður. * Leiklistarverðlaunin [[Silfurlampinn]] voru fyrst afhent. * Bílaumboðið [[Brimborg]] var stofnað sem Bílaverkstæðið Ventill. === Fædd === * [[14. febrúar]] - [[Kristín Ingólfsdóttir]] lyfjafræðingur og fv. rektor [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. * [[18. júní]] - [[Tinna Gunnlaugsdóttir]], [[leikari]] og [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhússtjóri]]. * [[18. júní]] - [[Viðar Eggertsson]], [[leikari]], [[leikstjóri]] og fyrrv. leikhússtjóri. * [[25. ágúst]] - [[Þórunn Valdimarsdóttir]], rithöfundur. * [[2. september]] - [[Steindór Andersen]], íslenskur kvæðamaður. (d. [[2025]]) * [[19. október]] - [[Agnes M. Sigurðardóttir]], [[biskup Íslands]]. * [[31. desember]] - [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]], íslensk stjórnmálakona. === Látin === * [[23. febrúar]] - [[Theódóra Thoroddsen]], rithöfundur (f. [[1863]]) ==Erlendis== * [[19. febrúar]] - [[Krímskagi]] varð hluti af Úkraínsku Sovétríkjunum. * [[23. febrúar]] - Bólusetning gegn [[mænusótt]] hófst í Bandaríkjunum. * [[Mars]] til [[maí]] - [[Orrustan við Dien Bien Phu]]: Átök Vítnama og Frakka þar sem Frakkar biðu ósigur. * [[26. apríl]] - [[Genfarráðstefnan 1954|Genfarráðstefnan]] um málefni Kóreu og Indókína hófst. * [[15. júní]] - [[Knattspyrnusamband Evrópu]] var stofnað. * [[7. júní]] - [[Alan Turing]], stærðfræðingur og tölvunarfræðingur, framdi sjálfsmorð með blásýru. * [[16. júní]] - [[4. júlí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1954]] var haldið. * [[18. júní]] - [[Valdaránið í Gvatemala 1954|Valdaránið Gvatemala]] var framið að undirlagi Bandaríkjanna. * [[4. júlí]] - Matarskömmtunum var hætt í [[Bretland]]i, nærri áratug eftir seinni heimstyrjöld. * [[31. júlí]] - Ítalskir fjallgöngumenn náðu toppi [[K2]], næsthæsta fjalli heims. * [[1. ágúst]] - [[Fyrri Indókínastyrjöldin|Fyrri Indókínastyrjöldinni]] lauk. * [[24. ágúst]] - [[Getúlio Vargas]], forseti Brasilíu, framdi sjálfsmorð eftir ásakanir um morðtilraun á andstæðingi sínum. * [[8. september]] - [[Suðaustur-Asíubandalagið]] var stofnað. * [[31. október]] - [[Alsírstríðið]]: Uppreisn hófst gegn nýlendustjórn Frakka í [[Alsír]]. * [[3. nóvember]] - Fyrsta [[Godzilla]]-kvikmyndin var frumsýnd í Tókíó. * [[14. nóvember]] - Egyptalandsforsetanum [[Muhammad Naguib]] var steypt af stóli og [[Gamal Abdel Nasser]] tók við völdum. * [[15. desember]] - [[Hollensku Antillaeyjar]] voru stofnaðar. * [[23. desember]] - Fyrsta nýrnaígræðslan fór fram. * [[24. desember]] - [[Laos]] varð sjálfstætt að fullu. === Ódagsett=== * [[Kelvin]]einingin skilgreind á 10. fundi [[Conférence Générale des Poids et Mesures|CGPM]]. * [[Nansen-verðlaunin]] voru fyrst veitt af Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna. * [[Sovétríkin]] hófu að sleppa föngum úr [[gúlag]]inu. === Fædd === * [[15. júlí]] - [[Mario Kempes]], argentínskur knattspyrnumaður. * [[17. júlí]] - [[Angela Merkel]], þýskur stjórnmálamaður og [[kanslari Þýskalands]] frá [[2005]] til [[2021]]. * [[28. desember]] - [[Denzel Washington]], bandarískur leikari. === Dáin === * [[5. apríl]] - [[Marta krónprinsessa Noregs]] (f. [[1901]]) * [[7. júní]] - [[Alan Turing]], enskur [[stærðfræði]]ngur og [[rökfræði]]ngur (f. [[1912]]). * [[14. júlí]] - [[Jacinto Benavente]], spænskt leikskáld (f. [[1866]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Max Born]], [[Walther Bothe]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Linus Carl Pauling]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[John Franklin Enders]], [[Thomas Huckle Weller]], [[Frederick Chapman Robbins]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Ernest Hemingway|Ernest Miller Hemingway]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - Skrifstofa [[Mannréttindafulltrúi Sameinuðu Þjóðanna|Mannréttindafulltrúa Sameinuðu Þjóðanna]]. [[Flokkur:1954]] ildnaaggutorutzxcv6bmbr869q2g8o 0 4267 1975088 1962997 2026-08-12T12:56:27Z Berserkur 10188 1975088 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1556]]|[[1557]]|[[1558]]|[[1559]]|[[1560]]|[[1561]]|[[1562]]| [[1541–1550]]|[[1551–1560]]|[[1561–1570]]| [[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]| }} Árið '''1559''' ('''MDLIX''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Poul Stigsen Hvide|Páll Stígsson]] var skipaður hirðstjóri. === Fædd === * [[31. ágúst]] - [[Oddur Einarsson]] [[Skálholtsbiskupar|biskup]] í [[Skálholt]]i (d. [[1630]]). === Dáin === * (Líklega) [[Helga Sigurðardóttir (f. um 1485)|Helga Sigurðardóttir]], hefðarkona. == Erlendis == [[Mynd:Elizabeth1England.jpg|thumb|right|[[Elísabet 1.]] Englandsdrottning. Myndin talin eftir William Segar.]] * [[1. janúar]] - [[Friðrik 2. Danakonungur|Friðrik 2.]] varð konungur Danmerkur. * [[15. janúar]] - [[Elísabet 1.]] var krýnd drottning Englands í [[Westminster Abbey]]. * [[27. febrúar]] - [[Enska biskupakirkjan]] var endurstofnuð. * [[3. apríl]] - [[Ítalíustríðin]] enduðu með friðarsamningum Frakklands við England og Spán. Frakkland gaf eftir landvinninga sína á Ítalíu, þ.á.m. [[Savoja]]. * [[10. júlí]] - [[Frans 2. Frakkakonungur|Frans 2.]] varð Frakkakonungur eftir dauða föður síns, [[Hinrik 2. Frakkakonungur|Hinriks 2.]], sem lést í slysi. * [[5. ágúst]] - Spánverjar settust að með 1.500 menn og 13 skip í Pensacola-flóa í [[Flórída]]. Þetta var elsta evrópska landnámið í Bandaríkjunum. Mánuði síðar lentu þeir í fellibyl þar sem hundruðir létust. * [[4. september]] - [[Gorkha-ríkið]] var stofnað, undanfari [[Nepal]]s. * [[6. nóvember]] - [[Ottómanar]] létu af tilraunum til að ná [[Barein]] af Portúgal. * [[25. desember]] - [[Píus IV]] (Giovanni Angelo Medici) var kjörinn páfi. * Rómverski [[rannsóknarrétturinn]] lét gera ''Index Liberorum Prohibitorum'', lista yfir bannaðar bækur. * [[Háskólinn í Genf]] var stofnaður. === Fædd === * Febrúar - [[Tilly|Johan Tzerclaes Tilly]], hershöfðingi keisarahersins í [[Þrjátíu ára stríðið|Þrjátíu ára stríðinu]] (d. [[1632]]). === Dáin === * [[1. janúar]] - [[Kristján 3.]] Danakonungur (f. [[1503]]) * [[25. janúar]] - [[Kristján 2.]], fyrrverandi konungur Danmerkur (f. [[1481]]). * [[10. júlí]] - [[Hinrik 2. Frakkakonungur]] (f. 1519). * [[18. ágúst]] - [[Páll IV]] páfi (f. 1476). * [[8. nóvember]] - [[Christoffer Huitfeldt]], [[hirðstjóri]] á Íslandi 1541-1542 og flotaforingi (f. um [[1501]]). [[Flokkur:1559]] [[Flokkur:1551-1560]] dat8kr489smrfdcm3vv3x0uqb2j5xmc 0 5001 1975094 1709796 2026-08-12T13:41:14Z ~2026-44159-93 119457 Titill á neyðarflutningamönnum er nú AEMT, ekki EMT-I. Íslenska þýðingin er líka neyðarflutningamaður, ekki neyðarbílsmaður. 1975094 wikitext text/x-wiki {{Hlutdrægni|Íslandi}} [[Mynd:ACTAS_Paramedics-photo.jpg|thumb|right|Sjúkraflutningamenn frá [[Australian Capital Territory Ambulance Service]].]] '''Sjúkraflutningamaður''' er [[Heilbrigðisstéttir|heilbrigðisstarfsmaður]] sem, á Íslandi, starfar á eigin faglegri ábyrgð við [[Sjúkraflutningar|sjúkraflutninga]] hjá viðurkenndum rekstraraðila. Menntun sjúkraflutningamanna skiptist í nokkur stig. Hér verður aðeins rætt um þau stig sem eru í notkun hér á landi, en þau eru byggð á bandarískum stöðlum. Á Íslandi sér [[Sjúkraflutningaskólinn]] um menntun sjúkraflutningamanna. * Grunnnám sjúkraflutningamanna. Grunnnám sjúkraflutninga (''Emergency Medical Technician - Basic'', '''EMT-B''') er um 260 klst. námskeið. Í þessu grunnnámi er verðandi sjúkraflutningamönnum kennd líffæra- og lífeðlisfræði, grunnlyfjafræði, fæðingarhjálp, öndunaraðstoð, grunnvirkni hjartans og notkun hálfsjálfvirkra hjartastuðtækja og fleira, auk réttra handbragða við flutning sjúklinga, björgun úr bílflökum og slíkt. Nemendur verða auk þessa að ljúka ákveðið mörgum tímum í starfskynningu á neyðarbíl, en sá þáttur kennslunnar fer fram hjá [[Slökkvilið Höfuðborgarsvæðisins|Slökkviliði Höfuðborgarsvæðisins]] og/eða [[Slökkviliðið á Akureyri|Slökkviliðinu á Akureyri]]. * Neyðarflutningamaður (''Emergency Medical Technician - Advanced'', '''AEMT'''). Að loknum 36 mánuðum í starfi sem almennur sjúkraflutningamaður fara flestir á námskeið í neyðarflutningum, en það telur um 320 klst. Hér er ætlast til þess að nemendur kynni sér helstu lyf sem notuð eru við bráðalækningar, sérstaklega í hjartavandamálum. Auk lyfjafræðinnar er farið dýpra í öll atriðin úr grunnnáminu, sérhæfð öndunaraðstoð kennd, uppsetning á æðaleggjum, taka og túlkun hjartalínurita o.m.fl. Eftir þetta nám hefst strangt verknám á bráðamóttöku og á neyðarbíl, þar sem nemandinn vinnur undir ákveðnum leiðbeinanda, sem tryggir að nemandinn uppfylli nákvæmar kröfur um æfingu og þjálfun á alls konar atriðum í bráðaþjónustu. * Bráðatæknir (''Emergency Medical Technician - Paramedic'', '''EMT-P'''). Þegar þessar línur eru skrifaðar hefur ekki enn verið boðið upp á þetta nám hér á landi. Hins vegar hafa Íslendingar gjarnan sótt það til útlanda, aðallega til Bandaríkjanna. Hér er um að ræða um ársnám, en eftir það er sjúkraflutningamaðurinn fær um að framkvæma mjög flóknar aðgerðir á borð við barkaþræðingar um nef, flóknar rafvendingar á hjarta og lyfjagjöf með mun fleiri lyfjum en almennir sjúkraflutningamenn. Auk þessara stiga sækja sjúkraflutningamenn mörg sérhæfð námskeið á borð við sjúkraflutninga í óbyggðum (''Wilderness EMT''), sérnám í bráðaþjónustu við börn (''Pediatric Education for Pre-hospital Professionals'', PEPP) o.m.fl. Stéttarfélag sjúkraflutningamanna er Landssamband Slökkviliðs- og sjúkraflutningamanna. Hjá "stóru" sjúkraflutningaaðilunum, Slökkviliði höfuðborgarsvæðisins og Slökkviliði Akureyrar, eru flestir sjúkrabílar mannaðir einum neyðarbílsmanni/bráðatækni og einum með a.m.k. grunnmenntun sjúkraflutningamanna. Annars staðar er þetta mismunandi, en mikil áhersla hefur verið lögð á menntun sjúkraflutningamanna á síðustu árum, og mun sú vinna væntanlega halda áfram. Víða eru [[Læknisfræði|læknar]] með í neyðarflutningum. [[Flokkur:Starfsgreinar]] doix4yih98ts8boe8bkjkw55sanif8y 1975100 1975094 2026-08-12T14:00:08Z Berserkur 10188 1975100 wikitext text/x-wiki {{Hlutdrægni|Íslandi}} {{Heimildir}} [[Mynd:ACTAS_Paramedics-photo.jpg|thumb|right|Sjúkraflutningamenn frá [[Australian Capital Territory Ambulance Service]].]] '''Sjúkraflutningamaður''' er [[Heilbrigðisstéttir|heilbrigðisstarfsmaður]] sem, á Íslandi, starfar á eigin faglegri ábyrgð við [[Sjúkraflutningar|sjúkraflutninga]] hjá viðurkenndum rekstraraðila. Menntun sjúkraflutningamanna skiptist í nokkur stig. Hér verður aðeins rætt um þau stig sem eru í notkun hér á landi, en þau eru byggð á bandarískum stöðlum. Á Íslandi sér [[Sjúkraflutningaskólinn]] um menntun sjúkraflutningamanna. * Grunnnám sjúkraflutningamanna. Grunnnám sjúkraflutninga (''Emergency Medical Technician - Basic'', '''EMT-B''') er um 260 klst. námskeið. Í þessu grunnnámi er verðandi sjúkraflutningamönnum kennd líffæra- og lífeðlisfræði, grunnlyfjafræði, fæðingarhjálp, öndunaraðstoð, grunnvirkni hjartans og notkun hálfsjálfvirkra hjartastuðtækja og fleira, auk réttra handbragða við flutning sjúklinga, björgun úr bílflökum og slíkt. Nemendur verða auk þessa að ljúka ákveðið mörgum tímum í starfskynningu á neyðarbíl, en sá þáttur kennslunnar fer fram hjá [[Slökkvilið Höfuðborgarsvæðisins|Slökkviliði Höfuðborgarsvæðisins]] og/eða [[Slökkviliðið á Akureyri|Slökkviliðinu á Akureyri]]. * Neyðarflutningamaður (''Emergency Medical Technician - Advanced'', '''AEMT'''). Að loknum 36 mánuðum í starfi sem almennur sjúkraflutningamaður fara flestir á námskeið í neyðarflutningum, en það telur um 320 klst. Hér er ætlast til þess að nemendur kynni sér helstu lyf sem notuð eru við bráðalækningar, sérstaklega í hjartavandamálum. Auk lyfjafræðinnar er farið dýpra í öll atriðin úr grunnnáminu, sérhæfð öndunaraðstoð kennd, uppsetning á æðaleggjum, taka og túlkun hjartalínurita o.m.fl. Eftir þetta nám hefst strangt verknám á bráðamóttöku og á neyðarbíl, þar sem nemandinn vinnur undir ákveðnum leiðbeinanda, sem tryggir að nemandinn uppfylli nákvæmar kröfur um æfingu og þjálfun á alls konar atriðum í bráðaþjónustu. * Bráðatæknir (''Emergency Medical Technician - Paramedic'', '''EMT-P'''). Þegar þessar línur eru skrifaðar hefur ekki enn verið boðið upp á þetta nám hér á landi. Hins vegar hafa Íslendingar gjarnan sótt það til útlanda, aðallega til Bandaríkjanna. Hér er um að ræða um ársnám, en eftir það er sjúkraflutningamaðurinn fær um að framkvæma mjög flóknar aðgerðir á borð við barkaþræðingar um nef, flóknar rafvendingar á hjarta og lyfjagjöf með mun fleiri lyfjum en almennir sjúkraflutningamenn. Auk þessara stiga sækja sjúkraflutningamenn mörg sérhæfð námskeið á borð við sjúkraflutninga í óbyggðum (''Wilderness EMT''), sérnám í bráðaþjónustu við börn (''Pediatric Education for Pre-hospital Professionals'', PEPP) o.m.fl. Stéttarfélag sjúkraflutningamanna er Landssamband Slökkviliðs- og sjúkraflutningamanna. Hjá "stóru" sjúkraflutningaaðilunum, Slökkviliði höfuðborgarsvæðisins og Slökkviliði Akureyrar, eru flestir sjúkrabílar mannaðir einum neyðarbílsmanni/bráðatækni og einum með a.m.k. grunnmenntun sjúkraflutningamanna. Annars staðar er þetta mismunandi, en mikil áhersla hefur verið lögð á menntun sjúkraflutningamanna á síðustu árum, og mun sú vinna væntanlega halda áfram. Víða eru [[Læknisfræði|læknar]] með í neyðarflutningum. [[Flokkur:Heilbrigðisþjónusta]] 3yunakppm20qcbu00ludjxx22wz81o7 0 5167 1975141 1964185 2026-08-12T22:08:21Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1975141 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Lýðveldið Slóvenía | nafn_á_frummáli = Republika Slovenija | nafn_í_eignarfalli = Slóveníu | fáni = Flag of Slovenia.svg | skjaldarmerki = Coat of Arms of Slovenia.svg | staðsetningarkort = EU-Slovenia.svg | tungumál = [[slóvenska]] | höfuðborg = [[Ljúbljana]] | stjórnarfar = [[Lýðveldi]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Slóveníu|Forseti]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Slóveníu|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Nataša Pirc Musar]] | nafn_leiðtoga2 = [[Janez Janša]] | ESBaðild = 1. maí 2004 | stærðarsæti = 151 | flatarmál = 20.271 | hlutfall_vatns = 0,7 | mannfjöldaár = 2021 | mannfjöldasæti = 147 | fólksfjöldi = 2.108.977 | íbúar_á_ferkílómetra = 266,8 | staða = [[Sjálfstæði]] | staða_athugasemd = frá [[Júgóslavía|Júgóslavíu]] | atburður1 = Yfirlýst | dagsetning1 = [[25. júní]] [[1991]] | VLF_ár = 2020 | VLF = 83 | VLF_sæti = 93 | VLF_á_mann = 40.343 | VLF_á_mann_sæti = 35 | VÞL = {{hækkun}} 0.917 | VÞL_sæti = 22 | VÞL_ár = 2019 | gjaldmiðill = [[Evra]] | tímabelti = [[UTC]]+1 | þjóðsöngur = [[Zdravljica]] | tld = si | símakóði = +386 }} '''Slóvenía''' ([[slóvenska]]: ''Slovenija''), formlega '''Lýðveldið Slóvenía''' (''Republika Slovenija''), er land í sunnanverðri [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]]<ref name="cultures">{{cite book |url= https://zgs.zrc-sazu.si/Portals/8/Slo_Geo_Over/23.pdf |title= Gateway to Western, Central, and Southeastern Europe |first= Andrej |last= Černe |page= 127 |series= Slovenia: A Geographical Overview |editor= Orožen Adamič, Milan |publisher= Association of the Geographical Societies of Slovenia |year= 2004 |isbn= 961-6500-49-X}}</ref>, við rætur [[Alparnir|Alpafjalla]]. Slóvenía á landamæri að [[Ítalía|Ítalíu]] í vestri, [[Austurríki]] í norðri, [[Ungverjaland]]i í norðaustri og [[Króatía|Króatíu]] í suðri. Landið á einnig strönd að [[Adríahaf]]i í suðvestri.<ref name="Encyclopedia Britannica 2021">{{cite web | title=Slovenia – History, Geography, & People | website=Encyclopedia Britannica | date=5 June 2021 | url=https://www.britannica.com/place/Slovenia | access-date=16 June 2021}}</ref> Slóvenía er að mestu fjalllent og skógi vaxið.<ref name="perko2008">{{cite journal |url= http://www.theslovenian.com/articles/2008/perko.pdf |title= Slovenia at the Junction of Major European Geographical Units |first= Drago |last= Perko |year= 2008 |newspaper= The Slovenian |publisher= Vse Slovenski Kulturni Odbor [The All Slovenian Cultural Committee] |place= Toronto |access-date= 2022-08-19 |archive-date= 2022-01-28 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220128140453/http://theslovenian.com/articles/2008/perko.pdf |url-status= dead }}</ref> Það er 2.017 ferkílómetrar að stærð með rúmlega 2 milljónir íbúa.<ref name="InfoPlease 2017">{{cite web | title=Slovenia | website=InfoPlease | date=3 February 2017 | url=https://www.infoplease.com/world/countries/slovenia | access-date=16 June 2021}}</ref> [[Slóvenar]] eru yfir 80% íbúa landsins.<ref>{{Cite web|url=https://eacea.ec.europa.eu/national-policies/eurydice/content/population-demographic-situation-languages-and-religions-77_en|title = Population: Demographic situation, languages and religions|date = 10 October 2017}}</ref> Opinbert tungumál landsins er [[slóvenska]], sem er [[suðurslavnesk mál|suðurslavneskt mál]].<ref name="Encyclopedia Britannica">{{cite web | title=Slovene language | website=Encyclopedia Britannica | url=https://www.britannica.com/topic/Slovene-language | access-date=16 June 2021}}</ref> Ríkjandi loftslag í Slóveníu er [[meginlandsloftslag]],<ref name="Fallon2007">{{cite book |chapter-url= https://books.google.com/books?id=Pb_eXmEyPvwC&pg=PA40 |title= Slovenia |chapter= Environment |first= Steve |last= Fallon |publisher= Lonely Planet |year= 2007 |edition= 5 |isbn= 978-1-74104-480-5 |page= 40}}</ref> fyrir utan [[Littoral (Slóveníu)|Littoral]]-héraðið og [[Júlísku Alparnir|Júlísku Alpana]]. [[Miðjarðarhafsloftslag]] nær að norðurendum [[Dínarísku Alparnir|Dínarísku Alpanna]] sem liggja í norðvestur-suðaustur eftir landinu. Í Júlísku Ölpunum í norðaustri er [[Alpaloftslag]] ríkjandi.<ref>{{cite book |chapter-url= http://zgds.zrc-sazu.si/glasgow/9.pdf |first= Darko |last= Ogrin |chapter= Modern Climate Change in Slovenia |page= 45 |title= Slovenia: A Geographical Overview |editor= Orožen Adamič, Milan |publisher= Association of the Geographical Societies of Slovenia |year= 2004 |isbn= 961-6500-49-X |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20130717233733/http://zgds.zrc-sazu.si/glasgow/9.pdf |archive-date= 17 July 2013 |df= dmy-all }}</ref> Við [[Pannóníusléttan|Pannóníusléttuna]] í norðaustri er meginlandsloftslagið meira áberandi. Höfuðborgin og stærsta borg Slóveníu er [[Ljúbljana]]. Hún er staðsett nærri miðju landsins.<ref name="Mestna občina Ljubljana 2017">{{cite web | title=About Ljubljana | website=Mestna občina Ljubljana | date=3 July 2017 | url=https://www.ljubljana.si/en/about-ljubljana/ | access-date=16 June 2021 | archive-date=16 maí 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200516212207/https://www.ljubljana.si/en/about-ljubljana/ | url-status=dead }}</ref> Sögulega hefur Slóvenía verið á mörkum [[slavnesk mál|slavnesku]], [[germönsk mál|germönsku]] og [[rómönsk mál|rómönsku]] málsvæðanna.<ref name="cultures"/> Landið var hluti af mörgum ólíkum ríkjum: [[Rómaveldi]], [[Austrómverska ríkið|Austrómverska ríkinu]], [[Karlungaveldið|Karlungaveldinu]], [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]], [[Konungsríkið Ungverjaland|Konungsríkinu Ungverjalandi]], [[Lýðveldið Feneyjar|Lýðveldinu Feneyjum]], [[Illyrísku héruðin|Illyrísku héruðum]] í [[Fyrsta franska keisaradæmið|Fyrsta franska keisaradæminu]], [[Austurríska keisaradæmið|Austurríska keisaradæminu]] og loks [[Austurrísk-Ungverska keisaradæmið|Austurríki-Ungverjalandi]] til [[1918]].<ref name="Encyclopedia Britannica 2021"/> Í október 1918 tóku Slóvenar þátt í að stofna [[Konungsdæmi Serba, Króata og Slóvena]]<ref name="Trgovčević 2016">{{cite web | last=Trgovčević | first=Ljubinka | title=Yugoslavia | website=International Encyclopedia of the First World War (WW1) | date=18 July 2016 | url=https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/yugoslavia | access-date=18 June 2021}}</ref> og í desember 1918 varð landið ásamt [[Konungsríkið Serbía|Konungsríkinu Serbíu]], hluti af [[Konungsríkið Júgóslavía|Konungsríkinu Júgóslavíu]].<ref name="I feel Slovenia 2020">{{cite web | title=History and culture | website=I feel Slovenia | date=4 March 2020 | url=https://www.slovenia.info/en/plan-your-trip/facts-about-slovenia/history-and-culture | access-date=16 June 2021}}</ref> Í [[síðari heimsstyrjöld]] hernámu [[Þriðja ríkið]], [[Ítalía]] og [[Ungverjaland]] Slóveníu, en lítið landsvæði fór til [[Króatía|Króatíu]] sem nasistar höfðu gert að [[leppríki]].<ref name="sečen2005">{{cite news |url= http://www.dnevnik.si/tiskane_izdaje/dnevnik/121558 |title= Mejo so zavarovali z žico in postavili mine |language=sl |trans-title= They Protected the Border with Wire and Set up Mines |newspaper= Dnevnik.si |first= Ernest |last= Sečen |date= 16 April 2005 |access-date= 13 April 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150321045008/http://www.dnevnik.si/tiskane_izdaje/dnevnik/121558 |archive-date= 21 March 2015 |url-status= dead }}</ref> Árið 1945 varð landið hluti af [[Sósíalíska sambandslýðveldið Júgóslavía|Júgóslavíu]]. Eftir stríð varð Júgóslavía fyrst hluti af [[Austurblokkin]]ni, en [[ágreiningur Títós og Stalíns]] 1948 varð til þess að landið stóð utan við [[Varsjárbandalagið]] og árið 1961 varð það einn af stofnendum [[Samtök hlutlausra ríkja|Samtaka hlutlausra ríkja]].<ref>{{cite web|url=https://www.wilsoncenter.org/event/alignment-to-non-alignment-yugoslavia-discovers-the-third-world|title=From Alignment to Non-Alignment: Yugoslavia Discovers the Third World|work=Wilson Center|date=5 June 2019|access-date=9 April 2021}}</ref> Í júní 1991 varð Slóvenía fyrst aðildarríkja Júgóslavíu til að [[tíu daga stríðið|kljúfa sig frá sambandsríkinu]] og lýsa yfir stofnun sjálfstæðs ríkis.<ref name="Škrk1999">{{cite book |chapter-url= https://books.google.com/books?id=AhwHHtwbhioC&pg=PA5 |title= Succession of States |editor-first= Mojmir |editor-last= Mrak |chapter= Recognition of States and Its (Non-)Implication on State Succession: The Case of Successor States to the Former Yugoslavia |page= 5 |first= Mirjam |last= Škrk |publisher= Martinus Nijhoff Publishers |year= 1999|isbn= 9789041111456 }}</ref> Slóvenía er [[þróað land]] og [[hátekjuland]] sem situr hátt á [[vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]].<ref name="The Heritage Foundation 2021">{{cite web | title=Slovenia Economy: Population, GDP, Inflation, Business, Trade, FDI, Corruption | website=The Heritage Foundation | date=24 January 2021 | url=https://www.heritage.org/index/country/slovenia | access-date=16 June 2021 | archive-date=25 janúar 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220125015732/https://www.heritage.org/index/country/slovenia | url-status=dead }}</ref> Samkvæmt [[Gini-vísitalan|Gini-vísitölunni]] er [[tekjujöfnuður]] þar með því mesta sem gerist í heiminum.<ref>{{Cite web|title=Gini index (World Bank estimate) {{!}} Data|url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?end=2019&most_recent_value_desc=false&start=2019&view=bar|access-date=21 July 2021|website=data.worldbank.org|archive-date=25 janúar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125021235/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?end=2019&most_recent_value_desc=false&start=2019&view=bar|url-status=dead}}</ref> Slóvenía á aðild að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]], [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] (frá [[1. maí]] [[2004]]), [[evrusvæðið|Evrusvæðinu]] og [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðinu]], [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]], [[OECD]], [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]] og [[NATO]].<ref name="Portal GOV.SI">{{cite web | title=International organisations and international law | website=Portal GOV.SI | url=https://www.gov.si/en/policies/foreign-affairs/international-organisations-and-international-law/ | access-date=16 June 2021}}</ref> Landið hefur áheyrnarstöðu í [[La Francophonie]]. == Heiti == Slóvenía merkir „land [[Slóvenar|Slóvena]]“ á [[slóvenska|slóvensku]] og öðrum [[suðurslavnesk mál|suðurslavneskum málum]]. Nafnið er skylt heitunum [[Slavónía]], [[Slóvakía]] og [[Slavar]]. Uppruni orðsins Slavar er óviss, en er oftast rakinn til orðsins ''slovo'' „orð“, í merkingunni „fólk sem talar sama mál“. Heiti ríkisins Slóveníu kom upprunalega frá [[Þjóðfrelsisnefnd Slóvena]] 19. febrúar 1944. Nefndin kallaði ríkið „Sambandsríkið Slóveníu“ (''Federalna Slovenija''), sem var eitt fylki innan sambandsríkisins [[Júgóslavía|Júgóslavíu]]. Þann 20. febrúar var ríkið nefnt „Alþýðulýðveldið Slóvenía“ (''Ljudska republika Slovenija'').<ref>{{cite journal |url=http://www.dlib.si/details/URN:NBN:SI:DOC-AFGPZB0W/? |title=Mesto kot upravnoteritorialna enota 1945–1955 |language=sl, en |trans-title=A Town as an Administrative–Territorial Unit |first=Janez |last=Kopač |year=2007 |volume=30 |issue=2 |publisher=Arhivsko društvo Slovenije |id={{COBISS|ID=914293}} |page=83 |journal=Arhivi |issn=0351-2835 |access-date=30 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180831002448/http://www.dlib.si/details/URN:NBN:SI:DOC-AFGPZB0W/ |archive-date=31 August 2018 |url-status=dead }}</ref> Það nafn stóð til 9. apríl 1963 þegar því var breytt í „Sósíalíska lýðveldið Slóvenía“ (''Socialistična republika Slovenija'').<ref>{{cite journal |url=http://sistory.si/publikacije/prenos/?urn=SISTORY:ID:9842 |title=Ustava Socialistične republike Slovenije z dne 9. aprila 1963 |language=sl |trans-title=The Constitution of the Socialist Republic of Slovenia from 9 April 1963 |first=Janez |last=Kopač |journal=Arhivi |year=2001 |volume=XXIV |issue=1 |page=1 |access-date=30 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232837/http://sistory.si/publikacije/prenos/?urn=SISTORY:ID:9842 |archive-date=3 March 2016 |url-status=dead }}</ref> Þann 8. mars 1990 var „sósíalíska“ tekið burt úr nafni ríkisins sem þá hét „Lýðveldið Slóvenía“. Lýðveldið var hluti af Sósíalíska sambandslýðveldinu Júgóslavíu til 25. júní 1991. == Saga == Þar sem Slóvenía stendur hefur verið byggð frá [[forsögulegur tími|forsögulegum tíma]]. Elstu minjar um mannabyggð eru 250.000 ára gamlar.<ref>{{cite web|url=http://www.slovenia.si/slovenia/history/milestones/|title=Milestones&nbsp;-&nbsp;slovenia.si|website=slovenia.si|access-date=18 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180222170919/http://www.slovenia.si/slovenia/history/milestones/|archive-date=22 February 2018|url-status=dead}}</ref> [[Divje Babe-flautan]] er bein úr hellabirni með götum í, talin vera frá um 43100 ± 700 [[f.o.t.]]. Hún fannst í helli nálægt [[Cernko]]. Hún er talin vera [[flauta]] og þar með líklega elsta [[hljóðfæri]] sem fundist hefur í heiminum.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=G9tDboBJ70EC |title=The Land Between: A History of Slovenia |chapter=From Prehistory to the End of the Ancient World |page=15 |first=Oto |last=Luthar |year=2008 |publisher=Peter Lang |isbn=978-3-631-57011-1}}</ref> Á 3. og 4. áratugnum fann fornleifafræðingurinn [[Srečko Brodar]] gripi frá [[krómagnonmenn|krómagnonmönnum]] í [[Potok-hellirinn|Potok-hellinum]].<ref>{{cite web |url=http://www.parc.si/index.html |title=Potočka zijavka |work=Parc.si |publisher=Palaeolithic Research Centre |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003053958/http://www.parc.si/index.html |archive-date=3 October 2012}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite encyclopedia |url=http://www.dedi.si/dediscina/323 |title=Potočka zijalka |work=Enciklopedija naravne in kulturne dediščine na Slovenskem – DEDI |first1=Irena |last1=Debeljak |first2=Matija |last2=Turk |editor=Šmid Hribar |editor2=Mateja Torkar |editor3=Gregor Golež |editor4=Mateja Podjed |editor5=Dan. Drago Kladnik |editor6=Drago. Erhartič |editor7=Bojan Pavlin |editor8=Primož. Jerele, Ines. |access-date=12. mars 2012 |language=sl |archive-url=https://web.archive.org/web/20120515062641/http://www.dedi.si/dediscina/323 |archive-date=15. maí 2012 |url-status=dead}}</ref> Árið 2002 fundust yfir 4500 á gamlar leifar af [[stauraþorp]]um í [[Ljúbljanamýri]]. Þær eru nú á [[heimsminjaskrá UNESCO]] ásamt [[hjólið úr Ljúbljanamýri|viðarhjóli]] sem er elsta varðveitta [[hjól]] heims<ref name="The_Oldest_Wooden_Wheel_in_the_World">{{cite web |url=http://www.koliscar.si/en/virtual-exhibition/ |title=The oldest wooden wheel in the world: Virtual exhibition |date=4 January 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123085747/http://www.koliscar.si/en/virtual-exhibition |archive-date=23 January 2013}}</ref> og sannar að hjólið var uppgötvað samtímis í Mesópótamíu og Evrópu.<ref name="Slovenia">{{cite web |title=World's Oldest Wheel Found in Slovenia |url=http://www.ukom.gov.si/en/media_relations/background_information/culture/worlds_oldest_wheel_found_in_slovenia/ |date=March 2003 |publisher=Government Communication Office of the Republic of Slovenia |author=Alexander Gasser |access-date=19 August 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120714033224/http://www.ukom.gov.si/en/media_relations/background_information/culture/worlds_oldest_wheel_found_in_slovenia/ |archive-date=14 July 2012}}</ref> Milli [[bronsöld|bronsaldar]] og [[járnöld|járnaldar]] blómstraði [[grafkerjamenningin]]. Fornleifar frá [[Hallstatt-tímabilið|Hallstatt-tímabilinu]] hafa fundist í Suðaustur-Slóveníu, þar á meðal [[situla]]-leirfötur í „situlabænum“ [[Novo Mesto]].<ref name="google2008">{{cite journal |url=http://www.maribor2012.info/userfiles/File/application-form_2007+supplement_2008_v3.pdf |title=Application for the Title of the European Capital of Culture 2012 |publisher=City Municipality of Maribor |year=2008 |access-date=2022-09-04 |archive-date=2020-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406170532/http://www.maribor2012.info/userfiles/File/application-form_2007+supplement_2008_v3.pdf |url-status = dead }}{{dead link|date=August 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> [[File:Emona v Ljubljani (6).jpg|thumb|left|Suðurmúr rómversku [[Emona]] (endurgerð) þar sem Ljúbljana stendur nú.]] Á tímum [[Rómaveldi]]s skiptist landið milli [[Venetía og Histría|Venetíu og Histríu]] (hérað X í [[rómverska Ítalía|rómversku Ítalíu]] samkvæmt flokkun [[Ágústus]]ar, og [[Pannónía|Pannóníu]] og [[Noricum]]. Rómverjar reistu virki í [[Emona]] (Ljúbljana), Poetovio ([[Ptuj]]) og Celeia ([[Celje]]). Þeir byggðu vegi sem lágu um land Slóveníu frá Ítalíu til Pannóníu. Á 5. og 6. öld varð landið fyrir innrásum [[Húnar|Húna]] og [[Germanar|Germana]]. Hluti landsins var varinn með röð varðturna og múra sem nefndist [[Claustria Alpium Iuliarum]]. [[Orrustan um Frigidus]] milli [[Þeódósíus 1.|Þeódósíusar 1.]] og [[Evgeníus]]ar átti sér stað í [[Vipava-dalur|Vipava-dal]] árið 394.<ref>{{cite book |last1=Wolfram |first1=Herwig |title=The Roman Empire and Its Germanic Peoples |url=https://archive.org/details/romanempireitsge0000wolf |date=1997 |publisher=University of California Press |location=Berkeley, CA |page=[https://archive.org/details/romanempireitsge0000wolf/page/92 92]}}</ref><ref>{{cite book |last1=Singleton |first1=Fred |title=A Short History of the Yugoslav Peoples |date=1989 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |page=2}}</ref> === Landnám Slava og miðaldir === [[File:Klagenfurt Landhaus Großer Wappensaal Fürstenstein 19072006 6295.jpg|thumb|[[Furstasteinninn]], tákn hertogadæmisins [[Karantanía|Karantaníu]].]] [[Slavar|Slavneskir]] forfeður nútíma Slóvena settust að á þessu svæði á [[6. öld]] eftir að [[Langbarðar]] fluttu sig vestar árið 568 og [[Avarar]] höfðu stofnað slavneskt ríki í Austur-Ölpum. Milli 623 og 624 eða líklega frá 626, sameinaði [[Samó konungur]] slavnesku ættbálkana gegn Avörum og Germönum og stofnaði það sem hefur verið kallað ríki Samós. Eftir upplausn ríkisins við lát Samós árið 658 eða 659, stofnuðu forfeður Slóvena þar sem nú er [[Kärnten]] sjálfstæðu ríkin [[Karantanía|Karantaníu]]<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=y0MqAQAAMAAJ |title=Na stičišču svetov: slovenska zgodovina od prazgodovinskih kultur do konca 18. stoletja |first=Peter |last=Štih |language=sl |trans-title=At the Junction of the Worlds: Slovene History from the Prehistoric Cultures to the End of the 18th Century |isbn=978-961-241-375-0 |publisher=Modrijan Publishing House |page=33|year=2009 }}</ref> og [[Karníóla|Karníólu]] sem síðar varð hertogadæmi. Aðrir hlutar núverandi Slóveníu voru undir stjórn Avara þar til [[Karlamagnús]] sigraði þá árið 803. [[Karantanar]] voru fyrstu Slavarnir sem tóku upp [[kristni]]. Þeir voru flestir kristnaðir af írskum trúboðum, þar á meðal [[Modestus (trúboði)|Modestusi]] sem er þekktur sem „postuli Karantana“. Ritið ''[[Conversio Bagoariorum et Carantanorum]]'' segir frá kristnun Karantana og [[Bæverjar|Bæverja]] og er talið ýkja hlutverk kirkjunnar í Salzburg en draga úr hlutverki patríarkatsins í [[Aquileia]]. Um miðja 8. öld varð Karantanía hertogadæmi undir stjórn [[Bæjaraland|Bæverja]] sem hófu að kristna landsmenn. Þremur áratugum síðar urðu bæði Karantanar og Bæverjar hluti af [[Frankaríkið|Frankaríkinu]] undir stjórn [[Karlungar|Karlunga]]. [[Karníóla]] varð líka hluti af ríki Franka og var kristnuð af trúboðum frá Aquileiu. Eftir uppreisn gegn Frönkum í [[Liudewit]] í upphafi 9. aldar settu Frankar Karantanísku furstana af og settu frankverska hertoga yfir landið sem við það varð [[lénsveldi|lén]]. Eftir sigur [[Ottó 1. keisari|Ottós 1.]] yfir [[Magýarar|Magýörum]] árið 955 var landi Slóvena skipt í nokkur landamærahéruð innan [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkisins]]. Karantanía var það mikilvægasta og var gerð að [[Hertogadæmið Karantanía|hertogadæmi]] árið 976. [[Freising-handritin]], elstu varðveittu slóvensku skjölin og fyrstu skjölin á slóvensku sem rituð voru í [[latneskt letur|latnesku letri]] voru rituð um árið 1000. Á 11. öld tók þýsk menning yfir þar sem nú er [[Neðra-Austurríki]] svo Slóvensku löndin einangruðust frá öðrum [[Vestur-Slavar|vesturslavneskum]] svæðum. Við það tóku Karantanar og Karníólar að mynda sjálfstæða þjóð. Á hámiðöldum voru sögulegu héruðin Karníóla, [[Styrja (hérað)|Styrja]], [[Karintía]], [[Gorizia]], [[Tríeste]] og [[Istría]] búin til úr landamærahéruðunum og innlimuð í Heilaga rómverska ríkið. Myndun þessara héraða átti sér stað á löngum tíma milli 11. og 14. aldar og þau heyrðu undir nokkrar mikilvægar aðalsættir eins og [[hertoginn af Spanheim|hertogana af Spanheim]], [[Meinhard-ætt]], [[hertogadæmið Celje|hertogana af Celje]] og [[Habsborgarar|Habsborgara]]. Samtímis breiddist þýskt mál og menning út á svæðinu og slóvenskumælandi löndum fækkaði. Á 15. öld voru lönd Slóvena orðin svipuð að stærð og núverandi Slóvenía.<ref name="culture.si">{{cite web|url=https://www.culture.si/en/Slovenia |title=About Slovenia – Culture of Slovenia |publisher=Culture.si |access-date=2 June 2012}}</ref> Árið 1335 dó [[Hinrik af Bæheimi]], hertogi af Karintíu, landgreifi af Kariniólu og hertogi af Týról, án karlkyns erfingja. Dóttir hans, [[Margrét hertogaynja af Týról|Margrét]] gat haldið [[hertogadæmið Týról|hertogadæminu Týról]], en keisarinn [[Lúðvík 4. keisari|Lúðvík 4.]] lét [[Albert 2. af Austurríki]] af ætt Habsborgara fá Karintíu og Karníólu, en móðir hans var systir Hinriks af Bæheimi. Þannig komust löndin sem nú mynda Slóveníu í hendur Habsborgara. Ásamt öðrum löndum þeirra voru þessi lén hálfsjálfstæð með sitt eigið stjórnkerfi um tíma. Hertogarnir af Celje kepptu við Habsborgara um áhrif, en dóu út árið 1456. Hinar miklu landareignir þeirra féllu í kjölfarið Habsborgurum í skaut sem héldu stjórn svæðisins fram að upphafi 20. aldar. Núverandi vesturhluti Slóveníu var hluti af [[Patria del Friuli]] þar til [[lýðveldið Feneyjar]] tók það yfir árið 1420. [[File:Boj s Turki-Valvasor.jpg|thumb|Bardagi milli Tyrkjaveldis og Habsborgara í núverandi Slóveníu í Tyrkjastríðinu mikla.]] Undir lok miðalda ollu ránsferðir [[Tyrkjaveldi|Tyrkja]] inn í lönd Habsborgara miklu tjóni í löndum Slóvena. Árið 1515 gerðu [[slóvenska bændauppreisnin 1515|slóvenskir bændur uppreisn]] sem breiddist út um allt landið. Árin 1572 og 1573 gerðu [[bændauppreisn Króata og Slóvena|Króatar og Slóvenar aðra bændauppreisn]]. Þessar uppreisnir voru barðar niður af mikilli hörku, en héldu samt áfram á 17. öld.<ref name="culture.si"/> === Nýöld === Eftir að [[lýðveldið Feneyjar]] var leyst upp árið 1797 gekk sá hluti Slóveníu til Austurríska keisaradæmisins. [[Lönd Slóvena]] voru hluti af [[Illyrísku héruðin|Illyrísku héruðunum]] sem [[Napóleon]] stofnaði, [[Austurríska keisaradæmið|Austurríska keisaradæminu]] síðar [[Austurríki-Ungverjaland]]i. Slóvenar bjuggu í stærstum hluta Karníólu, suðurhluta hertogadæmanna Karintíu og Styrju, og norður- og austurhéruðum [[Austurríska ströndin|Austurrísku strandarinnar]], auk [[Prekmurje]] í [[konungsríkið Ungverjaland|konungsríkinu Ungverjalandi]].<ref>{{cite journal |url=https://journals.lib.washington.edu/index.php/ssj/article/download/3797/3208 |title= The Terms Wende-Winde, Wendisch-Windisch in the Historiographic Tradition of the Slovene Lands|first=Rado |last=Lenček |author-link=Rado Lenček |year=1990 |journal= Slovene Studies|volume=12 |issue=1 |page=94 |doi=10.7152/ssj.v12i1.3797|doi-access=free }}</ref> Iðnvæðingu landanna fylgdi gerð járnbrauta til að tengja saman borgir og markaði, en þéttbýlisvæðing var takmörkuð. Á 19. öld hófst líka endurreisn bókmennta á [[slóvenska|slóvensku]] undir áhrifum frá [[rómantísk þjóðernishyggja|rómantískri þjóðernishyggju]]. Árið [[1848]] varð til sterk hreyfing innan [[Austurríki]]s sem barðist fyrir sameinuðu Slóvensku konungsveldi (''Zedinjena Slovenija'') undir stjórn keisaradæmisins, jöfnum rétti [[slóvenska|slóvenska málsins]] á opinberum vettvangi, og var andvíg sameiningu [[Habsborgaraveldið|Habsborgaraveldisins]] við [[þýska ríkjasambandið]]. Hreyfingunni tókst ekki áætlunarverk sitt, en þetta voru baráttumál Slóvena fram að [[fyrri heimsstyrjöld]]. Á sama tíma breiddist [[júgóslavismi]] sem lagði áherslu á sameiningu allra [[Suður-Slavar|Suður-Slava]] út sem viðbragð við [[þýsk þjóðernishyggja|þýskri]] og [[ítölsk þjóðernishyggja|ítalskri þjóðernishyggju]]. Vegna takmarkaðra atvinnutækifæra fluttust um 300.000 Slóvenar til annarra landa milli 1880 og 1910,<ref name="Benderly9">{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=rXiCp49NJh8C&pg=PA10 |title=Independent Slovenia: Origins, Movements, Prospects |chapter=In the Beginning: The Slovenes from the Seventh Century to 1945 |first1=Jill |last1=Benderly |first2=Evan |last2=Kraft |publisher=Palgrave Macmillan |year=1996 |isbn=978-0-312-16447-8 |pages=9–11}}</ref> flestir til Bandaríkjanna, en líka til Suður-Ameríku (aðallega Argentínu), Þýskalands, Egyptalands og stærri borga í Austurríki-Ungverjalandi, aðallega [[Vínarborg]]ar og [[Graz]]). Hæst hlutfall Slóvena í Bandaríkjunum er í [[Cleveland]], Ohio, en margir settust líka að í Pittsburgh, Chicago, Pueblo í Colorado, Butte í Montana, norðurhluta Minnesóta og Salt Lake Valley. Karlmennirnir fluttu með sér kunnátu í námavinnslu. Þrátt fyrir brottflutning fjölgaði íbúum Slóveníu töluvert.<ref name="Benderly9"/> Hlutfall læsi var óvenjuhátt, eða 80-90%.<ref name="Benderly9"/> === Fyrri heimsstyrjöld === [[File:Eingebaute Mannschaftsunterstände am Monte Sabotino.jpg|thumb|[[Orrusturnar við Isonzo]] áttu sér aðallega stað í fjallahéruðum við ána Soča.]] Mikið mannfall var meðal Slóvena í [[fyrri heimsstyrjöld]], sérstaklega í tólf [[orrusturnar við Isonzo|orrustum við Isonzo]] sem áttu sér stað við núverandi landamæri að Ítalíu. Hundruð þúsunda Slóvena voru kvaddir í austurríska herinn og yfir 30.000 féllu. Nokkur hundruð þúsund hröktust í flóttamannabúðir í Austurríki og Ítalíu þar sem farið var með þá sem óvini ríkisins. Nokkur þúsund létust úr hungri og sjúkdómum milli 1915 og 1918.<ref>Petra Svoljšak, ''Slovenski begunci v Italiji med prvo svetovno vojno'' (Ljubljana 1991).</ref> Stórir hlutar [[Littoral-hérað]]s voru lagðir í rúst. Með [[Rapallo-samningurinn|Rapallo-samningnum]] 1920 urðu um 327.000 Slóvenar eftir innan landamæra Ítalíu.<ref name="SacroEgoismo2012">Lipušček, U. (2012) ''Sacro egoismo: Slovenci v krempljih tajnega londonskega pakta 1915'', Cankarjeva založba, Ljubljana. {{ISBN|978-961-231-871-0}}</ref><ref name="Cresciani_ClashOfCivilisations">Cresciani, Gianfranco (2004) [https://docs.google.com/open?id=0B1aAzmXBjZO5eFQySUlrdTBYRkk Clash of civilisations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200506152156/https://docs.google.com/open?id=0B1aAzmXBjZO5eFQySUlrdTBYRkk |date=6 May 2020 }}, Italian Historical Society Journal, Vol. 12, No. 2, p. 4</ref> Eftir [[Rómargangan|Rómargönguna]] þegar fasistar náðu völdum á Ítalíu voru þessir ítölsku Slóvenar þvingaðir til að taka upp ítalskt mál og menningu. Þetta olli fjöldaflótta Slóvena, sérstaklega millistéttarfólks, frá Littoral og [[Tríeste]], til [[Júgóslavía|Júgóslavíu]] og Suður-Ameríku. Þeir sem urðu eftir skipulögðu andspyrnuhreyfingar. Sú þekktasta var [[TIGR]]-samtökin stofnuð 1927 til að berjast á móti kúgun fasista gegn Slóvenum og Króötum í [[Venezia Giulia]].<ref name="Mira Cencič 1997">Mira Cencič, ''TIGR'' (Ljubljana: Mladinska knjiga, 1997)</ref><ref name="Tatjana Rejec 1995">Tatjana Rejec, ''Pričevanja o TIGR-u'' (Ljubljana: [[Slovene Society]], 1995)</ref> === Konungsríkið Júgóslavía === [[File:KongressfallofAH.jpg|thumb|left|Stofnun ríkis Slóvena, Króata og Serba lýst yfir á þingtorginu í Ljúbljana 20. október 1918.]] [[Alþýðuflokkur Slóveníu]] hóf baráttu fyrir sjálfsákvörðunarrétti og krafðist stofnunar hálfsjálfstæðs suðurslavnesks ríkis innan veldis Habsborgara. Flestir aðrir slóvenskir flokkar tóku tillöguna upp og í kjölfarið fylgdi sameiginleg yfirlýsing, [[Maíyfirlýsingin (1917)|Maíyfirlýsingin]].<ref>{{Cite book |last=Kranjec |first=Silvo |chapter=Korošec Anton |title=Slovenski biografski leksikon |chapter-url=http://nl.ijs.si:8080/fedora/get/sbl:1188/VIEW/ |year=1925–1991 |edition=Online |publisher=[[Slovenian Academy of Sciences and Arts]] |access-date=24 July 2010 |language=sl |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110823082222/http://nl.ijs.si:8080/fedora/get/sbl:1188/VIEW/ |archive-date=23 August 2011}}</ref> Austurrískir stjórnmálamenn höfnuðu kröfunni, en eftir upplausn Austurrísk-ungverska keisaradæmisins 1918 tók [[Þjóðarráð Slóvena, Króata og Serba]] við völdum í [[Zagreb]] þann 6. október 1918. Þann 29. október var lýst yfir sjálfstæði í Ljúbljana og á króatíska þinginu, sem leiddi til stofnunar [[Ríki Slóvena, Króata og Serba|Ríkis Slóvena, Króata og Serba]]. [[File:Treaty of Rapallo.png|thumb|upright=1.5|Kort sem sýnir núverandi land Slóveníu með hefðbundnum mörkum héraða. Slóvenskumælandi landsvæði sem Ítalar fengu eftir fyrri heimsstyrjöld eru með röndum.]] Þann 1. desember 1918 rann Ríki Slóvena, Króata og Serba saman við [[Serbía|Serbíu]] og varð hluti af [[Konungsríki Serba, Króata og Slóvena]]. Árið 1929 var þetta ríki nefnt [[Konungsríkið Júgóslavía]]. Slóvenía var iðnvæddasti og vestrænasti hluti ríkisins og varð miðstöð iðnframleiðslu sem var fjórum sinnum meiri en í Serbíu og 22 sinnum meiri en í [[Norður-Makedónía|Norður-Makedóníu]]. Vöxtur iðnframleiðslu var hraður á 3. áratugnum og vel gekk að takast á við afleiðingar [[Heimskreppan mikla|heimskreppunnar miklu]]. Eftir þjóðaratkvæðagreiðslu í Karintíu varð suðurhluti héraðsins hluti af [[Austurríki]]. Á hinn bóginn varð héraðið [[Prekmurje]] hluti Júgóslavíu. Slóvenskumælandi íbúar nærliggjandi héraða í Ítalíu, Austurríki og Ungverjalandi, urðu að þola þvingaða aðlögun að ríkjandi menningu. === Seinni heimsstyrjöld === Í stríðinu var núverandi landsvæði Slóveníu skipt í þrjá hluta sem var skipt milli [[Þriðja ríkið|Þriðja ríkisins]], [[Ítalía|Ítalíu]] og [[Ungverjaland]]s.<ref name="GJK_2013">Gregor Joseph Kranjc (2013). To Walk with the Devil, University of Toronto Press, Scholarly Publishing Division, p. introduction 5</ref> Að auki var héraðið [[Prekmurje]] og nokkur þorp í [[Neðri-Savadalur|Neðri-Savadal]] innlimuð í [[Sjálfstæð Króatía|Sjálfstæða Króatíu]] sem var leppríki nasista. [[Öxulveldin]] gerðu [[innrásin í Júgóslavíu|innrás í Júgóslavíu]] í apríl 1941 og unnu sigur á nokkrum vikum. Suðurhluti hernámssvæðisins, þar á meðal [[Ljúbljana]], varð hluti af Ítalíu, meðan Þjóðverjar hernámu norður- og austurhluta landsins. Nasistar hugðust framkvæma umfangsmiklar [[þjóðernishreinsun|þjóðernishreinsanir]] á þessum svæðum<ref name="HF2006_BerghahnBooks">Haar, I., Fahlbusch, M. (2006): [https://books.google.com/books?id=vBYW0uYved8C&pg=PA115#v=onepage&q=Slovenians%20%22ethnic%20cleansing%22&f=false German Scholars and Ethnic Cleansing, 1919–1945], Berghahn Books, {{ISBN|9781845450489}}, p. 115</ref> og hröktu Slóvena þaðan inn á yfirráðasvæði [[Nedić-stjórnin|Nedić-stjórnarinnar]] í Serbíu (7.500) og leppríkis Króata (10.000). Að auki voru um 46.000 Slóvenar reknir til Þýskalands. Þar á meðal voru börn sem orðið höfðu viðskila við foreldra sína og var komið fyrir hjá þýskum fjölskyldum.<ref name="LM2009_UNC">Lukšič-Hacin, M., Mlekuž J. (2009): [https://books.google.com/books?id=EUWc0Csfp8cC&pg=PA55 Go Girls!: When Slovenian Women Left Home], Založba ZRC SAZU, {{ISBN|9789612541705}}, p. 55</ref><ref>Zdravko Troha (2004). Kočevski Nemci – partizani [fotografije Zdravko Troha, Pokrajinski muzej Kočevje, Arhiv Slovenije]. Ljubljana: Slovensko kočevarsko društvo Peter Kosler. {{ISBN|961-91287-0-2}}</ref> Á sama tíma voru þýskumælandi íbúar útlendunnar [[Gottschee]] á hernámssvæði Ítala fluttir til svæða sem slóvenskir íbúar höfðu verið hraktir frá.<ref name="L1993_UNC">Lumans, V.O. (1993):[https://books.google.com/books?id=TIZSO31iSO4C&pg=PA175&dq=Italian+Gottschee&hl=en&sa=X&ei=Gx8tVNOzHpHcaLWUgNgE&ved=0CDsQ6AEwBQ#v=onepage&q=Italian%20Gottschee&f=false Himmler's Auxiliaries: The Volksdeutsche Mittelstelle and the German National Minorities of Europe, 1933–1945], Univ of North Carolina Press, {{ISBN|9780807820667}}, p. 175</ref> Um 30 til 40.000 Slóvenar voru skráðir í [[þýski herinn|þýska herinn]] og sendir á austurvígstöðvarnar. Notkun slóvensku var bönnuð í skólum og takmörkuð á opinberum vettvangi.<ref name="GJK_2013"/> Ítalar lögðu undir sig suður- og miðhluta Slóveníu og nefndu þá [[Ljúbljanasýsla|Ljúbljanasýslu]]. [[Þjóðfrelsishreyfing Slóvena]] var stofnuð í apríl 1941. Hreyfingin var undir stjórn kommúnista og varð hluti af [[Andspyrnuhreyfingin í Slóveníu|andspyrnuhreyfingunni í Slóveníu]] sem aftur var hluti af [[Andspyrnuhreyfing Júgóslavíu|andspyrnuhreyfingu Júgóslavíu]] undir stjórn [[Josip Broz Tito]].<ref name="JJR2013_OxfordPress">[[Rhodri Jeffreys-Jones|Jeffreys-Jones, R.]] (2013): [https://books.google.com/books?id=3gK7e8LpXvcC&pg=PA87&dq=Europe%27s+most+effective+Anti+Nazi+resistance&hl=en&sa=X&ei=6eydUaOmMsbm4QTrsoCIBQ&ved=0CC4QuwUwAA#v=onepage&q=most%20effective%20Anti%20Nazi%20resistance&f=false In Spies We Trust: The Story of Western Intelligence], Oxford University Press, {{ISBN|9780199580972}}</ref><ref name="AS_2005">Adams, Simon (2005): [https://books.google.com/books?id=Cmm4J2Ug4o8C&pg=PA1981&dq=resistance+Europe&hl=en&sa=X&ei=1u2dUZT5IKam4gSZ3YCwDQ&ved=0CFMQuwUwBg#v=onepage&q=resistance%20Europe&f=false The Balkans], Black Rabbit Books, {{ISBN|9781583406038}}</ref> [[File:Boji za Trst in Slovensko primorje.jpg|thumbnail|left|Andspyrnumenn berjast í héruðunum Tríeste og Primorje 1945.]] Þegar andspyrnan hófst sumarið 1941 jókst ofbeldi ítalskra hersveita gegn slóvenskum borgurum. Ítölsk yfirvöld flutt um 25.000 manns í [[ítalskar fangabúðir]], eða 7,5% íbúa hernámssvæðisins. Alræmdustu búðirnar voru [[Rab-fangabúðirnar]] og [[Gonars-fangabúðirnar]]. Ítalar fjármögnuðu gagnskæruliðahópa sem voru myndaðir af kaþólskum Slóvenum gegn ofbeldi andspyrnunnar. Eftir [[vopnahléð á Ítalíu]] í september 1943 tóku Þjóðverjar við stjórn Ljúbljanasýslu og Littoral-héraðs og gerðu þau hluta af [[Aðgerðasvæði við strönd Adríahafs]]. Þeir skipulögðu [[Slóvenska heimavarnarliðið]] gegn andspyrnuhreyfingum og settu upp leppstjórn í Ljúbljana. Andspyrnan breiddist hins vegar út og kom á sínu eigin stjórnkerfi sem varð grunnurinn að sambandsstjórn Slóvena innan sósíalísku Júgóslavíu.<ref name=Tomasevich_2001>{{cite book|first=Jozo|last=Tomasevich|title=War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration|volume=2|publisher=Stanford University Press|year=2001|location=San Francisco|isbn=0-8047-3615-4|url=https://books.google.com/books?id=fqUSGevFe5MC|ref=Tomasevich_2001|pages=96–97}}</ref><ref name="Dennison I. Rusinow 1978, p. 2">{{Cite book|last=Rusinow|first=Dennison I.|title=The Yugoslav experiment 1948–1974|url=https://archive.org/details/yugoslavexperime0000rusi_k1l5|publisher=[[University of California Press]]|year=1978|page=[https://archive.org/details/yugoslavexperime0000rusi_k1l5/page/2 2]|isbn=0-520-03730-8}}</ref> [[File:Bundesarchiv Bild 121-0721, Marburg-Drau, Adolf Hitler.jpg|thumb|left|[[Adolf Hitler]] og [[Martin Bormann]] heimsækja [[Maribor]] í apríl 1941.]] Árið 1945 unnu júgóslavneskir andspyrnumenn sigur á hernámsliðinu og stofnuðu Sambandsríki alþýðunnar [[Júgóslavía|Júgóslavíu]]. [[Sósíalíska lýðveldið Slóvenía]] varð hluti af sambandsríkinu með kommúnistastjórn. Um 8% af íbúum Slóveníu létu lífið í [[síðari heimsstyrjöld]]. Slóvenskir [[gyðingar]] sem flestir bjuggu í Prekmurje létu lífið í [[helförin]]ni. Þýskumælandi íbúar, sem áður höfðu verið um 2,5% íbúa, voru ýmist hraktir burt eða drepnir í kjölfar stríðsins. Hundruð [[Istríu-Ítalar|Istríu-Ítala]] og Slóvena sem voru andsnúnir kommúnisma voru myrt í [[foibe-fjöldamorðin|foibe-fjöldamorðunum]] og yfir 25.000 flúðu eða voru hrakin á brott frá [[Slóvenska Istría|Slóvensku Istríu]].<ref>{{cite web|url=http://www.kozina.com/premik/indexeng_porocilo.htm|title=Slovene-Italian Relations 1880–1956 – Report of the Slovene-Italian historical and cultural commission|access-date=22 April 2015|archive-date=8 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408133844/http://www.kozina.com/premik/indexeng_porocilo.htm|url-status=dead}}</ref> Um 130.000 manns, aðallega pólitískir andstæðingar kommúnista, voru teknir af lífi á milli maí og júní árið 1945.<ref>{{Cite web|title=Communist crimes in Slovenia: mass graves and public discussion|url=https://communistcrimes.org/en/communist-crimes-slovenia-mass-graves-and-public-discussion|access-date=15 October 2020|website=Communist crimes in Slovenia: mass graves and public discussion {{!}} Communist Crimes|language=en}}</ref> === Sósíalistaríkið Júgóslavía === [[File:Razgledanje spomenika u Dražgošama.jpg|thumb|[[Josip Broz Tito]] og [[Edvard Kardelj]] (t.v.) í [[Dražgoše]], 1977.]] Þegar Júgóslavía var endurreist í kjölfar stríðsins var [[Sósíalíska lýðveldið Slóvenía]] stofnað og varð eitt af sambandsríkjum [[Júgóslavía|Júgóslavíu]]. Júgóslavía var [[sósíalistaríki]], en vegna [[deilur Títós og Stalíns|deilna Títós og Stalíns]] árið 1948 ríkti mun meira einstaklings- og athafnafrelsi þar en í löndum [[Austurblokkin|Austurblokkarinnar]]. Árið 1947 urðu [[Littoral-hérað]] og [[Innri-Karníóla]], sem Ítalía hafði lagt undir sig eftir fyrri heimsstyrjöld, hlutar af Slóveníu. Milli 1949 og 1953 var rekin stefna um [[samyrkjubú|samyrkjuvæðingu]] landbúnaðarins sem mistókst. Við tók tímabil aukins frjálsræðis undir yfirskriftinni, [[sjálfstjórn verkamanna]]. Nýja stefnan var hugarsmíð slóvenska marxíska hugsuðarins [[Edvard Kardelj]] sem var einn aðalhöfundur [[títóismi|títóismans]]. Meintir andstæðingar þessarar stefnu, innan og utan kommúnistaflokksins, voru ofsóttir og þúsundir voru sendar á fangaeyjuna [[Goli otok]]. Seint á 6. áratugnum jókst menningarlegt frelsi og frjáls för yfir landamærin að vestrænum ríkjum heimiluð. Fram á 9. áratuginn naut Slóvenía mikils sjálfræðis innan sambandsríkisins. Árið 1956 stofnað Tito, ásamt fleiri þjóðarleiðtogum, [[Samtök hlutlausra ríkja]]. Á 6. áratugnum óx slóvenska hagkerfið hratt og iðnvæðing jókst. Með enn frekari valddreifingu í Júgóslavíu á 7. áratugnum varð [[verg landsframleiðsla]] í Slóveníu 2,5 sinnum meiri en meðaltalið í Júgóslavíu. Andstaða við stjórnina var mest meðal menntafólks og varð sérstaklega áberandi eftir lát Títós 1980 þegar bæði efnahagur og stjórnmál í Júgóslavíu urðu erfiðari.<ref name="culture.si"/> Átök um efnahagsaðgerðir birtust í almenningsálitinu þar sem mörgum Slóvenum þótti sem verið væri að arðræna landið til að fjármagna dýran rekstur sambandsstjórnarinnar í Belgrad. === Vorið í Slóveníu === Árið 1987 krafðist hópur menntamanna sjálfstæðis Slóveníu í 57. tölublaði tímaritsins ''[[Nova revija]]''. [[Nefnd um vernd mannréttinda]] hóf baráttu fyrir lýðræðisumbótum. Í september 1989 voru samþykktar nokkrar stjórnarskrárbreytingar til að koma á [[þingræði]] í Slóveníu.<ref>{{cite book |url=http://www.fdv.si/zalozba/pdf-ji/135.pdf |title=Razvoj parlamentarizma: funkcije sodobnih parlamentov |language=sl |trans-title=The Development of Parliamentarism: The Functions of Modern Parliaments |first=Drago |last=Zajc |page=109 |publisher=Publishing House of the Faculty of Social Sciences, University of Ljubljana |year=2004 |isbn=961-235-170-8 |access-date=27 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426072954/http://www.fdv.si/zalozba/pdf-ji/135.pdf |archive-date=26 April 2012 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.svz.gov.si/si/zakonodaja_in_dokumenti/osamosvojitveni_akti_republike_slovenije/ |title=Osamosvojitveni akti Republike Slovenije |language=sl |publisher=Office for Legislation, Government of the Republic of Slovenia |access-date=27 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117183414/http://www.svz.gov.si/si/zakonodaja_in_dokumenti/osamosvojitveni_akti_republike_slovenije/ |archive-date=17 January 2012 |url-status=dead }}</ref> Þann 7. mars breytti slóvenska þingið nafni landsins í „Lýðveldið Slóvenía“.