Wikipedia:Potturinn

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="is">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>iswiki</dbname>
    <base>https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Miðill</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Kerfissíða</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Spjall</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Notandi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Notandaspjall</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediaspjall</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Mynd</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Myndaspjall</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Melding</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Meldingarspjall</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Snið</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Sniðaspjall</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hjálp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hjálparspjall</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Flokkur</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Flokkaspjall</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Gátt</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Gáttaspjall</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">Skjátexti</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">Skjátextaspjall</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikipedia:Potturinn</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1746</id>
    <revision>
      <id>1975999</id>
      <parentid>1973645</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T08:59:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Councilgem</username>
        <id>113854</id>
      </contributor>
      <comment>Nýr hluti: /* Drög að grein &amp; hagsmunaárekstur */</comment>
      <origin>1975999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112415" sha1="f5a1r5584ecbq4zh771d246mr64r6bc" xml:space="preserve">&lt;!-- Skiljið þessa línu eftir --&gt;{{Potturinn}}__NEWSECTIONLINK____TOC__

== Pilibhit-tígursfriðlandið ==

I am not sure where to report this. [[Pilibhit-tígursfriðlandið]] was written on 3 November by [[Notandi:Pixel009]], who has been blocked on en Wikipedia as a sockpuppet and globally locked for spamming around 100 different language versions on the same subject, see [[:meta:Steward requests/Global/2025-w48#Global block/unblock for Pixel009]]. The article probably needs to be reviewed for neutrality and use of Icelandic, or possibly it should be deleted as spam. [[:en:Pilibhit Tiger Reserve]] has existed since 2008, so presumably the subject is notable. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] may have already dealt with any problems. [[Notandi:TSventon|TSventon]] ([[Notandaspjall:TSventon|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:24 (UTC)
: I sometimes delete those translated sites but I decided to give this one a fix. Might need more repairing. Thanx for notifying. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:43 (UTC)

== 25 ára afmæli Wikipedíu  15. janúar 2026 ==

þann 15. janúar næstkomandi verður  25 afmæli alþjóðlega Wikipedia verkefnisins. Ættum við ekki að minnast þess með einhverjum hætti og hafa hitting eða stafrænan viðburð?  Eða baka afmælisköku?

Einfalt væri að hafa mitting (stafrænan hitting t.d. í Zoom eða á einhverjum fundastað)  sem byrjaði rúmlega kl. 16  það gæti tengst fyrirhuguðu &quot;A 15-minute pre-party&quot; sem á að byrja kl. 15:45 og vera bara afmælisóskir og svoleiðis.

Hér er nánar um þann viðburð:

[[metawiki:Event:Wikipedia_25_Virtual_Celebration|Event:Wikipedia 25 Virtual Celebration - Meta-Wiki]]

@salvor [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. desember 2025 kl. 19:05 (UTC)

:Um að gera [[Kerfissíða:Framlög/&amp;#126;2026-24148-9|&amp;#126;2026-24148-9]] ([[Notandaspjall:&amp;#126;2026-24148-9|spjall]]) 12. janúar 2026 kl. 09:15 (UTC)
:Hérna er frétt á RÚV um viðtalið sem ég fór í lestinni:  [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-01-26-aetladi-ser-ad-eyda-eftirlaunaarunum-a-wikipedia-464484 Ætlaði sér að eyða eftirlaunaárunum á Wikipedia]
:Hér er tengill beint á upptökuna á viðtalinu (þetta var bara notalegt spjall) https://www.ruv.is/utvarp/spila/lestin/23619/bj4729 [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 17:40 (UTC)
::Vel gert! Fínt viðtal. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 18:48 (UTC)
::: Já, þetta var skemmtilegt, takk. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 19:52 (UTC)
: Rás1 eða þátturinn Lestin spyr í gegnum skilaboð Vina Wikipedía á fb hvort einhver vilji koma í viðtal næstkomandi mánudag og ræða Wikipedíu og 25 ára afmælið.
--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. janúar 2026 kl. 15:45 (UTC)

:Ég bauð mig fram ef enginn annar hefði gert það. Mikilvægt að nýta öll tækifæri til að kynna Wikipediu. Fer í viðtal á morgun mánudag.  Held að það verði spurt um íslensku wikipedia, hvað sé skrifað, og  t.d. hvaða grein er oftast breytt og hvaða grein er lengsta greinin og svo t.d. um wikipedíu á gervigreindartímum.  Ég veit reyndar ekki hvar ég get flett upp svona statistik um íslensku wikipedíu eins og lengd greinar eða hvaða grein fólk sé áhugasamast um. Endilega komið með ábendingar  [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 22:10 (UTC)

== Mig vantar réttan 'fána' Hamas inn svoleiðis að ég geti tengt hana í grein Hamas. ==

Hæhæ. Ég er enn aðeins að læra.
Mér er pínulítið óskýrt hví ég get ekki einfaldlega notað 'https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_Hamas.svg' í einu formi eða öðru [https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Qassam_Brigades í skiptum fyrir fána al-Qassam] í greininni um [[Hamas]].
Það væri kúl ef einhver gæti upphalað myndinni, það sem væri enn meira kúl væri ef einhver gæti sagt mér hvort ég geti hreinlega hlekkjað beint í efni frá wikimedia eða hvort þau sé aðskilið/mögulega frátekið ecosystem fyrir Enska alfræðiritið, hvað ég sé að gera vitlaust, og/eða hvernig ég ætti að snúa mér í þessu, hvort sé þessvegna mögulega auðveldasta launsnin að endurupphala myndinni einfaldlega á Íslenska alfræðiritið sbr Wikipedia:Hlaða_inn_skrá. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 02:24 (UTC)

:Fáni Hamas sem notaður er í ensku greininni er varinn höfundarrétti, og er þess vegna ekki til sem mynd inni á Wikimedia Commons. Það þýðir að það er ekki hægt að nota hann utan ensku Wiki. Það væri hægt að hlaða honum sérstaklega upp á íslensku Wikipediu, en það er spurning hvort það væri strangt til tekið löglegt. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 05:06 (UTC)
::Takk fyrir svarið.
::Er fáni al-Qassam ekki varinn höfundarrétti? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 14:04 (UTC)
:::Hann er of almennur til að njóta verndar. Þetta er bara trúarjátningin á grænum bakgrunni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 18:18 (UTC)
::::Hvað gerist ef ég brýt höfundarréttarlögin og upphel fánanum bara samt eins og [https://no.wikipedia.org/wiki/Hamas gert hefur t.d. verið hér]? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 19:54 (UTC)
:::::Skránni verður eytt á endanum. Það er t.d. eyðingartillaga á [[:c:File:Emblem_of_Hamas_Vector_Graphic.svg|þessu]]. Málið með Commons er að það er mjög undirmannað og efni getur hangið inni heillengi þó að það sé höfundarréttarvarið af því að það er tímafrekt að fara í gegnum þetta. Ég mæli ekki með því að bæta í þann haug með því að brjóta vísvitandi reglur. Ef þú vilt fá þetta inn í íslensku greinina þá er ekki annað í boði en hlaða mynd inn hér og rökstyðja notkunina með svipuðum hætti og gert er á ensku útgáfunni. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 20:50 (UTC)
::::::Oki. Þá gerum við það ekki.
::::::Þá er bara að skoða aðrar leiðir sem valda ekki veseni og brjóta ekki reglur. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 23. desember 2025 kl. 00:00 (UTC)

== Report concerning User:~2026-17683-2 ==
[[Special:Contributions/~2026-17683-2|~2026-17683-2]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:00 (UTC)

:{{done}} [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:05 (UTC)

== Forðist þessa tröllasíðu með rangar talsetningarupplýsingar. ==

Sælir, íslenska er ekki móðurmál mitt svo það gætu verið nokkrar stafsetningarvillur. Ég einfaldlega bara hef mikinn áhuga á íslenskum talsetningum og miðlum. Þess vegna hef ég gert nokkrar breytingar hér og þar, bæði til að æfa málið og til að gera upplýsingar aðgengilegar. Ég hef nýlega tekið eftir því að mikið af talsetningarupplýsingum á Wikipedia hefur verið bætt inn frá trollasíðu sem kallast The Dubbing Database. Þetta er síða sem ég hélt áður að væri í lagi, þegar skjáskot af kreditlistum voru til staðar. En smám saman fór ég að átta mig á því að þar eru margir krakkar og nettröll að breyta efni í þeim tilgangi að dreifa rangar upplýsingar. Þessi nettröll hafa gengið mjög langt í að búa til falskar upplýsingar. Á síðunni hafa til dæmis verið skáldaðar staðhæfingar á borð við að Ólafur Darri Ólafsson hafi leikið Black Bart í Sverðinu í steininum, og það sett fram sem staðreynd. Það var líka einhver gæi á síðunni sem bjó til falskt sænskt kreditlistaskjáskot úr Gravity Falls í Photoshop, eingöngu til að dreifa rangar upplýsingar. Sem rannsakandi fer þetta gríðarlega í taugarnar á mér, þar sem nettröllum tekst þannig að koma röngum upplýsingum í almenna dreifingu.


Upplýsingarnar frá þessari síðu hafa allar verið settar inn af sama notanda. Ég held ekki að viðkomandinn geri sér grein fyrir að hann sé að bæta inn rangar upplýsingar en það væri þó ástæða til að fara yfir allar þessar greinar og ræða við notandann sem bætir þessu inn. Síðurnar sem ég hef hingað til séð með upplýsingum frá þessari síðu eru: 

Edda Björg Eyjólfsdóttir 

Sverðið í steininum 

Svampur Sveinsson


Ef ekki er hægt að finna upplýsingar um talsetningar í traustum heimildum, ætti frekar að nota opinbera kreditlista frá Disney+, DVD-diskum, VHS-spólum og þess háttar. Ég veit að tilvísun eins og „VHS leikaralisti“ er ekki sú auðveldasta að sannreyna, en hún er samt þúsund sinnum betri en þessi fyrrnefnda tröllasíða. Vona að þið getið skoðað þetta nánar. Með góðri kveðju.

[[Notandi:LexLuxor05|LexLuxor05]] ([[Notandaspjall:LexLuxor05|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 15:30 (UTC)
:''Ofangreint fært frá [[Spjall:Forsíða]]'' --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 19:17 (UTC)

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16. janúar 2026 kl. 19:45 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Misvísandi upplýsingar ==

Góðan daginn.

Rak augun í eftirfarandi:

Neðangreindar upplýsingar er að finna á síðunni &quot;Hlaupár – Wikipedia&quot;:

''Á [[Ísland|Íslandi]] var gregoríska tímatalið tekið upp '''í byrjun október árið 1700. Þá var 10 dögum sleppt úr, svo að í stað 1. október kom 11. október.''' Dagarnir 1. til 10. október árið 1700 hafa því aldrei verið til á Íslandi.''


Allt aðrar upplysingar um sama efni koma hins vegar fram á síðunni „Gregoríska tímatalið – Wikipedia“

''Gregoríska tímatalið var tekið upp á Íslandi árið 1700 ásamt flestum ríkjum [[Mótmælendatrú|mótmælenda]] í Evrópu. Var skekkjan þá orðin 11 dagar frá júlíska tímatalinu, en hafði verið 10 dagar þegar tímatalið var fyrst tekið í notkun árið 1582 o'''g voru þessir 11 dagar felldir niður úr árinu, þannig að 28. nóvember kom í stað 17. nóvember.'''''


Sko, ég lærði þetta einhvern tíma, þ.e. hvaða dagsetningar duttu út en man ekki lengur hvort það var í okt. eða nóv.. Ég treysti mér því ekki til að laga þetta sjálf.

Er ekki einhver sem getur lagað þetta til að það séu ekki misvísandi upplýsingar á síðunum? [[Notandi:DisaIvars|DisaIvars]] ([[Notandaspjall:DisaIvars|spjall]]) 17. janúar 2026 kl. 14:28 (UTC)
: Kærar þakkir fyrir ábendinguna. Búinn að laga. Leiðréttingin er inni á [[Gregoríska tímatalið]]. Misskilningurinn stafar af breytingunni 1583 þegar kaþólsk lönd tóku upp nýja stíl, en þá var 10 dögum sleppt í byrjun október. Það gilti hins vegar aldrei á Íslandi og þegar nýi stíll var tekinn upp í Danaveldi árið 1700 var skekkjan orðin 11 dagar. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 14:18 (UTC)

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 13:21 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== Síður um sjónvarpsumfjöllun og íþróttir ==

það er mikið að  greinum um íþróttatengd mál á Wikipedia en er ekki eðlilegt að hafa einhverja stefnu varðandi hvað er viðeigandi.

Ég sá t.d. að einhver hafði sett inn grein um sjónvarpumfjöllun um ákveðna tegund íþrótta. Á ekki að eyða slíkum greinum? [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:01 (UTC)
: Ég er sammála með síðuna um sjónvarpsumfjöllunina og gruna notanda sem er í banni um að hafa stofnað hana.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:22 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

19. janúar 2026 kl. 21:01 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Úrelt orðanotkun   ==

Hæ, ég er með pælingu. Vitið þið um greinar þar sem er enn til staðar orðanotkun eða orðafar sem þykir úrelt í dag. Ég gerði nokkrar lagfæringar varðandi frumbyggja Ameríku og var að pæla hvort þið vitið um fleiri dæmi um orðanotkun sem þarf nauðsynlega að lagfæra í samræmi við nútíma málvenjur og samfélagslegar breytingar. [[Kerfissíða:Framlög/&amp;#126;2026-49679-3|&amp;#126;2026-49679-3]] ([[Notandaspjall:&amp;#126;2026-49679-3|spjall]]) 23. janúar 2026 kl. 12:35 (UTC)

:Hæ Björn, ég hélt að þú værir í banni. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 23. janúar 2026 kl. 21:54 (UTC)

== Report concerning User:LI Mintian ==
[[Special:Contributions/LI Mintian|LI Mintian]] &amp;ndash; Long-term abuse &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:PieWriter|PieWriter]] ([[Notandaspjall:PieWriter|spjall]]) 5. febrúar 2026 kl. 07:51 (UTC)

== Report concerning User:~2026-92643-0 ==
[[Special:Contributions/~2026-92643-0|~2026-92643-0]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Notandaspjall:Quinlan83|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 23:04 (UTC)

== Þýddir kvikmyndatitlar ==

Ég velti því fyrir mér á pottinum í fyrra hvort það væri einhver viðmiðunarregla um hvort það eigi að nota íslenska titla í greinum fyrir kvikmyndir, eða hvort það eigi að halda sig við frumtitla. Það voru skiptar skoðanir um það en það komst engin afgerandi niðurstaða. Ég sé að @[[Notandi:Akigka|Akigka]] hefur verið að gera greinar um James Bond-myndirnar með íslensku titlunum í heiti greinanna, sem mér finnst alveg fínt, en það pirrar mig pínu að það sé ekkert samræmi á milli greina um það hvort íslenskur eða enskur titill sé notaður. 

Ég myndi vilja semja um einhver skýr viðmið. Við höfðum rætt um að það mætti kannski nota enska titla ef þeir væru mun þekktari en sá íslenski, en það er náttúrlega huglægt mat hvers og eins. Persónulega myndi ég frekar vilja nota íslenska titla í greinarheitum þar sem það á við, enda þótt þeir séu ekki mikið notaðir, enda er það í meira samræmi við markmið þess að skrifa alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:21 (UTC)

:Ég finn ekki gömlu umræðuna, nema það sé [[Spjall:Gene Wilder#Íslensk eða ensk (upprunaleg) nöfn á kvikmyndum|þessi]], en mig minnir að niðurstaðan hafi verið að nota íslenska titla ''ef þeir eru til'' (ekki búa til nýjar þýðingar), annars upprunalegan titil. Það er alla vega það sem yfirleitt er gert á öðrum útgáfum wp. Það getur samt verið í andstöðu við þá reglu að nota þekktasta heitið. Sem dæmi þá er tiltekinn ítalskur spagettívestri frá 1966 örugglega þekktastur á Íslandi undir enska titlinum ''The Good, the Bad and the Ugly'', en íslenska heitið (frá 1971) er ''Einn var góður, annar illur, þriðji grimmur''. Upprunalega heitið er hins vegar ''Il buono, il brutto, il cattivo''. Væri ekki dálítið hallærislegt að hafa greinina undir enska titlinum, þótt hann sé örugglega þekktari en hinir tveir? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:57 (UTC)
::NB. Er alveg sammála þér með ósamræmið. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:01 (UTC)
:::Þetta var [https://is.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Potturinn/Safn_28#%C3%8Dslenskir_kvikmyndatitlar þessi umræða]. Það var ekki beint nein niðurstaða, en sumum fannst ekki skýrt hvenær íslensk þýðing á titli hefði öðlast formlegt gildi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:54 (UTC)
::::Ég held að það sé ekki hægt að setja eina reglu sem eigi við um allar kvikmyndir, stundum er þetta matsatriði. En meginreglan hefur alltaf verið og á við um allar greinar að nota þann titil sem flestir þekkja viðfangsefnið sem. Í fyrri umræðu nefndi ég Ísöld og Hringadrottingssögu sem dæmi um íslenska titla. The Good, the Bad and the Ugly finnst mér dæmi um mynd sem flestir þekkja undir enska titlinum. Ég hef til dæmis aldrei séð titilinn [[Segðu aldrei aftur aldrei]] og það stingur soldið. Það ætti frekar að nota enska titilinn. Sama á við um allar Bond myndirnar. En það er bara mín persónulega skoðun. Ef það á að komast einhver niðurstaða í þetta þá þarf eiginlega bara að kjósa. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 19. febrúar 2026 kl. 02:56 (UTC)
:::::Bond er svolítið spes, því sumar þýðingarnar eru vel þekktar (Víg í sjónmáli, Njósnarinn sem elskaði mig, Í leyniþjónustu hennar hátignar), en aðrar held ég nánast alveg óþekktar (Þú lifir aðeins tvisvar, Logandi hræddir, Leyfið afturkallað). Hið sama virðist gilda um aðrar tungumálaútgáfur wp. Spænska og danska wp víkja þarna sum staðar út af þeirri reglu að nota innlend heiti. Mér fannst einmitt þurfa að gæta samræmis og valdi því að nota íslenska titilinn alls staðar. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 11:11 (UTC)
::::::Hitt málið er líka, eins og það stendur fyrir mínum dyrum, að meirihluti allra greina á íslensku Wikipediu notast við titla sem eru faktískt minna notaðir en alþjóðlegir titlar, því við erum jú að skrifa á tungumáli sem fáir tala. Það eiginlega hluti af eðli þess verkefnis að skrifa alfræðiefni á íslensku að notast við ýmis heiti sem eru ekki endilega vel þekkt, stundum jafnvel ekki meðal Íslendinga. Þess vegna hef ég ekkert það miklar áhyggjur þótt íslensku titlarnir séu minna notaðir en þeir ensku.
::::::Svo er hitt, að tregi til að nota íslenska kvikmyndatitla því enginn annar gerir það er hálfpartinn sjálf-uppfyllandi spádómur ef svo má að orði komast. Enginn notar þá vegna þess að enginn notar þá. Þannig að mér finnst við í raun vera að ýta undir ákveðna hneigð með því að setja íslensku titlana ekki í forgrunn þótt þetta eigi að vera alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 12:53 (UTC)
: Sammála Steininum. Íslensku titlarnir mega koma svo eftir á eða í sviga.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 20:53 (UTC)
::@[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] Þetta er áhugaverð pæling varðandi sjálf-uppfyllandi spádóm. En mér finnst ekki að það sé hlutverk Wikipedia að spyrna á móti þróun íslenskrar málnotkunar. Wikipedia á að vera hlutlaus hvað það varðar. Við notum þá titla sem fólk notar í almennu tali. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 20. febrúar 2026 kl. 00:59 (UTC)
:::Það sem samt stingur mig mest núna er þessi skortur á samræmi. Eins og staðan er núna erum við með dæmi þar sem sumar greinar um kvikmyndir í sömu kvikmyndaseríunni eru með titla á íslensku en aðrar á ensku. (t.d. [[Charlie's Angels (kvikmynd)]] og síðan [[Englar Charlies gefa í botn]]). Þess vegna finnst mér ekki alveg ganga að hafa þetta algjörlega matskennt eftir greinarhöfundi.
:::Akigka er líka með góðan punkt hvað varðar myndir eins og spagettívestrana, þar sem frumtitillinn er ekki sá enski, þótt hann sé líklega þekktari. Eða t.d. kóresku myndina sem flestir kalla ''Parasite'', en hét ''Gisaengchung'' á frummálinu og var þýdd sem ''Sníkjudýrin'' á íslensku. Mér finnst svakalegur ósiður þegar fólk notar ensk heiti yfir hluti sem voru ekki upphaflega á ensku, þannig að ég myndi alltaf mæla með því að íslenskur titill sé notaður í slíkum tilfellum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 09:22 (UTC)
::::Ég er frekar á því að nota íslenska titilinn sem greinarheiti ef hann er til, en annars upprunalegan titil. Mér finnst að upprunalegi titillinn eigi að koma í sviga þar sem titillinn kemur fyrst fyrir, og í listum (t.d. listum yfir myndir tiltekins leikstjóra). Í samfelldu máli inni í greinum finnst mér kannski eðlilegt að nota algengasta titilinn, ef það passar að öðru leyti. Annars er íslenski titillinn yfirleitt þjálli í samfelldu máli (beygist t.d.). Ég held að pistlar Arnaldar Indriðasonar og Ævars Arnar Jósepssonar hafi átt stóran þátt í að gera íslenska kvikmyndatitla erlendra mynda þekkta. Það er ólíkt að skrifa um kvikmynd í samfelldu löngu máli, eða setja saman topp-10-lista eða svipað; en það er oft eina samhengið þar sem vissir kvikmyndatitlar koma fyrir á Íslandi - umfjöllunina vantar. Það er líka ástæðan fyrir því að oft eru íslenskir titlar &quot;listrænna&quot; kvikmynda þekktari en titlar hasarmynda: af því þær hafa fengið sérstaka umfjöllun. Kvikmyndagreinar hér á is.wp eru líka dæmi um umfjöllun, svo þær hafa áhrif, hvort sem okkur líkar það betur eða verr :) [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 12:24 (UTC)
:::Einn annar punktur sem mig langar til að benda á er að ef íslenskir titlar væru meginreglan í greinum hér væri þröskuldurinn aðeins hærri til að skrifa greinar. Eins og staðan er núna eru mjög margar greinar um kvikmyndir skrifaðar af fólki sem bersýnilega kann ekki íslensku og hendir bara inn örgreinum sem innihalda engar upplýsingar. Ef það væri meginregla að taka a.m.k. fram íslenskan titil myndi slíkum greinum mögulega fækka. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. febrúar 2026 kl. 01:34 (UTC)
::::Meginreglan að nota íslenskan titil er til á [[Wikipedia:Nafnavenjur greina]]. Þetta er frekar um eftirfylgni. Sammála að eyða greinum sem eru bara &quot;Titill er bandarísk kvikmynd&quot;. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:18 (UTC)
:::::Þannig að þú myndir segja að samkvæmt núgildandi venjum sé rétt að kvikmyndatitlarnir séu á íslensku, ef íslenskur titill er fyrir hendi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:52 (UTC)

== Ágreiningur um hlutlægni og notkun stjórnunarheimilda á [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] ==

Góðir Wikipedíuþátttakendur. Ég legg hér fram tvo tengda málaflutning er varða greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] og óska eftir sjónarmiðum óháðra ritstjóra og stjórnenda.

=== 1. Efnislegur ágreiningur: „Umræða um alþjóðamál&quot; ===

Bætt var við kafla í greinina sem fjallar um persónulegar skoðanir einstakra flokksleiðtoga á Kína, Rússlandi og Norður-Kóreu. Ég ([[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]]) lagði til að kaflinn yrði annaðhvort fjarlægður eða orðaður á hlutlægan hátt, með vísan til [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] og [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]:

* Kaflinn er í óhófi langur miðað við aðra hluta greinarinnar og gefur persónulegum skoðunum óhóflegt vægi.
* Engin sambærileg grein um íslenskt stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur slíkan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima.
* Heimildin sjálf (Vísir) staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir, ekki flokksstefna.

[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er ósammála og við höfum verið í samningaviðræðum um málamiðlun á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]]. Kjarnaágreiningurinn snýst um orðalag: ég lagði til „rætt hvað megi læra af&quot; en TKSnaevarr krefst „hrósað.&quot; Munurinn er grundvallarmunur á hlutlægri lýsingu og dómsályktun.

Ég bið óháða ritstjóra um að kynna sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og gefa sjálfstætt álit á því hvort kaflinn standist kröfur [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]].

=== 2. Notkun stjórnunarheimilda af aðila í ágreiningi (WP:INVOLVED) ===

Tímaröð atburða 21. febrúar 2026:

# Klukkan '''16:43 UTC''' læsti [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] með þeim rökum að bíða skyldi eftir samkomulagi.
# [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er sjálfur virkur þátttakandi í efnislegum ágreiningi um greinina — hann hefur lagt fram fjölmörg rök á spjallsíðunni gegn breytingum mínum.
# Klukkan '''23:26 UTC''' — meðan greinin var læst öðrum ritstjórum — gerði [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] verulegar breytingar á greininni (+1.793 bæti) '''án nokkurrar breytingarlýsingar'''.
# Í þeim breytingum notaði hann orðalagið „hrósað&quot; — það sama orðalag sem ég hafði gert skýrar athugasemdir við á spjallsíðunni og sem við höfðum ekki náð samkomulagi um.

Með öðrum orðum: TKSnaevarr læsti greinina fyrir öðrum, og notaði síðan stjórnunarrétt sinn til að breyta greininni einhliða í ágreiningi þar sem hann er sjálfur hlutaðeigandi. Enginn annar ritstjóri gat brugðist við eða gert gagnbreytingar meðan á þessu stóð.

Á enskri Wikipedíu er þetta brot á [[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]], sem kveður skýrt á um: ''&quot;editors should not act as administrators in disputes in which they have been involved&quot;''. Á íslensku er samsvarandi meginregla skráð á [[Wikipedia:Deilumál|reglum um deilumál]], þar sem fram kemur að ''„moppudýr eru ekki dómarar&quot;''.

Ég vil taka það fram að ég geri mér fulla grein fyrir að [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] hefur að öllum líkindum lagt þetta fram í góðri trú. Hér er ekki um persónulegar ásakanir að ræða. Vandinn er meginreglulegar: þegar stjórnandi er virkur þátttakandi í ágreiningi, á hann ekki að nota stjórnunarheimildir til að úrskurða í þeim sama ágreiningi.

Tveir aðrir stjórnendur, [[Notandi:Bjarki S|Bjarki S]] og [[Notandi:Berserkur|Berserkur]], hafa einnig tekið þátt í ágreiningnum á sama hlið og TKSnaevarr, sem þýðir að þrír af hlutaðeigandi aðilum eru stjórnendur.

=== Beiðni ===

# Að '''óháðir ritstjórar''' kynni sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og taki afstöðu til efnislegs ágreinings um kaflann „Umræða um alþjóðamál&quot; með hliðsjón af [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]].
# Að '''óháður stjórnandi''' endurskoði hvort lásingin og breytingarnar 21. febrúar 2026 hafi verið í samræmi við meginreglur um hlutlægar stjórnunarheimildir.
# Að greinin verði opnuð aftur fyrir almennar breytingar þar til efnislegur ágreiningur hefur fengið réttilega meðferð á spjallsíðunni.

Takk fyrir tímann. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 00:04 (UTC)

:Ég hef ekki kynnt mér spjallsíðuna, hef ekki mikinn áhuga á því og er líka ekki stjórnandi á síðunni. Vildi bara benda á að það er enginn ritstjóri á Wikipedia. Og svo verður líka erfit að finna óháðann stjórnanda, það hafa allir sínar skoðanir. Ertu þá að tala um einhvern sem hefur ekki nú þegar tekið þátt í spjallsíðunni? [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 22. febrúar 2026 kl. 02:30 (UTC)

:@[[Notandi:Steinninn|Steinninn]] Takk fyrir athugasemdina. Ég er að biðja um álit stjórnenda sem hafa ekki þegar tekið þátt í umræðunni á spjallsíðunni — sérstaklega vegna þess að annar hluti málsins snýr að notkun stjórnunarheimilda. Þrír stjórnendur hafa þegar tekið afstöðu á sömu hlið í efnislegum ágreiningi, og einn þeirra læsti greinina og breytti henni síðan sjálfur meðan hún var læst.

Ég taga hér þá stjórnendur sem hafa ekki tekið þátt og bið um álit:
@[[Notandi:Akigka|Akigka]] @[[Notandi:Bragi H|Bragi H]] @[[Notandi:Krun|Krun]] @[[Notandi:Salvor|Salvor]] @[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] @[[Notandi:Stefán Örvar Sigmundsson|Stefán Örvar Sigmundsson]] @[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:49 (UTC)

Ég vil árétta að '''aðalkrafa mín er að kaflinn „Umræða um alþjóðamál&quot; verði fjarlægður alveg'''. Rökin eru:

* '''[[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]''' — Kaflinn gefur persónulegum skoðunum einstakra meðlima óhóflegt vægi í yfirlitsgrein um stjórnmálaflokk. Heimildin sjálf staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir sem flokkurinn hefur ekki samþykkt sem stefnu.
* '''[[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]''' — Kaflinn gefur þá mynd að flokkurinn sem slíkur hafi afstöðu til þessara ríkja, þegar heimildirnar segja hið gagnstæða.
* '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]''' — Aðalheimildin (Vísir, 29. des. 2025) er fréttaskýring/greining, ekki bein frétt. Uppruni efnisins er athugasemdir á samfélagsmiðlum.
* '''[[:en:WP:LABEL|WP:LABEL]]''' — Orðalagið „hrósað&quot; er gildishlaðin dómsályktun. Viðkomandi ræddu um innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu, sem er fjarri „hrósi&quot; við ríkisstjórnir.
* '''Enginn fordæmi''' — Engin önnur grein um íslenskan stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur sambærilegan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima.

Kaflinn sem nú stendur í greininni var málamiðlun af minni hálfu — upphaflega fjarlægði ég hann alveg. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:53 (UTC)

:Þar sem ég er beðin sérstaklega sem stjórnandi um álit á greininni þá las ég hana yfir og hef strax eftirfarandi athugasemdir.
:Það þarf að lagfæra greinina þannig að hún sér hlutlæg, upplýsandi og byggi á heimildum og inntakið sér  atriði sem skipta máli. Eins og er þá virðist sumt vera efni sem á meira heima í fréttabréfi innan félagsins og hefur lítið upplýsingagildi og er of hlutdrægt til að passa  í alfræðiriti og Wikipedíugrein. Kaflinn umræða um alþjóðamál ætti að fara út í heilu lagi. Það kemur okkur ekkert við hvað einhverjir hafa rætt á samfélagsmiðlum og wikipediagrein er ekki réttur vettvangur fyrir hugleiðingar fólks í stjórnmálum (t.d. setning eins og: &quot;Sósíalistaflokkurinn hefur áréttað að viðhorf flokksmeðlima til þessara ríkja séu persónubundin og að flokkurinn hafi ekki mótað formlega stefnu í þeirra garð..... 
:Þetta er satt að segja bara orðavaðall og jafnvel atriði úr stefnuskrá flokka ættu ekki heima í wikipediagrein ekki nema í mjög knöppu formi (t.d. ef flokkur er með að móti ESB aðild þá má segja það og vitna í stefnuskrá flokksins en wikipedia er ekki vettvangur til að rökstyðja  hvers vegna einhver flokkur er með eða móti ESB eða reka áróður fyrir einhverju ákveðnu viðhorfi. 
:Það er líka margt annað rugl í greinni og orðalagið og heimildanotkunin  &quot;samkvæmt Gunnari Smára...&quot; er  viðvaningsleg og ekki rétt heimildanotkun. það verður að vísa í birtar áreiðanlegar heimildir og það eru ákveðnar reglur um hvernig það er gert. 
:Hér er dæmi um eina breytingu á setningu sem ég sting upp á: Í stað setningarinnar &quot;Mikil bylting og innanflokks átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025, þar sem að meðal annars Gunnar Smári var sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi. Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar sem að hafði verið virk innan flokksins sagði meðal annars af sér&quot;  komi setning eins og &quot;Mikil átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025 sem endaði með......&quot;  Ég veit ekki hvað gerðist, mig minnir að það hafi verið þannig að flokkurinn klofnaði  og fyrrum forusta varð undir í kosningum og stofnaði aðra hreyfingu með oddvita flokksins í borginni, það hlýtur að vera hægt að segja það á hlutlausu og knöppu máli og með því að vísa í áreiðanlegar heimildir (at huga að dagblöð eru ekki alltaf áreiðanlegar heimildir, innnanhússkjöl stjórnmálaflokks eða munnlegar heimildir eru aldrei áreiðanlegar heimildir sem passa í wikipedia grein)  það er bara rugl að hafa með að einhver sem &quot;hafi verið virk innan flokksins&quot; hafi sagt af sér.  [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 00:58 (UTC)
::Umfjöllunin um þessi alþjóðamál var ekki bara byggð á umræðum á samfélagsmiðlum. Þetta voru mál sem margir fjölmiðlar voru búnir að fjalla um og fleiri en einn meðlimur í flokknum voru búnir að tjá sig um við fjölmiðla. Á slíku stigi er ekki hægt að láta eins og þessi ummæli séu einkamál eða að þau eigi ekki erindi í heildstæðri umfjöllun um flokkinn. Hlutlaus umfjöllun getur ekki byggt eingöngu á sjálfsmynd flokksins eða eingöngu á frumgögnum sem koma frá honum sjálfum.
::Ég vil annars benda á að '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]'''-reglan sem @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] vísar til hér leggur ekkert bann við notkun fréttaskýringa sem heimilda, heldur nefnir hún skoðanapistla. Þetta er ekki sami hluturinn og ekkert í reglunni gefur til kynna að greinar á borð við þá sem var vísað til hér séu óviðeigandi.
::Grein Vísis sem vitnað var í var samantekt á ýmsum ummælum meðlima Sósíalistaflokksins, auk viðtals við leiðtoga flokksins þar sem hann gerði stuttlega grein fyrir viðhorfum sínum. Þegar greinin inniheldur viðtal við ytri aðila er bersýnilega ekki um að ræða bara viðhorf greinarhöfundar.
::Þar fyrir utan var ekkert af orðalagi greinarhöfundarins sem telja mætti gildishlaðið (t.d. &quot;harðstjórnarríki&quot;)  endurtekið í málsgreininni á Wikipediasíðunni. Eingöngu var vitnað í staðreyndir sem hlutrænt sé mátti telja réttar samkvæmt upplýsingunum í heimildinni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:36 (UTC)
:Fyrir mitt leyti get ég ekki fallist á að téður kafli verði alveg fjarlægður.
:WP:UNDUE lýsingin er afbökun. Hér er ekki um hvaða einstaka meðlim sem er heldur þann sem Sósíalistar hafa kjörið í stöðu sem samkvæmt hefðum og venjum er álitin vera ein æðsta staða stjórnmálaflokks. Að mér vitandi hefur Wikipedia ekki sett neina stefnu að öll umfjöllun um flokka þurfi að byggjast eingöngu á formlega samþykktri stefnu. Það er ekki fjarri lagi að fjalla um hvað formaður flokksins telur góða stefnu, og í þessu tilviki er hann að vísa í aðgerðir annarra ríkja sem honum hugnast. Það er varla ósanngjarnt að nefna slíkt enda gefur það einhverja mynd af því hvert hann myndi vilja að flokkurinn myndi stefna, á meðan það er nógu góð tenging við almenna stefnu flokksins (sósíalismi). Slík umfjöllun gæti þó úreldast ef það koma aðrir leiðtogar síðar sem eru andstæðrar skoðunar.
:Fellst ekki á að WP:NPOV eigi við eins og greinin er núna, sbr. fyrri rökstuðning.
:WP:RSOPINION-rökin eru fjarstæð og tek ég undir rök [[Notandi:TKSnaevarr|Notandi:TKSnaevarrs]] um að fréttaskýring er alveg nothæf heimild, einkum í ljósi þeirra gagna sem fylgja með henni. Athuga skal að verið er að vísa í athugasemdir sem Sæþór á að hafa ritað, og sýnist mér hann ekki hafa andmælt því að hafa skrifað þær.
:WP:LABEL - Ef ummælin „Xi er bókstaflega besti leiðtogi jarðar og nýtur hæsta viðurkenningareinkunnar“ og „Við værum mjög heppin að fá þá [Pútin, Kim Yong-Un, o.fl.] sem leiðtoga í stað hinna ólýðræðislegu trúða á þingi“, ásamt því að segja hversu góðar tilteknar aðgerðir stjórnvalda á Rússlandi og Norður-Kóreu er ekki hrós gagnvart einstökum ríkisstjórnum og leiðtogum, þá veit ég varla hvað hrós er.
:Engin fordæmi - Það eitt og sér er ekki ástæða til þess að fjarlægja umfjöllun, á meðan hún hlítir reglum Wikipediu. Þó yrði að gjalda varhug við því ef einhver sem er virkur í stjórnmálastarfi í íslenskum stjórnmálaflokk færi að setja inn slíka umfjöllun, hvort sem það er um eiginn flokk eða annan. Hið sama gildir um breytingar á efni slíkra umfjallana.
:Þó ég taki undir að greinin er ekki fullkomlega vel framsett, þá virðist ekki vera slíkir annmarkar á efnisvalinu að það réttlæti eins mikla hreinsun og verið er að krefjast.
:Þá vil ég minnast sérstaklega á regluna [[:en:WP:COI|WP:COI]] en hún felur í sér að frambjóðendur, fólk sem starfar beint fyrir frambjóðendur, og annað fólk sem tekur þátt í kosningabaráttunni eigi ekki að breyta síðunni um eigið framboð eða annarra. -[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] ([[Notandaspjall:Svavar Kjarrval|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 20:31 (UTC)
::@Svavar Kjarrval @Berserkur — WP:COI krafan byggir á þeirri forsendu að þið þekkið raunverulega deili á mér. Ég vil taka það skýrt fram: Ég hef aldrei gefið upp raunverulegt nafn mitt, deili eða tengsl við stjórnmálastarf á Wikipedia. Notandanafnið mitt er „Gudrodur&quot; — þetta er handahófskennt notandanafn sem tengist ekki endilega raunverulegu nafni mínu.
::Þegar þið gefið í skyn að þið vitið hverjir ég er í raun og veru, og notið þær upplýsingar til að rýra framlag mitt, er það í besta falli WP:SPECULATION og í versta falli í andstöðu við WP:OUTING, sem kveður á um að persónulegar upplýsingar um ritstjóra skuli aldrei birtar eða notaðar án samþykkis þeirra.
::WP:COI kröfur verða að byggjast á upplýsingum sem ritstjórar hafa sjálfir birt á Wikipedia, ekki á grunni um hver einhver sé í raun. Ég hafna þess vegna þessari kröfu. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 22:21 (UTC)

'''Uppfærsla:''' Ég hef grisjað kaflann „Umræða um alþjóðamál&quot; í greininni og vil reyna að ná sátt við [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]]. Kaflinn er nú styttur úr þremur málsgreinum í tvær:

# Fjarlægði málsgrein um Kristinn Hannesson (5. sæti á framboðslista, ekki forystumaður).
# Breytti „hrósað&quot; í „rætt hvað megi læra af&quot; — nákvæmara gagnvart heimildinni þar sem viðkomandi ræddu innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu.
# Fjarlægði setningu um „bandarískan áróður&quot; sem var tekin úr samhengi.
# Styttingin styður við [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] — kaflinn gefur nú ekki lengur óhóflegt vægi.