<ref name="twenty.si">{{cite web |author=Innovatif and ORG.TEND |url=http://www.twenty.si/first-20-years/90/ |title=Year 1990 &#124; Slovenia 20 years |publisher=Twenty.si |date=14 May 1992 |access-date=2 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120611063423/http://www.twenty.si/first-20-years/90/ |archive-date=11. júní 2012 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.uradni-list.si/dl/vip_akti/1990-02-0402.pdf |title=Odlok o razglasitvi ustavnih amandmajev k ustave<!-- sic! --> Socialistične Republike Slovenije |language=sl |journal=Uradni List Republike Slovenije |date=16 March 1990 |access-date=27 December 2011 |archive-date=27 nóvember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131127111321/http://www.uradni-list.si/dl/vip_akti/1990-02-0402.pdf |url-status=dead }}</ref> Í apríl 1990 fóru fyrstu lýðræðislegu kosningarnar fram og sameinuð stjórnarandstaða leidd af [[Jože Pučnik]] vann sigur. [[File:Teritorialci so z armbrustom zadeli tank v križišču pred MMP Rožna Dolina..jpg|thumb|left|Slóvenskar varnarsveitir berjast gegn skriðdrekum Júgóslavíuhers í [[Tíu daga stríðið|tíu daga stríðinu]] 1991.]] Upphaf byltingarinnar í Slóveníu var næstum ári á undan [[byltingarárið 1989|byltingunum 1989]] í Austur-Evrópu, en fór að mestu framhjá alþjóðasamfélaginu. Þann 23. desember samþykktu yfir 88% íbúa að lýsa yfir sjálfstæði Slóveníu.<ref name="Felicijan">{{cite conference|url=http://www.pokarh-mb.si/fileadmin/www.pokarh-mb.si/pdf_datoteke/Radenci2007/Felicijan.pdf |title=Prevzem arhivskega gradiva plebiscitnega referenduma o samostojnosti Republike Slovenije |language=sl, en|first=Suzana |last=Felicijan Bratož |conference=6. zbornik referatov dopolnilnega izobraževanja s področja arhivistike, dokumentalistike in informatike v Radencih od 28. do 30. marca 2007 |conference-url=https://www.pokarh-mb.si/index.php?id=126 |pages=453–458 |year=2007 |publisher=Regional Archives Maribor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113023555/http://www.pokarh-mb.si/fileadmin/www.pokarh-mb.si/pdf_datoteke/Radenci2007/Felicijan.pdf |archive-date=13 November 2012 }}</ref><ref name="STAT11">{{cite book |chapter-url=http://www.stat.si/letopis/2011/05_11/05-11-11.htm |title=Statistični letopis 2011 |chapter=Volitve |trans-chapter=Elections |page=108 |publisher=Statistical Office of the Republic of Slovenia |work=Statistical Yearbook 2011 |year=2011 |volume=15 |issn=1318-5403 |access-date=2022-09-07 |archive-date=2013-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130826065022/http://www.stat.si/letopis/2011/05_11/05-11-11.htm |url-status=dead }}</ref> Þann 25. júní 1991 lýsti Slóvenía yfir sjálfstæði.<ref name="Škrk1999"/><ref name="Jonsson">{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=OegWny-r8TEC&pg=PA30 |title=Democratic Transition in Slovenia: Value Transformation, Education, And Media |editor1-first=Sabrina |editor1-last=P. Ramet |editor2-first=Danica |editor2-last=Fink-Hafner |chapter=Changing Concepts of Rights |first=Anna |last=Jonsson |page=75 |year=2006 |publisher=Texas A&M University Press |isbn=978-1-58544-525-7 }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Snemma morguns þann 27. júní sendi [[Alþýðuher Júgóslavíu]] herlið til að koma í veg fyrir stofnun nýs ríkis, sem leiddi til [[Tíu daga stríðið|tíu daga stríðsins]].<ref name="Race">{{cite book |url=http://dk.fdv.uni-lj.si/dela/Race-Helena.PDF |title="Dan prej" – 26. junij 1991: diplomsko delo |language=sl |first=Helena |last=Race |publisher=Faculty of Social Sciences, University of Ljubljana |year=2005 |access-date=3 February 2011}}</ref><ref name="SAF History">{{cite web |url=http://www.slovenskavojska.si/en/about-the-slovenian-armed-forces/history/ |title=About the Slovenian Military Forces: History |publisher=Slovenian Armed Forces, Ministry of Defence |access-date=3 February 2011 |archive-date=19 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090519044755/http://www.slovenskavojska.si/en/about-the-slovenian-armed-forces/history/ |url-status=dead }}</ref> Þann 7. júlí var [[Brijuni-samþykktin]] undirrituð og komið á vopnahléi meðan útfærslu sjálfstæðis Slóveníu var frestað í þrjá mánuði.<ref>{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=FeiKg3TuNl0C&pg=PA157 |title=Yugoslavia's Bloody Collapse: Causes, Course and Consequences |first=Christopher |last=Bennett |chapter=Slovenia Fights |page=159 |year=1995 |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |isbn=978-1-85065-232-8}}</ref> Við lok mánaðarins hurfu síðustu hermennirnir frá Slóveníu. Landið slapp því við þau stríðsátök sem léku aðra hluta Júgóslavíu grátt á tíunda áratugnum. Í desember 1991 var ný [[stjórnarskrá Slóveníu|stjórnarskrá]] tekin upp,<ref name="Jonsson"/> og þar á eftir komu lög um [[einkavæðing]]u fyrirtækja.<ref name="Klemenčič2004">{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ORSMBFwjAKcC&pg=PA298 |title=The Former Yugoslavia's Diverse Peoples: A Reference Sourcebook |first1=Matjaž |last1=Klemenčič |first2=Mitja |last2=Žagar |chapter=Democratization in the Beginning of the 1990s |page=298 |isbn=978-1-57607-294-3 |publisher=ABC-CLIO |year=2004}}</ref> Aðildarríki [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] viðurkenndu sjálfstæði Slóveníu 15. janúar 1992 og landið fékk inngöngu í [[Sameinuðu þjóðirnar]] 22. maí 1992.<ref name="Borak2004">{{cite book |chapter-url=https://archive.org/details/sloveniafromyugo0000mrak |chapter-url-access=registration |title=Slovenia: From Yugoslavia to the European Union |publisher=World Bank Publications |editor1-first=Mojmir |editor1-last=Mrak |editor2-first=Matija |editor2-last=Rojec |editor3-first=Carlos |editor3-last=Silva-Jáuregui |year=2004 |series=World Bank Publications |isbn=978-0-8213-5718-7 |chapter=Institutional Setting for the New Independent State |first1=Neven |last1=Borak |first2=Bistra |last2=Borak |page=[https://archive.org/details/sloveniafromyugo0000mrak/page/58 58]}}</ref> Slóvenía tók þátt í [[stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríðinu í Afganistan]] frá 2001 til 2021. Landið gekk í Evrópusambandið 1. maí 2004.<ref>{{cite web |title=Slovenia |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/slovenia_en |website=european-union.europa.eu |language=en |access-date=2022-09-07 |archive-date=2022-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220902033800/https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/slovenia_en |url-status=dead }}</ref> Slóvenía á eitt sæti í [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]] og sjö slóvenskir þingmenn voru kosnir á [[Evrópuþingið]] 13. júní 2004. Sama ár gerðist Slóvenía aðili að [[NATO]].<ref>{{cite web |title=Slovenia's NATO membership {{!}} GOV.SI |url=https://www.gov.si/en/topics/slovenias-nato-membership/ |website=Portal GOV.SI |language=en}}</ref> Í kjölfarið tókst Slóveníu að uppfylla skilyrði [[Maastricht-sáttmálinn|Maastricht-sáttmálans]] og tók upp [[evra|evru]] 1. janúar 2007.<ref>{{Cite web|url=https://ec.europa.eu/economy_finance/articles/euro/slovenia_joins_the_euro_area_en.htm|title = Slovenia joins the euro area – European Commission}}</ref> Landið var fyrsta fyrrum kommúnistaríkið sem fór með [[forsæti Ráðs Evrópusambandsins]] í sex mánuði 2008. Þann 21. júlí 2010 gerðist Slóvenía aðili að [[OECD]].<ref>{{cite web |url=http://www.oecd.org/slovenia/sloveniasaccessiontotheoecd.htm |publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] |title=Slovenia's accession to the OECD |date=21 July 2010 |access-date=22 July 2016 }}</ref> Vonbrigði með misskiptingu og innlenda auðmenn komu fram í [[mótmælin í Slóveníu 2012-2013|mótmælum 2012-2013]].<ref>[http://www.mladina.si/118056/joachim-becker-nujno-je-treba-zavreti-poglabljanje-neoliberalizma-v-evropski-uniji-saj-je-to-slep/ Joachim Becker: "Nujno je treba zavreti poglabljanje neoliberalizma v Evropski uniji, saj je to slepa ulica"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130507021628/http://www.mladina.si/118056/joachim-becker-nujno-je-treba-zavreti-poglabljanje-neoliberalizma-v-evropski-uniji-saj-je-to-slep/ |date=7 May 2013 }}, viðtal við [[Joachim Becker]], [[Mladina]], 23. nóvember 2012</ref> [[Nefnd til að koma í veg fyrir spillingu í Lýðveldinu Slóveníu]] gagnrýndi embættisfærslu stjórnar og stjórnarandstöðu 2012 til 2013. Í kjölfarið bentu lögfræðingar á þörf fyrir breytingar á lagaumhverfinu til að koma í veg fyrir [[geðþóttastjórn]].<ref>[https://www.dnevnik.si/slovenija/v-ospredju/samovolja-politikov-presega-vse-meje "Posvet pravnikov. Samovolja politikov presega vse meje"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130627174925/https://www.dnevnik.si/slovenija/v-ospredju/samovolja-politikov-presega-vse-meje |date=2013-06-27 }}, Dnevnik, 18. janúar 2013.</ref> == Landfræði == [[Mynd:Triglav.jpg|thumb|250px|[[Triglav]] er hæsta fjall Slóveníu (2.864 m).]] Sagt er að fjögur svæði mætist í Slóveníu: [[Alpafjöllin]], [[Dinarísku alparnir]], [[Pannónía|Pannóníska sléttan]] og [[Miðjarðarhafið]]. Hæsta fjall Slóveníu heitir [[Triglav]] (2.864 m). Meðalhæð yfir sjávarmáli er 557 m. Slóvenía er þriðja mest skógi vaxna land Evrópu, á eftir [[Finnland]]i og [[Svíþjóð]]. Rúmlega helmingur landsins (11.691 km²) er þakinn [[skógur|skógi]], hluti þeirra er ævaforn. Stærst þeirra svæða er [[Kočevje]]. Graslendi þekur 5.593 km², 2.471 km² teljast til garða og engja. Loks eru 363 km² undirlagðir [[aldingarður|aldingörðum]] og 216 km² af [[vínekra|vínekrum]]. Strandlengja Slóveníu er 47 km. Ríkjandi loftslagsbelti eru [[miðjarðarhafsloftslag]] við strendurnar, [[alpaloftslag]] við fjöllin og [[meginlandsloftslag]] í austurhluta landsins. Meðalhitastig er -2&nbsp;°C í Janúar og 21&nbsp;°C í Júlí. Meðal[[úrkoma]] er 1.000 mm við strendurnar en svo 3.500 mm í Ölpunum, 800 mm í suðvestri og 1.400 mm á miðju landi. Fyrstu landfræðilegu svæðisskiptingar Slóveníu voru þróaðar af landfræðingunum [[Anton Melik]] (1935-1936) og [[Svetozar Ilešič]] (1968). Nýrri svæðisskipting sem [[Ivan Gams]] lagði til skiptir Slóveníu upp í eftirfarandi yfirsvæði: * [[Alparnir]] (''visokogorske Alpe'') * Hæðir við rætur Alpanna (''predalpsko hribovje'') * [[Ljúbljanadalurinn]] (''Ljubljanska kotlina'') * Miðjarðarhafsundirlendi Slóveníu (''submediteranska - primorska Slovenija'') * [[Dínarísku Alparnir|Dínaríska]] [[karst]]landslagið í Innri-Slóveníu (''dinarski kras notranje Slovenije'') * Pannóníuundirlendi Slóveníu (''subpanononska Slovenija'') Samkvæmt nýrri landfræðilegum skiptingum skiptist landið í fjögur yfirsvæði. Þau eru Alpasvæðið, Miðjarðarhafssvæðið, Dínaríska svæðið og Pannoníska svæðið. Svæðin eru skilgreind út frá hæð og loftslagi (meginlandsloftslag, alpaloftsslag og miðjarðarhafsloftslag), en ekki eru glögg skil á milli þeirra. Þessum yfirsvæðum er svo skipt í mörg og fjölbreytt undirsvæði. Ríkjandi þáttur í skilgreiningu þeirra er jarðfræðileg samsetning og hæð landsins. == Stjórnmál == [[Mynd:Presidential_Palace._Ljubljana.jpg|thumb|right|Forsetahöllin og aðsetur ríkisstjórnarinnar í Ljúbljana.]] Slóvenía er [[fjölflokkakerfi|fjölflokka]] [[þingræði]]. [[Þjóðhöfðingi]] Slóveníu er [[forseti Slóveníu|forseti landsins]] sem er kjörinn í lýðræðislegum kosningum á fimm ára fresti og gegnir mikilvægu hlutverki sem sameiningartákn.<ref name="Furtlehner">{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=uQafEg3TQJUC&pg=PA126 |title=Compliance in the Enlarged European Union: Living Rights Or Dead Letters? |editor1-first=Gerda |editor1-last=Falkner |editor2-first=Oliver |editor2-last=Treib |editor3-first=Elizabeth |editor3-last=Holzleithner |publisher=Ashgate Publishing, Ltd |year=2008 |isbn=978-0-7546-7509-9 |pages=126–127 |chapter=Slovenia |first=Petra |last=Furtlehner}}</ref> Forsetinn er jafnframt æðsti maður [[Slóveníuher|hers Slóveníu]].<ref>{{cite encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=M3A-xgf1yM4C&pg=PA832 |work=Encyclopedia of World Constitutions |editor-first=Gerhard |editor-last=Robbers |article=Slovenia |first=Lovro |last=Šturm |title=The President of the Republic |year=2006 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-0-8160-6078-8 |page=832}}</ref> [[Forsætisráðherra Slóveníu|Forsætisráðherra]] fer fyrir framkvæmdarvaldinu ásamt stjórnarráði ráðherra, sem kjörnir eru af þinginu.<ref name="Borak2004"/> Slóvenska þingið er [[tvískipt þing|tvískipt]]. Það samanstendur af þjóðþinginu (''Državni zbor'') og þjóðarráðinu (''Državni svet''). Þjóðþingið samanstendur af 90 sætum. 88 sæti eru skipuð fulltrúum sem eru kjörnir með [[hlutfallskosning]]u. Tvö sæti eru frátekin fyrir innfæddu ungversku og ítölsku minnihlutahópana.<ref name="Prunk2007">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=dzAWAQAAMAAJ |title=Facts about Slovenia |first1=Janko |last1=Prunk |first2=Jernej |last2=Pikalo |first3=Marko |last3=Milosavljevič |year=2007 |publisher=Government Communication Office, Government of the Republic of Slovenia |isbn=978-961-6435-45-1 |page=23}}</ref> Þjóðarráðið hefur 40 sæti, sem samanstendur af fulltrúum hagsmunahópa á sviði velferðar, hagkerfis, fagmanna og sérhópa. Þingkosningar eru á fjögurra ára fresti, en þjóðarráðskosningar eru haldnar með óbeinum hætti á fimm ára fresti. === Stjórnsýslueiningar === Einu formlegu stjórnsýslueiningar landsins eru sveitarfélögin (''občine'') sem eru 212 talsins. Fyrir hverju sveitarfélagi fer sveitarstjóri (''župan'') sem er kosinn til fjögurra ára í senn, og sveitarstjórnir (''občinski svet''). Í flestum sveitarfélögum er bæjarráðið kosið með hlutfallskosningu, en í nokkrum minni sveitarfélögum er notast við [[meirihlutakosning]]u. Sveitarstjórinn skipar formann bæjarráðs.<ref name="www2.gov.si">{{cite web|url=http://www2.gov.si/zak/Zak_vel.nsf/0/660b7ab7cbd45736c125662d0037c142?OpenDocument |title=Sprejet zakon |publisher=.gov.si |date=13 July 2000 |access-date=2 June 2012}}</ref> [[Celje]], [[Koper]], [[Kranj]], [[Ljubljana]], [[Maribor]], [[Murska Sobota]], [[Nova Gorica]], [[Novo Mesto]], [[Ptuj]], [[Slovenj Gradec]] og [[Velenje]] teljast til bæjarfélaga (þéttbýlis). ==== Söguleg skipting ==== [[Mynd:Slo regions marked3.jpg|thumb|right|250px|Slóvenía er skipt, samkvæmt hefð, í átta svæði.]] Eins og gefið er upp í ''Enciklopedija Slovenije'' (Alfræðirit Slóveníu) eru hefðbundin landsvæði Slóveníu byggð á gamalli skiptingu Slóveníu í fjögur krúnulönd Habsborgara (Carniola, Carinthia, Styria og Littoral), og svæði þeirra eru: * [[Efri-Carniola]] (''Gorenjska'') (Merkt á kortinu sem U.C.) * [[Styria]] (''Štajerska'') (S) * [[Transmuraland]] (''Prekmurje'') (T) * [[Carinthia]] (''Koroška'') (C) * [[Innri-Carniola]] (''Notranjska'') (I.C.) * [[Neðri-Carniola]] (''Dolenjska'') (L.C.) * [[Goriška]] (G) * [[Slóvenska Istría]] (''Slovenska Istra'') (L) Síðustu tvö svæðin eru yfirleitt talin saman sem strandsvæðið (''Littoral'' eða ''Primorska''). Hvíta-Carniola (''Bela krajina''), sem er hluti Neðri-Carniolu, er yfirleitt talið sem hluti sérstaks svæðis. ==== Tölfræðileg skipting ==== [[Mynd:Slovenia Regions.png|thumb|right|400px|Slóveníu skipt í tólf svæði .]] Slóveníu er, frá og með [[maí]] [[2005]] skipt í tólf svæði vegna lagalegra og tölfræðilegra álitaefna. {| |- valign="top" | <!--column 1--> {| | 1 || {{kortaskýring|#C4FFC4|'''Gorenjska'''}} </tr> | 2 || {{kortaskýring|#B9B9FF|'''Goriška'''}} </tr> | 3 || {{kortaskýring|#FFC5C5|'''Jugovzhodna Slovenija'''}} </tr> | 4 || {{kortaskýring|#FFC8FF|'''Koroška'''}} </tr> | 5 || {{kortaskýring|#FFFFC9|'''Notranjsko-kraška'''}} </tr> | 6 || {{kortaskýring|#BDFFFF|'''[[Obalno-kraška]]'''}} </tr> |} | <!--column 2--> {| |align="right"| 7 || {{kortaskýring|#D1A4A4|'''Osrednjeslovenska'''}} </tr> |align="right"| 8 || {{kortaskýring|#AED6AE|'''Podravska'''}} </tr> |align="right"| 9 || {{kortaskýring|#C5C5E2|'''Pomurska'''}} </tr> | 10 || {{kortaskýring|#DBB6DB|'''Savinjska'''}} </tr> | 11 || {{kortaskýring|#DFDFBF|'''Spodnjeposavska'''}} </tr> | 12 || {{kortaskýring|#B3D9D9|'''Zasavska'''}} |} |} Verið er að undirbúa nýja skiptingu landsins í á bilinu 12-14 svæði. Þó getur hugsast að þessi tólf svæði haldi sér. Eftir á að opinbera tillögur þess efnis. Að því loknu verður málið rætt á þingi. == Efnahagslíf == Slóvenía er hátekjuland ($23,250 árið 2006), með hæstu [[verg landsframleiðsla|vergu landsframleiðslu]] af þem löndum sem nýlega gengu inn í ESB eða um 90% af meðaltali innan Evrópu. [[Verðbólga]] hefur minnkað mikið undanfarið og er nú um meðaltal innan Evrópu. [[Hagvöxtur]] hefur verið mikill síðustu ár (5.2% fyrstu 9 mánuði 2006, 4.0% árið 2005, 4.4% árið 2004, áætlaður 4.8% 2007), eftir að hafa verið aðeins 2.7% 2003 áður en landið gekk inn í ESB. Landið var það fyrsta af nýju Evrópusambandslöndunum til að taka upp [[evra|evru]] árið 2007. Það hefur verið hluti af [[Efnahags- og framfarastofnunin]]ni frá 2010..<ref name="VE2012-03-15">{{cite web |url=http://dunaj.veleposlanistvo.si/index.php?id=4035&L=1 |title=Osnovni gospodarski podatki o Sloveniji |language=sl |publisher=Embassy of the Republic of Slovenia Vienna |access-date=15 March 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120618170200/http://dunaj.veleposlanistvo.si/index.php?id=4035&L=1 |archive-date=18 June 2012}}</ref><ref>{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=1mwG3haSo_cC&pg=PA27 |chapter=Eastern Europe |title=Nations and Government: Comparative Politics in Regional Perspective |first=Thomas |last=M. Magstadt |edition=6th |year=2010 |isbn=978-0-495-91528-7 |publisher=Cengage Learning |page=27}}</ref> Efnahagsþróun er mjög ólík milli héraða.<ref name="bslo">[http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:6Y8OGV0Oc5IJ:https://www.bsi.si/library/includes/datoteka.asp%3FDatotekaId%3D4696+&cd=1&hl=de&ct=clnk&gl=de "Regional Disparities in Slovenia 2/12"]; sótt 8. apríl 2015.</ref> Frá síðustu aldamótum hafa bankar, símafyrirtæki og opinber þjónustufyrirtæki verið einkavædd. Höft á erlenda fjárfestingu hafa verið afnumin og gert er ráð fyrir að áhugi á erlendri fjárfestingu muni aukast næstu ár. == Íbúar == [[File:Population density in Slovenia.png|350px|thumb|Íbúaþéttleiki í Slóveníu eftir [[sveitarfélög Slóveníu|sveitarfélögum]] sem sýnir greinilega þéttbýlustu landsvæðin Ljúbljana og Kranj (miðju), Maribor (norðaustri) og Slóvensku Istríu (suðvestri).]] Íbúar Slóveníu eru um 2 milljónir talsins. Þéttleiki byggðar er 101 íbúar á ferkílómetra sem er með því minnsta sem gerist innan Evrópu (samanborið við til dæmis 402 í Hollandi og 195 á Ítalíu). Tölfræðihéraðið Karníóla-Karst er dreifbýlast en Mið-Slóvenía þéttbýlust. <ref>{{cite web |url=http://www.stat.si/letopis/2010/30_10/30-09-10.htm |title=30.9 Gostota naseljenosti 1.7 – Population Density, 1 July |publisher=Stat.si |access-date=25 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130826070232/http://www.stat.si/letopis/2010/30_10/30-09-10.htm |archive-date=26 August 2013 |url-status=dead }}</ref> Slóvenía er á meðal þeirra Evrópulanda þar sem þjóðin eldist hvað örast, sem stafar af lágri fæðingartíðni og auknum lífslíkum.<ref>{{cite news |url=https://www.delo.si/zgodbe/delo2020/demografski-preobrat-tiha-revolucija-med-nami.html |title=Demografski preobrat: tiha revolucija med nami |language=sl |date=20 June 2011 |first=Milena |last=Zupanič |newspaper=Delo.si |publisher=Delo, d. d. |issn=1854-6544 |archive-date=12 apríl 2026 |access-date=30 mars 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260412215338/https://www.delo.si/zgodbe/delo2020/demografski-preobrat-tiha-revolucija-med-nami.html |url-status=dead }}</ref> Næstum allir íbúar Slóveníu yfir 64 ára aldri eru komnir á eftirlaun, bæði karlar og konur.<ref name="Hoff2011">{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=vmAQ_cwR14oC&pg=PA118 |title=Population Ageing in Central and Eastern Europe: Societal and Policy Implications |chapter=Population Ageing in Slovenia and Social Support Networks of Older People |pages=118–119 |editor-first=Andreas |editor-last=Hoff |first1=Valentina |last1=Hlebec |first2=Milivoja |last2=Šircelj |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |date=September 2011 |isbn=978-0-7546-7828-1}}</ref> Hópur vinnandi fólks fer því minnkandi þrátt fyrir aðflutning.<ref>{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=OgBaG-NB9hMC&pg=PA34 |title=Slovenia |chapter=Strong Growth but an Ageing Workforce |page=34 |publisher=OECD Publishing |date=July 2009 |isbn=978-92-64-06894-0}}</ref> Tillaga um að hækka eftirlaunaaldurinn úr því sem nú er (57 ár fyrir konur og 58 ár fyrir karla) var fellt í þjóðaratkvæðagreiðslu í júní 2011.<ref name="CNBC2012-01-23">{{cite news |url=https://www.cnbc.com/id/46010334/Countries_With_Aging_Populations?slide=3 |title=Countries with Aging Populations |work=CNBC |date=23 January 2012 |first=Rajeshni |last=Naidu-Ghelani |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130223035533/http://www.cnbc.com/id/46010334/Countries_With_Aging_Populations?slide=3 |archive-date=23 February 2013}}</ref> Töluverður munur er á lífslíkum karla (78,2 ár) og kvenna (84 ár).<ref>{{Cite web|url=http://data.oecd.org/healthstat/life-expectancy-at-birth.htm|title=Health status – Life expectancy at birth – OECD Data|website=theOECD|access-date=23 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190811172303/https://data.oecd.org/healthstat/life-expectancy-at-birth.htm|archive-date=11 August 2019|url-status=dead}}</ref> [[Fæðingartíðni]] árið 2014 var metin á 1,33 börn á konu, sem er nokkuð undir jafnvægishlutfallinu 2,1.<ref>{{cite web| url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/slovenia/| title = The World Factbook| access-date = 2022-08-07| archive-date = 2021-01-09| archive-url = https://web.archive.org/web/20210109194253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/slovenia/| url-status = dead}}</ref> Meirihluti barna (58,6% árið 2016) fæðist utan hjónabands.<ref>{{cite web|url=http://www.stat.si/StatWeb/en/News/Index/6768|title=Births, Slovenia, 2016|website=Stat.si|access-date=3 August 2017|archive-date=29 desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211229090746/https://www.stat.si/StatWeb/en/News/Index/6768|url-status=dead}}</ref> Árið 2009 var [[Listi yfir lönd eftir tíðni sjálfsmorða|tíðni sjálfsmorða]] í Slóveníu 22 á 100.000 íbúa á ári, sem er með því mesta sem gerist í Evrópu.<ref name="stat2009suicide">{{cite web |url=http://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?id=3380 |title=World Suicide Prevention Day 2010 |publisher=Statistical Office of the Republic of Slovenia |date=8 September 2010 |access-date=14 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101113165716/http://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?id=3380 |archive-date=13 November 2010 |url-status=dead }}</ref> Frá 2000 til 2010 hafði þessi tíðni samt lækkað um 30%. Töluverður munur er á kynjum og landsvæðum.<ref>{{cite web |url=http://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?id=4162 |title=World Suicide Prevention Day 2011 |date=8 September 2011 |publisher=Statistical Office of the Republic of Slovenia |access-date=7 ágúst 2022 |archive-date=16 nóvember 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141116001339/https://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?id=4162 |url-status=dead }}</ref> == Menning == [[Mynd:Kozolec_Velika_Strmica.jpg|thumb|right|Heyþurrkhjallur í Slóveníu.]] Meðal þekktustu fulltrúa slóvenskrar menningar á heimsvísu eru hljómsveitin [[Laibach]] og heimspekingurinn [[Slavoj Žižek]]. Varðveittar sögulegar byggingar í Slóveníu eru meðal annars 2.500 kirkjur, 1.000 kastalar, rústir og herragarðar, býli og sérstakar byggingar til heyþurrkunar sem nefnast ''kozolci''.<ref>{{Cite book|last1=Planet|first1=Lonely|url=https://books.google.com/books?id=R4RADAAAQBAJ&pg=PT498|title=Lonely Planet Slovenia|last2=Bain|first2=Carolyn|last3=Fallon|first3=Steve|date=1 May 2016|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-76034-148-0|pages=498|language=en}}</ref> Fjórir staðir í Slóveníu eru á [[heimsminjaskrá UNESCO]]. [[Škocjan-hellar]] og [[karst]]landslagið þar í kring eru verndað svæði.<ref>{{Cite web|title=Škocjan Caves mark 30th anniversary of UNESCO listing|url=http://www.sloveniatimes.com/skocjan-caves-mark-30th-anniversary-of-unesco-listing|website=The Slovenia Times|date=26 November 2016|access-date=21 May 2020|archive-date=19 maí 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519004628/https://sloveniatimes.com/skocjan-caves-mark-30th-anniversary-of-unesco-listing/|url-status=dead}}</ref> Gömlu skógarnir í kringum [[Goteniški Snežnik]] og [[Kočevski Rog]] í suðausturhluta landsins eru líka friðaðir. [[Idrija-kvikasilfursnámurnar]] eru á listanum og líka forsögulegu [[stauraþorp]]in í [[Ljúbljanamerski]].<ref>{{cite journal |last1=Budja |first1=Mihael |last2=Mlekuz |first2=Dimitrij |s2cid=140165952 |title=Lake or Floodplain? Mid-Holocene Settlement Patterns and the Landscape Dynamic of the Izica Floodplain (Ljubljana Marsh, Slovenia) |journal=The Holocene |date=2010 |volume=20 |issue=8 |page=1269 |doi=10.1177/0959683610371998|bibcode=2010Holoc..20.1269B }}</ref> Einn mest ljósmyndaði staður landsins eru byggingarnar á [[Bledeyja|Bledeyju]]. Kastalinn er safn og veitingastaður. Í nágrenni [[Postonja]] er [[Predjamakastali]] hálffalinn í helli. Á söfnum í Ljúbljana og annars staðar má sjá einstakar minjar eins og [[Divje Babe-flautan|Divje Babe-flautuna]] og [[hjólið frá Ljúbljanamerski]] sem er talið elsta varðveitta [[hjól]] heims. Í Ljúbljana er að finna arkitektúr frá tímum [[barokk]]sins og [[Art Nouveau]] auk samtímabyggingarlistar. Nýstárlegar gönguleiðir og brýr í Ljúbljana eftir slóvenska arkitektinn [[Jože Plečnik]] eru eitt af því eftirtektarverðasta við borgina. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.slovenia.si/ Slovenia.si Opinber vefgátt] * [http://www.vlada.si/en/ Vefur ríkisstjórnar Slóveníu] * [http://www.sloveniatimes.com Slovenia Times: slóvenskt dagblað á ensku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011002229/http://www.sloveniatimes.com/ |date=2007-10-11 }} {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} [[Flokkur:Slóvenía| ]] kzzyuqbx4b146wjmuu45loefgbiz5kk 0 6277 1975150 1955455 2026-08-13T06:37:56Z ~2026-44377-11 119479 Mynd 1975150 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|París er einnig [[París (leikur)|leikur]] og [[París (mannsnafn)|mannsnafn]].}} {{Byggð | nafn = París | nafn_í_eignarfalli = Parísar | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = La Tour Eiffel vue de la Tour Saint-Jacques, Paris août 2014 (2).jpg | mynd_texti = [[Eiffelturninn]] og [[Signa]] eru meðal tákna Parísarborgar. | mynd_alt = | fáni = Flag of Paris with coat of arms.svg | skjaldarmerki = Grandes Armes de Paris.svg | teiknibóla_kort = Frakkland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning Parísar innan Frakklands | hnit = {{WikidataCoord|Q90|type:city(2,100,000)_region:FR-75C|display=it}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Frakkland}} | undirskipting_gerð1 = Hérað | undirskipting_nafn1 = [[Île-de-France]] | hlutar_gerð = Hverfi | hlutar = 20 [[arrondissement]]s | leiðtogi_titill = Borgarstjóri | leiðtogi_nafn = [[Emmanuel Grégoire]] | leiðtogi_flokkur = [[Sósíalistaflokkurinn (Frakkland)|PS]] | heild_gerð = Borg | flatarmál_heild_km2 = 105,4 | flatarmál_þéttbýli_km2 = 2853,5 | flatarmál_stórborg_km2 = 18940,7 | hæð_m = 78 | mannfjöldi_heild = 2102650 | mannfjöldi_frá_og_með = 2023 | mannfjöldi_neðan = <ref name=pop2023>[https://www.insee.fr/fr/statistiques/1893198 Estimated populations on 1 January 2023] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170421215403/http://www.insee.fr/fr/statistiques/1893198 |date=2017-04-21 }}, [[INSEE]]. Sótt 27. mars 2023.</ref> | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 20000 | mannfjöldi_þéttbýli = 10858852 | mannfjöldi_stórborg = 13024518 | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | vefsíða = {{URL|www.paris.fr}} }} '''París''' er höfuðborg [[Frakkland]]s og höfuðstaður héraðsins [[Île-de-France]]. París er jafnframt fjölmennasta borg Frakklands. Íbúafjöldinn í borginni var um 2,175 milljónir 2018, á 105 ferkílómetra svæði. Borgin byggðist út frá eyju í ánni [[Signa (á)|Signu]] þar sem er hinn sögulegi miðbær og dómkirkjan [[Notre Dame]]. Borgin hefur verið ein af helstu miðstöðvum fjármála, stjórnmála, viðskipta, tísku, matreiðslu, vísinda og lista í Evrópu frá 17. öld. Í héraðinu Île-de-France búa 12,2 milljónir íbúa, eða 18% íbúa landsins.<ref name="IDF_pop">{{cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=REG-11|title=Comparateur de territoire: Région d'Île-de-France (11)|publisher=INSEE|access-date=10 February 2021}}</ref> [[Verg landsframleiðsla]] í héraðinu var 709 milljarðar evra árið 2017.<ref name="Euro-PR">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/9618249/1-26022019-AP-EN.pdf/f765d183-c3d2-4e2f-9256-cc6665909c80 |title=Regional GDP per capita in EU |publisher=Eurostat |date=28 February 2018 |access-date=6 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902020336/https://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/9618249/1-26022019-AP-EN.pdf/f765d183-c3d2-4e2f-9256-cc6665909c80 |archive-date=2 September 2019 |url-status=live }}</ref> Samkvæmt könnun [[Economist Intelligence Unit]] á framfærslukostnaði um víða veröld var París önnur dýrasta borg heims, á eftir Singapúr; dýrari en Hong Kong, Zürich, Ósló og Genf.<ref>Economist Intelligence Unit Worldwide Cost of Living Survey, 2018, cited in the ''[[The Daily Telegraph|Daily Telegraph]]'', [https://www.telegraph.co.uk/travel/city-breaks/most-expensive-and-cheapest-cities-2018/ 16 March 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190330170311/https://www.telegraph.co.uk/travel/city-breaks/most-expensive-and-cheapest-cities-2018/ |date=30 March 2019 }}</ref> París er stór samgöngumiðstöð fyrir bæði lestarsamgöngur, flugsamgöngur og þjóðvegakerfið í Evrópu. Í borginni eru tveir alþjóðaflugvellir, [[Charles de Gaulle-flugvöllur]] og [[Orly-flugvöllur]].<ref>{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/story/travel/flights/todayinthesky/2018/04/09/list-worlds-20-busiest-airports-2017/498552002/|title=List: The world's 20 busiest airports (2017)|work=USA Today|access-date=2018-05-02|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180625213204/https://www.usatoday.com/story/travel/flights/todayinthesky/2018/04/09/list-worlds-20-busiest-airports-2017/498552002/|archive-date=25 June 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.airport-world.com/news/general-news/6601-aci-figures-reveal-the-world-s-busiest-passenger-and-cargo-airports.html|title=ACI reveals the world's busiest passenger and cargo airports|date=2018-04-09|work=Airport World|access-date=2018-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180628125151/http://www.airport-world.com/news/general-news/6601-aci-figures-reveal-the-world-s-busiest-passenger-and-cargo-airports.html|archive-date=28 June 2018|url-status=live}}</ref> Neðanjarðarlestarkerfi borgarinnar, [[Paris Métro]], var opnað árið 1900 og flytur 5,23 milljónir farþega á dag.<ref>{{cite web|title = Métro2030|url = http://www.ratp.fr/en/ratp/r_108501/metro2030-our-new-paris-metro/|website = RATP (Paris metro operator)|access-date = 25 September 2016|url-status=dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20161221051116/http://www.ratp.fr/en/ratp/r_108501/metro2030-our-new-paris-metro/|archive-date = 21 December 2016|df = dmy-all}}</ref> Það er annað mest notaða neðanjarðarlestarkerfi í Evrópu á eftir [[neðanjarðarlestarkerfi Moskvu]]. [[Gare du Nord]] er í 24. sæti yfir mest notuðu lestarstöðvar heims, en er líka sú mest notaða utan Japans, með 262 milljón farþega árið 2015.<ref>{{Cite news|url=https://japantoday.com/category/features/travel/the-51-busiest-train-stations-in-the-world-all-but-6-located-in-japan|title=The 51 busiest train stations in the world – all but 6 located in Japan|work=Japan Today|date=6 February 2013|access-date=22 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170422213423/https://japantoday.com/category/features/travel/the-51-busiest-train-stations-in-the-world-all-but-6-located-in-japan|archive-date=22 April 2017|url-status=live}}</ref> París er þekkt fyrir söfn og frægar byggingar. [[Louvre]] státar af mestum gestafjölda allra safna heims, með næstum 2,7 milljónir gesta árið 2020 þrátt fyrir lokanir vegna [[Covid-19-faraldurinn|Covid-19-faraldursins]] það ár.<ref>"Le Parisien", 8 January 2021, "Covid-19 - la frequentation du Musée du Louvre s'est effondrée de 72 percent en 2020"</ref> [[Musée d'Orsay]], [[Musée Marmottan Monet]] og [[Musée de l'Orangerie]] eru öll þekkt fyrir söfn myndlistar eftir [[impressjónismi|impressjónistana]]; og [[Centre Pompidou]] og [[Musée National d'Art Moderne]] geyma stærstu söfn nútíma- og samtímamyndlistar í Evrópu. [[Musée Rodin]] og [[Musée Picasso]] geyma verk eftir tvo fræga Parísarbúa. [[Musée des Arts et Métiers]], stofnað árið 1794, er tileinkað vísindum og tækni. Sögulegi miðbærinn meðfram ánni [[Signa (á)|Signu]] hefur verið á [[heimsminjaskrá UNESCO]] frá 1991. Þar eru meðal annars [[Notre Dame]]-dómkirkjan og konungskapellan [[Sainte-Chapelle]] á eyjunni [[Île de la Cité]]. [[Eiffelturninn]] var reistur í París fyrir [[Heimssýningin í París 1889|Heimssýninguna 1889]] og ráðstefnuhallirnar [[Grand Palais]] og [[Petit Palais]] voru reistar fyrir [[Heimssýningin í París 1900|Heimssýninguna 1900]]. [[Sigurboginn í París]] stendur við breiðgötuna [[Champs-Elysées]] og [[Sacré-Cœur-kirkjan]] stendur í listamannahverfinu [[Montmartre]] á hæð norðan við sögulegu miðborgina.<ref name = "unesco">{{cite web |url = http://whc.unesco.org/en/list/600 |title = Paris, Banks of the Seine |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 17 October 2021}}</ref> Árið 2020 heimsóttu 12,6 milljónir ferðamanna París, byggt á gistináttafjölda, sem var 73% fækkun miðað við árið á undan. Fjöldi erlendra gesta minnkaði um 80,7%.<ref>"Le tourisme à Paris - Chiffres clés 2020 (édition 2021)", Official Website of the Paris Convention and Visitor Bureau, retrieved September 10, 2021</ref> Söfnin voru opnuð á ný árið 2021 en með fjöldatakmörkunum og grímuskyldu. Knattspyrnufélagið [[Paris Saint-Germain F.C.]] og ruðningsfélagið [[Stade Français]] eru staðsett í París. 80.000 manna leikvangur, [[Stade de France]], var reistur í [[Saint-Denis (Seine-Saint-Denis)|Saint-Denis]] utan við borgina fyrir [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1998]]. [[Opna franska meistaramótið í tennis]] er haldið árlega á tennisvöllum í [[Stade Roland Garros]]. Borgin hýsti [[Sumarólympíuleikarnir 1900|Ólympíuleikana 1900]], [[Sumarólympíuleikarnir 1924|1924]] og [[Sumarólympíuleikarnir 2024|2024]]. [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1938]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1998|1998]], [[Heimsbikarmótið í ruðningi 2007]], [[Þjóðabikarinn 1960]], [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1984]] og [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 2016|2016]], og úrslitaleikir í [[Meistaradeild Evrópu]], hafa líka verið haldin í borginni. Síðasti leggur árlegu hjólreiðakeppninnar [[Tour de France]] fer fram á Champs-Elysées í París. == Saga borgarinnar == Þegar [[Rómaveldi|Rómverjar]] lögðu undir sig [[Gallía|Gallíu]] árið 52 f.Kr. bjó gaulverskur ættflokkur á svæðinu sem Rómverjar kölluðu [[Parisii]]. Rómverjar nefndu sína borg ''Lutetia''. Um [[Jesús Kristur|Krists]] burð hafði borgin breiðst yfir á vesturbakka Signu þar sem núna er [[Latínuhverfið]], og fengið nafnið ''París''. París var höfuðborg [[Mervíkingar|Mervíkinga]] frá árinu 508. Á [[9. öldin|9. öld]] varð borgin fyrir ítrekuðum árásum [[Víkingar|víkinga]] en umfangsmesta umsátrið um borgina fór fram undir stjórn Reginherusar nokkurs, sem sumir vilja meina að sé [[Ragnar loðbrók]], sem rændi borgina þann [[28. mars]] árið 845 og fékk mikið lausnargjald fyrir að hafa sig á brott. Á [[11. öldin|11. öld]] breiddist borgin yfir á austurbakkann og óx hratt næstu aldirnar. Árið [[1257]] var [[Sorbonne-háskóli]] stofnaður með sameiningu nokkurra skóla sem fyrir voru. [[Loðvík XIV]] færði aðsetur konungsins frá borginni til [[Versalir|Versala]] árið [[1682]]. [[1789]] hófst [[franska byltingin]] með því að Parísarbúar réðust á fangelsið [[Bastillan|Bastilluna]] [[14. júlí]]. [[Fransk-prússneska stríðið]] [[1870]] endaði með sigri Prússa og umsátri um borgina. Í umsátrinu var [[Parísarkommúnan]] stofnuð, en gafst upp eftir tvo mánuði. Eftir þetta stríð voru breiðgötur Parísar búnar til með því að rífa hluta gömlu borgarhverfanna, meðal annars til þess að auðveldara væri að koma her inn í borgina. Borgin átti visst blómaskeið undir lok [[19. öldin|19. aldar]] þegar menningarlíf blómstraði þar. París var hernumin af [[Þýskaland|Þjóðverjum]] [[1940]] og frelsuð af bandamönnum í [[ágúst]] árið [[1944]]. [[1968]] átti [[Stúdentauppreisnin í París 1968|stúdentauppreisnin]] sér stað í París. == Menntun == [[Mynd:Chateau, HEC Paris, Jouy-en-Josas, Southwest view 20160501 2.jpg|thumb|right|[[HEC Paris]]]] * [[Université Paris-Cité]] * [[Université Paris-Saclay]] * [[HEC Paris]] * [[École polytechnique]] * [[Institut d'études politiques de Paris|Sciences Po]] * [[Sorbonne Université]] * [[Parísarháskóli]] * [[Framhaldsskóli Louis-le-Grand]] * [[Framhaldsskóli Henri IV]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=435769&pageSelected=3&lang=0 ''París er alltaf París''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1991]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=435765&pageSelected=4&lang=0 ''París er þó einnar messu virði''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1991]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=435255&pageSelected=7&lang=0 ''Père Lachaise''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1981]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Höfuðborgir í Evrópu}} {{Stærstu þéttbýlissvæði í heimi}} {{stubbur|landafræði}} [[Flokkur:París| ]] [[Flokkur:Höfuðborgir í Evrópu]] 5wm135znf1sieqxgmp40xnqhn8dcwcg 0 6455 1975137 1967521 2026-08-12T19:56:16Z Berserkur 10188 1975137 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild |nafn=National Basketball Association |mynd = [[Mynd:National Basketball Association logo.svg|105px]] |Íþrótt=[[Körfubolti]] |Stofnuð=[[1946]] (sem BAA)<br>[[1949]] (sem NBA) |Fjöldi liða=30 |Land=[[Mynd:Flag of the United States.svg|21px]] [[Bandaríkin]] [[Mynd:Flag of Canada.svg|21px]] [[Kanada]] |Meistarar=[[New York Knicks]] (3. titill) |Sigursælast= [[Boston Celtics]] (18 titlar) |Heimasíða=[https://www.nba.com/ www.NBA.com] }} '''National Basketball Association''', sem í daglegu tali kallast '''NBA''', er atvinnumannadeild [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]] í Bandaríkjunum sem samanstendur af 30 liðum. Deildin byrjar í október og er til apríl. Frá miðjum apríl til byrjun júní er úrslitakeppni og úrslit. Deildin stendur einnig fyrir [[Bikarkeppni NBA]], sem fyrst var spiluð árið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.nba.com/news/nba-cup-101|title=Emirates NBA Cup: Everything you need to know|website=NBA.com|language=en|access-date=2025-01-29}}</ref> == Saga == Deildin varð til árið 1949 þegar [[Basketball Association of America]] og [[National Basketball League (Bandaríkin)|National Basketball League]] sameinuðust til að stofna nýja deild sem myndi bera heitið National Basketball Association.<ref>{{cite news |author1=Glenn Gaff |title=Cage peace: Form 18-team league |url=https://www.newspapers.com/article/star-tribune-cage-peace-form-18-team-le/149924180/ |access-date=23 June 2024 |work=[[Star Tribune]] |date=4 August 1949 |page=20 |via=[[Newspapers.com]]}}{{open access}}</ref><ref>{{cite news |title=Pro hoop war comes to end |url=https://www.newspapers.com/article/the-spokesman-review-pro-hoop-war-comes/149924952/ |access-date=23 June 2024 |work=[[The Spokesman-Review]] |agency=[[Associated Press]] |date=4 August 1949 |page=13 |via=[[Newspapers.com]]}}{{open access}}</ref> Nokkrum árum seinna fór NBA deildin að telja sögu BAA sem sína eigin og telur því meistara þeirra meðal sinna.<ref>{{cite web |title=NBA's bogus birthday sweeps Syracuse's contributions under the confetti (Editorial Board Opinion, Video) |url=https://www.syracuse.com/opinion/2021/11/nbas-bogus-birthday-sweeps-syracuses-contributions-under-the-confetti-editorial-board-opinion-video.html |website=syracuse |access-date=December 30, 2021 |date=November 28, 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/sports/2022/01/21/nba-history-nbl-baa/|title=How the NBA’s 75th anniversary sweeps away its early history|author1=Curtis Harris|date=21 January 2022|work=[[The Washington Post]]|access-date=23 June 2024}}</ref> Árið 1976 sameinaðist [[American Basketball Association]] (ABA) við NBA og gengu fjögur ABA lið við það inn í deildina; [[Brooklyn Nets|New York Nets]], [[Denver Nuggets]], [[Indiana Pacers]] og [[San Antonio Spurs]].<ref>{{Cite web|url=https://www.si.com/nba/nets/news/this-day-in-history-aba-new-york-nets-merge-to-nba-01j0k9322xzm|title=This Day in History: ABA Nets Merge to NBA|date=2024-06-17|website=Brooklyn Nets On SI|language=en-US|access-date=2025-01-29}}</ref> ===Íslendingar í NBA=== [[Pétur Guðmundsson]] var fyrsti Íslendingurinn til að leika í NBA þegar hann gekk til liðs við [[Portland Trail Blazers]] árið 1981. Hann lék seinna með [[Los Angeles Lakers]] og [[San Antonio Spurs]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20151201382d/asgeir-og-petur-teknir-inn-i-heidursholl-isi|title=Ásgeir og Pétur teknir inn í Heiðurshöll ÍSÍ|author=Óskar Ófeigur Jónsson|date=2015-03-01|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2024-10-27}}</ref> [[Jón Arnór Stefánsson]] var á mála hjá [[Dallas Mavericks]] á árunum 2003 til 2004 en kom ekki við sögu í neinum deildarleikjum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212123577d/madurinn-sem-fekk-jon-arnor-til-dallas-rekinn-fra-dallas-mavericks|title=Maðurinn sem fékk Jón Arnór til Dallas rekinn frá Dallas Mavericks|author=Óskar Ófeigur Jónsson|date=2021-06-18|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-06}}</ref> [[Ragnar Nathanaelsson]] æfði með Dallas sumarið 2016 fyrir en komst ekki á samning.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016699146d/raggi-nat-aefir-med-dallas-mavericks-aetladi-fyrst-ekki-ad-trua-thessu-|title=Raggi Nat æfir með Dallas Mavericks: „Ætlaði fyrst ekki að trúa þessu“|author=Tómas Þór Þórðarson|date=2016-08-06|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2026-05-06}}</ref> Árið 2018 reyndi [[Tryggvi Hlinason]] fyrir sér í nýliðavali NBA en var ekki valinn. Hann lék það sumar með [[Toronto Raptors]] í sumardeild NBA.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20181910439d/toronto-valdi-tryggva-i-sumardeildina|title=Toronto valdi Tryggva í sumardeildina|author=Ástrós Ýr Eggertsdóttir|date=2018-06-29|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2026-05-06}}</ref> [[Jón Axel Guðmundsson]] reyndi einnig fyrir sér í nýliðavalinu árið 2020<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2020-11-17-jon-axel-i-nylidavali-nba-a-morgun/|title=Jón Axel í nýliðavali NBA á morgun|author=[[Einar Örn Jónsson]]|date=2020-11-17|website=[[RÚV]]|access-date=2026-05-06}}</ref> án árangurs en lék seinna með [[Phoenix Suns]] í sumardeildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212143963d/jon-axel-hitti-afram-illa-i-tapi-phoenix-suns-i-sumardeild-nba-i-nott|title=Jón Axel hitti áfram illa í tapi Phoenix Suns í Sumardeild NBA í nótt |author=Óskar Ófeigur Jónsson|date=2021-08-17|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2026-05-06}}</ref> == Lið == Í NBA-deildinni leika nú 30 lið, þar af 29 staðsett í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og eitt í [[Kanada]]. [[Boston Celtics]] er sigursælasta lið deildarinnar en það hefur unnið meistaratitilinn 18 sinnum.<ref>{{Cite web|url=https://www.nba.com/news/most-championships-nba-history|title=Which NBA teams have the most championships?|website=NBA.com|language=en|access-date=2025-01-29}}</ref> [[New York Knicks]] lék gegn [[San Antonio Spurs]] í úrslitunum árið 2026 og unnu Knicks sinn 3. titil. ===Nýliðaval=== [[Nýliðaval NBA]] fer fram árlega í deildinni. Lið fá valrétt út frá ákveðnum viðmiðum og geta þau selt valréttinn öðrum liðum. === Austurdeildin === {| class="wikitable" | bgcolor="#1D428A" align="center" colspan="6"|'''<font style="color:#ffffff !important;">Austurdeildin</font>''' |- ! width=25|Riðill ! width=160|Lið ! width=160|Borg, Fylki ! width=150|Heimavöllur ! width=20|Stofnað |- ! rowspan="5" | Atlantshafs | ''[[Boston Celtics]]'' | [[Boston]], [[Massachusetts]] | [[TD Garden]] | 1946 |- | ''[[Brooklyn Nets]]'' | [[Brooklyn]], [[New York-fylki|New York]] | [[Barclays Center]] | 1967 |- | ''[[New York Knicks]]'' | [[New York City|New York]], [[New York-fylki|New York]] | [[Madison Square Garden]] | 1946 |- | ''[[Philadelphia 76ers]]'' | [[Philadelphia]], [[Pennsylvania]] | [[Wells Fargo Center]] | 1939 |- | ''[[Toronto Raptors]]'' | [[Toronto]], [[Ontario]], [[Kanada]] | [[Scotiabank Arena]] | 1995 |- ! rowspan="5" | Miðju | ''[[Chicago Bulls]]'' | [[Chicago]], [[Illinois]] | [[United Center]] | 1966 |- | ''[[Cleveland Cavaliers]] '' | [[Cleveland, Ohio|Cleveland]], [[Ohio]] | [[Rocket Mortgage FieldHouse]] | 1970 |- |''[[Detroit Pistons]]'' |[[Detroit]], [[Michigan]] | [[Little Caesars Arena]] | 1941 |- | ''[[Indiana Pacers]]'' | [[Indianapolis]], [[Indiana (fylki)|Indiana]] | [[Bankers Life Fieldhouse]] | 1967 |- | ''[[Milwaukee Bucks]]'' | [[Milwaukee]], [[Wisconsin]] | [[Fiserv Forum]] | 1968 |- ! rowspan="5" | Suðaustur | ''[[Atlanta Hawks]]'' | [[Atlanta]], [[Georgía]] | [[State Farm Arena]] | 1946 |- | ''[[Charlotte Hornets]]'' | [[Charlotte (Norður-Karólína)|Charlotte]], [[Norður-Karólína]] | [[Spectrum Center]] | 2004 |- | ''[[Miami Heat]]'' | [[Miami]], [[Flórída]] | [[American Airlines Arena]] | 1988 |- | ''[[Orlando Magic]]'' | [[Orlando]], [[Flórída]] | [[Amway Center]] | 1989 |- | ''[[Washington Wizards]]'' | [[Washington (borg)|Washington]] | [[Capital One Arena]] | 1961 |} === Vesturdeildin === {| class="wikitable" | bgcolor="#C8102E" align="center" colspan="6"|'''<font style="color:#ffffff;">Vesturdeildin</font>''' |- ! width=25|Riðill ! width=160|Lið ! width=160|Borg, Fylki ! width=150|Heimavöllur ! width=20|Stofnað |- ! rowspan="5" | Suðvestur | ''[[San Antonio Spurs]]'' | [[San Antonio]], [[Texas]] | [[AT&T Center]] | 1967 |- | ''[[Houston Rockets]]'' | [[Houston]], [[Texas]] | [[Toyota Center (Houston)|Toyota Center]] | 1967 |- | ''[[Memphis Grizzlies]]'' | [[Memphis]], [[Tennessee]] | [[FedExForum]] | 1995 |- | ''[[New Orleans Pelicans]]'' | [[New Orleans]], [[Louisiana]] | [[Smoothie King Center]] | 1988 |- | ''[[Dallas Mavericks]]'' | [[Dallas]], [[Texas]] | [[American Airlines Center]] | 1980 |- ! rowspan="5" | Norðvestur | ''[[Denver Nuggets]]'' | [[Denver]], [[Colorado]] | [[Pepsi Center]] | 1967 |- | ''[[Minnesota Timberwolves]]'' | [[Minneapolis]], [[Minnesota]] | [[Target Center]] | 1989 |- | ''[[Oklahoma City Thunder]]'' | [[Oklahoma City]], [[Oklahoma]] | [[Chesapeake Energy Arena]] | 1967 |- | ''[[Portland Trail Blazers]]'' | [[Portland (Oregon)|Portland]], [[Oregon]] | [[Moda Center]] | 1970 |- | ''[[Utah Jazz]]'' | [[Salt Lake City]], [[Utah]] | [[Vivint Arena]] | 1974 |- ! rowspan="5" | Kyrrahafs | ''[[Golden State Warriors]]'' | [[San Francisco]], [[Kalifornía]] | [[Chase Center]] | 1946 |- | ''[[Los Angeles Clippers]]'' | [[Los Angeles]], [[Kalifornía]] | [[Crypto.com Arena]] | 1970 |- | ''[[Los Angeles Lakers]]'' | [[Los Angeles]], [[Kalifornía]] | [[Crypto.com Arena]] | 1946 |- | ''[[Phoenix Suns]]'' | [[Phoenix]], [[Arisóna]] | [[PHX Arena]] | 1968 |- | ''[[Sacramento Kings]]'' | [[Sacramento]], [[Kalifornía]] | [[Golden 1 Center]] | 1923 |} === Titlar === {| class="wikitable" |- !width=80|Lið !width=20|Titlar !width=250|Ár Meistaratitils |- | [[Boston Celtics]] || 18 || 1957, 1959, 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1968, 1969, 1974, 1976, 1981, 1984, 1986, 2008, 2024 |- | [[Los Angeles Lakers|Minneapolis/Los Angeles Lakers]] || 17 || 1949¹, 1950, 1952, 1953, 1954, 1972, 1980, 1982, 1985, 1987, 1988, 2000, 2001, 2002, 2009, 2010, 2020 |- | [[Golden State Warriors|Philadelphia/Golden State Warriors]] || 7|| 1947¹, 1956, 1975, 2015, 2017, 2018, 2022 |- | [[Chicago Bulls]] || 6 || 1991, 1992, 1993, 1996, 1997, 1998 |- | [[San Antonio Spurs]] || 5 || 1999, 2003, 2005, 2007, 2014 |- | [[Miami Heat]] || 3 || 2006, 2012, 2013 |- | [[Philadelphia 76ers|Syracuse Nationals/Philadelphia 76ers]] || 3 || 1955, 1967, 1983 |- | [[Detroit Pistons]] || 3 || 1989, 1990, 2004 |- | [[New York Knicks]] || 3 || 1970, 1973, 2026 |- | [[Houston Rockets]] || 2 || 1994, 1995 |- | [[Milwaukee Bucks]] || 2 || 1971, 2021 |- | [[Seattle SuperSonics]]/[[Oklahoma City Thunder]] || 2 || 1979, 2025 |- | [[Denver Nuggets]] || 1 || 2023 |- | [[Baltimore Bullets (1944–1954)|Baltimore Bullets]] || 1 || 1948¹ |- | [[Sacramento Kings|Rochester Royals/Sacramento Kings]] || 1 || 1951 |- | [[Atlanta Hawks|St. Louis/Atlanta Hawks]] || 1 || 1958 |- | [[Portland Trail Blazers]] || 1 || 1977 |- | [[Washington Wizards|Washington Bullets/Wizards]] || 1 || 1978 |- | [[Dallas Mavericks]] || 1 || 2011 |- | [[Cleveland Cavaliers]] || 1 || 2016 |- | [[Toronto Raptors]] || 1 || 2019 |} <small>''¹ NBA deildin var stofnuð 1949. Meistarartitlarnir 1947-1949 unnust í [[Basketball Association of America]].''</small> ==Tölfræði== ===50 stigahæstu leikmenn frá upphafi=== <small>''Uppfært síðast 1. apríl 2026.''</small> #'''[[LeBron James]]''': 43.325 #[[Kareem Abdul-Jabbar]]: 38.387 #[[Karl Malone]]: 36.928 #[[Kobe Bryant]]: 33.643 #'''[[Kevin Durant]]''': 32.436 #[[Michael Jordan]]: 32.292 #[[Dirk Nowitzki]]: 31.560 #[[Wilt Chamberlain]]: 31.419 #'''[[James Harden]]''': 29.251 #[[Shaquille O'Neal]]: 28.596 #[[Carmelo Anthony]]: 28.289 #[[Moses Malone]]: 27.409 #[[Elvin Hayes]]: 27.313 #[[Russell Westbrook]]: 27.176 #[[Hakeem Olajuwon]]: 26.946 #[[Oscar Robertson]]: 26.710 #[[Dominique Wilkins]]: 26.668 #'''[[DeMar DeRozan]]''': 26.660 #'''[[Stephen Curry]]''': 26.528 #[[Tim Duncan]]: 26.496 #[[Paul Pierce]]: 26.397 #[[John Havlicek]]: 26.395 #[[Kevin Garnett]]: 26.071 #[[Vince Carter]]: 25.728 #[[Alex English]]: 25.613 #[[Reggie Miller]]: 25.279 #[[Jerry West]]: 25.192 #[[Patrick Ewing]]: 24.815 #[[Ray Allen]]: 24.505 #[[Allen Iverson]]: 24.368 #[[Charles Barkley]]: 23.757 #[[Robert Parish]]: 23.334 #[[Adrian Dantley]]: 23.177 #[[Dwyane Wade]]: 23.165 #[[Elgin Baylor]]: 23.149 #[[Chris Paul]]: 23.058 #'''[[Damian Lillard]]''': 22.598 #[[Clyde Drexler]]: 22.195 #[[Gary Payton]]: 21.813 #[[Larry Bird]]: 21.791 #[[Hal Greer]]: 21.586 #'''[[Giannis Antetokounmpo]]''': 21.531 #[[Walt Bellamy]]: 20.941 #[[Pau Gasol]]: 20.894 #[[Bob Pettit]]: 20.880 #[[David Robinson]]: 20.790 #[[George Gervin]]: 20.708 #[[LaMarcus Aldridge]]: 20.558 #[[Mitch Richmond]]: 20.515 #[[Joe Johnson]]: 20.407 ===Flestar stoðsendingar - Topp 10=== <small>''Uppfært síðast í nóv 2025.''</small> #[[John Stockton]]: 15.809 #[[Chris Paul]]: 12.545 #[[Jason Kidd]]: 12.091 #'''[[LeBron James]]''': 11.604 #[[Steve Nash]]: 10.335 #[[Mark Jackson]]: 10.334 #[[Magic Johnson]]: 10.141 #[[Oscar Robertson]]: 9.887 #[[Russell Westbrook]]: 10.043 #[[Isiah Thomas]]: 9.061 ===Flest fráköst - Topp 15=== <small>''Uppfært síðast í nóv. 2022.''</small> #[[Wilt Chamberlain]]: 23.924 #[[Bill Russell]]: 21.620 #[[Kareem Abdul-Jabbar]]: 17.440 #[[Elvin Hayes]]: 16.279 #[[Moses Malone]]: 16.212 #[[Tim Duncan]]: 15.091 #[[Karl Malone]]: 14.968 #[[Robert Parish]]: 14.715 #[[Kevin Garnett]]: 14.662 #[[Dwight Howard]]: 14.627 #[[Nate Thurmond]]: 14.464 #[[Walt Bellamy]]: 14.241 #[[Wes Unseld]]: 13.769 #[[Hakeem Olajuwon]]: 13.748 #[[Shaquille O'Neal]]: 13.099 ===Flestar þriggja stiga körfur=== <small>''Uppfært síðast í feb 2026.''</small> #'''[[Stephen Curry]]''': 4.233 #'''[[James Harden]]''': 3.310 #[[Ray Allen]]: 2.973 #'''[[Damian Lillard]]''': 2.804 #'''[[LeBron James]]''': 2.606 #[[Reggie Miller]]: 2.560 #[[Kyle Korver]]: 2.450 #'''[[Paul George]]''': 2.415 #'''[[Kevin Durant]]''': 2.299 #[[Vince Carter]]: 2.290 #[[Jason Terry]]: 2.282 #'''[[Kyle Lowry]]''': 2.207 #[[Jamal Crawford]]: 2.221 #[[Paul Pierce]]: 2.143 *<small>'''Feitletrað: Leikmenn sem enn spila'''</small> === Flestir leikir === <small>''Uppfært síðast í mars 2026.''</small> {| class="wikitable" |- !width=5|Röð !width=80|Leikmaður !width=10|Tímabil !width=20|Leikir |- | 2||'''[[LeBron James]]''' || 23 || 1.612 |- | 1|| [[Robert Parish]] || 21 || 1.611 |- | 3||[[Kareem Abdul-Jabbar]] || 20 || 1.560 |- | 4||[[Vince Carter]] || 22 || 1.541 |- | 5||[[Dirk Nowitzki]] || 21 || 1.522 |- | 6||[[John Stockton]] || 19 || 1.504 |- | 7||[[Karl Malone]] || 19 || 1.476 |- | 8||[[Kevin Garnett]] || 21 || 1.462 |- | 9||[[Kevin Willis]] || 21 || 1.424 |- | 10|| [[Jason Terry]] || 19 || 1.410 |- | 11||[[Tim Duncan]] || 19 || 1.392 |- | 12||[[Jason Kidd]] || 19 || 1.391 |- | 13||[[Reggie Miller]] || 18 || 1.389 |- | 14|| [[Clifford Robinson]] || 18 || 1.380 |- | 15||[[Chris Paul]]|| 21 || 1.370 |- |} === Flestar þrefaldar tvennur=== *''uppfært í feb. 2026.'' {| class="wikitable" !colspan=3|Á leiktímabili |- !Númer !Nafn !