Ég hef spurt TKSnaevarr á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]] hvort hann sé sáttur við þessa útgáfu. Ef sátt næst þar þá er efnislegur ágreiningur leystur.

Spurningin um notkun stjórnunarheimilda ([[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]]) stendur þó enn — óháð niðurstöðu efniságreiningsins er það meginregluatriði að stjórnandi eigi ekki að læsa grein og breyta henni síðan sjálfur í eigin þágu í ágreiningi. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 12:54 (UTC)

:Þetta er slatti að kíkja á, skoða. [[Notandi:Stalfur|Stalfur]] ([[Notandaspjall:Stalfur|spjall]]) 24. febrúar 2026 kl. 20:14 (UTC)
:Ég læsti síðunni tímabundið til að koma í veg fyrir breytingastríð, þar sem þú hafðir ítrekað tekið setninguna út án samráðs eða umræðu. 
:Breytingarnar sem ég gerði voru ekki &quot;í eigin þágu&quot;, heldur voru þær byggðar á málamiðlunartillögum sem þú hafðir lýst þig fylgjandi eða voru beinlínis frá þér komnar, þ.e. að færa umfjöllunina í sér kafla, bæta við fleiri heimildum (meðal annars heimild sem þú lagðir sjálfur til um Norður-Kóreuferðina) og bæta við samhengi um ummælin sem vísað var í. 
:En nei, ég er annars ekki sáttur við breytingarnar eins og þær standa, því þær fela hreinlega í sér yfirvarp. Það er til dæmis fáránlegt að halda því fram að notkun orðsins &quot;hrósa&quot; gefi skakka mynd af ummælunum sem voru viðhöfð. Á spjallsíðunni talar þú um að hugtakið gefi í skyn &quot;blinda aðdáun&quot;, sem er afbökun á merkingu orðsins. Ef ég segi að einhver standi sig vel er ég að hrósa honum. Ummælin í tilvitnuðum greinum verða ekki túlkuð sem neitt annað en hrós, og það að halda öðru fram er í besta falli orðhengilsháttur og í versta falli vísvitandi útúrsnúningur.
:Ég hafna því líka alfarið að ég hafi tekið orðin um bandarískan áróður úr samhengi og bið þig um að rökstyðja það frekar. Þetta eru tilvitnanirnar í Sæþór þar sem hann notaði orðið:
:: ''Hugmyndin að þetta séu vondir leiðtogar (eða Assad) er hreinn vestrænn áróður.''
:og 
:: '' Við erum með mjög sjúka fjölmiðla sem eru oft að endurtaka lygi og áróður Bandaríkjanna''
:Setningin sem ég skrifaði, og þú tókst út, var á þessa leið: ''Sæþór hefur gagnrýnt umfjöllun vestrænna fjölmiðla um þessi ríki og leiðtoga þeirra og segir hana einkennast af bandarískum áróðri.'' 
:Ég fæ ekki séð að setningin sem ég skrifaði sé á nokkurn hátt röng, ósanngjörn eða tekin úr samhengi. Hún er rétt lýsing á afstöðu sem viðkomandi hefur lýst yfir að minnsta kosti í tvígang.
:Ég sé ekki að @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn þar sem hann reynir að þurrka út umfjöllun sem hann telur að geti skapað neikvæð hughrif hjá lesendum, enda þótt hún sé ekki annað en hlutræn upptalning á afstöðum sem leiðtogar í flokknum hafa sannanlega viðrað á opinberum vettvangi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:05 (UTC)
::Ég vil annars bæta við að ef umfjöllunin um þessi viðhorf þykir ekki eiga heima í greininni um flokkinn ætti að mega færa hana í nýlega skapaða grein um Sæþór sjálfan sem Guðröður gerði. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:08 (UTC)
::''Ég sé ekki að @Gudrodur sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn''
::Augljóslega. Guðröður var á lista Sósíalista fyrir síðustu Alþingiskosningar, þannig að sniðið ''hagsmunaárekstrar'' getur átt við breytingar hans. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 11:07 (UTC)

== Report concerning User:Ormur12345 ==
[[Special:Contributions/Ormur12345|Ormur12345]] &amp;ndash; Vandalism. https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%9Eorskur&amp;diff=prev&amp;oldid=1949779 &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 9. mars 2026 kl. 08:53 (UTC)

== Tillaga um fjöldaeyðingu ==

Ég sting upp á fjöldaeyðingu á greinum eftir @[[Notandi:NewPC2024|NewPC2024]]. Notandinn ber ábyrgð á mörgum algerlega innihaldslausum greinum um kvikmyndir. Það er ekki hægt að líta svo á að flestar þessar greinar innihaldi neinar upplýsingar. Notandinn hefur verið settur í altækt bann frá öllum útgáfum Wikipediu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:53 (UTC)

:Þessu skylt, þá finnst mér spurn hvort það ætti að fara í allsherjarhreinsun gegn öllum sams konar einnar setningar örgreinum um kvikmyndir. Þær innihalda engar upplýsingar og virðast eingöngu hafa verið stofnaðar til að fjölga leitarniðurstöðum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:59 (UTC)
::Sammála. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 00:08 (UTC)
:::Sammála báðu, en veistu hvað þetta eru sirka margar greinar? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 11:48 (UTC)
:::: Tók eyðingarsyrpu yfir kvikmyndir flokkaðar síðustu 10-12 ár. Stundum eru síðurnar með heimildir og uppl. um talsetningu. Er tregari til að eyða þeim.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:08 (UTC)
:::::Já, það mætti hlífa greinum sem hafa eitthvað að segja um talsetningu eða þannig.
:::::Eitt sem ég ætti að nótera er að NewPC2024 er að öllum líkindum sama manneskja og MarchPro og HienPCWiki og fleiri aðgangar sem allir hafa verið settir í altækt bann vegna svipaðrar hegðunar á öðrum tungumálaútgáfum. Þannig að það er sama manneskjan sem stendur líklega fyrir flestum þessum örgreinum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:12 (UTC)
::::::Á meðal greina með minna en 200 stafi (ekki bæti eins og í breytingarsögu) eru þessar greinar sem mætti líka eyða: [[Little Miss Sunshine]], [[G.I. Joe: The Rise of Cobra]], [[The Vow]], [[G.I. Joe: Retaliation]], [[Hrói höttur: Karlmenn í sokkabuxum]], [[Aleinn heima 4]] og [[Aleinn heima 5]]. [[meta:Steward_requests/Checkuser/2022-06#NewHenry2022@is.wikipedia]] er staðfesting á því að HienProWiki notar nokkra aðganga. Ég tel að HienProWiki og hinir aðgangarnir sem TKSnaevarr nefndi sé langtímavargurinn Bambifan101, [[:En:Wikipedia:Long-term abuse/Bambifan101]] fyrir skýrslu um hann, hann hefur verið virkur í yfir einn áratug.--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 16:57 (UTC)
:::::::Aldeilis karakter. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 19:46 (UTC)
::::::::Mögnuð lesning! [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:39 (UTC)

== Kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia  ==

Ég las mig nýverið til um helstu gagnrýnisraddir á Wikipedia og þar kemur fram að um 80 til 90 prósent þeirra sem breyta Wikipedia eru karlmenn sem gerir það að verkum að oft eru síður skrifaðar út frá karllægu sjónarhorni. Ég vil því leggja til að íslenska Wikipedia ráðist í átak við að jafna kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia dags daglega.  [[Notandi:Herra Jafnrétti|Herra Jafnrétti]] ([[Notandaspjall:Herra Jafnrétti|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:59 (UTC)
: Sæll, geturðu staðfest að þú heitir Björn? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:16 (UTC)
:Tæknilega séð gætirðu jafnað kynjahlutföllin örlítið með því að hætta að skrifa hér sjálfur, Björn. Þá myndi karlkyns notendum fækka um einn. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:31 (UTC)

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|spjall]])&lt;/bdi&gt; 19. mars 2026 kl. 11:15 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] ==
:Moved to [[Wikipedia:Vélmenni#SchlurcherBot]].--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 00:23 (UTC)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 17:11 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Report concerning User:Nikkilasi ==
[[Special:Contributions/Nikkilasi|Nikkilasi]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 14. apríl 2026 kl. 11:27 (UTC)

== Report concerning User:~2026-23045-73 ==
[[Special:Contributions/~2026-23045-73|~2026-23045-73]] &amp;ndash; Vandalism. Using many temporary accounts. Sorry for posting in English. &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[User:lp0 on fire|&lt;span style=&quot;color:#c56030;background:inherit;&quot;&gt;lp0&amp;nbsp;on&amp;nbsp;fire&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:lp0 on fire|&lt;span style=&quot;color:#64cea0;background:inherit&quot;&gt;()&lt;/span&gt;]] 14. apríl 2026 kl. 13:14 (UTC)

== Report concerning User:~2026-22837-55 ==
[[Special:Contributions/~2026-22837-55|~2026-22837-55]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 17. apríl 2026 kl. 09:59 (UTC)

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 26. apríl 2026 kl. 00:57 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Report concerning User:~2026-25639-48 ==
[[Special:Contributions/~2026-25639-48|~2026-25639-48]] &amp;ndash; Vandalism. Please check IP &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 27. apríl 2026 kl. 12:04 (UTC)

== Report concerning User:Harry Maguuuiiirrreee ==
[[Special:Contributions/Harry Maguuuiiirrreee|Harry Maguuuiiirrreee]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 11:31 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27. maí 2026 kl. 17:14 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Sniðmátsgögn (TemplateData) og Breytur ==

Mér finnst bara smá þörf á að ávarpa þetta, þar sem ég hef verið að kynnast sniðmátsgögnunum í notkun og uppsetningu. Það er verið að tala um gildi út um allt í þessu þegar verið er að tala um breytur og það truflar mig heil ósköp. Hvernig á maður þá að tala um gildin sem eiga að fara inn í þessar breytur? Á ensku þetta kallaðar parameters. Réttast væri að kalla það Breytur eða Færibreytur. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 08:41 (UTC)

:Fór í gegnum þetta á translatewiki ([https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-templatedata-user&amp;language=is&amp;action_source=search&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate Þýðing á TemplateData]) en það má endilega einhver yfirfara það. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 10:37 (UTC)
::Fínt. Þetta var eflaust óviljaverk að þýða parameter sem gildi. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 13:23 (UTC)

== Report concerning User:~2026-33230-90 ==
[[Special:Contributions/~2026-33230-90|~2026-33230-90]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 11:29 (UTC)

== Stubbar og Stubbaflokkar þurfa uppfærslu ==

Ég hef verið að vinna í að setja upp [[Snið:Asbox]] til að uppfæra stubbasniðin okkar, þetta er allt að koma (þetta eina staka [[Snið:Stubbur|stubbasnið]] er orðið ansi feitt og frekar fráhrindandi að fara bæta við fleirri breytum inn í það, en núna er hægt að umbreyta því öllu og leyfa stubbum að vera stök stubbasnið. Það væri ekkert mál í rauninni að láta allt svo vísa á rétta leið frá gamla stubbinum á meðan því er skipt út. 

En útfrá þessu þá fór ég að pæla í stubbaflokkunum, það er allt &lt;code&gt;Flokkur:Wikipedia:&lt;/code&gt; og sýnist það fela flokkinn. Veit ekki alveg af hverju við erum að fela að einhver grein sé stubbur með því að hafa flokkinn ósýnilegan og Enska Wikipedia er ekki að notast við falda flokka. Væri ekki bara tilvalið að uppfæra flokkana fyrir stubba í leiðinni? Það er nú eftir allt saman hægt að breyta gömlum flokkum í tilvísun, eins og allt annað. Ef fólk færi að bæta efni við stubb, þá er gott að geta séð stubba flokkinn líka, detta inn í að uppfæra fleirra af sama tagi, það ættu að vera margar leiðir að öllu, ekki endilega að þurfa leita að því, heldur að geta bara dottið óvart inn í það líka. 

[[w:Category:Stubs|Category:Stubs]]

Hvað finnst fólki? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 16:34 (UTC)

:: Nægir ekki að merkja stubba? Til hvers að flokka? Hvernig erum við að fela að grein sé stubbur? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 19:31 (UTC)
:::Stubbarnir eru flokkaðir svo að fólk geti bætt við greinar innan þeirra áhugasviðs. Stubbaflokkarnir eru faldir með &lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:40 (UTC)
:::Að bæta stubbasniði bætir sjálfkrafa viðeigandi stubbaflokki, svo það var alltaf til staðar þessi flokkun. En það er hægt að birta þessa földu flokka í stillingunum, var að finna það sjálf.  Datt í hug að [[:Flokkur:Wikipedia:Allir stubbar|Wikipedia:Allir stubbar]] gæti verið eini sýnilegi flokkurinn í þessu og hinir haldið áfram að vera faldir, því útfrá því getur fólk fundið aðra falda flokka (hægt er að sjá þá ef maður er inn í sjálfum flokknum eftir allt saman). Þá getur fólk fundið flokkinn og alla hina stubbaflokkana ef þeim dettur í hug að hjálpa til að bæta við efni [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 09:31 (UTC)
:Það er alveg hægt að einfalda Snið:Stubbur svo það sé auðveldara að bæta við það. Snið:Asbox notast við snið fyrir hvern flokk, sem gerir það að verkum að það þyrfti þá að breyta yfir 10 þúsund greinum. Jafnvel með vélmenni, sem keyra sjálfgefið með 6 breytingar á mínútu, þá tæki það yfir 27 klukkustundir og myndi fylla nýlegar breytingar. Það útaf því að sniðið sé flókið og flokkarnir faldir er IMO ekki þess virði.
:Tillögur geta verið opnar í 2 vikur, sem er lengri tími en á ensku wikipediu, en þetta er líka smærra samfélag og þessi tími er í takt við minni wikipediur.
:Wikipedia forskeytið í flokkunum var líka gagnrýnt af Logiston. Ég man ekki eftir umræðu um Wikipedia forskeytið, þannig það er líklega ekki meirihluti fyrir því. Það þyrfti að kljást við árekstra eins og Flokkur:Trjástubbar gæti innihaldið felld tré eða stuttar síður um tré og ætti ekki að innihalda bæði. Það er þó leysanlegt vandamál.
:Það að gera flokkana sýnilega aftur er lítið mál en það þarf meirihluta fyrir því. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:38 (UTC)
::málið er að það þarf ekki að fara og breyta síðum sem nota {{tl|stubbur}} í núverandi mynd því það er frekar einfalt mál að umbreyta honum til að nota þetta switch case til að lauma inn nýju stubbunum og bara venja sig af því að vera nota bara þetta eina snið. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:43 (UTC)
::Ein leið til að halda nokkuð í hvernig stubburinn virkar núna væri að notfæra okkur undirsnið til að búa til sérhæfðu stubbasniðin, þá gæti það verið {{tl|Stubbur/dagblað}} í staðinn fyrir {{tl|Stubbur|dagblað}} [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 22:25 (UTC)
:::Það myndi laga það ákveðna vandamál. Snið:Stubbur tekur líka við allt að þremur stubbaflokkum. Algengt dæmi er &lt;nowiki&gt;{{Stubbur|æviágrip|Ísland}}&lt;/nowiki&gt; sem hefur textann &quot;æviágrip sem tengist Íslandi&quot; sem fer líka í sér flokk, af því að æviágripastubbarnir voru orðnir margir. Stubba undirsniðin myndu annaðhvort taka upp það orðalag eða vera með allt að þrjú stubbabox. Asbox þyrfti alltaf að styðja aðra beygingarmynd en nefnifall. Ef það er eitt stubbabox fyrir þrjá eða tvo stubbaflokka, þá þarf það að styðja enn fleiri beygingarmyndir. Ef það þarf að teygja sig það langt til að fá Asbox til að virka fyrir íslensku þá er alveg eins hægt að búa til module frá grunni. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:22 (UTC)
::::Mér sýndist að beyging á orðum í núverandi {{tl|Stubbur}} vera skrifað sérstaklega, en ekki eitthvað module sem kann að beygja orðin. {{Tl|Asbox}} styður það, bæði á undan og eftir orðinu &quot;grein&quot; og hægt er að bæta tenglum því það er bara strengur sem það bætir inn [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:32 (UTC)
:Þannig að það virðist vera í lagi að ég fari yfir og uppfæri stubbasniðin til að nota {{tl|Asbox}}, enginn virðist mótfallinn því. Set upp á {{tl|Stubbur/sandkassi}} hvernig hægt væri að umbreyta upprunalega {{tl|stubbur}} til að nota síðan nýja dæmið svo það verði engin þörf á að fara í gegnum fjall af gömlum stubbum til að byrja að nota nýtt kerfi, svo það verði auðveldara að bæta nýjum gerðum af stubbum í framtíðinni. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 25. júní 2026 kl. 09:04 (UTC)
:Langar að ræða aðeins meira um nafnasamræminguna sem stungið var uppá: [[Flokkaspjall:Wikipedia:Íslandsstubbar]], @[[Notandi:Snævar|Snævar]]. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 3. júlí 2026 kl. 10:41 (UTC)
Hvað með að Snið:Stubbur verði að module og stubbaflokkarnir séu skilgreindir eins og tafla1 eða tafla2?
Mætti orðalagið í flokkum &quot;Stubbar sem tengjast x&quot; hverfa, nema þar sem þörf er á aðgreiningu. Til dæmis &quot;Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku&quot; yrði að &quot;Wikipedia:Afríkustubbar&quot; eða &quot;Afríkustubbar&quot;?

Tafla1
&lt;syntaxhighlight lang=lua&gt;
local conf = {
	-- mynd, greinarheiti stubbaflokks, nefnifall stubbaflokks, þágufall stubbaflokks, eignarfall stubbaflokks, flokkur
	{&quot;LocationAfrica.png&quot;, &quot;Afríka&quot;, &quot;Afríka&quot;, &quot;Afríku&quot;, &quot;Afríku&quot;, &quot;Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku&quot;},
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Tafla2
&lt;syntaxhighlight lang=lua&gt;
local conf = {
	-- mynd, greinarheiti stubbaflokks, nefnifall stubbaflokks, þágufall stubbaflokks, eignarfall stubbaflokks, flokkur
	{mynd=&quot;LocationAfrica.png&quot;, greinarheiti=&quot;Afríka&quot;, nefnifall=&quot;Afríka&quot;, [&quot;þágufall&quot;]=&quot;Afríku&quot;, eignarfall=&quot;Afríku&quot;, flokkur=&quot;Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku&quot;},
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:08 (UTC)

:Það væri alveg hægt að taka til í hvernig stubbaflokkar eru nefndir og áframsenda/tilvísa þangað frá þeim gamla. 
:Veit ekki alveg hvernig það væri einfaldara að umbreyta {{tl|Stubbur}} í module (hef ekki prófað að skapa module frá grunni sjálf), [[Snið:Asbox]] (nýja stubba grunnsniðið) notar stubba module [[Module:Article stub box]] sem kemur frá upphaflega wikipedia. Búin að prófa að gera nýtt stubbasnið til sýnis með {{tl|Stubbur/dagblað}}, og við að hafa það sem undirsíðu/snið þá er alltaf smá vísun á grunnsniðið {{tl|Stubbur}} efst í horninu, sem er frekar þæginlegt. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:19 (UTC)
=== Uppfæra snið:Stubbur til að nota nýju stubbana ===
Þá er komið að því að yfirfæra {{tl|stubbur}} til að nota nýju stubbasniðin, sýnist að allir stubbaflokkar og meðfylgjandi stubbasnið sem núverandi stubbur sér um að höndla séu komin, og komin með ágætan kóða í {{tl|stubbur/sandkassi}} sem getur tekið við stubba-orðunum og unnið úr þeim til að finna samsetnings flokkun (t.d. æviágrip tengd afríku, íslensk kvikmyndagerð) sem er ekki háð orðum heldur það athugar hvort samsetningin er til í stubbasniðum: er snið:stubbur/1/2 til eða snið:stubbur/2/1. Þannig að það gæti virkað fyrir nýja stubba á þann hátt í framtíðinni ef fólk vill halda í gömlu notkun stubbsins. Þegar það finnur ekki samsetningu þá er það að setja allt að 3 aðskild stubbasnið eftir umfangsefni (enska wikipedia leyfir allt að 4 aðskilin stubbasnið, þ.e.a.s. stubbaflokka). 

* [[Snið:Stubbur/sandkassi]] (tilraunar/nýja snið útgáfa af stubbur)
* [[Snið:Stubbur/prufudæmi]] (sjá hvernig nýja sniðið virkar samhliða núverandi)

Ég hef verið að setja upp stubbasniðin þannig að hægt væri að bæta við 2 aukaflokkum og eigindalýsingu í gegnum sniðin ef fólk vildi aukalega sérhæfingu á flokkun, en held ég taki það út þegar ég yfirfer stubbasniðin af því að í fyrsta lagi er það flóknara en að bæta aukaflokkum í núverandi {{tl|stubbur}} því að þá þarf að hafa nafn flokksins og bæta við eigindalýsingu &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{stubbur/gerð|flokkur1=NafnFlokks|eigindi=sem tengist einhverju}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, en það væri mikil vinna að uppfæra slíka notkun ef t.d. stubbaflokkur er færður. Enska wikipedia er ekki að leyfa nein aukaleg gildi í sínum stubbasniðum, bætir bara auka flækjustigi.
[[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júlí 2026 kl. 07:16 (UTC)

== Þýðing á Module og TimedText nafnrými ==

Legg til að breyta Module nafnrými í Sniðmát. Spjallið verður Sniðmátsspjall. Module inniheldur samskonar síður og snið, en það er hægt að gera meira með module. Til dæmis er hægt að leita að orðum í module, en það þyrfti að nota [[Module:Strengur]] til að gera það sama í sniðum. Á sama hátt er merkingarmunurinn á orðunum sniði og sniðmáti sá að sniðmát gerir meira. Module er skrifað í Lua og snið í wikikóða. Mun færa síðurnar sjálfur, ef það er samþykkt.

TimedText yrði skjátexti. Spjallið verður skjátextaspjall. TimedText geymir texta fyrir myndbönd og hljóðskrár. Það er það sama og þegar valinn er íslenskur texti fyrir kvikmynd. Engar síður eru í þessu nafnrými. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 11:44 (UTC)

:Snið og sniðmát er sami hluturinn (snið er nafnrýmið, sniðmát kallast það á snið síðunni sjálfri). Hinsvegar hafa modules verið kallaðar skriftur hér á þessari wiki hef ég séð [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 11:49 (UTC)
:Að kalla Module þá Skrifta er ekki svo galið að mínu mati, prófaði að kalla á aðstoð google til að finna tilvitnanir í þetta orð og fann „Uppsetning og aðlögun (þ.á.m. aðlögun sniðmáta, endurritun fjölva/skrifta, nýir sniðfletir og fleira)“ [https://www.stjornarradid.is/media/forsaetisraduneyti-media/media/onnur_gogn_innri/parx_os_notkun_opins_hugbunadar_v0.20.pdf Opinn hugbúnaður, PARX viðskiptaráðgjöf IBM]. Og svo annað nefndi að ''skrifta'' er manneskja sem skrifar niður hvernig hver og ein upptaka var sem léttir klipparanum vinnu sína([https://www.facebook.com/groups/20515436122/posts/10156016893841123/ fundið á facebook]). Fyrir utan það að hér á þessari íslensku wiki Lua nú þegar kallað [[Hjálp:Lua skrifta|skrifta]].
:Hefði haldið að það yrði erfitt að venja fólk á að kalla module sniðmát fyrst Snið er kallað sniðmát á mörgum stöðum eins og einföld stytting á orðinu, það þyrfti að fara í gegnum mikið af texta og breyta lýsingum og upplýsingum á ýmsum stöðum. Svo erum við erum með Sniðmátsgögn (TemplateData). 
:En þegar það kemur að SkjáTexti, er það ekki næmt á há og lágstafi? Annars finnst mér það passa vel við [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 8. júní 2026 kl. 23:51 (UTC)
:Snið og sniðmát eru of lík og í raun samheiti. Skrifta eða skriftueining eða bara eining kemur allt til greina. Módúll er líka gilt tökuorð sem virðist vera talsvert notað, en virkar letilegra. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:13 (UTC)
:Ef það er ennþá verið að pæla í að þýða heilt nafnarými, og ef '''skrifta''' er ekki ásættanlegt orð fyrir þetta (sé að það er að játa syndir sínar á [https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/37126 nútímamálsorðabókinni]), hvað þá með '''eining''', '''kóðaeining''' eða '''Luaeining''' (þetta er nú þegar kallað eining í flipanum hliðina á ''spjall'', og það er vissulega beinasta þýðingin)? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 30. júní 2026 kl. 07:22 (UTC)

== Þýða Documentation? ==

Ætti {{tl|Documentation}} ekki að vera {{tl|Upplýsingar}}? Veit að þetta er mikið notað (á að vera allstaðar) og mögulega seint að pæla í þessu, en það væri hægt að færa sniðið á nýja nafnið og aframsend tilvísunin lætur þá sniðið virka undir báðum nöfnum og ef einhver bot-guru gæti kannski farið yfir til að umbreyta tilfellum af Documentation yfir í Upplýsingar? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 08:05 (UTC)

:Documentation er oft þýtt sem skjölun. Það er meira að segja til [[Snið:Skjölun]] nú þegar (sem tilvísun á Snið:Documentation) og [[Module:Skjölun]]. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 10:49 (UTC)
::Já, en skjölun hljómar meira eins og flokkun og skipulag, svo að „Upplýsingar“ virtist meira viðeigandi í þessum tilgangi. En vissi ekki af þessu þýdda sniði og skriftu. Virkaði það ekki? Held það væri samt ekki beint þörf að þýða heiti á skriftunni, sniðið er aðal málið og það brýtur ekkert að nota áframsendingu eftir allt saman (þá er það bara samheiti til að nota sama sniðið, dæmi: {{tl|Unbulleted list}} og {{tl|ubl}}) [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:25 (UTC)
Bætti þá bara {{tl|Upplýsingar}} sem nýrri tilvísun í {{tl|Documentation}} til að hafa flott samheiti fyrir sniðið :Þ Er ekki verið að reyna að gera þetta Wiki alíslenskt eftir allt saman? Er ekki að fara uppfæra öll snið til að vera svona rosalega íslensk í skjölun, það má henda botta í það verk. Það væri vissulega gaman ef Upplýsingar yrði þá grunnsniðið frekar en öfugt í framtíðinni (ekki að það skipti neinu máli fyrir síður sem kalla á þessi snið, eins lengi og það kallar á rétta innihaldið). [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:36 (UTC)

:Skýrslutæknifélagið þýðir documentation sem skjölun.
:Ef þú vilt nota snið:skjölun í staðinn fyrir snið:documentation þá er það þitt val.
:Það er minna viðhald að hafa sniðið á enska heitinu, upp á uppfærslur frá ensku wikipediu að gera. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:38 (UTC)
::Það er alveg vel gilt að hafa innleiðingu sniða frá enska wikipedia auðvelt, sérstaklega þegar hlutir eru ekki beint sýnilegir nema í kóðanum. Hvernig væri samt að kalla það „Upplýsingaskjölun“ þá þegar það er birt (ekki að tala um heiti á sniðinu þá, bara þýðingin sem leynist í skriftunni sem framkallar sniðið), frekar en bara skjölun eða upplýsingar, þá ætti þetta að hitta beint í mark. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:44 (UTC)

=== Notkun á {{tl|Documentation}} í Modules nafnrými ekki alveg að virka ===
Nokkuð tengt þessu efni, en hef tekið eftir því að skriftur/modules eru ekki alveg eins og hver önnur síða þegar það kemur að skjölun. Það hefur sjálfgefið tilvísun í að búa til &lt;code&gt;/doc&lt;/code&gt; fyrir upplýsingar án þess að {{tl|documentation}} sniðið sé notað en það má ekki beint nota það snið inn í module &lt;code&gt;/doc&lt;/code&gt; því það veldur villum eins og það sé nú þegar verið að nota documentation sniðið (''Viðvörun: Þessi síða notar sniðið Snið:Documentation sem veldur sniðmátslykkju (óendanlegt endurkvæmt kall).
'') . Þetta virðist vera eitthvað sem möppudýrin þurfa að kíkja á, til að virkja að modules geti notfært sér documentation sniðið að fullu. [[w:Module:Documentation|Module:Documentation á Enska Wikipedia]] hefur dálk um notkun þess í öðrum modules. Er hægt að kíkja á þetta? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 15:07 (UTC)

:Til að losna við lykkjuna þá er hægt að gera &lt;nowiki&gt;{{Documentation|content=&lt;texti&gt;}}&lt;/nowiki&gt; þar sem &lt;texti&gt; er innihald síðunnar. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 17:43 (UTC)
::Prófaði það líka, en þá skellir það þessu í sér flokk fyrir síður sem nota Documentation sniðið furðulega... [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 19:03 (UTC)

== Upplýsingaskjölun, Sandkassar og Dæmasíður ==

Það ætti kannski að ræða það, afsaka ef ég fór út í eitthvað án samþykkis. Upplýsingaskjölun og hjálparsíður er eitthvað sem ég hef furðu mikinn áhuga á að viðhalda og þrátt fyrir að það sé eitthvað sem er einstaklega mikilvægt fyrir wikipedia, þar sérstaklega fyrir &lt;code&gt;Snið:&lt;/code&gt; og &lt;code&gt;Modules:&lt;/code&gt; (bráðum &lt;code&gt;Skrifta:&lt;/code&gt;? miðað við efri uppástungu), þá er þetta ekki svo staðlað hérna, engar upplýsingar voru um notkun þess og þar af leiðandi ekki mikið notað útfyrir &lt;code&gt;/doc&lt;/code&gt; undirsíðuna. Ég sjálf áttaði mig ekki á hefðbundinni notkun &lt;code&gt;/sandbox&lt;/code&gt; og &lt;code&gt;/testcases&lt;/code&gt; sem eru hluti af {{tl|Documentation}} fyrr en ég fór út í að byrja þýða upplýsingarnar og skoða þetta nánar. Sandkassi fyrir snið er ekki alveg það sama og notenda sandkassi, þar sem hjá sniðinu á að vera afrit af kóðanum af sjálfu sniðinu til þess að fikta í og gera tillögur um breytingar fyrir raunverulegt sniðið. Sýnidæmin eru svo til staðar til að bæði sýna hvernig sniðið kemur út, og bera það saman við sandkassa útgáfuna. [[w:Wikipedia:Template sandbox and test cases|Template sandbox and test cases]] (langar svoldið til toga þessar upplýsingar hingað og leggja smá grunn um staðlaða notkun á þessu).

Ég sá að aðeins örfáa snið voru að nýta sér &lt;code&gt;/testcases&lt;/code&gt; og þess vegna tilvalið að íslenska þetta fyrst það er sýnilegt nafn og nú þegar búið að þýða sandkassann. En fyrst það er svo lítið notað, þá er ennþá tækifæri til að hugsa út í þetta, jafnvel gagnrýna ef nafnið sem varð fyrir valinu er agalegt. Fannst prófunarsíða ekki alveg smella, og það eru í raun engar tilraunir gerðar þar, bara {{tl|Sýnidæmi}} til samanburðs, síða full af dæmum: &lt;code&gt;/dæmasíða&lt;/code&gt;. Afakið vesenið í mér, og það er alltaf hægt að senda línu í spjallið (enginn les hugsanir eftir allt saman). [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 10. júní 2026 kl. 07:26 (UTC)

=== Sýnidæmi og Prufudæmi ===
Mér finnst eins og ég hef mögulega verið að rugla saman „test cases“ við „demos“ ([[w:Template:Demo|Template:Demo]]), því að þá virðist eins og það ætti að vera kallað Prufudæmi og Sýnidæmi. En þá þyrfti ég að færa sýnidæmi á prufudæmi til að leiðrétta þetta. Held að engin síða nema {{tl|Sýnidæmi}} noti sniðið undir því nafni hvort er eð, þeir sem hafa notað sniðið eru að kalla á {{tl|test case}}, svo það væri engin vinna að bara breyta tilvísun á {{tl|Prufudæmi}} ef ég færi út í það. Þetta er alveg ótengt því að &lt;code&gt;/testcases&lt;/code&gt; síðan var endurskýrð &lt;code&gt;/dæmasíða&lt;/code&gt; af því að það tilgreinir ekki tegund af dæmum og þarf þess vegna ekkert að breytast [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 10. júní 2026 kl. 23:01 (UTC)

:Þessar síður voru búnar til sem prufusíður, en það er ákveðin skörun á milli prufusíðna og dæmasíðna. Jafnvel síður sem voru ekki búnar til af mér eru prufusíður eins og sést af breytingum sama notanda yfir sama tímabil. Það að /testcases síður voru endurskýrðar /dæmasíður tengist ekki tæknilega, en það er sama umræðuefnið.
:Snið:Sýnidæmi á að vera á snið:prufudæmi. Þó svo ég sé ekki alveg sammála færslu /testcases á /dæmasíður þá er ég ekki nægjanlega ósammála til að leiðrétta það. Það er hinsvegar eitt að vera með síðu á /dæmasíður og annað að vera með snið sem reynir að neita því að þetta er prufusíða. Það að hafa snið:sýnidæmi á þeim titli hvað mig varðar kemur ekki til greina, það er aðeins of langt gengið.
:Bæði prufusíða og dæmisíða myndi sýna helstu gildi.
:* Prufusíða: Síða sem er hægt að forskoða með &quot;Forskoða síðu með þessu sniði&quot;, fyrir neðan breytingarbox, til að forðast breytingar á sniðum og modules sem fjarlægja möguleika óvart. Getur notað modules á borð við [[Module:UnitTests]], sem hentar illa í dæmasíðu. Notað af þeim sem viðhalda sniðum.
:* Dæmasíða: Síða sem er notuð af almennum notendum til að finna sambærilegt dæmi við það sem þeir hafa í huga. Ólíkt prufusíðu og notkun þeirra sem viðhalda síðum er almennum notanda sama um mun á aðalsniði og sandkassanum.
:[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 02:45 (UTC)
::Ég væri alveg til í að fara útí að leiðrétta þetta sjálf, ef fólk er þá sammála að &lt;code&gt;/testcases&lt;/code&gt; hefði átt að vera &lt;code&gt;/prufusíða&lt;/code&gt;. Og að {{tl|test case}} hefði átt að vera {{tl|prufudæmi}}. Þetta voru ekki of mörg tilvik (þá geta demos verið sýnidæmi, þetta nýja heiti var ekki komið í neina notkun til að það sé neitt vvesenað breyta þessu, og sama gildir um testcases). Er samt á því máli að þetta ætti að vera þýtt. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 07:14 (UTC)
:Þá erum við komin með {{tl|Prufudæmi}} og {{tl|Sýnidæmi}} ([[w:emplate:Demo]] var ekki komið inn hjá okkur fyrr en nú, og prufudæmi er ekki alveg hugsað í sama tilgangi). Þarf bara að fara eitthvað yfir til að taka til eftir mig og bæta við {{tl|Eyða}} á það sem hefur aftengst í þessum breytingum. 
:Undirsíðan &lt;code&gt;/testcases&lt;/code&gt; er núna &lt;code&gt;/prufudæmi&lt;/code&gt; sem tengist allt við {{tl|Documentation}}, væri hægt að búa til skilaboðasnið sem bætir við tengli á tileinkaðar &lt;code&gt;/sýnidæmi&lt;/code&gt; undirsíðu ef þörf er á (það gæti alltaf verið einhver tilfelli þar sem sýnidæmin séu of mörg til þess að þæginlegt sé að sýna það allt á &lt;code&gt;/doc&lt;/code&gt;), því að Upplýsingaskjölunin er ekki að búa til tengil fyrir það, bara sandkassar og prufudæmi. Langar svoldið að flokka betur skilaboðasniðin.
:Vona að allt sé núna á hreinu í samband við documentation og fólk geti þá farið að nota þetta af alvöru eins og Enska Wikipedia hefur í huga. Gæti skellt inn Hjálparsíðu um þetta svo allir séu á sömu síðu með þetta. Ég afsaka aftur allt vesenið á mér með þetta. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 12. júní 2026 kl. 12:03 (UTC)

== Vélmenni og Þjarkur ==

Ætla bara að draga athygli að umræðunni sem er í gangi: '''[[Spjall:Þjarkur (tækni)]]'''. 
„Vélmenni“ er orðið miklu víðara en áður fyrr, og útfrá innihaldi greinar þá sé um að ræða „Þjarkur“ sem er íslenska orðið yfir fyrirbærið. Aðgreining myndaðist því að þjarkur á einnig við tilbúna steypta stólpa. Vélmenni virðist vera orðið samheiti fyrir „android“ og „bots“ og annan hugbúnað. Alveg þess virði að taka upp umræðuna þar sem tæknin hefur þróast og orðaval vanist í ákveðnum geirum. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 08:40 (UTC)

== Hvernig vel þarf ég að kunna íslensku? ==

Ég hef verið að hugsa um að ég gæti bætt við íslensku wikipediu, en ég er ekki viss hvort ég sé nógu góð í íslensku til þess að geta gert það. Íslenska er móðurmálið mitt en ég bý í öðru landi svo að íslenskan mín er þaraðleiðandi ekkert sérstaklega sterk. Ég tala íslensku vel en ég þekki ekki &quot;official&quot; orðaforða mjög vel (Til dæmis svoleiðis sem er notað í fréttum og vísindarlegum hlutum). [[Kerfissíða:Framlög/&amp;#126;2026-36329-72|&amp;#126;2026-36329-72]] ([[Notandaspjall:&amp;#126;2026-36329-72|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:31 (UTC)

:Ég hefði sagt að ef þú ert alveg öruggur í þeim upplýsingum sem þú vilt bæta við, þá er alltaf mjög fínt að styðja sig við allar síðurnar hjá [https://málið.is/ Árnastofnun] til að finna út hvort orð sé gilt eða beygt rétt og hvernig orð eru á íslensku yfir höfuð (það er svo margt gagnlegt þar), svo fann ég {{tl|Yfirlestur}} snið sem þú gætir skellt á hluti sem þú vilt að einhver fari yfir það. Mæli með að gera aðgang samt, þá getur þú fylgst með breytingum og margt annað gagnlegt, gert þér notendasíðu og sandkassa til að prófa þig áfram. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:47 (UTC)
::Ok, takk. Ég hugleiði það. [[Kerfissíða:Framlög/&amp;#126;2026-36329-72|&amp;#126;2026-36329-72]] ([[Notandaspjall:&amp;#126;2026-36329-72|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:53 (UTC)

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|spjall]])&lt;/bdi&gt; 23. júní 2026 kl. 17:11 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 25. júní 2026 kl. 13:29 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== WikiVerkefni ==

erum við ekki með það á íslenska wikipedia? [[w:Wikipedia:WikiProject|WikiProjects]], átti þetta ekki að hafa eigið nafnrými? Formleg verkefni sem fólk setur af stað, ég hef verið að stússast í stubbum, sá að það var eitthvað hnita verkefni og ljósmyndaverkefni í gangi. Var helst að pæla í þessu útfrá því að ákveðin WikiVerkefni geta verið með umsjá yfir ákveðnum flokkum og svoleiðis (sniðið sem ég er að setja upp frá enska wikipedia er að vísa í WikiProjects {{tl|Stubbaflokkur}}) [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 27. júní 2026 kl. 17:36 (UTC)

:Ég var nokkuð viss um að það væri sér nafnrými fyrir það, en svo viðist ekki vera. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 09:10 (UTC)
:Íslenska wikipedia er einfandlega of lítil fyrir Wikiverkefni. Það er ekkert slíkt til. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 09:39 (UTC)
::var nokkuð viss um að það var einhverntíman sitt eigið nafnrými, en núna virðist það bara falla undir wikipedia nafnrýmið, svo mér datt í hug að vera einfaldlega með &lt;code&gt;Wikipedia:Verkefni:Stubbar&lt;/code&gt; sem dæmi. Við erum kannski lítil, en alveg þess virði að hafa einhvern stað fyrir verkefni sem fólk vill gjarnan sjá gerast. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 10:13 (UTC)
:::Ef það er eitthvað sem þú vilt gjarnar sjá gerast þá er best að gera það sjálf/ur. Ég sé ekki ástæðu til að vera með WikiProjects hér. Umræða um stubba getur átt sér stað hér: [[Sniðaspjall:Stubbur]]. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 13. júlí 2026 kl. 20:33 (UTC)

== Stubbaflokkar ==

Útfrá breytingum með tengingar á [[sagnfræði]] og [[saga]], þá þarf ég bara að spyrja hvað eigi að gera við [[:Flokkur:Wikipedia:Sagnfræðistubbar]] og [[:Flokkur:Wikipedia:Sögustubbar]]. Grunar að þetta séu tveir flokkar sem eru að gera sama hlutinn. Kannski ætti [[Snið:Stubbur/saga]] bara að vera tilvísun í [[Snið:Stubbur/sagnfræði]], væri þá flýtileið/samheitasnið. Þurfum við kannski stubbaflokk fyrir sögur (eins og [[frásögn|frásagnir]] og [[bók|bækur]])? Held að það yrði stærðarinnar verkefni að breyta því, annars erum við með [[:Flokkur:Wikipedia:Bókmenntastubbar]] sem getur alveg tekið við því og sögu stubbasniðið verður tilvísun í sagnfræði. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 8. júlí 2026 kl. 12:06 (UTC)

:Frekar hafa það öfugt: að sagnfræðistubbar séu tilvísun á sögustubbar. Saga ætti að vera almennara heitið, því sagnfræði er rannsókn á sögu. Svipað og fiskar vs. fiskifræði, eða dýr vs. dýrafræði. Maður segir t.d. ekki &quot;sagnfræði Íslands&quot; heldur &quot;saga Íslands&quot;. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 8. júlí 2026 kl. 23:18 (UTC)

== Drög að grein um Eimverk — óskað eftir óháðri yfirferð (hagsmunatengsl gefin upp) ==

Sæl öll. Ég er stofnandi og eigandi Eimverks og hef því hagsmunatengsl við þetta efni — sjá yfirlýsingu á notandasíðunni minni í samræmi við notendaskilmála Wikimedia um launuð framlög. Ég hef skrifað drög að grein um fyrirtækið í sandkassa: [[Notandi:Halli Thorkelsson/Eimverk]]. Drögin styðjast eingöngu við óháðar heimildir (Vísi, mbl.is, Whisky Magazine o.fl.). Eimverk er nú rauður tengill í sniðinu um [[Vaxtarsprotinn|Vaxtarsprotann]] (verðlaun 2016). Vegna hagsmunatengsla birti ég greinina ekki sjálfur, en væri þakklátur ef óháður notandi vildi fara yfir drögin og færa þau í aðalnafnrými ef þau standast kröfur — og að sjálfsögðu breyta að vild. Takk fyrir. [[Notandi:Halli Thorkelsson|Halli Thorkelsson]] ([[Notandaspjall:Halli Thorkelsson|spjall]]) 13. júlí 2026 kl. 19:36 (UTC)

== Probably hoax article: [[Stefán Gunnarsson (ullarmatsmaður)]] ==

Sorry for writing in English; though I'm still able to read quite a bit of Icelandic (having tried to learn the language out of interest for some years), I'm not that good at writing (and talking even less). Well, this is a heads-up regarding a larger hoax affair in German-language Wikipedia that also seems to spill over here. If you read German (or use a translating tool), see [[:de:Wikipedia:Checkuser/Anfragen/Isländischer Fake-Komplex: Mærviksen, Sannvarðr et al.]] and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?oldid=30846487#Global_lock_for_Iceland_hoax_socks this steward request]. In short, someone using a lot of accounts has created elaborate hoax articles in German about supposed, actually non-existing instruments invented in Iceland (a nautical instrument and a tool for measuring characteristics of wool) and has gone to great lengths to &quot;support&quot; the hoax, including uploading fake historical documents and photos to Wikimedia Commons, archive.org and flickr. For example, they took a digitized page of the newspaper Ísafold from timarit.is and then changed one notice on that page to a text that supported their hoax, then uploaded it to Commons. They also cited books that don't exist. - [[Stefán Gunnarsson (ullarmatsmaður)]] was created here by one of these accounts, the now globally locked [[Notandi:Dulsvik]], and Dulsvik even has a teasing German text on their user page here (&quot;Dass du bis hierher gekommen bist, beweist nur, dass du die Quellen genau in der Reihenfolge gelesen hast, in der ich sie für dich geschrieben habe. ;)&quot; - translated: ''The fact that you've made it this far only proves that you've read the sources in the exact order I wrote them for you. ;)''). I believe that the article is a a hoax as well, using fake sources (including the document at archive.org, uploaded there recently). As I'm not familiar with the processes here, I leave it to you to deal with this; I think the article should be deleted and probably all edits by Dulsvik reverted. [[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 23. júlí 2026 kl. 22:17 (UTC)
: The books used as sources are not fake. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 00:34 (UTC)
::But do they support the content of the article? I can't check. Perhaps you can. --[[Notandi:Lymantria|Lymantria]] ([[Notandaspjall:Lymantria|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 06:14 (UTC)
:::The book ''Handtak og auga'', supposedly the subject's memoirs, is not in the [https://leitir.is/discovery/search?query=any,contains,Handtak%20og%20auga&amp;tab=MyLibrary&amp;search_scope=10000_MYLIB&amp;vid=354ILC_NETWORK:10000_UNION&amp;offset=0 Icelandic library database]. The document on archive.org is the only mention of it that I can find. The other three books cited are real, but one would have to find physical copies of them to determine if they actually support the article. 
:::I'll go to a library and look at them when I have the time. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:18 (UTC)
::::Ég kíkti á bókasafn og fann þessa Byggðasögu Skagafjarðar. Ekkert þar um þennan mann eða ullarvinnslu yfirleitt á þeirri síðu sem vísað er í. Þessi texti á archive.org virkar mjög ótrúverðugur, þetta er skjal sem notandi hlóð inn þar í þessum mánuði. Notandi sem stofnaður var nylega og hefur ekki gert neitt annað. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 10:11 (UTC)
::::: Það er enginn Stefán Gunnarsson fæddur 1861 fyrir norðan hvorki í Íslendingabók né á manntalsvef Þjóðskjalasafns. Ég hallast að því að eyða öllum framlögum notanda. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 10:48 (UTC)
::::::Já, eyða þá. Miðað við þetta og sögu notandans hlýtur þetta að vera bull.
::::::Gæti síðan [[Kalrinwage]] verið sams konar gabb? Efnistökin eru svipuð og í greininni um ullarmatsmanninn, og það er nákvæmlega ekkert að finna um efni greinarinnar annars staðar á netinu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 11:01 (UTC)
:::::::Já, var einmitt að spá í því. Það er erfitt að staðfesta nema eiga þessar ágætu bækur um þjóðsögur frá Skáni. Í öllu falli er hún þá ekki nógu markverð til að vera efni í grein. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 11:04 (UTC)
::::::::Þakka ykkur öllum kærlega fyrir hjálpina í þessu máli! - &quot;Kalrinwage&quot; sounds suspiciously similar to &quot;Kaldrin-Nadel&quot;, one of his fake entries (the supposed nautical instrument) in the German Wikipedia. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 18:41 (UTC)
: The faker has used a mix of strategies in his German articles - sources that don't exist, sources that exist and were manipulated (like the Ísafold page), and sources that exist but don't support the content. So, I suppose that for example the article ''Ull verður gull'' cited many times here probably doesn't contain what it's supposed to, but it's hard to check as it's not available digitally (another strategy by the faker). &lt;s&gt;{But I see something implausible with that reference in itself: &quot;Magnús Guðmundsson (1988). ''Ull verður gull: Ullariðnaður Íslendinga á síðari hluta 19. aldar og á 20. öld (Safn til iðnsögu Íslendinga, 2. bindi).'' Hið íslenska bókmenntafélag. bls. 161.&quot; The article does exist, see [https://leitir.is/permalink/354ILC_NETWORK/10c1517/alma991003831719706886 catalogue entry at leitir.is] - but per that entry, it spans pages 224-228 (''bls. 224-228'') in the publication, and our author cites ''bls. 161'', that is, page 161. So they cite a page which isn't actually part of that article ''Ull verður gull'' in the book. And it was published in 1989, not in 1988. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:25 (UTC)
::{{ping|Berserkur|Lymantria|TKSnaevarr}} Oh, now I see it: What they have done is they haven't actually cited the book ''Ull verður gull'' which was indeed published in 1988, but a '''1989 review of that book''', which is [https://timarit.is/page/5277848#page/n225/mode/2up available at TÍmarit]. That's very typical of such probably AI-generated fake references, they can't distinguish reviews from the works themselves, I have seen this kind of fake reference before. There's nothing about a Stefán Gunnarsson in that review, and probably not in the reviewed book either, I would guess. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:40 (UTC)&lt;/s&gt;
::::{{ping|Berserkur|Lymantria|TKSnaevarr}} Sorry, I retract my above comments - I think I was misled by finding the review in timarit.is first before the book. The reference is about the book, right. So one now would need to get that book and check page 161. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:43 (UTC)

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  24. júlí 2026 kl. 12:24 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Report concerning User:Sigurjón2013 ==
[[Special:Contributions/Sigurjón2013|Sigurjón2013]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 28. júlí 2026 kl. 13:16 (UTC)

== Drög að grein &amp; hagsmunaárekstur ==

Góðan dag,

Ég gerði drög að grein um hugveituna Vörðu [[https://is.wikipedia.org/wiki/Notandi:Councilgem/Var%C3%B0a]], en sem aðstandandi er hagsmunaárekstur og því ekki eðlilegt að ég geri hana að alvöru síðu (skilst mér!)

Myndi þiggja ef einhver hefur tíma yfirferð og færslu í alvöru síðu. Get gert sjálfur en vil ekki sökum hagsmunaáreksturs.

kv. [[Notandi:Councilgem|Councilgem]] ([[Notandaspjall:Councilgem|spjall]]) 20. ágúst 2026 kl. 08:59 (UTC)</text>
      <sha1>f5a1r5584ecbq4zh771d246mr64r6bc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>19. ágúst</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2606</id>
    <revision>
      <id>1975944</id>
      <parentid>1841923</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T14:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1975944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9668" sha1="ghvrc4lc35k7lsji5lk98992bpmk9mn" xml:space="preserve">{{Dagatal|ágúst}}
'''19. ágúst''' er 231. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (232. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 134 dagar eru eftir af árinu.

== Atburðir ==
* [[14]] - [[Tíberíus]] tók við völdum sem Rómarkeisari eftir lát Ágústusar.
* [[1305]] - [[Loðvík 10.]] Frakkakonungur gekk að eiga [[Klementía af Ungverjalandi|Klementíu af Ungverjalandi]].
* [[1399]] - [[Ríkharður 2. Englandskonungur]] gafst upp fyrir [[Hinrik 4. Englandskonungur|Hinriki Bolingbroke]] og afsalaði sér krúnunni.
* [[1493]] - [[Maximilían 1. keisari|Maximilían]] varð keisari hins Heilaga rómverska ríkis.
* [[1504]] - Enski landstjórinn á [[Írland]]i vann sigur á gelískum her við Knockdoe.
* [[1506]] - [[Sigmundur 1. Póllandskonungur|Sigmundur 1.]] varð konungur Póllands. 
* [[1561]] - [[María Skotadrottning]] sneri heim frá Frakklandi, þar sem hún hafði alist upp.
* [[1572]] - [[Hinrik 4. Frakkakonungur|Hinrik 3.]] af Navarra giftist [[Margrét af Valois|Margréti af Valois]], systur Karls 9. Frakkakonungs.
* [[1587]] - [[Sigmundur 3. |Sigmundur 3.]] Vasa var kjörinn konungur [[Pólland]]s. Hluti aðalsmanna studdi Austurríkiskeisarann Maximilian 3. sem konung og leiddu þær deilur til [[Pólska erfðastríðið|Pólska erfðastríðsins]] (1587-1588).
* [[1605]] - [[Áttatíu ára stríðið]]: Spánverjar náðu yirráðum yfir hollensku borginni [[Lingen]].
* [[1629]] - [[Áttatíu ára stríðið]]: Hollendingar náðu borginni Wesel af Spánverjum.
* [[1691]] - [[Ottómanveldið]] og [[Hið heilaga rómverska keisaradæmi]] áttust við í orrustunni við Slankamen (nú í Serbíu). Yfir 25.000 Ottómanar létust.
* [[1719]] - Spánverjar gáfust upp fyrir Frökkum sem höfðu ráðist inn í [[Navarra]] fyrr á árinu.
* [[1745]] - Uppreisn [[Jakobítar|Jakobíta]] hófst í Skotlandi.
* [[1809]] - [[Jörundur hundadagakonungur]] afsalaði sér völdum á Íslandi.
* [[1871]] - Alþingismenn stofnuðu [[Hið íslenska þjóðvinafélag]] til þess að efla meðvitund Íslendinga um þjóðerni sitt.
* [[1919]] - [[Afganistan]] fékk sjálfstæði frá Bretlandi.
* [[1939]] - [[Blindrafélagið]] var stofnað á Íslandi.
* [[1949]] - Kvikmyndafyrirtækið [[Edda-Film (1949)|Edda-Film]] var stofnað í Reykjavík.
* [[1953]] - [[Valdaránið í Íran 1953|Valdarán varð í Íran]] með stuðningi Bandaríkjanna og Bretlands.
* [[1956]] - Á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum í Hjaltadal]] var haldin hátíð í minningu þess að 850 ár voru liðin frá stofnun biskupsstóls þar.
* [[1959]] - Fyrstu símsendu myndirnar í íslensku dagblaði birtust í ''[[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]]'' og voru þær frá landsleik Danmerkur og Íslands í Kaupmannahöfn daginn áður. Leiknum lauk með jafntefli.
* [[1963]] - Sæsímastrengurinn [[Icecan]] var tekinn í notkun.
* [[1964]] - Kvikmynd Bítlanna, ''[[Bítlarnir (kvikmynd)|A Hard Day's Night]]'', var frumsýnd í Tónabíói á Íslandi og sló öll fyrri sýningarmet.
* [[1965]] - [[Auschwitz-réttarhöldin í Frankfurt|Auschwitz-réttarhöldunum í Frankfurt]] lauk með lífstíðardómum yfir 66 fyrrum SS-liðum.
* [[1966]] - Um 3000 manns fórust í [[Varto-jarðskjálftinn|Varto-jarðskjálftanum]] í austurhluta Tyrklands.
* [[1971]] - Herforingjabylting í Bólivíu kom [[Hugo Banzer]] til valda.
* [[1980]] - Yfir 300 manns létust þegar kviknaði í [[Saudia flug 163|Saudia flugi 163]] í [[Riyadh]].
* [[1981]] - [[Sidraflóaatvikið 1981]]: Tvær líbískar orrustuþotur voru skotnar niður af bandarískum orrustuþotum yfir Sidraflóa.
* [[1987]] - [[Hungerford-fjöldamorðin]]: [[Michael Ryan]] skaut 16 manns til bana í Bretlandi.
* [[1987]] - Konur gátu í fyrsta sinn fengið [[sokkabandsorðan|sokkabandsorðuna]] í Bretlandi.
* [[1989]] - Friðarsamkoman [[Samevrópska lautarferðin]] var haldin á landamærum Austurríkis og Ungverjalands.
* [[1989]] - Kólumbíska lögreglan hóf handtökur 11.000 grunaða eiturlyfjasala vegna morða á háttsettum embættismönnum og forsetaframbjóðanda.
* [[1990]] - [[Leonard Bernstein]] stjórnaði sínum síðustu tónleikum með [[Sinfóníuhljómsveit Boston]].
* [[1991]] - [[Ágústvaldaránið]] í Sovétríkjunum: Átta sovéskir embættismenn og herforingjar rændu [[Mikhaíl Gorbatsjev]]. [[Boris Jeltsín]] hélt fræga ræðu ofan af skriðdreka við þinghúsið í Moskvu.
* [[1993]] - Veiðar íslenskra togara hófust í [[Smugan (hafsvæði)|Smugunni]] svonefndu, sem er hafsvæði á milli fiskveiðilögsagna Noregs og Rússlands. Áður höfðu Færeyingar veitt þar undir hentifána.
* [[1993]] - [[Shimon Peres]], utanríkisráðherra Ísraels, kom í opinbera heimsókn til Íslands.
* [[1996]] - [[Netscape Navigator]] 3.0 kom út. Þetta var fyrsti vafrinn með innbyggðan [[JavaScript]]-túlk.
* [[1999]] - Tugþúsundir mótmælenda í [[Belgrad]] kröfðust þess að [[Slobodan Milošević]] segði af sér sem forseti Júgóslavíu.
* [[2002]] - [[Téténía|Téténskir]] skæruliðar skutu niður rússneska þyrlu við [[Kankala]]. 118 hermenn létust.
* [[2003]] - [[Bílasprengja]] sprakk í hverfi [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] í [[Bagdad]] með þeim afleiðingum að 22 létust, þar á meðal sérstakur sendimaður Sþ í Írak, [[Sergio Vieira de Mello]].
&lt;onlyinclude&gt;
* [[2003]] - 23 létust og 100 særðust þegar sjálfsmorðssprengjumaður á vegum [[Hamas]] gerði árás á strætisvagn í [[Jerúsalem]].
* [[2008]] - [[Rauðhumla]] sást í fyrsta sinn á Íslandi.
* [[2010]] - Síðustu bandarísku bardagasveitirnar yfirgáfu [[Írak]] en um 50.000 hermenn voru áfram í landinu.
* [[2020]] – Malíski herinn framdi valdarán gegn forsetanum [[Ibrahim Boubacar Keïta]].
* [[2022]] - Þing Svartfjallalands samþykkti vantraust á ríkisstjórn [[Dritan Abazović]] eftir umdeilt samkomulag sem hann gerði við [[Serbneska rétttrúnaðarkirkjan|Serbnesku rétttrúnaðarkirkjuna]].&lt;/onlyinclude&gt;

== Fædd ==
* [[232]] - [[Probus]], Rómarkeisari (d. [[282]]).
* [[1596]] - [[Elísabet Stuart]], dóttir [[Jakob 1. Englandskonungur|Jakobs 1. Englandskonungs]], síðar kjörfurstaynja í Pfals og drottning Bæheims (d. [[1662]]).
* [[1631]] - [[John Dryden]], enskur rithöfundur (d. [[1700]]).
* [[1689]] - [[Samuel Richardson]], enskur rithöfundur (d. [[1761]]).
* [[1741]] - [[Árni Þórarinsson (biskup)|Árni Þórarinsson]], Hólabiskup (d. [[1787]]).
* [[1750]] - [[Johann Galletti]], þýskur sagnfræðingur (d. [[1828]]).
* [[1826]] - [[Helgi Hálfdanarson (sálmaskáld)|Helgi Hálfdanarson]], sálmaskáld (d. [[1894]]).
* [[1844]] - [[Kristian Kaalund]], danskur textafræðingur (d. [[1919]]).
* [[1871]] - [[Orville Wright]], flugvélasmiður (d. [[1948]]).
* [[1883]] - [[Axel Pehrsson-Bramstorp]], sænskur stjórnmálamaður (d. [[1954]]).
* [[1893]] - [[Inge Krokann]], norskur rithöfundur (d. [[1962]]).
* [[1896]] - [[Sigurður Jónasson]], íslenskur stjórnmála- og athafnamaður (d. [[1965]]).
* [[1900]] - [[Gilbert Ryle]], breskur heimspekingur (d. [[1976]]).
* [[1902]] - [[Ogden Nash]], bandarískt ljóðskáld (d. [[1971]]).
* [[1921]] - [[Eugene Wesley Roddenberry]], bandarískur handritshöfundur (d. [[1991]]).
* [[1942]] - [[Fred Thompson]], bandarískur stjórnmálamaður (d. [[2015]]).
* [[1943]] - [[Þór Whitehead]], íslenskur sagnfræðingur.
* [[1944]] - [[Stew Johnson]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[1946]] - [[Bill Clinton]], 42. forseti Bandaríkjanna.
* [[1951]] - [[Árni Pétur Guðjónsson]], íslenskur leikari.
* [[1951]] - [[Jean-Luc Mélenchon]], franskur stjórnmálamaður.
* [[1952]] - [[Kristinn H. Gunnarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[1965]] - [[Kyra Sedgwick]], bandarísk leikkona.
* [[1969]] - [[Matthew Perry]], kanadískur leikari.
* [[1971]] - [[Steinar Þór Guðgeirsson]], íslenskur knattspyrnumaður.
* [[1973]] - [[Andrea Ferro]], ítalskur söngvari.
* [[1975]] - [[Francisco Fernández]], síleskur knattspyrnumaður.
* [[1979]] - [[Gintautas Paluckas]], litáískur stjórnmálamaður.
* [[1986]] - [[Christina Perri]], bandarísk söngkona.
* [[1987]] - [[Nico Hülkenberg]], þýskur ökuþór.
* [[1989]] - [[Sara Nuru]], þýsk fyrirsæta.
* [[2001]] - [[Guðjón Ernir Hrafnkelsson]], íslenskur knattspyrnumaður.

== Dáin ==
* [[14]] - [[Ágústus]], Rómarkeisari (f. [[63 f.Kr.]]).
* [[440]] - [[Sixtus 3.]] páfi.
* [[498]] - [[Anastasíus 2.]] páfi.
* [[1186]] - [[Geoffrey 2. hertogi af Bretagne]] (f. [[1158]]).
* [[1506]] - [[Alexander Jagiellon]] Póllandskonungur (f. [[1461]]).
* [[1580]] - [[Andrea Palladio]], ítalskur arkitekt (f. [[1508]]).
* [[1662]] - [[Blaise Pascal]], franskur stærðfræðingur, eðlisfræðingur og heimspekingur (f. [[1623]]).
* [[1891]] - [[Gestur Pálsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1852]]).
* [[1925]] - [[Sigurður Kristófer Pétursson]], íslenskur fræðimaður (f. [[1882]]).
* [[1936]] - [[Federico García Lorca]], spænskt skáld (f. [[1898]]).
* [[1954]] - [[Alcide De Gasperi]], ítalskur stjórnmálamaður (f. [[1881]]).
* [[1967]] - [[Hugo Gernsback]], bandarískur útgefandi (f. [[1884]]).
* [[1977]] - [[Groucho Marx]], bandarískur leikari (f. [[1890]]).
* [[1994]] - [[Linus Pauling]], bandarískur efnafræðingur (f. [[1901]]).
* [[2007]] - [[Shitsu Nakano]], langlífur Japani (f. [[1894]]).
* [[2008]] - [[Levy Mwanawasa]], forseti Sambiu (f. [[1948]]).
* [[2012]] - [[Tony Scott]], breskur kvikmyndaleikstjóri (f. [[1944]]).
* [[2021]] - [[Raoul Cauvin]], belgískur myndasöguhöfundur (f. [[1938]]).

{{Mánuðirnir}}

[[Flokkur:Ágúst]]</text>
      <sha1>ghvrc4lc35k7lsji5lk98992bpmk9mn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ungverjaland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4184</id>
    <revision>
      <id>1975968</id>
      <parentid>1972925</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T18:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1975968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51610" sha1="g03tmubtgw5g7utrr1c0nak19bsnyc4" xml:space="preserve">{{Land
| nafn = Ungverjaland
| nafn_á_frummáli = Magyarország
| nafn_í_eignarfalli = Ungverjalands
| fáni = Flag of Hungary.svg
| skjaldarmerki = Coat of arms of Hungary.png
| staðsetningarkort = EU-Hungary.svg
| tungumál = [[ungverska]]
| höfuðborg =  [[Búdapest]]
| stjórnarfar = þingbundið [[Lýðveldi]]
| titill_leiðtoga1 = [[Forseti Ungverjalands|Forseti]]
| titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Ungverjalands|Forsætisráðherra]]
| nafn_leiðtoga1 = [[András Baka]]
| nafn_leiðtoga2 = [[Péter Magyar]] 
| ESBaðild=[[1. maí]] [[2004]]
| stærðarsæti = 108
| flatarmál = 93.030
| hlutfall_vatns = 0,74
| mannfjöldaár = 2021
| mannfjöldasæti = 91
| fólksfjöldi = 9.730.000&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ksh.hu/pls/ksh/docs/eng/xstadat/xstadat_annual/i_wdsd003c.html|title=STADAT – 1.1. Népesség, népmozgalom (1941–)|website=www.ksh.hu|access-date=12. júní 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620140533/http://www.ksh.hu/docs/hun/xstadat/xstadat_eves/i_wnt001c.html|archive-date=20. júní 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| VLF_ár = 2020
| VLF = 316,342 &lt;ref name=&quot;IMFWEOHU&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2020/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=107&amp;pr.y=18&amp;sy=2017&amp;ey=2024&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=944&amp;s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a=|title=World Economic Outlook Database, October 2020|publisher=[[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn]] |website=IMF.org |access-date=20. október 2020}}&lt;/ref&gt;
| VLF_sæti = 53
| VLF_á_mann = 32.434
| VLF_á_mann_sæti = 41
| VÞL = {{hækkun}} 0.854
| VÞL_ár = 2019
| VÞL_sæti = 40
| íbúar_á_ferkílómetra = 105
| staða = [[Stofnun]]
| atburður1 = [[Ungverska konungdæmið]]
| dagsetning1 = Desember [[1000]]
| gjaldmiðill = [[Ungversk fórinta|Ungversk fórinta (Ft)]] (HUF)
| tímabelti = [[UTC]]+1 (UTC+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]])
| þjóðsöngur = [[Himnusz]]
| tld = hu
| símakóði = 36
}}
'''Ungverjaland''' ([[ungverska]]: ''Magyarország'') er [[landlukt land]] í [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]], rétt austan [[Alpafjöll|Alpafjalla]]. Það er rúmlega 93 þús km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; að stærð og á landamæri að [[Slóvakía|Slóvakíu]] í norðri, [[Úkraína|Úkraínu]] í norðaustri, [[Rúmenía|Rúmeníu]] í austri og suðaustri, [[Serbía|Serbíu]] í suðri, [[Króatía|Króatíu]] og [[Slóvenía|Slóveníu]] í suðvestri og [[Austurríki]] í vestri.  Íbúar eru 10 milljónir og teljast flestir til [[Ungverjar|Ungverja]], en þar býr líka stór minnihlutahópur [[Rómafólk]]s. [[Ungverska]] er opinbert tungumál í landinu. Það er stærsta [[úrölsk mál|úralska málið]] og eitt af fáum Evrópumálum sem ekki tilheyrir [[indóevrópsk mál|indóevrópsku málaættinni]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.helsinki.fi/~tasalmin/fu.html |title=Uralic (Finno-Ugrian) languages, Classification of the Uralic (Finno-Ugrian) languages, with present numbers of speakers and areas of distribution (last updated 24 September 201)|date=6 June 2017 |publisher=helsinki.fi|access-date=6 June 2017}}&lt;/ref&gt; Höfuðborg landsins og stærsta borgin er [[Búdapest]], en aðrar stórar borgir eru meðal annars [[Debrecen]], [[Szeged]], [[Miskolc]], [[Pécs]] og [[Győr]].

Ýmsar þjóðir hafa byggt landið sem í dag er Ungverjaland, þar á meðal [[Keltar]], [[Rómaveldi|Rómverjar]], [[Germanar]], [[Húnar]], [[Vestur-Slavar]] og [[Avarar]]. Fyrsta ungverska ríkið var stofnað seint á 9. öld þegar [[Ungverjar]] lögðu karpatísku sléttuna undir sig undir stjórn [[Árpád]]s.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://mek.oszk.hu/09100/09132/09132.pdf |title=Hungary in the Carpathian Basin|date=6 June 2017 |publisher=Lajos Gubcsi, PhD|access-date=6 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Acta orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae'&gt;{{cite book|title=Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae|url=https://books.google.com/books?id=kNkTAQAAMAAJ|volume=36|year=1982|publisher=Magyar Tudományos Akadémia (Hungarian Academy of Sciences)|page=419}}&lt;/ref&gt; Barnabarn hans, [[Stefán 1. Ungverjalandskonungur|Stefán 1.]], gerði landið að [[konungsríkið Ungverjaland|kristnu konungsríki]]. Á 12. öld var Ungverjaland orðið að öflugu ríki sem náði hátindi sínum á 15. öld.&lt;ref&gt;Kristó Gyula – Barta János – Gergely Jenő: Magyarország története előidőktől 2000-ig, Pannonica Kiadó, Budapest, 2002, {{ISBN|963-9252-56-5}}, p. 687, pp. 37, pp. 113.&lt;/ref&gt; Eftir [[orrustan við Mohács|orrustuna við Mohács]] árið 1526 var landið að hluta hernumið af [[Tyrkjaveldi]] (1541-1699). Í upphafi 18. aldar varð Ungverjaland hluti af ríki [[Habsborgarar|Habsborgara]] og seinna hluti af [[Austurrísk-ungverska keisaradæmið|Austurrísk-ungverska keisaradæminu]] sem var stórveldi í Evrópu fram á 20. öld.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/place/Austria-Hungary |title=Austria-Hungary, HISTORICAL EMPIRE, EUROPE|date=6 June 2017 |work=[[Encyclopædia Britannica]]|access-date=6 June 2017}}&lt;/ref&gt;

Austurríki-Ungverjaland leystist upp eftir [[fyrri heimsstyrjöld]] og núverandi landamæri Ungverjalands voru staðfest með [[Trianon-samningurinn|Trianon-samningnum]], sem leiddi til missis 71% af landsvæðinu og 58% af íbúunum.&lt;ref&gt;{{cite book| author = Richard C. Frucht| title = Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture| url = https://books.google.com/books?id=lVBB1a0rC70C| date = 31 December 2004| publisher = ABC-CLIO| isbn = 978-1-57607-800-6| page = 360 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|title=Trianon, Treaty of|url=https://www.encyclopedia.com/doc/1E1-TrianonTr.html|work=[[The Columbia Encyclopedia]]|year=2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title= Text of the Treaty, Treaty of Peace Between The Allied and Associated Powers and Hungary And Protocol and Declaration, Signed at Trianon June 4, 1920| url= https://wwi.lib.byu.edu/index.php/Treaty_of_Trianon|access-date=10 June 2009}}&lt;/ref&gt; Eftir róstusöm [[millistríðsárin|millistríðsár]] gerðist Ungverjaland bandamaður [[Öxulveldin|Öxulveldanna]] í [[síðari heimsstyrjöld]] þar sem mannfall og eyðilegging varð mikil.&lt;ref name=&quot;Montgomery&quot;&gt;[http://historicaltextarchive.com/books.php?op=viewbook&amp;bookid=7&amp;pre=1 ''Hungary: The Unwilling Satellite''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070216070442/http://historicaltextarchive.com/books.php?op=viewbook&amp;bookid=7&amp;pre=1 |date=16 February 2007 }} [https://kapos.hu/hirek/kis_szines/2018-06-16/megerkezett_az_idei_balaton_sound_himnusza.html John F. Montgomery, ''Hungary: The Unwilling Satellite''.] Devin-Adair Company, New York, 1947. Reprint: Simon Publications, 2002.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Thomas, pg. 11&quot;&gt;Thomas, ''The Royal Hungarian Army in World War II'', pg. 11&lt;/ref&gt; Eftir stríð var Ungverjaland á áhrifasvæði [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] sem leiddi til stofnunar [[Alþýðulýðveldið Ungverjaland|Alþýðulýðveldisins Ungverjalands]]. Eftir [[Uppreisnin í Ungverjalandi|uppreisnina í Ungverjalandi]] árið 1956 réðust Sovétríkin inn í landið og komið var á [[gúllaskommúnismi|kommúnistastjórn]] sem var eilítið frjálslegri en í öðrum ríkjum [[Austurblokkin|Austurblokkarinnar]]. Niðurrif landamæragirðinga í Ungverjalandi 1989 flýtti fyrir hruni Austurblokkarinnar og upplausn Sovétríkjanna.&lt;ref&gt;{{cite news
 | last         = Hanrahan
 | first        = Brian
 | author-link  = Brian Hanrahan
 | title        = Hungary's Role in the 1989 Revolutions
 | url          = http://news.bbc.co.uk/2/hi/8036685.stm
 | work         = [[BBC News]]
 | date         = 9 May 2009
}}&lt;/ref&gt; Þann 23. október 1989 var [[lýðræði]] endurreist í landinu.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title = 1989. évi XXXI. törvény az Alkotmány módosításáról | trans-title = Act XXXI of 1989 on the Amendment of the Constitution | journal = Magyar Közlöny | publisher = Pallas Lap- és Könyvkiadó Vállalat | location = Budapest | volume = 44 | issue = 74 | page = 1219 | language = hu | date = 23 October 1989}}&lt;/ref&gt; Ungverjaland gerðist aðili að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] árið 2004 og hefur verið hluti af [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðinu]] frá 2007.&lt;ref&gt;{{cite web|date=6 June 2017|title=Benefits of EU Membership|url=http://www.mkik.hu/en/magyar-kereskedelmi-es-iparkamara/benefits-of-eu-membership-2630|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170608120246/http://www.mkik.hu/en/magyar-kereskedelmi-es-iparkamara/benefits-of-eu-membership-2630|archive-date=8 June 2017|access-date=6 June 2017|publisher=Hungarian Chamber of Commerce and Industry}}&lt;/ref&gt; 

Á alþjóðavettvangi telst Ungverjaland til [[miðveldi|miðvelda]], aðallega vegna menningarlegra og efnahagslegra áhrifa landsins í sínum heimshluta.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Higgott|first1=Richard A.|last2=Cooper|first2=Andrew Fenton|date=1990|title=Middle Power Leadership and Coalition Building: Australia, the Cairns Group, and the Uruguay Round of Trade Negotiations|url=https://www.jstor.org/stable/2706854|journal=International Organization|volume=44|issue=4|pages=589–632|doi=10.1017/S0020818300035414|jstor=2706854|s2cid=153563278 |issn=0020-8183}}&lt;/ref&gt; Landið er [[hátekjuland]] sem situr hátt á [[vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]], með [[ókeypis heilbrigðisþjónusta|ókeypis heilbrigðisþjónustu]] og [[framhaldsmenntun]].&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite journal|author=OECD|date=27 June 2013|title=OECD Health Data: Social protection|journal=OECD Health Statistics (Database)|doi=10.1787/data-00544-en|url= http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/data/oecd-health-statistics/oecd-health-data-social-protection_data-00544-en|access-date=14 July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;europa&quot;&gt;{{cite web | url=http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/facts_and_figures/compulsory_education_EN.pdf | archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20131106181321/http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/facts_and_figures/compulsory_education_EN.pdf | url-status=dead | archive-date=6 nóvember 2013 | title=Compulsory Education in Europe 2013/2014 | publisher=European commission | access-date=19 May 2014 | author=Eurydice }}&lt;/ref&gt; Ungverjaland á sér langa afrekasögu í myndlist, tónlist, bókmenntum, íþróttum, vísindum og tækni.&lt;ref&gt;{{cite news
 | url          = http://mta.hu/english/hungarys-nobel-prize-winners-106018
 | work         = [[Hungarian Academy of Sciences]]
 | title        = Hungary's Nobel Prize Winners, 13 Hungarian win Nobel Prize yet
 | access-date  = 2 April 2022
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 | title        = Population per Gold Medal. Hungary has the second highest gold medal per capita in the world. All together it has 175 gold medal until 2016.
 | url        = http://www.medalspercapita.com/#golds-per-capita:all-time
 | work        = medalspercapita.com
 | access-date        = 2022-08-19
 | archive-date        = 2017-07-30
 | archive-url        = https://web.archive.org/web/20170730144712/http://www.medalspercapita.com/#golds-per-capita:all-time
 | url-status        = dead
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Britannic .=&quot;&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/276684/Hungarian-literature ''Encyclopædia Britannica'', 2012 edition&lt;/ref&gt; Landið er vinsæll áfangastaður ferðamanna með tæplega 25 ferðamenn árið 2019.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=STADAT – 4.5.3. The number of inbound trips to Hungary and the related expenditures by motivation (2009–) |url=https://www.ksh.hu/docs/eng/xstadat/xstadat_annual/i_ogt004c.html |access-date=2022-06-02 |website=Hungarian Central Statistical Office}}&lt;/ref&gt; Landið var fyrsta austurevrópska ríkið sem gekk í [[NATO]] í mars 1999. Þann 1. maí 2004 fékk það inngöngu í [[Evrópusambandið]]. Landið á aðild að fjölda alþjóðastofnana eins og [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]], [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]], [[Alþjóðaheilbrigðisstofnunin]]ni, [[Alþjóðaviðskiptastofnun]]inni, [[Heimsbankinn|Heimsbankanum]], [[Alþjóðafjárfestingabankinn|Alþjóðafjárfestingabankanum]], [[Innviðafjárfestingabanki Asíu|Innviðafjárfestingabanka Asíu]] og [[Visegrád-hópurinn|Visegrád-hópnum]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mfa.gov.hu/kum2005/Templates/alapsablon.aspx?NRMODE=Published&amp;NRORIGINALURL=%2Fkum%2Fen%2Fbal%2Fforeign_policy%2Fun_sc%2Finternational_organisations.htm&amp;NRNODEGUID=%7B45550E06-66FE-4183-A899-EDF5BD040EB5%7D&amp;NRCACHEHINT=NoModifyGuest&amp;printable=true |title=International organizations in Hungary |publisher=Ministry of Foreign Affairs |access-date=20 November 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313115736/http://www.mfa.gov.hu/kum2005/Templates/alapsablon.aspx?NRMODE=Published&amp;NRORIGINALURL=%2Fkum%2Fen%2Fbal%2Fforeign_policy%2Fun_sc%2Finternational_organisations.htm&amp;NRNODEGUID=%7B45550E06-66FE-4183-A899-EDF5BD040EB5%7D&amp;NRCACHEHINT=NoModifyGuest&amp;printable=true |archive-date=13 March 2016 }}&lt;/ref&gt;

== Heiti ==
Ungverjaland heitir ''Magyarország'' á ungversku. Heitið er dregið af einum af sjö ættbálkum úgríta, ''magyara'', sem komu upphaflega frá [[Mið-Asía|Mið-Asíu]]. Magyarar sameinuðu ættbálkana á 10. öld og upp frá þeim tíma var heitið notað yfir landið. Á öðrum tungumálum er heitið hins vegar komið úr slavnesku. [[Slavar]] kölluðu íbúana onogur, sem merkir tíu ættir. Úr því myndaðist orðið Ungverjar. [[Ítalía|Ítalir]] segja Ungheria, en [[Danmörk|Danir]] og [[Þýskaland|Þjóðverjar]] Ungarn. Á [[Latína|latínu]] bættist auka –h–  við orðið, svo úr varð Hungarus. Þannig heitir landið enn Hungary á ensku og Hongrie á frönsku.