Þrefaldar tvennur |- |1|| [[Russell Westbrook]] || 207 |- |2 || '''[[Nikola Jokic]]''' || 182 |- |3 || [[Oscar Robertson]] ||181 |- |4 || [[Magic Johnson]] || 138 |- |5 || '''[[LeBron James]]''' || 122 |- |6 || [[Jason Kidd]] || 107 |- |7 || '''[[Luka Doncic]]''' || 88 |- |8 || '''[[James Harden]]''' || 82 |- |9 || [[Wilt Chamberlain]] || 78 |- |10|| '''[[Domantas Sabonis]]''' || 68 |- |11 || [[Larry Bird]] || 59 |- |12 || '''[[Giannis Antetokounmpo]]''' || 56 |- |13|| [[Fat Lever]] || 43 |- |14 || [[Bob Cousy]] || 33 |- |14|| [[Ben Simmons]] || 33 |- |14|| '''[[Draymond Green]]''' || 33 |- |15|| [[Rajon Rondo]] || 32 |- |16 || [[John Havlicek]] || 31 |- |17 || [[Grant Hill]] || 29 |- |18|| [[Michael Jordan]] || 28 |- |19 || [[Elgin Baylor]] || 26 |- |20 || [[Clyde Drexler]] || 25 |} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == {{commonscat|National Basketball Association}} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=National Basketball Association|mánuðurskoðað= 12. feb.|árskoðað= 2019 }} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=List of National Basketball Association career scoring leaders|mánuðurskoðað= 12. feb.|árskoðað= 2019 }} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=List of National Basketball Association career assists leaders|mánuðurskoðað= 17. jan.|árskoðað= 2021 }} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=List of National Basketball Association career rebounding leaders|mánuðurskoðað= 17. jan.|árskoðað= 2021 }} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=List of National Basketball Association career 3-point scoring leaders|mánuðurskoðað= 20. jan.|árskoðað= 2021 }} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=List of National Basketball Association career games played leaders|mánuðurskoðað= 3. feb.|árskoðað= 2021 }} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=List of National Basketball Association career triple-double leaders|mánuðurskoðað= 1. jan.|árskoðað= 2023 }} {{NBA}} {{S|1946}} [[Flokkur:Bandarískar körfuknattleiksdeildir]] [[Flokkur:NBA| ]] dfahvudp3lchikb2d6l8qo75t3n8x7a 0 6481 1975139 1937795 2026-08-12T21:13:48Z ~2026-44188-81 119468 /* Í gyðinga goðsögn */ 1975139 wikitext text/x-wiki [[File:Lilith_(John_Collier_painting).jpg|thumb|200px|Lilith (John Collier)]] '''Lilith''' er [[Mesópótamía|mesópótamískur]] nætur[[djöfull]] sem hafði mætur á að [[Dauði|deyða]] börn og spilla [[sæði]] manna. == Í Hebresku Biblíuni == Lilith er þýdd sem Næturgrýlan: :Jesaja 34:14 Urðarkettir og sjakalar skulu koma þar saman og skógartröll mæla sér þar mót. '''Næturgrýlan''' ein skal hvílast þar og finna sér þar hæli.<ref>Judit M. Blair De-Demonising the Old Testament - An Investigation of Azazel, Lilith, Deber, Qeteb and Reshef in the Hebrew Bible. Forschungen zum Alten Testament 2 Reihe, Mohr Siebeck 2009 ISBN 3-16-150131-4</ref> == Í gyðinga goðsögn == Lilith er einnig stundum talin fyrsta kona Adams, sagt er að hún hafi verið hrokafull og ekki vilja vera undir Adam komin og rifist við hann um jafnrétti í [[kynlíf]]i. Þannig átti hún að hafa flogið til [[Rauðahaf]]sins og getið um hundrað djöflabörn á dag. Innan [[kabbalatrú]]arinnar eru einnig til margar sögur um uppruna Lilithar. == Tilvísanir == <references/> {{stubbur|trúarbrögð|saga}} [[Flokkur:Biblían]] [[Flokkur:Mesópótamía]] fh0brt4zbqkpvsu4mw65aowip8rtysa 0 13878 1975083 1957099 2026-08-12T12:16:26Z Berserkur 10188 1975083 wikitext text/x-wiki [[Mynd:EinarOrnimg970.jpg|thumb|Einar Örn (1992)]] '''Einar Örn Benediktsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[29. október]] [[1962]]) var einn stofnenda sjálfstæðu hljómplötuútgáfunnar [[Gramm (plötuútgáfa)|Gramm]] [[ár]]ið [[1981]]. Einar Örn var [[söngvari]] [[hljómsveit]]arinnar [[Purrkur Pillnikk|Purrks Pillnikk]]. Einar vermdi 2. sætið á lista [[Besti flokkurinn|Besta flokksins]] í Reykjavík í sveitastjórnarkosningunum árið 2010. Hann náði kjöri og sat því í borgarstjórn Reykjavíkur, ásamt fimm flokkssystkynum sínum. Einar Örn var söngvari í hljómsveitinni [[Kukl (hljómsveit)|Kukl]] frá 1983 til 1986. Kukl gaf út ''[[The Eye]]'' og ''[[Holidays in Europe]]''. Eftir Kukl var Einar Örn einn af stofnendum [[Smekkleysa|Smekkleysu]] SM og meðlimur [[Sykurmolarnir|Sykurmolanna]]. Árið 2003 gaf hann út plötuna ''[[Ghostigital (plata)|Ghostigital]]'' ásamt Curver og starfa þeir saman í dag sem hljómsveitin [[Ghostigital]] [https://www.ghostigital.com]. [[Flokkur:Íslenskir söngvarar]] [[Flokkur:Fulltrúar í borgarstjórn Reykjavíkur]] {{f|1962}} ci4gcm9he8okbgeme4dl68bpcvq42ui 0 22045 1975089 1946614 2026-08-12T13:13:24Z Berserkur 10188 1975089 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1482]]|[[1483]]|[[1484]]|[[1485]]|[[1486]]|[[1487]]|[[1488]]| [[1471–1480]]|[[1481–1490]]|[[1491–1500]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} [[Mynd:King Richard III.jpg|thumb|right|[[Ríkharður 3. Englandskonungur|Ríkharður 3.]]]] Árið '''1485''' ('''MCDLXXXV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * (líklega) - Feiknamikið gos í [[Kötlugos|Kötlu]]. [[Öskufall]] um allt Suðurland. * [[Munkaþverárklaustur]] eignaðist það sem eftir var af [[Vaglaskógur|Vaglaskógi]]. ;Fædd * [[Helga Sigurðardóttir (f. um 1485)|Helga Sigurðardóttir]], hefðarkona. ;Dáin == Erlendis == * [[29. janúar]] - Umsátur hófst um [[Vín]] í stríði Ungverjalands og Austurríkis. Ungverjar náðu borginni á 4 mánuðum. * [[9. febrúar]] - [[Mamlúki|Mamlúkar]] reyndu að endurheimta borgina [[Adana]] frá [[Ottómanveldið|Ottómanveldinu]]. Það tókst eftir um 5 vikur. * [[22. ágúst]] - [[Ríkharður 3. Englandskonungur|Ríkharður 3.]] Englandskonungur féll í [[Bardaginn við Bosworth|bardaganum við Bosworth]]. * [[22. ágúst]] - [[Hinrik 7.]] varð Englandskonungur. * [[Leonardo da Vinci]] gerði hannanir fyrir eins konar flugvélar og þyrlur. ;Fædd * [[16. desember]] - [[Katrín af Aragóníu]], Englandsdrotning, fyrsta kona [[Hinrik 8.|Hinriks 8]]. (d. [[1536]]). * [[Hernán Cortés]], spænskur landvinningamaður (d. [[1547]]). ;Dáin * [[16. mars]] - [[Anne Neville, Englandsdrottning|Anne Neville]], Englandsdrottning, kona Ríkharðs 3. (f. [[1456]]). * [[22. ágúst]] - [[Ríkharður 3. Englandskonungur|Ríkharður 3.]] Englandskonungur (f. 1452). * [[4. nóvember]] - [[Françoise d'Amboise]], hertogaynja af Bretagne, kona [[Pétur 2. hertogi af Bretagne|Péturs 2.]] hertoga (f. [[1427]]). [[Flokkur:1485]] [[Flokkur:1481-1490]] 2lqosuhqzxoova3tfcx35d7g9nq76lm 0 24083 1975104 1373899 2026-08-12T14:22:58Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1975104 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Le Tigre - Indianapolis B - Stierch.jpg|thumb|right|Le Tigre búa í Indianapolis, Indiana snemma 2000s.]] Hljómsveitin '''Le Tigre''' var stofnuð árið 1998 af [[Kathleen Hanna]], fyrrum söngkonu hljómsveitarinnar [[Bikini Kill]]. Aðrir hljómsveitarmeðlimir eru [[Johanna Fateman]] og [[JD Samson]]. Tónlist Le Tigre er gjarnan lýst sem blöndu af [[raftónlist]] og [[póst-pönk]]i, og textarnir eru flestir [[feminismi|feminískir]] og [[pólitík|pólitískir]]. == Tenglar == * [http://www.letigreworld.com/ Le Tigre World, vefsíða hljómsveitarinnar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140925150632/http://www.letigreworld.com/ |date=2014-09-25 }} {{Stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Bandarískar hljómsveitir]] [[Flokkur:Stelpuhljómsveitir]] 7dnngmeyzhca0szmf0miqdrg48nt4rm 0 25426 1975161 1946608 2026-08-13T11:29:55Z Berserkur 10188 1975161 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1480]]|[[1481]]|[[1482]]|[[1483]]|[[1484]]|[[1485]]|[[1486]]| [[1471–1480]]|[[1481–1490]]|[[1491–1500]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} [[Mynd:DelarocheKingEdward.jpg|thumb|right|[[Játvarður 5.]] og Ríkharður bróðir hans bíða örlaga sinna í Lundúnaturni.]] Árið '''1483''' ('''MCDLXXXIII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[3. janúar]] - [[Þorleifur Björnsson hirðstjóri]] kom með lið til [[Reykhólar|Reykhóla]], þar sem [[Andrés Guðmundsson]] hafði búið um sig í [[virki]]. Menn Andrésar skutu úr [[byssa|byssum]] að mönnum Þorleifs svo að einn féll en margir særðust og hinir þurftu að leita skjóls í kirkju en innan fárra daga varð Andrés þó að gefast upp. * Apríl - [[Þorleifur Björnsson hirðstjóri|Þorleifur Björnsson]] og [[Andrés Guðmundsson]] sættust fyrir milligöngu vestfirskra höfðingja og varð Andrés að gefa upp allt tilkall til eigna [[Guðmundur Arason ríki|Guðmundar Arasonar]] föður síns. * Ásgrímur Sigmundsson var veginn í kirkjugarðinum í [[Víðidalstunga|Víðidalstungu]] í brúðkaupi [[Jón Sigmundsson|Jóns lögmanns]] bróður síns. Það varð kveikjan að [[Morðbréfamálið|Morðbréfamálinu]] rúmri öld síðar. ===Fædd=== ===Dáin=== * [[Hrafn Brandsson (eldri)|Hrafn Brandsson]] eldri, lögmaður (f. um [[1420]]). * [[Þorkell Guðbjartsson]] (Galdra-Keli), prestur í [[Laufás|Laufási]]. == Erlendis == * Janúar - [[Gyðingar]] voru reknir burt frá svæðum [[Andalúsía|Andalúsíu]] sem stjórnað var af Kastilíu. * [[20. mars]] - [[Emíratið Granada]] sigraði langtum stærri her Kastilíu í orrustunni við Axarquía nálægt [[Malaga]]. * [[9. apríl]] - [[Játvarður 5.]] varð konungur Englands, tólf ára að aldri, en var komið fyrir í [[Tower of London]], ásamt bróður sínum, [[Ríkharður hertogi af York|Ríkharði hertoga af York]]. Þar var þeim ráðinn bani að skipunum föðurbróður þeirra, Ríkharði. * [[29. apríl]] - [[Konungsríkið Kastilía]] lagði undir sig eyjuna [[Gran Canaria]] á Kanaríeyjum. * [[18. maí]] - [[Hans Danakonungur|Hans]] var krýndur Danakonungur í Frúarkirkjunni í Kaupmannahöfn. Hann var síðar krýndur í [[Niðarós]]um sem konungur Noregs. * [[13. júní]] - Fyrsta aftakan fór fram í [[Tower of London]] þegar William Hastings var tekinn af lífi ([[Rósastríðin]]). * [[6. júlí]] - [[Ríkharður 3. Englandskonungur|Ríkharður 3.]] var krýndur konungur Englands. * [[15. ágúst]] - [[Sixtínska kapellan]] var vígð. * [[30. ágúst]] - Eftir andlát [[Loðvík 11.|Loðvíks 11.]] varð [[Karl 8. Frakkakonungur|Karl 8.]] Frakkakonungur. * [[29. október]] - Orrustan við Una: Króatar unnu sigur á Ottómönum. * [[27. desember]] - [[Kyotoku-stríðið]] í Japan endaði eftir 29 ára átök milli [[sjógun]]ata. ===Fædd=== * [[14. febrúar]] - [[Babúr]], herstjóri frá Mið-Asíu (d. [[1530]]) * [[6. apríl]] - [[Rafael]], ítalskur listmálari (d. [[1520]]). * [[10. nóvember]] - [[Marteinn Lúther]], þýskur siðaskiptamaður (d. [[1546]]). ===Dáin=== * [[9. apríl]] - [[Játvarður 4.]], konungur Englands (f. [[1442]]). * Júlí - [[Játvarður 5.]], konungur Englands (f. [[1470]]). * [[30. ágúst]] - [[Loðvík 11.]] Frakkakonungur (f. [[1423]]). [[Flokkur:1483]] [[Flokkur:1481-1490]] twb4ctvgb9rnlm6ye3aqmnulppgadt8 0 25503 1975163 1906845 2026-08-13T11:57:50Z Berserkur 10188 1975163 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1479]]|[[1480]]|[[1481]]|[[1482]]|[[1483]]|[[1484]]|[[1485]]| [[1471–1480]]|[[1481–1490]]|[[1491–1500]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} [[Mynd:ElminaCastle1668.jpg|thumb|right|Elmina-kastali árið 1668.]] Árið '''1482''' ('''MCDLXXXII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Þorleifur Björnsson hirðstjóri|Þorleifur Björnsson]] kom heim frá [[Noregur|Noregi]] með hirðstjóravöld og fyrirskipun frá norska ríkisráðinu um að skipti á eigum [[Guðmundur Arason ríki|Guðmundar ríka Arasonar]], sem gerð höfðu verið á [[Alþingi]] [[1480]], skyldu ógild. * [[Þorleifur Björnsson hirðstjóri|Þorleifur Björnsson]] lét reisa virki á [[Reykhólar|Reykhólum]]. * [[Andrés Guðmundsson]] kom að Reykhólum þegar Þorleifur var ekki heima og náði virkinu á sitt vald. Hann settist þar að með flokk manna, þar á meðal nokkrar erlendar skyttur, og er þar fyrst getið um [[byssa|byssur]] á Íslandi. ;Fædd ;Dáin * [[Soffía Loftsdóttir]], hefðarkona (f. [[1418]]) == Erlendis == * [[19. janúar]] - [[Portúgal]]ar komu til vestur-Afríku þar sem þeir reistu [[Elmina-kastali|Elmina-kastala]] á [[Gana|Gullströndinni]] til að hafa stjórn á [[gull]]versluninni. * [[25. janúar]] - Fyrsta prentun á [[Torah]] á hebresku var gerð í Bologna. * [[28. febrúar]] - Kristnir íbúar á Íberíuskaga hófu að reka múslima frá Spáni þegar bærinn Alhama de Granada var tekinn í [[Andalúsía|Andalúsíu]]. * [[1. ágúst]] - Ríkharður, hertoginn af Gloucester, réðst inn í Skotland og tók yfir [[Edinborg]]. * [[4. ágúst]] - [[Portúgal]]skir sæfarar undir stjórn [[Diogo Cão]] fundu mynni [[Kongófljót]]s. * [[23. desember]] - Arras-sáttmálinn: [[Loðvík 11.]] Frakkakonungur og [[Maximilian 1. keisari|Maximilians]] erkihertogi Habsborgara skiptu með sér Búrgúnd-svæðum Niðurlanda. ===Ódagsett=== * [[Tatarar]] frá [[Krímskagi|Krím]]skaga réðust á [[Kiev]]. * [[Leonardo da Vinci]] setti fram hugmynd að brynvörðu farartæki til að nota á vígvelli, eins konar [[skriðdreki|skriðdreka]]. * Fyrsta bók sem [[prentun|prentuð]] var á [[Norðurlönd]]um var prentuð í [[Óðinsvé]]um í [[Danmörk]]u. ;Fædd ;Dáin * [[27. mars]] - [[María af Búrgund]], kona [[Maxímilían 1.|Maxímilíans 1.]] keisara (f. [[1457]]). * [[25. ágúst]] - [[Margrét af Anjou]], Englandsdrottning, kona [[Hinrik 6.|Hinriks 6.]] (f. [[1429]]). * [[Luca della Robbia]], ítalskur myndhöggvari (f. [[1400]]). [[Flokkur:1482]] [[Flokkur:1481-1490]] knphlz297ftck6dq2ey30im0md7vegv 0 25545 1975082 1905408 2026-08-12T12:06:45Z Berserkur 10188 1975082 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1483]]|[[1484]]|[[1485]]|[[1486]]|[[1487]]|[[1488]]|[[1489]]| [[1471–1480]]|[[1481–1490]]|[[1491–1500]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} [[Mynd:Anglo-Flemish School, Arthur, Prince of Wales (Granard portrait) -004.jpg|thumb|right|[[Arthúr prins af Wales|Arthúr]], prins af Wales.]] Árið '''1486''' ('''MCDLXXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[England|Englendingar]] tóku [[Hansakaupmenn|Hansakaupfar]] með 11 manna áhöfn herskildi í [[Straumsvík]], sigldu því til [[Galloway]] og seldu það með rá og reiða. ===Fædd=== ===Dáin=== * [[Þorleifur Björnsson hirðstjóri|Þorleifur Björnsson]], hirðstjóri (f. um [[1440]]). * [[Margrét Vigfúsdóttir]], húsfreyja á Möðruvöllum (f. um [[1406]]). == Erlendis == * [[18. janúar]] - [[Hinrik 7.]] Englandskonungur giftist [[Elísabet af York|Elísabetu af York]] til að sameina ættirnar tvær, Lancaster og York. * [[9. apríl]] - [[Maximilian 1. keisari|Maximilian 1.]] var krýndur ''konungur Rómverja''. * [[1. maí]] - [[Kristófer Kólumbus]] kynnti [[Ísabella 1. af Kastilíu|Ísabellu drottningu af Kastilíu]] hugmyndir sínar um að sigla til Asíu. Hann hlaut hljómgrunn og fékk fjárstyrk. * [[10. október]] - [[João 2.]], konungur Portúgals valdi [[Bartolomeu Dias]] til að stýra leiðangri sem sigla ætti fyrir [[Góðrarvonarhöfði|Góðrarvonarhöfða]] í þeim tilgangi að finna verslunarleið til [[Indland]]s. * Ritið ''Um byggingarlistina'' eftir rómverska húsameistarann [[Vitrúvíus]], sem uppi var 1. öld fyrir Krist, prentað í Róm. Það hafði mikil áhrif á [[byggingarlist]] [[endurreisnin|endurreisnartímans]]. * [[Provence]] var innlimað í [[Frakkland]]. ===Fædd=== * [[20. september]] - [[Arthúr prins af Wales|Arthúr]], prins af Wales, sonur [[Hinrik 7. Englandskonungur|Hinriks 7.]] Englandskonungs (d. [[1502]]). * [[Juan Sebastián Elcano]], baskneskur landkönnuður (d. [[1526]]) ===Dáin=== * [[Margrét af Aldinborg]], kona [[Jakob 3. Skotakonungur|Jakobs 3.]] Skotakonungs (f. [[1456]]). * Tízoc, leiðtogi [[Astekar|Asteka]]. [[Flokkur:1486]] [[Flokkur:1481-1490]] 5hq8b7gdzbexr128m6z9yt5y57sfhdm 0 25591 1975160 1905422 2026-08-13T10:54:14Z Berserkur 10188 1975160 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1481]]|[[1482]]|[[1483]]|[[1484]]|[[1485]]|[[1486]]|[[1487]]| [[1471–1480]]|[[1481–1490]]|[[1491–1500]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} Árið '''1484''' ('''MCDLXXXIV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Ísland == * [[Finnbogi Jónsson (lögmaður)|Finnbogi Jónsson]] varð lögmaður norðan og vestan. * [[Básendar]] urðu verslunarstaður (hugsanlega þó fyrr). * Samkvæmt [[manntal]]i í ensku borginni [[Bristol]] þetta ár voru þá 48 eða 49 Íslendingar þar vinnumenn eða þjónar. ===Fædd=== * [[Jón Arason]], Hólabiskup (d. [[1550]]). ===Dáin=== ==Erlendis== [[Mynd:Scene from an Inquisition by Goya.jpg|thumb|right|Rannsóknarrétturinn að störfum. Málverk eftir [[Goya]].]] * [[26. mars]] - [[Vilhjálmur Caxton]], fyrsti enski [[prentari]]nn, prentaði ''[[Dæmisögur Esóps]]''. * [[11. maí]] - [[Konungsríkið Ungverjaland]] vann sigur á [[heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]] í orrustunni við Leitzersdorf. * [[30. maí]] - [[Karl 8. Frakkakonungur|Karl 8.]] var krýndur konungur Frakklands, 13 ára. * [[6. júlí]] - [[Portúgal]]ski sæfarinn [[Diogo Cão]] sigldi suður með [[Afríka|Afríku]] og fann mynni [[Kongófljót]]. Hann hafði fékk fyrirmæli um að sigla eins langt suður og hann kæmist. * [[7. ágúst]] - [[Lýðveldið Feneyjar]] og [[Hertogadæmið Ferrara]] endurðu átök sín. Feneyjar unnu land norður af [[Pó]] á meðan Ferrara endurheimti svæði. * [[29. ágúst]] - [[Innósentíus VIII]] (Giovanni Battista Cybo) varð páfi. * [[21. september]] - Konungdæmin England og Skotland sömdu um 3 ára vopnahlé. * [[5. desember]] - [[Innósentíus VIII]] páfi gaf [[rannsóknarrétturinn|rannsóknarréttinum]] skipun um að elta uppi [[villutrú]]armenn og [[norn]]ir í [[Þýskaland]]i undir leiðsögn [[dóminíkanar|dóminíkanamunkanna]] [[Heinrich Kramer|Heinrichs Kramer]] og [[Jacob Sprenger|Jacobs Sprenger]] og lagði þannig í fyrsta sinn [[galdur]] og [[villutrú]] að jöfnu. ===Ódagsett=== * [[Portúgal]]skonungur skipaði nefnd [[stærðfræði]]nga sem fékk það hlutverk að gera töflur sem auðvelduðu sjómönnum að finna [[breiddarbaugur|breiddarbauginn]]. * [[Maximilian 1. keisari|Maximilian 1.]], hertoginn af [[Búrgúnd]] skipaði erlendum kaupmönnum að yfirgefa [[Brugge]]. Flestir þeirra fóru til [[Antwerpen]] sem óx í kjölfarið sem verslunarstaður. * Fyrsta sykumyllan var sett upp á [[Gran Canaria]]. ===Fædd=== * [[1. janúar]] - [[Ulrich Zwingli]], svissneskur siðbótarmaður (d. 1531). * [[Anna af Foix]], [[drottning]] [[Ungverjaland]]s (d. [[1506]]) ===Dáin=== * [[4. mars]] - [[Heilagur Kasimír]], prins af [[Pólland]]i (f. 1458). * [[12. ágúst]] - [[Sixtus IV]] páfi (f. [[1414]]). [[Flokkur:1484]] [[Flokkur:1481-1490]] 9h67c7383ltdrcxihdpm74b9p19qtob 0 27598 1975158 1920545 2026-08-13T10:09:22Z MyraMidnight 41218 Uppfærði greinina/innganginn, prófaði að setja vinsælu spunaspilin í töflu og bætti við einhverjum upplýsingum um þau 1975158 wikitext text/x-wiki [[Image:Wuerfel5.jpg|thumb|Dæmigerðir teningar fyrir spunaspil.]] :„''spunaspil''“ getur einnig átt við [[tónlist]], þar sem spilað er af fingrum fram. '''Spunaspil''' eða '''hlutverkaspil''' er gerð af [[spil (leikur)|spil]]um þar sem þáttakendur setja sig í hlutverk persónu í skálduðum heimi sem byggist oft á [[ævintýri|ævintýrum]] og [[goðsögn]]um. Þáttakendur sjá um að leika sitt hlutverk, hvort það er með því að bókstaflega að leika persónuna eða fylgja gefnu kerfi sem stýrir þeim aðgerðum sem persónan getur framkvæmt (eða samblanda af því tvennu). Hvort aðgerðir heppnast eða ekki er í flestum leikjum stýrt af gefnu kerfi af reglum og leiðbeiningum. Í gegnum leikinn þróast bæði persónan og ævintýrið sem þau taka þátt í. Spunaspil geta verið bæði einföld með fyrirfram uppsettar persónur og ævintýri, eða flókin þar sem þáttakendur skapa sér persónu eftir eigin óskum og spinna ævintýrið jafnóðum og það gerist. Sá tími sem fer í að leika spunaspil er mjög misjafn en er sjaldan stuttur leikur og getur stundum verið það langur að honum er skipt í lotur sem leiknar eru yfir marga daga. Til eru þónokkrar gerðir af spunaspilum. Hefðbundið spunaspil er [[borðspil]] sem byggir á samræðum um hvað sé að gerast, en einnig er til rauntíma-spunaspil sem kallast [[LARP]] (skammstöfun úr ensku: live-action role-playing) þar sem þáttakendur mæta á einhverjum leikvelli (t.d. út í skóg) klædd sem persónurnar og leika ævintýrið í persónu t.d. lenda í bardaga með gerfivopnum. Sama hvað spunaspilið er, þá er yfirleitt einhver sem er tilskipaður sem „spunameistari“ (oft kallaður DM sem er skammstöfun úr ensku fyrir „''dungeon master''“) sem skipurleggur leikinn og stýrir framvindu sögunnar.<ref>{{Vefheimild|url=https://nordnordursins.is/2012/05/hvad-er-spunaspil/|titill=Hvað er spunaspil?|höfundur=Hákon Þór Pálsson|útgefandi=Nörd Norðursins|mánuður=9. maí|ár=2012|mánuðurskoðað=13. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> == Þekkt spunaspil == Það eru til ótal mörg kerfi fyrir spunaspil sem gerast í ýmsum heimum sem byggja yfirleitt á skáldsögum og ævintýrum. Þá eru gefnar reglur og leiðbeiningar fyrir framvindu leiksins, t.d. hvaða hæfileikar eru í boði fyrir persónurnar, upplýsingar um skrímsli og óvini sem hægt er að mæta og hvernig skal reikna út skaða ef lendir fólk í bardaga við þau eða hvort annað. {|class="wikitable" style="width:90%" |+ Þekktustu og mest spiluðu spunaspilin alþjóðlega ! Spunaspil (kerfi) !! Heimur / Tegund !! athugasemd |- |[[Dungeons & Dragons]] |ævintýraheimur || Leikurinn sem byrjaði spunaspila-menninguna |- |Call of Cthulhu |Yfirnáttúruleg hrollvekja |- |Cyberpunk 2020 |vísindaskáldskapur ||Tekur innblástur frá [[Blade Runner]] |- |D20 Modern | - || Kerfi sem byggja á reglum 3.útgáfu [[D&D]]. Til eru margir heimar fyrir þetta kerfi |- |GURPS | - ||Þetta er grunnkerfi fyrir spunaspil sem átti að samhæfa grunnreglur óháð hverskonar heim spunaspilið gerist í |- |Middle Earth Role Playing game | Heimur [[Hringadrottinssaga|Hringadrottinssögu]] |- |Pathfinder Roleplaying Game |ævintýraheimur || Deilir rótum með [[D&D]] en er alveg aðskilið kerfi og er talið flóknara. |- |Rolemaster | Ævintýraheimur |- |Twilight 2000 |Heimur eftir heimsenda ||Gerist í heimi þar sem 3. heimsstyrjöldin skildi Evrópu eftir í rústum eftir kjarnorkustríð |- |Vampire: The Requiem | „''World of Darkness''“ heimurinn ||Hluti af stærra spunaspilakerfi, gotneskur-pönk heimur með vampírum og varúlfum |- |Warhammer Fantasy Roleplay | [[Warhammer]] heimurinn || |} === Norræn spunaspil === ==== Norsk ==== Listi yfir norskt efni aðgengilegt almenningi: * The MEGA Roleplaying System (1987, Geir Isene og Bent Brakas) fantasía * Muu (1989, Tomas HV Mørkrid) ljóðrænn spuni * T (1989, Johannes H Berg) hasar * Impro (1990, Jon Venbakken og Tomas HV Mørkrid) * Pervo (1992, Tomas HV Mørkrid) fantasá * Imperium 3000 (1993, Torbjørn Lien) geim-ópera * Anarki (1994?, Jon Sagberg) cyberpunk * Fabula (1999, Tomas HV Mørkrid) fantasía * Ácin Dambágin (1999, Torbjørn Lien) fantasía * Nuron (2000?, Even Tømte og Magnus Jacobson) fantasía * Draug (2004, Matthijs Holter) sögulegt/ævintýri * Archipelago (2007, Matthijs Holter) frásagnarspil * Lærelyst (2007, Rune Andersen og Matthijs Holter) fantasíu-spunaspil til notkunar í i barnaskóla * Itras By (2008, Ole Peder Giæver og Martin Bull Gundersen) surrealismi * Nørwegian Style (2009) antologi með nokkur nútíma norsk spunaspil * Society of Dreamers (2010, Matthijs Holter) * Love in the Time of Seid (2010, Jason Morningstar og Matthijs Holter) víkinga-fantasía * MYFAROG (2014, Varg Vikernes) * Rollespill (2014, Ole Peder Giæver og Matthijs Holter) * Insight RPG System (2014, Even V. Røssland) almennar reglur (á ensku, en norskur höfundur) * Vandrerne (2015, Øivind Stengrundet) fantasía ====Sænsk==== Meðal þekktustu spilanna í Svíþjóð eru: * Drakar och Demoner fantasíu-spunaspil sett í miðaldaheimi. * Kult hryllings-spunaspil sett í nútíma. * Mutant * Svavelvinter, Fria Ligan 2012 ====Dönsk==== Af hefðbundnum spunaspilum eru helst: * Med ild og sværd (1984) fantasíu-spunaspil * Viking (1990) sögulegt spunaspil sett í norrænu umhverfi kring um 800 * LEF: DE SAMLEDE VÆRKER (Levende eventyr og fantasi, 1991, -99 og 2003) fantasíu-spunaspil ====Finnsk==== Þeir hafa nokkur spennandi spunaspil. Meðal þeirra eru: * ANKH (Adventures of the North - Kalevala Heroes, 1988) járnaldar-spunaspil með fantasíu * Anno Domini (1995) - bilíu hlutverkaspil/[[LARP|larp]] um fyrstu kristniboðana * Myrskyn aika (2003) fantasíu-spunaspil ====Íslensk==== Spunaspil komu seinna hingað en til hinna norðurlandanna. En strax 1994 kom fyrsta íslenska spilið og eru nokkur komin síðan. * [[Askur Yggdrasils (spil)|Askur Yggdrasils]] (bræðurnir Rúnar Þór Þórarinsson og Jón Helgi Þórarinsson, 1994) fantasía með norrænni heimsmynd og goðheimi * Fræknir Ferðalangar (Rúnar Þór Þórarinsson, 1997)sett í miðöldum á Íslandi, fyrir börn * Ævintýralandið (Rúnar Þór Þórarinsson, Maria Huld Pétursdóttir og Ólafur Stefánsson, 2012) ævintýraþema, fyrir börn Íslenskir spunaspilarar eru með virka fésbókarsíðu; Roleplayers á Íslandi, með mottóið: ''Hlutverkaspilarar á Íslandi .... Sameinist!!!'' ==Tengt efni== * [[Astrópía]] * [[Askur Yggdrasils (spil)]] * [[Dungeons & Dragons]] == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Spunaspil| ]] 39jrp0bpyqjy73kpx45s145xl0aigub 0 30361 1975124 1952643 2026-08-12T16:31:47Z Akigka 183 /* Tenglar */ 1975124 wikitext text/x-wiki {{hnit|64|08|51|N|21|56|11|W|display=title|type:city_region:IS}} [[Mynd:Reykjavík_Austurstræti_street_scene_2022.jpg|thumb|right|Austurstræti árið 2022.]] '''Miðborg Reykjavíkur''' (oft kölluð „miðbærinn“ eða „101“) er [[hverfi]] í [[Reykjavík]] sem inniheldur elstu hluta borgarinnar. Í miðborginni er miðstöð [[stjórnsýsla|stjórnsýslu]] á [[Ísland]]i. Þar eru [[Alþingishúsið]], [[Stjórnarráðshúsið]] og [[Hæstiréttur Íslands]]. Flest ráðuneytin eru með skrifstofur sínar við [[Arnarhóll|Arnarhól]]. Þar eru líka [[Safnahúsið]] og [[Þjóðleikhúsið]] við Hverfisgötu. [[Reykjavíkurhöfn]] er fyrir norðan Kvosina og þar við standa tónlistarhúsið [[Harpa (tónlistarhús)|Harpa]] og [[Sjávarútvegshúsið]]. Í miðborginni eru líka helstu kennileiti borgarinnar eins og [[Tjörnin]], þar sem [[Ráðhús Reykjavíkur]] er staðsett, og [[Hallgrímskirkja (Reykjavík)|Hallgrímskirkja]] efst á [[Skólavörðuholt]]i. Í Kvosinni eru nokkur [[torg]], þar á meðal [[Austurvöllur]], [[Ingólfstorg]] og [[Lækjartorg]]. Við Austurvöll standa meðal annars Alþingishúsið, [[Dómkirkjan]] og [[Hótel Borg]] og við Lækjartorg stendur [[Héraðsdómur Reykjavíkur]] Við Tryggvagötu í Kvosinni standa [[Tollhúsið]], höfuðstöðvar [[Listasafn Reykjavíkur|Listasafns Reykjavíkur]] og [[Borgarbókasafn Reykjavíkur|Borgarbókasafnsins]]. [[Listasafn Íslands]] stendur við Tjörnina, við hliðina á [[Fríkirkjan í Reykjavík|Fríkirkjunni í Reykjavík]]. Önnur stórhýsi við Tjörnina eru [[Miðbæjarskólinn]], [[Fríkirkjuvegur 11]], [[Iðnó]], [[Lækjargata 14a]] og [[Tjarnarbíó]]. Nokkrir almenningsgarðar eru líka við Tjörnina, eins og [[Hljómskálagarðurinn]], [[Hallargarðurinn]] og [[Mæðragarðurinn]]. Í Kvosinni eru auk þess [[Fógetagarðurinn]] og [[Alþingishúsgarðurinn]] við Austurvöll. [[Sundhöll Reykjavíkur]] stendur við Barónsstíg og [[Landspítali]] er þar sunnan við. [[Einarsgarður]] er lítill skrúðgarður við enda Barónsstígs. [[Austurstræti]] og [[Hafnarstræti (Reykjavík)|Hafnarstræti]] í Kvosinni voru lengi helstu verslunargötur Reykjavíkur en þegar leið á 20. öld byggðust [[Bankastræti]], [[Laugavegur]] og [[Skólavörðustígur]] upp sem verslunargötur. Þar er ennþá ein helsta miðstöð verslunar í Reykjavík, en með tilkomu verslunarmiðstöðva á borð við [[Kringlan|Kringluna]] á síðustu áratugum 20. aldar dró nokkuð úr aðsókn. Nýtt íbúðar- og verslunarhverfi, [[Hafnartorg]], var reist við Tryggvagötu 2016-2020 samhliða framkvæmdum á austurbakka Reykjavíkurhafnar sem tengja það svæði við Hörpu. Í hverfinu eru tveir [[grunnskóli|grunnskólar]]; [[Tjarnarskóli]] og [[Austurbæjarskóli]], og þrír [[framhaldsskóli|framhaldsskólar]]; [[Menntaskólinn í Reykjavík]], [[Tækniskólinn]] og [[Kvennaskólinn í Reykjavík]]. [[Háskóli Íslands]] í [[Vatnsmýri]] taldist áður til miðborgarinnar en síðustu ár hefur verið tilhneiging til að líta á Vatnsmýrina sunnan Miklubrautar sem sérstakan borgarhluta. [[Tónmenntaskóli Reykjavíkur]] er í Skuggahverfinu og dansskólinn [[Kramhúsið]] er við Bergstaðastræti. ==Saga== [[Mynd:Reykjavik_1860s.jpg|thumb|right|Kvosin um miðja 19. öld.]] Hverfinu tilheyrir elsti hluti borgarinnar, [[Kvosin]], þar sem fyrst tók að myndast [[þorp]] með [[Innréttingarnar|Innréttingunum]] á síðari hluta [[18. öldin|18. aldar]] í núverandi [[Aðalstræti]]. Þar er nú eitt hús varðveitt frá þeim tíma, Aðalstræti 10. Veturinn [[2001]] fór fram [[fornleifauppgröftur]] við suðurenda Aðalstrætis þar sem rannsakaðar voru leifar [[skáli|skála]] frá [[landnámsöld]] og menn hafa ímyndað sér að þarna hafi verið skáli [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]] sem fyrstur hóf varanlega búsetu á Íslandi. Hverfið á sér bæði langa og fjölbreytta byggingasögu en þar er að finna byggingar frá öllum tímum frá 18. öld fram á [[21. öldin]]a. ==Byggð== Í miðborginni er mjög blönduð byggð, en verslanir og önnur fyrirtæki eru helst staðsett í Kvosinni og við tilteknar götur, eins og [[Laugavegur|Laugaveg]] og [[Skólavörðustígur|Skólavörðustíg]]. Töluvert er um atvinnuhúsnæði innan um íbúðir í hverfinu svo jafnvel er ómögulegt að skilgreina hluta þess sem annað hvort atvinnusvæði eða íbúðabyggð. Íbúar í miðborginni voru 11.498 talsins árið 2023.<ref>{{vefheimild|url=https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__mannfjoldi__2_byggdir__Byggdakjarnarhverfi/MAN03270.px|titill=Mannfjöldi eftir hverfum í Reykjavík, kyni og aldri 1. janúar 2011-2023|vefsíða=Hagstofan|árskoðað=2023|mánuðurskoðað=17. apríl}}</ref> Í hverfinu er Skólahljómsveit Vesturbæjar og Miðbæjar sem er rekin í [[Vesturbæjarskóli|Vesturbæjarskóla]]. Æfingaaðstaða skólahljómsveitarinnar var áður í [[Hljómskálinn|Hljómskálanum]], húsi [[Lúðrasveit Reykjavíkur|Lúðrasveitar Reykjavíkur]], en [[Lárus Halldór Grímsson]], stjórnandi L.R., stjórnaði lengi skólahljómsveitinni líka. ==Formleg afmörkun== [[Mynd:2._Miðborg_-_administrative_district_of_Reykjavik.png|thumb|Kort sem sýnir formlega afmörkun miðborgarinnar.]] Í samþykkt um skiptingu Reykjavíkurborgar í hverfi frá 2002 er miðborgin afmörkuð með þessum hætti: Í suður og vestur markast hverfið af línu sem er dregin um eftirtaldar götur: Suðurbugt (austurendi), Geirsgötu, Norðurstíg, Vesturgötu, Garðastræti, Túngötu, Suðurgötu, Sturlugötu, Oddagötu, Eggertsgötu, Njarðargötu, beinni línu að horni Einarsness/Skeljaness, Skeljanes og þaðan í sjó. Í austur markast hverfið af línu sem er dregin um Snorrabraut, gamla Flugvallarveg og Hlíðarfót.<ref>{{vefheimild|url=https://reykjavik.is/sites/default/files/Sam_ykkt_um_skiptingu_Reykjav_kurborgar___hverfi.pdf|titill=Samþykkt um skiptingu Reykjavíkurborgar í hverfi}}</ref> Samkvæmt þeirri skiptingu tilheyrir [[Grjótaþorpið]] Miðborginni en ekki [[Skerjafjörður (hverfi)|Skerjafjörður]] sem tilheyrir Vesturbænum. Í aðalskipulagi frá 1929 voru eftirfarandi hverfi skilgreind í miðborginni: [[Tjarnarbrekka]], [[Víkin (Reykjavík)|Víkin]], [[Arnarhóll]], [[Skuggahverfi]], [[Laufás (Reykjavík)|Laufás]], [[Spítalahlíð]], [[Þingholt]], [[Ásgarður (hverfi í Reykjavík)|Ásgarður]] og [[Tungan]]. Þessi heiti festust misvel í sessi. Enn í dag er algengt að tala um Þingholt og Skuggahverfi, en þessi heiti ná yfir stærra svæði en þau gerðu í upphafi. Í aðalskipulagi Reykjavíkur 2010-2030 eru skilgreindir þrír hverfahlutar í miðborginni: [[Kvosin]], [[Skólavörðuholt]] og Skuggahverfi. Stærstur hluti Miðborgarinnar er í póstnúmeri 101, utan nokkrar byggingar við Snorrabraut og hluti bygginga Háskóla Íslands sem áður voru skilgreindar sem hluti Miðborgarinnar og eru nú í póstnúmeri 102. ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * {{tímarit.is|3287166|Miðbærinn fyrir einni öld|höfundur=Árni Óla|blað=Lesbók Morgunblaðsins|24. desember 1961|bls=604-617}} * {{tímarit.is|1872255|Stígur kærleikans í kaupstaðnum gleymist ei|höfundur=Gunnar Hersveinn|blað=Morgunblaðið|dags=7. febrúar 1997|bls=2-3B}} {{Reykjavík}} {{Stubbur|Reykjavík}} [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur| ]] 0p9qmp82ngmh8f9spzpvsqolupvk5e3 0 36919 1975135 1909353 2026-08-12T19:38:08Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1975135 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Motorhead-03.jpg|thumb|right|Rokkhljómsveitin [[Motörhead]] á tónleikum.]] '''Rokk''' er [[tónlistarstefna|tegund]] af vinsælli tónlist sem er oftast spiluð á [[rafmagnsgítar]]a, [[Rafbassi|bassa]] og [[trommur]]. Í sumum tegundum rokktónlistar eru notuð önnur hljóðfæri eins og [[píanó]] og [[hljómborð]]. == Undirstefnur == * [[Fólk rokk]] * [[Blúsrokk]] * [[Framsækið rokk]] * [[Glysrokk]] * [[Krátrokk]] * [[Kristilegt rokk]] * [[Ósungið rokk]] * [[Pönk]] ** [[Harðkjarnapönk]] *** [[Síð-harðkjarni]] ** [[Síð-pönk]] * [[Rafrokk]] * [[Sýrurokk]] * [[Harðrokk]] * [[Þungarokk]] ** [[Framsækið þungarokk]] ** [[Dauðarokk]] ** [[Glysþungarokk]] ** [[Gotneskt þungarokk]] ** [[Þrass]] ** [[Svartmálmur]] ** [[Stóner rokk]] ** O.fl. * [[Öðruvísi rokk]] ** [[Bretapopp]] ** [[Grugg]] ** [[Skógláp]] == Tenglar == * [http://www.jugi3.ch/homepage/rockclassics.htm 100 Great Rock Classics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160411165455/http://www.jugi3.ch/homepage/rockclassics.htm |date=2016-04-11 }} {{stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Rokk|Rokk]] [[Flokkur:Tónlistarstefnur]] g4r3e6pnd92v84g2xiqjtfztsp74o7g 0 55610 1975097 1942314 2026-08-12T13:44:42Z CommonsDelinker 1159 Skipti út 07leucip.jpg fyrir [[Mynd:Raub_der_Töchter_des_Leukippos_07leucip.jpg]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vegna þess að: [[:c:COM:FR|File renamed]]: old name is not meaningful). 1975097 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Peter Paul Rubens - Rubens and Isabella Brant in the honeysuckle bower.jpg|thumb|right|Sjálfsmynd með fyrstu eiginkonu sinni, Isabellu Brant, í laufskála, frá 1610.]] '''Peter Paul Rubens''' ([[28. júní]] [[1577]] – [[30. maí]] [[1640]]) var afkastamikill [[Flandur|flæmskur]] [[listmálari]] á [[17. öldin|17. öld]] og einn af helstu forvígismönnum [[barokk]]sins í [[Evrópa|evrópskri]] [[myndlist]]. Hann er þekktastur fyrir íburðarmiklar [[altaristafla|altaristöflur]], [[portrett]], [[landslagsmynd]]ir og [[sögulegt málverk|söguleg málverk]] með [[allegóría|allegóríum]] og myndefni úr [[goðsaga|goðsögum]]. Rubens rak verkstæði í [[Antwerpen]] og var sleginn til [[riddari|riddara]] bæði af [[Filippus 2. Spánarkonungur|Filippusi 2.]] Spánarkonungi og [[Karl 1. Englandskonungur|Karli 1.]] Englandskonungi. ==Æviágrip== Hann var flæmskur málari frá Antwerpen (sem nú er í [[Belgía|Belgíu]]). Auk þess að vera afkastamikill málari var Rubens nokkurs konar sendiherra og rak erindi þjóðhöfðingja um alla Evrópu. Hann fór til [[Ítalía|Ítalíu]] árið 1600 og var þar í níu ár. Þar kynntist hann list endurreisnar og barokkmeistara eins og [[Caravaggio]]s. Þegar hann sneri aftur gerði hann stórar [[altaristafla|altaristöflur]] í [[dómkirkjan í Antwerpen|dómkirkjuna í Antwerpen]]. Fyrri kona hans var [[Isabella Brant]] en eftir dauða hennar gekk hann að eiga kornunga stúlku, [[Helena Fourment|Helenu Fourment]], sem þá var aðeins 16 ára en hann 53 ára. Þær voru báðar fyrirsætur hjá honum en auk þess málaði hann kóngafólk um alla álfuna, m.a. mikla myndröð af [[Maria de'Medici|Maríu Medici]] Frakklandsdrottningu. Hann rak stórt verkstæði þar sem lærlingar unnu eftir skissum hans og hann sjálfur rak síðan smiðshöggið á verkið. Einkennandi fyrir stíl hans eru opnir og léttir pensildrættir. Myndir hans eru litfagrar og iða af lífsgleði og fjöri. Myndflöturinn er fylltur holdmiklum gyðjum og brosmildum englum sem dansa um leikandi hrynjanda. ==Verk== Meðal helstu verka hans eru: Altaristöflur í dómkirkjunni í Antwerpen, María í hásæti meðal dýrlinga (krýning heilagrar Katrínar), Rán dætra Levkipposar, Allegóría friðar, Myndaröð um líf Maríu Medici. <gallery> Mynd:Raising_cross.jpg|Altaristafla eftir Rubens í dómkirkjunni í Antwerpen Mynd:Peter_Paul_Rubens_-_The_Crowning_of_St_Catherine_-_WGA20254.jpg|Krýning heilagrar Katrínar Mynd:Raub der Töchter des Leukippos 07leucip.jpg|Rán dætra Levkipposar Mynd:Peter_Paul_Rubens_-_Allegory_on_the_Blessings_of_Peace_-_WGA20333.jpg|Allegóría friðar Mynd:Peter Paul Rubens - The Wedding by Proxy of Marie de' Medici to King Henry IV.jpg|Brúðkaup Maríu de'Medici og Hinriks 4. úr myndröð Rubens um Maríu </gallery> {{commonscat|Peter Paul Rubens|Peter Paul Rubens}} {{stubbur|æviágrip}} {{fde|1577|1640|Rubens, Peter Paul}} {{DEFAULTSORT:Rubens, Peter Paul }} [[Flokkur:Barokk]] [[Flokkur:Flæmskir listamenn]] pbo9c2lik1zka2shzm3dhstlbjuniw1 0 58354 1975138 1974848 2026-08-12T20:52:12Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1975138 wikitext text/x-wiki :''Sjá einnig [[Selárdalur (Vopnafirði)|Selárdalur]] í Vopnafirði'' [[Mynd:Selárdalskirkja2.jpg|thumb|Selárdalskirkja.]] '''Selárdalur''' er næstvestastur [[Ketildalir|Ketildala]] í [[Arnarfjörður|Arnarfirði]]. Í dalnum er bær sem heitir líka Selárdalur og var eitt af höfuðbólum [[Vestfirðir|Vestfjarða]]. Selárdalsprestakall var áður fyrr talið með betri [[Prestakall|prestaköllum]] landsins, með því að Stóra-Laugardalssókn sem náði yfir allan [[Tálknafjörður|Tálknafjörð]] var [[annexía]] frá Selárdal. Séra [[Gísli Jónsson (biskup)|Gísli Jónsson]], Selárdalsprestur 1547–1557, varð svo biskup í [[Skálholt]]i frá 1558. Frægir ábúendur í Selárdal eru t.d. Bárður svarti Atlason (afi [[Hrafn Sveinbjarnarson|Hrafns Sveinbjarnarsonar]]), [[Páll Björnsson]], [[Gísli á Uppsölum]], [[Hannibal Valdimarsson]] og [[Samúel Jónsson]], sem kallaður hefur verið ''listamaðurinn með barnshjartað''<ref>{{cite news |title=Vandamál í Selárdal |url=https://timarit.is/page/3522432?iabr=on#page/n6/mode/1up |work=Lesbók Morgunblaðsins |page=7 |date=2002-09-28 |access-date=2026-08-09}}</ref>. Þar fæddist [[Jón Þorláksson á Bægisá]]. ==Bæir== * Tóft (óvíst) * Skrúð (óvíst) * Rimi (óvíst) * Hús (óvíst) * Fossá (óvíst) * Krókur (óvíst) * Kálfatjörn (óvíst) * Melstaðir (óvíst) * Skarðsmýrarfoss (eyddist í svartadauða) * Grund (fór í eyði 1949) * Kolbeinsskeið (fór í eyði 1961) * Brautarholt (fór í eyði 1969) * Uppsalir (fór í eyði 1986) * Selárdalur (fór í eyði 1988) * Neðribær (fór í eyði í nóvember 2010) var síðasti bærinn í byggð í dalnum.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/sidasti-baerinn-i-dalnum |title=Síðasti bærinn í dalnum |date=2010-11-22 |website=ruv.is |access-date=2026-08-09}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://timarit.is/page/3287158?iabr=on#page/n15/mode/2up ''Selárdalur við Arnarfjörð''], Lesbók Morgunblaðsins, 24. desember 1961, bls. 596–602 * [https://timarit.is/page/3553246?iabr=on#page/n11/mode/2up ''Selárdalur sóttur heim''], Tíminn Sunnudagsblað, 11. október 1964, bls. 948–951 * [https://timarit.is/page/8333623?iabr=on#page/n122/mode/1up ''Þróunarverkefnið Selárdalur''], Fræðaþing landbúnaðarins 2005, 4. febrúar 2005, bls. 377–380 * [https://timarit.is/page/4134647?iabr=on#page/n5/mode/1up ''Mikill áhugi á jörðum í Selárdal''], Morgunblaðið, 27. júní 2006, bls. 6 * {{Cite web |url=http://www.arnfirdingur.is/menning/stadir/Selardalur.asp |title=Selárdalur í Arnarfirði |first=Helgi |last=Hjálmtýsson |website=arnfirdingur.is |access-date=2026-08-09 |archive-date=2005-03-01 |archive-url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20050301135513/www.arnfirdingur.is/menning/stadir/Selardalur.asp |url-status=dead }} [[Flokkur:Vesturbyggð]] [[Flokkur:Arnarfjörður]] [[Flokkur:Dalir á Íslandi]] kkzenjpa6jghtdgsvwpzbpa7mrq3ex0 0 60209 1975108 1951938 2026-08-12T14:58:51Z MyraMidnight 41218 aðgreiningartengill 1975108 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hafnarstræti, Reykjavík.jpg|thumb|Hafnarstræti árið 2016]] [[Mynd:Thomsen2.svg|Thomsens Magasin setti svip á Hafnarstræti um aldamótin 1900 en þá var sú verslun í fimm húsum í götunni í Hafnarstræti 17, 18, 19, 20 og 21.|thumbnail]] {{Aðgreiningartengill|Hafnarstræti|Hafnarstræti}} '''Hafnarstræti''' er [[gata]] í miðbæ [[Reykjavík]]ur sem teygir sig frá [[Aðalstræti]] að [[Lækjargata|Lækjargötu]]. == Hús við Hafnarstræti == * [[Isaachsenshús]] * [[Jóska húsið]] (Hafnarstræti 16) * [[Nýhöfn (Reykjavík)|Nýhöfn]] (Hafnarsræti 18) * [[Randverskuhúsin]] (á horni Hafnarstrætis og [[Veltusund]]s) * [[Svendsenshús]] (Hafnarstræti 8) ==Söguleg hús við Hafnarstræti== *[[Verslunin Edinborg]] == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3287320 ''Nýhöfn (Hafnarstræti 18)''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1962] * [http://www.timarit.is/?issueID=419224&pageSelected=3&lang=0 ''Fálkahúsið og fálkaverslun konungs''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=419227&pageSelected=5&lang=0 ''Fálkahúsið og fálkaverslun konungs''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305193318/http://timarit.is/?issueID=419227&pageSelected=5&lang=0 |date=2016-03-05 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3587790 ''Fálkahúsið''; grein í NT 1984] {{stubbur}} [[Flokkur:Götur í Reykjavík]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] gzjozkb3whxuqwc7eqws61n08007lrk 1975117 1975108 2026-08-12T16:11:20Z Akigka 183 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[User talk:MyraMidnight|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 1951938 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hafnarstræti, Reykjavík.jpg|thumb|Hafnarstræti árið 2016]] [[Mynd:Thomsen2.svg|Thomsens Magasin setti svip á Hafnarstræti um aldamótin 1900 en þá var sú verslun í fimm húsum í götunni í Hafnarstræti 17, 18, 19, 20 og 21.|thumbnail]] '''Hafnarstræti''' er [[gata]] í miðbæ [[Reykjavík]]ur sem teygir sig frá [[Aðalstræti]] að [[Lækjargata|Lækjargötu]]. == Hús við Hafnarstræti == * [[Isaachsenshús]] * [[Jóska húsið]] (Hafnarstræti 16) * [[Nýhöfn (Reykjavík)|Nýhöfn]] (Hafnarsræti 18) * [[Randverskuhúsin]] (á horni Hafnarstrætis og [[Veltusund]]s) * [[Svendsenshús]] (Hafnarstræti 8) ==Söguleg hús við Hafnarstræti== *[[Verslunin Edinborg]] == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3287320 ''Nýhöfn (Hafnarstræti 18)''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1962] * [http://www.timarit.is/?issueID=419224&pageSelected=3&lang=0 ''Fálkahúsið og fálkaverslun konungs''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=419227&pageSelected=5&lang=0 ''Fálkahúsið og fálkaverslun konungs''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305193318/http://timarit.is/?issueID=419227&pageSelected=5&lang=0 |date=2016-03-05 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3587790 ''Fálkahúsið''; grein í NT 1984] {{stubbur}} [[Flokkur:Götur í Reykjavík]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] sogzi5mlwza23yqfdhl1xlxcx6te7mx 1975118 1975117 2026-08-12T16:11:34Z Akigka 183 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/Akigka|Akigka]] ([[User talk:Akigka|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:MyraMidnight|MyraMidnight]] 1975108 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hafnarstræti, Reykjavík.jpg|thumb|Hafnarstræti árið 2016]] [[Mynd:Thomsen2.svg|Thomsens Magasin setti svip á Hafnarstræti um aldamótin 1900 en þá var sú verslun í fimm húsum í götunni í Hafnarstræti 17, 18, 19, 20 og 21.|thumbnail]] {{Aðgreiningartengill|Hafnarstræti|Hafnarstræti}} '''Hafnarstræti''' er [[gata]] í miðbæ [[Reykjavík]]ur sem teygir sig frá [[Aðalstræti]] að [[Lækjargata|Lækjargötu]]. == Hús við Hafnarstræti == * [[Isaachsenshús]] * [[Jóska húsið]] (Hafnarstræti 16) * [[Nýhöfn (Reykjavík)|Nýhöfn]] (Hafnarsræti 18) * [[Randverskuhúsin]] (á horni Hafnarstrætis og [[Veltusund]]s) * [[Svendsenshús]] (Hafnarstræti 8) ==Söguleg hús við Hafnarstræti== *[[Verslunin Edinborg]] == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3287320 ''Nýhöfn (Hafnarstræti 18)''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1962] * [http://www.timarit.is/?issueID=419224&pageSelected=3&lang=0 ''Fálkahúsið og fálkaverslun konungs''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=419227&pageSelected=5&lang=0 ''Fálkahúsið og fálkaverslun konungs''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305193318/http://timarit.is/?issueID=419227&pageSelected=5&lang=0 |date=2016-03-05 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3587790 ''Fálkahúsið''; grein í NT 1984] {{stubbur}} [[Flokkur:Götur í Reykjavík]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] gzjozkb3whxuqwc7eqws61n08007lrk 1975119 1975118 2026-08-12T16:18:08Z Akigka 183 /* Tenglar */ 1975119 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hafnarstræti, Reykjavík.jpg|thumb|Hafnarstræti árið 2016]] [[Mynd:Thomsen2.svg|Thomsens Magasin setti svip á Hafnarstræti um aldamótin 1900 en þá var sú verslun í fimm húsum í götunni í Hafnarstræti 17, 18, 19, 20 og 21.|thumbnail]] {{Aðgreiningartengill|Hafnarstræti|Hafnarstræti}} '''Hafnarstræti''' er [[gata]] í miðbæ [[Reykjavík]]ur sem teygir sig frá [[Aðalstræti]] að [[Lækjargata|Lækjargötu]]. == Hús við Hafnarstræti == * [[Isaachsenshús]] * [[Jóska húsið]] (Hafnarstræti 16) * [[Nýhöfn (Reykjavík)|Nýhöfn]] (Hafnarsræti 18) * [[Randverskuhúsin]] (á horni Hafnarstrætis og [[Veltusund]]s) * [[Svendsenshús]] (Hafnarstræti 8) ==Söguleg hús við Hafnarstræti== *[[Verslunin Edinborg]] == Tenglar == * {{tímarit.is|3287320|Nýhöfn (Hafnarstræti 18)|höfundur=Árni Óla|blað=Lesbók Morgunblaðsins|dags=1. apríl 1962|bls=6}} * {{tímarit.is|3291160|Fálkahúsið og fálkaverslun konungs 1|höfundur=Árni Óla|blað=Lesbók Morgunblaðsins|dags=19. nóvember 1967|bls=6-7}} * {{tímarit.is|3291180|Fálkahúsið og fálkaverslun konungs 2|höfundur=Árni Óla|blað=Lesbók Morgunblaðsins|26. nóvember 1967|bls=10}} * {{tímarit.is|3587790|"Ævintýri á gönguferð" - Perlur Reykjavíkur eða bara fúaspýtur|blað=NT|dags=8. júní 1984|bls=7-11}} {{stubbur}} [[Flokkur:Götur í Reykjavík]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] n67x8d05dg6aqu701x3ycokja92r8aq 1975123 1975119 2026-08-12T16:23:33Z Akigka 183 1975123 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hafnarstræti, Reykjavík.jpg|thumb|Hafnarstræti árið 2016]] [[Mynd:Thomsen2.svg|Thomsens Magasin setti svip á Hafnarstræti um aldamótin 1900 en þá var sú verslun í fimm húsum í götunni í Hafnarstræti 17, 18, 19, 20 og 21.|thumbnail]] {{Aðgreiningartengill|Hafnarstræti|Hafnarstræti}} '''Hafnarstræti''' er [[gata]] í [[Kvosin]]ni í [[miðborg Reykjavíkur]] sem nær frá [[Aðalstræti]] að [[Lækjargata|Lækjargötu]]. == Hús við Hafnarstræti == * [[Isaachsenshús]] * [[Jóska húsið]] (Hafnarstræti 16) * [[Nýhöfn (Reykjavík)|Nýhöfn]] (Hafnarsræti 18) * [[Randverskuhúsin]] (á horni Hafnarstrætis og [[Veltusund]]s) * [[Svendsenshús]] (Hafnarstræti 8) ==Söguleg hús við Hafnarstræti== *[[Verslunin Edinborg]] == Tenglar == * {{tímarit.is|3287320|Nýhöfn (Hafnarstræti 18)|höfundur=Árni Óla|blað=Lesbók Morgunblaðsins|dags=1. apríl 1962|bls=6}} * {{tímarit.is|3291160|Fálkahúsið og fálkaverslun konungs 1|höfundur=Árni Óla|blað=Lesbók Morgunblaðsins|dags=19. nóvember 1967|bls=6-7}} * {{tímarit.is|3291180|Fálkahúsið og fálkaverslun konungs 2|höfundur=Árni Óla|blað=Lesbók Morgunblaðsins|26. nóvember 1967|bls=10}} * {{tímarit.is|3587790|"Ævintýri á gönguferð" - Perlur Reykjavíkur eða bara fúaspýtur|blað=NT|dags=8. júní 1984|bls=7-11}} {{stubbur}} [[Flokkur:Götur í Reykjavík]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] rs1v8vodymhmnjsjdnsv3vw1jv4uvet 0 61866 1975110 1953152 2026-08-12T15:16:08Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1975110 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Luis Buñuel.JPG|thumb|right|Luis Buñuel.]] '''Luis Buñuel''' ([[22. febrúar]] [[1900]] – [[29. júlí]] [[1983]]) var [[Spánn|spænskur]] kvikmyndagerðarmaður, og af mörgum talinn einhver mikilvægasti leikstjóri kvikmyndasögunnar. Hann starfaði aðallega í [[Frakkland]]i og [[Mexíkó]] en einnig í heimalandi sínu og [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Buñuel giftist franskri konu, Jeanne Rucar í París árið [[1934]], þau voru gift fram á dauðadag Buñuels 1983, tæplega hálfri öld síðar. Þau eignuðust tvo syni Rafael og Juan Luis Buñuel. == Ævi == Luis fæddist í smábænum [[Calanda]] í [[Aragon]]-fylki í austurhluta Spánar. Hann kom úr sæmilega vel stæðri fjölskyldu. Foreldrar hans voru Leonardo Buñuel og María Portolés. Hann átti tvo bræður; ''Alfonso'' og ''Leonardo'' og fjórar systur; ''Alicia'', ''Concepción'', ''Margarita'' og ''María''. Luis hlaut strangt uppeldi að hætti [[jesúíti|jesúíta]] í Colegio del Salvador í [[Zaragoza]], en var síðan rekin úr skóla. Þá hélt hann til [[Madrid]]ar þar sem hann hóf háskólanám í [[náttúruvísindi|náttúruvísindum]] og landbúnaðarfræðum. Hann breytti því síðar í [[verkfræði]] og loks [[heimspeki]]. Á meðal þeirra nemenda sem hann kynntist var málarinn [[Salvador Dalí]] og skáldið [[Federico García Lorca]] og tókust góð vinasambönd með þeim. Árið [[1925]] fluttist hann um set og hélt til [[París]]ar og hóf vinnu við samtök sem hétu ''International Society of Intellectual Cooperation''. Þar komst hann í kynni við leikstjórana [[Jean Epstein]] sem veitti honum vinnu sem aðstoðarmaður sinn við gerð tveggja kvikmynda; ''Mauprat'' (1926) og ''La Chute de la maison Usher'' (1928) og [[Mario Naplas]] sem réði hann sem aðstoðarleikstjóra við gerð ''La Sirène des Tropiques'' (1927). == Kvikmyndaferill == Luis hóf eigin kvikmyndaferil með gerð stuttmyndarinnar ''[[Andalúsíuhundurinn]]'' (''Un chien andalou'', [[1929]]), sem hann skrifaði og leikstýrði í samvinnu við vin sinn Salvador Dalí. Myndin er ein sú þekktasta sem kennd er við [[súrrealismi|súrrealisma]] og nýtur vinsælda enn þann dag í dag. Þeir hófu að skrifa saman kvikmynd í fullri lengd en vegna ósættis þeirra á milli leikstýrði Luis myndinni einsamall. Myndin, sem heitir ''[[L'Âge d'or]]'' eða ''Gullöldin'', er samansafn óreiðukenndra stuttra frásagna og hlaut mjög blendnar viðtökur. Þegar hún var sýnd í París brást hópur hægrisinnaðra manna, er kenndir voru við [[föðurland]]ið, við með því að kasta bleki á sýningartjaldið, ráðast að öðrum sýningargestum og brjóta og eyðileggja listaverk eftir súrrealista sem voru til sýnis í andyri bíósins. Myndin var tekin úr sýningu og var t.a.m. ekki sýnd opinberlega í Bandaríkjunum fyrr en [[1979]]. Luis sneri aftur til síns heima og leikstýrði eins konar [[heimildarmynd]], ''[[Las Hurdes: Tierra Sin Pan]]'' (''Land án brauðs'', 1933), sem sagði frá lífi fátækra bænda í [[Las Hurdes]]-sýslu á Norður-Spáni.<ref>{{vefheimild|url=https://www.raco.cat/index.php/Ebre/article/viewFile/39919/39938|titill=Cinema as Political Propaganda during the Spanish Civil War: España 1936|höfundur=Magí Crusells|útgefandi=[[Háskólinn í Barcelona]]|ár=2004|snið=pdf}}</ref> Myndin var umdeild á Spáni, og var bönnuð í þrjú ár, enda sýndi hún býflugur stinga [[asni|asna]] til dauða, en Luis hafði fyrirskipað að hann skyldi þakinn [[hunang]]i fyrir tökurnar. Næsta verkefni hans var einnig í formi heimildarmyndar, ''España 1936'' og segir frá tildrögum [[Spænska borgarastyrjöldin|Spænsku borgarastyrjaldarinnar]]. === Í Bandaríkjunum === Að Spænsku borgarastyrjöldinni lokinni var Luis gerður útlægur og því fór hann til Bandaríkjanna. Hann settist að í [[Hollywood]] þar sem hann fékk fljótt vinnu við að framleiða endurgerðir á myndum sem höfðu verið vinsælar í Bandaríkjunum á öðru tungumáli til útflutnings. Fljótlega var þó fallið frá því að endurgera myndir og þess í stað tekið að [[talsetning|talsetja]] þær. Þá flutti Luis til [[New York-borg|New York]] þar sem hann fékk starf við [[Museum of Modern Art]] (MOMA) þar sem hann vann m.a. við að klippa útgáfu á heimildarmynd [[Leni Riefenstahl]], ''[[Sigur viljans]]'', sem fjallar um [[Adolf Hitler]]. Hann var svo rekinn frá MOMA að því að sagt er eftir að Francis Spellman, erkibiskup New York, heimsótti forstöðukonu safnsins, Iris Barry. Luis hélt þá aftur til Hollywood þar sem hann starfaði við talsetningu hjá [[Warner Brothers]]-kvikmyndaverinu á árnum [[1942]]-[[1946|46]]. === Í Mexíkó === Luis fluttist til Mexíkó árið 1946 og hlaut mexíkóskan borgararétt árið 1949. Þar hóf hann að vinna að eigin kvikmyndum á ný. Fyrsta mynd hans þar í samvinnu við framleiðandann Oscar Dancigers, ''[[Gran Casino]]'', leit dagsins ljós sama ár. Buñuel fannst víst ekki mikið til myndarinnar koma sjálfum. Næsta mynd þeirra sem hét ''El Gran Cavalera'' með hinum þekkta mexíkóska leikara [[Fernando Soler]] kom út [[1949]] og hlaut góðar viðtökur. Buñuel fullyrti sjálfur að hann hefði lært mikið á tæknilegu hlið þess að vinna kvikmyndir við gerð þeirrar myndar. Í ljósi velgengni myndarinnar veitti Dancigers Buñuel fullkomið frelsi við gerð næstu myndar sinnar. Útkoman varð ''[[Los Olvidados]]'' (1950), mynd sem sagði sögu barna í fátækrahverfum [[Mexíkóborg]]ar. Myndin fékk verðlaun sem besta myndin á [[Cannes-kvikmyndahátíðinni]] og Buñuel fékk verðlaun fyrir bestu leikstjórn. Fyrir vikið varð Buñuel heimsþekktur, nú var nýr meistari kominn fram á sjónarsviðið. Árið [[2003]] var upprunalegt eintak filmu myndarinnar samþykkt sem hluti af [[Minni heimsins]]-verkefninu (e. ''Memory of the World Program'') á vegum [[UNESCO]].<ref>{{vefheimild|url=http://portal.unesco.org/ci/en/ev.php-URL_ID=6875&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|titill=Mexico - Los olvidados}}</ref> Buñuel leikstýrði alls 21 mynd í Mexíkó á næstu 16 árum. Meðal þeirra voru: * [[Él (kvikmynd)|Él]] (1953) * [[Ensayo de un crimen]] (1955) * [[Nazarín]] (1959) (byggð á skáldsögu spænska rithöfundarins [[Benito Pérez Galdós]], og yfirfærð yfir á Mexíkó af Buñuel) * [[Viridiana]] (1961) (samstarfsverkefni milli mexkóskra og spænskra aðila, vann verðlaun á Cannes) * [[El Ángel Exterminador]] (1962) * [[Simón del desierto]] (1965) Árið [[1960]] bauð [[Franco]], einræðisherra Spánar, Buñuel að koma aftur til síns heima og búa til kvikmynd. Ástæðan var sú að Franco vildi milda ímynd sína og virðast menningalega þenkjandi. Útkoman varð kvikmyndin ''Viridiana'', mynd sem segir sögu réttsýnnar konu sem fyrir sakir örlaganna brotnar undan ranglæti heimsins. Í myndinni kemur fram, að margir telja, dulin gagnrýni á [[kirkjan|kirkjuna]]. Í það minnsta fordæmdi [[Vatíkanið]] myndina, hún var bönnuð í mörg ár á Spáni og ekki var Franco skemmt. === Í Frakklandi === Á sjötta áratuginum fluttist Buñuel til Frakklands. Þar hóf hann samstarf við framleiðandann [[Serge Silberman]] og rithöfundinn [[Jean-Claude Carrière]] og saman gerðu þeir með vinsælli og þekktustu myndirnar á ferli hans. ''Le Journal d'une femme de chambre'' (1964), útfærslu á skáldsögu eftir [[Octave Mirbeau]], ''[[Belle de Jour]]'' (1967) og ''[[Cet obscur objet du désir]]'' (1977). Sú síðastnefnda var síðasta mynd Buñuels en þá var hann orðinn 77 ára gamall og næsta heyrnarlaus. Þá skrifaði hann [[sjálfsævisaga|sjálfsævisöguna]] ''Mon Dernier Soupir'' (1982) saman með Carrière, sem hafði unnið með honum í rúman áratug. Luis Buñuel lést af völdum [[skorpulifur]]s í [[Mexíkóborg]] þann [[29. júlí]] [[1983]]. == Kvikmyndaskrá == === Í fullri lengd === {| class="wikitable" !Ár !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- |1930 |''L'Âge d'Or'' |''Gullöldin''<ref name=":0">{{Cite journal|last=Garðarsdóttir|first=Hólmfríður|last2=Erlingsson|first2=Guðmundur|date=2009|title=„Æðsta form allra lista“. Þróun spænskrar kvikmyndagerðar frá fálmkenndu upphafi til æ meiri fullkomnunar.|url=https://ojs.hi.is/index.php/millimala/article/view/1426|journal=Milli Mála|language=is|volume=1|issn=2298-7215}}</ref> |- |1936 |''España 1936'' | |- |1946 |''Gran Casino'' | |- |1949 |''El Gran Calavera'' |''Ófétið<ref name=":0" />'' |- |1950 |''Los olvidados'' |''Þeir gleymdu<ref name=":0" />'' eða ''Glötuð æska'' |- |1951 |''Susana'' | |- |1951 |''La hija del engaño'' | |- |1952 |''Subida al cielo'' | |- |1952 |''Una mujer sin amor'' | |- |1953 |''El bruto'' | |- |1953 |''El'' |''Hann'' |- |1954 |''La ilusión viaja en tranvía'' | |- |1954 |''Wuthering Heights'' | |- |1954 |''Robinson Krúsó'' | |- |1955 |''Ensayo de un crimen'' |''Glæparéttarhöld'' eða ''Glæpaferill Archibaldo de la Cruz'' |- |1955 |''El río y la muerte'' | |- |1955 |''Cela s'appelle l'aurore'' | |- |1956 |''La mort en ce jardin'' |''Dauðinn í gróandanum'' |- |1959 | colspan="2" |''Nazarín'' |- |1959 |''La fièvre monte à El Pao'' |''Uppreisnin í El Pao'' |- |1960 |''The Young One'' |''Hin unga<ref name=":1">{{Cite thesis |title=Súrrealismi, melódrama og draumar. Kvikmyndir Luis Bunuel í ljósi höfundarkenningarinnar |url=https://skemman.is/handle/1946/6397 |date=2010-09 |degree=Thesis |language=is |first=Unnar Friðrik |last=Sigurðsson 1982-}}</ref>'' |- |1961 | colspan="2" |''Viridiana'' |- |1962 |''El ángel exterminador'' |''Engill útrýmingarinnar''<ref name=":0" /> |- |1964 |''Le journal d'une femme de chambre'' |''Dagbók þernu''<ref name=":1" /> |- |1967 |''Belle de jour'' |''Daglilja'' eða ''Snót dagsins''<ref name=":1" /> |- |1969 |''La Voie Lactée'' |''Vetrarbrautin okkar''<ref name=":1" /> |- |1970 | colspan="2" |''Tristana'' |- |1972 |''Le charme discret de la bourgeoisie'' |''[[Háttvísir broddborgarar]]'' eða ''Dulinn sjarmi millistéttarinnar''<ref name=":0" /> |- |1974 |''Le fantôme de la liberté'' |''Frelsisvofan''<ref name=":1" /> |- |1977 |''Cet obscur objet du désir'' |''Þráin eftir hinu óræða''<ref name=":0" /> eða ''Torræður hlutur löngunnar''<ref name=":1" /> |} === Stuttmyndir === * ''Andalúsíuhundurinn<ref name=":0" /> (sp. Un chien andalou)'' (1929) * ''Land án brauðs<ref name=":0" /> (sp. Las Hurdes)'' (1933) (heimildarmynd) * ''Símon úr eyðimörkinni<ref name=":0" /> (sp. Simón del desierto)'' (1965) == Tilvísanir == <div class="references-small">{{reflist}}</div> == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = en | titill = Luis Buñuel | mánuðurskoðað = 26. febrúar | árskoðað = 2008}} == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3308816 ''Um Luis Buñuel''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1991] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3312736 ''Auga aldarinnar í Madríd''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3287474 ''Bunuel snýr aftur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1962] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3293539''Bunuel og Tristana''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1970] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1354220 ''Pétur Ólafsson í Kvikmyndasal''], umfjöllun um Viridiana 1963 * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1578897 ''Luis Bunuel 1900-1983''], minningargrein 21. ágúst 1983 '''Erlendir tenglar''' * [http://www.imdb.com/name/nm0000320/ Umfjöllun um Buñuel á IMDB] * [http://www.sensesofcinema.com/2005/great-directors/bunuel/ Umfjöllun um feril Buñuels á vefnum ''Senses of Cinema''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181012001715/http://sensesofcinema.com/2005/great-directors/bunuel/ |date=2018-10-12 }} * [http://www.adherents.com/people/pb/Luis_Bunuel.html Umfjöllun um Buñuel á vefnum Adherents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512224510/http://www.adherents.com/people/pb/Luis_Bunuel.html |date=2008-05-12 }} (trúarleg síða) * [http://www.kamera.co.uk/features/bunuel.php Umfjöllun um Buñuel á vefnum Kamera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071030080839/http://www.kamera.co.uk/features/bunuel.php |date=2007-10-30 }} * [http://www.criterion.com/asp/release.asp?id=102&eid=116&section=essay ''The Discreet Charm of the Bourgeoisie'' eftir Carlos Fuentes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080505021717/http://www.criterion.com/asp/release.asp?id=102&eid=116&section=essay |date=2008-05-05 }} á vef Criterion útgáfufyrirtækisins * [http://www.regent.edu/acad/schcom/rojc/papciak.html ''"Thank God I'm an atheist:" - The surrealistic cinema of Luis Bunuel''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070625161444/http://www.regent.edu/acad/schcom/rojc/papciak.html |date=2007-06-25 }} grein eftir Bryan M. Papciak, prófessor við Regent University * [http://www.lib.berkeley.edu/MRC/youngone.html Grein um gerð myndarinnar ''The Young One''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080218010033/http://www.lib.berkeley.edu/MRC/youngone.html |date=2008-02-18 }} * [http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2006/12/30/bfbunuel130.xml ''Surrealist master whose films captured the comedy of the irrational''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071029193003/http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2006%2F12%2F30%2Fbfbunuel130.xml |date=2007-10-29 }}, grein í ''The Daily Telegraph'' eftir Tim Robey (30. desember 2006) * [http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,22128814-16947,00.html ''Obscure director of desire''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012215155/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,22128814-16947,00.html |date=2007-10-12 }} grein í ''The Australian'' eftir Adrian Martin (25. júlí 2007) {{fde|1900|1983|Buñuel, Luis}} [[Flokkur:Súrrealistar]] [[Flokkur:Spænskir leikstjórar|Buñuel, Luis]] eapysen9s9j86zplt06rsvvnewin5vj 0 62063 1975136 1968211 2026-08-12T19:46:08Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1975136 wikitext text/x-wiki {{ Færa | til = [[Rytmablús]] | vegna = þess að það er tökuorð sem hefur verið notað meira (meðal annars af rúv og morgunblaðinu) [https://bin.arnastofnun.is/beyging/548385 BÍN rytmablús] | sjá = [[Spjall:Ryþmablús]] }} {{Tónlistarstefna | nafn=Ryþmablús | litur=white | bakgrunns-litur=#0000E1 | uppruni=[[Djass]]<br />[[Blús]] ([[Stökk Blús|Stökk]], [[Rafmagns]])<br />[[Gospel]]<br /> | vinsældir=Stóðu hæst frá 1940 til 1960; stöðutákn þar á eftir | tengdar-stefnur=[[Fönk]] – [[Ska]] – [[Sálartónlist]] – [[Rokk]] – [[Reggae]] – [[Diskó]] }} '''Ryþmablús''' eða '''taktur og tregi''' (e. ''rhythm and blues'' eða [[skammstöfun|skammstafað]] sem ''R&B'') er [[tónlistarstefna]] sem sameinar [[jazz]], [[gospel]] og [[blús]]. Ryþmablús var þróað meðal blökkumanna í Bandaríkjunum. Tónlistarstefnan er upprunnin á fimmta áratugnum en hún hafði verið að þróast síðan á fjórða áratugnum.<ref name="dictionary" >Rhythm and blues. [http://dictionary.reference.com/browse/rhythm+and+blues „rhythm and blues“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121116220717/http://dictionary.reference.com/browse/Rhythm+and+blues |date=2012-11-16 }}, [http://dictionary.reference.com/''Dictionary.com'']. Sótt 2. mars 2012.</ref> <ref name="brit" >Charlie Gillett, Ed Ward [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/501938/rhythm-and-blues „rhythm and blues“], [http://www.britannica.com/''Britannica Online Encyclopedia'']. Sótt 2. mars 2012.</ref> <ref name="orda"> ''Ensk-íslensk Orðabók'', (Örn og Örlygur, 1984) Sótt 9. mars 2012.</ref> Markhópur ryþmablús var fyrst og fremst blökkumenn í Bandaríkjunum, en tónlistin hreif síðar kynslóðir af öllum kynþáttum og uppruna um nánast allan heim. Upphaflega var ryþmablús byggð af minni tónlistarmönnum sem bættu djassi, gospel og blús í lögin sín. Tónlist þeirra var undir sterkum áhrifum frá djass og [["stökk tónlist"]] og ennfremur gospel og blökkumanna [[bebop]]. Á sjötta áratugnum fékk klassískt ryþmablús einkenni sitt með því að færa sig yfir á aðrar tónlistarstefnur, svo sem djass og [[Rokk og Ról|rokk (rokk og ról)]] og má segja að það hafi verið þróað sem ákveðið viðskiptaform inn í sjálft rokkið. <ref name="dictionary"/> <ref name="brotha" >Mybrotha.Com Staff Writer. [http://www.mybrotha.com/randb_history.asp„The History of Rhythm and Blues “]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, [http://www.mybrotha.com/''Mybrotha'']. Sótt 3. mars 2012.</ref> Ryþmablús er sífellt að breytast og þróast og er enn vinsælt tjáningarform í menningu blökkumanna í Bandaríkjunum og samfélögum svarta nánast hvar sem er í heiminum. <ref name="brotha"/> == Uppruni nafnsins == Ryþmablús heitið kom upp á fimmta áratugnum í staðin fyrir hugtakið kynþáttar tónlist, sem var talið niðrandi. [[Jerry Wexler]] bjó til hugtakið þegar hann var að vinna hjá [[Billboard Magazine]]. Á áttunda áratugnum var skammstöfunin R&B síðan nánast eingöngu notuð sem samheiti þessarar tónlistarstefnu. <ref name="brotha"/> <ref name="mark" >Mark Edward Nero. [http://randb.about.com/od/rb12/a/Rhythm_Blues.htm „ What is R&B Music? A Definition of the Genre “] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111020113545/http://randb.about.com/od/rb12/a/Rhythm_Blues.htm |date=2011-10-20 }}, [http://www. about.com / ''About.com'']. Sótt 4. mars 2012.</ref> <ref name="credible" >Brief R&b History. [http://www.crediblereviews.com/music/2150/brief-rb-history „Brief R&b History“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121031005835/http://www.crediblereviews.com/music/2150/brief-rb-history |date=2012-10-31 }}, [http://www.crediblereviews.com/ ''Credible Reviewa'']. Sótt 28. Feb 2012.</ref> == Saga == Flæði blökkumanna í Bandaríkjunum til Chicago, Detroit, New York, Los Angeles og víðar á þriðja og fjórða áratug tuttugustu aldarinnar skapaði nýja markaði fyrir djass, blús og sambærilega tónlist. Undanfari ryþmablús kom úr djass og blús heimum, sem voru að byrja að koma saman á fjórðaáratugnum. Söngvarinn og píanóleikarinn Leroy Carr var fyrstur af Delta blús söngvurum til að blanda jazz áhrifum og “urban” stíl inn í blúsinn. Frá byrjun fjórða áratugarins þar til að hann dó árið 1935, var hann einn af áhrifamestu manneskjunum í blúsheiminum. Louis Jordan var hins vegar mikilvægasti jazz tónlistamaðurinn í að þróa ryþmablús. Hann er sagður nánast hafa búið til "stökk blús." Eins og svo mikið af tónlist frá fimmta áratugnum, kom stökk blús úr “swing big” bandinu hans Count Basie. Jordan umbreytti “big bandinu” sínu Basie í lítinn hóp útsettra hljóðfæra, með glensi og gríni. Jordan réð ríkjum á topplistunum í tónlist snemma á fimmta áratugnum. Jordan tók upp sína tónlist hjá Decca útgáfufyrirtækinu. <ref name="piero" >Piero Scaruffi. [http://www.scaruffi.com/history/rb.html „A brief history of Rhythm'n'Blues “], [http://www.scaruffi.com/''Scaruffi'']. Sótt 3. mars 2012.</ref> <ref name="tad" >Tad Richards. [http://findarticles.com/p/articles/mi_g1epc/is_tov/ai_2419101026/?tag=content;col1 „ Rhythm and Blues “] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207042839/http://findarticles.com/p/articles/mi_g1epc/is_tov/ai_2419101026/?tag=content;col1 |date=2009-12-07 }}, [http://findarticles.com/ ''Mybrotha''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151229022012/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158 |date=2015-12-29 }}. Sótt 4. mars 2012.</ref> <ref name="canada" >The Canadian Ecyclopedia of Music in Canada. [http://www.thecanadianencyclopedia.com/articles/emc/rhythm-and-blues„ Rhythm and Blues “]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, [http://www.thecanadianencyclopedia.com/ ''The Canadian Ecyclopedia''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827201219/http://thecanadianencyclopedia.com/ |date=2008-08-27 }}. Sótt 4. mars 2012.</ref> <ref name="official" >R&B History. [http://the60sofficialsite.com/Rhythm_and_Blues_Music_of_the_1960s.html „ Rhythm and Blues Music of the 1960s “] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307115656/http://www.the60sofficialsite.com/Rhythm_and_Blues_Music_of_the_1960s.html |date=2012-03-07 }}, [http://the60sofficialsite.com/ ''The 60s Official Site'']. Sótt 4. mars 2012.</ref> Nýju ryþmablúsflytjendur á fimmta áratugnum komu flestir frá nýjum sjálfstæðum útgáfufyrirtækjum og mikið af þeim voru staðsett í New York og Los Angeles og átti ákveðinn hlut í þróun ryþmablúshljóðsins en útgáfufyrirtækið Savoy var eitt af mikilvægustu sjálfstæðu fyrirtækjunum. Savoy var stofnað 1942 af Herman Lubinsky, frá Newark, New Jersey. Savoy var eitt af fáum útgáfufyrirtækjum sem sérhæfði sig í megin tónlistarstílum blökkumanna á fimmta áratugnum, bebop og ryþmablús. Los Angeles var á þessum árum miðstöð fyrir upptöku takts og blús. Fyrsta fræga ryþmablús lagið var "I wonder", sem var tekið upp af Private Cecil Gant í kjallarastúdíó og gefið út árið 1944 af Gilt Edge Records, sem var skammlíft útgáfufyrirtæki í Los Angeles. Þegar "I wonder" fór á topp Billboard vinsældarlistans, þá byrjaði fjöldi útgáfufyrirtækja að gefa út Leroy Carr-blús stíl sem Gant hafði gert vinsælann. Farsælast þeirra var Modern Records, sem náði bestum árangri með T-Bone Walker. Aladdin útgáfufyrirtækið gerði samning við Charles Brown, sem leiddi djass-poppið. Swingtime tók upp Lowell Fulson, sem setti saman “smooth” LA hljóð undir áhrifum frá T-Bone Walker gítar stílnum og Charles Brown söngvara og píanóleikara sem síðar þróaði sinn eigin byltingarkennda stíl. <ref name="piero"/> <ref name="official"/> <ref name="canada"/><ref name="tad"/> Tvö mikilvægustu sjálfstæðu útgáfufyrirtækin frá Los Angeles eftir heimstýrjöldina síðari voru Imperial og Specialty. Imperial var stofnað af framleiðandanum Lew Chudd árið 1945 og átti stóran þátt í uppbyggingu ryþmablús og breytti m.a. ásjónu þess þegar hann flutti hæfileika leit sína frá Los Angeles til New Orleans og gerði samning með Fats Domino. Domino hafði örlítið af þessum “smooth LA” stíl, en hann hafði einnig sterka orku eins og Big Joe Turner. Imperial gerði einnig samning við aðra New Orleans ryþmablús flytjendur eins og Smiley Lewis og Guitar Slim. Domino var einn af fyrstu ryþmablús listamönnum sem var undir áhrifum kántrý tónlistar hvítra manna. Tónlistar sagnfræðingar benda á hvíta söngvara eins og Elvis Presley og Carl Perkins sem frumkvöðla rokksins, en raunverulega voru það Domino og síðar Chuck Berry sem voru frumkvöðlarnir. Önnur Los Angeles útgáfufyrirtæki byrjuðu að leita til New Orleans eftir nýjum hæfileikaríkum listamönnum. Aladdin gerði samning við Shirley og Lee, sem áttu mörg fræg lög á sjötta áratugnum. Art Rupe frá Specialty KimiRecords útgáfufyrirtæknu í Los Angeles náði mestum árangri í New Orleans. Rupe, sem byrjaði hjá Specialty árið 1946, hafði þróað lítið útgáfufyrirtæki , sem upphaflega gerði samninga við stökk blús hljómsveitir eins og Joe Liggins og Honeydrippers, sem og fyrrum Swingtime listamanninn Percy Mayfield. Mayfield var söngvari sem fylgdi Los Angeles stílnum og hann er álitinn einn af bestu lagasmiðum þessarar aldar. Á sjötta áratugnum fór klassískt ryþmablús út fyrir sitt tónlistarsvið og yfir á aðrar tónlistarstefnur, svo sem djass og rokk og ról. Þetta var sterkur taktbundinn stíll sem flæddi yfir í hefðbundna blús tónlist sem á rætur að rekja til New Orleans. Fyrsta hljóðritun Mayfield fyrir Specialty kom út árið 1950 og var "Please Send Me Someone to Love." Specialty átti marga góða smelli eins og t.d. "The Things I Used to Do” með Guitar Slim (ásamt Ray Charles) sem kom út árið 1954. En mikilvægasti flytjandi þeirra var þó Little Richard. Richard hafði gert nokkur fræg lög fyrir Peacock útgáfufyrirtækið í Houston, sem var í eigu Don Robey, einn af fáum svörtu athafnamönnunum í ryþmablús. Með Specialty þróaði Richard nýjan öfgafullan stíl sem var kenndur við hann. Fyrsta smáskífa hans, "Tutti Frutti," kom út árið 1955, þetta lag var einn af mikilvægustu þáttum í sameiningu ryþmablús og rokksins. <ref name="piero"/> <ref name="official"/> <ref name="canada"/><ref name="tad"/> Árið 1947 stofnaði Ahmet Ertegun Atlantic Record í New York City, en hann var mikill djass aðdáandi og sonur tyrkneska diplómata. Þetta færði geirann mikið yfir til New York City. Árið 1953 kom Jerry Wexler inn í fyrirtækið og hann ásamt Ertegun léku lykilhlutverk í að koma ryþmablús á framfæri. Þeir kynntu til leiks margar af aðal söngkonum ryþmablús þess tíma eins og Ruth Brown og Lavern Baker. Þeir fengu líka Ray Charles í Atlantic, sem hafði verð að líkja eftir Charles Brown og hjálpuðu honum að finna nýja stefnu sem myndi seinna þróast í sálartónlist. Wexler og Ertegun unnu mjög náið með Clyde McPhatter og Chuck Willis sem báðir voru mikilvægir í árangri ryþmablús á sjötta áratugnum. King Records í Cincinnati, Ohio, the Chess og Vee Jay fyrirtæki í Chicago, og Duke/Peacock Records í Houston, Texas, léku einnig mikilvæg hlutverki í útbreiðslu ryþmablús. <ref name="piero"/> <ref name="brit"/> <ref name="canada"/><ref name="tad"/> Einn af mikilvægustu eiginleikum ryþmablús kom fram þegar hópar byrjuðu að raddsetja í stíl sem varð þekktur sem doo-wop. Sonny Til og Orioles tóku forystu og nutu landshylli með ryþmablús smellinum "It's Too Soon To Know" árið 1948. Þegar rokkið varð vinsælt á sjötta áratugnum má segja að það hafi byrjað með hvítum söngvurum að syngja lög eftir ryþmablús flytjendur. Þá var lítill greinarmunur gerður á milli rokks og ryþmablús. Á þessum tímapunkti, voru topp ryþmablús flytjendur eins og Chuck Berry og Fats Domino taldir vera rokk stjörnur of voru af sama sess og hvítir tónlistarmenn á borð við Bill Haley og Elvis Presley. Það var svo ekki fyrr en með tilkomu Motown fyrirbærisins og Memphis sál hljóðinu á sjöunda áratugnum (hópar eins og Supremes, The Temptations, Aretha Franklin, Otis Redding) að aftur var hægt að greina stíl blökkumanna frá rokkinu með því að kalla það ryþmablús. <ref name="brotha"/> == Nútíma ryþmablús == {{Aðalgrein|Nútíma ryþmablús}} Á sjöunda, áttunda og níunda áratugnum komu fram nýir stílar af ryþmablús, þar á meðal fönk og diskó. Á níunda áratugnum vara hugtakið R&B skilgreint sem stíll samtíma blökkumanna í Bandaríkjunum og var um að ræða tónlist sem sameinaði þætti frá sál, fönk og popp tónlist, sem er upprunnin eftir diskó þemað fjaraði út. Á seinni hluta níunda áratugarins varð hip hop og rapp betur skilgreint og mörg lög notuði upptökur af klassískum ryþmablús lögum. Michael Jackson gaf út plötuna Thriller árið 1982 og varð hún mest selda plata allra tíma. Þar mátti finna leifar af diskó tímabilinu sem hafði veruleg áhrif á nútíma ryþmablús tónlist. Aðrir söngvarar og sönghópar eins og Patti Labelle, Luther Vandross, Prince og New Edition tóku tónlistarheiminn yfir með þessum nýja stíl af ryþmablús. Gladys Knight, Melba Moore og Whitney Houston mótuðu einnig ryþmablús menninguna á níunda áratugnum, og sá stíll naut meiri vinsælda sem tónlistarhefð á tíunda áratugnum. Á þeim áratug tóku ryþmablús raularar eins og Keith Sweat, LeVert, Guy, Jodeci, BellBivDeVoe, ryþmablús ástarlög á annað stig. Fleiri listamenn eins og til dæmis Mariah Carey, Brian McKnight, TLC, R. Kelly, Mary J. Blige og Boyz II Men kveiktu einnig áhuga á ný á klassíkri sálartónlist og raddsettum lögum. Afleiðingin af þessari fjölbreyttu tegund af tónlist var sú að það spruttu upp fullt af nýjum undirstefnum eins og New Jack Swing, Hip-hop sál og ný sál. Ryþmablús er sífellt að breytast og mun halda áfram að þróast og vera vinsæll tjáningarmáti fyrir ameríska blökkumenn og samfélög blökkumanna víðast hvar í heiminum. <ref name="brotha"/> == Heimildir == {{reflist}} [[Flokkur:Taktur og tregi| ]] lc5oibblq5w4mlxuwagcz0gp33mrq4p 0 64490 1975095 1869545 2026-08-12T13:42:25Z TKSnaevarr 53243 1975095 wikitext text/x-wiki {{önnur notkun}} {{Persóna | nafn = Abraham | nafn_á_frum = {{nobold|אַבְרָהָם}} | mynd = Abraham en portrait.jpg | mynd_texti = Abraham á málverki eftir [[Giovanni Francesco Barbieri]] (1657). | fæðingarnafn = Abram (אַבְרָם) | faðir = [[Tara (faðir Abrahams)|Tara]] | maki = [[Sara (kona Abrahams)|Sara]]<br>[[Hagar (biblíupersóna)|Hagar]] (hjákona)<br>[[Ketúra]] | börn = {{Collapsible list | title = {{nobold|Í aldursröð:}} | [[Ísmael]] (sonur, með Hagar) | [[Ísak]] (sonur, með Söru) | [[Símran]] (sonur, með Ketúru) | [[Joksan]] (sonur, með Ketúru) | [[Medan]] (sonur, með Ketúru) | [[Midían]] (sonur, með Ketúru) | [[Jísbak]] (sonur, með Ketúru) | [[Súa]] (sonur, með Ketúru) }} | gröf = [[Makpellahellir]], [[Hebron]], [[Kanansland]]i (samkvæmt hefð)<br>{{coord|31.5247|35.1107|display=inline}} }} '''Abraham''' ([[hebreska]] ''אַבְרָהָם'', ''ʾAḇrāhām Ashkenazi Avrohom'' eða ''Avruhom'' ; [[arabíska]] ''ابراهيم'', ''Ibrāhīm'' ; [[ge'ez]] ''አብርሃም'', ''ʾAbrəham'') er persóna sem kemur fyrir í fyrstu ritum [[hebreska biblían|hebresku biblíunnar]] og [[kóraninn|kóransins]].<ref>William G. Dever. [https://books.google.dk/books?id=6-VxwC5rQtwC&pg=PA98&redir_esc=y#v=onepage&q=%22respectable%20archaeologists%22&f=false What Did the Biblical Writers Know and When Did They Know It?]</ref> [[Abrahamísk trúarbrögð]]; [[gyðingar]], [[kristni]]r menn og [[íslam|múslimar]], líta á hann sem [[ættfaðir|ættföður]] [[Ísraelsmenn|Ísraelsmanna]], [[Ísmaelítar|Ísmaelíta]] og [[Edomítar|Edomíta]]. == Heimildir == <references/> {{stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Persónur í gamla testamentinu]] dtrf4zxzlldotm4l79yaaah4fto3sdy 1975096 1975095 2026-08-12T13:42:51Z TKSnaevarr 53243 1975096 wikitext text/x-wiki {{önnur notkun}} {{Persóna | nafn = Abraham | nafn_á_frum = {{nobold|אַבְרָהָם}} | mynd = Abraham en portrait.jpg | mynd_texti = Abraham á málverki eftir [[Giovanni Francesco Barbieri]] (1657). | fæðingarnafn = Abram (אַבְרָם) | faðir = [[Tara (faðir Abrahams)|Tara]] | maki = [[Sara (kona Abrahams)|Sara]]<br>[[Hagar (biblíupersóna)|Hagar]] (hjákona)<br>[[Ketúra]] | börn = {{Collapsible list | title = {{nobold|Í aldursröð:}} | [[Ísmael]] (sonur, með Hagar) | [[Ísak]] (sonur, með Söru) | [[Símran]] (sonur, með Ketúru) | [[Joksan]] (sonur, með Ketúru) | [[Medan (sonur Abrahams)|Medan]] (sonur, með Ketúru) | [[Midían]] (sonur, með Ketúru) | [[Jísbak]] (sonur, með Ketúru) | [[Súa]] (sonur, með Ketúru) }} | gröf = [[Makpellahellir]], [[Hebron]], [[Kanansland]]i (samkvæmt hefð)<br>{{coord|31.5247|35.1107|display=inline}} }} '''Abraham''' ([[hebreska]] ''אַבְרָהָם'', ''ʾAḇrāhām Ashkenazi Avrohom'' eða ''Avruhom'' ; [[arabíska]] ''ابراهيم'', ''Ibrāhīm'' ; [[ge'ez]] ''አብርሃም'', ''ʾAbrəham'') er persóna sem kemur fyrir í fyrstu ritum [[hebreska biblían|hebresku biblíunnar]] og [[kóraninn|kóransins]].<ref>William G. Dever. [https://books.google.dk/books?id=6-VxwC5rQtwC&pg=PA98&redir_esc=y#v=onepage&q=%22respectable%20archaeologists%22&f=false What Did the Biblical Writers Know and When Did They Know It?]</ref> [[Abrahamísk trúarbrögð]]; [[gyðingar]], [[kristni]]r menn og [[íslam|múslimar]], líta á hann sem [[ættfaðir|ættföður]] [[Ísraelsmenn|Ísraelsmanna]], [[Ísmaelítar|Ísmaelíta]] og [[Edomítar|Edomíta]]. == Heimildir == <references/> {{stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Persónur í gamla testamentinu]] epazt6s7nqcqj0283l5x9q9gipn6pcq 0 65041 1975149 1935469 2026-08-13T05:14:39Z FoxinaGeo 115877 /* */ 1975149 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Sunderland Association Football Club | mynd = | Gælunafn =Svartir kettir | Stytt nafn =Sunderland | Stofnað =1879, sem ''Sunderland District Teachers'' | Leikvöllur =[[Stadium of Light]], [[Sunderland]] | Stærð = 49.000 | Stjórnarformaður = Kyril Louis-Dreyfus | Knattspyrnustjóri = Régis Le Bris | Deild = [[Enska meistaradeildin]] | Tímabil = 2024-2025 | Staðsetning = 4. af 24 | pattern_la1 =_sunderland2627h | pattern_b1 = _sunderland2627h | pattern_ra1 = _sunderland2627h | pattern_sh1 =_sunderland2627h | pattern_so1 =_redtop | leftarm1 = ff0000 | body1 = ff0000 | rightarm1 = ff0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _sunderland2627a | pattern_b2 = _sunderland2627a | pattern_ra2 =_sunderland2627a | pattern_sh2 = _sunderland2627a | pattern_so2 = | leftarm2 = ff9fbf | body2 = ff9fbf | rightarm2 = ff9fbf | shorts2 = ff9fbf | socks2 = ff9fbf }} '''Sunderland A.F.C.''' er enskt knattspyrnulið frá [[Sunderland|samnefndri borg]]. Félagið var stofnað 1879. Helsti keppinautur félagsins er nágrannaliðið [[Newcastle United F.C.]] Frá 2017 til 2019 féll liðið niður um 2 deildir, þ.e. frá [[enska úrvalsdeildin|ensku úrvalsdeildinni]] og niður í [[League One]]. Þættirnir ''Sunderland 'Til I Die'' á Netflix sýndu þá baráttu. Árið 2022 komst liðið aftur í ensku meistaradeildina og þremur árum síðar í úrvalsdeildina. ==Titlar== * [[Enska fyrsta deildin (1888-1992)|Enska fyrsta deildin]]: 1891–92, 1892–93, 1894–95, 1901–02, 1912–13, 1935–36 *[[FA-bikarinn]]: 1936–37, 1972–73 *[[Samfélagsskjöldurinn]]: 1936 {{S|1879}} {{Stubbur|knattspyrna}} [[Flokkur:Ensk knattspyrnufélög]] g4lv6b3c4to8joxemuk63mxlq57am77 0 68262 1975107 1874782 2026-08-12T14:57:39Z MyraMidnight 41218 aðgreiningartengill 1975107 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hafnarstraeti.2023.jpg|thumb|Hafnarstræti.]] {{Aðgreiningartengill|Hafnarstræti|Hafnarstræti}} '''Hafnarstræti''' á [[Akureyri]] er gata sem nær frá [[Aðalstræti (Akureyri)|Aðalstræti]] í [[Innbærinn|Innbænum]] til [[Ráðhústorg (Akureyri)|Ráðhússtorgs]] í miðbænum. Reiturinn á milli Hafnarstrætis og Aðalstrætis í Innbænum er elsti hluti Akureyrarbæjar og hin raunverulega Akureyri sem bærinn heitir eftir en eyrin er nú horfin vegna landfyllinga. Þjóðvegurinn um bæinn lá um Hafnarstræti þangað til að [[Drottningarbraut]] og [[Glerárgata]] voru lagðar um fyllingar framan við brekkuna á 8. og 9. áratug [[20. öld|20. aldar]]. [[1983]] var gatan á milli [[Kaupvangsstræti]]s og Ráðhústorgs gerð að [[göngugata|göngugötu]] en [[1997]] var gerð tilraun með það að hleypa bílaumferð á hana aftur að kröfu kaupmanna við götuna sem töldu það líklegt til þess að auka verslun í miðbænum. Bílaumferð var síðar leyfð til frambúðar í einstefnu til norðurs en þessi hluti götunnar er nú skilgreindur sem [[vistgata]] með 10 km [[hámarkshraði|hámarkshraða]] og forgangi gangandi vegfarenda, götunni er þó ávallt lokað þegar búist er við miklum mannfjölda í miðbænum. ==Merk hús við götuna== *Hafnarstræti 11: [[Laxdalshús]] er elsta uppistandandi húsið á Akureyri, byggt [[1795]]. *Hafnarstræti 53: Gamli barnaskólinn sem nú er notaður sem skrifstofuhúsnæði, byggður [[1901]]. *Hafnarstræti 57: [[Samkomuhúsið]] sem [[Leikfélag Akureyrar]] hefur afnot af, byggt [[1906]]. Gatnamót Hafnarstrætis og [[Kaupvangsstrætis]] eru nefnd Kaupvangstorg, við það standa: *Hafnarstræti 87-89: [[Hótel KEA]], byggt [[1944]]. *Hafnarstræti 91-95: Skrifstofu- og verslunarhús sem byggt var af [[KEA]] og hýsti aðalskrifstofur og stórverslun þess í marga áratugi, byggt [[1930]] *Hafnarstræti 92: Veitingahúsið [[Bautinn]], byggt [[1902]]. *Hafnarstræti 94: Hamborg, verslunarhús, byggt [[1906]] Norðar í hafnarstræti: *Hafnarstræti 96: París, verslunarhús, byggt [[1913]]. *Hafnarstræti 98: Hótel Akureyri, verslunarhús sem til stóð að rífa en var friðað með ákvörðun menntamálaráðherra árið 2007, byggt [[1923]]. [[Flokkur:Götur á Akureyri]] [[Flokkur:Síður sem þurfa hnit]] 97fazui9cnr675dnyxdh7n2n5mvcdta 0 68770 1975106 1384412 2026-08-12T14:53:43Z MyraMidnight 41218 "brenndur rjómi" er ekki franska. Umorða þetta smá 1975106 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Crem brule closeup.jpg|thumb|200px|Mynd af ''crème brûlée''.]] [[Mynd:Creme brulee.jpg|thumb|200px|Mynd af ''crème brûlée'' sem kveikt hefur verið í.]] '''''Crème brûlée''''' (kemur úr [[Franska|frönsku]] og þýðir „brenndur rjómi“) er [[eftirréttur]] úr saðsömum [[búðingur|búðingi]] með [[karamella|karamelluskel]] sem gerð er með því að brenna sykur með [[gasbrennari|gasbrennara]] eða öðru álíka. Rétturinn er vanalega borinn fram í litlum köldum keramík skálum, sem kallast [[ramekin]]. Búðingurinn er oftast með [[vanilla|vanillubragði]], en [[líkjör]], [[súkkulaði]] eða [[ávöxtur|ávöxtum]] er oft bætt við. == Tengt efni == * [[Crema catalana]] * [[Crème caramel]] {{Commons|Crème brûlée}} {{DEFAULTSORT:Creme brulee}} [[Flokkur:Eftirréttir úr búðingi]] [[Flokkur:Franskir eftirréttir]] gwrpnqnwc2ehs1nf9er5885w38dkhop 0 71176 1975085 1426116 2026-08-12T12:23:36Z Berserkur 10188 1975085 wikitext text/x-wiki [[Mynd:2U_Live_Photo_NEWCUT.jpg|thumb|right|Hollenska Eurodance-hljómsveitin [[2 Unlimited]] sló í gegn með laginu „Get ready for this“ árið 1991.]] '''Júródans''' ([[enska]]: ''Eurodance'') er [[rafræn danstónlist]] undir áhrifum frá [[hipphopp]]-tónlist, [[Hi-NRG]] og [[hústónlist]]. Þessi tegund tónlistar átti sitt blómaskeið á [[1991-2000|10. áratug]] [[20. öldin|20. aldar]]. Lögin einkennast af þungum, hröðum bassatakti, grípandi laglínum og notkun hljóðgervla. Oft eru tvær söngkonur sem syngja laglínurnar en karlraddir [[rapp]]a á milli. Textarnir, sem oft eru á [[enska|ensku]], fjalla gjarnan um skemmtanir, sumarfrí og sólarstrendur. Tónlistin var oft tengd við sólarlanda- og strandferðir ungs fólks til staða með fjörugt næturlíf eins og [[Ibiza]] á [[Spánn|Spáni]]. Einstök lög náðu mikilli sölu en plötur í fullri lengd miklu síður. Dæmi um tónlistarmenn og hljómsveitir sem tengjast þessari tónlistarstefnu eru [[Alexia]], [[Ice MC]], [[2 Unlimited]], [[Fun Factory]], [[Culture Beat]] og [[Real McCoy]]. ==Tengt efni== * [[Júrópopp]] * [[Júróbít]] * [[Júrótrans]] * [[Júródiskó]] {{stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Tónlistarstefnur]] [[Flokkur:Evrópsk tónlist]] jc93r2rho5tqdrqw3i9lqnhj5ktjmzq 0 74302 1975145 1953995 2026-08-13T00:37:28Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1975145 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Cambodia Topography.png|thumb|300 px|Á kortinu af Kambódíu má greinilega sjá mikilvægi Tonle Sap í landslaginu.]] '''Tonle Sap''' (sem þýðir á [[khmer]]: ''Vatnið mikla'', ''sap'' þýðir stórt og ''tonle'' stöðuvatn eða fljót) er mikið stöðuvatn og samnefnt fljót í [[Kambódía|Kambódíu]]. Vatnið er langstærsta [[stöðuvatn]] í [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]] og eitt fiskríkasta vatn í heimi. Vatnasvæðið hefur verið valið af Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna, [[UNESCO]], sem fágætt lífríki.<ref>Complete list of biosphere reserves in pdf, Publication Date: 03-11-2008, [http://www.unesco.org/mab/doc/brs/BRlist2008.pdf]</ref> == Landlýsing == [[Mynd:TonleSapMap.png|thumb|300 px|Útbreiðsla stöðuvatnsins á rigningar- og þurrkatíma. Dökkblái liturinn sýnir yfirborð á þurrkatímanum og ljósblái liturinn það svæði sem fer meira eða minna undir vatn á rigningartímanum.]] Tonle Sap er sérstætt af tveimur meginorsökum: fljótið skiptir um rennslisátt tvisvar á ári og útbreiðsla stöðuvatnsins gjörbreytist allt eftir árstíma. Á þurrkatímanum frá [[nóvember]] og fram í [[maí]] rennur fljótið í [[Mekong]]-fljótið við [[Phnom Penh]]. Þegar rigningartíminn er kominn vel á veg í júní snýst fljótið við og stöðuvatnið margfaldast að flatarmáli. Hin mikla úrkoma sem [[monsún]]vindarnir bera með sér og rignir yfir upptökusvæði Mekong-fljótsins allt frá [[Himalajafjöll|Himalaja]] og suður eftir fjórfaldar vatnsmagnið í fljótinu miðað við þurrkatímann. Vegna þess að stór hluti Kambódíu er flatt og láglent og vatnsmagn Mekong eykst miklu hraðar en Tonle Sap stíflast það síðar nefnda nánast og fer að renna upp í móti. Þegar Mekong-fljótið rennur upp í Tonle Sap stækkar stöðuvatnið frá 2.600 – 3.000 km² að flatarmáli upp í um það bil 10.400 km² (ef með er talið allt votlendissvæðið sem skapast er það nánast 25.000 km²). Meðaldýpt vatnsins eykst frá 2–3 metrum í um 14 m. Vatnsmagnið nær hámarki í september og er þá nánast einn þriðji hluti alls ræktanlegs lands í Kambódíu undir vatni.<ref>{{cite web |url=http://www.mekonginfo.org/ |title=Geymd eintak |access-date=2021-12-26 |archive-date=2011-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110109160701/http://www.mekonginfo.org/ |url-status=dead }}</ref> Á þurrkatímanum, frá [[desember]] fram til [[apríl]], kemur nær helmingur vatnsmagnsins sem flæðir um árósa Mekong-fljóts í [[Víetnam]] frá Tonle Sap. Í lok [[október]] eða byrjun [[nóvember]] (við fullt tungl í mánuðinum ''Kadeuk'' í [[almanak]]i [[Búddismi|búddista]]) er haldin ''Vatnahátíðin'', ''Bon Om Touk'', helsta hátíð Kambódíumann. Þá snýst rennslið í fljótinu við en á ný og merkir það upphaf fiskivertíðarinnar. == Lífríki == [[Mynd:Water_Dwelling_Tonle_Sap_Cambodia.jpg|thumb|300 px|Fljótandi þorp]] Samskip stöðuvatns, votlendis, skóga og lækja skapa einstaklega ríkt lífríki í Tonle Sap og á öllu því svæði sem verður fyrir áhrifum af hinum árlegu sveiflum í vatnsmagni. Þar vaxa ýmsar trjáa og plöntutegundir sem hvergi annars staðar er að finna og eins margar tegundir fiska, fugla, skriðdýra og spendýra. Á svæðinu má finna meira en 190 tegundir jurta og trjáa sem hafa aðlagast því að lifa ýmist á þurru landi, í votlendi eða á kafi í vatni. Vísindamenn hafa greint meir en 400 fisktegundir, og eru um 70 þeirra veiddar til manneldis. Það veldur miklum áhyggjum að á síðustu árum hefur heildaraflinn minkað talsvert og hlutfall smáfiska aukist. Ýmsar tegundir stórra fiska hafa minnkað mikið. Um hundrað fuglategundir lifa á og við vatnið, m.a. margar tegundir [[Andfuglar|andfugla]]. Einnig má þar finna 23 tegundir af snákum og slöngum, 13 tegundir af skjaldbökum, krókódíla, apar, hlébarða og otra.<ref>{{Cite web |url=https://www.tsbr-ed.org/ |title=Geymd eintak |access-date=2026-03-30 |archive-date=2023-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130234915/http://tsbr-ed.org/ |url-status=dead }}</ref> == Nytjar == [[Mynd:Old man on tonle sap.jpg|thumb|300 px|Samgöngur á flóðtímanum]] Frá örófi alda hefur fiskimennska og [[hrísgrjónarækt]] verið aðalundirstaða mannlífs í Kambódíu og fiskur og hrísgrjón eru enn undirstöðufæða landsmanna. Á Tonle Sap-svæðinu búa um 3,6 milljónir og fiskiaflinn þaðan er um 75% af heildarfiskiafla Kambódíu eða um 255.000 tonn árlega. Um 60% af prótínneyslu Kambódíumanna er úr fiski. Tonle Sap er einnig mikilvæg samgönguleið, sérlega milli [[Siem Reap]] á norðurströndinni og höfuðborginnar [[Phnom Penh]] í suður. Hið árlega flæði Mekong inn yfir Tonle Sap svæðið ber með sé gífurlega mikinn framburð næringarefna. Það er forsenda lífríkisins í vatninu en einnig forsenda hrísgrjónaræktar þar sem hún byggir á því að akrarnir liggi undir vatni hluta árs. Nokkrar stórar [[Virkjun|vatnsvirkjarnir]] hafa þegar verið byggðar í Mekong-fljótinu, bæði í [[Kína]] og [[Laos]], og eru enn fleiri í undirbúningi. Þessar virkjunarframkvæmdir eru mikið áhyggjuefni allra sem hafa afkomu af Tonle Sap svæðinu og ekki síður líffræðinga enda munu þær eiga eftir að hafa mikil áhrif á vatnsmagn og flæði. Minnkandi fiskiafli er meðal annars rakinn til þessara breytinga á flæði. == Mannlíf == [[Mynd:Bayon_Angkor_Relief2.jpg|thumb|300 px|Lágmynd í Angkor-musterinu]] Mikilvægi Tonle Sap fyrir menningu og lífsviðhorf Kambódíumanna er auðvitað mikið. Þungamiðja hins forna [[Khmer-veldið|Khmer-veldis]] var við Tonle Sap og má enn sjá minjar um það í [[Angkor]]-musterinu, sem er við norðurströnd vatnsins, og núverandi höfuðborg er þar sem Tonle Sap fljótið mætir Mekong-fljótinu. Íbúar á svæðinu hafa aðlagast hinum árlegu sveiflum í vatnsmagni og byggingarstíll þeirra þróast í svo nefnd fljótandi þorp. Þau eru þó ekki fljótandi heldur eru allar byggingar byggðar á háum stólpum svo að þær standi upp úr vatninu þegar flæði er sem mest. Umferð fer þá öll fram á bátum og sundkunnátta er mikil. == Neðanmálsgreinar == <div class="references-small"><references/></div> == Heimildir == * Water: A Shared Responsibility, Unesco, World Water Assessment Programme, útgefin af UN-HABITAT, 2006, ISBN 92-3-104006-5, 9789231040061 * [https://www.tsbr-ed.org TSBR website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231130234915/http://tsbr-ed.org/ |date=2023-11-30 }} Tonle Sap Biosphere Reserve Environmental Database. * Milton Osborne, ''The Mekong, Turbulent Past, Uncertain Future'', Atlantic Monthly Press, 2000, ISBN 0-87113-806-9 == Tenglar == {{commonscat|Tonle Sap}} * [http://earthtrends.wri.org/pdf_library/country_profiles/Coa_cou_116.pdf Country Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050521025435/http://earthtrends.wri.org/pdf_library/country_profiles/Coa_cou_116.pdf |date=2005-05-21 }} * [http://www.journalsonline.tandf.co.uk/openurl.asp?genre=issue&issn=0790-0627&volume=22&issue=3 International Journal of Water Resources Development - Tonle Sap Special Issue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809095057/http://www.journalsonline.tandf.co.uk/openurl.asp?genre=issue&issn=0790-0627&volume=22&issue=3 |date=2020-08-09 }} * [http://www.eia.fi/wup-fin Tonle Sap Modelling project (WUP-FIN) under Mekong River Commission] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031209061304/http://www.eia.fi/wup-fin/ |date=2003-12-09 }} [[Flokkur:Kambódía]] 6ht3mwege0b9nprg7skd8j2oyr0313s 10 77237 1975102 1943004 2026-08-12T14:01:05Z CommonsDelinker 1159 Skipti út Flag_of_Afghanistan_(1919–1921).svg fyrir [[Mynd:Flag_of_Afghanistan_(1909–1926).svg]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vegna þess að: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This flag of Afgh 1975102 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Afganistan | flag alias = Flag of the Taliban.svg | flag alias-1880 = Flag of Afghanistan (1880–1901).svg | flag alias-1901 = Flag of Afghanistan (1901–1919).svg | flag alias-1919 = Flag of Afghanistan (1909–1926).svg | flag alias-1926 = Flag of Afghanistan (1926–1928).svg | flag alias-1928a = Flag of Afghanistan (1928).svg | flag alias-1928 = Flag of Afghanistan (1928–1929).svg | flag alias-1929a = Flag of Afghanistan (1929).svg | flag alias-1929 = Flag of Afghanistan (1929–1931).svg | flag alias-1930 = Flag of Afghanistan (1931–1973).svg | flag alias-1973 = Flag of Afghanistan (1973–1974).svg | flag alias-1974 = Flag of Afghanistan (1974–1978).svg | flag alias-1978a = Flag of Afghanistan (1978).svg | flag alias-1978 = Flag of Afghanistan (1978–1980).svg | flag alias-1980 = Flag of Afghanistan (1980–1987).svg | flag alias-1987 = Flag of Afghanistan (1987–1992).svg | flag alias-1992a = Flag of Afghanistan (1992).svg | flag alias-1992 = Flag of Afghanistan (1992–2001).svg | flag alias-1996 = Flag of Taliban (original).svg | flag alias-1997 = Flag of the Taliban.svg | flag alias-2001 = Flag of Afghanistan (2001–2002).svg | flag alias-2002 = Flag of Afghanistan (2002–2004).svg | flag alias-2004 = Flag of Afghanistan (2004–2013).svg | flag alias-2013 = Flag of Afghanistan (2004–2021).svg | flag alias-Taliban = Flag of the Taliban.svg | link alias-military = Afghan Armed Forces | link alias-army = Afghan National Army | flag alias-naval = Flag of the Afghan National Police (English).svg | link alias-naval = Afghan National Police | flag alias-air force=Flag of the Afghan Air Force.svg | link alias-air force = Flugher Afghanistan | flag alias-navy = Flag of the Afghan National Police (English).svg | link alias-navy = Afghan National Police | flag alias-Islamic Emirate = Flag of the Islamic Emirate of Afghanistan (with Pashto subtext).svg | flag alias-football = Flag of Afghanistan (2004–2021).svg | flag alias-cricket = Flag of Afghanistan (2004–2021).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | altvar = {{{altvar|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1880 | var2 = 1901 | var3 = 1919 | var4 = 1926 | var5 = 1928a | var6 = 1928 | var7 = 1929a | var8 = 1929 | var9 = 1930 | var10 = 1973 | var11 = 1974 | var12 = 1978 | var13 = 1978a | var14 = 1980 | var15 = 1987 | var16 = 1992a | var17 = 1992 | var18 = 1996 | var19 = 1997 | var20 = 2001 | var21 = 2002 | var22 = 2004 | var23 = 2013 | var24 = Taliban | var25 = Islamic Emirate | var26 = football | var27 = cricket | redir1 = AFG </noinclude> }} 9d80wp0w2iifzexh0yt3gyx1534ipjg 0 77971 1975103 1955058 2026-08-12T14:06:18Z RagnhildurG 25552 Uppfærði upplýsingar um núverandi stöðu safnsins. 1975103 wikitext text/x-wiki {{Hreingera|'''Þarf að uppfæra betur, laga málfar og skipta í kafla'''}} '''Náttúruminjasafn Íslands''' er eitt þriggja höfuðsafna Íslands. Hlutverk þess er að varpa ljósi á [[náttúra Íslands|náttúru Íslands]], náttúrusögu landsins, nýtingu [[náttúruauðlind]]a og [[náttúruvernd]], auk þess að varpa ljósi á samspil manns og náttúru og á náttúru landsins í alþjóðlegu samhengi. Náttúruminjasafnið er afsprengi [[Hið íslenska náttúrufræðifélag|Hins íslenska náttúrufræðifélags]], sem stofnað var [[16. júlí]] [[1889]], en bygging myndarlegs náttúrugripasafns í Reykjavík var eitt helsta markmið stofnenda félagsins, og nú, heilli öld síðar og 20 árum betur, er það enn baráttumál félagsins að þjóðin eignist slíkt safn. Annað afsprengi Hins íslenska náttúrufræðifélags er rannsóknastofnunin [[Náttúrufræðistofnun Íslands]]. Sú stofnun hafði umsjón með [[Náttúrugripasafn Íslands|Náttúrugripasafni Íslands]] fram til vorsins 2008, en þá var sýningarsölunum tveimur að Hlemmi lokað. [[Náttúrufræðistofnun Íslands]] er ekki safn, því hlutverki sinnir Náttúruminjasafnið. Með setningu Safnalaga (lög nr. 106/2001) var tekið skref í þá átt að þjóðin eignist almennilegt safn í náttúrufræðum sem hæfir landi og þjóð. Í lögunum er ríkisstofnunin Náttúruminjasafn Íslands gerð að einu þriggja höfuðsafna landsins. Annað skref var stigið árið 2007 með setningu laga um Náttúruminjasafn Íslands (lög nr. 35/2007) þar sem kveðið er á um hlutverk og skipan í starfsemi stofnunarinnar. ==Húsnæðismál safnsins== Náttúrugripasafn Íslands breyttist árið 1965 í Náttúrufræðistofnun Íslands. Sýningar voru 1967-2008 í tveimur sölum á jafnmörgum hæðum að [[Hlemmur|Hlemmi]] 3-5. Safn í eigu Akureyrarbæjar var opið nokkur ár en hefur nú verið lokað í rúman áratug. Safninu á Hlemmi var lokað vorið 2008. Umræður um nýtt húsnæði fyrir Náttúrufræðistofnun annar vegar og Náttúruminjasafnið hins vegar hafa lengi staðið nokkurn tíma, en safnið er enn á hrakhólum meðan stór hluti safnkostsins er í vörslu Náttúrufræðistofnunar. Umræður voru um það árið [[2004]] að Náttúrugripasafn Íslands væri vel staðsett í [[Skagafjörður|Skagafirðinum]]<ref>[http://www.landbunadur.is/landbunadur/wgbi.nsf/df023bde358b3bb700256b270046b274/a0fc41055d9368a300256f18005ff2af?OpenDocument Af landbunaði.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>, en þær hugmyndir fengu lítið brautargengi. Sama er að segja um aðra staði út um land, enda safninu best fyrir komið í Reykjavík. Árið 1989 var ákveðið að byggja nýtt hús yfir stofnunina í [[Vatnsmýri]]nni en árið 2007 var þeirri lóð úthlutað til [[Listaháskóli Íslands|Listaháskóla Íslands]] sem fljótlega skipti á lóðinni og annarri lóð við [[Laugavegur|Laugaveg]] í eigu eignarhaldsfélagsins [[Samson Properties]]. 2006 komst safnið enn til umræðu þegar rafmagn var óvart tekið af geymslum sem hýstu safngripi með þeim afleiðingum að 2000 gripir eyðilögðust og í desember sama ár gaf sig heitavatnslögn í húsnæðinu við Hlemm með þeim afleiðingum að heitt vatn flæddi um sýningarrýmið. Eftir það var einn verðmætasti gripur safnsins, uppstoppaður [[geirfugl]], fluttur á [[Þjóðminjasafn Íslands]]. 2007 leit loks út fyrir að húsnæðisvandinn myndi leysast þegar samið var við [[Ístak]] um byggingu nýs húss í [[Urriðaholt]]i í [[Garðabær|Garðabæ]]. [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] umhverfisráðherra tók [[fyrsta skóflustunga|fyrstu skóflustungu]] að húsinu [[1. júlí]] það ár og áætlað var að stofnunin myndi flytja í nýtt húsnæði haustið 2009. Dráttur varð á byggingunni en Náttúrufræðistofnun flutti inn í nýtt húsnæði í október 2010. Náttúruminjasafn Íslands var tímabundið til húsa að Brynjólfsgötu 5, 107 Reykjavík en hefur nú aðsetur að Bygggörðum 12 á Seltjarnarnesi. Núverandi forstöðumaður NMÍ er dr. Ragnhildur Guðmundsdóttir. Árið 2018 fékk safnið rými í [[Perlan|Perlunni]] og var opnuð þar fyrst sýningin ''Vatnið í náttúru Íslands'' þann 1. desember. <ref>[https://www.ruv.is/frett/fyrsta-sjalfstaeda-syning-natturuminjasafnsins Fyrsta sjálfstæða sýning Náttúruminjasafnsins] Skoðað 26. nóv, 2018.</ref> Til stendur að opna safnið að Safnatröð 5 á Seltjarnarnesi. == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.nmsi.is Náttúruminjasafn Íslands] * [https://www.althingi.is/lagas/131b/2001106.html Safnalög nr. 106/2001] * [http://www.althingi.is/altext/stjt/2007.035.html Lög um Náttúruminjasafn Íslands nr. 35/2007] * [http://www.hin.is/yflokkar.asp?flokkur=10 Aðkoma Hins íslenska náttúrufræðifélags að stofnun Náttúrugripasafns] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229112108/http://www.hin.is/yflokkar.asp?flokkur=10 |date=2008-12-29 }} * [http://www.hin.is/pdf/hin_rikid_gamlisamningur.pdf Samningur Hins íslenska náttúrufræðifélags og íslenska ríkisins um afhendingu á safninu árið 1947]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} (pdf) {{Höfuðsöfn á Íslandi}} [[Flokkur:Söfn á Íslandi]] [[Flokkur:Landafræði Íslands]] {{S|2007}} 74jyyr56fpgdtwqx8rivfz94z0cfa9x 0 79604 1975125 1874794 2026-08-12T16:32:25Z Berserkur 10188 1975125 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Georg Lárusson.jpg|thumb|Georg Kr. Lárusson]] '''Georg Kristinn Lárusson''' (f. [[21. mars]] [[1959]]) er forstjóri [[Landhelgisgæslan|Landhelgisgæslunnar]] og fyrrverandi forstjóri [[Útlendingaeftirlitið|Útlendingaeftirlitsins]], en því starfi gegndi hann frá [[1999]] til ársins [[2005]]. Hann lauk lagaprófi frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] árið 1985 og framhaldsnámi við lagadeild Kaupmannarhafnarháskóla. Hann var dómarafulltrúi við Borgardóm Reykjavíkur 1985-89 og settur bæjarfógeti og sýslumaður í Dalasýslu, Strandasýslu og í Kópavogi á tímabilinu 1989-92. Hann var skipaður [[sýslumaður]] í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] á árunum [[1992]]-[[1998]]. Georg var skipaður varalögreglustjóri í [[Reykjavík]] [[1998]]-[[1999]], og settur lögreglustjóri í Reykjavík [[1998]]. ==Heiðursmerki== ===Íslensk heiðursmerki=== * {{flag|Ísland}}: **[[File:ISL Icelandic Order of the Falcon.png|70px]] Riddari hinnar [[Hin íslenska fálkaorða|íslensku fálkaorðu]] (1. Janúar 2019).<ref>{{Cite web |url=https://www.forseti.is/fr%C3%A9ttir/2019-01-01-or%C3%B0uveiting/ |title=Skrifstofa Forseta Íslands |access-date=2024-07-09 |archive-date=2023-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506164503/https://www.forseti.is/fr%C3%A9ttir/2019-01-01-or%C3%B0uveiting/ |url-status=dead }}</ref> ===Erlend heiðursmerki=== * {{flag|Frakkland}}: **[[File: Ordre du Merite maritime Officier ribbon.svg|70px]] Foringi í [[Ordre du Mérite Maritime|riddarareglu fyrir verðleika á sjó]] (11. Október 2022).<ref>{{cite news|title=Georg Lárusson sæmdur franskri orðu |url=https://www.mbl.is/200milur/frettir/2022/10/12/georg_larusson_saemdur_franskri_ordu/ |access-date=1 May 2023 |work=[[Morgunblaðið]] |date=12 October 2022 |language=Icelandic}}</ref> == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3752951 ''Með upprettar ermar''; grein í Fréttablaðinu 2005] ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{Stubbur|Æviágrip}} {{f|1959}} [[Flokkur:Íslenskir lögreglustjórar]] [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] j8xdb9tna2mya11kf1me4gtg0vmskpu 0 91927 1975087 1947929 2026-08-12T12:55:16Z Berserkur 10188 skv. íslendingabók 1975087 wikitext text/x-wiki '''Helga Sigurðardóttir''' (f. um [[1485]], dáin ca [[1559]]) var íslensk hefðarkona á [[16. öld]], [[fylgikona]] [[Jón Arason|Jóns Arasonar]] biskups. Helga var dóttir Sigurðar Sveinbjarnarsonar, sem var prestur og officialis í [[Múli (Aðaldal)|Múla]] í [[Aðaldalur|Aðaldal]], sonur [[Barna-Sveinbjörn Þórðarson|Barna-Sveinbjarnar]] Þórðarsonar prests í Múla. Móðir hennar er óþekkt en bróðir hennar var Laga-Auðunn Sigurðsson, bóndi og lögréttumaður á [[Héðinshöfði|Héðinshöfða]] og í [[Garður (Aðaldal)|Garði]] í Aðaldal. Helga átti fyrst barn með Ólafi Daðasyni, staðarhaldara á [[Helgastaðir (Reykjadal)|Helgastöðum]] í [[Reykjadalur|Reykjadal]] og var það Þóra, sem giftist Tómasi Eiríkssyni ráðsmanni á Hólum og síðar presti á [[Mælifell (Skagafirði)|Mælifelli]] í Skagafirði og seinast ábóta á [[Munkaþverárklaustur|Munkaþverá]]. Helga gerðist síðan fylgikona Jóns Arasonar, sem fyrst var prestur á Helgastöðum og síðan á [[Hrafnagil]]i, þá Hólaráðsmaður og loks biskup á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum]]. Þau áttu að minnsta kosti níu börn saman en sex komust upp, Magnús, [[Björn Jónsson á Melstað|Björn]], Helga, [[Ari Jónsson lögmaður|Ari]], [[Þórunn Jónsdóttir á Grund|Þórunn]] og [[Sigurður Jónsson á Grenjaðarstað|Sigurður]]. Vorið 1551, eftir að Jón var höggvinn í [[Skálholt]]i ásamt þeim Birni og Ara, komu dönsk herskip til landsins og tóku land á [[Oddeyri]]. Var þeim ætlað að bæla niður alla mótspyrnu og taka meðal annars Hólastól í sína umsjá. Þegar fregnir af ferðum þeirra bárust til Hóla fór Helga í felur. Hún leyndist fyrst á Vindárdal í Blönduhlíðarfjöllum í mosalituðu tjaldi en það var svo talið of nærri Hólum og var tjaldið þá flutt í hlíðar [[Glóðafeykir|Glóðafeykis]] í [[Blönduhlíð]] og þar var Helga að sögn lungann úr sumrinu ásamt Guðrúnu Magnúsdóttur, sonardóttur sinni. Helga virðist hafa verið mikil hannyrðakona og í kvæði eftir Ólaf Tómasson dótturson hennar segir hann að Helga hafi verið rómuð bæði fyrir fegurð og [[hannyrðir]]: ::... sú Helga heita réð; ::af flestum kvinnum frægðir bar, ::fegurð og handnirð með, ::á Ísa láð þá öngri var ::auðgrund meira léð. Í samningi sem Helga gerði árið 1526 við Hólastól um [[próventa|próventu]] sína segir meðal annars að Helga skuli vinna að [[hannyrðir|hannyrðum]] fyrir [[Hóladómkirkja|Hóladómkirkju]] á hverju ári meðan hún sé til fær. == Heimildir == *{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2054834|titill=Hannyrðir Helgu Sigurðardóttur? Árbók hins íslenzka fornleifafélags, 79. árgangur 1976.}} [[Flokkur:Konur á siðaskiptaöld]] [[Flokkur:Siðaskiptaöld]] [[Flokkur:Hannyrðir]] {{fd|1485|1559}} kdwhevt2bmuvbts3408aagkoo6qw0ql 0 92901 1975162 1946433 2026-08-13T11:38:02Z Berserkur 10188 1975162 wikitext text/x-wiki '''Soffía Loftsdóttir''' (f. [[1418]], d. [[1482]]) var íslensk hefðarkona á [[15. öld]],<ref name=":0">{{Cite web |title=Family of Árni ÞORLEIFSSON and Soffía LOFTSDÓTTIR |url=http://www.faroeiceland.ca/html/familyhistorian/index/fam8224.html |access-date=2026-02-16 |website=www.faroeiceland.ca}}</ref> dóttir [[Loftur Guttormsson|Lofts ríka Guttormssonar]] riddara og Ingibjargar Pálsdóttur konu hans og líklega yngst barna þeirra. Hún var alsystir [[Ólöf Loftsdóttir|Ólafar ríku]].<ref>{{Cite web |title=Loftur ríki Guttormsson |trans-title= |url=https://www.ismus.is/ |access-date=2026-02-16 |website=www.ismus.is |language=is}}</ref> Loftur Guttormsson gifti fimm barna sinna börnum þeirra [[Þorleifur Árnason|Þorleifs Árnasonar]],<ref>{{Cite journal |last=Arthur |first=Susanne Miriam |editor-last=Sigurðsson |editor-first=Gísli |editor2-last=Pálsson |editor2-first=Viðar |title=The importance of marital and maternal ties in the distribution of Icelandic manuscripts from the middle ages to the seventeenth century |url=https://timarit.is/page/6476201?iabr=on#page/n206/mode/2up |journal=Gripla |language=en |volume=XXIII |issue=85 |page=205 |via=Tímarit}}</ref> sýslumanns á Auðbrekku í Hörgárdal, í Glaumbæ í Skagafirði og í Vatnsfirði og konu hans, [[Vatnsfjarðar-Kristín Björnsdóttir|Vatnsfjarðar-Kristínar]].<ref>{{Cite news |date=1944-10-01 |title=Flateyjarbók |url=https://timarit.is/page/3544198?iabr=on#page/n1/mode/2up |access-date=2026-02-16 |work=Vísir Sunnudagsblað |pages=4–5 |language=is}}</ref> [[Ormur Loftsson|Ormur]] og [[Skúli Loftsson|Skúli]], synir Lofts og Kristínar Oddsdóttur fylgikonu hans, giftust Sólveigu og Helgu Þorleifsdætrum,<ref>{{Cite web |title=Family of Loftur "ríki“ GUTTORMSSON and Kristín ODDSDÓTTIR |url=http://www.faroeiceland.ca/html/familyhistorian/index/fam2545.html |access-date=2026-02-16 |website=www.faroeiceland.ca}}</ref> Ólöf Loftsdóttir giftist [[Björn Þorleifsson hirðstjóri|Birni Þorleifssyni]] hirðstjóra,<ref>{{Cite book|url=https://timarit.is/page/5266855?iabr=on#page/n129/mode/2up|title=Saga: Tímarit Sögufélags|last=Arnórsson|first=Einar|publisher=Sögufélag|year=1949|volume=XXIV|location=Reykjavík|pages=127–128|language=is|trans-title=|chapter=Víg Páls á Skarði|trans-chapter=}}</ref> [[Eiríkur Loftsson slógnefur|Eiríkur slógnefur]] giftist Guðnýju Þorleifsdóttur<ref>{{Cite web |title=Family of Eiríkur "slógnefur“ LOFTSSON and Guðný ÞORLEIFSDÓTTIR |url=http://www.faroeiceland.ca/html/familyhistorian/index/fam8223.html |access-date=2026-02-16 |website=www.faroeiceland.ca}}</ref> og Soffía gekk að eiga Árna Þorleifsson [[1434]]. Hefur hún þá líklega verið mjög ung.