== Saga ==
=== Landnám ===
Ungverjar eiga uppruna sinn vestast á [[Síbería|síberísku]] sléttunum, rétt austan [[Úralfjöll|Úralfjalla]]. Þeir kölluðust þá Úgríar. Á síðustu öldum f.Kr. flutti hluti þessa fólks sig til vesturs, þegar hann komst í snertingu við aðra þjóðflokka, s.s. Skýþa. Á þessum tíma voru ættbálkar Ungverja enn sjö eða átta. Þeir sameinuðust við norðanvert [[Svartahaf]] á fyrstu öldunum e.Kr. Seint á 9. öld, nánar tiltekið 895-896, fluttu Ungverjar sig enn vestar og settust að á sléttunni miklu sem í dag kallast Ungverska sléttan. Áður hafði sléttan sú tilheyrt [[Rómaveldi]], síðan [[Germanir|Germönum]] og loks [[Húnar|Húnum]]. Eftir að Húnar höfðu verið sigraðir myndaðist nokkurt tómarými á sléttunni, þrátt fyrir að ýmsir Slavar settust þar að. Það var því ekki mikið tiltökumál fyrir Ungverja að setjast að á sléttunni og svæðunum þar í kring. Landnámið gekk hratt fyrir sig, en Ungverjar settust að á landsvæði sem í dag nær langt inn í Rúmeníu, Slóvakíu, Slóveníu og Króatíu. Ekki var um frekara landnám til vesturs að ræða, því í Austurríki var germanskt landnám í fullum gangi. Þar bjuggu Bæjarar og Frankar.

=== Ránsferðir ===
[[mynd:Aftnn King Stephen, who we reckon was responsible for Christianity in eastern Europe.jpg|thumb|Stytta af Stefáni, fyrsta konungi Ungverjalands]]
Strax og Ungverjar voru búnir að koma sér vel fyrir á sléttunni, hófu þeir að herja á nágrannahéruð með ránsferðum. Riddaraflokkar þeirra voru mjög léttir og hreyfanlegir, og þannig gátu þeir sigrað vel skipulagða og þróaða heri. Á fyrstu þremur áratugum 10. aldar fóru Ungverjar í árangursríkar langferðir, stundum alla leið til [[Heilaga rómverska ríkið|hins heilaga rómverska ríkis]], Mið-Ítalíu, [[Frakkland]]s og jafnvel [[Balkanskagi|Balkanskaga]]. Þannig var mikið af vestrænum vörum flutt til ungversku sléttunnar. Engum tókst að hrinda árásum Ungverja, enda voru þeir fljótir í förum. Mikill ótti við þá greip um sig víða í [[Evrópu]]. Árið 933 gerðust Ungverjar svo djarfir að heimta skatt af hinum þýska keisara hins heilaga rómverska ríkis, [[Hinrik I (HRR)|Hinriki I]]. Í maí á því ári barðist keisari við Ungverja í orrustunni við Riade, sunnarlega í Saxlandi. Þar sigraði Hinrik og hrakti Ungverja út úr hinu heilaga rómverska ríki. Þrátt fyrir ósigurinn héldu Ungverjar áfram ránsferðum sínum. Árið 955 fór fram stórorrustan á Lechvöllum (Lechfeld) í [[Bæjaraland]]i milli Ungverja og [[Ottó I (HRR)|Ottó I.]] keisara. Þar vann Ottó keisari fullnaðarsigur á Ungverjum. Eftir þetta drógu Ungverjar sig með öllu til baka til sléttunnar og fóru aðeins eina ránsferð enn. Hún var farin gegn [[Austrómverska keisaradæmið|Austrómverska ríkinu]] (Býsans), en þar biðu Ungverjar enn ósigur.

=== Konungsríkið ===
Stórfurstinn Géza og sonur hans Vajk (Stefán) umbyltu landinu og buðu trúboðum að kristna landið. Árið 1001 varð Ungverjaland að konungsríki, er Stefán I. konungur hlaut formlega viðurkenningu af páfa. Hann gerði [[kristni]] að ríkistrú og lét reisa kirkjur. Fyrir vikið var hann gerður að dýrlingi kaþólsku kirkjunnar þegar árið [[1089]]. Með völdum hjónaböndum var friðurinn haldinn við nágrannaþjóðir. Þannig sameinaðist Króatía Ungverjalandi [[1102]]. Á miðri [[13. öldin|13. öld]] ruddust Mongólar vestur til Evrópu. [[1241]] tóku Ungverjar á móti þeim í orrustunni við Muhi, en biðu mikinn ósigur. Í kjölfarið nánast eyddu Mongólar ríkinu. Um helmingur landsmanna var drepinn. Mongólar hurfu hins vegar fljótt aftur til síns heima. Béla IV. konungur tók þá til bragðs að bjóða þýskumælandi fólki að setjast að í Ungverjalandi, aðallega á þeim svæðum sem nú eru í Rúmeníu og Slóvakíu. 

=== Ósmanir ===
[[mynd:Reprise Buda 1686.jpg|thumb|Umsátur kristinna manna um Búda 1686, síðasta stóra vígi ósmana í Ungverjalandi. Málverk eftir Frans Geffels]]
Á [[14. öldin|14. öld]] höfðu [[Ósmanaríkið|Ósmanir]] (Tyrkir) náð fótfestu í [[Suðaustur-Evrópa|Suðaustur-Evrópu]] og sóttu vestur. Árið [[1396]] héldu Ungverjar, ásamt frönskum riddaraher, í fyrsta sinn til orrustu við þá við Nikopol ([[Búlgaría|Búlgaríu]]), en biðu mikinn ósigur. Ósmanir náðu þó ekki að nýta sér sigurinn að ráði. Aftur var barist við Warna í Búlgaríu [[1444]]. Á þessum tíma var Wladislaw III. í senn konungur Ungverjalands og [[Pólland]]s. Orrustunni lauk með algerum sigri Ósmana og þar féll Wladislaw.  Í kjölfarið hertóku Ósmanir hvert landsvæðið á fætur öðru ([[Mikligarður]] féll [[1453]]). Ungverjar hættu afskiptum af stríðinu gegn þeim og áttu jafnvel stutt blómaskeið þegar [[Matthías Corvinus]] var konungur [[1458]]-[[1490]]. Á [[16. öldin|16. öld]] náðu Ósmanir til Ungverjalands. Árið [[1526]] dró til stórorrustu við Mohács í suðurhluta landsins. Þar gjörsigraði [[Súleiman mikli]] Ungverja og féll þar Lúðvík II. konungur ([[sonur]] [[Anna af Foix|Önnu af Foix]]). Ósigurinn var svo mikill að í ungversku máli varð Mohács að tákngervingi hins versta. Í kjölfarið fóru Ósmanir ránshendi um rúmlega helming Ungverjalands áður en þeir héldu gegn [[Vínarborg]] ([[1529]]). Eftir fall Lúðvíks konungs var barist um konungdóminn, en erkihertoginn af Austurríki, Ferdinand, gerði tilkall til hans. Þegar Ósmanir réðust aftur inn í Ungverjaland [[1541]], var meginhluti landsins svo gott sem á valdi Austurríkis. Aðeins Transylvanía (Rúmenía) var á valdi Ungverja. Ósmanir lögðu Búda í eyði og hertóku aðrar helstu borgir landsins. Við það varð meginhluti Ungverjalands að héraði í Ósmanaríkinu og áfram næstu 140 árin. Ungverjum fækkaði mikið á þessum tíma, en talið er að þeim hafi fækkað úr 3,5-4 milljónum niður í 2,5. Ósmanir réðust ekki gegn Vín á nýjan leik fyrr en árið [[1683]]. Eftir sigur sinn þar gerðu Habsborgarar harða hríð að Ósmönum í Ungverjalandi og hröktu þá úr landi á fjórum árum. Ósmanir áttu aldrei afturkvæmt til Ungverjalands.

=== Habsborg ===
[[mynd:Austria Hungary ethnic.svg|thumb|Kort af Ungverjalandi 1910. Einstakar þjóðir eru afmarkaðar með litum. Kortið er á ensku.]]
Eftir að Habsborgarar hröktu Ósmani burt, var hinn níu ára gamli erkihertogi Austurríkis, Jósef, kjörinn til konungs í Ungverjalandi og var krúnan erfðafest. Krýningin fór fram [[9. desember]] [[1687]] í [[Bratislava]] (sem þá var í Ungverjalandi). Löndin voru þó ekki sameinuð, heldur var hér ávallt um tvö ríki undir sama einvaldi að ræða. Ungverjar voru ekki sáttir við þetta ráðslag, en fengu ekki að gert. Uppreisnin mikla [[1703]]-[[1711]] gegn yfirráðum Habsborgara breytti þar engu um. Þegar [[María Teresa af Austurríki|María Teresa]] sat við völd í Vín hófst mikið landnám þýskumælandi manna í Ungverjalandi. Nær alla [[18. öldin|18. öldina]] naut landið friðar, einnig á tímum [[Napoleon Bonaparte|Napóleonsstríðanna]]. En eftir [[Vínarfundurinn|Vínarfundinn]] hófst mikil þjóðarvakning meðal Ungverja. Árið [[1825]] varð ungverska að ríkismáli á ný, en Habsborgarar höfðu áður notað latínu. Uppreisn gegn Habsborgurum hófst á ný árið [[1848]] undir forystu Lajos Kossuth. Hún fékk mikinn hljómgrunn víða um land. Þann [[14. apríl]] [[1849]] safnaðist ungverskt þing í fyrsta sinn saman í mótmælendakirkjunni í borginni [[Debrecen]], en þar lýsti Kossuth yfir endalokum yfirráða Habsborgar og jafnframt sjálfstæði Ungverjalands. Herir frá Austurríki fengu aðstoð [[Rússland|Rússa]] til að berjast við uppreisnarmenn en náðu ekki að brjóta þá á bak aftur fyrr en í [[ágúst]] á sama ári eftir blóðuga bardaga. Leiðtogar uppreisnarmanna, ásamt ungverska forsætisráðherranum, voru teknir af lífi. En eftir þetta reyndist ómögulegt fyrir Austurríki að stjórna Ungverjalandi með óbreyttum hætti og árið [[1867]] settist [[Frans Jósef I]]. keisari niður með leiðtogum Ungverja og hið nýja fjölþjóðaríki var stofnað. Ungverska þingið var endurreist og ungverska þjóðin aðskilin hinum þýskumælandi íbúum Austurríkis. Ungverjaland varð að konungsríki á ný, en konungur og drottning voru eftir sem áður keisari og keisaraynja Austurríkis. Þau voru krýnd í Búda (þ.e. Búdapest). Króatía var sameinuð Ungverjalandi á ný. Króatar voru mjög ósáttir við það ráðslag en fengu ekki að gert. Ungverjar sjálfir voru mjög ánægðir með nýja ríkið og hélst konungssambandið við Austurríki allt til loka heimsstyrjaldarinnar fyrri [[1918]].

=== Millistríðsárin ===
[[mynd:Hungary map.png|thumb|Stækkun Ungverjalands að tilstuðlan Hitlers]]
[[mynd:Bundesarchiv Bild 101I-680-8285A-26, Budapest, Festnahme von Juden.jpg|thumb|Handtaka gyðinga í Búdapest 1944]]
Við stríðslok 1918 breyttist ríkjaskipan talsvert á Balkanskaga. Samfara Tríanon-samningnum [[1920]] var [[Júgóslavía]] stofnuð sem ríki. Við það missti Ungverjaland Króatíu, Slóvakíu og Vojvodina-hérað. Auk þess missti Ungverjaland Transylvaníu og Banat til Rúmeníu. Loks var vestasti hluti landsins sameinaður Austurríki ([[Burgenland]]). Alls missti Ungverjaland tvo þriðju hluta lands síns til nágrannalandanna (minnkaði úr 279 þús. km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; í 93 þús. km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;) og við það urðu núverandi landamæri landsins til. Flestar náttúruauðlindir töpuðust við tilfærslu landamæranna, þar sem þau voru í töpuðu héruðunum. Svo varð landið þar að auki að greiða stríðsskaðabætur í 33 ár fyrir þátt sinn í stríðsrekstri heimsstyrjaldarinnar. Landið var formlega enn konungsríki, en undir stjórn ríkisstjóra, [[Miklós Horthy]]. Með tímanum hallaðist landið að Þýskalandi, en milliríkjasamningar voru gerðir [[1934]], skömmu eftir valdatöku [[Hitler]]s. Strax [[1937]] hófust herferðir gegn gyðingum í landinu. Ungverjaland studdi Þjóðverja í innrás þeirra á Balkanskaga og tók þátt í stríðinu gegn [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] frá [[1941]]. Í viðskiptum fóru um 73% alls útflutnings Ungverjalands til Þýskalands. Fyrir vikið var Ungverjaland stækkað og hlaut vænar sneiðar af Rúmeníu, Tékkóslóvakíu og Júgóslavíu, allt með fulltingi Þjóðverja. En brátt sá Horthy að sér, þar sem herferðin til Rússlands gekk ekki sem skyldi. Árið [[1943]] hafði hann samband við bandamenn í því skyni að láta af stuðningi við Hitler. [[19. mars]] [[1944]] réðust Þjóðverjar því inn í Ungverjaland og hertóku landið. Horthy var steypt af stóli og [[Döme Sztójay]] tók við embætti forsætisráðherra. Hann var þó eingöngu leiksoppur Þjóðverja. Nasistar, undir stjórn [[Adolf Eichmann|Adolfs Eichmann]], hófu að flytja gyðinga úr landi í stórum stíl. Á aðeins tveimur mánuðum voru  tæplega 440 þús gyðingar í Ungverjalandi fluttir í útrýmingarbúðir, þrátt fyrir kröftug mótmæli nýju leppstjórnarinnar. Það var á þessum tíma sem sænska diplómatanum [[Raoul Wallenberg]] tókst að bjarga þúsundum gyðinga, m.a. með því að veita þeim sænsk bráðabirgðavegabréf. Wallenberg hvarf í [[október]] 1944 og er líklegast að Sovétmenn hafi handtekið hann. Sama mánuð var stjórninni í Búdapest steypt og við tók fasistastjórn [[Ferenc Szálasi]]. Aðeins nokkrum dögum seinna kom rússneski herinn inn fyrir landamærin. Búdapest varð fyrir miklum loftárásum bandamanna, sérstaklega á tímabilinu [[desember]] 1944 til [[febrúar]] [[1945]]. Í kjölfarið settist Rauði herinn um höfuðborgina og tók umsátrið alls 102 daga uns borgin féll í þeirra hendur eftir mikla bardaga. Síðustu bardagar í Ungverjalandi fóru fram [[4. apríl]] 1945, en þá var landið algerlega í höndum Sovétmanna. Landið var í rúst, en mikið tjón á vélum, búfénaði og öðru nær eyðilagði atvinnulíf landsins. 600.000 Ungverjar létust í stríðinu, að viðbættum 440.000 gyðingum.

=== Eftirstríðsárin ===
[[mynd:Brücke von Andau Übersicht.jpg|thumb|Brúin yfir lækinn Andau, en yfir hana flúðu tugþúsundir Ungverja til Austurríkis]]
Samfara Parísarsamkomulaginu [[1947]] misstu Ungverjar öll þau landsvæði sem þeir hlutu á stríðsárunum. Sovétmenn handtóku hundruð þúsunda Ungverja og fluttu þá í vinnubúðir til Sovétríkjanna, þar sem álitið er að 200.000 þeirra hafi látist. Eftir stríð gerðu bandamenn ráð fyrir lýðveldisstofnun í Ungverjalandi. Í kosningum síðla árs 1945 hlutu kommúnistar afar lítið fylgi og sömuleiðis í kosningunum 1947 (22%). En [[1949]] voru allir stjórnmálaflokkar aðrir en kommúnistaflokkurinn bannaðir og var þá mynduð ný stjórn í anda [[Stalín]]s. Forsætisráðherra varð [[Mátyás Rákosi]]. Á árunum þar á eftir fékk hin alræmda öryggislögregla ríkisins það hlutverk að hreinsa landið af óæskilegum mótherjum. Eftir lát Stalíns tók [[Imre Nagy]], forsætisráðherra, upp frjálslyndari stefnu. Fyrir vikið var hann handtekinn [[1955]] og allt komst í sama horf aftur. [[23. október]] [[1956]] hófst [[Uppreisnin í Ungverjalandi|allsherjaruppreisn borgara í Búdapest]], sem dreifðist til annarra borga. Stjórninni var steypt og Imre Nagy varð forsætisráðherra á ný. Hann dró landið úr [[Varsjárbandalagið|Varsjárbandalaginu]], stofnaði fjölflokkastjórn, leysti öryggislögregluna upp og lýsti yfir hlutleysi Ungverjalands. Þann [[1. nóvember]] réðst sovéski herinn inn í landið og í nokkra daga á eftir stóðu yfir miklir bardagar hér og þar um landið, sérstaklega í Búdapest. [[22. nóvember]] höfðu Sovétmenn náð landinu á sitt vald. Nagy var handtekinn og hengdur eftir stutt réttarhöld. Í kjölfarið flúðu rúmlega 200.000 Ungverjar land, aðallega til Austurríkis. Um 100.000 sovéskir hermenn urðu eftir í landinu til að koma í veg fyrir aðra uppreisn. Nýr forsætisráðherra varð [[János Kádár]], en hann ríkti til [[1988]]. Undir hans stjórn varð allnokkur efnahagsuppgangur og er þetta tímabil stundum kennt við gúllaskommúnisma. Árið 1988 voru blikur á lofti. Þíða myndaðist meðal ráðamanna þegar stjórnarandstaða var opinberlega leyfð. Í lok ársins tók [[Miklós Németh]] við sem forsætisráðherra og [[2. maí]] [[1989]] hóf landið að rífa niður varnir sínar við landamærin að Austurríki, sökum kostnaðarsams viðhalds að eigin sögn. Opnun eins varðhliðsins þann [[19. ágúst]] var fyrsta opnun járntjaldsins í Evrópu og [[23. október]] sama ár var nýtt lýðveldi stofnað í Ungverjalandi. Fyrstu lýðræðislegu kosningarnar fóru fram [[25. mars]] [[1990]] og var í kjölfarið mynduð stjórn þriggja flokka. Forsætisráðherra varð [[József Antall]]. Landið gekk úr Varsjárbandalaginu [[26. júní]]. Áður en árið var liðið yfirgáfu síðustu sovésku hermennirnir landið en [[12. mars]] [[1999]] gekk Ungverjaland formlega í NATO og 1. maí [[2004]] fékk landið inngöngu í Evrópusambandið.

===Nútímasaga===
Í þingkosningum árið 2010 vann íhaldssami hægriflokkurinn [[Fidesz]] afgerandi meirihluta á ungverska þinginu og formaður hans, [[Viktor Orbán]], varð forsætisráðherra Ungverjalands í annað skipti. Stjórnin hélt afgerandi þingmeirihluta sínum eftir kosningar árin 2014, 2018 og 2022.

Árið 2013 gerði ríkisstjórn Orbáns víðtækar breytingar á ungversku stjórnarskránni sem meðal annars miðuðu að því að takmarka völd stjórnlagadómstóls landsins og leysa frá störfum dómara við tilskilinn eftirlaunaaldur. Vegna ýmissa lagabreytinga sem þykja skerða sjálfstæði dómstóla og fjölmiðla í Ungverjalandi hefur gjarnan verið bent á stjórn Orbáns sem dæmi um „{{ill|lýðræðisrof|en|Democratic backsliding}}“ þar sem umsvif lýðræðislegra stofnana eru smám saman veikt innan frá.&lt;ref name=&quot;Cianetti&quot;&gt;{{Cite journal|title=Rethinking &quot;democratic backsliding&quot; in Central and Eastern Europe – looking beyond Hungary and Poland|authors=Licia Cianetti, James Dawson &amp; Seán Hanley|journal=East European Politics|volume=34|issue=3|date=2018|pages=243–256|quote=Over the past decade, a scholarly consensus has emerged that that democracy in Central and Eastern Europe (CEE) is deteriorating, a trend often subsumed under the label 'backsliding'. ... the new dynamics of backsliding are best illustrated by the one-time democratic front-runners Hungary and Poland.|doi=10.1080/21599165.2018.1491401| issn=2159-9173 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/02/10/world/europe/hungary-orban-democracy-far-right.html|title=As West Fears the Rise of Autocrats, Hungary Shows What's Possible|last=Kingsley|first=Patrick|date=2018-02-10|work=The New York Times|access-date=2019-05-27|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Bozóki|first=András|last2=Hegedűs|first2=Dániel|date=2018-10-03|title=An externally constrained hybrid regime: Hungary in the European Union|journal=Democratization|volume=25|issue=7|pages=1173–1189|doi=10.1080/13510347.2018.1455664|issn=1351-0347}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite journal|last=Bogaards|first=Matthijs|date=2018-11-17|title=De-democratization in Hungary: diffusely defective democracy|journal=Democratization|volume=25|issue=8|pages=1481–1499|doi=10.1080/13510347.2018.1485015|issn=1351-0347}}&lt;/ref&gt;  Í [[Kórónaveirufaraldur 2019-2020|kórónaveirufaraldrinum árið 2020]] samþykkti ungverska þingið ótímabundin neyðarlög sem heimila Orbán að stýra landinu með stjórnartilskipunum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Ung­verskt lýðræði í ótíma­bundna sótt­kví?| url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/03/30/ungverskt_lydraedi_i_otimabundna_sottkvi/|útgefandi=mbl.is|höfundur=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|ár=2020|mánuður=30. mars|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Orban fær ótímabunduð tilskipanavald| url=https://www.visir.is/g/202028315d|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Kjartan Kjartansson|ár=2020|mánuður=30. mars|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}&lt;/ref&gt; Ótakmörkuðu tilskipanavaldi Orbáns lauk þann 18. júní en þess í stað var samþykkt að lýsa yfir „læknisfræðilegu neyðarástandi“ sem heimilar stjórninni áfram að gefa út tilskipanir í ýmsum málefnum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Hungary replaces rule by decree with ‘state of medical crisis’| url=https://www.politico.eu/article/hungary-replaces-rule-by-decree-controversial-state-of-medical-crisis/|útgefandi=''Politico''|höfundur=Lili Bayer|ár=2020|mánuður=18. júní|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=15. júlí}}&lt;/ref&gt; Í árlegri skýrslu sinni um stöðu lýðræðis í heiminum árið 2020 komst bandaríska hugveitan [[Freedom House]] að þeirri niðurstöðu að Ungverjaland gæti ekki lengur talist lýðræðisríki.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Telja Ungverjaland ekki lengur lýðræðisríki| url=https://www.visir.is/g/20201031346d/telja-ungverjaland-ekki-lengur-lydraedisriki|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson |ár=2020|mánuður=6. maí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. maí}}&lt;/ref&gt; Árið 2026 tapaði Fidesz hins vegar þingkosningum á móti [[Tisza-flokkurinn|Tisza-flokknum]] undir forystu [[Péter Magyar|Péters Magyar]], sem hét því að snúa við mörgum breytingum sem gerðar voru í stjórnartíð Orbáns.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=„Verður aftur sterkur bandamaður innan ESB og NATO“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2026/04/13/verdur_aftur_sterkur_bandamadur_innan_esb_og_nato/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=13. apríl 2026 |skoðað=7. maí 2026}}&lt;/ref&gt;

== Landfræði ==
Ungverjaland á landamæri að sjö öðrum ríkjum. Fyrir norðan er [[Slóvakía]], fyrir norðaustan [[Úkraína]], fyrir austan  [[Rúmenía]], fyrir sunnan [[Serbía]], [[Króatía]] og [[Slóvenía]] og fyrir vestan [[Austurríki]]. Landið er afar láglent og er lægsti punkur þess í aðeins 78 metra hæð yfir sjó, þrátt fyrir mikla fjarlægð til sjávar. [[Dóná]] skiptir landinu í tvo hluta, en fljótið rennur frá norðri til suðurs um miðbik landsins. Nær allur austurhluti landsins er á ungversku sléttunni (pússtunni). Vestan við Dóná er hæðótt landslag og þar er nokkurt fjalllendi. Hæsti tindur landsins, Kékes, nær þó ekki nema 1.014 metra hæð. Vestast er Vínarsléttan sem teygir sig yfir landamærin til Austurríkis. Vestarlega í landinu er [[Balatonvatn]], en það er stærsta stöðuvatn Mið-Evrópu.

=== Sýslur ===
[[mynd:Map of counties of Hungary 2004.png|thumb|Sýslurnar í Ungverjalandi eru 19 talsins, auk Búdapest]]
Ungverjalandi er skipt niður í 19 sýslur, kallaðar megye á ungversku. Margar þeirra eru ævagamlar, enda myndaðar árið 1000 þegar Ungverjaland varð að konungsríki. Auk sýslnanna eru 24 sjálfstæðar borgir í landinu. Þær tilheyra viðkomandi sýslu, en íbúar kjósa sér borgarráð og taka ekki þátt í sýslukosningum. Árið [[1999]] var landinu auk þess skipt niður í sjö héruð samkvæmt tilskipun Evrópusambandsins. Í hverju héraði eru 2-3 sýslur.

=== Borgir ===
Búdapest er langstærsta borg landsins með um 1,7 milljónir íbúa. Næstu borgir eru ekki með nema rúmlega 200.000 íbúa.

Stærstu borgir landsins:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Röð !! Borg !! Íbúafjöldi !! Hérað
|-
| 1 || [[Búdapest]] || 1,7 milljónir || 
|-
| 2 || [[Debrecen]] || 204 þúsund || Hajdú-Bihar
|-
| 3 || [[Miskolc]]|| 172 þúsund || Borsod-Abaúj-Zemplén
|-
| 4 || [[Szeged]] || 164 þúsund || Csongrád
|-
| 5 || [[Pécs]]|| 156 þúsund || Baranya
|-
| 6 || [[Györ]]|| 128 þúsund || Györ-Moson-Sopron
|-
| 7 || [[Nyíregyháza]]|| 116 þúsund || Szabolcs-Szatmár-Bereg
|-
| 8 || [[Kecskemét]]|| 109 þúsund || Bács-Kiskun
|-
| 9 || [[Székesfehérvár]]|| 101 þúsund || Fejér
|-
| 10 || [[Szombathely]]|| 79 þúsund || Vas
|-
| 11 || [[Szolnok]]|| 75 þúsund || Jász-Nagykun-Szolnok
|-
| 12 || [[Tatabánya]]|| 70 þúsund || Fejér
|}

=== Fjöll ===
[[mynd:Kekesteto1.JPG|thumb|Kékes er hæsta fjall Ungverjalands]]
Ungverjaland er frekar láglent land og að mestu leyti sléttur. Aðeins í vestri og norðri eru einhver fjöll sem kalla má. Þau eru þó ekki há og yfirleitt vaxin skógi. Hæstu fjöll landsins eru í norðri. Þar eru fjallgarðarnir Matra og Bükk sem slaga upp í 1000 m hæð. Hæsta fjall landsins er [[Kékes]] í Matrafjöllum, 1014 m hátt. Þrátt fyrir litla hæð er skíðabraut í fjallinu sem er opin á veturna. 

=== Ár og vötn ===
Í Ungverjalandi er fjöldi áa. Stærstu fljótin eru Tisza og Dóná, en báðar renna þær frá norðri til suðurs í gegnum landið. Báðar eru að öllu leyti skipgengar innanlands. Aðrar stórar ár eru Raba vestast í landinu og Drava við landamærin að Króatíu. Sameiginlegt með öllum þessum fljótum er að ekkert þeirra á upptök sín í Ungverjalandi, heldur er uppspretta þeirra allra í nágrannalöndunum. Þótt Dóná sé aðeins næstlengsta áin innanlands, er hún eina vatnasvið landsins. Allar aðrar ár renna í Dóná, eða í einhverjar af þverám hennar.

Lengstu fljótin í tölum:
{{col-begin}}{{col-2}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Röð !! Fljót !! Lengd innanlands !! Upptök !! Rennur í
|-
| 1 || [[Tisza]] || 596 km || Úkraína || Dóná
|-
| 2 || [[Dóná]] || 417 km || Þýskaland || Svartahaf
|-
| 3 || [[Rába]] || 211 km || Austurríki || Dóná
|-
| 4 || [[Dráva]] || 190 km || Ítalía || Dóná
|}
{{col-2}}
[[Mynd:Tiszapüspöki 063.jpg|thumb|Innanlands er Tisza lengsta fljót Ungverjalands]]
{{col-end}}

Auk ofangreindra fljóta er Sió-skurðurinn lengsta manngerða vatnaleiðin, en hann var grafinn að mestu eftir litlum árfarvegi. Skurðurinn liggur úr norðausturhluta Balatonvatns til Dónár.

Þrjú meiri háttar stöðuvötn eru í Ungverjalandi. Stærst þeirra er [[Balatonvatn]] í vestanverðu landinu, en það er jafnframt stærsta stöðuvatn Mið-Evrópu, 594 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Norðvestast er [[Neusiedler See]] (Fertö á ungversku). Aðeins syðsti hluti vatnsins er í Ungverjalandi, bróðurparturinn er í Austurríki. Ungverski hlutinn er mikilvægt náttúrufriðland og er á [[heimsminjaskrá UNESCO]]. Í austurhluta landsins er Tiszavatn, en það myndaðist við stíflugerð í fljótinu Tisza [[1973]]. Vatnið er 127 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; að stærð og þar með langstærsta lón landsins.

== Stjórnmál ==
[[mynd:Országház (509. számú műemlék) 47.jpg|thumb|Þinghúsið í Búdapest]]
Í Ungverjalandi er þingbundin stjórn. Þingið situr aðeins í einni deild, þar sem eru 386 sæti. Almennar kosningar eru á fjögurra ára fresti. Þær síðustu fóru fram [[2010]]. Þingið velur hins vegar forseta landsins (til fimm ára), forsætisráðherrann, stjórnlagaráðið, forseta hæstaréttar og ríkissaksóknara. Forsætisráðherrann er valdamesti maður landsins og [[Péter Magyar]] hefur nú gegnt því embætti frá 2026. Ungverjaland gekk í NATO [[1999]] og var meðal fyrstu fyrrverandi kommúnistaríkja sem það gerði. Árið [[2004]] gekk landið svo einnig í Evrópusambandið. Ungversku stjórninni ber skylda til að sinna hagsmunum Ungverja í nágrannaríkjunum, en þeir eru um 2,5 milljónir, aðallega í Rúmeníu og Slóvakíu. Þetta hefur orsakað nokkra spennu milli landanna, sérstaklega eftir að ungverska þingið ákvað 2010 að veita öllum Ungverjum í nágrannalöndunum ungverskan ríkisborgarrétt. Slóvakar hafa í kjölfarið hótað að reka alla þá sem það þiggja úr opinberum embættum í landinu, en 10% íbúa í Slóvakíu eru Ungverjar.

=== Þjóðfáni og skjaldarmerki ===
[[mynd:A Szent Korona elölről 2.jpg|thumb|Stefánskrónan er í skjaldarmerki landsins, en hana átti Stefán konungur á 11. öld. Hún er geymd í þinghúsinu í Búdapest, ásamt öðrum ríkisdjásnum.]]
Þjóðfáni Ungverjalands er með þremur láréttum röndum: Rautt efst, hvítt fyrir miðju og grænt neðst. Rauði liturinn táknar blóðið sem úthellt var fyrir sjálfstæði landsins. Hvíti liturinn táknar hreinleika landsins. Græni liturinn stendur fyrir byltinguna á [[19. öldin|19. öld]]. Litirnir sem slíkir eru hins vegar miklu eldri og ná aftur til upphafs Ungverja sem þjóðar. Þrílita fánann notaði Matthías II. konungur fyrstur árið [[1608]], en hann laut þá Habsborgarkeisara. Hins vegar voru aðrir fánar einnig notaðir, sérstaklega meðan Ungverjaland var hluti af keisararíki Austurríkis. Þó héldust litirnir. Þegar keisararíkið leystist upp [[1918]] varð þríliti fáninn að ríkistákni. Þá var fáninn talsvert lengri en hann er í dag. [[1940]] var skjaldarmerki landsins sett í miðju fánans. Því merki var skipt út fyrir sósíalískt merki (hamar, ax, rauð stjarna) allt til [[1957]] er merkið hvarf aftur úr fánanum. [[1. október]] það ár var núverandi fáni (án tákns) tekinn í notkun. Þess má geta að þjóðfáni [[Tajikistan|Tadsikistan]]s er nákvæmlega eins, nema hvað hann er með gulu tákni fyrir miðju, rendurnar eru misbreiðar og fáninn er ívið lengri. Saga fánanna er auk þess gjörólík.

[[Skjaldarmerki]] Ungverjalands er tvískiptur skjöldur með kórónu efst. Til hægri er patríarkakrossinn sem stendur á þrítindi. Tindarnir merkja fjöllin Tatra, Fatra og Matra. Tvö þau fyrrnefndu eru í Slóvakíu í dag. Páfinn léði Stefáni konungi krossinn árið [[1000]]. Fyrir miðju er gullkóróna, en hún bættist við skjaldarmerkið á [[17. öldin|17. öld]]. Til vinstri eru átta rauðar og hvítar rendur. Uppruni þeirra er óljós, en þær voru komnar fram á [[13. öldin|13. öld]]. Sumir vilja meina að hvítu rendurnar tákni hin fjögur höfuðfljót landsins: Dóná, Tisza, Drava og Sava. Efst er svo Stefánskórónan, en hún er konungskóróna Ungverjalands. Skjaldarmerki þetta hefur tekið talsverðum breytingum í gegnum tíðina. Núverandi merki var tekið upp [[1990]] eftir snarpar umræður á þinginu.

=== Hermál ===
Her Ungverjalands telur um 30 þús manns. Flestir eru í landhernum (rúm 23 þús), en um 7000 í flughernum. Konur eru 17% allra hermanna. Enginn er sjóherinn, enda liggur Ungverjaland ekki að sjó. Aðaltilgangur hersins er að tryggja varnir landsins á stríðstímum. Auk þess starfar herinn náið með herjum NATO, sem reyndar hefur gagnrýnt ungverska herinn fyrir að vera of veikburða til að sinna eigin vörnum ef stríð brytist út. Fjórum sinnum hafa Ungverjar sent herlið í friðargæslu til annarra landa. Til [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu]] 158 manns, til [[Afganistan]]s 205 manns og til [[Kosóvó]] 484 manns. Auk þess sendu Ungverjar herlið til [[Írak]]s, en kölluðu það til baka árið 2005.

=== Gjaldmiðill ===
Þrátt fyrir að vera í Evrópusambandinu er Ungverjaland með eigin mynt. Hún kallast forinta og filler (100 filler = 1 forinta). Forintan heitir eftir Florenus, myntinni sem borgríkið [[Flórens]] á Ítalíu gaf út fyrr á öldum. Karl Róbert af Anjou tók myntina upp í Ungverjalandi árið 1325 og þótti hún einn sterkasti gjaldmiðill Mið-Evrópu fram á 17. öld. Þótt landið yrði hluti af keisararíkinu Austurríki var haldið áfram að nota forintuna fram til [[1892]], en þá tók við ungverska krónan. Sökum óðaverðbólgu í [[Kreppan mikla|kreppunni miklu]] var krónan tekin úr umferð og penkö tekið upp. Þá náði óðaverðbólgan þvílíkum hæðum að gjaldmiðillinn varð verðlaus. Árið [[1946]] var forintan aftur tekin í notkun og styrktist hún mjög á tímum [[Kommúnismi|kommúnismans]]. Hún er enn gjaldmiðill landsins í dag. Ráðgert er að taka upp [[Evra|evruna]], en það verður ekki gert fyrr en í fyrsta lagi 2020, ef Ungverjaland uppfyllir þau efnahagslegu skilyrði sem fyrir því hafa verið sett.

== Íbúar ==
[[mynd:Hungary topographic map.jpg|thumb|Kort af Ungverjalandi á ensku]]
[[mynd:Pünkösdi pompa Körösfőn.jpg|thumb|left|Ungverjar í Rúmeníu í þjóðbúningum]]
Ungverjar eru 10 milljónir talsins og hefur þeim fækkað hratt síðustu áratugi. [[1995]] voru íbúarnir um 10,3 milljónir. Mannfjöldaspár gera ráð fyrir að Ungverjum haldi áfram að fækka, og um miðja öldina verði þeir 9 milljónir sé litið til núverandi þróunar. Íbúaþéttleiki landsins, sé miðað við 10 milljónir íbúa, er 107,5 íbúar á km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

Stærsti hluti íbúanna eru Ungverjar (magyarar), eða 92,3%. Stærsti minnihlutahópurinn er [[Rómafólk]]ið (1,7%), öðru nafni sígaunar. Auk þess búa um 2,4 milljónir Ungverjar í nágrannalöndunum, aðallega í Rúmeníu austan landamæranna.

=== Tungumál ===
Þjóðtunga Ungverja er ungverska. Engin önnur tunga er viðurkennd sem ríkismál, þrátt fyrir fjölda minnihlutahópa í landinu. Utan við landsteinana er ungverska líka víða töluð í Rúmeníu, Slóvakíu og Serbíu, sem og í öðrum nágrannalöndum. Í Rúmeníu búa 1,4 milljónir Ungverja, en í Slóvakíu 520 þús (10% af slóvösku þjóðinni). 

=== Trúarbrögð ===
Í manntali [[2001]] kom í ljós að tæplega 55% þjóðarinnar kenndu sig við [[Kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjuna]]. Sú trú er í miklum meirihluta um allt miðbik og vesturhluta landsins. Um 16% játuðu [[Kalvínismi|Kalvínstrú]] og eru þeir austast í landinu og á nokkrum stöðum vestast. Fyrir [[Heimstyrjöldin síðari|heimsstyrjöldina síðari]] bjuggu um 800 þús [[gyðingar]] í Ungverjalandi. Í dag eru þeir ekki nema tæplega 49 þúsund. Í öðrum trúarhópum er talsvert færra. Um fjórðungur landsmanna játuðu hins vegar enga trú, eða slepptu því að nefna trúfélag. Í landinu er engin þjóðkirkja.

== Menning ==
=== Listir ===
[[mynd:Bartók Béla 1927.jpg|thumb|Bela Bartók árið 1927]]
Þekktustu listamenn Ungverjalands eru án efa tónlistarmenn. Meðal helstu má nefna [[Franz Liszt]], [[Imre Kálmán]], [[Franz Lehár]], [[Ernő Dohnányi]], [[Zoltán Kodály]] og [[Béla Bartók]], en sá síðastnefndi var mikill safnari ungverskrar þjóðlagatónlistar. Blómaskeið ungverskra bókmennta er 19. öldin, en þá rituðu þjóðskáldin [[Mihály Vörösmarty]], [[János Arany]] og [[Sándor Petőfi]] helstu bókmenntalegi stórvirki Ungverja. [[Ferenc Molnár]] er helsta leikritaskáld og rithöfundur landsins á 20. öld. [[Miklós Barabás]] er helsti málari Ungverja, en hann var uppi á 19. öld. Margir þessara listamanna bjuggu erlendis, t.d. í Austurríki eða [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]].

=== Vísindi ===
Af þekktum ungverskum vísindamönnum má nefna [[Albert Szent-Györgyi]] ([[Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði|Nóbelsverðlaun í læknisfræði]] [[1937]]), sem uppgötvaði [[C-vítamín]] og bjó til fyrstu gervivítamínin. [[Kálmán Tihanyi]] fann upp hitamyndavélina og plasmasjónvarpið. [[Leó Szilárd]] smíðaði fyrsta [[kjarnorkuver]]ið og fann upp [[Rafeindasmásjá|rafeindasmásjána]]. [[László Bíró]] fann upp Bírópennann. [[Edward Teller]] smíðaði fyrstu kjarnorkusprengjurnar (ásamt [[Robert Oppenheimer]]) og er faðir [[Vetnissprengja|vetnissprengjunnar]]. Ernö Rubik fann upp [[Rúbík-kubburinn|Rúbík-kubbinn]].

=== Matargerð ===
{{Aðalgrein|Ungversk matarmenning}}
[[mynd:Gulyas080.jpg|thumb|Gúllasið er þjóðarréttur]]
Ungversk matargerð einkennist mikið af bændasamfélagi ungversku sléttunnar áður fyrr. Þekktasti rétturinn er án efa [[gúllas]]ið (gulyas á ungversku), en það er heiti á sérstökum súpum með ýmsu kjöti. Í þær er oft sett [[paprika]] og því eru súpurnar gjarnan sterkar. Gúllasið er til í ýmsu formi og var á 19. öld undirstöðufæða ungverskra hermanna (kallaðist gúllaskanóna). Ungverjaland er einnig þekkt fyrir hinar ýmsu pylsutegundir, en vissar borgir og landshlutar eiga sér oft sínar einkennispylsur. Víða um landið eru góð vínræktarsvæði, þótt ungversk vín séu minna þekkt en mörg önnur evrópsk vín. Þeirra helst er Tokaj-vínið sem framleitt er norðaustast í landinu og að einhverju leyti af Ungverjum í Slóvakíu. Tokaj-vínin voru á borðum við konungshirðir víða í Evrópu á 19. öld.

=== Íþróttir ===
Þjóðaríþrótt Ungverja er [[knattspyrna]]. Landsliðið hefur þrisvar orðið Ólympíumeistari í knattspyrnu á [[Ólympíuleikar|sumarólympíuleikum]] ([[Sumarólympíuleikarnir 1952|1952]], [[Sumarólympíuleikarnir 1964|1964]] og [[Sumarólympíuleikarnir 1968|1968]]). Það hefur níu sinnum keppt í úrslitakeppni HM og tvisvar komist í úrslitaleikinn. [[1938]] tapaði liðið fyrir Ítalíu og [[1954]] fyrir Þjóðverjum. Gullaldarár ungverskrar knattspyrnu voru frá fjórða áratug 20. aldar til sjöunda áratugarins. Helsti knattspyrnumaður Ungverja var [[Ferenc Puskás]] sem lék eingöngu með [[Honvéd]] í Búdapest og [[Real Madrid]]. Sigursælasta félagsliðið er [[Ferencváros Búdapest]] sem 28 sinnum hefur orðið ungverskur meistari. Liðið komst einu sinni í úrslit í Evrópukeppni bikarhafa (1975), en tapaði þá fyrir [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kiev]]. [[Handbolti]] er einnig mikið leikinn í Ungverjalandi. Lið eins og KC Veszprém og SC Szeged eru þekkt í Evrópu. Tvær þekktar kappakstursbrautir eru í landinu. Á Hungaroring er keppt í [[Formúla 1|Formúlu 1]], en á Pannoniaring á [[mótorhjól]]um. [[Íshokkí]] er vaxandi íþrótt í Ungverjalandi. Árið [[2009]] tryggði landsliðið sér þátttökurétt í HM í fyrsta sinn í 70 ár.

=== Helgidagar ===
Ólíkt öðrum löndum eru þrír þjóðhátíðardagar í Ungverjalandi, allt eftir tilefni. 15. mars er haldið upp á marsbyltinguna, 20. ágúst uppá stofnun ríkisins og 23. október uppá byltingardaginn gegn kommústastjórninni 1956. Auk neðangreindra helgidaga voru nokkrir í viðbót á tímum kommúnismans, en þeir voru afnumdir við stofnun lýðveldisins 1989.

Opinberir helgidagar í Ungverjalandi:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dags. !! Helgidagur !! Ath.
|-
| [[1. janúar]] || Nýársdagur || 
|-
| [[15. mars]] || Þjóðhátíðardagur|| Marsbyltingin 1848
|-
| Breytilegt að vori || [[Páskar]] || Sunnudagur og mánudagur
|-
| [[1. maí]] || Verkalýðsdagur || Innganga landsins í Evrópusambandið 2004
|-
| Breytilegt að vori || [[Hvítasunna]] || Sunnudagur og mánudagur
|-
| [[20. ágúst]] || Þjóðhátíðardagur || Stofnun konungsríkisins, dagur heilags Stefáns
|-
| [[23. október]] || Þjóðhátíðardagur || Uppreisnin 1956 og stofnun lýðveldisins 1989
|-
| [[1. nóvember]] || [[Allraheilagramessa]]|| 
|-
| [[25. desember|25.]] og [[26. desember]] || [[Jól]] || 
|}

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}

== Heimildir ==
* {{wpheimild|tungumál=de|titill=Ungarn|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2012}}
* {{wpheimild|tungumál=en|titill=Hungary|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2012}}

== Tenglar ==
* [https://www.kormany.hu/en Ríkisstjórn Ungverjalands]
* [http://gotohungary.com/ Opinber ferðavefur]

{{hnit|47|30|00|N|19|03|00|E|display=title|region:HU}}
{{Evrópa}}
{{Evrópusambandið}}
{{Evrópuráðið}}
{{Atlantshafsbandalagið}}
{{Efnahags- og framfarastofnunin}}
{{Gæðagrein}}
[[Flokkur:Ungverjaland| ]]
[[Flokkur:Landlukt lönd]]</text>
      <sha1>g03tmubtgw5g7utrr1c0nak19bsnyc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stanley Kubrick</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8549</id>
    <revision>
      <id>1975950</id>
      <parentid>1958320</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T15:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kvikmyndaskrá */</comment>
      <origin>1975950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5477" sha1="s80lx77v53qskb5h6ojyg2ooscxsd3m" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn               = Stanley Kubrick
| mynd               = Stanley Kubrick in Dr. Strangelove Trailer (4) Cropped.jpg
| mynd_texti         = Stanley Kubrick árið 1964.
| fæðingardagur      = {{fæðingardagur|1928|07|26}}
| fæðingarstaður     = [[New York-borg]] í Bandaríkjunum
| dánardagur         = {{dánardagur og aldur|1999|03|7|1928|07|26}}
| dánarstaður        = Childwickbury í [[Hertfordshire]] á Englandi
| starf              = {{hlist|Kvikmyndagerðarmaður|Ljósmyndari}}
| maki               = {{g|Toba Metz|1948|1951}}&lt;br&gt;{{g|Ruth Sobotka|1955|1957}}&lt;br&gt;​{{g|Christiane Harlan|1958}}​
| börn               = 2
| undirskrift        = Stanley_Kubrick_Signature.svg
}}

'''Stanley Kubrick''' (26. júlí 1928 – 7. mars 1999) var [[BNA|bandarískur]] [[kvikmyndaleikstjóri]]. Myndir hans eru taldar hafa markað tímamót í [[Kvikmyndasaga|kvikmyndasögu]] [[20. öldin|20. aldar]]. Notkun hans á klassískri tónlist í myndum sínum einkenndi stíl hans. Meðal þekktustu mynda hans eru ''[[Dr. Strangelove]]'' (1964), ''[[2001: Geimferðin langa]]'' (1968) og ''[[A Clockwork Orange (kvikmynd)|A Clockwork Orange]]'' (1971).

== Kvikmyndaskrá ==
;Stuttar heimildarmyndir
* ''[[Day of the Fight]]'' (1951)
* ''[[Flying Padre]]'' (1951)
* ''[[The Seafarers]]'' (1953)

;Kvikmyndir
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- &quot;
! Ár !! Upprunalegur titill 
!Íslenskur titill!! Verðlaun/Afhendingar
|-
| 1953 || ''[[Fear and Desire]]'' 
| ||
|-
| 1955 || ''[[Killer's Kiss]]'' 
| ||
|-
| 1956 || ''[[The Killing]]'' 
| || Tilnefnd fyrir BAFTA: Besta kvikmyndin
|-
| 1957 || ''[[Frægðarbrautin|Paths of Glory]]'' 
|''[[Frægðarbrautin]]'' eða ''Vegir dýrðarinnar''|| Tilnefnd fyrir BAFTA: Besta kvikmyndin
|-
| 1960 || ''[[Spartacus (kvikmynd frá 1960)|Spartacus]]'' 
| || Tilnefnd fyrir 6 Óskarsverðlaun, vann 4: '''Besti leikari í aukahlutverki, Besta Listræna stjórnun, Besta myndatakan, Besta búningahönnun'&lt;nowiki/&gt;'', Besta klipping, Besta tónlist &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 6 Golden Globe, Vann 1: '''''&lt;nowiki/&gt;''Besta Drama myndin'', Besti Drama leikari, Besti leikstjóri, Besta frumsamda lagið, Besti leikari í aukahlutverki &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir BAFTA: Besta myndin.
|-
| 1962 || colspan=&quot;2&quot; | ''[[Lolita (kvikmynd frá 1962)|Lolita]]'' || Tilnefnd fyrir Óskarsverðlaun: Besta handrit byggt á áður útgefnu efni &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 5 Golden Globe, Vann 1: '''Besti nýkomandi – kvennhlutverki''', Besti drama leikari, Besta drama leikkonan, Besti leikstjóri, Besti leikari í aukahlutverki &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir BAFTA: Best leikari
|-
| 1964 || ''[[Dr. Strangelove|Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb]]'' 
|''[[Dr. Strangelove|Dr. Strangelove, eða: Hvernig ég vann bug á óttanum og lærði að elska sprengjuna]]''|| Tilnefnd fyrir 4 Óskarsverðlaun:Besti leikari, Besti leikari, Besta myndin, Besta handrit á áður útgefnu efni &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 6 BAFTA, Vann 3: '''Besta breska listræna stjórnunin, Besta breska myndin, Besta myndin''', Besti breski leikarinn, Besta breska handritið, Besti erlenti leikarinn
|-
| 1968 || ''[[2001: Geimferðin langa|2001: A Space Odyssey]]'' 
|''[[2001: Geimferðin langa]]''|| Tilnefnd fyrir 4 Óskarsverðlaun, Vann 1 : '''Bestu tæknibrellur''', Besti leikstjórinn, Besta listræna stjórnun, Besta frumsanda handrit &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 4 BAFTA, Vann 3: '''Besta listræna stjórnun, Besta myndataka, Besta hljóðið''', Besta myndin
|-
| 1971 || ''[[A Clockwork Orange (kvikmynd)|A Clockwork Orange]]'' 
| ''Vélgengt glóaldin'' || Tilnefnd fyrir 4 Óskarsverðlaun: Besti leikstjórin, Besta klipping, Besta myndin, Besta handritið byggt á áður útgefnu efni  &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 3 Golden Globe: Besta leikstjórn, Besta Drama myndin, Besti Drama leikari &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 7 BAFTA: Besta listræna stjórnun, Besta myndatakan, Besti leikstjórin, Besta myndin, Besta klipping, Besta handritið, Besta hljóðið
|-
| 1975 || colspan=&quot;2&quot; | ''[[Barry Lyndon]]'' || Tilnefnd fyrir 7 Óskarsverðlaun, Vann 4: '''Besta listræna stjórnun, Besta myndatakan, Besta búningahönnun, Best frumsamda lag''', Besti leikstjóri, Besta myndin, Besta handrit byggt á áður útgefnu efni &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 2 Golden Globe: Besti leikstjóri, Besta Drama myndin &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 5 BAFTA, Vann 2: '''Besta myndatakan, Besti leikstjórin''', Besta listræna stjórnun, Besta búningahönnun, Besta myndin
|-
| 1980 || ''[[Duld (kvikmynd)|The Shining]]'' 
|''[[Duld (kvikmynd)|Duld]]''||
|-
| 1987 || ''[[Skothylkið|Full Metal Jacket]]'' 
|''[[Skothylkið]]''|| Tilnefnd fyrir Óskarsverðlaun: Besta handrit byggt á áður útgefnu efni &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir Golden Globe: Besti leikari í aukahlutverki &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 2 BAFTA: Best hljóðið, Bestu tæknibrellur
|-
| 1999 || ''[[Gallokuð augu|Eyes Wide Shut]]'' 
| ''Gallokuð augu'' eða ''Steinblindur'' || Tilnefnd fyrir Golden Globe: Besta frumsamda lagið
|}

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=436392&amp;pageSelected=6&amp;lang=0 ''Síðasti risinn''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=436394&amp;pageSelected=7&amp;lang=0 ''Leikstjóri aldarinnar''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
{{Stubbur|æviágrip}}

{{fde|1928|1999|Kubrick, Stanley}}

[[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaleikstjórar|Kubrick, Stanley]]</text>
      <sha1>s80lx77v53qskb5h6ojyg2ooscxsd3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stjarnfræðilegt fyrirbæri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19891</id>
    <revision>
      <id>1975994</id>
      <parentid>1971931</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T06:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>onlyinclude</comment>
      <origin>1975994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2970" sha1="94aq9ly06u6mrjj79gmmtmhpjcwtxri" xml:space="preserve">{{Multiple image
|perrow=2/2/2/3/2/2/2/2
|total_width=325
|image1=243 ida.jpg{{!}}Smástirnið Ída með sitt eigið tungl
|link1=243 Ída
|image2=Mimas Cassini.jpg{{!}}Mímas, fylgihnöttur Satúrnusar
|link2=Mímas (tungl)
|image3=Portrait of Jupiter from Cassini.jpg{{!}}Gasrisinn Júpíter
|link3=Júpíter (reikistjarna)
|image4=C2014 Q2.jpg
|link4=C/2014 Q2 (Lovejoy)
|image5=67P Churyumov-Gerasimenko - Rosetta (32755885495).png{{!}}Halastjarnan 67P/Churyumov–Gerasimenko
|link5=67P/Churyumov–Gerasimenko
|image6=Neptune Voyager2 color calibrated.png{{!}}Ísrisinn Neptúnus
|link6=Neptúnus (reikistjarna)
|image7=The_Sun_in_white_light.jpg{{!}}Sólin, stjarna af G-gerð
|link7=Sólin
|image8=Sirius A and B Hubble photo.editted.PNG{{!}}Stjarnan Síríus A ásamt hvíta dvergnum Síríusi B
|link8=Síríus
|image9=Crab Nebula.jpg{{!}}Krabbaþokan, leifar af sprengistirni
|link9=Krabbaþokan
|image10=A_view_of_the_Milky_Way_supermassive_black_hole_Sagittarius_A*_in_polarised_light_(eso2406a).jpg{{!}}Sagittarius A*, risavaxið svarthol
|link10=Sagittarius A*
|image11=Vela Pulsar jet.jpg{{!}}Vela-tifstjarna, nifteindastjarna
|link11=Vela-tifstjarna
|image12=A Swarm of Ancient Stars - GPN-2000-000930.jpg{{!}}Kúluþyrping
|link12=Messier 80
|image13=Pleiades large.jpg{{!}}Sjöstirnið, opin stjörnuþyrping
|link13=Sjöstirnið
|image14=Messier51 sRGB.jpg{{!}}Sveigþokan
|link14=Sveigþokan
|image15=Heic1401a-Abell2744-20140107.jpg{{!}}Abel 2744, stjörnuþokuþyrping
|link15=Abel 2744
|image16=NASA-HS201427a-HubbleUltraDeepField2014-20140603.jpg{{!}}Mynd af um 10.000 stjörnuþokum frá The Hubble Ultra-Deep Field-verkefninu 2014
|link16=Hubble Ultra-Deep Field
|image17=2MASS LSS chart-NEW Nasa.jpg{{!}}Kort af reginþyrpingum og þráðum
|footer=Nokkur stjarnfræðileg fyrirbæri
|link17=Reginþyrping
}}
&lt;onlyinclude&gt;'''Stjarnfræðilegt fyrirbæri''' er hvers kyns [[fyrirbæri]], sem [[stjörnufræði]]n fæst við, til dæmis [[geimryk]], [[geimgeislun]] og [[þyngdargeislun]]. Geimfyrirbæri eru stórsæ stjarnfræðileg fyrirbæri sem finnast eða talið er að finnist í [[geimurinn|geimnum]], þar á meðal [[jörðin]], [[tunglið]], [[sólin]], [[reikistjarna|reikistjörnurnar]], [[stjarna|sólstjörnur]], [[hvítur dvergur|hvítir dvergar]], [[vetrarbrautin]], [[stjörnuþoka|stjörnuþokur]], [[halastjarna|halastjörnur]], [[smástirni]], [[dulstirni]], [[svarthol]], [[hulduefni]] og fleira. Himinfyrirbæri eru skilgreind sem geimfyrirbæri, sem sjást frá jörðu (þó jörðin sjálf flokkist ekki sem himinfyrirbæri), til dæmis himinhnettir (sólin, tunglið og sýnilegar reikistjörnur), [[loftsteinn|loftsteinar]], [[halastjarna|halastjörnur]] og [[norðurljós]].&lt;/onlyinclude&gt;

== Tenglar ==
* [https://www.stjornufraedi.is/ Stjörnufræðivefurinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240523113332/https://www.stjornufraedi.is/ |date=2024-05-23 }}

[[Flokkur:Stjarnfræðileg fyrirbæri| ]]</text>
      <sha1>94aq9ly06u6mrjj79gmmtmhpjcwtxri</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975997</id>
      <parentid>1975994</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T08:36:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>Geri myndasafn úr sniðinu svo hægt sé að skoða myndirnar, þar sem meirihluti tengla voru ekki til og myndasnið of langt fyrir stærð greinarinnar. Bæti tenglum í lýsingar</comment>
      <origin>1975997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2502" sha1="bvb0ruh7lf4fy95ads3w8xfvzzsgo0u" xml:space="preserve">&lt;onlyinclude&gt;'''Stjarnfræðilegt fyrirbæri''' er hvers kyns [[fyrirbæri]], sem [[stjörnufræði]]n fæst við, til dæmis [[geimryk]], [[geimgeislun]] og [[þyngdargeislun]]. Geimfyrirbæri eru stórsæ stjarnfræðileg fyrirbæri sem finnast eða talið er að finnist í [[geimurinn|geimnum]], þar á meðal [[jörðin]], [[tunglið]], [[sólin]], [[reikistjarna|reikistjörnurnar]], [[stjarna|sólstjörnur]], [[hvítur dvergur|hvítir dvergar]], [[vetrarbrautin]], [[stjörnuþoka|stjörnuþokur]], [[halastjarna|halastjörnur]], [[smástirni]], [[dulstirni]], [[svarthol]], [[hulduefni]] og fleira. Himinfyrirbæri eru skilgreind sem geimfyrirbæri, sem sjást frá jörðu (þó jörðin sjálf flokkist ekki sem himinfyrirbæri), til dæmis himinhnettir (sólin, tunglið og sýnilegar reikistjörnur), [[loftsteinn|loftsteinar]], [[halastjarna|halastjörnur]] og [[norðurljós]].&lt;/onlyinclude&gt;

&lt;gallery&gt;
243 ida.jpg|[[Smástirni|Smástirnið]] Ída með sitt eigið tungl
Mimas Cassini.jpg|Mímas, [[fylgihnöttur]] Satúrnusar
Portrait of Jupiter from Cassini.jpg|Gasrisinn [[Júpíter (reikistjarna)|Júpíter]]
C2014 Q2.jpg|[[Halastjarna|Halastjarnan]] Lovejoy (19. janúar 2015)
67P Churyumov-Gerasimenko - Rosetta (32755885495).png|Halastjarnan 67P/Churyumov–Gerasimenko
Neptune Voyager2 color calibrated.png|Ísrisinn [[Neptúnus (reikistjarna)|Neptúnus]]
The_Sun_in_white_light.jpg|[[Sólin]], stjarna af G-gerð
Sirius A and B Hubble photo.editted.PNG|Stjarnan [[Síríus]] A ásamt [[Hvítur dvergur|hvíta dvergnum]] Síríusi B
Crab Nebula.jpg|[[Krabbaþokan]], leifar af sprengistirni
A_view_of_the_Milky_Way_supermassive_black_hole_Sagittarius_A*_in_polarised_light_(eso2406a).jpg|Sagittarius A*, risavaxið [[svarthol]]
Vela Pulsar jet.jpg|Vela-tifstjarna, [[Nifteindastjörnur|nifteindastjarna]]
A Swarm of Ancient Stars - GPN-2000-000930.jpg|Kúluþyrping
Pleiades large.jpg|[[Sjöstirnið]], opin stjörnuþyrping
Messier51 sRGB.jpg|Sveigþokan
Heic1401a-Abell2744-20140107.jpg|Abel 2744, [[Stjörnuþoka|stjörnuþokuþyrping]]
NASA-HS201427a-HubbleUltraDeepField2014-20140603.jpg|Mynd af um 10.000 stjörnuþokum frá The Hubble Ultra-Deep Field-verkefninu 2014
2MASS LSS chart-NEW Nasa.jpg|Kort af reginþyrpingum og þráðum
&lt;/gallery&gt;


== Tenglar ==
* [https://www.stjornufraedi.is/ Stjörnufræðivefurinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240523113332/https://www.stjornufraedi.is/ |date=2024-05-23 }}

[[Flokkur:Stjarnfræðileg fyrirbæri| ]]</text>
      <sha1>bvb0ruh7lf4fy95ads3w8xfvzzsgo0u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975998</id>
      <parentid>1975997</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T08:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>stubbur</comment>
      <origin>1975998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2530" sha1="0vqx8mmjnxdaat3oj4j2pxvyy3rui4z" xml:space="preserve">&lt;onlyinclude&gt;'''Stjarnfræðilegt fyrirbæri''' er hvers kyns [[fyrirbæri]], sem [[stjörnufræði]]n fæst við, til dæmis [[geimryk]], [[geimgeislun]] og [[þyngdargeislun]]. Geimfyrirbæri eru stórsæ stjarnfræðileg fyrirbæri sem finnast eða talið er að finnist í [[geimurinn|geimnum]], þar á meðal [[jörðin]], [[tunglið]], [[sólin]], [[reikistjarna|reikistjörnurnar]], [[stjarna|sólstjörnur]], [[hvítur dvergur|hvítir dvergar]], [[vetrarbrautin]], [[stjörnuþoka|stjörnuþokur]], [[halastjarna|halastjörnur]], [[smástirni]], [[dulstirni]], [[svarthol]], [[hulduefni]] og fleira. Himinfyrirbæri eru skilgreind sem geimfyrirbæri, sem sjást frá jörðu (þó jörðin sjálf flokkist ekki sem himinfyrirbæri), til dæmis himinhnettir (sólin, tunglið og sýnilegar reikistjörnur), [[loftsteinn|loftsteinar]], [[halastjarna|halastjörnur]] og [[norðurljós]].&lt;/onlyinclude&gt;

&lt;gallery&gt;
243 ida.jpg|[[Smástirni|Smástirnið]] Ída með sitt eigið tungl
Mimas Cassini.jpg|Mímas, [[fylgihnöttur]] Satúrnusar
Portrait of Jupiter from Cassini.jpg|Gasrisinn [[Júpíter (reikistjarna)|Júpíter]]
C2014 Q2.jpg|[[Halastjarna|Halastjarnan]] Lovejoy (19. janúar 2015)
67P Churyumov-Gerasimenko - Rosetta (32755885495).png|Halastjarnan 67P/Churyumov–Gerasimenko
Neptune Voyager2 color calibrated.png|Ísrisinn [[Neptúnus (reikistjarna)|Neptúnus]]
The_Sun_in_white_light.jpg|[[Sólin]], stjarna af G-gerð
Sirius A and B Hubble photo.editted.PNG|Stjarnan [[Síríus]] A ásamt [[Hvítur dvergur|hvíta dvergnum]] Síríusi B
Crab Nebula.jpg|[[Krabbaþokan]], leifar af sprengistirni
A_view_of_the_Milky_Way_supermassive_black_hole_Sagittarius_A*_in_polarised_light_(eso2406a).jpg|Sagittarius A*, risavaxið [[svarthol]]
Vela Pulsar jet.jpg|Vela-tifstjarna, [[Nifteindastjörnur|nifteindastjarna]]
A Swarm of Ancient Stars - GPN-2000-000930.jpg|Kúluþyrping
Pleiades large.jpg|[[Sjöstirnið]], opin stjörnuþyrping
Messier51 sRGB.jpg|Sveigþokan
Heic1401a-Abell2744-20140107.jpg|Abel 2744, [[Stjörnuþoka|stjörnuþokuþyrping]]
NASA-HS201427a-HubbleUltraDeepField2014-20140603.jpg|Mynd af um 10.000 stjörnuþokum frá The Hubble Ultra-Deep Field-verkefninu 2014
2MASS LSS chart-NEW Nasa.jpg|Kort af reginþyrpingum og þráðum
&lt;/gallery&gt;


== Tenglar ==
* [https://www.stjornufraedi.is/ Stjörnufræðivefurinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240523113332/https://www.stjornufraedi.is/ |date=2024-05-23 }}

{{Stubbur/stjörnufræði}}
[[Flokkur:Stjarnfræðileg fyrirbæri| ]]</text>
      <sha1>0vqx8mmjnxdaat3oj4j2pxvyy3rui4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1475</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24953</id>
    <revision>
      <id>1975930</id>
      <parentid>1486514</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:24:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1975930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2031" sha1="7zjxhy9rspl68hswdkh4dhm7oyw7v28" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1472]]|[[1473]]|[[1474]]|[[1475]]|[[1476]]|[[1477]]|[[1478]]|
[[1461–1470]]|[[1471–1480]]|[[1481–1490]]|
[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|
}}
Árið '''1475''' ('''MCDLXXV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Ísland ==
* [[Enska öldin|Ensku öldinni]] lauk.

===Fædd===
===Dáin===

==Erlendis==
* [[10. janúar]] - Stefán 3. af [[Moldavía|Moldavíu]] sigraði innrásarher [[Ottómanveldið|Ottómana]]
* [[15. janúar]] - [[Ísabella 1. af Kastilíu]] tilkynnti að eiginmaður hennar [[Ferdinand 2. af Aragóníu|Ferdínand, prins af Aragóníu]] yrði sameiginlegur ráðandi Kastilíu með sér og var gerður að konungi.
* [[10. mars]] - Frakkar náðu borginni [[Perpignan]] af spænska kónginum Jóhanni II af Aragóníu.
* [[3. apríl]] - [[Afonso 5.]] konungur Portúgals lýsti stríði á hendur Ísabellu og Ferdínand, konungshjónum Kastilíu.
* [[15. júní]] - Bókasafnið í [[Vatíkanið|Vatíkaninu]] var stofnað.
* [[27. júní]] - [[Búrgúndstríðin]]: [[Karl djarfi]] hörfaði frá borginni [[Neuss]] sem hann hafði setið um í 1 mánuði þegar nýjar hersveitir Heilaga rómverska ríkisins komu þangað.
* [[4. júlí]] - [[Búrgúndstríðin]]: [[Játvarður 4.]] Englandskonungur kom [[Calais]] til stuðnings Hertogadæminu Búrgúnd gegn Frakklandi.
* [[9. september]] - [[Köln]] hlaut sérstaka borgarstöðu og sjálfstæði innan Heilaga rómverska ríkisins.
* [[13. október]] - Sviss: Kantónan [[Bern]] réðst inn í kantónuna [[Vaud]].
* [[13. nóvember]] - Svissnesku sambandsríkin báru sigurorð af [[Hertogadæmið Savoja|Hertogadæminu Savoja]] í orrustu við [[Valais]].
* [[17. nóvember]] - Emírinn af Granada gerði friðarsamning við Kastilíu-León.
* [[2. desember]] - Umsátur Portúgala um kastalann í [[Burgos]] endaði.

=== Fædd ===
* [[6. mars]] - [[Michelangelo Buonarroti]], ítalskur listamaður (d. [[1564]]).
* [[Gedun Gyatso]], 2. [[Dalaí Lama]].

=== Dáin ===

[[Flokkur:1475]]
[[Flokkur:1471-1480]]</text>
      <sha1>7zjxhy9rspl68hswdkh4dhm7oyw7v28</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975931</id>
      <parentid>1975930</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Erlendis */</comment>
      <origin>1975931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2032" sha1="lfo7eehfri9acs8r66txpvijx2vtar8" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1472]]|[[1473]]|[[1474]]|[[1475]]|[[1476]]|[[1477]]|[[1478]]|
[[1461–1470]]|[[1471–1480]]|[[1481–1490]]|
[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|
}}
Árið '''1475''' ('''MCDLXXV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Ísland ==
* [[Enska öldin|Ensku öldinni]] lauk.

===Fædd===
===Dáin===

==Erlendis==
* [[10. janúar]] - Stefán 3. af [[Moldavía|Moldavíu]] sigraði innrásarher [[Ottómanveldið|Ottómana]].
* [[15. janúar]] - [[Ísabella 1. af Kastilíu]] tilkynnti að eiginmaður hennar [[Ferdinand 2. af Aragóníu|Ferdínand, prins af Aragóníu]] yrði sameiginlegur ráðandi Kastilíu með sér og var gerður að konungi.
* [[10. mars]] - Frakkar náðu borginni [[Perpignan]] af spænska kónginum Jóhanni II af Aragóníu.
* [[3. apríl]] - [[Afonso 5.]] konungur Portúgals lýsti stríði á hendur Ísabellu og Ferdínand, konungshjónum Kastilíu.
* [[15. júní]] - Bókasafnið í [[Vatíkanið|Vatíkaninu]] var stofnað.
* [[27. júní]] - [[Búrgúndstríðin]]: [[Karl djarfi]] hörfaði frá borginni [[Neuss]] sem hann hafði setið um í 1 mánuði þegar nýjar hersveitir Heilaga rómverska ríkisins komu þangað.
* [[4. júlí]] - [[Búrgúndstríðin]]: [[Játvarður 4.]] Englandskonungur kom [[Calais]] til stuðnings Hertogadæminu Búrgúnd gegn Frakklandi.
* [[9. september]] - [[Köln]] hlaut sérstaka borgarstöðu og sjálfstæði innan Heilaga rómverska ríkisins.
* [[13. október]] - Sviss: Kantónan [[Bern]] réðst inn í kantónuna [[Vaud]].
* [[13. nóvember]] - Svissnesku sambandsríkin báru sigurorð af [[Hertogadæmið Savoja|Hertogadæminu Savoja]] í orrustu við [[Valais]].
* [[17. nóvember]] - Emírinn af Granada gerði friðarsamning við Kastilíu-León.
* [[2. desember]] - Umsátur Portúgala um kastalann í [[Burgos]] endaði.

=== Fædd ===
* [[6. mars]] - [[Michelangelo Buonarroti]], ítalskur listamaður (d. [[1564]]).
* [[Gedun Gyatso]], 2. [[Dalaí Lama]].

=== Dáin ===

[[Flokkur:1475]]
[[Flokkur:1471-1480]]</text>
      <sha1>lfo7eehfri9acs8r66txpvijx2vtar8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975932</id>
      <parentid>1975931</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1975932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2048" sha1="7h56si9pjco02h3wppukh8m6v3ssdpn" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1472]]|[[1473]]|[[1474]]|[[1475]]|[[1476]]|[[1477]]|[[1478]]|
[[1461–1470]]|[[1471–1480]]|[[1481–1490]]|
[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|
}}
Árið '''1475''' ('''MCDLXXV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Ísland ==
* [[Enska öldin|Ensku öldinni]] lauk.

===Fædd===
===Dáin===

==Erlendis==
* [[10. janúar]] - Stefán 3. af [[Moldavía|Moldavíu]] sigraði innrásarher [[Ottómanveldið|Ottómana]].
* [[15. janúar]] - [[Ísabella 1. af Kastilíu]] tilkynnti að eiginmaður hennar [[Ferdinand 2. af Aragóníu|Ferdínand, prins af Aragóníu]] yrði sameiginlegur ráðandi Kastilíu með sér og var gerður að konungi.
* [[10. mars]] - Frakkar náðu borginni [[Perpignan]] af spænska kónginum Jóhanni II af Aragóníu.
* [[3. apríl]] - [[Afonso 5.]] konungur Portúgals lýsti stríði á hendur Ísabellu og Ferdínand, konungshjónum Kastilíu.
* [[15. júní]] - Bókasafnið í [[Vatíkanið|Vatíkaninu]] var stofnað.
* [[27. júní]] - [[Búrgúndstríðin]]: [[Karl djarfi]] hörfaði frá borginni [[Neuss]] sem hann hafði setið um í 1 mánuði þegar nýjar hersveitir Heilaga rómverska ríkisins komu þangað.
* [[4. júlí]] - [[Búrgúndstríðin]]: [[Játvarður 4.]] Englandskonungur kom [[Calais]] til stuðnings Hertogadæminu Búrgúnd gegn Frakklandi.
* [[9. september]] - [[Köln]] hlaut sérstaka borgarstöðu og sjálfstæði innan Heilaga rómverska ríkisins.
* [[13. október]] - Sviss: Kantónan [[Bern (kantóna)|Bern]] réðst inn í kantónuna [[Vaud]].
* [[13. nóvember]] - Svissnesku sambandsríkin báru sigurorð af [[Hertogadæmið Savoja|Hertogadæminu Savoja]] í orrustu við [[Valais]].
* [[17. nóvember]] - Emírinn af Granada gerði friðarsamning við Kastilíu-León.
* [[2. desember]] - Umsátur Portúgala um kastalann í [[Burgos]] endaði.

=== Fædd ===
* [[6. mars]] - [[Michelangelo Buonarroti]], ítalskur listamaður (d. [[1564]]).
* [[Gedun Gyatso]], 2. [[Dalaí Lama]].

=== Dáin ===

[[Flokkur:1475]]
[[Flokkur:1471-1480]]</text>
      <sha1>7h56si9pjco02h3wppukh8m6v3ssdpn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1473</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25015</id>
    <revision>
      <id>1975957</id>
      <parentid>1905379</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:05:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1975957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2174" sha1="0c67h4xkhseuy2qgb993hme9d7hh0lv" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1470]]|[[1471]]|[[1472]]|[[1473]]|[[1474]]|[[1475]]|[[1476]]|
[[1461–1470]]|[[1471–1480]]|[[1481–1490]]|
[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|
}}
[[Mynd:Cappella Sistina - 2005.jpg|thumb|right|[[Sixtínska kapellan]] í [[Vatíkanið|Vatíkaninu]]]]
Árið '''1473''' ('''MCDLXXIII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Á Íslandi ==

* [[3. október]] - [[Þorleifur Björnsson hirðstjóri|Þorleifur Björnsson]] reið með flokk manna að [[Oddgeirshólar|Oddgeirshólum]] í [[Flóinn|Flóa]]. Saurguðu þeir kirkjuna með höggum, slögum og blóðsúthellingum þegar heimafólk leitaði þar skjóls. Um tilefni þessa er ekki vitað.
 
===Fædd===

===Dáin===
* Febrúar - [[Eiríkur Loftsson slógnefur]], bóndi á [[Grund (Eyjafjarðarsveit)|Grund]] í Eyjafirði (f. um [[1415]]).

== Erlendis ==
* [[12. febrúar]] - Heildarsafn læknisfræðibóka [[Avicenna]] var fyrst prentað út í [[Mílanó]].
* [[6. mars]] - Háskólinn í [[Trier]] var stofnaður. Hálfu ári síðar funduðu [[Karl djarfi]] og [[Friðrik 3. (HRR)|Friðrik 3.]] keisari heilaga rómverska ríkisins þar vegna ógnar Ottómanveldisins við álfuna. 
* [[10. júlí]] - [[Katrín Cornaro]] varð drottning [[Kýpur]]s eftir að eiginmaður hennar dó.
* [[England|Englendingar]] og [[Danmörk|Danir]] gerðu friðarsamninga til tveggja ára.
* Elstu [[Nóta (tónlist)|nótur]] sem til eru á prenti voru prentaðar þetta ár.
* Leiðangur [[Diðrik Píning|Diðriks Pínings]] og Hans Pothorst talinn hafa lent á [[Grænland]]i og hugsanlega farið lengra, jafnvel allt til [[Nýfundnaland]]s.
* [[Sixtus IV]] páfi lét hefja byggingu [[Sixtínska kapellan|Sixtínsku kapellunnar]].

===Fædd===
* [[19. febrúar]] - [[Nikulás Kópernikus]], stjörnufræðingur og stærðfræðingur (d. [[1543]]).
* [[17. mars]] - [[Jakob 4. Skotakonungur]] (d. [[1513]]).
* [[17. ágúst]] - [[Ríkharður af York, prins af Englandi|Ríkharður]] hertogi af York, annar prinsanna í Turninum (d. [[1483]]).

===Dáin===
* [[10. júlí]] - [[Jakob 2. Kýpurkonungur|Jakob 2.]], konungur Kýpur (f. um [[1440]]).

[[Flokkur:1473]]
[[Flokkur:1471-1480]]</text>
      <sha1>0c67h4xkhseuy2qgb993hme9d7hh0lv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1472</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25500</id>
    <revision>
      <id>1975960</id>
      <parentid>1486508</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:29:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1975960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1492" sha1="ewaai5m0krze2a5vombd52epj8mwlng" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1469]]|[[1470]]|[[1471]]|[[1472]]|[[1473]]|[[1474]]|[[1475]]|
[[1461–1470]]|[[1471–1480]]|[[1481–1490]]|
[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|
}}
Árið '''1472''' ('''MCDLXXII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Ísland ==
===Fædd===
===Dáin===

==Erlendis==
* [[22. janúar]] - [[Halastjarna]] fór nálægt jörðu.
* [[20. febrúar]] - [[Skotland|Skotakonungur]] fékk [[Orkneyjar]] og [[Hjaltlandseyjar]] frá [[Noregur|Norðmönnum]] í heimanmund með [[Margrét frá Danmörku|Margréti frá Danmörku]] þegar hún giftist [[Jakob III Skotakonungur|Jakobi III Skotakonungi]].
* [[11. apríl]] - Bókin ''[[Hinn guðdómlegi gleðileikur]]'' eftir [[Dante Alighieri]] var fyrst prentuð út á Ítalíu.
* [[3. júlí]] - Dómkirkjan [[York Minster]] í [[Jórvík]] var fullbyggð og vígð.
* [[28. október]] - Borgarastríði lauk í [[Katalónía|Katalóníu]] og Barselóna laut valdi Jóhanns frá Aragóníu.
* [[31. desember]] - Borgarráðið í [[Amsterdam]] bannaði snjóboltakast.

===Ódagsett===
* Danakonungur sendi [[Diðrik Píning]] og [[Hans Pothorst]] í landkönnunarleiðangur til [[Grænland]]s.
* Portúgalar hófu þrælaverslun þar sem nú er [[Kamerún]].
* Fyrsta bókin um [[stjörnufræði]], ''De sphaera mundi'' ( skrifuð 1230), var gefin út í ítölsku borginni [[Ferrara]].

== Fædd ==
* [[Lucas Cranach eldri]], þýskur listmálari (d. [[1553]]).

== Dáin ==

[[Flokkur:1472]]
[[Flokkur:1471-1480]]</text>
      <sha1>ewaai5m0krze2a5vombd52epj8mwlng</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975961</id>
      <parentid>1975960</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1975961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1496" sha1="3r13sr2nlkjpjyzql9609852ycszk48" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1469]]|[[1470]]|[[1471]]|[[1472]]|[[1473]]|[[1474]]|[[1475]]|
[[1461–1470]]|[[1471–1480]]|[[1481–1490]]|
[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|
}}
Árið '''1472''' ('''MCDLXXII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Ísland ==
===Fædd===
===Dáin===

==Erlendis==
* [[22. janúar]] - [[Halastjarna]] fór nálægt jörðu.
* [[20. febrúar]] - [[Skotland|Skotakonungur]] fékk [[Orkneyjar]] og [[Hjaltlandseyjar]] frá [[Noregur|Norðmönnum]] í heimanmund með [[Margrét frá Danmörku|Margréti frá Danmörku]] þegar hún giftist [[Jakob III Skotakonungur|Jakobi III Skotakonungi]].
* [[11. apríl]] - Bókin ''[[Hinn guðdómlegi gleðileikur]]'' eftir [[Dante Alighieri]] var fyrst prentuð út á Ítalíu.
* [[3. júlí]] - Dómkirkjan [[York Minster]] í [[Jórvík]] var fullbyggð og vígð.
* [[28. október]] - Borgarastríði lauk í [[Katalónía|Katalóníu]] og Barselóna laut valdi Jóhanns frá Aragóníu.
* [[31. desember]] - Borgarráðið í [[Amsterdam]] bannaði snjóboltakast.