<ref name=":0" /> Soffía og Árni áttu soninn Þorleif, sem fæddist um [[1437]], en Árni dó um [[1440]]. Soffía giftist aftur síðar Bjarna Ívarssyni.<ref name=":1">{{Cite news |last=Sigurjón |first=Arnór |date=1967-10-01 |title=Brúðkauðið mikla á Möðruvöllum 1465 |trans-title= |url=https://timarit.is/page/3556533?iabr=on#page/n7/mode/2up |access-date=2026-02-16 |work=Tíminn Sunnudagsblað |pages=8–9 |language=is |volume=VI |issue=36}}</ref> Hann var launsonur Ívars hólms Vigfússonar, sem sveinar [[Jón Gerreksson|Jóns Gerrekssonar]] brenndu inni á [[Kirkjuból (Miðnesi)|Kirkjuból]]i á Miðnesi [[1432]].<ref>{{Cite news |last=Sigurðsson |first=Eirikur |date=1955-10-01 |title=Möðruvellir í Eyjafirði: Nokkrir þættir úr sögu staðarins |trans-title= |url=https://timarit.is/page/4584561?iabr=on#page/n11/mode/2up |access-date=2025-02-16 |work=Heima er bezt |page=10 |language=is |volume=V |issue=10}}</ref> Þau eignuðust einn son sem Ormur hét. Bjarni dó um 1473 og Soffía líklega skömmu síðar en þá var Ormur enn ungur að árum. [[Margrét Vigfúsdóttir]], föðursystir Bjarna og mágkona Soffíu (ekkja [[Þorvarður Loftsson|Þorvarðar]] bróður hennar) tók hann að sér og sá um fjárhald hans. Um það og arf eftir Soffíu urðu síðar deilur milli Margrétar og sona Þorleifs, Árna og [[Teitur Þorleifsson|Teits]], síðar lögmanns, en þeir vildu fá fjárráð Orms föðurbróður síns og arf eftir Soffíu ömmu sína.<ref name=":1" /><ref>{{Cite journal |last=Líndal |first=Jakob H. |year=1949 |title=Um forn mannvirki og örnefni á Lækjamóti í Víðidal |trans-title= |url=https://timarit.is/page/2050619?iabr=on#page/n76/mode/2up |journal=Árbók Hins Íslenzka fornleifafélags |language=is |pages=80–81}}</ref> == Heimild == {{reflist}} [[Flokkur:Íslenskar miðaldakonur]] [[Flokkur:Skarðverjar]] [[Flokkur:Íslenskar konur á 15. öld]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 1482]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1418]] ehs8o8zgulstk6kssgtwruwwlwbjpli 0 93758 1975153 1972753 2026-08-13T09:17:21Z Berserkur 10188 /* Einkalíf og fleira */ 1975153 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn= Lionel Messi | mynd = Leo Messi Argentina v Egypt 7 July 2026-1.jpg |fullt nafn= Lionel Andrés Messi Cuccittini |fæðingardagur= {{fæðingardagur og aldur|1987|6|24}} |fæðingarbær= [[Rosario]], [[Santa Fe-hérað]] |fæðingarland= [[Argentína]] |hæð= 1,70 m |staða= framherji |núverandi lið= [[Inter Miami CF]] |númer= 30 |ár í yngri flokkum= 1994–2000<br />2001–2004 |yngriflokkalið= [[Newell's Old Boys]]<br />[[FC Barcelona]] |ár1=2003-2004 |ár2=2004–2005 |ár3=2004-2021 |ár4=2021-2023 |ár5=2023- |lið1=[[FC Barcelona C ]] |lið2=[[FC Barcelona B]] |lið3=[[FC Barcelona]] |lið4=[[Paris Saint-Germain]] |lið5=[[Inter Miami CF]] |leikir (mörk)1=10 (5) |leikir (mörk)2=22 (6) |leikir (mörk)3=520 (474) |leikir (mörk)4=57 (22) |leikir (mörk)5=65 (62) |landsliðsár= 2004–2005<br />2008<br/>2005- |landslið= [[U20-landslið Argentínu karla í knattspyrnu|Argentína U-20]]<br />[[U23-landslið Argentínu karla í knattspyrnu|Argentína U-23]]<br/>[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |landsliðsleikir (mörk)= 18 (14)<br /> 5 (2)<br/>207 (125) |mmuppfært = 14-5-2026 |lluppfært = 19-7-2026 }} [[Mynd:Messi Barcelona - Valladolid (cropped).jpg|thumb|200px|Lionel Messi, 2010]] '''Lionel Andrés Messi Cuccittini''' eða '''Leo Messi''' (fæddur [[24. júní]] [[1987]]) er [[Argentína|argentínskur]] [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]] sem spilar fyrir bandaríska liðið [[Inter Miami CF]] og argentínska landsliðið. Hann spilaði lengst af fyrir [[FC Barcelona]]. Messi getur annaðhvort spilað í hlutverki framliggjandi kantmanns eða framherja. Hann er talinn af álitsgjöfum einn besti knattspyrnumaður heims og hefur hlotið [[gullknötturinn|gullknöttinn]] 8 sinnum og evrópska gullskóinn 6 sinnum. Messi hefur unnið til 35 bikara með Barcelona, þar á meðal 10 í spænsku deildinni [[La Liga]], fjóra meistaradeildartitla og sjö Copa del Rey-bikartitla. Hann er markahæsti leikmaður allra tíma í La Liga með 474 mörk, á þar einnig flestar stoðsendingar og hefur gert flestar þrennur, ásamt því að vera markahæstur á tímabili 8 sinnum (Pichichi-bikarinn). Messi hefur skorað flest mörk á einu tímabili þar eða 50 mörk. Með landsliði Argentínu er hann fyrirliði og er leikja- og markahæsti maður í sögu þess ásamt því að vera markahæsti Suður-Ameríkubúinn. Hann hefur unnið Copa America og Heimsmeistaramótið með landsliðinu. Í öllum keppnum hefur Messi skorað um 920 mörk og gefið yfir 400 stoðsendingar sem er met. <ref>[ https://www.espn.com/soccer/story/_/id/47079470/stats-lionel-messi-first-ever-1300-cristiano-ronaldo-1213-eberechi-eze-scores-premier-league-400-bayern-munich-lead-41 Stats: Messi first-ever to 1300 with Ronaldo on 1213] ESPN, sótt 30. nóvember 2025</ref> Hann er leikjahæsti leikmaður Barcelona frá upphafi. Alls hefur hann spilað yfir 1.180 leiki. Messi hefur oft verið borinn saman við [[Cristiano Ronaldo]] en tölfræði þeirra er sambærileg.<ref>[https://www.bbc.com/sport/football/54700102 Cristiano Ronaldo and Lionel Messi: Two rivals with more in common than you might think]BBC, skoðað 7. des. 2020</ref> Báðir hafa þeir skorað a.m.k. 25 mörk á 12 tímabilum í röð og um 500 mörk í efstu deildum Evrópu. ==Knattspyrnuferill== Messi hóf fótboltaferil sinn árið [[1995]] hjá fótboltaliðinu Newell's Old Boys í heimaborg sinni [[Rosario]]. ===Barcelona=== ====Upphaf==== Messi var þrettán ára, þegar hann fluttist til Barcelona og eftir þriggja ára dvöl hjá félaginu hafði hann farið í gegnum C og B-lið félagsins og komst í leikmannahóp aðalliðs félagsins, sextán ára að aldri. Fyrsti leikur hans var vináttuleikur við Porto í nóvember 2003 (sem [[José Mourinho]] þjálfaði) en hann varð ekki reglulegur leikmaður félagsins fyrr en að fjöldi leikmanna félagsins meiddist og yngri leikmenn voru kallaðir inn.<ref>{{vefheimild |url=http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_09-10/plantilla/jugadors/messi.html |titill=Lionel Andrés Messi |höfundur=FC Barcelona |tungumál=enska |mánuðurskoðað=17. nóvember |árskoðað=2010}}</ref> Um ári síðar hóf hann fyrsta leik sinn í La Liga, í október 2004, sem skiptimaður á 82. mínútu. Fyrsta mark sitt í deildinni skoraði hann í maí 2005, gegn Albacete, með stoðsendingu frá [[Ronaldinho]]. Á 18. afmælisdaginn skrifaði Messi undir samning til 2010. ==== Sigursælt Barcelona og gullknötturinn==== Tímabilið 2006–07 skoraði Messi 17 mörk í 36 leikjum í öllum keppnum og þar á meðal fyrstu þrennuna í ''El Clásico'' gegn [[Real Madrid]] og mark í [[Copa del Rey]] sem minnti á mark [[Diego Maradona]] á HM 1986 þar sem hann fór upp meira en hálfan völlinn og gegnum 5 varnarmenn. Hann var þó plagaður af beinbroti í rist og var frá í 3 mánuði. Milli 2006 og 2008 var hann frá í 8 mánuði einnig vegna nárameiðsla. 2008–09 átti Messi þátt í 100 mörkum og stoðaði oft sóknarmennina [[Samuel Eto'o]] og [[Thierry Henry]]. Barcelona vann þrefalt það tímabil. [[Eiður Smári Guðjohnsen]] var þá í liðinu. Messi skoraði með skalla í úrslitaleik Meistaradeildar Evrópu gegn [[Manchester United]] sem vannst 2:0. Árangur Messi hélt áfram og frá 2009-2012 vann hann 4 [[Ballon d'Or]] í röð. Í mars 2012 skoraði hann þrennu í 5:3 sigri gegn Granada og varð þá markahæsti leikmaður Barcelona frá upphafi, aðeins 24 ára gamall. Tveimur árum síðar varð hann markahæstur í La Liga. Árið 2012 skoraði hann einnig 91 mark í öllum keppnum. Tímabilið 2014-2015 var komið skætt sóknartríó í Barcelona, Messi, [[Luis Suárez]] og [[Neymar]], kallað ''MSN'' en það skoraði 122 mörk í öllum keppnum, sem var met. ====Síðustu ár==== Árið 2018 náði Messi 100. marki sínu í [[Meistaradeild Evrópu]] þegar Barcelona sló [[Chelsea FC]] út. Árið 2020 var framtíð Messi í óvissu þegar hann hafði ítrekað verið ósáttur við stjórnarformann Barcelona. Eftir 8-2 tap félagsins í meistaradeildinni gegn [[Bayern München]] og þjálfaraskipti þar sem [[Ronald Koeman]] tók við óskaði Messi eftir að fara frá félaginu. Fjölmiðlar veltu því fyrir sér hvort [[Manchester City]] yrði hugsanlegur áfangastaður en þar var [[Pep Guardiola]] sem þjálfaði hann hjá Barca og [[Sergio Agüero]] landi hans og vinur. Hann átti eitt ár eftir af samningi sínum við Barcelona en mál hans hefði getað farið fyrir dómstóla. <ref>[https://www.visir.is/g/20202005138d/manchester-city-gaeti-sett-a-svokalladan-messi-skatt Manchester City gæti sett á svokallaðan Messi-skatt] Vísir, skoðað 27. ágúst 2020</ref> Messi ákvað að halda til hjá félaginu í eitt tímabil þar sem hann vildi ekki fara í málaferli við það. Í lok árs 2020 sló hann met yfir flest mörk skoruð fyrir eitt félagslið þegar hann náði 644. marki sínu fyrir Barcelona og sló þar með met [[Pelé]]. Messi stefndi á að gera 5 ára samning við Barcelona í júlí (til 2026) og samþykkti að taka á sig 50% launalækkun vegna fjárhagsvandræða félagsins. <ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/football/57836300 BBC News - Lionel Messi: Barcelona star agrees to stay on reduced wages]BBC, sótt 15/7 2021</ref> En svo fór að samningar náðust ekki vegna fjárhags félagsins og reglna La Liga. Messi yfirgaf því félagið eftir 21 ár hjá því.<ref>[https://www.bbc.com/sport/football/58108298 Lionel Messi: Barcelona say Argentina forward will not stay at club] BBC skoðað 5. 8. 2021</ref> ===Paris Saint-Germain=== Messi gerði 2 ára samning við PSG í ágúst 2021 með möguleika á þriðja ári. Hann fékk númerið 30 sem var það sama og þegar hann hóf að spila með Barcelona sem unglingur. Þar hitti hann fyrir m.a. félaga sinn [[Neymar]] og samlandana [[Ángel di María]], Leandro Paredes og Mauro Icardi. Einnig gamlan andstæðing en [[Sergio Ramos]] sem mætti honum oft með Real Madrid var kominn til PSG. Messi kom inn á sem varamaður á útivelli í [[Ligue 1]] í fyrsta leik sínum með félaginu. Hann byrjaði hins vegar sinn fyrsta leik með félaginu í Meistaradeildinni gegn Club Brugge og skoraði svo fyrsta mark sitt fyrir félagið gegn [[Manchester City]]. PSG vann deildina 2021-2022 og bætti Messi einum bikar í sarpinn. Hann var ekki sami markahrókurinn og með Barcelona og skoraði 6 mörk. Hins vegar átti hann 14 stoðsendingar. Tímabilið eftir varð hann fyrsti leikmaður í topp 5 deildum Evrópu til að eiga 20 mörk og 20 stoðsendingar í öllum keppnum. Messi vann deildina með PSG öðru sinni. Sumarið 2023 yfirgaf Messi PSG. Hann spilaði 76 leiki fyrir félagið; með 32 mörk og 35 stoðsendingar. Hann sagði síðar að hann hafi ekki verið ánægður hjá félaginu. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/c9dej12zezno Messi wasn't happy at a daily basis at PSG] BBC Sport, sótt 28. febrúar, 2025</ref> ===Inter Miami=== Í byrjun júní 2023 bárust fréttir að Messi hyggðist halda til [[Inter Miami CF]] í bandarísku [[MLS]]-deildinni. <ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/football/65832658 Lionel Messi to join Inter Miami after leaving Paris St-Germain] BBC, 7/6 2023</ref> Í júlí var staðfest að hann gerði samning við liðið til lok árs 2025. <ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/football/66213439 BBC News - Lionel Messi: Inter Miami sign Argentina forward until end of 2025] BBC, sótt 16/7 2023</ref> Messi skoraði sitt fyrsta mark fyrir félagið úr aukaspyrnu á síðustu mínútu í fyrsta leik sínum í CONCACAF-bikarnum. Hann sló met í MLS í maí 2024 þegar hann kom að 6 mörkum í leik; átti 5 stoðsendingar og eitt mark. Messi hefur unnið bikara með félaginu: Leagues Cup 2023 og Supporters' Shield árið 2024 fyrir besta árangur Inter Miami í deildinni það ár. Liðið vann austurdeild MLS árið 2025 og var Messi með 43 mörk og 26 stoðsendingar í 48 leikjum það ár. <ref>[https://www.espn.com/soccer/story/_/id/43935337/lionel-messi-2025-tracker-inter-miami-games-goals-assists-stats Messi tracker: Goals, assists, key moments for Inter Miami] ESPN.com, sótt 30. nóvember</ref> Liðið hélt áfram í úrslit deildarinnar og vann MLS-bikarinn þegar það vann Vancouver Whitecaps er Messi átti tvær stoðsendingar í 3-1 sigri. Messi varð MVP eða mikilvægasti leikmaður MLS í annað árið í röð og varð fyrsti leikmaðurinn til að endurtaka það. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/cr7l0k0p4v0o Messi wins historic back-to-back MLS MVP awards] BBC, sótt 9. desember 2025</ref> ==Landslið== Messi vann titil með Argentínu árið 2005 í U-20 heimsmeistaramótinu og endaði sem hæsti markaskorarinn, 17 ára gamall. Hann hóf að spila með A-landsliði Argentínu síðar það ár í vináttulandsleik þegar hann kom inn á gegn Ungverjalandi. Það vildi ekki betur til en að hann fékk rautt spjald fyrir að slá til varnarmanns. Hann skoraði sitt fyrsta mark árið 2006 í vináttulandsleik gegn Króatíu. Landsliðinu gekk illa að hreppa titla en endaði í 2. sæti á [[HM 2014]] þar sem Messi var valinn besti leikmaðurinn. Einnig hafði liðið ekki unnið Copa America síðan 1993 og lent í 2. sæti fjórum sinnum síðan þá. Þetta fékk á Messi og hann lýsti því yfir sumarið 2016 að hann væri hættur með landsliðinu. Sú ákvörðun var ekki langlíf og hann sneri aftur eftir nokkrar vikur. Sumarið 2021 varð Messi leikjahæsti landsliðsmaður Argentínu þegar hann fór framúr Javier Mascherano. Þá vann hann Copa America með liðinu og var valinn leikmaður mótsins. Hann var markahæstur (ásamt [[Luis Díaz]] frá Kólumbíu) og stoðsendingahæstur á mótinu. Loks vann hann stóran bikar með landsliðinu en liðið hafði tapað í úrslitum HM gegn Þýskalandi og tvívegis fyrir Síle í vítakeppni í úrslitum Copa America þegar Messi var með liðinu. Messi vann heimsmeistaratitilinn á [[HM 2022]]. Hann skoraði 2 mörk í venjulegum leiktíma og í vítakeppni þegar Argentína vann 4:2. Hann skoraði 7 mörk í keppninni, einu minna en [[Kylian Mbappé]]. Messi hlaut gullboltann sem besti leikmaður keppninnar. Hann lýsti því yfir að lokaleikurinn yrði hans síðasti HM-leikur en hann tók fram úr [[Lothar Matthäus]] sem leikjahæsti leikmaður mótsins í lokaleiknum. Messi tók það fram að hann vildi spila áfram í einhvern tíma með landsliðinu þó. Í mars 2023 skoraði Messi sitt 100. mark með Argentínu. Árið eftir varð hann annar markahæsti landsliðsmaður allra tíma. Argentína vann annan Copa America titil árið 2024. Messi meiddist eftir tæplega klukkustundarleik í úrslitum gegn Kólumbíu en Argentína sigldi sigri í uppbótartíma. Á [[HM 2026]] sló Messi markametið á HM þegar hann skoraði gegn Austurríki í öðrum leik riðlakeppninnar en í fyrsta leiknum skoraði hann þrennu . Hann hélt áfram að skora næstu leiki og varð markahæsti maður riðlakeppni HM og á HM yfirleitt þegar Argentína sló út Grænhöfðaeyjar í 16 liða úrslitum keppninnar ([[Kylian Mbappé]] sló markametið síðar á mótinu). Einnig skoraði hann í sínum 8. leik í röð á heimsmeistaramótinu <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/cm2jpkkdld4o Murals, flags and beef dishes - Messi mania takes hold in Miami] BBC, sótt 4. júlí 2026</ref>. Argentína komst alla leið í úrslitin annað heimsmeistaramótið í röð en biðu ósigur fyrir Spáni. Messi skoraði alls 8 mörk og lagði upp 4 mörk á mótinu. ===Messi gegn Íslandi=== Messi hefur tvívegis spilað gegn Íslandi. Á [[HM 2018]] í Rússlandi þar sem 1-1 jafntefli varð raunin en [[Hannes Þór Halldórsson]] varði víti frá honum og [[Alfreð Finnbogason]] jafnaði metin fyrr í leiknum. Í vináttuleik fyrir [[HM 2026]] kom Messi inn á 70. mínútu og skoraði úr víti tveimur mínútum síðar. ==Einkalíf og fleira== Messi var greindur með vaxtarhormónaskort á barnsaldri. Þegar hann flutti til Barcelona ákvað félagið að greiða lyfjakostnað því tengt. Messi hefur bæði argentínskan og spænskan ríkisborgararétt. Eiginkona hans er Antonella Roccuzzo sem er frá heimaborg hans Rosario. Hann hefur þekkt hana frá 5 ára aldri en þau hófu samband árið 2008 og giftust 2017. Eiga þau þrjá syni: Thiago (f. 2012), Mateo (f. 2015) og Ciro (f. 2018). Messi á í nánum samskiptum við fjölskyldu sína; móðurina Celia og föðurinn Jorge. Faðir hans var umboðsmaður hans og bræður hann Rodrigo og Matías hafa einnig verið viðriðnir málefni hans. Árið 2016 voru Messi og faðir hans dæmdir fyrir skattsvik og notkunar á [[skattaskjól]]um. Messi greiddi háa sekt en hann sagðist aðeins hafa skrifað undir samninga og treyst fólki til að meðhöndla peninga rétt. Faðir hans lést árið 2026 eftir erfið veikindi. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/cz9722y1ee7o Messi plays for Inter Miami after father's death] BBC, sótt 13. ágúst 2026</ref> Messi hefur verið góðgerðarsendiherra [[UNICEF]] síðan 2010 og hefur unnið fyrir samtökin síðan 2004. ==Titlar/Verðlaun== ===Félagslið=== '''Barcelona''' *[[La Liga]]: 2004–05, 2005–06, 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2012–13, 2014–15, 2015–16, 2017–18, 2018–19 *[[Copa del Rey]]: 2008–09, 2011–12, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2020–21 *Supercopa de España: 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013, 2016, 2018 *[[Meistaradeild Evrópu]]: 2005–06, 2008–09, 2010–11, 2014–15 *UEFA Super Cup: 2009, 2011, 2015 *FIFA Club World Cup: 2009, 2011, 2015 '''Paris Saint-Germain''' *[[Ligue 1]]: 2021-2022, 2022-2023 *[[Trophee des Champions]]: 2022 '''Inter Miami''' *Leagues Cup: 2023 *Supporters' Shield: 2024 *MLS Cup: 2025 ===Landslið=== *FIFA U-20 Heimsmeistaramót: 2005, gull *Ólympíulið Argentínu: 2008, gull *Copa America: Gull: 2021 og 2024 *HM 2014: Silfur *HM 2022: Gull. *HM 2026: Silfur ===Helstu einstaklingsverðlaun=== *Ballon d'Or/[[Gullknötturinn]]: 2009, 2010, 2011, 2012, 2015, 2019, 2021, 2023 *HM Gullknötturinn: 2014, 2022 *Evrópski gullskórinn: 2009–10, 2011–12, 2012–13, 2016–17, 2017–18, 2018–19 *Copa América gullknötturinn: 2015, 2021 *Copa America besti leikmaðurinn: 2021 *La Liga: Besti leikmaðurinn : 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2014–15 *Pichichi-bikarinn (markahæsti í La Liga): 2009–10, 2011–12, 2012–13, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020-2021 *FIFA: Besti leikmaðurinn: 2019, 2022, 2023 *MLS: Besti leikmaður tímabilsins: 2024, 2025, markakóngur: 2025 ==Tenglar== *[https://www.bbc.com/sport/football/58114038 Lionel Messi's top 10 iconic Barcelona moments - BBC] *[https://m.fotbolti.net/news/31-10-2023/gjorsamlega-mognud-met-i-eigu-messi Gjörsamlega mögnuð met í eigu Messi - Fótbolti.net] == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> {{Commons|Category:Lionel Messi}} {{Gullknötturinn}} {{stubbur|Æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Messi, Lionel}} [[Flokkur:Argentínskir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:Verðlaunahafar Gullknattarins]] [[Flokkur:Fólk nefnt í Panamaskjölunum]] {{fe|1987|Messi, Lionel}} 30tatbtgbnoa2onx9jz1fvg2gn02yp1 0 100479 1975084 1851737 2026-08-12T12:17:30Z Berserkur 10188 +mynd 1975084 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Grétar Örvarsson | mynd = Grétar Örvarsson 2011 (cropped).jpg | mynd_texti = | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{Fæðingardagur og aldur|1959|7|11}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | önnur_nöfn = | starf = Söngvari | ár = | maki = | börn = | foreldrar = | ættingjar = | vefsíða = }} '''Grétar Örvarsson''' (f. 11. júlí 1959) er söngvari [[Stjórnin|Stjórnarinnar]]. Hann hefur tekið þátt í [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] í tvígang (sem hluti af [[Stjórnin]]ni og [[Heart2Heart]]). {{Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{Stubbur|æviágrip|tónlist}} {{f|1959}} [[Flokkur:Íslenskir söngvarar]] [[Flokkur:Þátttakendur í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] p1386o0r35xx28rlbjri6wxjjtmun3f 0 105729 1975127 1960836 2026-08-12T17:52:14Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1975127 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarstefna | nafn = Nýbylgjutónlist | bakgrunns-litur = crimson | litur = white | uppruni = Seinni hluti áttunda áratugarins í [[Bretland]]i og [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | hljóðfæri = [[Rafmagnsgítar]] – [[Rafbassi|bassi]] – [[Tromma|trommur]] – [[Hljóðgervill|hljóðgervlar]] – [[söngur]] | vinsældir = Seinni hluti áttunda áratugarins fram á miðjan níunda | tengdar-stefnur = [[Síð-pönk]] – [[Jaðarrokk]] }} '''Nýbylgjutónlist''' ([[enska|e]]. ''new wave'', stundum kallað '''lummustuð'''<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=248325&pageId=3374908&lang=is&q=new%20wave] {{tímaritsgrein|höfundur=Páll Pálsson|grein=Stiff|titill=Vísir (dagblað)|Vísir|árgangur=68|tölublað=141|ár=1978|blaðsíðutal=15}} Skoðað 27. febrúar 2012</ref>) er [[tónlistarstefna]] sem kom fram á sjónarsviðið seint á [[1971-1980|áttunda áratug]] [[20. öldin|tuttugustu aldar]]. Á seinni hluta áttunda áratugarins var mikil gróska í [[Pönk|pönkinu]] og spruttu upp margar nýjar tónlistarstefnur. Tvær þeirra, sem voru einna mest áberandi, voru nýbylgjan og [[Síð-pönk|síð-pönk]]. Síð-pönkið var meira ögrandi á meðan nýbylgjan var [[Popptónlist|poppaðari]], stílhreinni og einfaldari.<ref name="New Wave">[https://www.allmusic.com/explore/style/new-wave-d381 „New Wave“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101017014812/https://www.allmusic.com/explore/style/new-wave-d381 |date=2010-10-17 }}, [http://www.allmusic.com/ ''Allmusic''] Skoðað 4. mars 2012.</ref> Nýbylgjan felur í sér raf- og tilraunarkennda tónlist og er [[Hljóðgervill|hljóðgervill]] það [[Hljóðfæri|hljóðfæri]] sem hefur verið eitt aðaleinkenni stefnunnar auk litríkrar framkomu. Menn hafa aldrei orðið fullkomlega sammála um skilgreiningu nýbylgjutónlistar. Sumir stimpla nánast hvert einasta band frá fyrri hluta [[1981-1990|níunda áratugarins]] sem nýbylgjusveit á meðan aðrir staðfastir fylgjendur nýbylgjunnar nota það hugtak aðeins yfir uppáhalds hljómsveitir sínar.<ref name="McDonald">McDonald, Heather.[http://music.lovetoknow.com/New_Wave_Music_History „New Wave Music History“], [http://music.lovetoknow.com/ ''Lovetoknow music''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100402091713/http://www.music.lovetoknow.com/ |date=2010-04-02 }} Skoðað 1. mars 2012.</ref> == Uppruni == Seymour Stein höfuðpaur ameríska útgáfufyrirtækisins Sire Records er talinn vera maðurinn sem bjó til hugtakið New Wave. Hann gerði það í von um að ný bönd á hans snærum ættu möguleika á einhverri velgengni og fengju útvarpsspilun. Stein þurfti að sannfæra útvarpsstöðvar um að hljómsveitirnar hans væru ekki pönksveitir þó svo að þær kæmu oft fram á CBGB, aðal pönkklúbbnum í [[New York|New York]].<ref name="McDonald"/> Pönkið þótti of róttækt, gróft og fráhrindandi<ref name="Dougan">Dougan, John. [http://www.allmusic.com/explore/essay/new-wave-t572 „New Wave“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911103500/http://www.allmusic.com/explore/essay/new-wave-t572 |date=2011-09-11 }}, [http://www.allmusic.com/ ''Allmusic''] Skoðað 4. mars 2012.</ref> fyrir almenna spilun. Þá kom Stein upp með hugtakið nýbylgja og reyndi að tengja við [[Franska nýbylgjan|frönsku kvikmyndanýbylgjuna]] frá [[1961-1970|sjöunda áratugnum]]. Stein hélt því fram að nýbylgjusveitirnar legðu stund á tilraunamennsku og höfnuðu ríkjandi stefnum í tónlist og menningu.<ref name="McDonald"/> Nýbylgja er hugtak sem nær yfir gífurlega fjölbreytta tónlist, sem þó féll ekki undir það hefðbundna. Hugtakið var notað yfir allt frá hljóðgervla-danspoppi yfir í [[Mod og Ska]]-tónlist, sem náði hylli á ný á tíma nýbylgjunar. Tónlist sem var ekki viðurkennd af poppiðnaðinum flokkaðist almennt undir nýbylgju.<ref name="Erlewine">Erlewine, Stephen Thomas. [https://www.allmusic.com/explore/essay/new-wave--t727 „New Wave“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, [http://www.allmusic.com/ ''Allmusic''] Skoðað 8. mars 2012.</ref> Flókið getur verið að flokka tónlist í stefnur en í tilviki nýbylgjunnar má segja að það hafi verið sérstaklega flókið vegna þess hversu margbreytileg stefnan er.<ref name="Graves">Graves, Steve. [http://findarticles.com/p/articles/mi_g1epc/is_tov/ai_2419100891/ „New Wave Music“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416035907/http://findarticles.com/p/articles/mi_g1epc/is_tov/ai_2419100891/ |date=2009-04-16 }}, [https://www.findarticles.com/ ''Resource Library''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260327072917/https://www.findarticles.com/ |date=2026-03-27 }} Skoðað 2. mars 2012.</ref> Ekki voru allir tónlistarmenn sem litu á sig sem rokkara hrifnir af því að vera flokkaðir sem nýbylgjuband og sögðu hugtakið vera tilbúning blaðamanna.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=227615&pageId=3076517&lang=is&q=New%20Wave] {{tímaritsgrein|höfundur=Ásgeir Tómasson|grein=Stranglers lifa á meðan þeir hafa eitthvað að segja|titill=Dagblaðið|árgangur=4|tölublað=141|ár=1978|blaðsíðutal=15}} Skoðað 27. febrúar 2012</ref>) Að auki voru hljómsveitir sem ekki endilega flokkuðust undir nýbylgjuna auglýstar sem nýbylgja einungis vegna þess eins að stefnan var vinsæl og hljómsveitin gæti allt eins flokkast undir hana. == Saga == Þótt nýbylgjan hafi ekki orðið til fyrr en seint á áttunda áratugnum má rekja rætur hennar allt aftur til seinni hluta [[1951-1960|sjötta áratugarins]]. Hljómsveitir í [[Bretland|Bretlandi]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Þýskaland|Þýskalandi]] mörkuðu nýja tónlistarstefnu þar sem hljóðgervlar voru ráðandi. Tónlistarlega séð áttu brautryðjendur nýbylgjunnar lítið sameiginlegt fyrir utan það að hvorki var nauðsynlegt að hafa mikla kunnáttu í hljóðfæraleik né tónlistarhæfileika. Nýbylgjan var rokk og ról leikið af áköfum amatörum og í upphafi voru það allra minnstu útgáfufyrirtækin sem gáfu út nýbylgjuefni. Brautryðjendur nýbylgjunnar á [[England|Englandi]] voru undir áhrifum frá hugmyndafræði indie-tónlistar, sóttu í tónlistarlegan einfaldleika pönksins, auk þess að sækja í fleiri þekktar tónlistarstefnur. Meðal fyrstu hljómsveitanna sem þetta á við um má nefna [[The Clash]] og [[The Police]], sem báðar eru undir áhrifum pönks og [[Reggí|reggae-tónlist]]ar. Pönkið hafði ekki náð jafn miklum vinsældum í Bandaríkjunum og það gerði víða í [[Evrópa|Evrópu]]. Þar var [[diskó]] og rokktónlist ríkjandi á vinsældarlistum. Þegar vinsældir diskósins dvínuðu seint á áttunda áratugnum myndaðist ákveðið tómarúm sem pönkið og nýbylgjan fylltu upp í. Meðal fyrstu hljómsveitanna var [[Blondie]], sem ruddi brautina inn á vinsældarlistana fyrir bandarískar nýbylgjuhljómsveitir árið 1979. Sama ár komu fram hljómsveitirnar [[The Cars]] og [[The Talking Heads]] og hljómsveitin [[The Knack]] sló í gegn með laginu ''[[My Sharona|My Sharona]]''. Breska nýbylgjan náði til Bandaríkjanna árið 1980 með plötu [[Gary Numan]], ''[[The Pleasure Principle]]''. Lög af plötunni náðu hátt á vinsældarlista. Tónlist Numans er mínímalísk og byggir mikið á notkun hljóðgervla og er undir áhrifum frá tónlistarmönnum eins og [[Kraftwerk]] og [[Brian Eno]]. Í kjölfar Numans komu fram fleiri tónlistarmenn sem fluttu dansvænt hljóðgervla-pop eins og [[Depeche Mode]], [[A-ha]], [[New Order]] og [[The Pet Shop Boys]].<ref name="Graves"/> Nýbylgjan þótti markaðsvænni og ekki eins andfélagsleg og síðpönkið. Þar af leiðandi sáu stóru útgáfufyrirtækin meiri möguleika og meiri hagnað í nýbylgjuhljómsveitum.<ref name="Dougan"/> Útgáfufyrirtækin sáu enn meiri möguleika með myndbandaútgáfu en stefnan er frumkvöðull metnaðarfullra tónlistarmyndbanda. Myndböndin voru notuð til þess að auglýsa tónlistarmennina og tónlist þeirra í sjónvarpi og átti sjónvarpsstöðin [[MTV]]<ref name="Graves"/> stóran þátt í að koma stefnunni á kortið. Að sama skapi á MTV nýbylgjunni margt að þakka. Fyrstu árin eftir að stöðin tók að starfa var nýbylgjan langvinsælasta tónlistarstefna áhorfenda<ref name="Erlewine"/> og var lagið ''[[Video Killed the Radio Star]]'' með bresku nýbylgjusveitinni [[Buggles]] fyrsta myndbandið sem stöðin sýndi. Um tíma var nýbylgjan ríkjandi í kvikmyndatónlist, sérstaklega í þeim myndum sem vinsælustu ungleikararnir (svokallað [[Brat Pack]] gengi) léku í, eins og [[The Breakfast Club]], [[Valley Girl]] og [[Sixteen Candles]].<ref name="Graves"/> Vinsældir nýbylgjunnar minnkuðu um miðbik níunda áratugarins. Bæði snéru tónlistarmenn sem áður töldust undir nýbylgju sér að öðru og svo rann nýbylgjan saman við aðrar stefnur eins og [[Öðruvísi rokk|jaðarrokk]]. Nýbylgjan leið þó aldrei undir lok og hefur verið mikill áhrifavaldur annarra tónlistarstefna. Talað hefur verið um að nokkurskonar endurlífgun nýbylgjunnar og síð-pönksins hafi átt sér stað seint á [[1991-2000|tíunda áratugnum]] og [[2001-2010|fyrsta áratug]] [[21. öldin|tuttugustu og fyrstu aldar]]<ref name="Revival">. [https://www.allmusic.com/explore/style/new-wavepost-punk-revival-d13761/ „New Wave/Post-Punk Revival“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120317032703/http://www.allmusic.com/explore/style/new-wavepost-punk-revival-d13761 |date=2012-03-17 }}, [http://www.allmusic.com/ ''Allmusic''] Skoðað 9. mars 2012.</ref>, en þá kom fram fjöldinn allur af nýjum hljómsveitum þar sem finnst fyrir greinilegum áhrifum nýbylgjunnar og síð-pönksins. Má þar nefna hljómsveitirnar [[The Yeah Yeah Yeahs]], [[Franz Ferdinand]], [[The Killers]], [[The Strokes]] og [[Bloc Party]].<ref name="Paoletta">Paoletta, Michael og Caulfield, Keith. [http://today.msnbc.msn.com/id/6031887#.T10_ZWI9XVU/ „New Wave is back - in hot new bands“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005085258/http://today.msnbc.msn.com/id/6031887#.T10_ZWI9XVU/ |date=2012-10-05 }}, [http://today.msnbc.msn.com// ''MSN''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120312011658/http://today.msnbc.msn.com/ |date=2012-03-12 }} Skoðað 9. mars 2012.</ref> == Nýbylgjan á Íslandi == Lifandi tónlist hafði verið í undanhaldi á skemmtistöðum um tíma og diskótónlist tekið yfir. Félagsheimili Kópavogs, sem bæði var æfinga- og tónleikastaður, var griðarstaður lifandi tónlistar. Þar komu fram meðal annars [[Utangarðsmenn]] og [[Fræbbblarnir]] og aðrar hljómsveitir nýbylgjunnar. Utangarðsmenn fóru fyrir nýbylgjunni, þó svo að þeir teljist ekki undir stefnunni.<ref>{{bókaheimild|höfundur=Gestur Guðmundsson|titill=Rokksaga Íslands frá Sigga Johnnie til Sykurmolanna 1955-1990|útgefandi=Forlagið|ár=1990|ISBN=ISBN 9979-53-015-4}} Bls. 175-181.</ref> Margar hljómsveitir urðu til vegna áhrifa frá þeim. Nýbylgjan hóf að rísa vorið 1980 og var orðin útbreidd um land allt ári seinna. Lifandi tónlist var komin aftur. [[Hótel Borg]] er staðurinn þar sem hjarta lifandi tónlistar sló. Borgin hafði ekki notið mikilla vinsælda á áttunda áratugnum, um það leyti er diskóæðið stóð sem hæst, en var nú risin aftur upp með því að bjóða uppa á svokallað „rokkótek“, kraftmikla rokktónlist, einkum af nýbylgjugerð.<ref>{{bókaheimild|höfundur=Gestur Guðmundsson|titill=Rokksaga Íslands frá Sigga Johnnie til Sykurmolanna 1955-1990|útgefandi=Forlagið|ár=1990|ISBN=ISBN 9979-53-015-4}} Bls. 181-188.</ref> [[Purrkur Pillnikk]] er ein helsta hljómsveit íslensku nýbylgjunnar. Hún var skipuð fjórum strákum sem kunnu takmarkað á þau hljóðfæri sem þeir spiluðu á. Sveitin lék í fyrsta skipti opinberlega daginn eftir að hún var stofnuð en þrátt fyrir það flutti hún níu frumsamin lög á tónleikunum. Næstu daga spilaði hún á mörgum tónleikum og þremur vikum eftir að sveitin var stofnuð var hún komin í stúdíó. Fyrsta plata þeirra, [[Tilf]], kom út í maí 1981 og á henni má heyra einkunnarorð Purrksins og fleiru nýbylgjuhljómsveita: „Málið er ekki hvað maður getur heldur hvað maður gerir.“<ref>{{bókaheimild|höfundur=Gestur Guðmundsson|titill=Rokksaga Íslands frá Sigga Johnnie til Sykurmolanna 1955-1990|útgefandi=Forlagið|ár=1990|ISBN=ISBN 9979-53-015-4}} Bls. 194-195.</ref> Heimildarmyndin [[Rokk í Reykjavík]] sem tekinn var upp veturinn 1981-82 er besta heimildin um íslenska nýbylgju og pönk. Í myndinni er fylgst með hljómsveitum sem hafa verið skilgreindar sem „jaðarlistamenn 80´s nýbylgjunnar á Íslandi“.<ref name="Alfreðsson">Haukur Viðar Alfreðsson. [http://www.kistan.is/prenta.asp?sid_id=25401&&tId=2&Tre_Rod=005%7C&fre_id=108927&meira=1&&qsr „Ég hef aldrei séð aðra eins frystikistu“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, [http://www.kistan.is/ ''Kistan''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120210145112/http://kistan.is/ |date=2012-02-10 }} Skoðað 1. mars 2012.</ref> Þar má nefna hljómsveitir á borð við [[Tappi tíkarrass|Tappa tíkarrass]], [[Egó]], [[Þeyr]] og Fræbbblanna. Líkt og erlendis tengdist nýbylgjan hér á landi við list og ýmiskonar gjörninga og má þar einna helst nefna fjölllistahópinn [[Medúsa|Medúsu]]..<ref name="Bergsveinsdóttir">Unnur María Bergsveinsdóttir. [http://hugsandi.is/articles/vaeri-eg-bilad-sjonvarp/ „Væri ég bilað sjónvarp“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101008220308/http://hugsandi.is/articles/vaeri-eg-bilad-sjonvarp/ |date=2010-10-08 }}, [https://www.hugsandi.is/ ''Hugsandi''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230074033/http://hugsandi.is/ |date=2011-12-30 }} Skoðað 3. mars 2012.</ref> Nýbylgjan fólst fyrst og fremst í uppreisn, nýsköpun auk spilagleði og allur gróði var aukaatriði. Íslenska nýbylgjan var ekki langlíf, hún stóð sem hæst frá 1981-1982 og dró verulega úr vinsældum hennar eftir það.<ref>{{bókaheimild|höfundur=Gestur Guðmundsson|titill=Rokksaga Íslands frá Sigga Johnnie til Sykurmolanna 1955-1990|útgefandi=Forlagið|ár=1990|ISBN=ISBN 9979-53-015-4}} Bls. 184-208.</ref> == Tengt efni == * [[Pönk]] * [[Síð-pönk]] * [[No Wave]] * [[Dark Wave]] * [[Listi yfir nýbylgjusveitir]] == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:Tónlistarstefnur]] 1p5d7qnofcul9ycz59ovpn8y5y6q97k 0 107214 1975111 1804132 2026-08-12T15:28:26Z MyraMidnight 41218 Uppfæri innganginn svo hann sé auðskiljanlegri, færi efni til undir fyrirsagnir. Umferðarmerki eru fæst með texta. Bæti tengli 1975111 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Lavery Maiss Auras.jpg|thumb|200px|Kona að lesa bók]] '''Lestur''' er sú aðferð að skilja og túlka [[texti|texta]] svo hægt sé að skilja [[Orð|orðin]] sem þar eru [[Prentun|prentuð]] eða [[Skrift|skrifuð]]. Lestur er mikilvæg færni í nútíma samfélagi fyrir samskipti og nýtist í daglegu lífi, þar sem textar geta upplýst fólk um gagnlegar og mikilvægar upplýsingar á borð við heimilsfang á umslagi, vöruupplýsingar á umbúðum eða upplýsingar á [[Skilti|skiltum]]. Lestur er einnig vinsæl [[afþreying]], og er hægt er að fá lesefni í ýmsum formum í dag; í prentuðu formi ([[bók|bækur]]um, [[tímarit]], [[dagblað|dagblöð]] og [[bæklingur|bæklingar]]), handskrifað (með ritfærum eins og [[Penni|penna]] eða [[Blýantur|blýanti]] á [[Pappír|blað]]) eða á rafrænu formi (á [[tölvuskjár|tölvuskjám]], í [[sjónvarp|sjónvörpum]], [[farsími|farsímum]] eða [[lestölva|lestölvum]]). == Lestrarfærni == Getan til þess að lesa heitir [[læsi]] og er áunninn hæfileiki. Læsi er mismunandi eftir löndum og stafar af misgóðum [[menntun|menntakerfum]]. Lestur er lykilatriði í [[máltaka|máltöku]] og auðveldar [[samskipti]] og hugmyndaskipti. Lestur er flókin aðferð sem krefst góðs skilnings á [[merkingarfræði]], [[setningafræði]] og samhengingu sem orð eru í þannig að viðkomandi skilji textann. Sumir eiga erfitt með að lesa og [[stafsetning|stafa]] orð en þetta getur verið greint sem [[lesblinda]]. Sá sem getur ekki lesið neitt kallast ''ólæs''. == Tengt efni == * [[Bókmenntir]] * [[Texti]] * [[Skrift]] {{stubbur}} [[Flokkur:Lestur| ]] [[Flokkur:Afþreying]] iimdn9k582dsmpsgyawao2ap55eijdy 1975112 1975111 2026-08-12T15:38:08Z MyraMidnight 41218 Stafs.villa 1975112 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Lavery Maiss Auras.jpg|thumb|200px|Kona að lesa bók]] '''Lestur''' er sú aðferð að skilja og túlka [[texti|texta]] svo hægt sé að skilja [[Orð|orðin]] sem þar eru [[Prentun|prentuð]] eða [[Skrift|skrifuð]]. Lestur er mikilvæg færni í nútíma samfélagi fyrir samskipti og nýtist í daglegu lífi, þar sem textar geta upplýst fólk um gagnlegar og mikilvægar upplýsingar á borð við heimilsfang á umslagi, vöruupplýsingar á umbúðum eða upplýsingar á [[Skilti|skiltum]]. Lestur er einnig vinsæl [[afþreying]], og er hægt er að fá lesefni í ýmsum formum í dag; í prentuðu formi ([[bók|bækur]], [[tímarit]], [[dagblað|dagblöð]] og [[bæklingur|bæklingar]]), handskrifað (með ritfærum eins og [[Penni|penna]] eða [[Blýantur|blýanti]] á [[Pappír|blað]]) eða á rafrænu formi (á [[tölvuskjár|tölvuskjám]], í [[sjónvarp|sjónvörpum]], [[farsími|farsímum]] eða [[lestölva|lestölvum]]). == Lestrarfærni == Getan til þess að lesa heitir [[læsi]] og er áunninn hæfileiki. Læsi er mismunandi eftir löndum og stafar af misgóðum [[menntun|menntakerfum]]. Lestur er lykilatriði í [[máltaka|máltöku]] og auðveldar [[samskipti]] og hugmyndaskipti. Lestur er flókin aðferð sem krefst góðs skilnings á [[merkingarfræði]], [[setningafræði]] og samhengingu sem orð eru í þannig að viðkomandi skilji textann. Sumir eiga erfitt með að lesa og [[stafsetning|stafa]] orð en þetta getur verið greint sem [[lesblinda]]. Sá sem getur ekki lesið neitt kallast ''ólæs''. == Tengt efni == * [[Bókmenntir]] * [[Texti]] * [[Skrift]] {{stubbur}} [[Flokkur:Lestur| ]] [[Flokkur:Afþreying]] 0ymlv0642fdf1pd744oiv659w2f7qvn 0 113226 1975157 1914247 2026-08-13T10:07:02Z Berserkur 10188 1975157 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður | nafn = Xavi | mynd = Xavi Hernandez (31521652051).jpg | fullt nafn = Xavi Hernández Creus | fæðingardagur = {{Fæðingardagur og aldur|1980|1|25}} | fæðingarbær = [[Terrassa]] | fæðingarland = [[Spánn]] | hæð = 1,70 m | staða = Miðjumaður | núverandi lið = [[FC Barcelona]] (þjálfari) | númer = | ár í yngri flokkum = 1984–1985<br>1985-1991<br>1991-1997 | yngriflokkalið = Jàbac Terrassa <br>FC Terrassa <br /> [[FC Barcelona|Barcelona]] | ár1 = 1997–1999 | ár2 = 1998–2015 | ár3 =2015-2019 |lið1=[[FC Barcelona B|Barcelona B]] |lið2= [[FC Barcelona|Barcelona]] |lið3= Al Sadd |leikir (mörk)1=55 (3) |leikir (mörk)2=505 (58) |leikir (mörk)3=82 (21) | landsliðsár = 1997<br>1997–1998 <br /> 1999 <br /> 1998–2001 <br /> 2000<br /> 2000–2014 <br /> 1998–2014 | landslið = Spánn U17 <br /> Spánn U18 <br /> Spánn U20 <br /> Spánn U21 <br>Spánn U 23<br /> [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] <br /> Katalónía | landsliðsleikir (mörk) = 10 (2) <br /> 10 (0) <br /> 6 (2) <br /> 26 (7) <br /> 6 (2) <br /> 133 (13) <br /> 12 (2) |þjálfaraár=2019-2021<br>2021-2024<br>2026- |þjálfað lið=Al Sadd<br>Barcelona<br>[[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |fyrrum=já }} [[Mynd:Xavi Euro 2012 vs France 02.jpg|thumb|200px|Xavi, 2012]] '''Xavier Hernández Creus''' (fæddur [[25. janúar]] [[1980]]) er [[Spánn|spænskur]] knattspyrnustjóri og fyrrum [[knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann stýrir nú [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|hollenska landsliðinu]]. Xavi spilaði sem miðjumaður fyrir [[FC Barcelona]] (24 ár) og landslið Spánar og Katalóníu. Hann hefur stýrt katarska liðinu [[Al Sadd SC|Al Sadd]] og [[FC Barcelona|Barcelona]]. ==Titlar== ===Barcelona=== *'''La Liga''': 1998–99, 2004–05, 2005–06, 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2012–13, 2014–15 *'''Copa del Rey''': 2008–09, 2011–12, 2014–15 *'''Supercopa de España''': 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013 *'''UEFA Champions League''': 2005–06, 2008–09, 2010–11, 2014–15 *'''UEFA Super Cup''': 2009, 2011 *'''FIFA Club World Cup''': 2009, 2011 ===Al Sadd=== *'''Qatar Stars League''': 2018–19 *'''Qatar Cup''': 2017 *'''Sheikh Jassim Cup''': 2017 *'''Emir of Qatar Cup''': 2017 ===Spánn=== *'''Spánn U20''': FIFA World Youth Championship: 1999 *'''Spain U23''': Ólympíuleikar, silfur: 2000 *'''Spánn''' : [[HM 2010]], [[EM 2008]], [[EM 2012]] ==Sem knattspyrnustjóri== ===Al Sadd=== *'''Qatar Stars League''': 2020–21 *'''Qatar Cup''': 2020, 2021 *'''Sheikh Jassim Cup''': 2019 *'''Emir of Qatar Cup''': 2020, 2021 *'''Qatari Stars Cup''': 2019–20 ===Barcelona=== *'''La Liga''': 2022-2023 *'''Supercopa de España''': 2022–23 [[Flokkur:Spænskir knattspyrnumenn|Creus, Xavi Hernández]] [[Flokkur:Spænskir knattspyrnustjórar]] {{fe|1980|Creus, Xavi Hernández}} exqfkp159ezvkiv6y9qeq0p7jm5e6j4 0 117313 1975126 1855585 2026-08-12T17:41:22Z CommonsDelinker 1159 Skráin Andrés_Escobar_(Cropped).jpg var fjarlægð og henni eytt af Commons af [[c:User:Infrogmation|Infrogmation]] vegna þess að per [[:c:Commons:Deletion requests/Files found with insource:"Nazionale di calcio della Colombia"|]] 1975126 wikitext text/x-wiki '''Andrés Escobar''' ([[13. mars]] [[1967]] – [[2. júlí]] [[1994]]) var [[Kólumbía|kólumbískur]] fótboltamaður sem var skotinn til bana fyrir að hafa skorað sjálfsmark í leik gegn [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|HM]] [[1994]]. Talið er að kólumbískir mafíuforingjar hafi orðið honum að bana. {{stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Kólumbískir knattspyrnumenn|Escobar, Andrés]] {{fde|1967|1994|Escobar, Andrés}} 5dcg6vgckesxa7ikvf20kdzdibsyizj 0 127383 1975128 1921032 2026-08-12T18:17:18Z Berserkur 10188 1975128 wikitext text/x-wiki [[Mynd:SE2026Aug12T.gif|thumb|Hreyfimynd af ferli sólmyrkvans]] [[Sólmyrkvi]]nn [[12. ágúst]] [[2026]] var almyrkvi á [[sól]]u sem gekk yfir [[Norðurslóðir]], austanvert [[Grænland]], [[Ísland]], [[Atlantshaf]] og [[Spánn|Spán]]. Almyrkvi verður þegar [[tunglið]] gengur á milli [[Jörðin|jarðarinnar]] og sólar þannig að það hylur algerlega sólina frá jörðu séð. Myrkvinn var í hámarki yfir hafinu skammt vestan [[Látrabjarg]]s kl. 17:45.53. Almyrkvinn var sá fyrsti sem sést frá Íslandi síðan almyrkvi gekk yfir meðfram suðurströndinni [[30. júní]] [[1954]] en næsti almyrkvi sem gengur yfir Ísland verður ekki fyrr en árið 2196.<ref>{{H-vefur | url = http://www.almanak.hi.is/myrk2200.html | titill = Sólmyrkvar á Íslandi fram til 2200 | útgefandi = Almanak Háskólans | dags skoðað = 08-03-2015}}</ref> Almyrkvinn gekk svo yfir Atlantshaf og náði aftur landi á Spáni þar sem hann gekk þvert yfir landið norðanvert til [[Miðjarðarhaf]]s og yfir [[Baleareyjar]]. Almyrkvi á sólu sást síðast á Spáni [[30. ágúst]] [[1905]]. Sólmyrkvinn sást sem deildarmyrkvi sem hylur hluta af sólinni í Evrópu, Norður-Afríku og Norður-Ameríku. Deildarmyrkvinn huldi meira en 90% af sólinni á þeim hlutum Íslands og Spánar sem almyrkvinn gekk ekki yfir og einnig á [[Grænland]]i, [[Færeyjar|Færeyjum]], [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]], [[Portúgal]], [[Norður-Afríka|N-Afríku]] við Miðjarðarhaf, [[Frakkland]]i, [[Sviss]], [[Ítalía|Ítalíu]] og [[Balkanskagi|Balkanskaga]]. Á Íslandi gekk almyrkvinn yfir [[Vestfirðir|Vestfirði]], [[Snæfellsnes]], [[Mýrar]], [[Reykjavík]] og [[Suðurnes]]. Hámark myrkvans gekk eftir línu í hafinu vestur af landinu og lengd hans varð meiri eftir því sem farið var nær þeirri línu. Á [[Látrabjarg]]i stóð almyrkvinn í 2 mínútur og 13 sekúndur en eina mínútu í Reykjavík þar sem hann hófst 17:48. Utan þess svæðis sem almyrkvinn gekk yfir varð deildarmyrkvi sem hylur t.d. 97,9% af sólinni á [[Akureyri]] og 95,2% í [[Neskaupstaður|Neskaupstað]]. {| border="0" style="background:#ffffff" align="top" class="sortable wikitable" |+ align="center" style="background:DarkSlateBlue; color:white"|'''Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026''' ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Staður ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Land ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf deildarmyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok deildarmykrva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lengd almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Stærð |- |[[Ísafjörður]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:43:17||17:44:06||17:45:37||18:43:56||1m 31s||1.005 |- |[[Látrabjarg]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:43:39||17:44:28||17:46:41||18:44:55||2m 13s||1.014 |- |[[Ólafsvík]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:45:05||17:45:53||17:47:57||18:46:07||2m 3s||1.011 |- |[[Borgarnes]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:46:30||17:47:40||17:48:23||18:46:53||43s||1.001 |- |[[Akranes]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:46:49||17:47:51||17:48:57||18:47:17||1m 6s||1.002 |- |[[Reykjavík]] (Lækjartorg)||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:12||17:48:16||17:49:15||18:47:37||59s||1.002 |- |[[Mosfellsbær]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:16||17:48:32||17:49:02||18:47:35||30s||1.000 |- |[[Sandgerði]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:03||17:47:54||17:49:39||18:47:47||1m 45s||1.007 |- |[[La Coruña]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:30:52||20:27:37||20:28:51||21:21:55||1m 14s||1.004 |- |[[Bilbao]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:31:43||20:27:17||20:27:49||sólsetur 21:19||32s||1.001 |- |[[Zaragoza]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:34:36||20:28:57||20:30:22||sólsetur 21:08||1m 25s||1.007 |- |[[Palma de Mallorca]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:37:59||20:31:00||20:32:36||sólsetur 20:49||1m 36s||1.015 |} == Heimildir == <references/> [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sólmyrkvar]] 6zavzuuibjvw7jug02h59mhpf5axol8 1975130 1975128 2026-08-12T18:19:49Z Berserkur 10188 1975130 wikitext text/x-wiki [[Mynd:SE2026Aug12T.gif|thumb|Hreyfimynd af ferli sólmyrkvans]] '''[[Sólmyrkvi]]nn [[12. ágúst]] [[2026]]''' var almyrkvi á [[sól]]u sem gekk yfir [[Norðurslóðir]], austanvert [[Grænland]], [[Ísland]], [[Atlantshaf]] og [[Spánn|Spán]]. Almyrkvi verður þegar [[tunglið]] gengur á milli [[Jörðin|jarðarinnar]] og sólar þannig að það hylur algerlega sólina frá jörðu séð. Myrkvinn var í hámarki yfir hafinu skammt vestan [[Látrabjarg]]s kl. 17:45.53. Almyrkvinn var sá fyrsti sem sést frá Íslandi síðan almyrkvi gekk yfir meðfram suðurströndinni [[30. júní]] [[1954]] en næsti almyrkvi sem gengur yfir Ísland verður ekki fyrr en árið 2196.<ref>{{H-vefur | url = http://www.almanak.hi.is/myrk2200.html | titill = Sólmyrkvar á Íslandi fram til 2200 | útgefandi = Almanak Háskólans | dags skoðað = 08-03-2015}}</ref> Almyrkvinn gekk svo yfir Atlantshaf og náði aftur landi á Spáni þar sem hann gekk þvert yfir landið norðanvert til [[Miðjarðarhaf]]s og yfir [[Baleareyjar]]. Almyrkvi á sólu sást síðast á Spáni [[30. ágúst]] [[1905]]. Sólmyrkvinn sást sem deildarmyrkvi sem hylur hluta af sólinni í Evrópu, Norður-Afríku og Norður-Ameríku. Deildarmyrkvinn huldi meira en 90% af sólinni á þeim hlutum Íslands og Spánar sem almyrkvinn gekk ekki yfir og einnig á [[Grænland]]i, [[Færeyjar|Færeyjum]], [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]], [[Portúgal]], [[Norður-Afríka|N-Afríku]] við Miðjarðarhaf, [[Frakkland]]i, [[Sviss]], [[Ítalía|Ítalíu]] og [[Balkanskagi|Balkanskaga]]. Á Íslandi gekk almyrkvinn yfir [[Vestfirðir|Vestfirði]], [[Snæfellsnes]], [[Mýrar]], [[Reykjavík]] og [[Suðurnes]]. Hámark myrkvans gekk eftir línu í hafinu vestur af landinu og lengd hans varð meiri eftir því sem farið var nær þeirri línu. Á [[Látrabjarg]]i stóð almyrkvinn í 2 mínútur og 13 sekúndur en eina mínútu í Reykjavík þar sem hann hófst 17:48. Utan þess svæðis sem almyrkvinn gekk yfir varð deildarmyrkvi sem hylur t.d. 97,9% af sólinni á [[Akureyri]] og 95,2% í [[Neskaupstaður|Neskaupstað]]. {| border="0" style="background:#ffffff" align="top" class="sortable wikitable" |+ align="center" style="background:DarkSlateBlue; color:white"|'''Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026''' ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Staður ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Land ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf deildarmyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok deildarmykrva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lengd almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Stærð |- |[[Ísafjörður]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:43:17||17:44:06||17:45:37||18:43:56||1m 31s||1.005 |- |[[Látrabjarg]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:43:39||17:44:28||17:46:41||18:44:55||2m 13s||1.014 |- |[[Ólafsvík]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:45:05||17:45:53||17:47:57||18:46:07||2m 3s||1.011 |- |[[Borgarnes]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:46:30||17:47:40||17:48:23||18:46:53||43s||1.001 |- |[[Akranes]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:46:49||17:47:51||17:48:57||18:47:17||1m 6s||1.002 |- |[[Reykjavík]] (Lækjartorg)||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:12||17:48:16||17:49:15||18:47:37||59s||1.002 |- |[[Mosfellsbær]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:16||17:48:32||17:49:02||18:47:35||30s||1.000 |- |[[Sandgerði]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:03||17:47:54||17:49:39||18:47:47||1m 45s||1.007 |- |[[La Coruña]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:30:52||20:27:37||20:28:51||21:21:55||1m 14s||1.004 |- |[[Bilbao]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:31:43||20:27:17||20:27:49||sólsetur 21:19||32s||1.001 |- |[[Zaragoza]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:34:36||20:28:57||20:30:22||sólsetur 21:08||1m 25s||1.007 |- |[[Palma de Mallorca]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:37:59||20:31:00||20:32:36||sólsetur 20:49||1m 36s||1.015 |} ==Tengt efni== *[[Sólmyrkvinn 20. mars 2015]] == Heimildir == <references/> [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sólmyrkvar]] 9i9wfb3lbu5dnkbs8n184irwwepclil 1975131 1975130 2026-08-12T18:38:01Z Berserkur 10188 1975131 wikitext text/x-wiki [[Mynd:SE2026Aug12T.gif|thumb|Hreyfimynd af ferli sólmyrkvans]] '''[[Sólmyrkvi]]nn [[12. ágúst]] [[2026]]''' var almyrkvi á [[sól]]u sem gekk yfir [[Norðurslóðir]], austanvert [[Grænland]], [[Ísland]], [[Atlantshaf]] og [[Spánn|Spán]]. Almyrkvi verður þegar [[tunglið]] gengur á milli [[Jörðin|jarðarinnar]] og sólar þannig að það hylur algerlega sólina frá jörðu séð. Myrkvinn var í hámarki yfir hafinu skammt vestan [[Látrabjarg]]s kl. 17:45.53. Almyrkvinn var sá fyrsti sem sést frá Íslandi síðan almyrkvi gekk yfir meðfram suðurströndinni [[30. júní]] [[1954]] en næsti almyrkvi sem gengur yfir Ísland verður ekki fyrr en árið 2196.<ref>{{H-vefur | url = http://www.almanak.hi.is/myrk2200.html | titill = Sólmyrkvar á Íslandi fram til 2200 | útgefandi = Almanak Háskólans | dags skoðað = 08-03-2015}}</ref> Almyrkvinn gekk svo yfir Atlantshaf og náði aftur landi á Spáni þar sem hann gekk þvert yfir landið norðanvert til [[Miðjarðarhaf]]s og yfir [[Baleareyjar]]. Almyrkvi á sólu sást síðast á Spáni [[30. ágúst]] [[1905]]. Sólmyrkvinn sást sem deildarmyrkvi sem hylur hluta af sólinni í Evrópu, Norður-Afríku og Norður-Ameríku. Deildarmyrkvinn huldi meira en 90% af sólinni á þeim hlutum Íslands og Spánar sem almyrkvinn gekk ekki yfir og einnig á [[Grænland]]i, [[Færeyjar|Færeyjum]], [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]], [[Portúgal]], [[Norður-Afríka|N-Afríku]] við Miðjarðarhaf, [[Frakkland]]i, [[Sviss]], [[Ítalía|Ítalíu]] og [[Balkanskagi|Balkanskaga]]. Á Íslandi gekk almyrkvinn yfir [[Vestfirðir|Vestfirði]], [[Snæfellsnes]], [[Mýrar]], [[Reykjavík]] og [[Suðurnes]]. Hámark myrkvans gekk eftir línu í hafinu vestur af landinu og lengd hans varð meiri eftir því sem farið var nær þeirri línu. Á [[Látrabjarg]]i stóð almyrkvinn í 2 mínútur og 13 sekúndur en eina mínútu í Reykjavík þar sem hann hófst 17:48. Utan þess svæðis sem almyrkvinn gekk yfir varð deildarmyrkvi sem huldi t.d. 97,9% af sólinni á [[Akureyri]] og 95,2% í [[Neskaupstaður|Neskaupstað]]. {| border="0" style="background:#ffffff" align="top" class="sortable wikitable" |+ align="center" style="background:DarkSlateBlue; color:white"|'''Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026''' ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Staður ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Land ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf deildarmyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok deildarmykrva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lengd almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Stærð |- |[[Ísafjörður]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:43:17||17:44:06||17:45:37||18:43:56||1m 31s||1.005 |- |[[Látrabjarg]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:43:39||17:44:28||17:46:41||18:44:55||2m 13s||1.014 |- |[[Ólafsvík]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:45:05||17:45:53||17:47:57||18:46:07||2m 3s||1.011 |- |[[Borgarnes]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:46:30||17:47:40||17:48:23||18:46:53||43s||1.001 |- |[[Akranes]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:46:49||17:47:51||17:48:57||18:47:17||1m 6s||1.002 |- |[[Reykjavík]] (Lækjartorg)||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:12||17:48:16||17:49:15||18:47:37||59s||1.002 |- |[[Mosfellsbær]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:16||17:48:32||17:49:02||18:47:35||30s||1.000 |- |[[Sandgerði]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:03||17:47:54||17:49:39||18:47:47||1m 45s||1.007 |- |[[La Coruña]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:30:52||20:27:37||20:28:51||21:21:55||1m 14s||1.004 |- |[[Bilbao]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:31:43||20:27:17||20:27:49||sólsetur 21:19||32s||1.001 |- |[[Zaragoza]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:34:36||20:28:57||20:30:22||sólsetur 21:08||1m 25s||1.007 |- |[[Palma de Mallorca]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:37:59||20:31:00||20:32:36||sólsetur 20:49||1m 36s||1.015 |} ==Tengt efni== *[[Sólmyrkvinn 20. mars 2015]] == Heimildir == <references/> [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sólmyrkvar]] gl8px5sl57dq186r4rn4d6sq9x7lkzt 1975143 1975131 2026-08-12T23:55:48Z MyraMidnight 41218 Gaman að nefna veðuraðstæður á meðan þessu stóð 1975143 wikitext text/x-wiki [[Mynd:SE2026Aug12T.gif|thumb|Hreyfimynd af ferli sólmyrkvans]] '''[[Sólmyrkvi]]nn [[12. ágúst]] [[2026]]''' var almyrkvi á [[sól]]u sem gekk yfir [[Norðurslóðir]], austanvert [[Grænland]], [[Ísland]], [[Atlantshaf]] og [[Spánn|Spán]]. Almyrkvi verður þegar [[tunglið]] gengur á milli [[Jörðin|jarðarinnar]] og sólar þannig að það hylur algerlega sólina frá jörðu séð. Myrkvinn var í hámarki yfir hafinu skammt vestan [[Látrabjarg]]s kl. 17:45.53. Almyrkvinn var sá fyrsti sem sést frá Íslandi síðan almyrkvi gekk yfir meðfram suðurströndinni [[30. júní]] [[1954]] en næsti almyrkvi sem gengur yfir Ísland verður ekki fyrr en árið 2196.