===Ódagsett===
* Danakonungur sendi [[Diðrik Píning]] og [[Hans Pothorst]] í landkönnunarleiðangur til [[Grænland]]s.
* Portúgalar hófu þrælaverslun þar sem nú er [[Kamerún]].
* Fyrsta bókin um [[stjörnufræði]], ''De sphaera mundi'' ( skrifuð 1230), var gefin út í ítölsku borginni [[Ferrara]].

=== Fædd ===
* [[Lucas Cranach eldri]], þýskur listmálari (d. [[1553]]).

=== Dáin ===

[[Flokkur:1472]]
[[Flokkur:1471-1480]]</text>
      <sha1>3r13sr2nlkjpjyzql9609852ycszk48</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975962</id>
      <parentid>1975961</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:32:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1975962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1594" sha1="cv2kwtnbtaw1b4j53dd3ypp0ax6sub5" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1469]]|[[1470]]|[[1471]]|[[1472]]|[[1473]]|[[1474]]|[[1475]]|
[[1461–1470]]|[[1471–1480]]|[[1481–1490]]|
[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|
}}
Árið '''1472''' ('''MCDLXXII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Ísland ==
===Fædd===
===Dáin===

==Erlendis==
* [[22. janúar]] - [[Halastjarna]] fór nálægt jörðu.
* [[20. febrúar]] - [[Skotland|Skotakonungur]] fékk [[Orkneyjar]] og [[Hjaltlandseyjar]] frá [[Noregur|Norðmönnum]] í heimanmund með [[Margrét frá Danmörku|Margréti frá Danmörku]] þegar hún giftist [[Jakob III Skotakonungur|Jakobi III Skotakonungi]].
* [[11. apríl]] - Bókin ''[[Hinn guðdómlegi gleðileikur]]'' eftir [[Dante Alighieri]] var fyrst prentuð út á Ítalíu.
* [[3. júlí]] - Dómkirkjan [[York Minster]] í [[Jórvík]] var fullbyggð og vígð.
* [[28. október]] - Borgarastríði lauk í [[Katalónía|Katalóníu]] og Barselóna laut valdi Jóhanns frá Aragóníu.
* [[31. desember]] - Borgarráðið í [[Amsterdam]] bannaði snjóboltakast.

===Ódagsett===
* Danakonungur sendi [[Diðrik Píning]] og [[Hans Pothorst]] í landkönnunarleiðangur til [[Grænland]]s.
* Portúgalar hófu þrælaverslun þar sem nú er [[Kamerún]].
* Fyrsta bókin um [[stjörnufræði]], ''De sphaera mundi'' ( skrifuð 1230), var gefin út í ítölsku borginni [[Ferrara]].
* [[Ludwig-Maximilian-háskólinn]] í [[München]] var stofnaður sem Háskólinn í Ingolstadt.

=== Fædd ===
* [[Lucas Cranach eldri]], þýskur listmálari (d. [[1553]]).

=== Dáin ===

[[Flokkur:1472]]
[[Flokkur:1471-1480]]</text>
      <sha1>cv2kwtnbtaw1b4j53dd3ypp0ax6sub5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1471</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25501</id>
    <revision>
      <id>1975964</id>
      <parentid>1905403</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:59:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1975964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2333" sha1="pudffws4sp90abimar3nndrnddit5rx" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1468]]|[[1469]]|[[1470]]|[[1471]]|[[1472]]|[[1473]]|[[1474]]|
[[1461–1470]]|[[1471–1480]]|[[1481–1490]]|
[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|
}}
Árið '''1471''' ('''MCDLXXI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Á Íslandi ==
* [[Krossreið síðari]]. Bóndinn á Krossi í Austur-Landeyjum var myrtur.
* [[Sveinn spaki Pétursson]] Skálholtsbiskup veitti [[Þorleifur Björnsson hirðstjóri|Þorleifi Björnssyni]] hirðstjóra og Ingunni Helgadóttur konu hans aflausn vegna sjö barneigna.
* Fyrsta [[Hansakaupmenn|Hansaskipið]] kom til [[Hafnarfjörður|Hafnarfjarðar]].

===Fædd===

===Dáin===
* [[Jón Pálsson Maríuskáld]] (f. um [[1390]]).

== Erlendis ==
[[Mynd:Gerichtskampf mair.jpg|thumb|right|[[Skylmingar]] á 15. öld.]]
* [[17. janúar]] - Portúgalskir landkönnuðir uppgötvuðu eyjuna Prinsípe ([[Saó Tóme og Prinsípe]]).
* [[24. febrúar]] - Stríð Đại Việt og Champa (í [[Víetnam]] nútímas). Đại Việt hafði sigur og voru tugþúsundir Champa teknir af lífi.
* [[20. maí]] - [[Játvarður 4.]] varð [[konungur Englands]] eftir morðið á [[Hinrik 6. Englandskonungur|Hinriki 6.]]
* [[25. ágúst]] - [[Sixtus IV]] var kjörinn páfi.
* [[29. ágúst]] - Portúgalar hertóku [[Tangier]] í Marokkó.
* [[2. október]] - Konungsríkið Pólland hóf stríð gegn Konungsríkinu Ungverjalandi og réðst inn í [[Bæheimur|Bæheim]].
* [[10. október]] - [[Kristján 1.]] Danakonungur beið ósigur fyrir her Svía í orrustunni við [[Brunkeberg]]. Þar féll Árni sonur [[Björn Þorleifsson hirðstjóri|Björns Þorleifssonar]] hirðstjóra og [[Ólöf Loftsdóttir|Ólafar ríku]].

===Ódagsett===
* [[Skotland|Skotakonungur]] fékk [[Hjaltland]] og [[Orkneyjar]] frá [[Noregur|Noregskonungi]] sem veð fyrir ógreiddum [[heimanmundur|heimanmundi]] og lánum.
* Fyrsta þekkta [[skylmingar|skylmingahandbókin]] kom út á [[Spánn|Spáni]].
* Íbúafjöldi heims var um 500 milljónir.

===Fædd===
* [[21. maí]] - [[Albrecht Dürer]], þýskur listmálari (d. [[1528]]).
* [[7. október]] - [[Friðrik 1. Danakonungur]] (d. [[1533]]).

===Dáin===
* [[Maí]] - [[Hinrik 6. Englandskonungur]] myrtur í [[Tower of London]] (f. [[1421]]).
* [[26. júlí]] - [[Páll II]] páfi (f. [[1418]]).

[[Flokkur:1471]]
[[Flokkur:1471-1480]]</text>
      <sha1>pudffws4sp90abimar3nndrnddit5rx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975965</id>
      <parentid>1975964</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T18:03:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Erlendis */</comment>
      <origin>1975965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2334" sha1="teltr73ti3gbk8606loe8dpwe0tbjkz" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1468]]|[[1469]]|[[1470]]|[[1471]]|[[1472]]|[[1473]]|[[1474]]|
[[1461–1470]]|[[1471–1480]]|[[1481–1490]]|
[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|
}}
Árið '''1471''' ('''MCDLXXI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Á Íslandi ==
* [[Krossreið síðari]]. Bóndinn á Krossi í Austur-Landeyjum var myrtur.
* [[Sveinn spaki Pétursson]] Skálholtsbiskup veitti [[Þorleifur Björnsson hirðstjóri|Þorleifi Björnssyni]] hirðstjóra og Ingunni Helgadóttur konu hans aflausn vegna sjö barneigna.
* Fyrsta [[Hansakaupmenn|Hansaskipið]] kom til [[Hafnarfjörður|Hafnarfjarðar]].

===Fædd===

===Dáin===
* [[Jón Pálsson Maríuskáld]] (f. um [[1390]]).

== Erlendis ==
[[Mynd:Gerichtskampf mair.jpg|thumb|right|[[Skylmingar]] á 15. öld.]]
* [[17. janúar]] - Portúgalskir landkönnuðir uppgötvuðu eyjuna Prinsípe ([[Saó Tóme og Prinsípe]]).
* [[24. febrúar]] - Stríð Đại Việt og Champa (í [[Víetnam]] nútímans). Đại Việt hafði sigur og voru tugþúsundir Champa teknir af lífi.
* [[20. maí]] - [[Játvarður 4.]] varð [[konungur Englands]] eftir morðið á [[Hinrik 6. Englandskonungur|Hinriki 6.]]
* [[25. ágúst]] - [[Sixtus IV]] var kjörinn páfi.
* [[29. ágúst]] - Portúgalar hertóku [[Tangier]] í Marokkó.
* [[2. október]] - Konungsríkið Pólland hóf stríð gegn Konungsríkinu Ungverjalandi og réðst inn í [[Bæheimur|Bæheim]].
* [[10. október]] - [[Kristján 1.]] Danakonungur beið ósigur fyrir her Svía í orrustunni við [[Brunkeberg]]. Þar féll Árni sonur [[Björn Þorleifsson hirðstjóri|Björns Þorleifssonar]] hirðstjóra og [[Ólöf Loftsdóttir|Ólafar ríku]].

===Ódagsett===
* [[Skotland|Skotakonungur]] fékk [[Hjaltland]] og [[Orkneyjar]] frá [[Noregur|Noregskonungi]] sem veð fyrir ógreiddum [[heimanmundur|heimanmundi]] og lánum.
* Fyrsta þekkta [[skylmingar|skylmingahandbókin]] kom út á [[Spánn|Spáni]].
* Íbúafjöldi heims var um 500 milljónir.

===Fædd===
* [[21. maí]] - [[Albrecht Dürer]], þýskur listmálari (d. [[1528]]).
* [[7. október]] - [[Friðrik 1. Danakonungur]] (d. [[1533]]).

===Dáin===
* [[Maí]] - [[Hinrik 6. Englandskonungur]] myrtur í [[Tower of London]] (f. [[1421]]).
* [[26. júlí]] - [[Páll II]] páfi (f. [[1418]]).

[[Flokkur:1471]]
[[Flokkur:1471-1480]]</text>
      <sha1>teltr73ti3gbk8606loe8dpwe0tbjkz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1474</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25547</id>
    <revision>
      <id>1975936</id>
      <parentid>1796931</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T13:02:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1975936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1978" sha1="kh6exzx6efpetrx3t71nxwu23pzz1uu" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1471]]|[[1472]]|[[1473]]|[[1474]]|[[1475]]|[[1476]]|[[1477]]|
[[1461–1470]]|[[1471–1480]]|[[1481–1490]]|
[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|
}}
Árið '''1474''' ('''MCDLXXIV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Ísland ==
* [[20. desember]] - [[Solveig Þorleifsdóttir]] var bannfærð af [[Ólafur Rögnvaldsson|Ólafi Rögnvaldssyni]] biskupi.

===Fædd===
===Dáin===

==Erlendis==
* [[7. febrúar]] - Ottómanar réðust á ungverska bæinn Varad og hnepptu 7.000 til fanga.
* [[21. febrúar]] - Konungsríkin Pólland og Ungverjaland skrifuðu undir friðarsamning.
* [[28. febrúar]] - [[England]] og [[Hansasambandið]] skrifuðu undir friðarsamning.
* [[19. mars]] - [[Lýðveldið Feneyjar]] gáfu út ein fyrstu [[einkaleyfi]]slögin.
* [[9. maí]] - Ein fyrstu [[stríðsglæpur|stríðsglæpa]]réttarhöldin fóru fram þegar búrgundíski hershöfðinginn Peter von Hagenbach var dæmdur til dauða.
* [[14. maí]] - [Karl djarfi]] reyndi að gera samning við [[Köln]] og aðliggjandi svæði og gera það að verndarsvæði Búrgúnd. Upp úr viðræðum slitnaði og gerði Karl árás á svæðið mánuði síðar.
* [[15. júní]] - Feneyingar eyðilögðu skip Ottómana sem reyndu að taka yfir Albaníu sem var feneyskt svæði. Síðar frelsuðu Feneyingar borgina Shkodra ([[Shkodër]]) og var mikið mannfall meðal Ottómana.
* [[12. desember]] - Eftir lát Hinriks IV af Kastilíu braust út borgarastyrjöld milli [[Ísabella 1. af Kastilíu|Ísabellu]] og systur hennar [[Jóhanna af Kastilíu|Jóhönnu]] sem var eiginkona [[Afonso 5.]] konungs Portúgal.

=== Fædd ===
* [[8. september]] - [[Ludovico Ariosto]], ítalskt skáld (d. [[1533]]).
* [[Juan Ponce de León]], spænskur landkönnuður (d. [[1521]]). 
=== Dáin ===
* [[27. nóvember]] - [[Guillaume Dufay]], fransk-flæmskt tónskáld (f. [[1397]]). 
* [[12. desember]] - [[Hinrik IV af Kastilíu]].

[[Flokkur:1474]]
[[Flokkur:1471-1480]]</text>
      <sha1>kh6exzx6efpetrx3t71nxwu23pzz1uu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975937</id>
      <parentid>1975936</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T13:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Erlendis */</comment>
      <origin>1975937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1979" sha1="ifr8szewbrfqz9qhe6xem3nptjm5fod" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1471]]|[[1472]]|[[1473]]|[[1474]]|[[1475]]|[[1476]]|[[1477]]|
[[1461–1470]]|[[1471–1480]]|[[1481–1490]]|
[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|
}}
Árið '''1474''' ('''MCDLXXIV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Ísland ==
* [[20. desember]] - [[Solveig Þorleifsdóttir]] var bannfærð af [[Ólafur Rögnvaldsson|Ólafi Rögnvaldssyni]] biskupi.

===Fædd===
===Dáin===

==Erlendis==
* [[7. febrúar]] - Ottómanar réðust á ungverska bæinn Varad og hnepptu 7.000 til fanga.
* [[21. febrúar]] - Konungsríkin Pólland og Ungverjaland skrifuðu undir friðarsamning.
* [[28. febrúar]] - [[England]] og [[Hansasambandið]] skrifuðu undir friðarsamning.
* [[19. mars]] - [[Lýðveldið Feneyjar]] gáfu út ein fyrstu [[einkaleyfi]]slögin.
* [[9. maí]] - Ein fyrstu [[stríðsglæpur|stríðsglæpa]]réttarhöldin fóru fram þegar búrgundíski hershöfðinginn Peter von Hagenbach var dæmdur til dauða.
* [[14. maí]] - [[Karl djarfi]] reyndi að gera samning við [[Köln]] og aðliggjandi svæði og gera það að verndarsvæði Búrgúnd. Upp úr viðræðum slitnaði og gerði Karl árás á svæðið mánuði síðar.
* [[15. júní]] - Feneyingar eyðilögðu skip Ottómana sem reyndu að taka yfir Albaníu sem var feneyskt svæði. Síðar frelsuðu Feneyingar borgina Shkodra ([[Shkodër]]) og var mikið mannfall meðal Ottómana.
* [[12. desember]] - Eftir lát Hinriks IV af Kastilíu braust út borgarastyrjöld milli [[Ísabella 1. af Kastilíu|Ísabellu]] og systur hennar [[Jóhanna af Kastilíu|Jóhönnu]] sem var eiginkona [[Afonso 5.]] konungs Portúgal.

=== Fædd ===
* [[8. september]] - [[Ludovico Ariosto]], ítalskt skáld (d. [[1533]]).
* [[Juan Ponce de León]], spænskur landkönnuður (d. [[1521]]). 
=== Dáin ===
* [[27. nóvember]] - [[Guillaume Dufay]], fransk-flæmskt tónskáld (f. [[1397]]). 
* [[12. desember]] - [[Hinrik IV af Kastilíu]].

[[Flokkur:1474]]
[[Flokkur:1471-1480]]</text>
      <sha1>ifr8szewbrfqz9qhe6xem3nptjm5fod</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975938</id>
      <parentid>1975937</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T13:10:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ísland */</comment>
      <origin>1975938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2076" sha1="2bxmwgjrpypjomywgztglhf2mrp1kfm" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1471]]|[[1472]]|[[1473]]|[[1474]]|[[1475]]|[[1476]]|[[1477]]|
[[1461–1470]]|[[1471–1480]]|[[1481–1490]]|
[[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|
}}
Árið '''1474''' ('''MCDLXXIV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Ísland ==
* [[20. desember]] - [[Solveig Þorleifsdóttir]] var bannfærð af [[Ólafur Rögnvaldsson|Ólafi Rögnvaldssyni]] biskupi.
* [[Eyjólfur Einarsson]] lögmaður sunnan og austan, hlaut bann vegna hrottaskaps í embætti.

===Fædd===
===Dáin===

==Erlendis==
* [[7. febrúar]] - Ottómanar réðust á ungverska bæinn Varad og hnepptu 7.000 til fanga.
* [[21. febrúar]] - Konungsríkin Pólland og Ungverjaland skrifuðu undir friðarsamning.
* [[28. febrúar]] - [[England]] og [[Hansasambandið]] skrifuðu undir friðarsamning.
* [[19. mars]] - [[Lýðveldið Feneyjar]] gáfu út ein fyrstu [[einkaleyfi]]slögin.
* [[9. maí]] - Ein fyrstu [[stríðsglæpur|stríðsglæpa]]réttarhöldin fóru fram þegar búrgundíski hershöfðinginn Peter von Hagenbach var dæmdur til dauða.
* [[14. maí]] - [[Karl djarfi]] reyndi að gera samning við [[Köln]] og aðliggjandi svæði og gera það að verndarsvæði Búrgúnd. Upp úr viðræðum slitnaði og gerði Karl árás á svæðið mánuði síðar.
* [[15. júní]] - Feneyingar eyðilögðu skip Ottómana sem reyndu að taka yfir Albaníu sem var feneyskt svæði. Síðar frelsuðu Feneyingar borgina Shkodra ([[Shkodër]]) og var mikið mannfall meðal Ottómana.
* [[12. desember]] - Eftir lát Hinriks IV af Kastilíu braust út borgarastyrjöld milli [[Ísabella 1. af Kastilíu|Ísabellu]] og systur hennar [[Jóhanna af Kastilíu|Jóhönnu]] sem var eiginkona [[Afonso 5.]] konungs Portúgal.

=== Fædd ===
* [[8. september]] - [[Ludovico Ariosto]], ítalskt skáld (d. [[1533]]).
* [[Juan Ponce de León]], spænskur landkönnuður (d. [[1521]]). 
=== Dáin ===
* [[27. nóvember]] - [[Guillaume Dufay]], fransk-flæmskt tónskáld (f. [[1397]]). 
* [[12. desember]] - [[Hinrik IV af Kastilíu]].

[[Flokkur:1474]]
[[Flokkur:1471-1480]]</text>
      <sha1>2bxmwgjrpypjomywgztglhf2mrp1kfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fenerbahçe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32257</id>
    <revision>
      <id>1975974</id>
      <parentid>1968096</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T19:46:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zafer</username>
        <id>41389</id>
      </contributor>
      <comment>Photo add</comment>
      <origin>1975974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4197" sha1="bsniydxlcch1fzuy2ex3xpyfa98o0s9" xml:space="preserve">{{Knattspyrnulið
| Fullt nafn = Fenerbahçe Spor Kulübü
| Mynd = 
| Gælunafn = ''Sarı Kanaryalar''&lt;br /&gt;(Gulu kanarífuglarnir)
| Stytt nafn = Fenerbahçe S.K.
| Stofnað = 1907
| Leikvöllur = [[Şükrü Saracoğlu Stadyumu]]&lt;br /&gt;[[Istanbúl]]
| Stærð = 52.500 sæti
| Stjórnarformaður = {{TUR}} Aziz Yıldırım
| Knattspyrnustjóri = {{TUR}} [[İsmail Kartal]]
| Deild = [[Süper Lig]]
| Tímabil = 2025-26
| Staðsetning = 2.
| leftarm1=000040|body1=000040|rightarm1=000040|shorts1=FFFFFF|socks1=FFFFFF|
  pattern_la2=_fener2122A|pattern_b2=_fener2122A|pattern_ra2=_fener2122A|leftarm2=DCDDD9|
  body2=DCDDD9|rightarm2=DCDDD9|shorts2=DCDDD9|socks2=DCDDD9|
 |pattern_la1=_fener2122H|pattern_b1=_fener2122H|pattern_ra1=_fener2122H
}}
[[File:Fenerbahçe SK 20260805 (20) (cropped).JPG|thumb|260px|Fenerbahçe 2026]]

'''Fenerbahçe''' er [[Tyrkland|tyrkneskt]] knattspyrnulið.

== Titlar ==
*''Meistarar (19)'': 1959, 1960–61, 1963–64, 1964–65, 1967–68, 1969–70, 1973–74, 1974–75, 1977–78, 1982–83, 1984–85, 1988–89, 1995–96, 2000–01, 2003–04, 2004–05, 2006–07, 2010–11, 2013–14
*''Kup (6)'': 1967–68, 1973–74, 1978–79, 1982–83, 2011–12, 2012–13
*''Superkup (9):'' 1968, 1973, 1975, 1984, 1985, 1990, 2007, 2009, 2014

== Árangur ==

{|class=&quot;wikitable&quot;
! Tímabil
! 
! Deild
! Staðsetning
! Tilvísanir
|-
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''2016/17''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''1.''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''[[Süper Lig]]'' 
| bgcolor=&quot;#DEB678&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''3.'' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablest/tur2017.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''2017/18''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''1.''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''[[Süper Lig]]'' 
| bgcolor=&quot;#BBBBBB&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''2.'' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablest/tur2018.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''2018/19''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''1.''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''[[Süper Lig]]'' 
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''6.'' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablest/tur2019.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''2019/20''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''1.''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''[[Süper Lig]]'' 
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''7.'' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablest/tur2020.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''2020/21''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''1.''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''[[Süper Lig]]'' 
| bgcolor=&quot;#DEB678&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''3.'' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablest/tur2021.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''2021/22''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| ''1.''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Süper Lig]]''' 
| bgcolor=&quot;#BBBBBB&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablest/tur2022.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2022/23'''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Süper Lig]]''' 
| bgcolor=&quot;#BBBBBB&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablest/tur2023.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2023/24'''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#DDFFDD&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Süper Lig]]''' 
| bgcolor=&quot;#BBBBBB&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2.''' 
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablest/tur2024.html&lt;/ref&gt;
|-
|}

== Leikmenn ==
Uppfært: [[23. maí]] 2022.

==Tilvísanir==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [https://www.fenerbahce.org/ fenerbahce.org]
* [https://www.facebook.com/Fenerbahce/ facebook]
* [https://us.soccerway.com/teams/turkey/fenerbahce-spor-kulubu/2212/ SOCCERWAY]
* [https://www.sofascore.com/team/football/fenerbahce/3052 SOFASCORE]

{{DEFAULTSORT:Fenerbahçe}}
{{Stubbur|knattspyrna}}
[[Flokkur:Tyrknesk knattspyrnufélög]]</text>
      <sha1>bsniydxlcch1fzuy2ex3xpyfa98o0s9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Enska öldin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35942</id>
    <revision>
      <id>1975928</id>
      <parentid>1960895</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1975928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9175" sha1="1evnf3o9cg8l2bh1tvde0fhp2p665yr" xml:space="preserve">[[Mynd:Stockfisch.wmt.jpg|thumb|right|Skreið var mikilvægasta verslunarvara Ensku aldarinnar.]]
'''Enska öldin''' er tímabil í [[saga Íslands|sögu Íslands]] sem á oft við alla [[15. öldin]]a en nær strangt til tekið frá [[1415]] til [[1475]] þegar [[England|Englendingar]] öðrum fremur sigldu til Íslands til að veiða og kaupa [[skreið]] og aðra vöru (t.d. [[vaðmál]] og [[brennisteinn|brennistein]]) í skiptum fyrir ensk [[klæði|klæðaefni]], [[mjöl]], [[Bjór (öl)|bjór]], [[vín]] og fleira. 

Hugtakið má rekja til rannsókna [[Björn Þorsteinsson (sagnfræðingur)|Björns Þorsteinssonar]] sagnfræðings.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Björn Þorsteinsson|year=1970|title=Enska öldin í sögu Íslendinga|publisher=Mál og menning}}&lt;/ref&gt;

== Upphaf ==
Enska öldin hófst skömmu eftir að [[Svarti dauði]] herjaði á landið (1402 til 1404) og siglingar frá [[Noregur|Noregi]] lögðust að mestu leyti af í kjölfarið. Um miðja öldina tóku síðan [[sléttbyrðingur|sléttbyrtir]], fjölmastra [[karkari|karkarar]] við af [[súðbyrðingur|súðbyrtum]], einmastra [[kuggur|kuggum]]. Þetta voru stærri skip og gerðu lengra úthald mögulegt.

Englendingar höfðu lengi áður siglt til landsins, einkum til [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyja]] og lagt þar verslunina undir sig svo [[Skálholt]]sstaður (sem þá átti eyjarnar) gat lítið að gert. Snemma á öldinni voru eyjarnar því lýstar einkaeign konungs. Einkum var það sókn eftir skreið sem olli því að siglingar Englendinga til Íslands jukust mikið á 15. öld og talið er að um hundrað skip frá mörgum höfnum Englands hafi árlega siglt þangað til veiða.

== Verslun ==
Jafnframt veiðunum versluðu Englendingar mikið við Íslendinga og var hlutur Íslandsverslunarinnar um 1% af heildarutanríkisviðskiptum Englands en í [[Bristol]] var Íslandsverslunin 3% og í [[Hull]] 10% heildarverslunar.&lt;ref name=&quot;childs&quot;&gt;{{tímarit.is|3314012|Samskipti Englendinga og Íslendinga á 15. öld|höfundur=Salvör Nordal|blað=Lesbók Morgunblaðsins|dags=14. nóvember 1998|bls=6}}&lt;/ref&gt; Á Íslandi er talið hugsanlegt að verslun hafi lagst af á gömlum verslunarstöðum eins og [[Gásir|Gásum]] í [[Hörgárdalur|Hörgárdal]] og [[Maríuhöfn á Hálsnesi]] vegna breyttra verslunarhátta á Ensku öldinni. Í stað þeirra komu fiskútflutningshafnir eins og [[Hafnarfjörður]] (Straumsvík) og [[Rif |Rif]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|3313487|Hafnarfjörður: Ágrip af sögu verslunarstaðarins 1400-1900|blað=Lesbók Morgunblaðsins|dags=25.4.1998|bls=13|höfundur=Gísli Sigurðsson}}&lt;/ref&gt;

Samkvæmt ítarlegum [[tollskýrsla|tollskýrslum]] sem varðveist hafa í Englandi kemur fram að það sem skipin fluttu helst til Íslands voru matvæli eins og [[korn]], [[hunang]] og [[smjör]], [[skeifa|skeifur]] og ýmsar aðrar járnvörur, svo og ýmiss konar munaðarvörur eins og [[skartgripur|skartgripir]] og handtöskur. Auk þess var flutt inn talsvert af [[bjór]] og eitthvað af [[lín]]i og fatnaði en þó hlutfallslega mun minna en til [[Noregur|Noregs]]. Skipin fluttu svo skreið aftur frá Íslandi, svo og brennistein og eitthvað af vaðmáli.&lt;ref name=&quot;childs&quot; /&gt;

== Íslendingar í Englandi ==
Í skrám um útlendinga í Englandi sem varðveist hafa má finna nokkrar upplýsingar um fjölda Íslendinga í Englandi; í skrám frá [[1440]] eru skráðir 16000 útlendingar í landinu öllu (sú tala er þó talin of há), þar af sex Íslendingar, og fræðimaðurinn dr. Wendy Childs, sem hefur rannsakað þessar skrár, telur að á næstu áratugum hafi gjarna verið 40-50 Íslendingar í Englandi, flestir í Bristol, Hull og [[London]]. Árið 1483 voru þó skráðir 48 Íslendingar í Bristol, þar af 46 sveinar (þjónar eða vinnumenn). Skrár frá árunum á undan og eftir hafa ekki varðveist og því er óljóst hvort þessi fjöldi var algjör undantekning.&lt;ref name=&quot;childs&quot; /&gt;

Vitað er að einhverjir Íslendingar voru á skipum sem sigldu frá Bristol til [[Portúgal]]s og víðar og einn þeirra, Vilhjálmur Yslond eða Willemus Islonde Indigenus, var orðinn [[kaupmaður]] og borgari í Bristol [[1492]] og flutti vefnað til [[Lissabon]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|3314337|Úr Birstofu til Íslands og Suðurlanda|blað=Lesbók Morgunblaðsins|höfundur=Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson|dags=13. mars 1999|bls=15}}&lt;/ref&gt;

== Átök við Englendinga ==
Árið 1427 lagði Danakonungur, [[Eiríkur af Pommern]], [[Eyrarsundstollurinn|Eyrarsundstoll]] á öll skip sem fóru um [[Eyrarsund]]. Þegar skip [[Hansasambandið|Hansasambandsins]] rændu síðan [[Björgvin (Noregi)|Björgvin]] í Noregi árið eftir og lögðu staðinn undir sig voru nánast öll tengsl Íslendinga við gamla norska konungdæmið úr sögunni. Eiríkur var mágur [[Hinrik 5. Englandskonungur|Hinriks 5.]] og reyndi að fá hann til að banna siglingar enskra sjómanna til Íslands, en með litlum árangri. 

Margvísleg átök milli enskra sjómanna og samherja þeirra á Íslandi (svo sem [[Jón Vilhjálmsson Craxton|Jóns Vilhjálmssonar Craxtons]], [[Hólabiskupar|Hólabiskups]]) og danskra og íslenskra valdsmanna áttu sér stað og í maí [[1433]] fór hópur Íslendinga og drekkti [[Jón Gerreksson|Jóni Gerrekssyni]] [[Skálholtsbiskupar|Skálholtsbiskup]] í [[Brúará]] að undirlagi Englendinga. Eftir þetta fékk Jón Craxton biskupsdæmi í Skálholti og [[Jón Bloxwich]] Hóla. Við komu hollenska biskupsins [[Gozewijn Comhaer|Gozewijns Comhaer]] til landsins 1435 voru þeir svo hraktir brott. 

Það var síðan með valdatöku [[Kristján 1.|Kristjáns 1.]] að tókst að koma einhverjum ráðum gegn siglingum Englendinga. [[17. júní]] [[1449]] gerðu ríkin með sér samning sem gerði Englendingum áfram kleift að sigla til Íslands að fengnu sérstöku leyfi en fólu jafnframt í sér viðurkenningu á yfirráðum [[dansk-norska ríkið|dansk-norska ríkisins]] yfir Norður-Atlantshafi. Enskir sjómenn hlíttu þessu þó ekki og til átaka kom sem meðal annars leiddu til vígs [[Björn Þorleifsson hirðstjóri|Björns Þorleifssonar]] [[hirðstjóri|hirðstjóra]] 1467 í [[Rif (Snæfellsnesi)|Rifi]] á [[Snæfellsnes]]i. Kristján 1. brást við með því að loka Eyrarsundi fyrir enskum skipum (notaði „[[Eyrarsundslásinn]]“) og hvatti jafnframt [[Þýskaland|þýska]] farmenn til að sigla til Íslands. Árið 1473 voru gerðir friðarsamningar milli Englendinga og Dana til tveggja ára. 

== Píningsdómur ==
[[Diðrik Píning]] var gerður að [[Hirðstjóri|hirðstjóra]] á Íslandi árið 1478 og var honum var falið að berjast gegn Englendingum, sem seildust æ meira til yfirráða á Íslandi. Hann varð svo aftur hirðstjóri 1490 eða fyrr. Það ár samdi [[Hans Danakonungur]] frið við Englendinga snemma árs 1490 og viðurkenndi rétt þeirra til að veiða fisk við Ísland og stunda þar verslun, ef þeir greiddu af þvi gjöld og fengju leyfi hjá konungi. 

Þessa friðargerð lagði Diðrik Píning fyrir [[Alþingi]] um sumarið við litla hrifningu innlendra höfðingja, sem sáu í henni samkeppni um [[vinnuafl]]. Þann 1. júlí 1490 var gerð samþykkt sem síðan nefndust [[Píningsdómur]] og var í raun ógilding á samkomulagi konungs og Englendinga. Kom þar meðal annars fram að útlendingum væri bönnuð veturseta eins og verið hafði og að landsmenn væru skyldir að vera í vist hjá bændum ef þeir hefðu ekki efni á að reisa sjálfir bú.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|3404|Hvað var Píningsdómur?|höfundur=Jón Gunnar Þorsteinsson|dags=9.5.2003}}&lt;/ref&gt;

== Þýska öldin ==
Þegar [[Hansakaupmenn|Hansakaupmönnum]] tók að fjölga fóru átökin á Íslandi að snúast um einstakar hafnir og áhrif Þjóðverja, einkum frá [[Hamborg]], sem nutu stuðnings konungs, jukust jafnt og þétt á kostnað Englendinga. Þetta leiddi til þess að [[16. öldin]] er stundum kölluð [[þýska öldin]] í Íslandssögunni. Siglingar Englendinga til Íslands lögðust þó ekki af og héldust áfram miklar fram á miðja [[17. öldin|17. öld]].

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=419224&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Eins dauði var annars brauð''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=419229&amp;pageSelected=3&amp;lang=0 ''Óspektir og rán Englendinga''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://timarit.is/?issueID=420777&amp;pageSelected=11&amp;lang=0 ''Aldrei fyrr höfðu menn siglt yfir úthafið til að drepa þorsk''; grein í Morgunblaðinu 1971] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305205859/http://timarit.is/?issueID=420777&amp;pageSelected=11&amp;lang=0 |date=2016-03-05 }}
* [http://timarit.is/?issueID=429338&amp;pageSelected=7&amp;lang=0 ''Nágrannar á Norður-Atlantshafi''; grein í Morgunblaðinu 1990] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312141159/http://timarit.is/?issueID=429338&amp;pageSelected=7&amp;lang=0 |date=2016-03-12 }}

{{Saga Íslands}}
[[Flokkur:Saga Íslands| ]]
{{sa|1415|1475}}</text>
      <sha1>1evnf3o9cg8l2bh1tvde0fhp2p665yr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1009</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49820</id>
    <revision>
      <id>1976007</id>
      <parentid>1489187</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T11:13:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1976007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="637" sha1="sw4tonaunkan6yt0mjwxijqaqb5n1r1" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1006]]|[[1007]]|[[1008]]|[[1009]]|[[1010]]|[[1011]]|[[1012]]|
[[991-1000]]|[[1001-1010]]|[[1011-1020]]|
[[10. öldin]]|[[11. öldin]]|[[12. öldin]]|
}}
Árið '''1009''' ('''MIX''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Atburðir ==
* [[9. mars]] - Fyrstu skriflegu heimildir þar sem minnst er á [[Litáen]] (sem Litua) í þýska miðaldahandritinu ''Annálar Quedlinborgar''.
* [[Lýveldið]] var stofnað í [[Víetnam]].
* [[18. október]] - [[Grafarkirkjan]] í [[Jerúsalem]] var eyðilögð af [[Al-Hakim bi-Amr Allah]] [[kalífi|kalífa]].

== Fædd ==

== Dáin == 

[[Flokkur:1009]]
[[Flokkur:1001-1010]]</text>
      <sha1>sw4tonaunkan6yt0mjwxijqaqb5n1r1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helgi magri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55559</id>
    <revision>
      <id>1975915</id>
      <parentid>1975914</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T11:59:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heimildir */</comment>
      <origin>1975915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8696" sha1="p5uqae04710t7sxsqavcun2k5alh3p8" xml:space="preserve">[[File:Mourning (5966953239).jpg|thumb|Helgi magri, stytta á Akureyri.]]
'''Helgi magri Eyvindarson''' var [[landnámsmaður]], sem nam land í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. Hann var [[Kristni|kristinn]] og bjó á [[Kristnes]]i. Landnám hans var sagt það stærsta á Íslandi, og frá honum og konu hans, [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], rakin mikil ætt. Meðal frægra afkomenda Helga var [[Úlfljótur]], fyrsti lögsögumaður Íslendinga. Helgi var í ''[[Landnáma|Landnámu]]'' sagður af sænskum og írskum konungsættum; barnabarn [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals Írakonungs]].

Í öðrum kafla ''[[Íslendingabók]]ar'' er sagt frá fjórum landnámsmönnum; einum í hverjum landsfjórðungi: [[Hrollaugur Rögnvaldsson|Hrollaugi Rögnvaldssyni]] á Síðu, [[Ketilbjörn gamli|Ketilbirni gamla]] í Mosfellsdal, [[Auður djúpúðga Ketilsdóttir|Auði djúpúðgu]] í Breiðafirði, og Helga magra í Eyjafirði. Í viðauka eru ættir biskupa og höfðingja á Íslandi á 12. öld svo raktar til þessa fólks.&lt;ref name=&quot;gunnar&quot; /&gt;

Þann [[20. júní]] árið [[1890]] var 1000 ára afmælis landnáms Helga minnst með [[Héraðshátíð Eyfirðinga]] á [[Akureyri]]. Þar var frumflutt leikritið ''Helgi magri'' eftir [[Matthías Jochumsson]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|2289990|Hjeraðshátíð Eyfirðinga|blað=Norðurljósið|dags=7. júlí 1890|bls=1}}&lt;/ref&gt;

== Ævi ==
Faðir Helga var Eyvindur austmaður Bjarnarson, fæddur á [[Gautland]]i í [[Svíþjóð]]. Björn faðir Eyvindar deildi við Sigfast mág Sölvars Gautakonungs, brenndi hann inni og fór að því búnu til Noregs, fyrst til Gríms hersis en þá Öndótts kráku á Ögðum. Á sumrum fór Björn í vesturvíking. Móðir Eyvindar var Hlíf dóttir Hrólfs Ingjaldssonar Fróðasonar konungs. Kona Eyvindar var Rafarta dóttir [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals]] Írakonungs. Önnur dóttir Kjarvals var Kormlöð móðir Þorgríms Grímólfssonar sem var aftur bróðursonur [[Álfur egðski|Álfs egðska]]. Sonur Þorgríms var Eyvindur faðir Össurar er átti Beru dóttur [[Egill Skalla-Grímsson|Egils Grímssonar]]. Björgu systur Helga átti [[Úlfur skjálgi Högnason]]. 
=== Æska í Suðureyjum ===
Helgi var fæddur á [[Írland]]i. Eyvindur og Rafarta létu Helga í fóstur í [[Suðureyjar|Suðureyjum]] þegar hann var barn að aldri, en þegar þau komu að sækja hann tveimur vetrum seinna hafði hann verið sveltur svo að þau þekktu hann ekki. Eftir það var hann kallaður Helgi magri. Hann varð virðingarmaður mikill er hann fullorðnaðist. Hann kvæntist [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], dóttur [[Ketill flatnefur|Ketils flatnefs]], og áttu þau mörg börn.
=== Landnám í Eyjafirði ===
Helgi hafði tekið kristni, en var blendinn í trúnni og hét á [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]] til sjóferða og harðræða. Hann ákvað að fara til [[Ísland]]s með konu sína og börn og nema þar land, til að lifa í friðsemd og viðhafa kristin gildi. Þegar hann sá til lands hét hann á Þór að vísa sér til lands og sigldi [[knörr]]um sínum norður um land og inn í [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] á [[Norðurland]]i. Þá gekk sjór lengra inn í fjörðinn en nú er og því var sjófært innar í firðinum. 