<ref>{{H-vefur | url = http://www.almanak.hi.is/myrk2200.html | titill = Sólmyrkvar á Íslandi fram til 2200 | útgefandi = Almanak Háskólans | dags skoðað = 08-03-2015}}</ref> Almyrkvinn gekk svo yfir Atlantshaf og náði aftur landi á Spáni þar sem hann gekk þvert yfir landið norðanvert til [[Miðjarðarhaf]]s og yfir [[Baleareyjar]]. Almyrkvi á sólu sást síðast á Spáni [[30. ágúst]] [[1905]]. Sólmyrkvinn sást sem deildarmyrkvi sem hylur hluta af sólinni í Evrópu, Norður-Afríku og Norður-Ameríku. Deildarmyrkvinn huldi meira en 90% af sólinni á þeim hlutum Íslands og Spánar sem almyrkvinn gekk ekki yfir og einnig á [[Grænland]]i, [[Færeyjar|Færeyjum]], [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]], [[Portúgal]], [[Norður-Afríka|N-Afríku]] við Miðjarðarhaf, [[Frakkland]]i, [[Sviss]], [[Ítalía|Ítalíu]] og [[Balkanskagi|Balkanskaga]]. Á Íslandi gekk almyrkvinn yfir [[Vestfirðir|Vestfirði]], [[Snæfellsnes]], [[Mýrar]], [[Reykjavík]] og [[Suðurnes]]. Hámark myrkvans gekk eftir línu í hafinu vestur af landinu og lengd hans varð meiri eftir því sem farið var nær þeirri línu. Á [[Látrabjarg]]i stóð almyrkvinn í 2 mínútur og 13 sekúndur en eina mínútu í Reykjavík þar sem hann hófst 17:48. Utan þess svæðis sem almyrkvinn gekk yfir varð deildarmyrkvi sem huldi t.d. 97,9% af sólinni á [[Akureyri]] og 95,2% í [[Neskaupstaður|Neskaupstað]]. Spáð var fyrir skýjuðu veðri á vestanverðu landinu á meðan á sólmyrkvanum stóð og taldar litlar líkur á að rof yrðu á skýjahulunni. Sú spá stóðst að mestu leiti þar sem rigning var og alskýjað í Reykjavík, en þeir sem voru norðar á landinu á Látrabjargi voru heppin því þar sást til sólu og viðstaddir fengu að sjá almyrkvan án skýjanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.dv.is/frettir/2026/08/12/island-i-heimsfrettunum-af-augljosum-astaedum-thetta-er-versta-landid-til-ad|titill=Ísland í fréttum af augljósum ástæðum|útgefandi=DV|mánuður=12 ágúst|ár=2026|mánuðurskoðað=12.ágúst|árskoðað=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-12-litlar-likur-a-ad-thad-rofi-til-nema-a-nordvestanverdu-landinu-483557|titill=Litlar líkur á að rofi til nema á norðvestanverðu landinu|höfundur=Grétar Þór Sigurðsson|útgefandi=RÚV|mánuður=12.ágúst|ár=2026|mánuðurskoðað=12.ágúst|árskoðað=2026}}</ref> {| border="0" style="background:#ffffff" align="top" class="sortable wikitable" |+ align="center" style="background:DarkSlateBlue; color:white"|'''Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026''' ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Staður ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Land ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf deildarmyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok deildarmykrva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lengd almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Stærð |- |[[Ísafjörður]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:43:17||17:44:06||17:45:37||18:43:56||1m 31s||1.005 |- |[[Látrabjarg]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:43:39||17:44:28||17:46:41||18:44:55||2m 13s||1.014 |- |[[Ólafsvík]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:45:05||17:45:53||17:47:57||18:46:07||2m 3s||1.011 |- |[[Borgarnes]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:46:30||17:47:40||17:48:23||18:46:53||43s||1.001 |- |[[Akranes]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:46:49||17:47:51||17:48:57||18:47:17||1m 6s||1.002 |- |[[Reykjavík]] (Lækjartorg)||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:12||17:48:16||17:49:15||18:47:37||59s||1.002 |- |[[Mosfellsbær]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:16||17:48:32||17:49:02||18:47:35||30s||1.000 |- |[[Sandgerði]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:03||17:47:54||17:49:39||18:47:47||1m 45s||1.007 |- |[[La Coruña]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:30:52||20:27:37||20:28:51||21:21:55||1m 14s||1.004 |- |[[Bilbao]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:31:43||20:27:17||20:27:49||sólsetur 21:19||32s||1.001 |- |[[Zaragoza]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:34:36||20:28:57||20:30:22||sólsetur 21:08||1m 25s||1.007 |- |[[Palma de Mallorca]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:37:59||20:31:00||20:32:36||sólsetur 20:49||1m 36s||1.015 |} ==Tengt efni== *[[Sólmyrkvinn 20. mars 2015]] == Heimildir == <references/> [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sólmyrkvar]] kwxldr6u49lxoskbagz430xigi77eii 1975151 1975143 2026-08-13T06:38:50Z MyraMidnight 41218 Set veðrið undir fyrirsögn 1975151 wikitext text/x-wiki [[Mynd:SE2026Aug12T.gif|thumb|Hreyfimynd af ferli sólmyrkvans]] '''[[Sólmyrkvi]]nn [[12. ágúst]] [[2026]]''' var almyrkvi á [[sól]]u sem gekk yfir [[Norðurslóðir]], austanvert [[Grænland]], [[Ísland]], [[Atlantshaf]] og [[Spánn|Spán]]. Almyrkvi verður þegar [[tunglið]] gengur á milli [[Jörðin|jarðarinnar]] og sólar þannig að það hylur algerlega sólina frá jörðu séð. Myrkvinn var í hámarki yfir hafinu skammt vestan [[Látrabjarg]]s kl. 17:45.53. Almyrkvinn var sá fyrsti sem sést frá Íslandi síðan almyrkvi gekk yfir meðfram suðurströndinni [[30. júní]] [[1954]] en næsti almyrkvi sem gengur yfir Ísland verður ekki fyrr en árið 2196.<ref>{{H-vefur | url = http://www.almanak.hi.is/myrk2200.html | titill = Sólmyrkvar á Íslandi fram til 2200 | útgefandi = Almanak Háskólans | dags skoðað = 08-03-2015}}</ref> Almyrkvinn gekk svo yfir Atlantshaf og náði aftur landi á Spáni þar sem hann gekk þvert yfir landið norðanvert til [[Miðjarðarhaf]]s og yfir [[Baleareyjar]]. Almyrkvi á sólu sást síðast á Spáni [[30. ágúst]] [[1905]]. Sólmyrkvinn sást sem deildarmyrkvi sem hylur hluta af sólinni í Evrópu, Norður-Afríku og Norður-Ameríku. Deildarmyrkvinn huldi meira en 90% af sólinni á þeim hlutum Íslands og Spánar sem almyrkvinn gekk ekki yfir og einnig á [[Grænland]]i, [[Færeyjar|Færeyjum]], [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]], [[Portúgal]], [[Norður-Afríka|N-Afríku]] við Miðjarðarhaf, [[Frakkland]]i, [[Sviss]], [[Ítalía|Ítalíu]] og [[Balkanskagi|Balkanskaga]]. Á Íslandi gekk almyrkvinn yfir [[Vestfirðir|Vestfirði]], [[Snæfellsnes]], [[Mýrar]], [[Reykjavík]] og [[Suðurnes]]. Hámark myrkvans gekk eftir línu í hafinu vestur af landinu og lengd hans varð meiri eftir því sem farið var nær þeirri línu. Á [[Látrabjarg]]i stóð almyrkvinn í 2 mínútur og 13 sekúndur en eina mínútu í Reykjavík þar sem hann hófst 17:48. Utan þess svæðis sem almyrkvinn gekk yfir varð deildarmyrkvi sem huldi t.d. 97,9% af sólinni á [[Akureyri]] og 95,2% í [[Neskaupstaður|Neskaupstað]]. {| border="0" style="background:#ffffff" align="top" class="sortable wikitable" |+ align="center" style="background:DarkSlateBlue; color:white"|'''Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026''' ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Staður ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Land ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf deildarmyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok deildarmykrva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lengd almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Stærð |- |[[Ísafjörður]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:43:17||17:44:06||17:45:37||18:43:56||1m 31s||1.005 |- |[[Látrabjarg]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:43:39||17:44:28||17:46:41||18:44:55||2m 13s||1.014 |- |[[Ólafsvík]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:45:05||17:45:53||17:47:57||18:46:07||2m 3s||1.011 |- |[[Borgarnes]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:46:30||17:47:40||17:48:23||18:46:53||43s||1.001 |- |[[Akranes]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:46:49||17:47:51||17:48:57||18:47:17||1m 6s||1.002 |- |[[Reykjavík]] (Lækjartorg)||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:12||17:48:16||17:49:15||18:47:37||59s||1.002 |- |[[Mosfellsbær]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:16||17:48:32||17:49:02||18:47:35||30s||1.000 |- |[[Sandgerði]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:03||17:47:54||17:49:39||18:47:47||1m 45s||1.007 |- |[[La Coruña]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:30:52||20:27:37||20:28:51||21:21:55||1m 14s||1.004 |- |[[Bilbao]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:31:43||20:27:17||20:27:49||sólsetur 21:19||32s||1.001 |- |[[Zaragoza]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:34:36||20:28:57||20:30:22||sólsetur 21:08||1m 25s||1.007 |- |[[Palma de Mallorca]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:37:59||20:31:00||20:32:36||sólsetur 20:49||1m 36s||1.015 |} == Veðrið == Spáð var fyrir skýjuðu veðri á vestanverðu Íslandi á meðan á sólmyrkvanum stóð og taldar litlar líkur á að rof yrðu á skýjahulunni. Sú spá stóðst að mestu leiti þar sem rigning var og alskýjað í Reykjavík, en þeir sem voru norðar á landinu á Látrabjargi voru heppin því þar sást til sólu og viðstaddir fengu að sjá almyrkvan án skýjanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.dv.is/frettir/2026/08/12/island-i-heimsfrettunum-af-augljosum-astaedum-thetta-er-versta-landid-til-ad|titill=Ísland í fréttum af augljósum ástæðum|útgefandi=DV|mánuður=12 ágúst|ár=2026|mánuðurskoðað=12.ágúst|árskoðað=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-12-litlar-likur-a-ad-thad-rofi-til-nema-a-nordvestanverdu-landinu-483557|titill=Litlar líkur á að rofi til nema á norðvestanverðu landinu|höfundur=Grétar Þór Sigurðsson|útgefandi=RÚV|mánuður=12.ágúst|ár=2026|mánuðurskoðað=12.ágúst|árskoðað=2026}}</ref> ==Tengt efni== *[[Sólmyrkvinn 20. mars 2015]] == Heimildir == <references/> [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sólmyrkvar]] pkc20twecqwtsxuqzgdmewm98le6chj 1975159 1975151 2026-08-13T10:25:04Z Akigka 183 /* Veðrið */ 1975159 wikitext text/x-wiki [[Mynd:SE2026Aug12T.gif|thumb|Hreyfimynd af ferli sólmyrkvans]] '''[[Sólmyrkvi]]nn [[12. ágúst]] [[2026]]''' var almyrkvi á [[sól]]u sem gekk yfir [[Norðurslóðir]], austanvert [[Grænland]], [[Ísland]], [[Atlantshaf]] og [[Spánn|Spán]]. Almyrkvi verður þegar [[tunglið]] gengur á milli [[Jörðin|jarðarinnar]] og sólar þannig að það hylur algerlega sólina frá jörðu séð. Myrkvinn var í hámarki yfir hafinu skammt vestan [[Látrabjarg]]s kl. 17:45.53. Almyrkvinn var sá fyrsti sem sést frá Íslandi síðan almyrkvi gekk yfir meðfram suðurströndinni [[30. júní]] [[1954]] en næsti almyrkvi sem gengur yfir Ísland verður ekki fyrr en árið 2196.<ref>{{H-vefur | url = http://www.almanak.hi.is/myrk2200.html | titill = Sólmyrkvar á Íslandi fram til 2200 | útgefandi = Almanak Háskólans | dags skoðað = 08-03-2015}}</ref> Almyrkvinn gekk svo yfir Atlantshaf og náði aftur landi á Spáni þar sem hann gekk þvert yfir landið norðanvert til [[Miðjarðarhaf]]s og yfir [[Baleareyjar]]. Almyrkvi á sólu sást síðast á Spáni [[30. ágúst]] [[1905]]. Sólmyrkvinn sást sem deildarmyrkvi sem hylur hluta af sólinni í Evrópu, Norður-Afríku og Norður-Ameríku. Deildarmyrkvinn huldi meira en 90% af sólinni á þeim hlutum Íslands og Spánar sem almyrkvinn gekk ekki yfir og einnig á [[Grænland]]i, [[Færeyjar|Færeyjum]], [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]], [[Portúgal]], [[Norður-Afríka|N-Afríku]] við Miðjarðarhaf, [[Frakkland]]i, [[Sviss]], [[Ítalía|Ítalíu]] og [[Balkanskagi|Balkanskaga]]. Á Íslandi gekk almyrkvinn yfir [[Vestfirðir|Vestfirði]], [[Snæfellsnes]], [[Mýrar]], [[Reykjavík]] og [[Suðurnes]]. Hámark myrkvans gekk eftir línu í hafinu vestur af landinu og lengd hans varð meiri eftir því sem farið var nær þeirri línu. Á [[Látrabjarg]]i stóð almyrkvinn í 2 mínútur og 13 sekúndur en eina mínútu í Reykjavík þar sem hann hófst 17:48. Utan þess svæðis sem almyrkvinn gekk yfir varð deildarmyrkvi sem huldi t.d. 97,9% af sólinni á [[Akureyri]] og 95,2% í [[Neskaupstaður|Neskaupstað]]. {| border="0" style="background:#ffffff" align="top" class="sortable wikitable" |+ align="center" style="background:DarkSlateBlue; color:white"|'''Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026''' ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Staður ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Land ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf deildarmyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok deildarmykrva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lengd almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Stærð |- |[[Ísafjörður]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:43:17||17:44:06||17:45:37||18:43:56||1m 31s||1.005 |- |[[Látrabjarg]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:43:39||17:44:28||17:46:41||18:44:55||2m 13s||1.014 |- |[[Ólafsvík]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:45:05||17:45:53||17:47:57||18:46:07||2m 3s||1.011 |- |[[Borgarnes]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:46:30||17:47:40||17:48:23||18:46:53||43s||1.001 |- |[[Akranes]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:46:49||17:47:51||17:48:57||18:47:17||1m 6s||1.002 |- |[[Reykjavík]] (Lækjartorg)||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:12||17:48:16||17:49:15||18:47:37||59s||1.002 |- |[[Mosfellsbær]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:16||17:48:32||17:49:02||18:47:35||30s||1.000 |- |[[Sandgerði]]||{{ISL}} [[Ísland]]||16:47:03||17:47:54||17:49:39||18:47:47||1m 45s||1.007 |- |[[La Coruña]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:30:52||20:27:37||20:28:51||21:21:55||1m 14s||1.004 |- |[[Bilbao]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:31:43||20:27:17||20:27:49||sólsetur 21:19||32s||1.001 |- |[[Zaragoza]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:34:36||20:28:57||20:30:22||sólsetur 21:08||1m 25s||1.007 |- |[[Palma de Mallorca]]||{{ESP}} [[Spánn]]||19:37:59||20:31:00||20:32:36||sólsetur 20:49||1m 36s||1.015 |} == Veðrið == Spáð var fyrir skýjuðu veðri á vestanverðu Íslandi á meðan á sólmyrkvanum stóð og taldar litlar líkur á að rof yrðu á skýjahulunni. Sú spá stóðst að mestu leyti þar sem rigning var og alskýjað í Reykjavík, en þau sem voru norðar á landinu á Látrabjargi voru heppin því þar sást til sólar og viðstaddir fengu að sjá almyrkvann án skýjanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.dv.is/frettir/2026/08/12/island-i-heimsfrettunum-af-augljosum-astaedum-thetta-er-versta-landid-til-ad|titill=Ísland í fréttum af augljósum ástæðum|útgefandi=DV|mánuður=12 ágúst|ár=2026|mánuðurskoðað=12.ágúst|árskoðað=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-12-litlar-likur-a-ad-thad-rofi-til-nema-a-nordvestanverdu-landinu-483557|titill=Litlar líkur á að rofi til nema á norðvestanverðu landinu|höfundur=Grétar Þór Sigurðsson|útgefandi=RÚV|mánuður=12.ágúst|ár=2026|mánuðurskoðað=12.ágúst|árskoðað=2026}}</ref> ==Tengt efni== *[[Sólmyrkvinn 20. mars 2015]] == Heimildir == <references/> [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sólmyrkvar]] 8gsbjvtkh89cvtkcjb2l4lesedlyntf 0 127399 1975115 1973678 2026-08-12T16:05:02Z Berserkur 10188 1975115 wikitext text/x-wiki [[Mynd:SE2015Mar20T.gif|thumb|Hreyfimynd af ferli sólmyrkvans]] [[File:15-03-20-Sonnenfinsternis-Berlin-RalfR-N3S 6865-01.jpg|thumb|Berlin 10:28]] [[Sólmyrkvi]]nn 20. mars 2015 var almyrkvi á [[sól]]u sem gekk yfir [[Atlantshaf]], [[Færeyjar]], [[Svalbarði|Svalbarða]] og [[Norðurslóðir]]. Almyrkvi varð þegar [[tunglið]] gekk á milli [[Jörðin|jarðarinnar]] og sólar þannig að það huldi algerlega sólina frá jörðu séð. Almyrkvinn var í hámarki um 260 km norður af Færeyjum kl. 09:45:39 (UTC). Almyrkvi gekk síðast yfir Færeyjar 30. júní 1954. Frá Færeyjum gekk almyrkvinn til norðurs yfir Svalbarða og þaðan í átt að [[Norðurheimskautið|Norðurheimskautinu]]. 20. mars var [[jafndægur]] að vori og almyrkvinn átti sér því stað á Norðurheimskautinu í sama mund og sólin kom upp þar eftir sex mánaða myrkur. Sólmyrkvinn sást sem deildarmyrkvi sem huldi hluta af sólinni í Evrópu, Grænlandi, Afríku og Asíu. Mestur var deildarmyrkvinn á [[Ísland]]i, [[Grænland]]i, [[Noregur|Noregi]], [[Bretland]]i og [[Írland]]i. Slóð almyrkvans náði næst Íslandi við suðausturströndina þar sem hún var um 70 km frá landi. Á [[Höfn]] og [[Neskaupstaður|Neskaupstað]] huldi tunglið 99,6% af flatarmáli sólar. 98% á [[Akureyri]], 97,7% í [[Reykjavík]] og 96,4% á [[Ísafjörður|Ísafirði]]. {| border="0" style="background:#ffffff" align="top" class="sortable wikitable" |+ align="center" style="background:DarkSlateBlue; color:white"|'''Sólmyrkvinn 20. mars 2015''' ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Staður ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Land ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf deildarmyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok deildarmykrva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lengd almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Stærð |- |[[Þórshöfn (Færeyjum)|Þórshöfn]]||{{FRO}} [[Færeyjar]]||08:38:51||09:40:53||09:42:53||10:47:50||2m 0s||1.007 |- |[[Longyearbyen]]||{{NOR}} [[Noregur]]||09:11:53||10:10:44||10:13:11||11:12:21||2m 27s||1.014 |} [[File:Animation solar eclipse of March 20, 2015.gif|thumb|600px]] ==Tenglar== [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=69634 Vísindavefur: ''Hvað getur þú sagt mér um sólmyrkvann 20. mars 2015?''] [[Flokkur:Sólmyrkvar]] [[Flokkur:2015]] qfvvm1e2xinzottdfzd4pxld2ycjacp 1975129 1975115 2026-08-12T18:18:26Z Berserkur 10188 1975129 wikitext text/x-wiki [[Mynd:SE2015Mar20T.gif|thumb|Hreyfimynd af ferli sólmyrkvans]] [[File:15-03-20-Sonnenfinsternis-Berlin-RalfR-N3S 6865-01.jpg|thumb|Berlin 10:28]] [[Sólmyrkvi]]nn 20. mars 2015 var almyrkvi á [[sól]]u sem gekk yfir [[Atlantshaf]], [[Færeyjar]], [[Svalbarði|Svalbarða]] og [[Norðurslóðir]]. Almyrkvi varð þegar [[tunglið]] gekk á milli [[Jörðin|jarðarinnar]] og sólar þannig að það huldi algerlega sólina frá jörðu séð. Almyrkvinn var í hámarki um 260 km norður af Færeyjum kl. 09:45:39 (UTC). Almyrkvi gekk síðast yfir Færeyjar 30. júní 1954. Frá Færeyjum gekk almyrkvinn til norðurs yfir Svalbarða og þaðan í átt að [[Norðurheimskautið|Norðurheimskautinu]]. 20. mars var [[jafndægur]] að vori og almyrkvinn átti sér því stað á Norðurheimskautinu í sama mund og sólin kom upp þar eftir sex mánaða myrkur. Sólmyrkvinn sást sem deildarmyrkvi sem huldi hluta af sólinni í Evrópu, Grænlandi, Afríku og Asíu. Mestur var deildarmyrkvinn á [[Ísland]]i, [[Grænland]]i, [[Noregur|Noregi]], [[Bretland]]i og [[Írland]]i. Slóð almyrkvans náði næst Íslandi við suðausturströndina þar sem hún var um 70 km frá landi. Á [[Höfn]] og [[Neskaupstaður|Neskaupstað]] huldi tunglið 99,6% af flatarmáli sólar. 98% á [[Akureyri]], 97,7% í [[Reykjavík]] og 96,4% á [[Ísafjörður|Ísafirði]]. {| border="0" style="background:#ffffff" align="top" class="sortable wikitable" |+ align="center" style="background:DarkSlateBlue; color:white"|'''Sólmyrkvinn 20. mars 2015''' ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Staður ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Land ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf deildarmyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Upphaf almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lok deildarmykrva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Lengd almyrkva ! width="100 px" style="background:Lavender; color:Black"|Stærð |- |[[Þórshöfn (Færeyjum)|Þórshöfn]]||{{FRO}} [[Færeyjar]]||08:38:51||09:40:53||09:42:53||10:47:50||2m 0s||1.007 |- |[[Longyearbyen]]||{{NOR}} [[Noregur]]||09:11:53||10:10:44||10:13:11||11:12:21||2m 27s||1.014 |} [[File:Animation solar eclipse of March 20, 2015.gif|thumb|600px]] ==Tengt efni== *[[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026]] ==Tenglar== [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=69634 Vísindavefur: ''Hvað getur þú sagt mér um sólmyrkvann 20. mars 2015?''] [[Flokkur:Sólmyrkvar]] [[Flokkur:2015]] qlxxn5m3zkrr4ukd3txc60cq56927mc 0 131138 1975113 1974976 2026-08-12T15:57:17Z Berserkur 10188 1975113 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]]: ** [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. ** [[Sagrada Família]] í [[Barselóna]] varð hæsta kirkja í heimi þegar hún tók fram úr [[dómkirkjan í Ulm|dómkirkjunni í Ulm]]. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: **[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. ** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London. * [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. * [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]]. ===Júní=== * [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. * [[3. júní]]: ** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]]. ** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk. * [[7. júní]]: ** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli. ** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt. * [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990. * [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit. * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. * [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum. * [[14. júní]]: ** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]. ** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973. * [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst. * [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. * [[22. júní]]: ** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins. ** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]]. * [[24. júní]]: ** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi. ** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra. * [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran. * Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi. ===Júlí=== * [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust. * [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust. * [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran. * [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi. * [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu. * [[20. júlí]]: **[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. ** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu. * [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]]. Einnig geisuðu skógareldar í Frakklandi og Portúgal. * [[28. júlí]]: ** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust. ** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]]. * [[29. júlí]]: ** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið. ** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu. * [[30. júlí]]: ** Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku við stjórn Bandero, skipi [[Paul Watson]]-samtakanna vegna ógnana við hvalveiðiskipið [[Hvalur 9|Hvals 9]] og neitun á samvinnu við yfirvöld. Skipið var fært til hafnar og 21 skipverja var vísað úr landi. ** 111 létust þegar um 80.000 flóttafólks fóru yfir til spænsku [[hólmlenda|hólmlendunnar]] [[Ceuta]] frá norðurodda [[Marokkó]]. ===Ágúst=== * [[10. ágúst]]: ** [[Úkraína]] gerði drónárásir í fjölda rússneskra héraða, þ.á.m. á olíuhreinsunarstöð í [[Tatarstan]] þar sem 13 létust. ** Yfir 100 manns létust í jarðskjálfta í vestanverðri [[Kólumbía|Kólumbíu]]. * [[12. ágúst]]: ** [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] átti sér stað á [[norðurhvel]]i. Á Íslandi, Spáni og Grænlandi var hægt að sjá almyrkva. ** Úkraínuher gerði loftárásir á flotastöð í rússnesku borginni [[Novorossíjsk]] við [[Svartahaf]]. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla er fyrirhuguð]] um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ===Desember=== ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]). * [[28. maí]] - [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]). * [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]). * [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]). * [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]). * [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]]) * [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]). * [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]). * [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]]) * [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]). * [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]). * [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]). * [[24. júlí]] - [[Gunnar Rósinkranz]], íslenskur byggingarverkfræðingur (f. [[1941]]). * [[29. júlí]]: **[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]]) ** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]]) * [[31. júlí]] - [[Franco Baresi]], ítalskur knattspyrnumaður (f. [[1960]]). * [[9. ágúst]] - [[Don Nelson]], bandarískur körfuknattleiksþjálfari og leikmaður (f. [[1940]]). [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] 2kn8lt3nq1th4b8d98djov78o6ylbx1 0 131169 1975155 1962403 2026-08-13T09:42:54Z Berserkur 10188 1975155 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Deep Purple (1971).JPG|thumbnail|Deep Purple árið 1971]] [[Mynd:Deep Purple in 2004.jpg|thumbnail|Deep Purple árið 2004]] [[Mynd:Deep Purple - MN Gredos - 01.jpg|thumbnail|Roger Glover (t.v.) og Steve Morse (t.h.) á Spáni árið 2013]] '''Deep Purple''' er [[England|ensk]] [[rokk]]hljómsveit. Purple ásamt [[Black Sabbath]] og [[Led Zeppelin]] hafa haft mikil áhrif á [[harðrokk]] og [[þungarokk]]. Meðal þekktustu laga þeirra eru ''Smoke on the Water'' og ''Child in Time''. Sveitin var stofnuð árið 1968 í Hertford. Liðskipan sveitarinnar hefur tekið ýmsum breytingum í gegnum árin. Þekktasta og vinsælasta liðskipanin var frá 1969 til 1973 með [[Ian Gillan]] (söngur), [[Jon Lord]] (hljómborð/orgel), [[Roger Glover]] (bassi), [[Ian Paice]] (trommur) og [[Ritchie Blackmore]] (gítar). Þessi liðskipan kom aftur saman 1984–1989 og 1992–1993. Árin 1976–1984 tók Deep Purple hlé. Fyrrum meðlimir sveitarinnar stofnuðu þá aðrar hljómsveitir: Ritchie Blackmore stofnaði [[Rainbow]], [[David Coverdale]] stofnaði [[Whitesnake]] og Ian Gillan stofnaði Ian Gillan Band. Gítarleikarinn [[Steve Morse]] spilaði með Deep Purple frá 1994 til 2022. Ian Gillan hefur lengst af verið söngvari sveitarinnar en aðrir söngvarar hafa verið [[Rod Evans]] í blábyrjun, David Coverdale frá 1973–1976 og Joey Lynn Turner á einni plötu. Purple hefur verið virk fram á 21. öld og komst platan Whoosh í 4. sæti breska plötulistans sem var hæsta sæti plötu Purple í 46 ár. Árið 2022 varð Simon Mcbride nýr gítarleikari sveitarinnar eftir að Morse hætti vegna veikinda konu sinnar. <ref>[https://www.allmusic.com/artist/deep-purple-mn0000192382#biography Deep Purple - Biography] Allmusic</ref> Árið 2026 kom Blackmore fram á sviði með Deep Purple í fyrsta sinn í 33 ár <ref>[https://www.loudersound.com/bands-artists/ritchie-blackmore-returns-to-the-stage-with-deep-purple Ritchie Blackmore returns to the stage with Deep Purple for the first time in 33 years] Loudersound, sótt 13. ágúst 2026</ref>. *Deep Purple hefur spilað á [[Ísland]]i nokkrum sinnum, árin 1971, 2004, 2007 og 2012.<ref>[https://www.mbl.is/greinasafn/grein/789485/ Deep Purple til Íslands] Mbl.is </ref> <ref>[https://www.visir.is/deep-purple-kemur-til-islands-i-fjorda-sinn/article/2012711299981 Deep Purple kemur til Íslands] Vísir.is</ref> ==Breiðskífur== * Shades of Deep Purple (1968) * The Book of Taliesyn (1968) * Deep Purple (1969) * Deep Purple in Rock (1970) * Fireball (1971) * Machine Head (1972) * Who Do We Think We Are (1973) * Burn (1974) * Stormbringer (1974) * Come Taste the Band (1975) * Perfect Strangers (1984) * The House of Blue Light (1987) * Slaves and Masters (1990) * The Battle Rages On... (1993) * Purpendicular (1996) * Abandon (1998) * Bananas (2003) * Rapture of the Deep (2005) * Now What?! (2013) * Infinite (2017) * Whoosh (2020) * Turning to Crime (2021) * = 1 (2024) * SPLAT! (2026) ==Tilvísanir== {{s|1968}} [[Flokkur:Enskar hljómsveitir]] [[Flokkur:Enskar þungarokkshljómsveitir]] axe2rxr23lwhindodk9l33774k65vei 14 131419 1975156 1514234 2026-08-13T09:55:37Z MyraMidnight 41218 aðalgrein 1975156 wikitext text/x-wiki {{aðalgrein|Spunaspil}} [[Flokkur:Spil]] pfv48a8s1woc1w5b5iykcz4pe7hxnd8 0 131778 1975148 1955554 2026-08-13T02:39:44Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1975148 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Tephrochronology iceland.JPG|thumb|Ármann Höskuldsson ]] '''Ármann Höskuldsson''' (f. 30. júní 1960) er eldfjallafræðingur og jarðefnafræðingur við Jarðvísindastofnun [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. Hann er líka sérfræðingur í hafbotnsjarðfræði. ==Eldfjallafræðingur== Eftir 4.árs nám í jarðfræði við Háskóla Íslands, kláraði hann 1989 háskólaprófið [[Diplôme d'Etudes]] við franska háskólann [[Université Blaise Pascal]] í [[Clermont-Ferrand]] og 1992 fékk hann þaðan doktorsgráðu. Árið 1995 vann hann sem nýdoktor við [[University of Bristol]].<ref>http://starfsfolk.hi.is/simaskra/187 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160827045327/http://starfsfolk.hi.is/simaskra/187 |date=2016-08-27 }} Ármann Höskuldsson: Námsferill; Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands; skoðað: 16.11.2015</ref> Á næstum árum vann hann við Norræna Eldfjallasetrið, Háskóla Íslands og við háskóla í [[Madrid]], [[Bristol]] og [[Stockholm]] meðan hann var líka með feltvinnu í [[Mexíkó]] og [[Réunion]]. Árið 2004 vann hann aftur á Íslandi við Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands, fyrst sem fræðimaður og siðan árið 2014 sem vísindamaður.<ref>http://starfsfolk.hi.is/simaskra/187 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160827045327/http://starfsfolk.hi.is/simaskra/187 |date=2016-08-27 }} Ármann Höskuldsson: Starfsferill; Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands; skoðað: 16.11.2015</ref> == Þingmaður== Ármann Höskuldsson var varaþingmaður Suðurlandskjördæmis í október 2001 og frá apríl til maí 2002 ([[Framsóknarflokkur]]).<ref>https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=1054 Vef Alþingis; skoðað: 16.11.2015 </ref> ==Ritaskrá (úrval)== ===Fræðirit === * [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/2015JD023638/full Anja Schmidt, Thorvaldur Thordarson, Ármann Höskuldsson, etal.: ''Satellite detection, long-range transport, and air quality impacts of volcanic sulfur dioxide from the 2014–2015 flood lava eruption at Bárðarbunga (Iceland)'' (Sept. 2015) DOI: 10.1002/2015JD023638] * [http://vega.pgi.waw.pl/images/stories/artykuly/wulkan_islandia/tefra_analiza.pdf Olgeir Sigmarsson, Níels Óskarsson, Þorvaldur Þórðarson, Guðrún Larsen and Ármann Höskuldsson: '' Preliminary interpretations of chemical analysis of tephra from Eyjafjallajökull volcano'', Institue of Earth Sciences - Nordic Volcanological Institute,‎ april 2010]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.jfi.is/wp-content/uploads/2010/02/agrip_vorradstefna_2009.pdf Ármann Höskuldsson, Richard Hey, Ásdís Benediktsdóttir, Fernando Martinez, Einar Kjartansson: ''Rekbeltastökk og Njörður, megineldstöð á Reykjaneshrygg. Vorráðstefna Jarðfræðafélags Íslands.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141025113406/http://www.jfi.is/wp-content/uploads/2010/02/agrip_vorradstefna_2009.pdf |date=2014-10-25 }} 28. April 2009, Reykjavík, 5.] (abstrakt) (pdf-skjal; 2,9&nbsp;MB) *[https://www.geo.mtu.edu/~raman/papers2/Thordarson%20and%20Hoskuldsson%202008%20Postglacial%20volcanism.pdf Thor Thordarson, Ármann Höskuldsson: ''Postglacial volcanism in Iceland'' (2008)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924021841/http://www.geo.mtu.edu/~raman/papers2/Thordarson%20and%20Hoskuldsson%202008%20Postglacial%20volcanism.pdf |date=2015-09-24 }} (pdf-skjal) *[http://www.researchgate.net/profile/Armann_Hoskuldsson/publication/246548893_Reykjanes_ridge/links/0deec51dabb026b160000000.pdf Höskuldsson, A., Hey, R., Kjartansson, E. and Gudmundsson, G. (2007.) ''The Reykjanes Ridge between 63°10’ N and Iceland.'' Journal of Geodynamics 43:73–86.] (pdf-skjal) *[http://www.researchgate.net/profile/Armann_Hoskuldsson/publication/226488967_The_millennium_eruption_of_Hekla_in_February_2000/links/00b4952cd1ed0d9d00000000.pdf Höskuldsson, A., Vogfjord, K., Oskarsson N., Petersen, R. and Grönvold, K. (2007) ''The millennium eruption of [[Hekla]] in February 2000.'' Bull Volcanol. 70:169–182.] (pdf-skjal) ===Bækur=== *Thor Thordarson, Ármann Höskuldsson: ''Island. Classic Geology in Europe 3.'' Harpenden, Terra, 2002 ==Tenglar== *[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=77471 Vísindavefurinn: Hvað hefur vísindamaðurinn Ármann Höskuldsson rannsakað? (6.5.2019)] ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Íslenskir jarðfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir náttúrufræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir vísindamenn]] [[Flokkur:Íslenskir jarðefnafræðingar]] [[Flokkur:Bergfræðingar]] sfgogob6srhfcsdflccxzocc4vcskd3 0 134592 1975132 1876247 2026-08-12T18:52:55Z MyraMidnight 41218 Stubbur 1975132 wikitext text/x-wiki '''Tatarska''' er [[tyrkískt mál]] talað af um 6 milljónum manna í [[Rússland]]i, þá einkum í [[Tatarstan]] við ána [[Volga|Volgu]] þar sem það hefur opinbera stöðu, en einnig á nokkrum stöðum í Rúmeníu, Búlgaríu og Tyrklandi. {{Stubbur/tungumál}} [[Flokkur:Altísk tungumál‎]] exb129erjahmlz4yp8fc2fx1brw2d8e 0 137716 1975134 1973706 2026-08-12T19:03:32Z Alvaldi 71791 Hefur lagt skóna á hilluna. 1975134 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | name = Russell Westbrook | image = Russell Westbrook (March 21, 2022) (cropped).jpg | image_size = | caption = Westbrook með [[Los Angeles Lakers|Lakers]] árið 2022 | position = Leikstjórnandi | height_cm = 193 | weight_kg = 91 | league = | team = | number = | birth_date = {{fæðingardagur og aldur|1988|11|12}} | birth_place = [[Long Beach]], [[Kalifornía]], Bandaríkin | national_team = {{flagdeco|USA}} [[Bandaríska karlalandsliðið í körfuknattleik|Bandaríkin]] | college = UCLA (2006–2008) | draft_year = 2008 | draft_round = 1 | draft_pick = 4 | draft_team = [[Seattle SuperSonics]] | career_start = 2008 | career_end = 2026 | years1 = 2008–2019 | team1 = [[Oklahoma City Thunder]] | years2 = 2019–2020 | team2 = [[Houston Rockets]] | years3 = 2020–2021 | team3 = [[Washington Wizards]] | years4 = 2021–2023 | team4 = [[Los Angeles Lakers]] | years5 = 2023–2024 | team5 = [[Los Angeles Clippers]] | years6 = 2024–2025 | team6 = [[Denver Nuggets]] | years7 = 2025–2026 | team7 = [[Sacramento Kings]] | stats_league = [[NBA]] | stat1label = Stig | stat1value = 27.176 (20,9 stig) | stat2label = Fráköst | stat2value = 9.025 (6,9 frk) | stat3label = Stoðsendingar | stat3value = 10.351 (8,0 stoð) }} '''Russell Westbrook''' (fæddur [[12. nóvember]] árið [[1988]]) er bandarískur fyrrum körfuknattleiksmaður. Hann lék allan sinn atvinnumannaferil í [[NBA]]-deildinni, lengst af með [[Oklahoma City Thunder]]. Westbrook var stigakóngur deildarinnar tímabilin 2014–15 og 2016–17 og var valinn mikilvægasti leikmaðurinn (MVP) deildarinnar tímabilið 2016-17 þegar hann spilaði fyrir Thunder.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/nba/story/_/id/49592048/russell-westbrook-announces-nba-retirement-18-seasons|title=Russell Westbrook announces NBA retirement after 18 seasons|date=2026-08-12|website=www.espn.com|access-date=2026-08-12}}</ref> Hann er í 14. sæti yfir stigahæstu leikmenn NBA. Westbrook var annar leikmaðurinn í sögu NBA til að vera með [[Þreföld tvenna|þrefalda tvennu]] að meðaltali í leik, á eftir [[Oscar Robertson]], og er sá leikmaður sem hefur náð flestum slíkum á ferlinum.<ref>{{Cite news |title=Russell Westbrook {{!}} Height, Trade, Biography, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Russell-Westbrook |archive-url=https://web.archive.org/web/20251208125629/https://www.britannica.com/biography/Russell-Westbrook |archive-date=2025-12-08 |access-date=2026-01-10 |work=Encyclopedia Britannica |language=en |url-status=live }}</ref> ==Titlar== ===Landslið=== *'''[[Ólympíuleikarnir]]''' **Gull: 2012 *'''[[Ameríkumeistaramót karla í körfuknattleik|Ameríkumeistaramótið]]''' **Gull: 2010 ==Tilvísanir== {{reflist}} {{stubbur}} {{DEFAULTSORT:Westbrook, Russell}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1988]] [[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksmenn]] [[Flokkur:Bandarískir Ólympíuverðlaunahafar]] [[Flokkur:NBA leikmenn]] 5d2ct6d5soqsxsogxosb3j189ifgmjc 0 139152 1975098 1816294 2026-08-12T13:55:00Z Jommy3210 117755 1975098 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Lê Công Vinh |mynd=[[file:Le Cong Vinh, V-League 2009.JPG|200px]] |fullt nafn=Lê Công Vinh |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1985|12|10}} |fæðingarbær=[[Quỳnh Lưu]] |fæðingarland=[[Víetnam]] |hæð= |staða=[[Framherji]] |núverandi lið= |númer= |ár1=2004-2008 |ár2=2008-2012 |ár3=2009 |ár4=2012-2013 |ár5=2013-2014 |ár6=2013 |ár7=2015-2016 |lið1=[[Song Lam Nghe An FC|Song Lam Nghe An]] |lið2=[[Hanoi T&T FC|Hanoi T&T]] |lið3=→[[Leixões SC|Leixões]] |lið4=[[Hanoi FC|Hanoi]] |lið5=[[Song Lam Nghe An FC|Song Lam Nghe An]] |lið6=→[[Consadole Sapporo]] |lið7=[[Becamex Binh Duong FC|Becamex Binh Duong]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=2004- |landslið=Víetnam |landsliðsleikir (mörk)=72 (43) }} '''Lê Công Vinh''' (fæddur [[10. desember]] [[1985]]) er [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 72 leiki og skoraði 43 mörk með landsliðinu. ==Tölfræði== {|class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|Víetnam |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2004||10||7 |- |2005||0||0 |- |2006||3||2 |- |2007||13||7 |- |2008||12||5 |- |2009||3||1 |- |2010||1||1 |- |2011||5||7 |- |2012||7||1 |- |2013||1||0 |- |2014||9||8 |- |2015||5||1 |- |2016||3||3 |- !Heild||72||43 |} ==Tenglar== *[http://www.national-football-teams.com/player/7258/Cong_Vinh_Le.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{fe|1985}} [[Flokkur:Víetnamskir knattspyrnumenn]] buka8sn5l529addq41b6xjj7m9um2kn 0 139363 1975120 1909828 2026-08-12T16:19:43Z Akigka 183 1975120 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Verslunin Edinborg í Hafnarstræti, skreytt vegna konungskomu - Edinborg store in Hafnarstræti 2-4, decorated in the occasion of the Danish king´s visit, 1907 - (3545740162).jpg|thumb|right|Verslunin Edinborg í Hafnarstræti, skreytt vegna [[konungskoman 1907|konungskomunnar 1907]]. Þetta hús brann [[1915]]]] '''Verslunin Edinborg''' var ein af stærri kaupmannsverslununum í [[Reykjavík]] á fyrri hluta 20. aldarinnar en þaðan var einnig [[útgerð|gert út]]. Á seinni hluta 20. aldarinnar voru þar fyrst og fremst seldar vefnaðarvörur og leikföng. Verslunin var stofnuð af [[Ásgeir Sigurðsson|Ásgeiri Sigurðssyni]] sem var jafnframt konsúll eða [[ræðismaður]] [[Bretland|Breta]]. Verslunin var með útibú á [[Eskifjörður|Eskifirði]] og á [[Ísafjörður|Ísafirði]] þar sem verslunin stóð fyrir byggingu hafskipsbryggju sem varð tilefni deilna í bæjarstjórn. Fljótlega eftir stofnun, eða uppúr aldamótunum 1900, var hægt að fá vínber og epli í janúar í versluninni.<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3634110|titill=Fróðleg sýning um matarhefðir í heila öld}}</ref> Fyrsta árið eftir stofnun [[RÚV]] árið 1930 leigði það aðstöðu hjá Edinborgarverslun við Hafnarstræti en fluttist svo um set í [[Landssímahúsið]] við Austurvöll.<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6465694|titill=Ríkisútvarpið var formlega stofnað}}</ref> Húsið brann í [[Bruninn mikli í Reykjavík 1915|miklum bruna sem varð árið 1915]]. == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3146016 Verzlunin Edinborg], grein í Frjálsri verslun frá árinu 1941 * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4362948 Verzlunin Edinborg Fimmtug], grein í Fálkanum 1945 * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2543487 Völundur, Kveldúlfur, Edinborg, Lárus Lúðvíks og Silli og Valdi], grein eftir Jón G. Hauksson í DV 4. maí 1988 * [http://www.edinborg.is/index.asp?lang=is&cat=31&page=576 Saga hússins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180604080940/http://www.edinborg.is/index.asp?lang=is&cat=31&page=576 |date=2018-06-04 }} [[Flokkur:Íslenskar verslanir]] [[Flokkur:Byggingar í Reykjavík]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] {{s|1895}} 6nmtdsm65bqhwbt5h0zhugwx407y14s 0 140342 1975133 1586987 2026-08-12T18:54:11Z MyraMidnight 41218 Stubbur 1975133 wikitext text/x-wiki '''Partinico''' (Partinicu á sikileysku) er bær og sveitarfélag með 31.873 íbúa í Palermó-héraði á [[Sikiley]]. [[Mynd:Map_of_comune_of_Partinico_%28Metropolitan_City_of_Palermo%2C_region_Sicily%2C_Italy%29.svg|thumb|right|Myndir sýnir staðsetningu Partinico innan Palermó-sýslu]] [[Mynd:Provinces of Sicily map.png|thumb|right|Þau 9 fylki Sikileyjar]] {{Stubbur/landafræði}} [[Flokkur:Borgir á Sikiley]] kep9xjpabkb0klnokj4ezlfima09eoa 0 147910 1975086 1975032 2026-08-12T12:44:09Z Berserkur 10188 2 ný. 1975086 wikitext text/x-wiki <div class="mw-collapsible" style="float: right"> <div style="text-align: center; ">Listar yfir [[morð á Íslandi]]</div> <div class="mw-collapsible-content"> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000]] </div> </div> Þetta er listi yfir [[morð á Íslandi]] frá árinu 2000. =2000 - 2009= ==2000== === 18. mars 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skýtur föður sinn með riffli, mögulega af slysni. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Húsavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~66 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~21 árs sonur hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 4 mánuðir |- | colspan="2" | Jón Frímann Jónsson (1934–2000) lést af völdum skotsára sem hann hlaut í höfuð. Sonur hans, f. 1979, sat við rúmgafl föður síns sem svaf og ætlaði að svipta sjálfan sig lífi. Jón vaknaði og greip til riffilsins sem sonurinn hélt á og hleypti hann þá af. Sagðist sonurinn hafa hleypt af tveimur skotum til viðbótar í sturlun. Ákvað hann að láta dauða föður síns líta út eins og sjálfsvíg þar til hann gæti sagt systkinum sínum frá því að hann væri valdur að dauða hans. Ekki fór það eftir og þremur dögum eftir að Jón hafði verið skotinn var sonurinn handtekinn. Sönnunargögn ýttu undir frásögn sonarins og voru þau tekin til refsilækkunar. Hann hlaut '''4 mánaða''' fangelsisdóm.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=200432&pageId=3018122&lang=is&q=%DE%F3r%F0i%20Braga%20J%F3nssyni Fjögurra mánaða fangelsi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3005105 Ákvað að fyrirfara sér við rúmstokk föður síns][http://www.haestirettur.is/domar?nr=1418 Ákæruvaldið gegn Þórði Braga Jónssyni]</ref> |} === 15. apríl 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona stungin ítrekað með hníf |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Keflavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~20 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~22 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 18 ár |- | colspan="2" | Áslaug Óladóttir (1980–2000) stungin 28 sinnum og lést hún af áverkum sínum. Morðið talið sérstaklega hrottalegt. Rúnar Bjarki Ríkharðsson (1978–) játaði verknaðinn, ásamt öðrum brotum á borð við líkamsárásir og nauðgun á sama svæði og tíma og morðið átti sér stað. Rúnar var ekki talinn eiga sér neinar málsbætur og var dæmdur til '''18''' ára fangelsisvistar af Héraðsdómi Reykjaness þann 20. desember 2000, og staðfesti Hæstiréttur þann dóm þann 23. maí 2001.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=2237&leit=t Dómur í máli Rúnars Bjarka Ríkharðssonar][http://www.mbl.is/frettir/innlent/2000/12/20/22_ara_karlmadur_daemdur_i_18_ara_fangelsi_fyrir_mo/ 22 ára karlmaður dæmdur í 18 ára fangelsi fyrir morð, nauðganir og líkamsárás]</ref> |} === 27. maí 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Konu hrint fram af svölum á 10. hæð í blokk |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 21 árs kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 23 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14 ár |- | colspan="2" | Áslaug Perla Kristjónsdóttir (1979–2000) lést af áverkum sínum eftir að hafa fallið af 10. hæð fjölbýlishúss í Kópavogi. Ásgeir Ingi Ásgeirsson (1976–) var ákærður fyrir morðið en hann neitaði sök. Mikið var tekist á fyrir rétti um hvort um slys væri að ræða eða ásetning. Hæstiréttur taldi óvéfengjanlegt að Ásgeir hafi veist að Áslaugu og hrint henni fram af svölum í íbúð hans eftir að hún neitaði honum um samfarir. Ásgeir lýsti síðar yfir ábyrgð á dauða Áslaugar. Ásgeir var dæmdur til '''14''' ára fangelsisvistar af Hæstarétti þann 21. júní 2001.<ref>[https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926–11e5-80c6-005056bc6a40&id=14b36268–4627–41ef-8858–862646e7a6de Dómur í máli Ásgeirs Inga Ásgeirssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3009511 Sýknu er krafist á grundvelli vafaatriða]</ref> |} === 23. júlí 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~48 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~39 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14 ár |- | colspan="2" | Hallgrímur Elísson (1952–2000) lést eftir að þrengt hafði verið að hálsi hans þar sem hann lá á dýnu í íbúð í Reykjavík. Bergþóra Guðmundsdóttir (1961–2014) var ákærð í málinu en hún neitaði sök. Hún og Hallgrímur voru bæði gestkomandi í íbúðinni en þau, húsráðandi og annar gestur höfðu setið við drykkju og mögulega neytt annarra lyfja að kvöldi morðsins. Þrátt fyrir gloppóttann vitnisburð var talið óyggjandi að Bergþóra hefði framið morðið. Hún var dæmd til '''14''' ára fangelsisvistar af Héraðsdómi Reykjavíkur 30. mars 2001. Hæstiréttur staðfesti þann dóm 14. júní 2001.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=1945&leit=t Dómur í máli Bergþóru Guðmundsdóttur][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3013911 Kona dæmd fyrir að kyrkja mann: 14 ára fangelsi]</ref> |} === 8. nóvember 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður sleginn í höfuð með hamri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~27 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~33 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Einar Örn Birgisson (1973–2000) fannst myrtur, en hann var sleginn fjórum sinnum í höfuðið með hamri. Atli Guðjón Helgason (1967–) játaði á sig morðið viku síðar, en hann hafði áður reynt að hylja og losa sig við sönnunargögn. Dómarar töldu Atla hafa banað Einari af ásetningi og því hefði hann ekkert sér til málsbóta. Atli var dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar af Héraðsdómi Reykjavíkur þann 29. maí 2001.<ref>[http://www.mbl.is/frettir/innlent/2001/05/29/domur_i_mali_akaeruvaldsins_gegn_atla_helgasyni/ Dómur í máli ákæruvaldsins gegn Atla Helgasyni][http://www.mbl.is/frettir/innlent/2001/05/29/daemdur_i_16_ara_fangelsi_fyrir_manndrap/ Dæmdur í 16 ára fangelsi fyrir manndráp]</ref> |} == 27. október 2001== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður stunginn ítrekað með hníf, laminn með kylfu, og kæfður með plastpoka. Morðinginn taldi að verið væri að veitast að sér kynferðislega. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~44 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~25 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Finnbogi Sigurbjörnsson (1957–2001) fannst látinn í garði í Breiðholti. Ásbjörn Leví Grétarsson (1976–) gekkst við morðinu, en hann og Finnbogi höfðu hist í miðbæ Reykjavíkur og farið saman heim til Ásbjörns til að reykja maríjúana. Ásbjörn sagði viðleitni Finnboga hafa orðið kynferðislega og að það hafi minnt hann á misnotkun sem hann varð fyrir í æsku. Við þá minningu hafi hann sturlast og fundist hann vera að veitast að þeim sem hafði misnotað hann, en ekki að Finnboga, og fundist hann þurfa að deyða brotamanninn. Ásbjörn náði í eldhúshníf og stakk hann Finnboga átta sinnum í bringu og bak og skar hann níu sinnum þvert yfir háls hans. Finnbogi lést þó ekki við þetta svo að Ásbjörn náði í hafnarboltakylfu og sló Finnboga um tíu þungum höggum í höfuðið. Þar sem Finnbogi andaði enn, þrátt fyrir árásir Ásbjörns, náði Ásbjörní plastpoka og setti yfir höfuð Finnboga. Þegar Finnbogi hafði loks gefið upp öndina, dró Ásbjörn hann út úr íbúð sinni og yfir í nærliggjandi garð. Blóðslóð lá frá íbúðinni og að líkinu og var hún um 80 metra löng. Ásbjörn var byrjaður að þrífa blóð af áhöldunum sem hann notaði og af gólfinu þegar lögreglu bar að garði. Ásbjörn var dæmdur '''ósakhæfur''' sökum sturlunar og geðrofs, og gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3022255 Morðið við Bakkasel: Ástæða liggur ekki fyrir][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3426305 Morðrannsókn miðar vel][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/661668/ Ákærður fyrir manndráp][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/666167/ Hrottafengin og langvinn atlaga][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3031509 Áfram í öryggisgæslu á Sogni]</ref> |} ==2002== === 18. febrúar 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður undir áhrifum fíkniefna ræðst á annan með kjötexi án ástæðu. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~51 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~24 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Bragi Óskarsson (1951–2002) fannst látinn á Víðimel í Reykjavík. Bragi hafði hlotið mörg högg í höfuð og andlit sem höfðu verið veitt með kjötexi, slaghamri og sveðju. Sömu nótt og Braga var ráðinn bani var brotist inn á dekkjaverkstæði við Ægisíðu, en vísbendingar þaðan leiddu lögreglu til innbrotsþjófsins sem reyndist einnig vera morðingi Braga. Hafði morðinginn, Þór Sigurðsson (1978–), rekist á Braga og myrt hann engöngu vegna þess að Bragi varð á vegi hans. Þór var undir miklum áhrifum fíkniefna þegar bæði innbrotið og morðið áttu sér stað. Hann játaði verknaðinn og vísaði lögreglu á morðvopnin og blóðug föt í ruslatunnu rétt hjá morðstaðnum. Héraðsdómur Reykjavíkur dæmdi Þór til '''16''' ára fangelsisvistar þann 8. janúar 2003.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2130511 Fíkill framdi morð á leið heim úr innbroti][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/653053/?item_num=41&dags=2002–02-19 Maður handtekinn grunaður um morðið][http://www.mbl.is/frettir/innlent/2003/01/08/daemdur_i_16_ara_fangelsi_fyrir_mord/ Dæmdur í 16 ára fangelsi fyrir morð]</ref> |} === 6. mars 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona stingur mann sinn eftir að hann barði hana. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~50 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~39 ára sambýliskona hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 8 ár |- | colspan="2" | Steindór Kristinsson (1952–2002) var stunginn í bringu og kvið og lést 18 dögum síðar af lungnabilun vegna bráðrar lungnabreytingar og lungnabólgu í kjölfar þess. Steindór er talinn hafa barið sambýliskonu sína í andlitið að kvöldi árásarinnar en sambýliskonan, Sigurhanna Vilhjálmsdóttir (1963–2019), er sögð hafa reiðst heiftarlega og ráðist á Steindór eftir að hann barði hana. Sigurhanna bar við minnisleysi sökum ölvunar, en hún hlaut '''8''' ára dóm í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 25. október 2002.<ref>[http://www.mbl.is/greinasafn/grein/694913/ Dæmd í átta ára fangelsi fyrir manndráp]</ref> |} === 27. apríl 2002 === {| class="wikitable" ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona kyrkir níu ára dóttur sína |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~9 ára stúlka |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~38 ára móðir stúlkunar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæf |- | colspan="2" | Níu ára stúlka lést eftir að móðir hennar þrengdi að hálsi hennar í húsi í Breiðholti aðfaranótt 27. apríl. Mæðgurnar sem bjuggu í Borgarfirði voru gestkomandi í húsinu. Húsráðanda var ekki viðvart um atburðinn fyrr en morguninn eftir.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2131743?iabr=on&fbclid=IwAR1fCRfMIOyAZMUOirtQlTEJP5w3obKYLGn-FIzAsXib9h8Wt1RScGpCS_k#page/n0/mode/1up/search/%E2%80%9CN%C3%ADu%20%C3%A1ra%E2%80%9D|title=Fréttablaðið - 81. tölublað (30.04.2002) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2023-06-21}}</ref> Móðir stúlkunnar var dæmd '''ósakhæf''' sökum geðræns ástands og var gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3460668?iabr=on&fbclid=IwAR25XdvGODbml1m6xKxuKFjEkisotSiO6a7i4eD9kUUJ8pl2jiImLldhdPg#page/n3/mode/1up/search/%E2%80%9CN%C3%ADu%20%C3%A1ra%20d%C3%B3ttur%E2%80%9D|title=Morgunblaðið - 305. tölublað (31.12.2002) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2023-06-21}}</ref> |} === 25. maí 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkamsárás fyrir utan skemmtistað |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~22 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Baldur Freyr Einarsson og Gunnar Friðrik Friðriksson |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 6 ár, 3 ár |- | colspan="2" | Magnús Freyr Sveinbjörnsson (1980–2002) varð fyrir grófri líkamsárás af hendi tveggja manna fyrir utan skemmtistaðinn Spotlight í Hafnarstræti í Reykjavík. Magnús lést á spítala rúmri viku eftir að árásin átti sér stað. Allmörg vitni voru að árásinni auk þess sem að atburðurinn náðist á upptöku í öryggismyndavél. Árásarmennirnir gáfu sig fram við lögreglu daginn eftir og voru þá settir í gæsluvarðhald. Þeir voru dæmdir í 3 og 2 ára fangelsi í Héraðsdómi Reykjavíkur, Hæstiréttur lengdi seinna dóma þeirra í '''6''' ár og '''3''' ár.