Helgi dvaldi um vetur við Bíldsá í Kaupangi, þar sem gott útsýni er yfir fjörðinn. Sagt er að þegar hann flutti með fjölskyldu sína, hafi Þórunn kona hans orðið léttari í Þórunnareyju í kvíslum [[Eyjafjarðará]]r, skammt frá þar sem Bíldsá rennur í Eyjafjarðará, og þar hafi hún alið dóttur sem kölluð var Þorbjörg hólmasól, með vísan í hólma í ánni. [[Vaðlaheiði]] dregur nafn sitt að í firðinum var hægt að fara yfir á vaði, þar voru svokallaðir vaðlar, mikið grynni þar sem vatn rann fram, var að hægt var að vaða þar yfir (sbr. vöðlur og Vöðlaþing). Vaðlarnir eru enn til en hafa færst utar í fjörðinn út af framburði Eyjafjarðarár. Svo fór að Helgi settist að á Kristnesi, sennilega vegna jarðhita og nam allan Eyjafjörð.  

Landnám Helga var það stærsta á Ísland, stærra en landnám [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]].&lt;ref name=&quot;gunnar&quot;&gt;{{vísindavefurinn|70038|Getið þið sagt mér eitthvað um Helga magra?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=9.11.2015}}&lt;/ref&gt; Það var það stórt að margir landnámsmenn á Íslandi sem síðar komu fengu land hjá honum, auk þess sem börn hans og aðrir ættingjar fengu hluta af landnámi hans. 

=== Afkomendur ===
Synir Helga magra voru [[Hrólfur Helgason|Hrólfur]] á Gnúpufelli er eignaðist [[Helgi Hrólfsson|Helga Hrólfsson]] og [[Ingjaldur Helgason|Ingjaldur]] á Efri-Þverá en dætur hans voru, Helga, kona [[Auðunn rotinn Þórólfsson|Auðuns rotins Þórólfssonar]], Hlíf kona [[Þorgeir Þórðarson|Þorgeirs Þórðarsonar]], Þórhildur kona [[Auðólfur (landnámsmaður)|Auðólfs]] landnámsmanns í [[Öxnadalur|Öxnadal]], Þóra kona [[Gunnar Úlfljótsson|Gunnars]] sonar [[Úlfljótur (lögsögumaður)|Úlfljóts]] lögsögumanns, Ingunn kona [[Hámundur heljarskinn Hjörsson|Hámundar heljarskinns]] og Þorbjörg hólmasól kona [[Böðólfur Grímsson|Böðólfs Grímssonar]].

== Örnefni ==
Landnám Helga hófst við Galtarhamar, sem nú heitir Festarklettur, nálægt [[Bíldsá]], sem nú kallast [[Kaupangur (Eyjafirði)|Kaupangur]]. Festarklettur er við Knarrarberg, kennt við knerri sem voru lagðir við festar á Festarkletti á landnámsöld. Galtarhamar dregur nafn sitt aftur til [[svín|galtar]] Helga. Einn gölturinn var hvítur með svarta bletti, sem kallast að vera bíldóttur eða bíldur. Sagan segir að gölturinn Bíldur hafi drepist í ánni við bæinn. Því sé áin enn í dag kölluð Bíldsá.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Arnór Bliki Hallmundsson|title=Hús dagsins: Kaupangur|website=Blog.is|date=19.7.2023|url=https://arnorbl.blog.is/blog/arnorbl/entry/2292303/}}&lt;/ref&gt; Munnmæli um að örnefni tengt gelti Helga væri í Eyjafirði kann einnig að hafa skýrt nafnið [[Sölvadalur]], en Sölvi (fölgulur) er nafn á gelti.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Upphaf byggðar við Eyjafjörð|date=31. ágúst 2023|website=Vikublaðið|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/upphaf-byggdar-vid-eyjafjord}}&lt;/ref&gt;

Nöfn bújarða og kennileita í Eyjafirði hafa mikið til haldið sér, vestan megin fjarðar eru til dæmis [[Grund (Eyjafjarðarsveit)|Grund]], [[Espihóll]], Stokkahlaðir, Merkigil, [[Hrafnagil]], Kroppur, [[Kristnes]], Naust, Hlíð, [[Akureyri]], Oddeyri, [[Krossanes]], [[Glerá]], [[Kræklingahlíð]], Möðruvellir, [[Gásir]]. Austan megin fjarðar eru [[Eyvindarstaðir]], Gnúpufell, Hripkelstaðir, Þverá (seinna Munkaþverá með [[Munkaþverárklaustur]]), Uppsalir, [[Öngulsstaðir]], Garðsárdalur, Ytri-Þverá (seinna Þverá), Fiskilækur, Kaupangur, Bíldsárskarð, Varðgjá, Sigluvík, Svalbarð.

Bæjarnafnið Kaupangur í Eyjafirði er líklegast dregið af bænum Kaupangi sem [[Ólafur Tryggvason]] stofnaði (einnig kallaður [[Niðarós]] eða [[Þrándheimur]]) og oft er getið í [[Heimskringla|Heimskringlu]] og [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]], sem var mikilvægur verslunarstaður í [[Noregur|Noregi]] á [[víkingaöld]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newspapers.com/article/-the-city-of-kaupang-nidarnesnidaros/13081100/|title=The city of Kaupang, Nidarnes/Nidaros|website=Newspapers - Ancestry|publisher=The Saint Paul Globe|date=17. september 1897}}&lt;/ref&gt; Nafnið kann einnig að koma frá Kaupangi við [[Sognfjörður|Sognfjörð]] þaðan sem Þórunn hyrna var ættuð.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Norsk örnefni á Íslandi og torræð örnefni í Eyjafirði|website=Árnastofnun|date=22. janúar 2019|url=https://www.arnastofnun.is/is/utgafa-og-gagnasofn/pistlar/norsk-ornefni-islandi-og-torraed-ornefni-i-eyjafirdi}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{cite web|title=Landnáma (Sturlubók) III:66|website=Wikisource|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/Landn%C3%A1mab%C3%B3k/66._kafli}}
* {{cite web|title=Íslendingabók, 2. kafli|author=Ari fróði Þorgilsson|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/%C3%8Dslendingab%C3%B3k}}
* {{cite web|title=Víga-Glúms saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/vigaglum.htm}}
* {{cite web|title=Ljósvetninga saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/ljosvetn.htm}}

[[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]]
[[Flokkur:Eyjafjörður]]</text>
      <sha1>p5uqae04710t7sxsqavcun2k5alh3p8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975916</id>
      <parentid>1975915</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T11:59:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Örnefni */</comment>
      <origin>1975916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8918" sha1="23cpde80xfqfetesns8jim8sykklz20" xml:space="preserve">[[File:Mourning (5966953239).jpg|thumb|Helgi magri, stytta á Akureyri.]]
'''Helgi magri Eyvindarson''' var [[landnámsmaður]], sem nam land í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. Hann var [[Kristni|kristinn]] og bjó á [[Kristnes]]i. Landnám hans var sagt það stærsta á Íslandi, og frá honum og konu hans, [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], rakin mikil ætt. Meðal frægra afkomenda Helga var [[Úlfljótur]], fyrsti lögsögumaður Íslendinga. Helgi var í ''[[Landnáma|Landnámu]]'' sagður af sænskum og írskum konungsættum; barnabarn [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals Írakonungs]].

Í öðrum kafla ''[[Íslendingabók]]ar'' er sagt frá fjórum landnámsmönnum; einum í hverjum landsfjórðungi: [[Hrollaugur Rögnvaldsson|Hrollaugi Rögnvaldssyni]] á Síðu, [[Ketilbjörn gamli|Ketilbirni gamla]] í Mosfellsdal, [[Auður djúpúðga Ketilsdóttir|Auði djúpúðgu]] í Breiðafirði, og Helga magra í Eyjafirði. Í viðauka eru ættir biskupa og höfðingja á Íslandi á 12. öld svo raktar til þessa fólks.&lt;ref name=&quot;gunnar&quot; /&gt;

Þann [[20. júní]] árið [[1890]] var 1000 ára afmælis landnáms Helga minnst með [[Héraðshátíð Eyfirðinga]] á [[Akureyri]]. Þar var frumflutt leikritið ''Helgi magri'' eftir [[Matthías Jochumsson]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|2289990|Hjeraðshátíð Eyfirðinga|blað=Norðurljósið|dags=7. júlí 1890|bls=1}}&lt;/ref&gt;

== Ævi ==
Faðir Helga var Eyvindur austmaður Bjarnarson, fæddur á [[Gautland]]i í [[Svíþjóð]]. Björn faðir Eyvindar deildi við Sigfast mág Sölvars Gautakonungs, brenndi hann inni og fór að því búnu til Noregs, fyrst til Gríms hersis en þá Öndótts kráku á Ögðum. Á sumrum fór Björn í vesturvíking. Móðir Eyvindar var Hlíf dóttir Hrólfs Ingjaldssonar Fróðasonar konungs. Kona Eyvindar var Rafarta dóttir [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals]] Írakonungs. Önnur dóttir Kjarvals var Kormlöð móðir Þorgríms Grímólfssonar sem var aftur bróðursonur [[Álfur egðski|Álfs egðska]]. Sonur Þorgríms var Eyvindur faðir Össurar er átti Beru dóttur [[Egill Skalla-Grímsson|Egils Grímssonar]]. Björgu systur Helga átti [[Úlfur skjálgi Högnason]]. 
=== Æska í Suðureyjum ===
Helgi var fæddur á [[Írland]]i. Eyvindur og Rafarta létu Helga í fóstur í [[Suðureyjar|Suðureyjum]] þegar hann var barn að aldri, en þegar þau komu að sækja hann tveimur vetrum seinna hafði hann verið sveltur svo að þau þekktu hann ekki. Eftir það var hann kallaður Helgi magri. Hann varð virðingarmaður mikill er hann fullorðnaðist. Hann kvæntist [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], dóttur [[Ketill flatnefur|Ketils flatnefs]], og áttu þau mörg börn.
=== Landnám í Eyjafirði ===
Helgi hafði tekið kristni, en var blendinn í trúnni og hét á [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]] til sjóferða og harðræða. Hann ákvað að fara til [[Ísland]]s með konu sína og börn og nema þar land, til að lifa í friðsemd og viðhafa kristin gildi. Þegar hann sá til lands hét hann á Þór að vísa sér til lands og sigldi [[knörr]]um sínum norður um land og inn í [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] á [[Norðurland]]i. Þá gekk sjór lengra inn í fjörðinn en nú er og því var sjófært innar í firðinum. 

Helgi dvaldi um vetur við Bíldsá í Kaupangi, þar sem gott útsýni er yfir fjörðinn. Sagt er að þegar hann flutti með fjölskyldu sína, hafi Þórunn kona hans orðið léttari í Þórunnareyju í kvíslum [[Eyjafjarðará]]r, skammt frá þar sem Bíldsá rennur í Eyjafjarðará, og þar hafi hún alið dóttur sem kölluð var Þorbjörg hólmasól, með vísan í hólma í ánni. [[Vaðlaheiði]] dregur nafn sitt að í firðinum var hægt að fara yfir á vaði, þar voru svokallaðir vaðlar, mikið grynni þar sem vatn rann fram, var að hægt var að vaða þar yfir (sbr. vöðlur og Vöðlaþing). Vaðlarnir eru enn til en hafa færst utar í fjörðinn út af framburði Eyjafjarðarár. Svo fór að Helgi settist að á Kristnesi, sennilega vegna jarðhita og nam allan Eyjafjörð.  

Landnám Helga var það stærsta á Ísland, stærra en landnám [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]].&lt;ref name=&quot;gunnar&quot;&gt;{{vísindavefurinn|70038|Getið þið sagt mér eitthvað um Helga magra?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=9.11.2015}}&lt;/ref&gt; Það var það stórt að margir landnámsmenn á Íslandi sem síðar komu fengu land hjá honum, auk þess sem börn hans og aðrir ættingjar fengu hluta af landnámi hans. 

=== Afkomendur ===
Synir Helga magra voru [[Hrólfur Helgason|Hrólfur]] á Gnúpufelli er eignaðist [[Helgi Hrólfsson|Helga Hrólfsson]] og [[Ingjaldur Helgason|Ingjaldur]] á Efri-Þverá en dætur hans voru, Helga, kona [[Auðunn rotinn Þórólfsson|Auðuns rotins Þórólfssonar]], Hlíf kona [[Þorgeir Þórðarson|Þorgeirs Þórðarsonar]], Þórhildur kona [[Auðólfur (landnámsmaður)|Auðólfs]] landnámsmanns í [[Öxnadalur|Öxnadal]], Þóra kona [[Gunnar Úlfljótsson|Gunnars]] sonar [[Úlfljótur (lögsögumaður)|Úlfljóts]] lögsögumanns, Ingunn kona [[Hámundur heljarskinn Hjörsson|Hámundar heljarskinns]] og Þorbjörg hólmasól kona [[Böðólfur Grímsson|Böðólfs Grímssonar]].

== Örnefni ==
Landnám Helga hófst við Galtarhamar, sem nú heitir Festarklettur, nálægt [[Bíldsá]], sem nú kallast [[Kaupangur (Eyjafirði)|Kaupangur]]. Festarklettur er við Knarrarberg, kennt við knerri sem voru lagðir við festar á Festarkletti á landnámsöld. Galtarhamar dregur nafn sitt aftur til [[svín|galtar]] Helga. Einn gölturinn var hvítur með svarta bletti, sem kallast að vera bíldóttur eða bíldur. Sagan segir að gölturinn Bíldur hafi drepist í ánni við bæinn. Því sé áin enn í dag kölluð Bíldsá.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Arnór Bliki Hallmundsson|title=Hús dagsins: Kaupangur|website=Blog.is|date=19.7.2023|url=https://arnorbl.blog.is/blog/arnorbl/entry/2292303/}}&lt;/ref&gt; Munnmæli um að örnefni tengt gelti Helga væri í Eyjafirði kann einnig að hafa skýrt nafnið [[Sölvadalur]], en Sölvi (fölgulur) er nafn á gelti.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Upphaf byggðar við Eyjafjörð|date=31. ágúst 2023|website=Vikublaðið|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/upphaf-byggdar-vid-eyjafjord}}&lt;/ref&gt;

Nöfn bújarða og kennileita í Eyjafirði hafa mikið til haldið sér, vestan megin fjarðar eru til dæmis [[Grund (Eyjafjarðarsveit)|Grund]], [[Espihóll]], Stokkahlaðir, Merkigil, [[Hrafnagil]], Kroppur, [[Kristnes]], Naust, Hlíð, [[Akureyri]], Oddeyri, [[Krossanes]], [[Glerá]], [[Kræklingahlíð]], Möðruvellir, [[Gásir]]. Austan megin fjarðar eru [[Eyvindarstaðir]], Gnúpufell, Hripkelstaðir, Þverá (seinna Munkaþverá með [[Munkaþverárklaustur]]), Uppsalir, [[Öngulsstaðir]], Garðsárdalur, Ytri-Þverá (seinna Þverá), Fiskilækur, Kaupangur, Bíldsárskarð, Varðgjá, Sigluvík, Svalbarð.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Brynjólfur Jónsson|year=1906|title=Rannsókn í Norðurlandi sumarið 1905|journal=Árbók Hins íslenzka fornleifafélags|volume=21|number=1|pp=3-27|url=https://timarit.is/page/2047532}}&lt;/ref&gt;

Bæjarnafnið Kaupangur í Eyjafirði er líklegast dregið af bænum Kaupangi sem [[Ólafur Tryggvason]] stofnaði (einnig kallaður [[Niðarós]] eða [[Þrándheimur]]) og oft er getið í [[Heimskringla|Heimskringlu]] og [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]], sem var mikilvægur verslunarstaður í [[Noregur|Noregi]] á [[víkingaöld]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newspapers.com/article/-the-city-of-kaupang-nidarnesnidaros/13081100/|title=The city of Kaupang, Nidarnes/Nidaros|website=Newspapers - Ancestry|publisher=The Saint Paul Globe|date=17. september 1897}}&lt;/ref&gt; Nafnið kann einnig að koma frá Kaupangi við [[Sognfjörður|Sognfjörð]] þaðan sem Þórunn hyrna var ættuð.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Norsk örnefni á Íslandi og torræð örnefni í Eyjafirði|website=Árnastofnun|date=22. janúar 2019|url=https://www.arnastofnun.is/is/utgafa-og-gagnasofn/pistlar/norsk-ornefni-islandi-og-torraed-ornefni-i-eyjafirdi}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{cite web|title=Landnáma (Sturlubók) III:66|website=Wikisource|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/Landn%C3%A1mab%C3%B3k/66._kafli}}
* {{cite web|title=Íslendingabók, 2. kafli|author=Ari fróði Þorgilsson|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/%C3%8Dslendingab%C3%B3k}}
* {{cite web|title=Víga-Glúms saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/vigaglum.htm}}
* {{cite web|title=Ljósvetninga saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/ljosvetn.htm}}

[[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]]
[[Flokkur:Eyjafjörður]]</text>
      <sha1>23cpde80xfqfetesns8jim8sykklz20</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975917</id>
      <parentid>1975916</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heimildir */</comment>
      <origin>1975917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8759" sha1="h86a2xm056ay2ix62asik93dlz09n7m" xml:space="preserve">[[File:Mourning (5966953239).jpg|thumb|Helgi magri, stytta á Akureyri.]]
'''Helgi magri Eyvindarson''' var [[landnámsmaður]], sem nam land í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. Hann var [[Kristni|kristinn]] og bjó á [[Kristnes]]i. Landnám hans var sagt það stærsta á Íslandi, og frá honum og konu hans, [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], rakin mikil ætt. Meðal frægra afkomenda Helga var [[Úlfljótur]], fyrsti lögsögumaður Íslendinga. Helgi var í ''[[Landnáma|Landnámu]]'' sagður af sænskum og írskum konungsættum; barnabarn [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals Írakonungs]].

Í öðrum kafla ''[[Íslendingabók]]ar'' er sagt frá fjórum landnámsmönnum; einum í hverjum landsfjórðungi: [[Hrollaugur Rögnvaldsson|Hrollaugi Rögnvaldssyni]] á Síðu, [[Ketilbjörn gamli|Ketilbirni gamla]] í Mosfellsdal, [[Auður djúpúðga Ketilsdóttir|Auði djúpúðgu]] í Breiðafirði, og Helga magra í Eyjafirði. Í viðauka eru ættir biskupa og höfðingja á Íslandi á 12. öld svo raktar til þessa fólks.&lt;ref name=&quot;gunnar&quot; /&gt;

Þann [[20. júní]] árið [[1890]] var 1000 ára afmælis landnáms Helga minnst með [[Héraðshátíð Eyfirðinga]] á [[Akureyri]]. Þar var frumflutt leikritið ''Helgi magri'' eftir [[Matthías Jochumsson]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|2289990|Hjeraðshátíð Eyfirðinga|blað=Norðurljósið|dags=7. júlí 1890|bls=1}}&lt;/ref&gt;

== Ævi ==
Faðir Helga var Eyvindur austmaður Bjarnarson, fæddur á [[Gautland]]i í [[Svíþjóð]]. Björn faðir Eyvindar deildi við Sigfast mág Sölvars Gautakonungs, brenndi hann inni og fór að því búnu til Noregs, fyrst til Gríms hersis en þá Öndótts kráku á Ögðum. Á sumrum fór Björn í vesturvíking. Móðir Eyvindar var Hlíf dóttir Hrólfs Ingjaldssonar Fróðasonar konungs. Kona Eyvindar var Rafarta dóttir [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals]] Írakonungs. Önnur dóttir Kjarvals var Kormlöð móðir Þorgríms Grímólfssonar sem var aftur bróðursonur [[Álfur egðski|Álfs egðska]]. Sonur Þorgríms var Eyvindur faðir Össurar er átti Beru dóttur [[Egill Skalla-Grímsson|Egils Grímssonar]]. Björgu systur Helga átti [[Úlfur skjálgi Högnason]]. 
=== Æska í Suðureyjum ===
Helgi var fæddur á [[Írland]]i. Eyvindur og Rafarta létu Helga í fóstur í [[Suðureyjar|Suðureyjum]] þegar hann var barn að aldri, en þegar þau komu að sækja hann tveimur vetrum seinna hafði hann verið sveltur svo að þau þekktu hann ekki. Eftir það var hann kallaður Helgi magri. Hann varð virðingarmaður mikill er hann fullorðnaðist. Hann kvæntist [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], dóttur [[Ketill flatnefur|Ketils flatnefs]], og áttu þau mörg börn.
=== Landnám í Eyjafirði ===
Helgi hafði tekið kristni, en var blendinn í trúnni og hét á [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]] til sjóferða og harðræða. Hann ákvað að fara til [[Ísland]]s með konu sína og börn og nema þar land, til að lifa í friðsemd og viðhafa kristin gildi. Þegar hann sá til lands hét hann á Þór að vísa sér til lands og sigldi [[knörr]]um sínum norður um land og inn í [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] á [[Norðurland]]i. Þá gekk sjór lengra inn í fjörðinn en nú er og því var sjófært innar í firðinum. 

Helgi dvaldi um vetur við Bíldsá í Kaupangi, þar sem gott útsýni er yfir fjörðinn. Sagt er að þegar hann flutti með fjölskyldu sína, hafi Þórunn kona hans orðið léttari í Þórunnareyju í kvíslum [[Eyjafjarðará]]r, skammt frá þar sem Bíldsá rennur í Eyjafjarðará, og þar hafi hún alið dóttur sem kölluð var Þorbjörg hólmasól, með vísan í hólma í ánni. [[Vaðlaheiði]] dregur nafn sitt að í firðinum var hægt að fara yfir á vaði, þar voru svokallaðir vaðlar, mikið grynni þar sem vatn rann fram, var að hægt var að vaða þar yfir (sbr. vöðlur og Vöðlaþing). Vaðlarnir eru enn til en hafa færst utar í fjörðinn út af framburði Eyjafjarðarár. Svo fór að Helgi settist að á Kristnesi, sennilega vegna jarðhita og nam allan Eyjafjörð.  

Landnám Helga var það stærsta á Ísland, stærra en landnám [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]].&lt;ref name=&quot;gunnar&quot;&gt;{{vísindavefurinn|70038|Getið þið sagt mér eitthvað um Helga magra?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=9.11.2015}}&lt;/ref&gt; Það var það stórt að margir landnámsmenn á Íslandi sem síðar komu fengu land hjá honum, auk þess sem börn hans og aðrir ættingjar fengu hluta af landnámi hans. 

=== Afkomendur ===
Synir Helga magra voru [[Hrólfur Helgason|Hrólfur]] á Gnúpufelli er eignaðist [[Helgi Hrólfsson|Helga Hrólfsson]] og [[Ingjaldur Helgason|Ingjaldur]] á Efri-Þverá en dætur hans voru, Helga, kona [[Auðunn rotinn Þórólfsson|Auðuns rotins Þórólfssonar]], Hlíf kona [[Þorgeir Þórðarson|Þorgeirs Þórðarsonar]], Þórhildur kona [[Auðólfur (landnámsmaður)|Auðólfs]] landnámsmanns í [[Öxnadalur|Öxnadal]], Þóra kona [[Gunnar Úlfljótsson|Gunnars]] sonar [[Úlfljótur (lögsögumaður)|Úlfljóts]] lögsögumanns, Ingunn kona [[Hámundur heljarskinn Hjörsson|Hámundar heljarskinns]] og Þorbjörg hólmasól kona [[Böðólfur Grímsson|Böðólfs Grímssonar]].

== Örnefni ==
Landnám Helga hófst við Galtarhamar, sem nú heitir Festarklettur, nálægt [[Bíldsá]], sem nú kallast [[Kaupangur (Eyjafirði)|Kaupangur]]. Festarklettur er við Knarrarberg, kennt við knerri sem voru lagðir við festar á Festarkletti á landnámsöld. Galtarhamar dregur nafn sitt aftur til [[svín|galtar]] Helga. Einn gölturinn var hvítur með svarta bletti, sem kallast að vera bíldóttur eða bíldur. Sagan segir að gölturinn Bíldur hafi drepist í ánni við bæinn. Því sé áin enn í dag kölluð Bíldsá.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Arnór Bliki Hallmundsson|title=Hús dagsins: Kaupangur|website=Blog.is|date=19.7.2023|url=https://arnorbl.blog.is/blog/arnorbl/entry/2292303/}}&lt;/ref&gt; Munnmæli um að örnefni tengt gelti Helga væri í Eyjafirði kann einnig að hafa skýrt nafnið [[Sölvadalur]], en Sölvi (fölgulur) er nafn á gelti.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Upphaf byggðar við Eyjafjörð|date=31. ágúst 2023|website=Vikublaðið|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/upphaf-byggdar-vid-eyjafjord}}&lt;/ref&gt;

Nöfn bújarða og kennileita í Eyjafirði hafa mikið til haldið sér, vestan megin fjarðar eru til dæmis [[Grund (Eyjafjarðarsveit)|Grund]], [[Espihóll]], Stokkahlaðir, Merkigil, [[Hrafnagil]], Kroppur, [[Kristnes]], Naust, Hlíð, [[Akureyri]], Oddeyri, [[Krossanes]], [[Glerá]], [[Kræklingahlíð]], Möðruvellir, [[Gásir]]. Austan megin fjarðar eru [[Eyvindarstaðir]], Gnúpufell, Hripkelstaðir, Þverá (seinna Munkaþverá með [[Munkaþverárklaustur]]), Uppsalir, [[Öngulsstaðir]], Garðsárdalur, Ytri-Þverá (seinna Þverá), Fiskilækur, Kaupangur, Bíldsárskarð, Varðgjá, Sigluvík, Svalbarð.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Brynjólfur Jónsson|year=1906|title=Rannsókn í Norðurlandi sumarið 1905|journal=Árbók Hins íslenzka fornleifafélags|volume=21|number=1|pp=3-27|url=https://timarit.is/page/2047532}}&lt;/ref&gt;

Bæjarnafnið Kaupangur í Eyjafirði er líklegast dregið af bænum Kaupangi sem [[Ólafur Tryggvason]] stofnaði (einnig kallaður [[Niðarós]] eða [[Þrándheimur]]) og oft er getið í [[Heimskringla|Heimskringlu]] og [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]], sem var mikilvægur verslunarstaður í [[Noregur|Noregi]] á [[víkingaöld]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newspapers.com/article/-the-city-of-kaupang-nidarnesnidaros/13081100/|title=The city of Kaupang, Nidarnes/Nidaros|website=Newspapers - Ancestry|publisher=The Saint Paul Globe|date=17. september 1897}}&lt;/ref&gt; Nafnið kann einnig að koma frá Kaupangi við [[Sognfjörður|Sognfjörð]] þaðan sem Þórunn hyrna var ættuð.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Norsk örnefni á Íslandi og torræð örnefni í Eyjafirði|website=Árnastofnun|date=22. janúar 2019|url=https://www.arnastofnun.is/is/utgafa-og-gagnasofn/pistlar/norsk-ornefni-islandi-og-torraed-ornefni-i-eyjafirdi}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{cite web|title=Íslendingabók, 2. kafli|author=Ari fróði Þorgilsson|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/%C3%8Dslendingab%C3%B3k}}
* {{cite web|title=Víga-Glúms saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/vigaglum.htm}}
* {{cite web|title=Ljósvetninga saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/ljosvetn.htm}}

[[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]]
[[Flokkur:Eyjafjörður]]</text>
      <sha1>h86a2xm056ay2ix62asik93dlz09n7m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975918</id>
      <parentid>1975917</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:01:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ævi */</comment>
      <origin>1975918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8988" sha1="3zf3qlromvn5oxjrxxsx9tme83udgxi" xml:space="preserve">[[File:Mourning (5966953239).jpg|thumb|Helgi magri, stytta á Akureyri.]]
'''Helgi magri Eyvindarson''' var [[landnámsmaður]], sem nam land í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. Hann var [[Kristni|kristinn]] og bjó á [[Kristnes]]i. Landnám hans var sagt það stærsta á Íslandi, og frá honum og konu hans, [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], rakin mikil ætt. Meðal frægra afkomenda Helga var [[Úlfljótur]], fyrsti lögsögumaður Íslendinga. Helgi var í ''[[Landnáma|Landnámu]]'' sagður af sænskum og írskum konungsættum; barnabarn [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals Írakonungs]].

Í öðrum kafla ''[[Íslendingabók]]ar'' er sagt frá fjórum landnámsmönnum; einum í hverjum landsfjórðungi: [[Hrollaugur Rögnvaldsson|Hrollaugi Rögnvaldssyni]] á Síðu, [[Ketilbjörn gamli|Ketilbirni gamla]] í Mosfellsdal, [[Auður djúpúðga Ketilsdóttir|Auði djúpúðgu]] í Breiðafirði, og Helga magra í Eyjafirði. Í viðauka eru ættir biskupa og höfðingja á Íslandi á 12. öld svo raktar til þessa fólks.&lt;ref name=&quot;gunnar&quot; /&gt;

Þann [[20. júní]] árið [[1890]] var 1000 ára afmælis landnáms Helga minnst með [[Héraðshátíð Eyfirðinga]] á [[Akureyri]]. Þar var frumflutt leikritið ''Helgi magri'' eftir [[Matthías Jochumsson]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|2289990|Hjeraðshátíð Eyfirðinga|blað=Norðurljósið|dags=7. júlí 1890|bls=1}}&lt;/ref&gt;

== Ævi ==
Faðir Helga var Eyvindur austmaður Bjarnarson, fæddur á [[Gautland]]i í [[Svíþjóð]]. Björn faðir Eyvindar deildi við Sigfast mág Sölvars Gautakonungs, brenndi hann inni og fór að því búnu til Noregs, fyrst til Gríms hersis en þá Öndótts kráku á Ögðum.&lt;ref name=&quot;landnama&quot;&gt;{{cite web|title=Landnáma (Sturlubók) III:66|website=Wikisource|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/Landn%C3%A1mab%C3%B3k/66._kafli}}&lt;/ref&gt; Á sumrum fór Björn í vesturvíking. Móðir Eyvindar var Hlíf dóttir Hrólfs Ingjaldssonar Fróðasonar konungs. Kona Eyvindar var Rafarta dóttir [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals]] Írakonungs. Önnur dóttir Kjarvals var Kormlöð móðir Þorgríms Grímólfssonar sem var aftur bróðursonur [[Álfur egðski|Álfs egðska]]. Sonur Þorgríms var Eyvindur faðir Össurar er átti Beru dóttur [[Egill Skalla-Grímsson|Egils Grímssonar]]. Björgu systur Helga átti [[Úlfur skjálgi Högnason]]. 
=== Æska í Suðureyjum ===
Helgi var fæddur á [[Írland]]i. Eyvindur og Rafarta létu Helga í fóstur í [[Suðureyjar|Suðureyjum]] þegar hann var barn að aldri, en þegar þau komu að sækja hann tveimur vetrum seinna hafði hann verið sveltur svo að þau þekktu hann ekki. Eftir það var hann kallaður Helgi magri.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann varð virðingarmaður mikill er hann fullorðnaðist. Hann kvæntist [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], dóttur [[Ketill flatnefur|Ketils flatnefs]], og áttu þau mörg börn.
=== Landnám í Eyjafirði ===
Helgi hafði tekið kristni, en var blendinn í trúnni og hét á [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]] til sjóferða og harðræða.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann ákvað að fara til [[Ísland]]s með konu sína og börn og nema þar land, til að lifa í friðsemd og viðhafa kristin gildi. Þegar hann sá til lands hét hann á Þór að vísa sér til lands og sigldi [[knörr]]um sínum norður um land og inn í [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] á [[Norðurland]]i. Þá gekk sjór lengra inn í fjörðinn en nú er og því var sjófært innar í firðinum. 

Helgi dvaldi um vetur við Bíldsá í Kaupangi, þar sem gott útsýni er yfir fjörðinn. Sagt er að þegar hann flutti með fjölskyldu sína, hafi Þórunn kona hans orðið léttari í Þórunnareyju í kvíslum [[Eyjafjarðará]]r, skammt frá þar sem Bíldsá rennur í Eyjafjarðará, og þar hafi hún alið dóttur sem kölluð var Þorbjörg hólmasól, með vísan í hólma í ánni. [[Vaðlaheiði]] dregur nafn sitt að í firðinum var hægt að fara yfir á vaði, þar voru svokallaðir vaðlar, mikið grynni þar sem vatn rann fram, var að hægt var að vaða þar yfir (sbr. vöðlur og Vöðlaþing). Vaðlarnir eru enn til en hafa færst utar í fjörðinn út af framburði Eyjafjarðarár. Svo fór að Helgi settist að á Kristnesi, sennilega vegna jarðhita og nam allan Eyjafjörð.  

Landnám Helga var það stærsta á Ísland, stærra en landnám [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]].&lt;ref name=&quot;gunnar&quot;&gt;{{vísindavefurinn|70038|Getið þið sagt mér eitthvað um Helga magra?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=9.11.2015}}&lt;/ref&gt; Það var það stórt að margir landnámsmenn á Íslandi sem síðar komu fengu land hjá honum, auk þess sem börn hans og aðrir ættingjar fengu hluta af landnámi hans. 

=== Afkomendur ===
Synir Helga magra voru [[Hrólfur Helgason|Hrólfur]] á Gnúpufelli er eignaðist [[Helgi Hrólfsson|Helga Hrólfsson]] og [[Ingjaldur Helgason|Ingjaldur]] á Efri-Þverá en dætur hans voru, Helga, kona [[Auðunn rotinn Þórólfsson|Auðuns rotins Þórólfssonar]], Hlíf kona [[Þorgeir Þórðarson|Þorgeirs Þórðarsonar]], Þórhildur kona [[Auðólfur (landnámsmaður)|Auðólfs]] landnámsmanns í [[Öxnadalur|Öxnadal]], Þóra kona [[Gunnar Úlfljótsson|Gunnars]] sonar [[Úlfljótur (lögsögumaður)|Úlfljóts]] lögsögumanns, Ingunn kona [[Hámundur heljarskinn Hjörsson|Hámundar heljarskinns]] og Þorbjörg hólmasól kona [[Böðólfur Grímsson|Böðólfs Grímssonar]].

== Örnefni ==
Landnám Helga hófst við Galtarhamar, sem nú heitir Festarklettur, nálægt [[Bíldsá]], sem nú kallast [[Kaupangur (Eyjafirði)|Kaupangur]]. Festarklettur er við Knarrarberg, kennt við knerri sem voru lagðir við festar á Festarkletti á landnámsöld. Galtarhamar dregur nafn sitt aftur til [[svín|galtar]] Helga. Einn gölturinn var hvítur með svarta bletti, sem kallast að vera bíldóttur eða bíldur. Sagan segir að gölturinn Bíldur hafi drepist í ánni við bæinn. Því sé áin enn í dag kölluð Bíldsá.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Arnór Bliki Hallmundsson|title=Hús dagsins: Kaupangur|website=Blog.is|date=19.7.2023|url=https://arnorbl.blog.is/blog/arnorbl/entry/2292303/}}&lt;/ref&gt; Munnmæli um að örnefni tengt gelti Helga væri í Eyjafirði kann einnig að hafa skýrt nafnið [[Sölvadalur]], en Sölvi (fölgulur) er nafn á gelti.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Upphaf byggðar við Eyjafjörð|date=31. ágúst 2023|website=Vikublaðið|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/upphaf-byggdar-vid-eyjafjord}}&lt;/ref&gt;

Nöfn bújarða og kennileita í Eyjafirði hafa mikið til haldið sér, vestan megin fjarðar eru til dæmis [[Grund (Eyjafjarðarsveit)|Grund]], [[Espihóll]], Stokkahlaðir, Merkigil, [[Hrafnagil]], Kroppur, [[Kristnes]], Naust, Hlíð, [[Akureyri]], Oddeyri, [[Krossanes]], [[Glerá]], [[Kræklingahlíð]], Möðruvellir, [[Gásir]]. Austan megin fjarðar eru [[Eyvindarstaðir]], Gnúpufell, Hripkelstaðir, Þverá (seinna Munkaþverá með [[Munkaþverárklaustur]]), Uppsalir, [[Öngulsstaðir]], Garðsárdalur, Ytri-Þverá (seinna Þverá), Fiskilækur, Kaupangur, Bíldsárskarð, Varðgjá, Sigluvík, Svalbarð.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Brynjólfur Jónsson|year=1906|title=Rannsókn í Norðurlandi sumarið 1905|journal=Árbók Hins íslenzka fornleifafélags|volume=21|number=1|pp=3-27|url=https://timarit.is/page/2047532}}&lt;/ref&gt;

Bæjarnafnið Kaupangur í Eyjafirði er líklegast dregið af bænum Kaupangi sem [[Ólafur Tryggvason]] stofnaði (einnig kallaður [[Niðarós]] eða [[Þrándheimur]]) og oft er getið í [[Heimskringla|Heimskringlu]] og [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]], sem var mikilvægur verslunarstaður í [[Noregur|Noregi]] á [[víkingaöld]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newspapers.com/article/-the-city-of-kaupang-nidarnesnidaros/13081100/|title=The city of Kaupang, Nidarnes/Nidaros|website=Newspapers - Ancestry|publisher=The Saint Paul Globe|date=17. september 1897}}&lt;/ref&gt; Nafnið kann einnig að koma frá Kaupangi við [[Sognfjörður|Sognfjörð]] þaðan sem Þórunn hyrna var ættuð.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Norsk örnefni á Íslandi og torræð örnefni í Eyjafirði|website=Árnastofnun|date=22. janúar 2019|url=https://www.arnastofnun.is/is/utgafa-og-gagnasofn/pistlar/norsk-ornefni-islandi-og-torraed-ornefni-i-eyjafirdi}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{cite web|title=Íslendingabók, 2. kafli|author=Ari fróði Þorgilsson|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/%C3%8Dslendingab%C3%B3k}}
* {{cite web|title=Víga-Glúms saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/vigaglum.htm}}
* {{cite web|title=Ljósvetninga saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/ljosvetn.htm}}

[[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]]
[[Flokkur:Eyjafjörður]]</text>
      <sha1>3zf3qlromvn5oxjrxxsx9tme83udgxi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975919</id>
      <parentid>1975918</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heimildir */</comment>
      <origin>1975919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8791" sha1="2vofxak8xk0htrcjzs4cm1ply5ifb44" xml:space="preserve">[[File:Mourning (5966953239).jpg|thumb|Helgi magri, stytta á Akureyri.]]
'''Helgi magri Eyvindarson''' var [[landnámsmaður]], sem nam land í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. Hann var [[Kristni|kristinn]] og bjó á [[Kristnes]]i. Landnám hans var sagt það stærsta á Íslandi, og frá honum og konu hans, [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], rakin mikil ætt. Meðal frægra afkomenda Helga var [[Úlfljótur]], fyrsti lögsögumaður Íslendinga. Helgi var í ''[[Landnáma|Landnámu]]'' sagður af sænskum og írskum konungsættum; barnabarn [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals Írakonungs]].