<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3472193 https://www.mbl.is/frettir/innlent/2003/10/02/domur_thyngdur_yfir_monnum_sem_urdu_manni_ad_bana_i/</ref> |} === 26. september 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás á heimili |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~66 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~36 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Bragi Ólafsson (1936–2002) var stunginn til bana á heimili sínu að Klapparstíg í Reykjavík, en hann hafði orðið konu sinni að bana í sama húsi 14 árum áður. Banamein var stungusár sem náði inn að hjarta, en hann hafði verið stunginn víða, meðal annars í framhandlegg og kvið. Þegar lögreglu og sjúkrabíl bar að garði var Bragi enn með lífsmarki og gat hann skýrt lögreglu að einhverju leiti frá atburðarásinni. Bragi var látinn þegar komið var upp á sjúkrahús. Að sögn nágranna Braga var mikið blóð á veggjum íbúðarinnar og á gangi hússins. Lögreglan handtók Stein Ármann Stefánsson (1966–2013) sama kvöld. Steinn Ármann hafði áður komið við sögu hjá lögreglu og var hann talinn veikur á geði. Fjölskylda Steins hafði þá þegar lýst yfir áhyggjum sínum af andlegu ástandi Steins, en hún taldi víst að hann gæti reynst hættulegur og framið eitthvert voðaverk. Steinn neitaði til að byrja með að hafa verið valdur að dauða Braga, en viðurkenndi það fljótlega. Vafi lék á um sakhæfi hans, en geðlæknar voru ekki sammála um ástand Steins að kvöldi morðsins. Hæstiréttur dæmdi hann þó að lokum '''ósakhæfan''' og var honum gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni. Hann er talinn hafa verið á sterkum lyfjum er hann framdi verknaðinn og hafi verið haldinn ranghugmyndum. Steinn á að baki langan sakaferil.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=2854&leit=t Dómur í máli Steins Stefánssonar][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3036552 Hörð átök og blóð upp um veggi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=263499&pageId=3697727&lang=is&q=%C1rmann%20Stef%E1nsson Manndrápsmálið á Klapparstíg][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=263747&pageId=3706700&lang=is&q=Steinn%20%C1rmann%20Stef%E1nsson Gæðlæknar ósammála um sakhæfi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=201841&pageId=3054705&lang=is&q=Steinn%20%C1rmann%20Stef%E1nsson Einnig vandamál á Íslandi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=348436&pageId=5467027&lang=is&q=Steinn%20%C1rmann%20Stef%E1nsson Sýknaður af ákæru um manndráp]</ref> |} ==2004== === 31. maí 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Móðir stingur unga dóttur sína með hníf. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~12 ára stelpa |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~43 ára móðir hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæf |- | colspan="2" | Guðný Hödd Hildardóttir (1992–2004) fannst stungin til bana á heimili sínu á Hagamel í Reykjavík. Móðir Guðnýjar, Hildur Árdís Sigurðardóttir (1961–2020), hafði veist að Guðnýju og bróður hennar með hníf. Bróður Guðnýjar tókst að flýja úr íbúðinni og fór yfir til vinar síns sem hringdi á lögregluna. Er lögreglan kom heim til Hildar fann hún Guðnýju látna í rúmi sínu, en hún hafði verið stungin margsinnis. Hildur sjálf var illa særð þar sem hún hafði stungið sjálfa sig eftir að hafa sært son sinn og banað dóttur sinni. Hildur var færð á spítala þar sem hennar var gætt, en þaðan var hún síðan færð að Sogni. Hildur hafði áður reynt að fremja sjálfsvíg og hafði einnig sagt í návist annarra að frekar myndi hún drepa sig og börnin sín en að þau yrðu tekin af henni. Kennarar barnanna höfðu að auki lýst yfir áhyggjum af velferð þeirra. Hildur var dæmd '''ósakhæf''' og gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349266&pageId=5504819&lang=is&q=manndr%E1p Dæma móður á Hagamel][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349283&pageId=5505301&lang=is&q=Hildur%20%C1rd%EDs%20Sigur%F0ard%F3ttir Sagðist frekar drepa börnin en láta þau frá sér][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5484396 Man ekki eftir að hafa banað dóttur sinni][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/803791/ Guðný Hödd Hildardóttir]</ref> |} === 4. júlí 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður myrðir sína fyrrverandi með kúbeini og losar sig við líkið úti í hrauni. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~34 ára [[Indónesía| indónesísk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~45 ára barnsfaðir hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Sri Rahmawati (1970–2004) var myrt með kúbeini og taubelti. Morðinginn bar líkið inn í sturtuklefa og þreif það. Setti svo í poka og bar út í bíl. Hann henti farsíma hennar í sjóinn og losaði sig við líkið í hraungjótu í nágrenni Hafnarfjarðar. Morðinginn, Hákon Eydal (1959–), barnsfaðir fórnarlambsins, var dæmdur í '''16''' ára fangelsi 2005.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3759473 Sextán ára fangelsi fyrir morð; grein í Fréttablaðinu 2005]</ref> |} === 1. nóvember 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~25 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 11 ár |- | colspan="2" | Sæunn Pálsdóttir (1979–2004) lést eftir að eiginmaður og barnsfaðir hennar þrengdi að hálsi hennar með þvottasnúru aðfaranótt 1. nóvember 2004 á heimili þeirra í Kópavogi. Eiginmaður hennar, Magnús Einarsson, játaði verknaðinn fyrir tengdaforeldrum sínum og lögreglu. Talið er að morðið hafi verið framið af ásetningi, en engu að síður sýndi Magnús iðrun. Héraðsdómur dæmdi Magnús til 9 ára fangelsisvistar en Hæstiréttur þyngdi þann dóm og dæmdi Magnús til '''11''' ára fangelsisvistar þann 23. febrúar 2006.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=3793&leit=t Dómur í máli Magnúsar Einarssonar][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3887405 Dæmdur í ellefu ára fangelsi]</ref> |} === 13. nóvember 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkamsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Keflavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~32 ára [[Danmörk| Dani]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~29 ára [[Bretland| Breti]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 1½ ár |- | colspan="2" | Flemming Tolstrup (1972–2004) lést á veitingastaðnum Traffic í Keflavík aðfaranótt laugardagsins 13. nóvember 2004. Scott McKenna Ramsay (1975–) kýldi Tolstrup í hálsinn með þeim afleiðingum að slagæð rifnaði og blæðing sem Flemming hlaut milli heila og heilahimna leiddi til dauða hans. Ramsey viðurkenndi strax á vettvangi að hafa slegið hann og sagði ástæðuna þá að Flemming hefði stöðugt verið að áreita sambýliskonu hans. Fyrir héraðsdómi hafði Ramsey játað brotið skýlaust og þótti sannað að andlát Flemmings hefði verið bein afleiðing hnefahöggsins sem hann veitti honum. Héraðsdómur Reykjaness dæmdi Scott Mckenna Ramsay í átján mánaða fangelsi, þar af fimmtán mánuði skilorðsbundið, í október 2005, sem Hæstiréttur Íslands staðfesti 23. mars 2006.<ref>[http://www.visir.is/g/200660323057/haestirettur-stadfestir-dom-yfir-ramsey Hæstiréttur staðfestir dóm yfir Ramsay] [https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926–11e5-80c6-005056bc6a40&id=6c369b81-91ff-442d-b57f-de70ba33bd38 Hæstaréttardómur yfir Ramsay]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} ==2005== === 15. maí 2005=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás í veislu |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | [[Víetnam| Víetnamskur]] maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~33 ára [[Víetnam| víetnamskur]] maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Phong Van Vu lést af völdum innvortis blæðinga í brjóstholi. Phong var stunginn í brjóstkassa og víðar með þeim afleiðingum að hnífurinn gekk inn í bæði lungu og lungnaslagæð og í gegnum þind hans. Phong og maður að nafni Phu Tién Nguyén (1972–) voru í veislu í Kópavogi og höfðu deilt í töluverðan tíma um hvor ætti að sýna hinum meiri virðingu sökum aldurs, en það er hefð í heimalandi þeirra að hinn yngri sýni hinum eldi meiri virðingu. Eftir þrálátar deilur á Phong að hafa veitt Phu höfuðhögg og Phu þá reiðst. Hann greip til hnífs sem hann hafði í vasa sínum og lagði til Phong. Vitni á staðnum sögðu að árásin hafi verið einbeitt og af ásetningi og töldu dómarar framburð Phu um að um sjálfsvörn væri að ræða ótrúverðuga. Phu réðst á Phong og veitti honum áverka á hálsi, handlegg, kvið og brjóstkassa sem leiddi hann til dauða. Vitni sem reyndi að stíga á milli hlaut stungusár við mjöðm af völdum Phu. Það tók töluverð átök að stoppa árás Phu, en þegar það hafði tekist reyndi Phu aftur að ráðast á Phong og leitaði að nýjum vopnum. Dómurum þótti Phu ekki eiga sér neinar málsbætur og var hann dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar af Hæstarétti þann 6. apríl 2006.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=3869&leit=t Dómur í máli Phu Tién Nguyén] [http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1048795/ Sextán ár fyrir manndráp] [http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=262693&pageId=3683025&lang=is&q=manndr%E1p Sextán ár fyrir manndráp] [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3868533 Fékk sextán ára dóm fyrir hnífstunguárás] [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3677227 Ákærður fyrir að drepa mann með hnífsstungum]</ref> |} === 14. ágúst 2005=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Keflavíkurstöðin| Herstöðin í Keflavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~20 ára kvenkyns [[Bandaríkin| bandarískur]] hermaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | (Mögulega) ~21 árs [[Bandaríkin| bandarískur]] hermaður ''(sýknaður)'' |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Hermaðurinn Ashley Turner (1985–2005) fannst látin í kompu nálægt líkamsræktarstöð hermanna á herstöðinni á Keflavíkurflugvelli, en hún hafði verið falin þar. Miklir áverkar voru á líkama Turners en hún hafði einnig hlotið stungusár í hnakka sem talið er að hafi leitt hana til dauða. Herlögreglan handtók Calvin Eugene Hill (1984–) sem var talinn hafa ráðist á Turner á stigagangi í blokk á herstöðinni, en vitni lýstu vettvangi eins og sláturhúsi. Turner var enn á lífi er hún fannst en var úrskurðuð látin þegar komið var með hana á hersjúkrahús á Vellinum. Hill og Turner höfðu átt í deilum eftir að Hill hafði stolið greiðslukorti hennar ásamt öðrum hermanni og tekið út af því miklar fjárhæðir. Hill var enn að bíða niðurstöðu í því máli þegar morðið átti sér stað. Bandarískir sérfræðingar voru sendir til landsins til að rannsaka vettvang. Blóð úr Turner fannst á skóm Hill og átti hann yfir höfði sér lífstíðar- eða dauðadóm ef hann yrði fundinn sekur. Herinn tók að fullu við rannsókn málsins eftir að í ljós kom að engir Íslendingar tengdust málinu, og Hill var í kjölfarið fluttur á herstöð bandaríska hersins í Þýskalandi þar sem hann var áfram yfirheyrður. Hann neitaði sök allan tímann og var sýknaður af öllum kærum fyrir herrétti. Kom það varnarliðinu mjög á óvart þar sem allir höfðu talið óvéfengjanlegt að Hill væri morðinginn. Foreldrar Turners voru mjög ósáttir með meðferð málsins og gagnrýndu harðlega hve langan tíma rannsóknin tók. Einnig gagnrýndu þau það að Hill hafi verið leyft að búa í sama stigagangi og Turner þrátt fyrir að hann hafi stolið af henni háum fjárhæðum og hún átt að vitna gegn honum í því máli. Ef engin ný sönnunargögn koma upp sem benda á að einhver annar gæti verið morðingi Turners, eða gefa staðfestingu á sekt Hills, mun engum verða refsað fyrir morðið. Þó flestir telji ótvírætt að Hill sé morðingi Turners, virðist málið vera '''óupplýst'''.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349692&pageId=5529680&lang=is&q=mor%F0 Vitnið reyndi að komast undan][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=262012&pageId=3671356&lang=is&q=mor%F0 Stungusár var á hnakka][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=270788&pageId=3858845&lang=is&q=MOR%D0 Ung varnarliðskona stungin til bana][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=358186&pageId=5728633&lang=is&q=Mor%F0 Bandarískir sérfræðingar komnir][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=272082&pageId=3900500&lang=is&q=Ashley%20Turner Fer fyrir herrétt][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=364371&pageId=5889971&lang=is&q=Ashley%20Turner Valið í kviðdóm fyrir réttarhöld][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=277011&pageId=3957677&lang=is&q=Ashley%20Turner Verjendur segja galla vera á rannsókn][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=271599&pageId=3887323&lang=is&q=Ashley%20Turner Gæti verið dæmdur til dauða fyrir morð][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=277491&pageId=3968742&lang=is&q=Ashley%20Turner Engum refsað fyrir morðið]</ref> |} === 20. ágúst 2005=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Uppdópaður maður veitist að félaga sínum með hníf |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~20 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14½ ár |- | colspan="2" | Bragi Halldórsson (1985–2005) fannst látinn í íbúð á Hverfisgötu að morgni menningarnætur 2005. Bragi var gestkomandi í íbúðinni en þar bjó Sigurður Freyr Kristmundsson, ásamt hjónum sem áttu íbúðina. Sigurður, Bragi og húsbóndinn sátu og töluðu saman við eldhúsborðið. Sigurður segist hafa gripið 14 cm flökunarhníf sem þarna var til þess að leggja áherslu á orð sín, en hann kvaðst ekki muna um hvað var rætt. Sigurður segir að hann og Bragi hafi staðið upp samtímis og hnífurinn í kjölfarið stungist í Braga. Vitni segja hins vegar að Bragi hafi setið kyrr og aðeins Sigurður hafi staðið upp. Einnig sagði finnskur réttarmeinafræðingur að töluverðu afli hefði þurft að beita til að stinga Braga á þennan hátt, en hnífurinn gekk í gegnum rússkinnsjakka Braga, skinn, brjósk, lifur og hjarta. Reynt var að bjarga Braga en honum blæddi út. Sigurður flúði vettvang en sneri fljótt aftur og var þá handtekinn af lögreglu. Í blóði hans fannst bæði amfetamín og kókaín, en Sigurður hafði neytt eiturlyfja marga daga í röð fyrir morðið, sem og drukkið áfengi. Héraðsdómur Reykjavíkur dæmdi Sigurð sakhæfan og til '''14 ára og 6 mánaða''' fangelsisvistar fyrir morðið í febrúar 2006. Sigurður er sonur Kristmundar sem framdi morðið á Guðjóni Atla 1976.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3883000 Rak flökunarhníf beint í hjartastað][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1067341/ Dæmdur til 14 1/2 árs fangelsisvistar][http://www.visir.is/jatadi-a-sig-mord-vid-hverfisgotu/article/2005508240331 Játaði á sig morð við Hverfisgötu][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349710&pageId=5530293&lang=is&q=mor%F0 Þegar fíkniefnaneysla leiðir til morðs]</ref> |} ==2007== === 29. júlí 2007=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skotinn með riffli. Morðinginn svipti sig svo lífi. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~35 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~38 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Stefán Jónsson (1972–2007) var skotinn til bana á Sæbraut í Reykjavík. Árásarmaðurinn, Tómas Björnsson (1969–2007), notaði tuttugu og tveggja kalibera tékkneskan riffill til verksins. Stefán náði að forða sér áður en árásarmaðurinn skyti aftur og var honum hleypt inn í sendiferðabíl. Ökumaður sendiferðabílsins tók svo eftir því að Stefán hreyfði sig ekki og keyrði hann að Laugardalslaug þar sem hann og starfsmenn laugarinnar reyndu að koma Stefáni aftur til lífs meðan beðið var eftir sjúkrabíl. Stefán var úrskurðaður látinn á Landspítalanum stuttu síðar. Árásarmaðurinn keyrði á Þingvelli þar sem hann svipti sig lífi með sama skotvopni. Skildi hann eftir bréf þar sem hann útskýrði gjörðir sínar. Tómas hafði myrt elskhuga fyrrum konu sinnar.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3969743 Horfði á morðingjann hlaða riffilinn aftur og forðaði sér][http://www.visir.is/myrti-elskhuga-fyrrverandi-konu-sinnar-og-svipti-sig-svo-lifi/article/200770729025 Myrti elskhuga fyrrverandi konu sinnar og svipti sig svo lífi] </ref> |} === 7. október 2007=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Höfuðáverkar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~44 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Borgþór Gústafsson (1963–2007) lést eftir mikla höfuðáverka. Ákærði, Þórarinn Gíslason, neitaði sök og bar við minnisleysi sökum drykkju og lyfjaneyslu. Dómarar töldu sök Þórarins óvéfengjanlega og var Þórarinn í kjölfarið dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Héraðsdómi Reykjavíkur þann 22. maí 2008.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S200800458&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Þórarins Gíslasonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} == 17. ágúst 2009== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Höfuðáverkar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~31 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~31 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Bragi Friðþjófsson (1978–2009) lést eftir höfuðáverka af völdum Bjarka Freys Sigurgeirssonar (1978–2020) í herbergi Bjarka í Hafnarfirði. Bjarki játaði morðið að hluta og var dæmdur í '''16''' ára fangelsisvist af Héraðsdómi Reykjaness þann 30. nóvember 2009.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S200900821&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Bjarka Freys Sigurgeirssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://www.visir.is/bjarki-freyr-fekk-16-ar/article/2009470809177 Bjarki Freyr fékk 16 ár]</ref> |} =2010 - 2019= ==2010== === 8. maí 2010=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Tilefnislaus líkamsárás. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjanesbær]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~53 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~31 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Haukur Sigurðsson (1957–2010) lést eftir mikla áverka sem Ellert Sævarsson (1979–) veitti honum. Ellert játaði á sig morðið en hann var bæði undir áhrifum áfengis og amfetamíns er morðið átti sér stað. Ellert mætti Hauki á göngu í Reykjanesbæ og taldi af einhverjum ástæðum að Haukur væri barnaníðingur. Haukur og Ellert þekktust ekki og var árásin að öllu tilefnislaus. Hann veittist að Hauki eftir einhver orðaskipti og barði, sparkaði í hann þar sem hann lá í jörðinni og að endingu kastaði hann hellustein sem hann fann í höfuð Hauks, með þeim afleiðingum að hann lést. Blaðberi fann lík Hauks og hringdi á lögreglu. Ellert var dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Héraðsdómi Reykjaness þann 27. september 2010.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201000585&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Ellerts Sævarssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://www.visir.is/sudurnesjamordid--gret-thegar-hann-lysti-mordinu/article/2010348014320 Suðurnesjamorðið][http://www.mbl.is/frettir/forsida/2010/09/09/jatadi_manndrap_fyrir_domi/ Játaði manndráp fyrir dómi][http://www.dv.is/frettir/2010/6/18/mord-i-reykjanesbae-mennirnir-thekktust-ekki/ Morðið í Reykjanesbæ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100621041923/http://www.dv.is/frettir/2010/6/18/mord-i-reykjanesbae-mennirnir-thekktust-ekki/ |date=2010-06-21 }}</ref> |} === 15. ágúst 2010=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás á heimili |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Hafnarfjörður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~37 ára framkvæmdastjóri sælgætisgerðarinnar Góu |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~23 ára maður ástfanginn af kærustu hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Hannes Þór Helgason (1973–2010) var stunginn til bana og játaði Gunnar Rúnar Sigurþórsson (1987–) að hafa myrt Hannes og var hann dæmdur í '''16''' ára fangelsi af hæstarétti árið 2011. Málið tengdist kærustu Hannesar en Gunnar var ástfanginn af henni. Gunnar hafði árinu áður birt myndband af sér þar sem hann lýsti yfir eldheitri ást sinni á þessari kærustu Hannesar.<ref>[http://www.visir.is/haestirettur-daemir-gunnar-runar-i-16-ara-fangelsi/article/2011111019492 Hæstiréttur dæmir Gunnar Rúnar í 16 ára fangelsi 2011]</ref> |} === 14. nóvember 2010=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður gengur í skrokk á föður sínum. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 61 árs tónlistarmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 31 árs sonur hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14 ár |- | colspan="2" | Ólafur Þórðarson, tónlistarmaður, (1949–2011) varð fyrir líkamsárás þann 14. nóvember 2010 og lést af völdum þeirra áverka sem hann hlaut í árásinni þann 4. desember 2011. Ákærði, sonur Ólafs, Þorvarður Davíð Ólafsson (1979–2013) játaði að hafa veitt föður sínum áverkana sem leiddu til andláts Ólafs. Þorvarður, sem var undir áhrifum áfengis og fíkniefna, hlaut 14 ára fangelsisdóm í Héraðsdómi.<ref>https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926–11e5-80c6-005056bc6a40&id=bf9a216d-3c7e-430f-8b87-aa0c0ddc7c6c{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>http://www.visir.is/g/2011111209593</ref> |} ==2011== === 12. maí 2011=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Heiðmörk]], nærri [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~21 árs kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 25 ára sambýlismaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Þóra Elín Þorvaldsdóttir (1990–2011) var kyrkt af sambýlismanni sínum og barnsföður, Axel Eskfjörð Jóhannssyni, í Heiðmörk. Axel keyrði hana upp á Landspítalann eftir að hún lést og gaf sig fram. Hann var dæmdur '''ósakhæfur''' og var vistaður á réttargeðdeild.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201100849&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Axels Jóhannssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://www.pressan.is/Frettir/Lesafrett/mordid-i-heidmork-axel-leiddur-fyrir-domara---rikissaksoknari-vill-lokad-thinghald Axel Jóhannsson leiddur fyrir dómara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624181615/http://www.pressan.is/Frettir/Lesafrett/mordid-i-heidmork-axel-leiddur-fyrir-domara---rikissaksoknari-vill-lokad-thinghald |date=2016-06-24 }}</ref> |} === 2. júlí 2011=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Móðir kyrkir nýfætt barn sitt og sker í andlit þess |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Nýfætt barn |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | [[Litáen| Litháensk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 2 ár |- | colspan="2" | Agné Krataviciuté sögð hafa kyrkt nýfætt sveinbarn sitt þar til það lést á baðherbergi á Hót­el Frón. Barnið var líka með skurðáverka á andliti. Agné neitaði sök en var dæmd til '''2''' ára fangelsisvistar þann 28. mars 2012.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201101651&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Agné Krataviciuté]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} === 14. júlí 2011=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður stunginn til bana á veitingastað |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~45 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~39 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Hilmar Þórir Ólafsson (1966–2011) var stunginn til bana á veitingastaðnum Monte Carlo í Reykjavík. Redouane Naoui (1972–) var sakfelldur fyrir morðið og var dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Héraðsdómi Reykjavíkur þann 24. nóvember 2011.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201101558&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Redouane Naoui]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} == 3. febrúar 2012== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~36 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~23 ára unnusti hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Þóra Eyjalín Gísladóttir (1976–2012) var stungin til bana í Hafnarfirði. Hlífar Vatnar Stefánsson (1989–), unnusti hinnar látnu, játaði á sig morðið og var dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Hæstarétti þann 17. janúar 2013.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201200349&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Hlífars Vatnars Stefánssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} ==2013== === 17. mars 2013=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður hristir ungt barn sitt harkalega. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 5 mánaða stúlka |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | [[Bretland| Breskur]] faðir hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 5 ár |- | colspan="2" | Scott James Carcary var sagður hafa hrist fimm mánaða gamla dóttur sína það harkalega að hún lést nokkrum tímum síðar. Scott neitar sök en var dæmdur í '''5''' ára fangelsi í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 10. apríl 2014.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201301270&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Scott James Carcary]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} === 7. maí 2013=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Egilsstaðir]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~60 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~25 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Karl Jónsson (1953–2013) stunginn til bana á heimili sínu á Egilsstöðum. Friðrik Brynjar Friðriksson (1988–) var dæmdur í '''16''' ára fangelsi fyrir morðið af Héraðsdómi Austurlands þann 23. október 2013. Hæstiréttur staðfesti þann dóm þann 18. júní 2014.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201300044&Domur=5&type=1&Serial=1 Dómur í máli Friðriks Brynjars Friðrikssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[www.mbl.is/frettir/innlent/2014/06/18/stadfestir_16_ara_fangelsisdom/ Staðfestir 16 ára fangelsisdóm]</ref> |} == 27. september 2014== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 26 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 29 ára [[Pólland| pólskur]] eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Ríkissaksóknari hefur gefið út ákæru fyrir manndráp á hendur 29 ára gömlum karlmanni, Mariusz Brozio (1985– ). Hann er sakaður um að hafa orðið 26 ára eiginkonu sinni að bana í íbúð þeirra í Stelkshólum þann 27. september 2014. Maðurinn er talinn hafa banað henni með því að þrengja að öndunarvegi hennar.<ref>http://www.visir.is/g/2015150229693</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2014/10/17/akaeruvaldid-fer-fram-aframhaldandi-gaesluvardhald/ |title=Geymd eintak |access-date=2018-12-06 |archive-date=2015-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151204001543/http://www.dv.is/frettir/2014/10/17/akaeruvaldid-fer-fram-aframhaldandi-gaesluvardhald/ |url-status=dead }}</ref> |} ==2015== === 14. febrúar 2015=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~41 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | [[Pólland| Pólsk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Danuta Kaliszewska stakk sambýlismann sinn til bana á heimili þeirra. Hún var dæmd í '''16''' ára fangelsi. Hún neitaði sök.<ref>http://www.visir.is/manndrap-i-hafnarfirdi--daemd-i-16-ara-fangelsi/article/2015150719954</ref> |} === 2. október 2015=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Akranes]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Maður játaði að hafa sett hendur um háls manns á Akranesi og hert að. Hann hefur einnig játað að hafa sett reim um háls mannsins og hert.<ref>http://www.ruv.is/frett/jatar-ad-hafa-hert-ad-halsi-manns-med-reim</ref><ref>[http://www.ruv.is/frett/gunnar-orn-i-16-ara-fangelsi-fyrir-mord] Gunnar Örn í 16 ára fangelsi fyrir morð (RÚV 27.10.2016)</ref> |} === október 2015=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Mennirnir bjuggu báðir í búsetukjarna fyrir geðfatlaða |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Maður fannst myrtur við Miklubraut. Grunaður maður var handtekinn.<ref>[http://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/10/22/manndrap_vid_miklubraut/ Manndráp við Miklubraut] Skoðað 19. janúar 2016.</ref> Maðurinn sem dó og sá sem ákærður var fyrir manndráp bjuggu í búsetukjarna fyrir geðfatlaða við Hringbraut<ref>[http://www.visir.is/g/2016160129289] Ákærður fyrir manndráp á Hringbraut (Vísir 25. janúar 2016)</ref> |} == 13. apríl 2016== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skýtur konu sína og síðan sjálfan sig |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Akranes]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 54 ára [[Rússland| rússnesk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Íslenskur eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Guðmundur Valur Óskarsson skaut eiginkonu sína til bana á Akranesi og framdi því næst sjálfsmorð.<ref>http://www.visir.is/myrti-konu-sina-og-svipti-sig-sidan-lifi/article/2016160419531</ref> Konan hét Nadezda Edda Tarasova og var rússnesk. Hún var 54 ára en Guðmundur var á sjötugsaldri og hafði glímt við langvarandi veikindi.<ref>http://www.visir.is/nofn-hjonanna-sem-fundust-latin-a-akranesi/article/2016160419344</ref> |} ==2017== === 14. janúar 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | [[Grænland| Grænlenskur]] sjómaður tekur stúlku upp í bíl sinni niðri í [[Miðborg Reykjavíkur| miðbæ Reykjavíkur]] og kastar henni út í sjó á [[Suðurland| Suðurlandi]]. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Suðurland]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 20 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 30 ára [[Grænland| grænlenskur]] sjómaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 19 ár |- | colspan="2" | Birna Brjánsdóttir fannst látin í fjöru við Selvogsvita þann 22. janúar eftir að hafa verið týnd í rúma viku. 2 menn, grænlenskir sjómenn af togaranum ''Polar Nanoq'', voru grunaðir um verknaðinn og sátu í haldi. Síðar beindist grunurinn að öðrum mannanna, Thomasi Möller Olsen sem situr í haldi. Hann neitar enn sök. Blóðblettir úr Birnu fundust meðal annars í bíl sem hann tók á leigu og öryggismyndavélar í Reykjavík og Hafnarfirði náðu myndum af bílnum. Olsen fékk '''19''' ára fangelsisdóm fyrir morðið og fíkniefnainnflutning. Honum til refsiþyngdar var metið að hann hafi reynt að afvegaleiða lögreglu og varpa sök á félaga sinn.<ref>[http://www.visir.is/g/2017170928711/thomas-fekk-thyngri-dom-fyrir-ad-varpa-sok-a-skipsfelaga-sinn Thomas fékk þyngri dóm fyrir að varpa sök á skipsfélaga sinn] Vísir skoðað 29 sept. 2017.</ref> |} === 7. júní 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Árásin er talin hafa tengst handrukkun |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | Mosfellsdalur, [[Mosfellsbær]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Tveir menn |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |6 ár |- | colspan="2" | Arnar Jónsson Aspar lést við árás að Æsustöðum í Mosfellsdal. Árásin er talin hafa tengst handrukkun. Sex voru handtekin, fimm karlar og ein kona. <ref>[http://www.ruv.is/frett/tveir-hinna-handteknu-voru-daemdir-i-februar Tveir hinna handteknu voru dæmdir í febrúar] Rúv, skoðað 8. júní 2017.</ref> |} === 21. september 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkamsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona frá [[Lettland| Lettlandi]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Hælisleitandi frá [[Jemen]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Erlend kona á fimmtugsaldri varð fyrir líkamsárás að kvöldi til á Hagamel 18. Hún varð úrskurðuð látin á Landspítalanum. Tveir karlmenn voru handteknir á vettvangi, annar var erlendur ríkisborgari á fertugsaldri og var hann gestkomandi, en hinn var Íslendingur á þrítugsaldri og búsettur í húsinu. Konan sem lést bjó einnig í húsinu.<ref>[http://www.visir.is/g/2017170929685/manndrap-a-melunum Manndráp á Melunum] Vísir, skoðað 22. september 2017.</ref> Maðurinn var hælisleitandi frá [[Jemen]] en konan, Sanita Braune, frá Lettlandi.<ref>[http://www.visir.is/g/2017170928728/hinn-grunadi-i-hagamelsmalinu-urskurdadur-i-fjogurra-vikna-gaesluvardhald Hinn grunaði í Hagamelsmálinu úrskurðaður í fjögurra vikna gæsluvarðhald] Vísir, skoðað 29. sept. 2017.</ref> Maðurinn, Khaled Cairo, hafði slegið Sanitu með glerflöskum og slökkvitæki. Hann kvaðst vera ósáttur að hún hafi verið í tygjum við blökkumann. Cairo hegðaði sér undarlega í samskiptum við lögreglu og í dómssal. Hann var þó ekki metinn ósakhæfur eða siðblindur og var dæmdur í 16 ára fangelsi.<ref>[http://www.visir.is/g/2018180418835/daemdur-i-16-ara-fangelsi-fyrir-manndrap-a-hagamel Dæmdur í 16 ára fangelsi fyrir manndráp á Hagamel] Vísir, skoðað 18. apríl, 2018.</ref> |} === 3. desember 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás um nótt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 20 ára [[Albanía| albanskur]] maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 25 ára Íslendingur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |17 ár |- | colspan="2" | Tveir albanskir karlmenn voru stungnir af íslenskum karlmanni á þrítugsaldri á Austurvelli um miðja nótt í kjölfar slagsmála. Annar maðurinn lést nokkrum dögum síðar á sjúkrahúsi.<ref>[http://www.ruv.is/frett/latinn-eftir-hnifstunguaras-a-austurvelli Látinn eftir hnífsstunguárás á Austurvelli] Rúv, skoðað 9. des. 2017.</ref> Gerandinn Dagur Hoe Sigurjónsson (1992– ) var ákærður fyrir að bana hinum albanska Klevis Sula (1997–2017) á Austurvelli í byrjun desember 2017. Samkvæmt ákærunni stakk hann Sula fjórum sinnum. Dagur var jafnframt ákærður fyrir tilraun til manndráps með því að hafa við sama tilefni stungið annan albanskan mann þrisvar þannig að sá hlaut meðal annars slagæðablæðingu.<ref>http://www.ruv.is/frett/akaerdur-fyrir-mord-og-manndrapstilraun</ref> Dagur var dæmdur í 17 ára fangelsi.<ref>[http://www.visir.is/g/2018180629807 Dagur Hoe dæmdur í 17 ára fangelsi] Vísir, skoðað 16. júlí 2018</ref> |} == 31. mars 2018== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður banar bróður sínum í Árnessýslu<br /> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Suðurland]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 65 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Bróðir hins látna |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |7 ár, síðar lengt í 14 ár |- | colspan="2" | Ragnar Lýðsson (24. nóvember 1952–31. mars 2018) fannst látinn á bænum Gýgjarhóli II í Árnessýslu. Þrír bræður voru á staðnum er atvik átti sér stað. Valur Lýðsson, bróðir Ragnars og ábúandi á bænum tilkynnti um andlátið. Frásögn hans af hvernig á andlátið bar til þótti ótrúverðug og í framhaldinu var hann grunaður um manndráp. Þriðja bróðurnum var sleppt að lokinni skýrslutöku, hann var sofandi þegar umrædd átók áttu sér stað. Ummerki voru um átök á vettvangi og bráðabirgðakrufning leiddi í ljós að áverkar á líkinu hafi orðið Ragnari að bana.<ref>[http://www.ruv.is/frett/brodirinn-grunadur-um-manndrap Bróðirinn grunaður um manndráp] Rúv, skoðað 3. apríl, 2018.</ref> |} == 8. desember 2019== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Manni hrint af svölum. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Úlfarsárdalur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Litáskur karlmaður á fimmtugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Litáskur karlmaður á sextugsaldri <ref>[https://www.visir.is/g/20202009982d/akaerdur-fyrir-mord-med-thvi-ad-kasta-manni-fram-af-svolum Ákærður fyrir morð með því að kasta manni fram af svölum]Vísir, skoðað 9 sept 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Sýknaður |- | colspan="2" |Litáskur maður á fimmtugsaldri fannst látinn fyrir utan fjölbýlishús í Grafarholti. Arturas Leimontas er sagður hafa ráðist á manninn og kastað honum svo fram af svölum íbúðarinnar með þeim afleiðingum að hann lést skömmu síðar. Arturas neitaði sök en var dæmdur í 16 ára fangelsi í Héraðsdómi en var síðar sýknaður í Landsrétti. Landsréttur hélt því fram að enginn vitni gætu staðfest það sem Arturas var gefið að sök og að gögn úr réttarmeinafræðirannsókn málsins stæðust ekki.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212123846d/syknadur-i-landsretti-eftir-sextan-ara-dom-i-heradi|title=Sýknaður í Landsrétti eftir sextán ára dóm í héraði - Vísir|date=2021-06-18|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} =2020 - 2029= ==2020== === 28. mars 2020=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona fannst látin á heimili sínu. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Sandgerði]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona á sextugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á sextugsaldri, sambýlismaður konunnar <ref>[https://www.ruv.is/frett/2020/04/08/gaesluvardhald-framlengt-til-15-april Gæsluvarðhald framlengt...]Rúv, skoðað 20. apríl 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |14 ár |- | colspan="2" |Björg Ástríðardóttir (1968–2020) fannst látin á heimili sínu í Sandgerði þar sem hún bjó með eiginmanni sínum. Ragnar Sigurður Jónsson (1965– ), eiginmaður Bjargar, var handtekinn 4 dögum síðar grunaður um að hafa banað eiginkonu sinni með því að hafa þrengt að hálsi hennar þar til hún lést. Ragnar bar við minnisleysi sökum drykkju en var dæmdur í '''14 ára''' fangelsi í júní 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222247210d/-hvernig-af-hendirdu-lik-fyrir-mis-tok-|title=„Hvernig af­hendirðu lík fyrir mis­tök?“ - Vísir|date=2022-11-04|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} === 6. apríl 2020=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Sonur réðst á móður og stjúpföður með hnífi |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Móðir geranda |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á þrítugsaldri <ref>[https://www.visir.is/g/2020142808d/mordid-i-hafnarfirdi-logregla-var-a-heimilinu-fimm-timum-fyrir-andlatid Morðið í Hafnarfirði...]Vísir, skoðað 15. apríl 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |Fellt niður vegna andláts geranda. |- | colspan="2" |Maður á þrítugsaldri veittist að móður sinni og sambýlismanni hennar með hníf með þeim afleiðingum að móðir mannsins lést. Hann stakk móður sína tvívegis og veitti sambýlismanni hennnar stungusár á höku og á handlegg<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20202013985d/haskalegur-akstur-og-haettuleg-aras-a-samvisku-grunads-mordingja|title=Háskalegur akstur og hættuleg árás á samvisku grunaðs morðingja - Vísir|date=2020-09-21|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref>. Maðurinn svipti sig lífi á réttargeðdeild Landspítalans á jóladag 2020 og var málið fellt niður.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212057020d/manndrapsmal-fellt-nidur-vegna-andlats-akaerda|title=Manndrápsmál fellt niður vegna andláts ákærða - Vísir|date=2021-05-01|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} === 25. júní 2020=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður kveikti í húsi á Bræðraborgarstíg |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 3 Pólverjar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á sjötugsaldri <ref>[bruninn-a-braedraborgarstig-talinn-manndrap-af-asetningi Bruninn á Bræðraborgastíg talinn manndráp af ásetningi]Vísir, skoðað 25. júlí 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" |3 Pólverjar létu lífið og 4 slösuðust eftir íkveikju á Bræðraborgarstíg. Marek Moszczynski var handtekinn skömmu síðar við rússnenska sendiráðið grunaður um íkveikjuna. Marek hafði sýnt undarlega hegðun dagana fyrir íkveikjuna og var dæmdur '''ósakhæfur''' í Landsrétti og gert að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun (réttargeðdeild).<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222274209d/domur-stad-festur-i-braedra-borgar-stigs-malinu|title=Dómur stað­festur í Bræðra­borgar­stígs­málinu - Vísir|date=2022-10-06|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref> |} == 13. febrúar 2021== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Morð í austur-Reykjavík, skotið á mann fyrir utan heimili hans í Rauðagerði. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á fertugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 4 einstaklingar. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" |Armando Beqirai (1988–2021) var skotinn níu sinnum fyrir utan heimili sitt í Rauðagerði. Angjelin Sterkaj (1986–) játaði að hafa banað Armando. Claudia Sofiu Coelho Carvalho, Murat Selivrada, Shpetim Qerimi voru einnig gert að sök samverknað í morðinu á Armando. Murat er sagður hafa vísað Claudiu á tvær bifreiðar í umsjón Armando sem hún sat fyrir og gerði Angjelin viðvart um ferðir Armandos þetta kvöld. Shpetim Qerimi var sakaður um að hafa ekið Angjelin að heimili Armando. Angjelin var dæmdur í 16 ára fanglesi og voru Claudia, Murat og Shepetim sýknuð í héraðsdómi. Landsréttur þyngdi dóminn töluvert og dæmdi Angjelin í 20 ára fanglesi og samverkamenn hanns í 14 ára fangelsi. Hæstaréttur mildaði dóminn og var Angjelin dæmdur í '''16 ár''', Claudia í '''3 ár''', Murat í '''4 ár''' og Shpetim í '''10 ár'''. Hæstiréttur sagði Landsrétt hafa skortið lagalega heimild í dómsúrskurð sínum. Á tímabili sátu 9 einstaklingar í gæsluvarðhaldi vegna málsins og er þetta ein umfangsmesta rannsókn í sögu lögreglunnar í seinni tíð.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232430562d/domar-i-rauda-gerdis-malinu-mildadir-veru-lega|title=Dómar í Rauða­gerðis­málinu mildaðir veru­lega - Vísir|date=2023-06-21|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} ==2022== === 4. júní 2022=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður fannst látinn fyrir utan heimili sitt í Barðavogi í Reykjavík. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á fimmtugsaldri. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á þrítugsaldri. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár<ref>[https://www.visir.is/g/20232407443d/magnus-aron-daemdur-i-sextan-ara-fangelsi-i-barda-vogs-malinu/ Magnús Aron dæmdur í sextán ára fangelsi í Barða­vogs­málinu] Vísir, sótt 27/4 2023</ref> |- | colspan="2" |Gylfi Bergmann Heimisson (1975–2022) fannst látinn fyrir utan heimili sitt í Barðavogi. Nágranni Gylfa, Magnús Aron Magnússon (2001–) játaði á sig verknaðinn. Gylfi er sagður hafa bankað uppi hjá Magnúsi í risíbúð þar sem Magnús bjó með móður sinni sem lá þá inni á sjúkrahúsi. Ætlaði Gylfi þá að ræða við Magnús eftir að hann sló til annars nágranna kvöldið áður. Magnús er þá sagður hafa hrint Gylfa og átök brotist út í stiganum frá risinu. Átökin bárust út á malarplan fyrir framan húsið þar sem Magnús ítrekað sparkaði og kýldi Gylfa með þeim afleiðingum að hann lést. Magnús var dæmdur í '''16 ára''' fangelsi í Héraðsdómi.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232407443d/magnus-aron-daemdur-i-sextan-ara-fangelsi-i-barda-vogs-malinu|title=Magnús Aron dæmdur í sextán ára fangelsi í Barða­vogs­málinu - Vísir|date=2023-04-27|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} ===21. ágúst 2022=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Tveir látast eftir skotárás, árásarmaður og fórnarlamb. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Blönduós |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður í kringum þrítugt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Sonur hjónanna var ekki ákærður og málið fellt niður á grundvelli neyðarvarnar. |- | colspan="2" |Eva Hrund Pét­urs­dótt­ir (1969–2022) var skotin til bana á heimili sínu á Blönduósi og Kári Kárason, eiginmaður Evu, særðist einnig alvarlega<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2022/08/23/nofn_hjonanna_sem_urdu_fyrir_arasinni/|title=Nöfn hjónanna sem urðu fyrir árásinni|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref>. Árásarmaðurinn Brynjar Þór Scheel Guðmundsson (1986–2022)<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222306334d/efna-til-sofnunar-fyrir-fjolskyldu-brynjars-thors-a-blonduosi|title=Efna til söfnunar fyrir fjölskyldu Brynjars Þórs á Blönduósi - Vísir|date=2022-03-09|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref> fannst einnig látinn á vettvangi. Brynjar fór inn um ólæstar dyr á heimili hjónana vopnaður afsagaðri haglabyssu og veiðihníf, Þegar Brynjar varð var við að gestir væru í húsinu sneri hann aftur út og Kári á eftir honum. Orðaskipti urðu á milli Kára og Brynjars sem enduðu með því að Brynjar skaut Kára í kviðinn. Því næst sneri Brynjar aftur inn í húsið og skaut Evu í höfuðið þar sem hún stóð inni í stofu. Þegar Brynjar var að endurhlaða byssuna náði sonur hjónana sem var gestkomandi í húsinu að afvopna Brynjar og yfirbuga hann með þeim afleiðingum að hann lést út frá súrefnisskorti. Lögregla hafði áður haft afskipti af Brynjari vegna hótana í garð hjónanna. Sonur hjónanna var ekki ákærður og málið fellt niður á grundvelli neyðarvarnar.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232376454d/rann-sokn-log-reglu-a-blondu-osi-lokid-tok-log-regluna-26-minutur-ad-maeta-a-stadinn|title=Rann­sókn lög­reglu á Blöndu­ósi lokið: Tók lög­regluna 26 mínútur að mæta á staðinn - Vísir|date=2023-10-02|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref> |} === 3. október 2022=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður var stunginn til bana í heimahúsi á Ólafsfirði.<ref>[https://www.visir.is/g/20232465744d/steinthor-hafi-stungid-tomas-tvisvar Steinþór hafi stungið Tómas tvisvar] Vísir, sótt 22. september 2023</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Ólafsfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi |Tómas Waagfjörð, 47 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Steinþór Einarsson, 37 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 8 ár <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-01-09-atta-ara-fangelsi-fyrir-manndrap-a-olafsfirdi-401500 8 ára fangelsi fyrir manndráp á Ólafsfirði] 9. janúar 2024, Rúv.is</ref> |- | colspan="2" |Tómas Waagfjörð (1976-2022) var stunginn til bana í heimahúsi á Ólafsfirði þar sem hann hugðist sækja eiginkonu sína eftir að hún leitaði til vinar eftir rifrildi þeirra hjóna. Steinþór Einarsson (1986-) vinur konunar reyndi um hríð að koma Tómasi út úr húsinu en án árangurs. Endaði það með því að Steinþór kastaði sólgleraugum sem hann bar á höfði sér í Tómas, við þar reiddist Tómas mikið og dróg upp hníf sem hann stakk Steinþór með bæði í kinn og læri. Í átökunum hlaut Tómas tvö stungusár á mjöðm sem leiddu til þess að hann lést. Steinþór bar fyrir dómi að um neyðarvörn væri að ræða en var þó á endanum dæmdur til '''8 ára''' fangelsisvistar.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252670725d/olafsfjardarmalid-fer-fyrir-haestarett|title=Ólafsfjarðarmálið fer fyrir Hæsta­rétt - Vísir|last=Stefánsson|first=Jón Þór|date=2025-03-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> |} == 2023 == === 20. apríl 2023=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Pólskur maður var stunginn til bana á bílaplani í Hafnarfirði. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi |Bartolomiej Kamil Bielenda, 27 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 19 ára karlmaður <ref>[https://www.visir.is/g/20232406158d/stulkunni-sleppt-ur-haldi-og-einn-buinn-ad-jata Stúlkunni sleppt úr haldi og einn búinn að játa] Vísir, sótt 24/4 2023</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 12 ár |- | colspan="2" |Bartlomiej Kamil Bielenda (1996-2023) lést af sárum sínum eftir að hafa orðið fyrir stunguárás á bílastæði við Fjarðarkaup í Hafnafirði. Sæmundur Tryggvi Norðquist Sæmundsson (2004-)<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232484272d/tiu-ara-fangelsi-fyrir-manndrapid-vid-fjardarkaup|title=Tíu ára fangelsi fyrir mann­drápið við Fjarðar­kaup - Vísir|last=Stefánsson|first=Kolbeinn Tumi Daðason,Jón Þór|date=2023-03-11|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> gekkst við því að hafa umrætt kvöld hafa hitt á Bartlomiej á Íslenska Rokkbarnum þar sem Sæmundur var ásamt öðrum, til orðaskipta hafi komið á milli mannana vegna fíkniefnaskuldar sem hafi svo brotist út í átök hinum megin við götuna á bílastæðinu við Fjarðarkaup. Sæmundur ásamt tveimur mönnum eru sagðir hafa ráðist að Bartlomiej. Sæmundur á þá að hafa stungið Bartlomiej sex sinnum sem leiddi til dauða hans. Fjórir voru ákærðir í málinu, þrír drengir ásamt einnar stúlku sem tók atlöguna upp á myndband. Sæmundur hlaut '''12 ára''' dóm og samverkamenn hans '''4 ár''' hver, stúlkan hlaut '''6''' mánuði skilorðsbundna. Við dóm var tekið tillit til geranda sökum ungs aldurs þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242582194d/domar-vegna-manndrapsins-i-hafnarfirdi-thyngdir|title=Dómar vegna mann­drápsins í Hafnar­firði þyngdir - Vísir|last=Kjartansson|first=Kjartan|date=2024-07-06|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> |} ===27. apríl 2023=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Konu ráðinn bani í heimahúsi |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Selfoss]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi |Sofia Sarmite Kolesnikova, 28 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Daníel Andri Einarsson <ref>[https://www.visir.is/t/3530] Vísir sótt 18/6 2023</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Gerandi lést erlendis áður en hann hlaut dóm. <ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-09-10-madur-sem-er-grunadur-um-ad-hafa-banad-konu-a-selfossi-er-latinn-421555|title=Maður sem er grunaður um að hafa banað konu á Selfossi er látinn - RÚV.is|last=Guðmundsdóttir|first=Ingibjörg Sara|date=2024-09-10|website=RÚV|access-date=2024-09-16}}</ref> |} ===17. júní 2023=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður var stunginn til bana í Hafnarfirði. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Pólskur karlmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Meðleigjandi, Pólskur karlmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-06-daemdur-i-sextan-ara-fangelsi-fyrir-ad-stinga-medleigjanda-sinn-til-bana-399070/|title=Dæmdur í sextán ára fangelsi fyrir að stinga meðleigjanda sinn til bana - RÚV.is|last=Örlygsdóttir|first=Urður|last2=Gunnarsson|first2=Freyr Gígja|date=2023-12-06|website=RÚV|access-date=2024-03-26}}</ref> |- | colspan="2" |Jaroslaw Stanislaw Kaminski (1977-2023) lést eftir að meðleigjandi hans Maciej Jakub Talik (1984-) stakk hann fimm sinnum í íbúð þeirra í Hafnarfirði. Mennirnir höfðu sama kvöld farið út á lífið en þegar aftur var komið í heimahúsið hafi Maciej krafið Jaroslaw um ógreidda fjármuni sem hann hafi átt að skulda Maciej fyrir leigu. Til átaka hafi komið milli mannana sem endaði með því að Jaroslaw lést af sárum sínum. Maciej bar fyrir sig neyðarvörn en var dæmdur til '''16 ára''' fangelsis vistar í Landsrétti.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242626585d/sextan-ara-domur-fyrir-manndrap-i-drangahrauni-stendur|title=Sex­tán ára dómur fyrir mann­dráp í Drangahrauni stendur - Vísir|last=Stefánsson|first=Jón Þór|date=2024-09-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> |} === 21. september 2023 === {| class="wikitable" ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður fannst látinn á heimili sínu með fjölda áverka. Sambýliskona hans var handtekin, grunuð um verknaðinn. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | Bátavogur, [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á sextugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Dagbjört Rúnarsdóttir |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár <ref>https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/07/25/dagbjort_daemd_i_10_ara_fangelsi_fyrir_likamsaras/</ref> |- | colspan="2" |Karlmaður á sextugsaldri lést eftir að sambýliskona hans Dagbjört Rúnarsdóttir (1981-) veitti honum áverka í íbúð hennar í Bátavogi. Dagbjört er sögð hafa dagana 22.-23. september beitt sambýlismann sinn ítrekuðu grófu líkamlegu ofbeldi yfir tveggja daga skeið með þeim afleiðingum að hann lést. Dagbjört tók atlöguna upp á símann sinn. Dagbjört kenndi manninum um að hafa valdið dauða hunds hennar sem fannst í frysti á vettvangi. Dagbjört var dæmd í '''16 ára''' fangelsi árið 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2024/01/15/mordid-batavogi-heradssaksoknari-lysir-misthyrmingum-dagbjartar/|title=Morðið í Bátavogi: Héraðssaksóknari lýsir misþyrmingum Dagbjartar|date=2024-01-15|website=DV|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242589708d/-eg-myndi-aldrei-gera-honum-eitt-eda-neitt-|title=„Ég myndi aldrei gera honum eitt eða neitt“ - Vísir|last=Stefánsson|first=Jón Þór|date=2024-06-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252691191d/refsing-dag-bjartar-thyngd-veru-lega|title=Refsing Dag­bjartar þyngd veru­lega - Vísir|last=Sæberg|first=Jón Þór Stefánsson,Árni|date=2025-02-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-20}}</ref> |} ==2024== === 31. janúar=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Móðir banar barni í Kópavogi. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 6 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Móðir drengsins |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 18 ár |- | colspan="2" |6 ára drengur lést eftir að móðir hans bar kodda fyrir vit hans með þeim afleiðingum að drengurinn lést, því næst fór konan inn til eldri sonar síns þar sem hann svaf og þrýsti andliti hans í rúmið þannig hann gat ekki andað. Drengurinn náði þó að komast undan taki móður sinnar og flúði heimilið. Konan, sem er frá Írak, hafði verið búsett á Íslandi í um 4 ár þegar verknaðurinn var framinn. Konan var dæmd í '''18 ára''' fangelsi í Héraðsdómi.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-11-08-thyngsti-domur-yfir-konu-her-a-landi-i-meira-en-heila-old-426977|title=Þyngsti dómur yfir konu hér á landi í meira en heila öld - RÚV.is|last=Gunnarsson|first=Freyr Gígja|date=2024-11-08|website=RÚV|access-date=2025-02-18}}</ref> |} ===20. apríl=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Manni banað í sumarhúsi. Tveir litáskir karlmenn í gæsluvarðhaldi vegna gruns um morðið. <ref>[https://www.visir.is/g/20242559820d/madur-a-fertugsaldri-talinn-hafa-verid-myrtur-i-sumarhusi] Vísir, 2/4 2024</ref> |- |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Kiðjaberg |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á fertugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Litáískur karlmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 10 ár <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-tiu-ara-fangelsisdomur-i-kidjabergsmalinu-467411 Tíu ára fangelsisdómur í Kiðjabergsmálinu] Rúv, sótt 19. febrúar 2026</ref> |} ===22. apríl=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Kona fannst látin í heimahúsi. Grunur um saknæmt athæfi. <ref>[https://www.visir.is/g/20242560861d/grunadur-um-ad-hafa-radid-konu-sinni-bana Grunaður að hafa ráðið konu sinni bana] Vísir, 23/4 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Akureyri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona um fimmtugt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Karlmaður á sjötugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 12 ár [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/12/09/12_ara_fangelsi_fyrir_ad_bana_barnsmodur_sinni/ <nowiki>[86]</nowiki>] |} ===22. ágúst=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Hjón fundust látin í heimahúsi í Neskaupstað. Myrt með hamri. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-08-23-andlat-i-neskaupstad-komin-er-allgod-mynd-af-thvi-sem-gerdist-420291 Andlát í Neskaupstað, komin er allgóð mynd af því sem gerðist] Rúv, 23/8 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Neskaupstaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolendur | Hjón á áttræðisaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Karlmaður á fimmtugsaldri, Alfreð Þórðarson<ref>[https://www.dv.is/frettir/2025/1/2/mordin-i-neskaupstad-alfred-erling-murkadi-lifid-ur-hjonunum-med-hamri/ Alfreð Erling murkaði lífið úr hjónunum með hamri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250107021416/https://www.dv.is/frettir/2025/1/2/mordin-i-neskaupstad-alfred-erling-murkadi-lifid-ur-hjonunum-med-hamri/ |date=2025-01-07 }} Dv</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" style="text-align: left;" |Hjón á áttræðisaldri fundust látin á heimili sínu á Neskaupstað eftir endurtekin hamarshögg í höfuðið af hálfu Alfreðs Þórðarsonar. Eftir árásina stal Alfreð bíl hjónanna og veitti lögreglan honum eftirför þegar bíllinn sást síðar í Reykjavík.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252686794d/sagdist-a-leid-i-hall-grims-kirkju-fyrir-gud-eda-djofulinn|title=Sagðist á leið í Hall­gríms­kirkju fyrir guð eða djöfulinn|last=|first=|date=2025-10-02|website=Vísir|language=is|access-date=2026-01-21}}</ref> Að eigin sögn var hann á leið til Hallgrímskirkju og ætlaði sér þar að kveikja í krossi. Sökum ranghugmynda Alfreðs og mikilla hugsanatruflana var hann metinn ósakhæfur.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252700591d/syknadur-af-a-kaeru-um-ad-verda-hjonum-ad-bana|title=Sýknaður af á­kæru um að verða hjónum að bana|last=|first=|date=2025-03-13|website=Vísir|language=is|access-date=2026-01-21}}</ref> |} ===24. ágúst=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Stúlka lést af sárum sínum eftir stunguárás.<ref>[https://www.visir.is/g/20242614756d/stulkan-er-latin Stúlkan lést af sárum sínum] Vísir 31/8 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Miðbær Reykjavíkur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Bryndís Klara Birgisdóttir, 17 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 16 ára strákur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 8 ár [https://www.visir.is/g/20252720514d/atta-ar-fyrir-ad-bana-bryndisi-kloru] |} ===15. september=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Faðir myrti 10 ára dóttur sína. <ref>[https://www.visir.is/g/20242621847d/is-lenskur-fadir-grunadur-um-ad-hafa-banad-dottur-sinni] Vísir 16/9 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Krýsuvík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 10 ára stúlka |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Faðir stúlkunnar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár<ref>{{Cite web|url=https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926-11e5-80c6-005056bc6a40&id=0f1151a9-8556-4b7b-a482-69ad4073ec9f|title=Dómur|website=www.heradsdomstolar.is|access-date=2025-06-25}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} ===24. október=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Fertugur maður grunaður um morð á móður sinni. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-10-24-karlmadur-i-gaesluvardhald-grunadur-um-ad-myrda-modur-sina-425593] Rúv 24/10 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Sonur hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |} ==2025== === 11. mars=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður fannst þungt haldinn í Gufunesi í Grafarvogi. Hann lést skömmu síðar eftir komu á slysadeild. Þrír voru ákærðir fyrir manndráp. Þeir kúguðu manninnum stórar fjárhæðir eftir að hafa beitt unglingsstúlku sem tálbeitu sem hann mælti sér mót við. <ref>[https://www.visir.is/g/20252735272d/hrotta-legu-of-beldi-lyst-i-a-kaeru-a-hendur-stefani-lukasi-og-matthiasi/ Hrotta­legu of­beldi lýst í á­kæru á hendur Stefáni, Lúkasi og Matthíasi Visir.is, sótt 4. júní, 2025</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á sjötugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 3 karlmenn. 33 ára, 21 árs og 18 ára. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár, 16 ár & 12 ár <ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-13-landsrettur-mildar-refsingu-lukasar-og-stefans-474945|titill= Landsréttur mildar refsingu Lúkasar og Stefáns|útgefandi=Vísir|mánuður=13. maí|ár=2026}}</ref> |- |} === 11. apríl=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona banaði föður sínum á heimili þeirra. <ref>[https://www.visir.is/g/20252714323d/hand-tekin-vegna-and-lats-fodur-hennar Hand­tekin vegna and­láts föður síns] Visir.is, sótt 13. Apríl, 2025</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Garðabær]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður um áttrætt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Dóttir hans á þrítugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár <ref>[https://www.visir.is/g/20252818255d/margret-lof-daemd-i-16-ara-fangelsi Margrét Löf dæmd í 16 ára fangelsi] Vísir, sótt 16. desember 2025</ref> |- |} === 14. júní === {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Frönsk kona grunuð um að bana dóttur sinni og eiginmanni. <ref>[https://www.visir.is/g/20252739329d/fronsk-kona-grunud-um-ad-bana-dottur-sinni-og-eigin-manni] Visir.is, sótt 14. Júní, 2025</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolendur | Dóttir hennar og eiginmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Móðir hennar og eiginkona hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 12 ár | |- |} ==2026== === 26. júlí=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður banaði föður sínum í heimahúsi. <ref>[https://www.visir.is/g/20262917771d/komin-med-skyra-mynd-a-fjolskylduharmleik-i-kopavogi Komin með skýra mynd á fjölskylduharmleik í Kópa­vogi] Visir.is, sótt 12. ágúst, 2026</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á sjötugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Sonur hans á fimmtugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- |} === 9. ágúst === {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður var drepinn með eggvopni. Ellefu voru handteknir á Íslandi og tveir utanlands <ref>[https://www.visir.is/g/20262920026d/tveir-hand-teknir-er-lendis-vegna-mann-drapsins Tveir hand­teknir er­lendis vegna mann­drápsins] Visir.is, sótt 12. ágúst, 2026</ref>. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolendur | Pólskur ríkisborgari |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- |} <div class="mw-collapsible"> <div style="text-align: center; ">Listar yfir [[morð á Íslandi]]</div> <div class="mw-collapsible-content"> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000]] </div> </div> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Morð á Íslandi]] lrudnq775cutwv4ehxlgcpt3sadkaqy 0 148890 1975091 1623884 2026-08-12T13:35:52Z MyraMidnight 41218 Uppfæri upplýsingar og færi flest núverandi undir "Bresk látbragðsleikrit" 1975091 wikitext text/x-wiki '''Látbragðsleikur''' felst því að segja sögur með líkamstjáningu og þá er lítið sem ekkert talað, yfirleitt með mjög ýktum hreyfingum og svipbrigðum. Oft er notast við ósýnilega hluti í leiknum þar sem leikari þykist að eitthvað sé þar, t.d. veggur sem enginn sér. Líkamstjáning hefur alla tíð verið mikilvægur hluti af samskiptum milli fólks, jafnvel áður en mannkynið þróaði með sér talmál og er skiljanlegt fyrir flestum án tungumáls. Látbraðsleikir byggja á þessum skilningi fólks á hreyfingum og svipbrigðum á andlitum sem hentar vel alþjóðlegum vettvangi þar sem engin þörf er á tungumáli. Látbragðsleikir eru ýmist harmleikir eða gamanleikir. == Saga == [[Mynd:Mosaic of the theatrical masks - Google Art Project (crop without borders).jpg|thumb|Mósaíkmynd af leikgrímum frá 2.öld f.Kr]] Hægt er að rekja sögu látbragðsleika aftur til forn rómverja og Grikklands þar sem stakur grímuklæddur sviðsleikari var kallaður ''pantomimus'' (þaðan koma orðin ''mime'' og ''pantomime'' sem eru m.a. notðuð í ensku). Grímur voru notaðar til þess að gera svipbrigði augljósari fyrir áhorfendur úr fjarska, og ólíklegt var að nokkur myndi geta heyrt í leikurunum á sviði. <ref>Annette Lust.[https://www.mime.info/history-lust.html The origins and development of the art of mime] (texti tekinn úr bókinni hennar "From the Greek Mimes to Marcel Marceau and Beyond: Mimes, Actors, Pierrots and Clowns: A Chronicle of the Many Visages of Mime in Theatre"). skoðað 12. ágúst 2026</ref> == Franskir látbragðsleikir == Hvítmálaðir þöglir látbragðsleikarar er fyrirbæri sem hægt er að rekja til Jean Gaspard Deburau í Frakklandi á 17. öldinni sem umbreytti þáverandi ítölskum leiklistarstíl með hvít-máluðum andlitum og pokalegum hnepptum búningum. <ref>[https://www.theatreinparis.com/blog/a-history-of-mime-the-most-oh-so-french-of-art-forms A history of mime, the most oh so french of art forms]. skoðað 12. ágúst 2026</ref> == Trúðaleikur == [[Trúðaleikur]] er gerð af látbragðs-gamanleik og hefur hefðbundinn stíll trúða þróast útfrá hvítu andlitsmálingin og pokalegum hnepptum búningum sem Deburau kynnti til leiks.<ref>[https://www.britannica.com/art/clown Britannica:Clown]. skoðað 12. ágúst 2026</ref> == Bresk látbragðsleikrit == Látbragðsleikrit vinsæl á jólunum í [[Bretland|Bretlandi]], og hefur það þróast í einstakt fyrirbæri sem kallast ''pantomime'' eða ''panto'', en þar í landi hefur orðið allt aðra meiningu en annar staðar í heiminum í dag. Þessi tegund leikhúss þróaðist í [[England|Englandi]] og þekkist á [[Bretland|Bretlandi]], [[Írland|Írlandi]] og í einhverjum mæli í enskumælandi löndum og þá einkum í jólaleikritum og nýársleikritum. Í nútíma breskum látbragðsleik eru ærsl og ýkjur, brandarar og dans. Kynjahlutverkum er gjarnan snúið við (karlleikarar í kvenhlutverkum og öfugt) og oft háð og spé og sagan er oft byggt á þekktu ævintýri eða þjóðsögu. Látbragðsleikurinn er þátttökuleikhús þar sem ætlast er til að áhorfendur syngi með í vissum hlutum verksins og hrópi til leikara.<ref>[https://www.whychristmas.com/customs/panto Pantomimes and Mumming]. skoðað 12. ágúst 2026.</ref> <gallery> WarnePantomine1890.jpg|Bókakápa fyrir jólaleikritið „Christmas Pantomime“ (1890) Dan Leno and Herbert Campbell.jpg|Leikarar úr „Babes in the Woods“ (1897) </gallery> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur|menning}} [[Flokkur:Leiklist]] sb5kvtkonxeut671mebfcyiss9kidou 1975099 1975091 2026-08-12T13:58:53Z MyraMidnight 41218 stafs.villur lagaðar 1975099 wikitext text/x-wiki '''Látbragðsleikur''' felst því að segja sögur með líkamstjáningu og þá er lítið sem ekkert talað, yfirleitt með mjög ýktum hreyfingum og svipbrigðum. Oft er notast við ósýnilega hluti í leiknum þar sem leikari þykist að eitthvað sé þar, t.d. veggur sem enginn sér. Líkamstjáning hefur alla tíð verið mikilvægur hluti af samskiptum milli fólks, jafnvel áður en mannkynið þróaði með sér talmál og er skiljanlegt fyrir flestum án tungumáls. Látbragðsleikir byggja á þessum skilningi fólks á hreyfingum og svipbrigðum á andlitum sem hentar vel alþjóðlegum vettvangi þar sem engin þörf er á tungumáli. Látbragðsleikir eru ýmist harmleikir eða gamanleikir. == Saga == [[Mynd:Mosaic of the theatrical masks - Google Art Project (crop without borders).jpg|thumb|Mósaíkmynd af leikgrímum frá 2.öld f.Kr]] Hægt er að rekja sögu látbragðsleika aftur til forn rómverja og Grikklands þar sem stakur grímuklæddur sviðsleikari var kallaður ''pantomimus'' (þaðan koma orðin ''mime'' og ''pantomime'' sem eru m.a. notuð í ensku). Grímur voru notaðar til þess að gera svipbrigði augljósari fyrir áhorfendur úr fjarska, og ólíklegt var að nokkur myndi geta heyrt í leikurunum á sviði. <ref>Annette Lust.[https://www.mime.info/history-lust.html The origins and development of the art of mime] (texti tekinn úr bókinni hennar "From the Greek Mimes to Marcel Marceau and Beyond: Mimes, Actors, Pierrots and Clowns: A Chronicle of the Many Visages of Mime in Theatre"). skoðað 12. ágúst 2026</ref> == Franskir látbragðsleikir == Hvítmálaðir þöglir látbragðsleikarar er fyrirbæri sem hægt er að rekja til Jean Gaspard Deburau í Frakklandi á 17. öldinni sem umbreytti þáverandi ítölskum leiklistarstíl með hvít-máluðum andlitum og pokalegum hnepptum búningum. <ref>[https://www.theatreinparis.com/blog/a-history-of-mime-the-most-oh-so-french-of-art-forms A history of mime, the most oh so french of art forms]. skoðað 12. ágúst 2026</ref> == Trúðaleikir == [[Trúðaleikur|Trúðaleikir]] er gerð af látbragðs-gamanleik og hefur hefðbundinn stíll trúða þróast útfrá hvítu andlitsmálingin og pokalegum hnepptum búningum sem Deburau kynnti til leiks.<ref>[https://www.britannica.com/art/clown Britannica:Clown]. skoðað 12. ágúst 2026</ref> == Bresk látbragðsleikrit == Látbragðsleikrit eru vinsæl á jólunum í [[Bretland|Bretlandi]], og hefur það þróast í einstakt fyrirbæri sem kallast ''pantomime'' eða ''panto'', en þar í landi hefur orðið allt aðra meiningu en annar staðar í heiminum í dag. Þessi tegund leikhúss þróaðist í [[England|Englandi]] og þekkist á [[Bretland|Bretlandi]], [[Írland|Írlandi]] og í einhverjum mæli í enskumælandi löndum og þá einkum í jólaleikritum og nýársleikritum. Í nútíma breskum látbragðsleik eru ærsl og ýkjur, brandarar og dans. Kynjahlutverkum er gjarnan snúið við (karlleikarar í kvenhlutverkum og öfugt) og oft háð og spé og sagan er oft byggt á þekktu ævintýri eða þjóðsögu. Látbragðsleikurinn er þátttökuleikhús þar sem ætlast er til að áhorfendur syngi með í vissum hlutum verksins og hrópi til leikara.<ref>[https://www.whychristmas.com/customs/panto Pantomimes and Mumming]. skoðað 12. ágúst 2026.</ref> <gallery> WarnePantomine1890.jpg|Bókakápa fyrir jólaleikritið „Christmas Pantomime“ (1890) Dan Leno and Herbert Campbell.jpg|Leikarar úr „Babes in the Woods“ (1897) </gallery> === Bandarískur látbragðsleikur === Í bandaríkunum er látbragðsleikrit flokkur af tónlistarleiklist == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur|menning}} [[Flokkur:Leiklist]] 9bcim6cu04ut24p4se6n77pvt20ycwc 1975101 1975099 2026-08-12T14:00:33Z MyraMidnight 41218 Tek út ókláraðan hluta um bandarísk pandomime, en það er bara afbrigði af því breska. 1975101 wikitext text/x-wiki '''Látbragðsleikur''' felst því að segja sögur með líkamstjáningu og þá er lítið sem ekkert talað, yfirleitt með mjög ýktum hreyfingum og svipbrigðum. Oft er notast við ósýnilega hluti í leiknum þar sem leikari þykist að eitthvað sé þar, t.d. veggur sem enginn sér. Líkamstjáning hefur alla tíð verið mikilvægur hluti af samskiptum milli fólks, jafnvel áður en mannkynið þróaði með sér talmál og er skiljanlegt fyrir flestum án tungumáls. Látbragðsleikir byggja á þessum skilningi fólks á hreyfingum og svipbrigðum á andlitum sem hentar vel alþjóðlegum vettvangi þar sem engin þörf er á tungumáli. Látbragðsleikir eru ýmist harmleikir eða gamanleikir. == Saga == [[Mynd:Mosaic of the theatrical masks - Google Art Project (crop without borders).jpg|thumb|Mósaíkmynd af leikgrímum frá 2.öld f.Kr]] Hægt er að rekja sögu látbragðsleika aftur til forn rómverja og Grikklands þar sem stakur grímuklæddur sviðsleikari var kallaður ''pantomimus'' (þaðan koma orðin ''mime'' og ''pantomime'' sem eru m.a. notuð í ensku). Grímur voru notaðar til þess að gera svipbrigði augljósari fyrir áhorfendur úr fjarska, og ólíklegt var að nokkur myndi geta heyrt í leikurunum á sviði. <ref>Annette Lust.[https://www.mime.info/history-lust.html The origins and development of the art of mime] (texti tekinn úr bókinni hennar "From the Greek Mimes to Marcel Marceau and Beyond: Mimes, Actors, Pierrots and Clowns: A Chronicle of the Many Visages of Mime in Theatre"). skoðað 12. ágúst 2026</ref> == Franskir látbragðsleikir == Hvítmálaðir þöglir látbragðsleikarar er fyrirbæri sem hægt er að rekja til Jean Gaspard Deburau í Frakklandi á 17. öldinni sem umbreytti þáverandi ítölskum leiklistarstíl með hvít-máluðum andlitum og pokalegum hnepptum búningum. <ref>[https://www.theatreinparis.com/blog/a-history-of-mime-the-most-oh-so-french-of-art-forms A history of mime, the most oh so french of art forms]. skoðað 12. ágúst 2026</ref> == Trúðaleikir == [[Trúðaleikur|Trúðaleikir]] er gerð af látbragðs-gamanleik og hefur hefðbundinn stíll trúða þróast útfrá hvítu andlitsmálingin og pokalegum hnepptum búningum sem Deburau kynnti til leiks.<ref>[https://www.britannica.com/art/clown Britannica:Clown]. skoðað 12. ágúst 2026</ref> == Bresk látbragðsleikrit == Látbragðsleikrit eru vinsæl á jólunum í [[Bretland|Bretlandi]], og hefur það þróast í einstakt fyrirbæri sem kallast ''pantomime'' eða ''panto'', en þar í landi hefur orðið allt aðra meiningu en annar staðar í heiminum í dag. Þessi tegund leikhúss þróaðist í [[England|Englandi]] og þekkist á [[Bretland|Bretlandi]], [[Írland|Írlandi]] og í einhverjum mæli í enskumælandi löndum og þá einkum í jólaleikritum og nýársleikritum. Í nútíma breskum látbragðsleik eru ærsl og ýkjur, brandarar og dans. Kynjahlutverkum er gjarnan snúið við (karlleikarar í kvenhlutverkum og öfugt) og oft háð og spé og sagan er oft byggt á þekktu ævintýri eða þjóðsögu. Látbragðsleikurinn er þátttökuleikhús þar sem ætlast er til að áhorfendur syngi með í vissum hlutum verksins og hrópi til leikara.<ref>[https://www.whychristmas.com/customs/panto Pantomimes and Mumming]. skoðað 12. ágúst 2026.</ref> <gallery> WarnePantomine1890.jpg|Bókakápa fyrir jólaleikritið „Christmas Pantomime“ (1890) Dan Leno and Herbert Campbell.jpg|Leikarar úr „Babes in the Woods“ (1897) </gallery> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur|menning}} [[Flokkur:Leiklist]] h5kfsq7clq5u5s89pdbdh1hqc6r16sv 1 148891 1975090 1975076 2026-08-12T13:29:40Z Akigka 183 /* Mime og Pantomime */ Svar 1975090 wikitext text/x-wiki Ætti íslenska heitið ekki að vera ofan á?--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 7. febrúar 2019 kl. 09:49 (UTC) :Mér þykir það líka skiljanlegra. – [[Notandi:Þjarkur|'''''Þjarkur''''']] ''[[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]]'' 7. febrúar 2019 kl. 10:07 (UTC) == Mime og Pantomime == kannski þarf að uppfæra þessa hrein þar sem [[:en:mime]] hefur líka tengingar í orðið á íslensku finnst mér. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 12. ágúst 2026 kl. 10:49 (UTC) :[[:en:Mime]] vísar á [[:en:Mime artist]] sem getur verið [[látbragðsleikari]]. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 12. ágúst 2026 kl. 13:29 (UTC) su9wfzyisab18xsrz1jffnqvpmlg2y7 4 154362 1975105 1974977 2026-08-12T14:40:53Z Bjarki S 9 1975105 wikitext text/x-wiki [[Mynd:SE2026Aug12T.gif|170px|right|alt=Sólmyrkvinn|Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026]] * [[12. ágúst]]: '''[[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Almyrkvi á sólu]]''' gengur yfir Ísland og Spán. * [[21. júlí]]: '''[[Daniel Ortega]]''', meðforseti [[Níkaragva]], lýsir því yfir að kosningar verði framvegis ekki haldnar í landinu. * [[20. júlí]]: '''[[Andy Burnham]]''' (''sjá mynd'') tekur við sem [[forsætisráðherra Bretlands]]. * [[19. júlí]]: [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vinnur '''[[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026|heimsmeistaramótið í knattspyrnu karla]]'''. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Don Nelson]] (9. ágúst) &nbsp;• [[Gunnar Þórðarson]] (29. júlí) &nbsp;• [[Glen Hansard]] (29. júlí) &nbsp;• [[Kevin Keegan]] (20. júlí) 1ha9w3hzdti66dwf47gcv7kzohn20v8 1975142 1975105 2026-08-12T22:24:13Z Berserkur 10188 Gerum Grænland geysilegt á ný. 1975142 wikitext text/x-wiki [[Mynd:SE2026Aug12T.gif|170px|right|alt=Sólmyrkvinn|Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026]] * [[12. ágúst]]: '''[[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Almyrkvi á sólu]]''' gengur yfir Ísland, Grænland og Spán. * [[21. júlí]]: '''[[Daniel Ortega]]''', meðforseti [[Níkaragva]], lýsir því yfir að kosningar verði framvegis ekki haldnar í landinu. * [[20. júlí]]: '''[[Andy Burnham]]''' (''sjá mynd'') tekur við sem [[forsætisráðherra Bretlands]]. * [[19. júlí]]: [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vinnur '''[[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026|heimsmeistaramótið í knattspyrnu karla]]'''. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Don Nelson]] (9. ágúst) &nbsp;• [[Gunnar Þórðarson]] (29. júlí) &nbsp;• [[Glen Hansard]] (29. júlí) &nbsp;• [[Kevin Keegan]] (20. júlí) o8ukyggj5s59d0zcynh936hh7iiyhkk 1975152 1975142 2026-08-13T08:55:18Z Bjarki S 9 1975152 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Totality_as_seen_from_Valladolid,_Spain_on_August_12,_2026.jpg|170px|right|alt=Sólmyrkvinn|Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026, myndaður í Valladolid á Spáni]] * [[12. ágúst]]: '''[[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Almyrkvi á sólu]]''' gengur yfir Ísland, Grænland og Spán. * [[21. júlí]]: '''[[Daniel Ortega]]''', meðforseti [[Níkaragva]], lýsir því yfir að kosningar verði framvegis ekki haldnar í landinu. * [[20. júlí]]: '''[[Andy Burnham]]''' (''sjá mynd'') tekur við sem [[forsætisráðherra Bretlands]]. * [[19. júlí]]: [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vinnur '''[[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026|heimsmeistaramótið í knattspyrnu karla]]'''. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Don Nelson]] (9. ágúst) &nbsp;• [[Gunnar Þórðarson]] (29. júlí) &nbsp;• [[Glen Hansard]] (29. júlí) &nbsp;• [[Kevin Keegan]] (20. júlí) dm2j26i06wv1mjbdubptkwhe4nc11a1 0 157660 1975147 1738704 2026-08-13T02:07:22Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1975147 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Vífilsstadavatn.jpg|thumb|Vífilsstaðavatn (göngustígur við upplýsingaskilti)]] '''Vífilsstaðavatn''' er vatn í jökulsorfinni laut í [[Garðabær|Garðabæ]]. Vatnið er 27 hektarar. Það er í 38-40 m hæð yfir sjávarmáli. Meðaldýpt vatnsins er 0,5 m. Útfall úr vatninu fer í vestur í Vífilsstaðalæk og rennur til sjávar í Arnarnesvog. Berggrunnur á vatnasviði Vífilsstaðavatns er að mestu grágrýti en innst á svæðinu Vatnsbotnar er bólstraberg og móberg. Vatnið er umlukið holtum á þrjá vegu og eru hlíðarnar brattar norðan og sunnan megin og lítið undirlendi við vatnið. Áður var í holtunum lítill gróður en nú vex þar lúpína og birki. Mjög lítið yfirborðsvatn rennur í vatnið heldur fær það vatn úr grunnvatni bæði frá lindum sem eru í vatninu sjálfu og úr lindum í Dýjakrókum sem eru suðaustan við vatnið. Vatnið og umhverfi þess voru friðlýst árið [[2007]] og nær friðlýsingin yfir 188 hektara en það eru vatnið og og hlíðarnar að sunnan- og austanverðu upp frá vatninu að meðtöldu Grunnavatnsskarði. Í vatninu eru sérstæðir stofnar  [[Bleikja|bleikju]], [[Urriði|urriða]], [[Áll|áls]] og [[Hornsíli|hornsíla]]. Hornsílin í vatninu eru mjög sérstök þar sem þau skortir kviðgadda. Glerálar frá Ameríku og Evrópu ganga upp Vífilsstaðalæk í Vífilsstaðavatn og rannsóknir á lífríki vatnsins hafa leitt í ljós að á vatnasviði Vífilsstaðavatns mætast Evrópu- og Ameríkuálar en Ísland er eina landið sem vitað er að það gerist. í Hraunholtslæk við ósinn hefur flatfiskurinn [[Ósalúra]] fundist. Á botni Vífilsstaðavatns mynda vatnaplöntur þéttar breiður og er síkjamari (Myriophyllum alterniforum) ríkjandi. [[Andfuglar]] verpa við vatnið og [[mófugl|mófuglar]] umhverfis það. Í vatnnu er fjöldi smádýra svo sem [[efjufló]], [[Rykmý|rykmýslirfur]], [[Vatnabobbi|vatnabobba]], [[vorfluga|vorflugupúpur]] og [[Blóðsuga|blóðsugur]]. Umhverfis vatnið er útivistarstígur um 2,6 km. Reist var heilsuhæli (berklahæli) á jörðinni [[Vífilsstaðir|Vífilstöðum]] og stendur húsið nálægt vatninu. ==Heimildir== * [https://www.ust.is/nattura/natturuverndarsvaedi/fridlyst-svaedi/sudvesturland/vifilsstadavatn-gardabae/ Vífilsstaðavatn Garðabær (Umhverfisstofnun)] * [https://www.gardabaer.is/umhverfi/umhverfismal/fridlyst-svaedi/vifilsstadavatn/ Vífilstaðavatn (Vefsíða Garðabæjar)] * [https://www.skogargatt.is/vifilsstadavatn-nagrenni Vífilsstaðavatn (Skógargátt)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030221950/https://www.skogargatt.is/vifilsstadavatn-nagrenni |date=2020-10-30 }} * [https://timarit.is/page/2295413?iabr=on G. Björnsson, Heilsuhæli - Staðurinn fundinn, Reykjavík - 11. tölublað (17.03.1908)] * [https://www.gardabaer.is/media/umhverfi/Mengunarflokkun_Vifilsstadavatn_og_laekur_2008.pdf Tryggvi Þórðarson, Mengunarflokkun á Vífilsstaðavatni og efsta hluta Vífilsstaðalækjar, 2003, Garðabær] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211228232905/https://www.gardabaer.is/media/umhverfi/Mengunarflokkun_Vifilsstadavatn_og_laekur_2008.pdf |date=2021-12-28 }} [[Flokkur:Garðabær]] [[Flokkur:Stöðuvötn á Íslandi]] 9xuypwq00czi45545vmj2af3yw2if1n 0 161872 1975109 1776174 2026-08-12T15:01:07Z MyraMidnight 41218 stubbur 1975109 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |mynd= |nafn= Marco Richter |fullt nafn= Marco Richter |fæðingardagur={{Fæðingardagur og aldur|1997|11|24}} |fæðingarbær=[[Friedberg]] |fæðingarland=Þýskaland |hæð= 1,76m |staða= Sóknarmaður |núverandi lið= [[FC Augsburg]] |númer= 66 |ár í yngri flokkum=2012-2016 |yngriflokkalið= [[FC Augsburg]] |ár=2017- |lið=[[FC Augsburg]] |leikir (mörk)=77 (10) |landsliðsár=2014<br>2016<br> |landslið=Þýskaland U20<br>Þýskaland U21<br> |landsliðsleikir (mörk)=1 (0)<br>8 (3)<br> |mfuppfært= feb. 2021 |lluppfært= feb. 2021 }} '''Marco Richter''' (fæddur 24. nóvember 1997) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar með [[FC Augsburg]] . {{Stubbur/knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Richter, Marco }} [[Flokkur:Þýskir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:fólk fætt árið 1997]] lgo06j9ml5p4ipjmkv626hmbicol5kz 0 184985 1975144 1901634 2026-08-13T00:19:36Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1975144 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Teotihuacán-5973.JPG|thumb|right|Vegur hinna dauðu og [[Tunglpýramídinn]] í Teotihuacan.]] '''Teotihuacan''' er forn [[borg]] í [[Mexíkódalur|Mexíkódal]] þar sem nú er [[Mexíkófylki]], um 40 km norðaustan við [[Mexíkóborg]].<ref>{{Cite web|title=Pre-Hispanic City of Teotihuacan {{!}} Whizzed Net|url=https://www.whizzed.net/mexico/pre-hispanic-city-of-teotihuacan/|access-date=2023-11-04|website=www.whizzed.net|date=28 October 2023|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103194449/https://www.whizzed.net/mexico/pre-hispanic-city-of-teotihuacan/|url-status=dead}}</ref> Þar er að finna marga af þekktustu [[miðamerískir pýramídar|miðamerísku pýramídunum]], eins og [[Sólarpýramídinn|Sólarpýramídann]] og [[Tunglpýramídinn|Tunglpýramídann]]. Teotihuacan átti sitt blómaskeið frá upphafi okkar tímatals til um 500. Þá var borgin sú stærsta í Ameríku, með minnst 25.000 íbúa.<ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Pre-Hispanic City of Teotihuacan |url=https://whc.unesco.org/en/list/414/ |access-date=2024-09-14 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> Sumir telja að íbúafjöldinn hafi verið miklu meiri, eða yfir 125.000.<ref name="Teotihuacan">{{cite web|title=Teotihuacan|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/teot/hd_teot.htm|work=Heilbrunn Timeline of Art History|publisher=Department of Arts of Africa, Oceania, and the Americas, The Metropolitan Museum of Art}}</ref> Borgin náði yfir 20 ferkílómetra. Þar er að finna minjar um flóknar byggingar þar sem margar fjölskyldur bjuggu saman og vel varðveittar [[veggmynd]]ir. Frá Teotihuacan voru flutt út fíngerð verkfæri úr [[hrafntinna|hrafntinnu]] sem hafa fundist um alla [[Mið-Ameríka|Mið-Ameríku]]. Talið er að stofnun borgarinnar megi rekja til 1. aldar f.o.t. og byggð hélst áfram þar til á 7. eða 8. öld, en borgin var rænd og brennd um árið 550. Þeir atburðir gætu tengst [[Fimbulvetur|Fimbulvetri]] árið [[536]].<ref name="Keys, David Patrick 2000">{{cite book |author=Keys, David Patrick |author-link=David Keys |title=Catastrophe: an investigation into the origins of the modern world |publisher=Ballantine Pub |location=New York |year=2000 |isbn=978-0-345-40876-1 |url=https://archive.org/details/catastropheinves00keys}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Miðamerískar borgir]] [[Flokkur:Heimsminjar í Mexíkó]] cdm9tj3zv68ojt2eyh2miyekh1yctq4 0 187107 1975121 1925083 2026-08-12T16:21:09Z Akigka 183 1975121 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Old_Icelandic_consulate_in_Nuuk_(Kenny_McFly).jpg|thumb|right|Ræðismannsskrifstofa Íslands í Nuuk á Grænlandi.]] '''Ræðismaður''' eða '''konsúll'''<ref>{{Vefheimild|url=https://www.stjornarradid.is/raduneyti/utanrikisraduneytid/hlutverk/ordskyringar/|titill=Orðskýringar|útgefandi=Stjórnarráð Íslands}}</ref> er einstaklingur sem vinnur undir opinberum [[sendiherra]]. Ræðismaður hefur ekki eins sterkt vald og sendiherra og ekki eins mikil diplómatísk réttindi. Ræðismaður nýtur ekki [[friðhelgi]] á sama hátt og sendiherra. Ræðismaður getur verið formlegur [[ríkiserindrekstur|sendifulltrúi]], launaður eða ólaunaður, og þá oftast borgari þess lands sem hann er fulltrúi fyrir; eða kjörræðismaður án launa, og þá oftast borgari þess lands sem hann er staðsettur í. Í stærri ríkjum vinna konsúlar oft á ræðismannaskrifstofum sem eru stofnanir undir [[sendiráð]]um sem þjónusta oft svæði utan höfuðborga. Á Íslandi eru nokkrir starfandi konsúlar sem heyra undir sendiráð í Reykjavík. Til að mynda hefur [[Utanríkisráðuneyti Danmerkur|Danska sendiráðið]] þrjár ræðismannaskrifstofur á Íslandi: á [[Ísafjörður|Ísafirði]], á [[Seyðisfjörður|Seyðisfirði]] og á [[Akureyri]].<ref>{{Vefheimild|url=https://island.um.dk/is/um-okkur/raedismenn|titill=Ræðismenn|útgefandi=Utanríkisráðuneyti Danmerkur}}</ref> Á sama hátt rekur Ísland sendiráð í [[London]], en hefur kjörræðismenn í [[Aberdeen]], [[Belfast]], [[Birmingham]], [[Cardiff]], [[Dover]], [[Edinborg]], [[Glasgow]], [[Grimsby]], [[Hull]] og [[Prestwich]].<ref>{{cite web|url=https://www.stjornarradid.is/raduneyti/utanrikisraduneytid/sendiskrifstofur/sendiskrifstofur/stok-skrifstofa/?itemid=205ef761-f204-11e7-9423-005056bc530c|title=Bretland|website=Stjórnarráðið|access-date=1.8.2025}}</ref> Á 19. öld á íslandi voru t.d. konsúlar á íslandi sem störfuðu undir sendiráði Dana. ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Stjórnsýsla]] [[Flokkur:Alþjóðasamskipti]] dxs82qk33co1ugnsbrs1xolo9tt0ljw 1975122 1975121 2026-08-12T16:22:26Z Akigka 183 1975122 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Old_Icelandic_consulate_in_Nuuk_(Kenny_McFly).jpg|thumb|right|Ræðismannsskrifstofa Íslands í Nuuk á Grænlandi.]] '''Ræðismaður''' eða '''konsúll'''<ref>{{Vefheimild|url=https://www.stjornarradid.is/raduneyti/utanrikisraduneytid/hlutverk/ordskyringar/|titill=Orðskýringar|útgefandi=Stjórnarráð Íslands}}</ref> er einstaklingur sem vinnur undir opinberum [[sendiherra]]. Ræðismaður hefur ekki eins sterkt vald og sendiherra og ekki eins mikil diplómatísk réttindi. Ræðismaður nýtur ekki [[friðhelgi]] á sama hátt og sendiherra. Ræðismaður getur verið formlegur [[ríkiserindrekstur|sendifulltrúi]], launaður eða ólaunaður, og þá oftast borgari þess lands sem hann er fulltrúi fyrir; eða kjörræðismaður án launa, og þá oftast borgari þess lands sem hann er staðsettur í. Í stærri ríkjum vinna konsúlar oft á ræðismannaskrifstofum sem eru stofnanir undir [[sendiráð]]um sem þjónusta oft svæði utan höfuðborga. Á Íslandi eru nokkrir starfandi konsúlar sem heyra undir sendiráð í Reykjavík. Til að mynda hefur [[Utanríkisráðuneyti Danmerkur|Danska sendiráðið]] þrjár ræðismannaskrifstofur á Íslandi: á [[Ísafjörður|Ísafirði]], á [[Seyðisfjörður|Seyðisfirði]] og á [[Akureyri]].<ref>{{Vefheimild|url=https://island.um.dk/is/um-okkur/raedismenn|titill=Ræðismenn|útgefandi=Utanríkisráðuneyti Danmerkur}}</ref> Á sama hátt rekur Ísland sendiráð í [[London]], en hefur kjörræðismenn í [[Aberdeen]], [[Belfast]], [[Birmingham]], [[Cardiff]], [[Dover]], [[Edinborg]], [[Glasgow]], [[Grimsby]], [[Hull]] og [[Prestwich]].<ref>{{cite web|url=https://www.stjornarradid.is/raduneyti/utanrikisraduneytid/sendiskrifstofur/sendiskrifstofur/stok-skrifstofa/?itemid=205ef761-f204-11e7-9423-005056bc530c|title=Bretland|website=Stjórnarráðið|access-date=1.8.2025}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Stjórnsýsla]] [[Flokkur:Alþjóðasamskipti]] h3lz511v1cxciq0jg26kcnve7vz1msi 0 187136 1975154 1945808 2026-08-13T09:41:43Z Berserkur 10188 1975154 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Ritchie Blackmore's Rainbow headlining the Stone Free 2017 Festival at the O2 (34994158240).jpg|thumb|Ritchie Blackmore (2017)]] [[Mynd:Ritchie Blackmore 1977.jpg|thumb|Ritchie Blackmore (1977)]] '''Richard Hugh Blackmore''' (f. [[14. apríl]] [[1945]]) er enskur gítarleikari. Hann er stofnmeðlimur rokksveitanna [[Deep Purple]] (1968) og [[Rainbow]] (1975). Blackmore stofnaði [[þjóðlagarokk]]ssveitina [[Blackmore's Night]] árið 1997 með eiginkonu sinni Candice Night. Blackmore hefur verið undir áhrifum frá [[blús]] og [[klassísk tónlist|klassískri tónlist]].<ref>[https://www.allmusic.com/artist/ritchie-blackmore-mn0000808338#biography Ritchie Blackmore - Biography]Allmusic</ref> Árið 2026 kom Blackmore fram á sviði með Deep Purple í fyrsta sinn í 33 ár <ref>[https://www.loudersound.com/bands-artists/ritchie-blackmore-returns-to-the-stage-with-deep-purple Ritchie Blackmore returns to the stage with Deep Purple for the first time in 33 years] Loudersound, sótt 13. ágúst 2026</ref>. ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Blackmore, Ritchie}} {{f|1945}} [[Flokkur:Enskir gítarleikarar]] 4kzo8jycmy7uvx3rnztgxxe30d6amd2 0 190808 1975146 1967802 2026-08-13T01:41:57Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1975146 wikitext text/x-wiki [[Mynd:OCP07_Fig-6.jpg|thumb|Skýringarmynd sem sýnir strauma í Norðurhöfum með yfirborðsstrauma í heilum línum og djúpsjávarstrauma í brotnum línum. Litirnir tákna hitastig.]] '''Veltihringrás Atlantshafsins''' ([[enska]]: ''Atlantic meridional overturning circulation'', skammstafað '''AMOC''') er kerfi [[hafstraumur|hafstrauma]] í [[Atlantshaf]]i. Þetta hringrásarkerfi hafstrauma er hluti af hnattrænu hringrásarkerfi úthafanna sem leikur lykilhlutverk í [[loftslagskerfi]] jarðar. Vindar sem verka á yfirborðsstrauma, hiti og [[selta]], eru helstu drifkraftar hringrásarinnar.<ref>{{cite web|url=https://trj.blog.is/blog/trj/entry/2172390/|title=Veltihringrás Atlantshafs|author=Trausti Jónsson|date=10.5.2016|website=Blog.is}}</ref> Veltuhringrásin myndar um helming [[varma-seltuhringrás]]ar jarðar. Hinn helmingurinn stafar af [[veltihringrás Suður-Íshafsins]] (SMOC).<ref name="NOAA2023">{{cite web |date=29 March 2023 |title=NOAA Scientists Detect a Reshaping of the Meridional Overturning Circulation in the Southern Ocean |url=https://www.aoml.noaa.gov/noaa-scientists-detect-reshaping-of-the-meridional-overturning-circulation-in-southern-ocean/ |publisher=[[NOAA]] |access-date=28 January 2024 |archive-date=28 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240128145728/https://www.aoml.noaa.gov/noaa-scientists-detect-reshaping-of-the-meridional-overturning-circulation-in-southern-ocean/ |url-status=live }}</ref> Talið er að [[loftslagsbreytingar]] geti veikt veltihringrásina með því að valda annars vegar [[hlýnun sjávar]] og hins vegar auknu flæði [[ferskvatn]]s úr bráðnandi [[ísbreiða|ísbreiðum]].<ref>{{Cite web |date=2024-05-30 |title=Historic iceberg surges offer insights on modern climate change |url=https://news.ucsb.edu/2024/021493/historic-iceberg-surges-offer-insights-modern-climate-change |access-date=2024-05-30 |website=The Current |language=en |archive-date=30 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240530213828/https://news.ucsb.edu/2024/021493/historic-iceberg-surges-offer-insights-modern-climate-change |url-status=live }}</ref> Veiking hringrásarinnar gæti valdið lægra hitastigi á [[Norðurlönd]]um og [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]] þar sem [[Norður-Atlantshafsstraumurinn]] stendur undir hærra hitastigi en annars staðar á sömu breiddargráðum.<ref name="Lenton2008">{{cite journal |last1=Lenton |first1=T. M. |last2=Held |first2=H. |last3=Kriegler |first3=E. |last4=Hall |first4=J. W. |last5=Lucht |first5=W. |last6=Rahmstorf |first6=S. |last7=Schellnhuber |first7=H. J. |year=2008 |title=Inaugural Article: Tipping elements in the Earth's climate system |url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2008-02-12_105_6/page/1786 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=105 |issue=6 |pages=1786–1793 |bibcode=2008PNAS..105.1786L |doi=10.1073/pnas.0705414105 |pmc=2538841 |pmid=18258748 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://gottvedur.is/loftslagsbreytingar/en/frettir/norraen-skyrsla-um-amoc-thorf-a-oflugri-loftslagsadgerdum-voktun-og-vidbunadi/|title=Norræn skýrsla um AMOC: Þörf á öflugri loftslagsaðgerðum, vöktun og viðbúnaði|website=Veðurstofa Íslands|date=5.2.2026}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Hafstraumar]] [[Flokkur:Loftslagsbreytingar]] 9g0irfsdwr24tncxz0axl7a9c2p8rwl 0 192389 1975140 1975044 2026-08-12T22:04:04Z Nipas2 54688 1975140 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 1. deild kvenna 2003 | mynd = | ár = '''2003''' | Meistarar = '''{{Lið Fjölnir}}''' | upp um deild = '''{{Lið Fjölnir}}''' | spilaðir leikir = .. | mörk skoruð = ... (.... m/leik) | markahæstur = '''24 mörk'''<br>[[Inga Birna Friðjónsdóttir]] ({{Lið Tindastóll}}) | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2002|2002]] - [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] |}} Leikar í '''1. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 22. sinn árið '''2003'''. {{clear}} == A riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=180| Lið !width=100| Bær !width=220| Leikvangur !width=540| Þjálfari !width=240| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2002|2002]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} 2 | [[Kópavogur]] | [[Kópavogsvöllur]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fjölnir}} | [[Reykjavík]] | [[Fjölnisvöllur]] | | 4. sæti í A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið HK/Víkingur}} | [[Reykjavík]] | [[Kópavogsvöllur]], [[Víkingsvöllur]], [[Fífan]] | | 5. sæti í A riðill |- |style="text-align: left;"|[[Héraðsamband Snæfellsnes og Hnappadalssýslu|HSH]] | [[Snæfellsnes]] | [[Grundarfjarðarvöllur]] | | |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[ÍR-völlur]] | | |- |style="text-align: left;"|[[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]] | [[Sandgerði]],<br/>[[Keflavík]], [[Garði]] | [[Keflavíkurvöllur]]<br/>[[Garðsvöllur]]<br/>[[Sandgerðisvöllur]] | | 3. sæti í 1. deild A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Þróttur_R.}}/{{Lið Haukar}}&nbsp;2 | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] | | 2. sæti í [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_2002#Úrslitakeppnin|Úrslitakeppnin]] |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 14. umferð, Þri 19. ágúst 2003''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna 2003 A riðill|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=187913&banner-tab=overview&toggle=rounds&round=14|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=12. ágúst 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=40| !style="max-width:80px"|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !style="max-width:300px"|Athugasemdir |- |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}"| ||[[Breiðablik UBK|Breiðablik 2]] ||12||10||1||1||63||14||49||'''31''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}"| ||'''{{Lið Fjölnir}}''' ||12||9||1||2||34||17||17||'''28''' |align="center" rowspan=2|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2003#Úrslitakeppnin|Úrslitakeppnin]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |3||| ||'''[[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]]''' ||12||6||2||4||41||32||9||'''20''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|HK/Víkingur|1}}"| ||{{Lið HK/Víkingur}} ||12||5||2||5||25||16||9||'''17''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}"| ||[[ÍR]] ||12||4||1||7||36||32||4||'''13''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Þróttur_R.|1}}"| ||{{Lið Þróttur_R.}}/{{Lið Haukar}} 2 ||12||2||2||8||16||49||-33||'''8''' |- |7||| ||[[Héraðsamband Snæfellsnes og Hnappadalssýslu|HSH]] ||12||1||1||10||14||69||-55||'''4''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''.</small> ==== Töfluyfirlit ==== {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" !align="left"|&nbsp;&nbsp;!!Bre!!Fjö!!HK/V!!HSH!!ÍR!!RKV!!ÞH2 |- |list2 = |-style="background:#F0F0F0;" |- |list2 = |align="left"|{{Lið Breiðablik}} 2 ||'''XXX'''||-||-||-||-||-||- |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Fjölnir}} ||-||'''XXX'''||-||-||-||-||- |- |align="left"|{{Lið HK/Víkingur}} ||-||-||'''XXX'''||-||-||-||- |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Héraðsamband Snæfellsnes og Hnappadalssýslu|HSH]] ||-||-||-||'''XXX'''||-||-||- |- |align="left"|[[ÍR]] ||-||-||-||-||'''XXX'''||-||- |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Reynir Sandgerði|R]][[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|K]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]] ||-||-||-||-||-||'''XXX'''||- |- |align="left"|{{Lið Þróttur_R.}}/{{Lið Haukar}} 2 ||-||-||-||-||-||-||'''XXX''' |} == B riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=120| Lið !width=100| Bær !width=200| Leikvangur !width=540| Þjálfari !width=240| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2002|2002]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Einherji}} | [[Vopnafjörður|Vopnafirði]] | [[Vopnafjarðarvöllur]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|KFF]] | [[Fjarðabyggð]] | [[Norðfjarðarvöllur]] [[Eskifjarðarvöllur]] | | 2. sæti í [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_2002#Úrslitakeppnin|Úrslitakeppnin]] |- |style="text-align: left;"|[[Höttur]] | [[Seyðisfjörður]]<br/>[[Egilsstaðir]] | [[Vilhjálmsvöllur]] | | 4. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|[[Leiftur Ólafsfirði|Leiftur]]/[[UMFS Dalvík|Dalvík]] | [[Ólafsfjörður]] | [[Ólafsfjarðarvöllur]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|[[Ungmennafélagið Leiknir Fáskrúðsfirði|Leiknir F.]] | [[Fáskrúðsfjörður]] | [[Búðagrund]] | | 5. sæti í B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Sindri}} | [[Höfn]] | [[Sindravellir]] | | 3. sæti í B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Tindastóll}} | [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] | [[Sauðárkróksvöllur]] | | [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_2002#Úrslitakeppnin|Úrslitakeppnin]] |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== ''Staðan fyrir 14. umferð, Þri 19. ágúst 2003''.<ref>{{cite web|title=1. deild kvenna 2003 B riðill|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=187914&banner-tab=overview&toggle=rounds&round=11|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=12. ágúst 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=160|Athugasem |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}"| ||'''{{Lið Sindri}}''' ||12||11||0||1||32||16||16||'''33''' |align="center" rowspan=2|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2003#Úrslitakeppnin|Úrslitakeppnin]]''' |-style="background:#D0F0C0;" |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}"| ||'''[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]]''' ||12||9||0||3||52||20||32||'''27''' |- |3||| ||[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|KFF]] ||12||8||0||4||37||18||19||'''24''' |- |4|| ||[[Höttur]] ||12||7||0||5||29||26||3||'''21''' |- |5|| ||[[Leiftur Ólafsfirði|Leiftur]]/[[UMFS Dalvík|Dalvík]] ||12||3||0||9||27||45||-18||'''9''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Einherji|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Einherji|Einherji]] ||12||2||1||9||14||36||-22||'''7''' |- |7|| ||[[Ungmennafélagið Leiknir Fáskrúðsfirði|Leiknir F.]] ||12||1||1||10||17||47||-30||'''4''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''.</small> ==== Töfluyfirlit ==== {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" !align="left"|&nbsp;&nbsp;!!Ein!!KFF!!Hot!!L/D!!Lei!!Sin!!Tin |- |list2 = |-style="background:#F0F0F0;" |- |list2 = |align="left"|{{Lið Einherji}} ||'''XXX'''||-||-||-||-||-||- |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|KFF]] ||-||'''XXX'''||-||-||-||-||- |- |align="left"|[[Höttur]] ||-||-||'''XXX'''||-||-||-||- |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Leiftur Ólafsfirði|Leiftur]]/[[UMFS Dalvík|Dalvík]] ||-||-||-||'''XXX'''||-||-||- |- |align="left"|[[Ungmennafélagið Leiknir Fáskrúðsfirði|Leiknir F.]] ||-||-||-||-||'''XXX'''||-||- |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Sindri}} ||-||-||-||-||-||'''XXX'''||- |- |align="left"|{{Lið Tindastóll}} ||-||-||-||-||-||-||'''XXX''' |} == Úrslitakeppnin == === Undanúrslit === === Úrslit === == Aukakeppni 1. deild == ''13. og 16. september 2003''.<ref>{{cite web|title=Aukakeppni 1. deild kvenna 2002|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=5263|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=19. september 2018}}</ref> {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. september 2003<br />17:30 [[GMT]] |lið1= [[Íþróttafélagið Þór|Þór]]/[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]/[[Knattspyrnufélag Siglufjarðar|KS]] |úrslit= 7 – 0 |lið2= {{Lið Sindri}} |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=53781 Leikskýrsla] |mörk1= <br>[[Ásta Árnadóttir|Á. Árnadóttir]] {{mark|3}}<nowiki></nowiki>[[Þorbjörg Jóhannsdóttir|Þ. Jóhannsdóttir]] {{mark|7}}<br>[[Guðrún Soffía Viðarsdóttir|G.S. Viðarsdóttir]] {{mark|16}}<nowiki></nowiki><br>[[Ásta Árnadóttir|Á. Árnadóttir]] {{mark|19}}<br>[[Ásta Árnadóttir|Á. Árnadóttir]] {{mark|40}}<nowiki></nowiki><br>[[Þóra Pétursdóttir (knattspyrnukona)|Þ. Pétursdóttir]] {{mark|82}}<br>[[Þóra Pétursdóttir (knattspyrnukona)|Þ. Pétursdóttir]] {{mark|89}} |mörk2= |leikvangur= [[Þórsvöllur]] |áhorfendur= |dómari= [[Kristján Tryggvi Sigurðsson]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. september 2003<br />17:30 [[GMT]] |lið1= {{Lið Sindri}} |úrslit= 0 – 9 |lið2= [[Íþróttafélagið Þór|Þór]]/[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]/[[Knattspyrnufélag Siglufjarðar|KS]] |skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=53782 Leikskýrsla] |mörk1= |mörk2= <br>[[Elma Rún Grétarsdóttir|E.R. Grétarsdóttir]] {{mark|21}}<nowiki></nowiki>[[Hrund Jónsdóttir|H. Jónsdóttir]]([[Sjálfsmark|sm.]]) {{mark|32}}<br>[[Ásta Árnadóttir|Á. Árnadóttir]] {{mark|39}}<nowiki></nowiki><br>[[Ásta Árnadóttir|Á. Árnadóttir]] {{mark|57}}<br>[[Guðrún Soffía Viðarsdóttir|G.S. Viðarsdóttir]] {{mark|68}}<nowiki></nowiki><br>[[Kristín Hanna Bjarnadóttir|K.H. Bjarnadóttir]] {{mark|70}}<br>[[Guðrún Soffía Viðarsdóttir|G.S. Viðarsdóttir]] {{mark|73}}<nowiki></nowiki><br>[[Kristín Hanna Bjarnadóttir|K.H. Bjarnadóttir]] {{mark|82}}<br>[[Guðrún Soffía Viðarsdóttir|G.S. Viðarsdóttir]] {{mark|84}} |leikvangur= [[Sindravellir]] |áhorfendur= |dómari= [[Ingólfur Hafsteinn Hjaltason]] |}} {{1. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]] | fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2002|1. deild kvenna 2002]] | eftir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2004|1.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;2004]] }} == Tilvísanir og heimildir == <div class="references-small"><references/></div> * {{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=187804&banner-tab=matches-and-results&toggle=rounds&round=1|title=1. deild kvenna 2003 A riðill|work=KSÍ|accessdate=12. ágúst 2026}} * {{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=187854&banner-tab=matches-and-results&toggle=rounds&round=1|title=1. deild kvenna 2003 B riðill|work=KSÍ|accessdate=12. ágúst 2026}} * {{cite web|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=187856&banner-tab=matches-and-results&toggle=teams|title=1. deild kvenna 2003 úrslit|work=KSÍ|accessdate=12. ágúst 2026}} * {{cite web|url=http://www.icelandfootball.net/ladies-2003.html#W2D|title=Second Level 2003 - 1. deild kvenna)|accessdate=12. ágúst 2026}} * {{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesi/ijs-wom03.html|title=Second Level 2003 - 1. deild kvenna)|accessdate=12. ágúst 2026}} {{Knattspyrna á Íslandi 2003}} [[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] 857o4m0zbdyc9rvl20gbn0ctb72d85c 0 192394 1975092 2026-08-12T13:36:01Z Jommy3210 117755 Bjó til síðu með „{{Infobox basketball biography | name = Cameron Brink | image = | caption = | alt = | number = 22 | position = Leikstjórnandi | height_cm = 193 | weight_kg = 77 | league = [[WNBA]] | team = Los Angeles Sparks | birth_date = {{fæðingardagur og aldur|2001|12|31}} | birth_place = [[Princeton]], [[New Jersey]], Bandaríkin | national_team = {{flagdeco|USA}} [[Bandaríska kvennalandsliðið í körfuknattleik|Bandaríkin]] | college = Stanford (2020–2024) | d...“ 1975092 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | name = Cameron Brink | image = | caption = | alt = | number = 22 | position = Leikstjórnandi | height_cm = 193 | weight_kg = 77 | league = [[WNBA]] | team = Los Angeles Sparks | birth_date = {{fæðingardagur og aldur|2001|12|31}} | birth_place = [[Princeton]], [[New Jersey]], Bandaríkin | national_team = {{flagdeco|USA}} [[Bandaríska kvennalandsliðið í körfuknattleik|Bandaríkin]] | college = Stanford (2020–2024) | draft_league = WNBA | draft_year = 2024 | draft_round = 1 | draft_pick = 2 | draft_team = [[Los Angeles Sparks]] | career_start = 2024 | years1 = 2024–nú | team1 = [[Los Angleles Sparks]] | highlights = }} '''Cameron Brink''' (fædd 31. desember 2001) er bandarísk [[Körfuknattleikur|körfuknattleikskona]]. Hún var valin fyrst í nýliðavali [[WNBA]] árið 2024 af [[Los Angeles Sparks]]. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Brink, Cameron}} {{f|2001}} [[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksmenn]] [[Flokkur:WNBA leikmenn]] qp07pc77zv4czze8cc9esguwajrgaie 1975093 1975092 2026-08-12T13:39:26Z Jommy3210 117755 1975093 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | name = Cameron Brink | image = | caption = | alt = | number = 22 | position = Leikstjórnandi | height_cm = 193 | weight_kg = 77 | league = [[WNBA]] | team = Los Angeles Sparks | birth_date = {{fæðingardagur og aldur|2001|12|31}} | birth_place = [[Princeton]], [[New Jersey]], Bandaríkin | national_team = {{flagdeco|USA}} [[Bandaríska kvennalandsliðið í körfuknattleik|Bandaríkin]] | college = Stanford (2020–2024) | draft_league = WNBA | draft_year = 2024 | draft_round = 1 | draft_pick = 2 | draft_team = [[Los Angeles Sparks]] | career_start = 2024 | years1 = 2024–nú | team1 = [[Los Angeles Sparks]] | highlights = }} '''Cameron Brink''' (fædd 31. desember 2001) er bandarísk [[Körfuknattleikur|körfuknattleikskona]]. Hún var valin fyrst í nýliðavali [[WNBA]] árið 2024 af [[Los Angeles Sparks]]. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Brink, Cameron}} {{f|2001}} [[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksmenn]] [[Flokkur:WNBA leikmenn]] n5g0pfkx9lytuc5r6lx7vgdldeuk1bi