Í öðrum kafla ''[[Íslendingabók]]ar'' er sagt frá fjórum landnámsmönnum; einum í hverjum landsfjórðungi: [[Hrollaugur Rögnvaldsson|Hrollaugi Rögnvaldssyni]] á Síðu, [[Ketilbjörn gamli|Ketilbirni gamla]] í Mosfellsdal, [[Auður djúpúðga Ketilsdóttir|Auði djúpúðgu]] í Breiðafirði, og Helga magra í Eyjafirði. Í viðauka eru ættir biskupa og höfðingja á Íslandi á 12. öld svo raktar til þessa fólks.&lt;ref name=&quot;gunnar&quot; /&gt;

Þann [[20. júní]] árið [[1890]] var 1000 ára afmælis landnáms Helga minnst með [[Héraðshátíð Eyfirðinga]] á [[Akureyri]]. Þar var frumflutt leikritið ''Helgi magri'' eftir [[Matthías Jochumsson]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|2289990|Hjeraðshátíð Eyfirðinga|blað=Norðurljósið|dags=7. júlí 1890|bls=1}}&lt;/ref&gt;

== Ævi ==
Faðir Helga var Eyvindur austmaður Bjarnarson, fæddur á [[Gautland]]i í [[Svíþjóð]]. Björn faðir Eyvindar deildi við Sigfast mág Sölvars Gautakonungs, brenndi hann inni og fór að því búnu til Noregs, fyrst til Gríms hersis en þá Öndótts kráku á Ögðum.&lt;ref name=&quot;landnama&quot;&gt;{{cite web|title=Landnáma (Sturlubók) III:66|website=Wikisource|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/Landn%C3%A1mab%C3%B3k/66._kafli}}&lt;/ref&gt; Á sumrum fór Björn í vesturvíking. Móðir Eyvindar var Hlíf dóttir Hrólfs Ingjaldssonar Fróðasonar konungs. Kona Eyvindar var Rafarta dóttir [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals]] Írakonungs. Önnur dóttir Kjarvals var Kormlöð móðir Þorgríms Grímólfssonar sem var aftur bróðursonur [[Álfur egðski|Álfs egðska]]. Sonur Þorgríms var Eyvindur faðir Össurar er átti Beru dóttur [[Egill Skalla-Grímsson|Egils Grímssonar]]. Björgu systur Helga átti [[Úlfur skjálgi Högnason]]. 
=== Æska í Suðureyjum ===
Helgi var fæddur á [[Írland]]i. Eyvindur og Rafarta létu Helga í fóstur í [[Suðureyjar|Suðureyjum]] þegar hann var barn að aldri, en þegar þau komu að sækja hann tveimur vetrum seinna hafði hann verið sveltur svo að þau þekktu hann ekki. Eftir það var hann kallaður Helgi magri.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann varð virðingarmaður mikill er hann fullorðnaðist. Hann kvæntist [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], dóttur [[Ketill flatnefur|Ketils flatnefs]], og áttu þau mörg börn.
=== Landnám í Eyjafirði ===
Helgi hafði tekið kristni, en var blendinn í trúnni og hét á [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]] til sjóferða og harðræða.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann ákvað að fara til [[Ísland]]s með konu sína og börn og nema þar land, til að lifa í friðsemd og viðhafa kristin gildi. Þegar hann sá til lands hét hann á Þór að vísa sér til lands og sigldi [[knörr]]um sínum norður um land og inn í [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] á [[Norðurland]]i. Þá gekk sjór lengra inn í fjörðinn en nú er og því var sjófært innar í firðinum. 

Helgi dvaldi um vetur við Bíldsá í Kaupangi, þar sem gott útsýni er yfir fjörðinn. Sagt er að þegar hann flutti með fjölskyldu sína, hafi Þórunn kona hans orðið léttari í Þórunnareyju í kvíslum [[Eyjafjarðará]]r, skammt frá þar sem Bíldsá rennur í Eyjafjarðará, og þar hafi hún alið dóttur sem kölluð var Þorbjörg hólmasól, með vísan í hólma í ánni. [[Vaðlaheiði]] dregur nafn sitt að í firðinum var hægt að fara yfir á vaði, þar voru svokallaðir vaðlar, mikið grynni þar sem vatn rann fram, var að hægt var að vaða þar yfir (sbr. vöðlur og Vöðlaþing). Vaðlarnir eru enn til en hafa færst utar í fjörðinn út af framburði Eyjafjarðarár. Svo fór að Helgi settist að á Kristnesi, sennilega vegna jarðhita og nam allan Eyjafjörð.  

Landnám Helga var það stærsta á Ísland, stærra en landnám [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]].&lt;ref name=&quot;gunnar&quot;&gt;{{vísindavefurinn|70038|Getið þið sagt mér eitthvað um Helga magra?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=9.11.2015}}&lt;/ref&gt; Það var það stórt að margir landnámsmenn á Íslandi sem síðar komu fengu land hjá honum, auk þess sem börn hans og aðrir ættingjar fengu hluta af landnámi hans. 

=== Afkomendur ===
Synir Helga magra voru [[Hrólfur Helgason|Hrólfur]] á Gnúpufelli er eignaðist [[Helgi Hrólfsson|Helga Hrólfsson]] og [[Ingjaldur Helgason|Ingjaldur]] á Efri-Þverá en dætur hans voru, Helga, kona [[Auðunn rotinn Þórólfsson|Auðuns rotins Þórólfssonar]], Hlíf kona [[Þorgeir Þórðarson|Þorgeirs Þórðarsonar]], Þórhildur kona [[Auðólfur (landnámsmaður)|Auðólfs]] landnámsmanns í [[Öxnadalur|Öxnadal]], Þóra kona [[Gunnar Úlfljótsson|Gunnars]] sonar [[Úlfljótur (lögsögumaður)|Úlfljóts]] lögsögumanns, Ingunn kona [[Hámundur heljarskinn Hjörsson|Hámundar heljarskinns]] og Þorbjörg hólmasól kona [[Böðólfur Grímsson|Böðólfs Grímssonar]].

== Örnefni ==
Landnám Helga hófst við Galtarhamar, sem nú heitir Festarklettur, nálægt [[Bíldsá]], sem nú kallast [[Kaupangur (Eyjafirði)|Kaupangur]]. Festarklettur er við Knarrarberg, kennt við knerri sem voru lagðir við festar á Festarkletti á landnámsöld. Galtarhamar dregur nafn sitt aftur til [[svín|galtar]] Helga. Einn gölturinn var hvítur með svarta bletti, sem kallast að vera bíldóttur eða bíldur. Sagan segir að gölturinn Bíldur hafi drepist í ánni við bæinn. Því sé áin enn í dag kölluð Bíldsá.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Arnór Bliki Hallmundsson|title=Hús dagsins: Kaupangur|website=Blog.is|date=19.7.2023|url=https://arnorbl.blog.is/blog/arnorbl/entry/2292303/}}&lt;/ref&gt; Munnmæli um að örnefni tengt gelti Helga væri í Eyjafirði kann einnig að hafa skýrt nafnið [[Sölvadalur]], en Sölvi (fölgulur) er nafn á gelti.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Upphaf byggðar við Eyjafjörð|date=31. ágúst 2023|website=Vikublaðið|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/upphaf-byggdar-vid-eyjafjord}}&lt;/ref&gt;

Nöfn bújarða og kennileita í Eyjafirði hafa mikið til haldið sér, vestan megin fjarðar eru til dæmis [[Grund (Eyjafjarðarsveit)|Grund]], [[Espihóll]], Stokkahlaðir, Merkigil, [[Hrafnagil]], Kroppur, [[Kristnes]], Naust, Hlíð, [[Akureyri]], Oddeyri, [[Krossanes]], [[Glerá]], [[Kræklingahlíð]], Möðruvellir, [[Gásir]]. Austan megin fjarðar eru [[Eyvindarstaðir]], Gnúpufell, Hripkelstaðir, Þverá (seinna Munkaþverá með [[Munkaþverárklaustur]]), Uppsalir, [[Öngulsstaðir]], Garðsárdalur, Ytri-Þverá (seinna Þverá), Fiskilækur, Kaupangur, Bíldsárskarð, Varðgjá, Sigluvík, Svalbarð.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Brynjólfur Jónsson|year=1906|title=Rannsókn í Norðurlandi sumarið 1905|journal=Árbók Hins íslenzka fornleifafélags|volume=21|number=1|pp=3-27|url=https://timarit.is/page/2047532}}&lt;/ref&gt;

Bæjarnafnið Kaupangur í Eyjafirði er líklegast dregið af bænum Kaupangi sem [[Ólafur Tryggvason]] stofnaði (einnig kallaður [[Niðarós]] eða [[Þrándheimur]]) og oft er getið í [[Heimskringla|Heimskringlu]] og [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]], sem var mikilvægur verslunarstaður í [[Noregur|Noregi]] á [[víkingaöld]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newspapers.com/article/-the-city-of-kaupang-nidarnesnidaros/13081100/|title=The city of Kaupang, Nidarnes/Nidaros|website=Newspapers - Ancestry|publisher=The Saint Paul Globe|date=17. september 1897}}&lt;/ref&gt; Nafnið kann einnig að koma frá Kaupangi við [[Sognfjörður|Sognfjörð]] þaðan sem Þórunn hyrna var ættuð.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Norsk örnefni á Íslandi og torræð örnefni í Eyjafirði|website=Árnastofnun|date=22. janúar 2019|url=https://www.arnastofnun.is/is/utgafa-og-gagnasofn/pistlar/norsk-ornefni-islandi-og-torraed-ornefni-i-eyjafirdi}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{cite web|title=Víga-Glúms saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/vigaglum.htm}}
* {{cite web|title=Ljósvetninga saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/ljosvetn.htm}}

[[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]]
[[Flokkur:Eyjafjörður]]</text>
      <sha1>2vofxak8xk0htrcjzs4cm1ply5ifb44</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975920</id>
      <parentid>1975919</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:03:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1975920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9017" sha1="71l0wt3mpgkwv1tf2q8v0jwrdnxm565" xml:space="preserve">[[File:Mourning (5966953239).jpg|thumb|Helgi magri, stytta á Akureyri.]]
'''Helgi magri Eyvindarson''' var [[landnámsmaður]], sem nam land í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. Hann var [[Kristni|kristinn]] og bjó á [[Kristnes]]i. Landnám hans var sagt það stærsta á Íslandi, og frá honum og konu hans, [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], rakin mikil ætt. Meðal frægra afkomenda Helga var [[Úlfljótur]], fyrsti lögsögumaður Íslendinga. Helgi var í ''[[Landnáma|Landnámu]]'' sagður af sænskum og írskum konungsættum; barnabarn [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals Írakonungs]].

Í öðrum kafla ''[[Íslendingabók]]ar'' er sagt frá fjórum landnámsmönnum; einum í hverjum landsfjórðungi: [[Hrollaugur Rögnvaldsson|Hrollaugi Rögnvaldssyni]] á Síðu, [[Ketilbjörn gamli|Ketilbirni gamla]] í Mosfellsdal, [[Auður djúpúðga Ketilsdóttir|Auði djúpúðgu]] í Breiðafirði, og Helga magra í Eyjafirði. Í viðauka eru ættir biskupa og höfðingja á Íslandi á 12. öld svo raktar til þessa fólks.&lt;ref name=&quot;gunnar&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;islendingabok&quot;&gt;{{cite web|title=Íslendingabók, 2. kafli|author=Ari fróði Þorgilsson|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/%C3%8Dslendingab%C3%B3k}}&lt;/ref&gt;

Þann [[20. júní]] árið [[1890]] var 1000 ára afmælis landnáms Helga minnst með [[Héraðshátíð Eyfirðinga]] á [[Akureyri]]. Þar var frumflutt leikritið ''Helgi magri'' eftir [[Matthías Jochumsson]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|2289990|Hjeraðshátíð Eyfirðinga|blað=Norðurljósið|dags=7. júlí 1890|bls=1}}&lt;/ref&gt;

== Ævi ==
Faðir Helga var Eyvindur austmaður Bjarnarson, fæddur á [[Gautland]]i í [[Svíþjóð]]. Björn faðir Eyvindar deildi við Sigfast mág Sölvars Gautakonungs, brenndi hann inni og fór að því búnu til Noregs, fyrst til Gríms hersis en þá Öndótts kráku á Ögðum.&lt;ref name=&quot;landnama&quot;&gt;{{cite web|title=Landnáma (Sturlubók) III:66|website=Wikisource|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/Landn%C3%A1mab%C3%B3k/66._kafli}}&lt;/ref&gt; Á sumrum fór Björn í vesturvíking. Móðir Eyvindar var Hlíf dóttir Hrólfs Ingjaldssonar Fróðasonar konungs. Kona Eyvindar var Rafarta dóttir [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals]] Írakonungs. Önnur dóttir Kjarvals var Kormlöð móðir Þorgríms Grímólfssonar sem var aftur bróðursonur [[Álfur egðski|Álfs egðska]]. Sonur Þorgríms var Eyvindur faðir Össurar er átti Beru dóttur [[Egill Skalla-Grímsson|Egils Grímssonar]]. Björgu systur Helga átti [[Úlfur skjálgi Högnason]]. 
=== Æska í Suðureyjum ===
Helgi var fæddur á [[Írland]]i. Eyvindur og Rafarta létu Helga í fóstur í [[Suðureyjar|Suðureyjum]] þegar hann var barn að aldri, en þegar þau komu að sækja hann tveimur vetrum seinna hafði hann verið sveltur svo að þau þekktu hann ekki. Eftir það var hann kallaður Helgi magri.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann varð virðingarmaður mikill er hann fullorðnaðist. Hann kvæntist [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], dóttur [[Ketill flatnefur|Ketils flatnefs]], og áttu þau mörg börn.
=== Landnám í Eyjafirði ===
Helgi hafði tekið kristni, en var blendinn í trúnni og hét á [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]] til sjóferða og harðræða.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann ákvað að fara til [[Ísland]]s með konu sína og börn og nema þar land, til að lifa í friðsemd og viðhafa kristin gildi. Þegar hann sá til lands hét hann á Þór að vísa sér til lands og sigldi [[knörr]]um sínum norður um land og inn í [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] á [[Norðurland]]i. Þá gekk sjór lengra inn í fjörðinn en nú er og því var sjófært innar í firðinum. 

Helgi dvaldi um vetur við Bíldsá í Kaupangi, þar sem gott útsýni er yfir fjörðinn. Sagt er að þegar hann flutti með fjölskyldu sína, hafi Þórunn kona hans orðið léttari í Þórunnareyju í kvíslum [[Eyjafjarðará]]r, skammt frá þar sem Bíldsá rennur í Eyjafjarðará, og þar hafi hún alið dóttur sem kölluð var Þorbjörg hólmasól, með vísan í hólma í ánni. [[Vaðlaheiði]] dregur nafn sitt að í firðinum var hægt að fara yfir á vaði, þar voru svokallaðir vaðlar, mikið grynni þar sem vatn rann fram, var að hægt var að vaða þar yfir (sbr. vöðlur og Vöðlaþing). Vaðlarnir eru enn til en hafa færst utar í fjörðinn út af framburði Eyjafjarðarár. Svo fór að Helgi settist að á Kristnesi, sennilega vegna jarðhita og nam allan Eyjafjörð.  

Landnám Helga var það stærsta á Ísland, stærra en landnám [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]].&lt;ref name=&quot;gunnar&quot;&gt;{{vísindavefurinn|70038|Getið þið sagt mér eitthvað um Helga magra?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=9.11.2015}}&lt;/ref&gt; Það var það stórt að margir landnámsmenn á Íslandi sem síðar komu fengu land hjá honum, auk þess sem börn hans og aðrir ættingjar fengu hluta af landnámi hans. 

=== Afkomendur ===
Synir Helga magra voru [[Hrólfur Helgason|Hrólfur]] á Gnúpufelli er eignaðist [[Helgi Hrólfsson|Helga Hrólfsson]] og [[Ingjaldur Helgason|Ingjaldur]] á Efri-Þverá en dætur hans voru, Helga, kona [[Auðunn rotinn Þórólfsson|Auðuns rotins Þórólfssonar]], Hlíf kona [[Þorgeir Þórðarson|Þorgeirs Þórðarsonar]], Þórhildur kona [[Auðólfur (landnámsmaður)|Auðólfs]] landnámsmanns í [[Öxnadalur|Öxnadal]], Þóra kona [[Gunnar Úlfljótsson|Gunnars]] sonar [[Úlfljótur (lögsögumaður)|Úlfljóts]] lögsögumanns, Ingunn kona [[Hámundur heljarskinn Hjörsson|Hámundar heljarskinns]] og Þorbjörg hólmasól kona [[Böðólfur Grímsson|Böðólfs Grímssonar]].

== Örnefni ==
Landnám Helga hófst við Galtarhamar, sem nú heitir Festarklettur, nálægt [[Bíldsá]], sem nú kallast [[Kaupangur (Eyjafirði)|Kaupangur]]. Festarklettur er við Knarrarberg, kennt við knerri sem voru lagðir við festar á Festarkletti á landnámsöld. Galtarhamar dregur nafn sitt aftur til [[svín|galtar]] Helga. Einn gölturinn var hvítur með svarta bletti, sem kallast að vera bíldóttur eða bíldur. Sagan segir að gölturinn Bíldur hafi drepist í ánni við bæinn. Því sé áin enn í dag kölluð Bíldsá.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Arnór Bliki Hallmundsson|title=Hús dagsins: Kaupangur|website=Blog.is|date=19.7.2023|url=https://arnorbl.blog.is/blog/arnorbl/entry/2292303/}}&lt;/ref&gt; Munnmæli um að örnefni tengt gelti Helga væri í Eyjafirði kann einnig að hafa skýrt nafnið [[Sölvadalur]], en Sölvi (fölgulur) er nafn á gelti.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Upphaf byggðar við Eyjafjörð|date=31. ágúst 2023|website=Vikublaðið|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/upphaf-byggdar-vid-eyjafjord}}&lt;/ref&gt;

Nöfn bújarða og kennileita í Eyjafirði hafa mikið til haldið sér, vestan megin fjarðar eru til dæmis [[Grund (Eyjafjarðarsveit)|Grund]], [[Espihóll]], Stokkahlaðir, Merkigil, [[Hrafnagil]], Kroppur, [[Kristnes]], Naust, Hlíð, [[Akureyri]], Oddeyri, [[Krossanes]], [[Glerá]], [[Kræklingahlíð]], Möðruvellir, [[Gásir]]. Austan megin fjarðar eru [[Eyvindarstaðir]], Gnúpufell, Hripkelstaðir, Þverá (seinna Munkaþverá með [[Munkaþverárklaustur]]), Uppsalir, [[Öngulsstaðir]], Garðsárdalur, Ytri-Þverá (seinna Þverá), Fiskilækur, Kaupangur, Bíldsárskarð, Varðgjá, Sigluvík, Svalbarð.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Brynjólfur Jónsson|year=1906|title=Rannsókn í Norðurlandi sumarið 1905|journal=Árbók Hins íslenzka fornleifafélags|volume=21|number=1|pp=3-27|url=https://timarit.is/page/2047532}}&lt;/ref&gt;

Bæjarnafnið Kaupangur í Eyjafirði er líklegast dregið af bænum Kaupangi sem [[Ólafur Tryggvason]] stofnaði (einnig kallaður [[Niðarós]] eða [[Þrándheimur]]) og oft er getið í [[Heimskringla|Heimskringlu]] og [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]], sem var mikilvægur verslunarstaður í [[Noregur|Noregi]] á [[víkingaöld]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newspapers.com/article/-the-city-of-kaupang-nidarnesnidaros/13081100/|title=The city of Kaupang, Nidarnes/Nidaros|website=Newspapers - Ancestry|publisher=The Saint Paul Globe|date=17. september 1897}}&lt;/ref&gt; Nafnið kann einnig að koma frá Kaupangi við [[Sognfjörður|Sognfjörð]] þaðan sem Þórunn hyrna var ættuð.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Norsk örnefni á Íslandi og torræð örnefni í Eyjafirði|website=Árnastofnun|date=22. janúar 2019|url=https://www.arnastofnun.is/is/utgafa-og-gagnasofn/pistlar/norsk-ornefni-islandi-og-torraed-ornefni-i-eyjafirdi}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{cite web|title=Víga-Glúms saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/vigaglum.htm}}
* {{cite web|title=Ljósvetninga saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/ljosvetn.htm}}

[[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]]
[[Flokkur:Eyjafjörður]]</text>
      <sha1>71l0wt3mpgkwv1tf2q8v0jwrdnxm565</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975921</id>
      <parentid>1975920</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:03:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1975921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8929" sha1="kluot8xschaf0gkv3wymoztzxd28nee" xml:space="preserve">[[File:Mourning (5966953239).jpg|thumb|Helgi magri, stytta á Akureyri.]]
'''Helgi magri Eyvindarson''' var [[landnámsmaður]], sem nam land í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. Hann var [[Kristni|kristinn]] og bjó á [[Kristnes]]i. Landnám hans var sagt það stærsta á Íslandi, og frá honum og konu hans, [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], rakin mikil ætt. Helgi var í ''[[Landnáma|Landnámu]]'' sagður af sænskum og írskum konungsættum; barnabarn [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals Írakonungs]].

Í öðrum kafla ''[[Íslendingabók]]ar'' er sagt frá fjórum landnámsmönnum; einum í hverjum landsfjórðungi: [[Hrollaugur Rögnvaldsson|Hrollaugi Rögnvaldssyni]] á Síðu, [[Ketilbjörn gamli|Ketilbirni gamla]] í Mosfellsdal, [[Auður djúpúðga Ketilsdóttir|Auði djúpúðgu]] í Breiðafirði, og Helga magra í Eyjafirði. Í viðauka eru ættir biskupa og höfðingja á Íslandi á 12. öld svo raktar til þessa fólks.&lt;ref name=&quot;gunnar&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;islendingabok&quot;&gt;{{cite web|title=Íslendingabók, 2. kafli|author=Ari fróði Þorgilsson|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/%C3%8Dslendingab%C3%B3k}}&lt;/ref&gt;

Þann [[20. júní]] árið [[1890]] var 1000 ára afmælis landnáms Helga minnst með [[Héraðshátíð Eyfirðinga]] á [[Akureyri]]. Þar var frumflutt leikritið ''Helgi magri'' eftir [[Matthías Jochumsson]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|2289990|Hjeraðshátíð Eyfirðinga|blað=Norðurljósið|dags=7. júlí 1890|bls=1}}&lt;/ref&gt;

== Ævi ==
Faðir Helga var Eyvindur austmaður Bjarnarson, fæddur á [[Gautland]]i í [[Svíþjóð]]. Björn faðir Eyvindar deildi við Sigfast mág Sölvars Gautakonungs, brenndi hann inni og fór að því búnu til Noregs, fyrst til Gríms hersis en þá Öndótts kráku á Ögðum.&lt;ref name=&quot;landnama&quot;&gt;{{cite web|title=Landnáma (Sturlubók) III:66|website=Wikisource|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/Landn%C3%A1mab%C3%B3k/66._kafli}}&lt;/ref&gt; Á sumrum fór Björn í vesturvíking. Móðir Eyvindar var Hlíf dóttir Hrólfs Ingjaldssonar Fróðasonar konungs. Kona Eyvindar var Rafarta dóttir [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals]] Írakonungs. Önnur dóttir Kjarvals var Kormlöð móðir Þorgríms Grímólfssonar sem var aftur bróðursonur [[Álfur egðski|Álfs egðska]]. Sonur Þorgríms var Eyvindur faðir Össurar er átti Beru dóttur [[Egill Skalla-Grímsson|Egils Grímssonar]]. Björgu systur Helga átti [[Úlfur skjálgi Högnason]]. 
=== Æska í Suðureyjum ===
Helgi var fæddur á [[Írland]]i. Eyvindur og Rafarta létu Helga í fóstur í [[Suðureyjar|Suðureyjum]] þegar hann var barn að aldri, en þegar þau komu að sækja hann tveimur vetrum seinna hafði hann verið sveltur svo að þau þekktu hann ekki. Eftir það var hann kallaður Helgi magri.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann varð virðingarmaður mikill er hann fullorðnaðist. Hann kvæntist [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], dóttur [[Ketill flatnefur|Ketils flatnefs]], og áttu þau mörg börn.
=== Landnám í Eyjafirði ===
Helgi hafði tekið kristni, en var blendinn í trúnni og hét á [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]] til sjóferða og harðræða.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann ákvað að fara til [[Ísland]]s með konu sína og börn og nema þar land, til að lifa í friðsemd og viðhafa kristin gildi. Þegar hann sá til lands hét hann á Þór að vísa sér til lands og sigldi [[knörr]]um sínum norður um land og inn í [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] á [[Norðurland]]i. Þá gekk sjór lengra inn í fjörðinn en nú er og því var sjófært innar í firðinum. 

Helgi dvaldi um vetur við Bíldsá í Kaupangi, þar sem gott útsýni er yfir fjörðinn. Sagt er að þegar hann flutti með fjölskyldu sína, hafi Þórunn kona hans orðið léttari í Þórunnareyju í kvíslum [[Eyjafjarðará]]r, skammt frá þar sem Bíldsá rennur í Eyjafjarðará, og þar hafi hún alið dóttur sem kölluð var Þorbjörg hólmasól, með vísan í hólma í ánni. [[Vaðlaheiði]] dregur nafn sitt að í firðinum var hægt að fara yfir á vaði, þar voru svokallaðir vaðlar, mikið grynni þar sem vatn rann fram, var að hægt var að vaða þar yfir (sbr. vöðlur og Vöðlaþing). Vaðlarnir eru enn til en hafa færst utar í fjörðinn út af framburði Eyjafjarðarár. Svo fór að Helgi settist að á Kristnesi, sennilega vegna jarðhita og nam allan Eyjafjörð.  

Landnám Helga var það stærsta á Ísland, stærra en landnám [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]].&lt;ref name=&quot;gunnar&quot;&gt;{{vísindavefurinn|70038|Getið þið sagt mér eitthvað um Helga magra?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=9.11.2015}}&lt;/ref&gt; Það var það stórt að margir landnámsmenn á Íslandi sem síðar komu fengu land hjá honum, auk þess sem börn hans og aðrir ættingjar fengu hluta af landnámi hans. 

=== Afkomendur ===
Synir Helga magra voru [[Hrólfur Helgason|Hrólfur]] á Gnúpufelli er eignaðist [[Helgi Hrólfsson|Helga Hrólfsson]] og [[Ingjaldur Helgason|Ingjaldur]] á Efri-Þverá en dætur hans voru, Helga, kona [[Auðunn rotinn Þórólfsson|Auðuns rotins Þórólfssonar]], Hlíf kona [[Þorgeir Þórðarson|Þorgeirs Þórðarsonar]], Þórhildur kona [[Auðólfur (landnámsmaður)|Auðólfs]] landnámsmanns í [[Öxnadalur|Öxnadal]], Þóra kona [[Gunnar Úlfljótsson|Gunnars]] sonar [[Úlfljótur (lögsögumaður)|Úlfljóts]] lögsögumanns, Ingunn kona [[Hámundur heljarskinn Hjörsson|Hámundar heljarskinns]] og Þorbjörg hólmasól kona [[Böðólfur Grímsson|Böðólfs Grímssonar]].

== Örnefni ==
Landnám Helga hófst við Galtarhamar, sem nú heitir Festarklettur, nálægt [[Bíldsá]], sem nú kallast [[Kaupangur (Eyjafirði)|Kaupangur]]. Festarklettur er við Knarrarberg, kennt við knerri sem voru lagðir við festar á Festarkletti á landnámsöld. Galtarhamar dregur nafn sitt aftur til [[svín|galtar]] Helga. Einn gölturinn var hvítur með svarta bletti, sem kallast að vera bíldóttur eða bíldur. Sagan segir að gölturinn Bíldur hafi drepist í ánni við bæinn. Því sé áin enn í dag kölluð Bíldsá.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Arnór Bliki Hallmundsson|title=Hús dagsins: Kaupangur|website=Blog.is|date=19.7.2023|url=https://arnorbl.blog.is/blog/arnorbl/entry/2292303/}}&lt;/ref&gt; Munnmæli um að örnefni tengt gelti Helga væri í Eyjafirði kann einnig að hafa skýrt nafnið [[Sölvadalur]], en Sölvi (fölgulur) er nafn á gelti.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Upphaf byggðar við Eyjafjörð|date=31. ágúst 2023|website=Vikublaðið|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/upphaf-byggdar-vid-eyjafjord}}&lt;/ref&gt;

Nöfn bújarða og kennileita í Eyjafirði hafa mikið til haldið sér, vestan megin fjarðar eru til dæmis [[Grund (Eyjafjarðarsveit)|Grund]], [[Espihóll]], Stokkahlaðir, Merkigil, [[Hrafnagil]], Kroppur, [[Kristnes]], Naust, Hlíð, [[Akureyri]], Oddeyri, [[Krossanes]], [[Glerá]], [[Kræklingahlíð]], Möðruvellir, [[Gásir]]. Austan megin fjarðar eru [[Eyvindarstaðir]], Gnúpufell, Hripkelstaðir, Þverá (seinna Munkaþverá með [[Munkaþverárklaustur]]), Uppsalir, [[Öngulsstaðir]], Garðsárdalur, Ytri-Þverá (seinna Þverá), Fiskilækur, Kaupangur, Bíldsárskarð, Varðgjá, Sigluvík, Svalbarð.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Brynjólfur Jónsson|year=1906|title=Rannsókn í Norðurlandi sumarið 1905|journal=Árbók Hins íslenzka fornleifafélags|volume=21|number=1|pp=3-27|url=https://timarit.is/page/2047532}}&lt;/ref&gt;

Bæjarnafnið Kaupangur í Eyjafirði er líklegast dregið af bænum Kaupangi sem [[Ólafur Tryggvason]] stofnaði (einnig kallaður [[Niðarós]] eða [[Þrándheimur]]) og oft er getið í [[Heimskringla|Heimskringlu]] og [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]], sem var mikilvægur verslunarstaður í [[Noregur|Noregi]] á [[víkingaöld]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newspapers.com/article/-the-city-of-kaupang-nidarnesnidaros/13081100/|title=The city of Kaupang, Nidarnes/Nidaros|website=Newspapers - Ancestry|publisher=The Saint Paul Globe|date=17. september 1897}}&lt;/ref&gt; Nafnið kann einnig að koma frá Kaupangi við [[Sognfjörður|Sognfjörð]] þaðan sem Þórunn hyrna var ættuð.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Norsk örnefni á Íslandi og torræð örnefni í Eyjafirði|website=Árnastofnun|date=22. janúar 2019|url=https://www.arnastofnun.is/is/utgafa-og-gagnasofn/pistlar/norsk-ornefni-islandi-og-torraed-ornefni-i-eyjafirdi}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{cite web|title=Víga-Glúms saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/vigaglum.htm}}
* {{cite web|title=Ljósvetninga saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/ljosvetn.htm}}

[[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]]
[[Flokkur:Eyjafjörður]]</text>
      <sha1>kluot8xschaf0gkv3wymoztzxd28nee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975922</id>
      <parentid>1975921</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:03:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heimildir */</comment>
      <origin>1975922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8783" sha1="1g2wrptdooaaguug5cg49rr6hm4wk2q" xml:space="preserve">[[File:Mourning (5966953239).jpg|thumb|Helgi magri, stytta á Akureyri.]]
'''Helgi magri Eyvindarson''' var [[landnámsmaður]], sem nam land í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. Hann var [[Kristni|kristinn]] og bjó á [[Kristnes]]i. Landnám hans var sagt það stærsta á Íslandi, og frá honum og konu hans, [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], rakin mikil ætt. Helgi var í ''[[Landnáma|Landnámu]]'' sagður af sænskum og írskum konungsættum; barnabarn [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals Írakonungs]].

Í öðrum kafla ''[[Íslendingabók]]ar'' er sagt frá fjórum landnámsmönnum; einum í hverjum landsfjórðungi: [[Hrollaugur Rögnvaldsson|Hrollaugi Rögnvaldssyni]] á Síðu, [[Ketilbjörn gamli|Ketilbirni gamla]] í Mosfellsdal, [[Auður djúpúðga Ketilsdóttir|Auði djúpúðgu]] í Breiðafirði, og Helga magra í Eyjafirði. Í viðauka eru ættir biskupa og höfðingja á Íslandi á 12. öld svo raktar til þessa fólks.&lt;ref name=&quot;gunnar&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;islendingabok&quot;&gt;{{cite web|title=Íslendingabók, 2. kafli|author=Ari fróði Þorgilsson|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/%C3%8Dslendingab%C3%B3k}}&lt;/ref&gt;

Þann [[20. júní]] árið [[1890]] var 1000 ára afmælis landnáms Helga minnst með [[Héraðshátíð Eyfirðinga]] á [[Akureyri]]. Þar var frumflutt leikritið ''Helgi magri'' eftir [[Matthías Jochumsson]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|2289990|Hjeraðshátíð Eyfirðinga|blað=Norðurljósið|dags=7. júlí 1890|bls=1}}&lt;/ref&gt;

== Ævi ==
Faðir Helga var Eyvindur austmaður Bjarnarson, fæddur á [[Gautland]]i í [[Svíþjóð]]. Björn faðir Eyvindar deildi við Sigfast mág Sölvars Gautakonungs, brenndi hann inni og fór að því búnu til Noregs, fyrst til Gríms hersis en þá Öndótts kráku á Ögðum.&lt;ref name=&quot;landnama&quot;&gt;{{cite web|title=Landnáma (Sturlubók) III:66|website=Wikisource|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/Landn%C3%A1mab%C3%B3k/66._kafli}}&lt;/ref&gt; Á sumrum fór Björn í vesturvíking. Móðir Eyvindar var Hlíf dóttir Hrólfs Ingjaldssonar Fróðasonar konungs. Kona Eyvindar var Rafarta dóttir [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals]] Írakonungs. Önnur dóttir Kjarvals var Kormlöð móðir Þorgríms Grímólfssonar sem var aftur bróðursonur [[Álfur egðski|Álfs egðska]]. Sonur Þorgríms var Eyvindur faðir Össurar er átti Beru dóttur [[Egill Skalla-Grímsson|Egils Grímssonar]]. Björgu systur Helga átti [[Úlfur skjálgi Högnason]]. 
=== Æska í Suðureyjum ===
Helgi var fæddur á [[Írland]]i. Eyvindur og Rafarta létu Helga í fóstur í [[Suðureyjar|Suðureyjum]] þegar hann var barn að aldri, en þegar þau komu að sækja hann tveimur vetrum seinna hafði hann verið sveltur svo að þau þekktu hann ekki. Eftir það var hann kallaður Helgi magri.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann varð virðingarmaður mikill er hann fullorðnaðist. Hann kvæntist [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], dóttur [[Ketill flatnefur|Ketils flatnefs]], og áttu þau mörg börn.
=== Landnám í Eyjafirði ===
Helgi hafði tekið kristni, en var blendinn í trúnni og hét á [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]] til sjóferða og harðræða.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann ákvað að fara til [[Ísland]]s með konu sína og börn og nema þar land, til að lifa í friðsemd og viðhafa kristin gildi. Þegar hann sá til lands hét hann á Þór að vísa sér til lands og sigldi [[knörr]]um sínum norður um land og inn í [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] á [[Norðurland]]i. Þá gekk sjór lengra inn í fjörðinn en nú er og því var sjófært innar í firðinum. 

Helgi dvaldi um vetur við Bíldsá í Kaupangi, þar sem gott útsýni er yfir fjörðinn. Sagt er að þegar hann flutti með fjölskyldu sína, hafi Þórunn kona hans orðið léttari í Þórunnareyju í kvíslum [[Eyjafjarðará]]r, skammt frá þar sem Bíldsá rennur í Eyjafjarðará, og þar hafi hún alið dóttur sem kölluð var Þorbjörg hólmasól, með vísan í hólma í ánni. [[Vaðlaheiði]] dregur nafn sitt að í firðinum var hægt að fara yfir á vaði, þar voru svokallaðir vaðlar, mikið grynni þar sem vatn rann fram, var að hægt var að vaða þar yfir (sbr. vöðlur og Vöðlaþing). Vaðlarnir eru enn til en hafa færst utar í fjörðinn út af framburði Eyjafjarðarár. Svo fór að Helgi settist að á Kristnesi, sennilega vegna jarðhita og nam allan Eyjafjörð.  

Landnám Helga var það stærsta á Ísland, stærra en landnám [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]].&lt;ref name=&quot;gunnar&quot;&gt;{{vísindavefurinn|70038|Getið þið sagt mér eitthvað um Helga magra?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=9.11.2015}}&lt;/ref&gt; Það var það stórt að margir landnámsmenn á Íslandi sem síðar komu fengu land hjá honum, auk þess sem börn hans og aðrir ættingjar fengu hluta af landnámi hans. 

=== Afkomendur ===
Synir Helga magra voru [[Hrólfur Helgason|Hrólfur]] á Gnúpufelli er eignaðist [[Helgi Hrólfsson|Helga Hrólfsson]] og [[Ingjaldur Helgason|Ingjaldur]] á Efri-Þverá en dætur hans voru, Helga, kona [[Auðunn rotinn Þórólfsson|Auðuns rotins Þórólfssonar]], Hlíf kona [[Þorgeir Þórðarson|Þorgeirs Þórðarsonar]], Þórhildur kona [[Auðólfur (landnámsmaður)|Auðólfs]] landnámsmanns í [[Öxnadalur|Öxnadal]], Þóra kona [[Gunnar Úlfljótsson|Gunnars]] sonar [[Úlfljótur (lögsögumaður)|Úlfljóts]] lögsögumanns, Ingunn kona [[Hámundur heljarskinn Hjörsson|Hámundar heljarskinns]] og Þorbjörg hólmasól kona [[Böðólfur Grímsson|Böðólfs Grímssonar]].

== Örnefni ==
Landnám Helga hófst við Galtarhamar, sem nú heitir Festarklettur, nálægt [[Bíldsá]], sem nú kallast [[Kaupangur (Eyjafirði)|Kaupangur]]. Festarklettur er við Knarrarberg, kennt við knerri sem voru lagðir við festar á Festarkletti á landnámsöld. Galtarhamar dregur nafn sitt aftur til [[svín|galtar]] Helga. Einn gölturinn var hvítur með svarta bletti, sem kallast að vera bíldóttur eða bíldur. Sagan segir að gölturinn Bíldur hafi drepist í ánni við bæinn. Því sé áin enn í dag kölluð Bíldsá.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Arnór Bliki Hallmundsson|title=Hús dagsins: Kaupangur|website=Blog.is|date=19.7.2023|url=https://arnorbl.blog.is/blog/arnorbl/entry/2292303/}}&lt;/ref&gt; Munnmæli um að örnefni tengt gelti Helga væri í Eyjafirði kann einnig að hafa skýrt nafnið [[Sölvadalur]], en Sölvi (fölgulur) er nafn á gelti.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Upphaf byggðar við Eyjafjörð|date=31. ágúst 2023|website=Vikublaðið|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/upphaf-byggdar-vid-eyjafjord}}&lt;/ref&gt;

Nöfn bújarða og kennileita í Eyjafirði hafa mikið til haldið sér, vestan megin fjarðar eru til dæmis [[Grund (Eyjafjarðarsveit)|Grund]], [[Espihóll]], Stokkahlaðir, Merkigil, [[Hrafnagil]], Kroppur, [[Kristnes]], Naust, Hlíð, [[Akureyri]], Oddeyri, [[Krossanes]], [[Glerá]], [[Kræklingahlíð]], Möðruvellir, [[Gásir]]. Austan megin fjarðar eru [[Eyvindarstaðir]], Gnúpufell, Hripkelstaðir, Þverá (seinna Munkaþverá með [[Munkaþverárklaustur]]), Uppsalir, [[Öngulsstaðir]], Garðsárdalur, Ytri-Þverá (seinna Þverá), Fiskilækur, Kaupangur, Bíldsárskarð, Varðgjá, Sigluvík, Svalbarð.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Brynjólfur Jónsson|year=1906|title=Rannsókn í Norðurlandi sumarið 1905|journal=Árbók Hins íslenzka fornleifafélags|volume=21|number=1|pp=3-27|url=https://timarit.is/page/2047532}}&lt;/ref&gt;

Bæjarnafnið Kaupangur í Eyjafirði er líklegast dregið af bænum Kaupangi sem [[Ólafur Tryggvason]] stofnaði (einnig kallaður [[Niðarós]] eða [[Þrándheimur]]) og oft er getið í [[Heimskringla|Heimskringlu]] og [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]], sem var mikilvægur verslunarstaður í [[Noregur|Noregi]] á [[víkingaöld]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newspapers.com/article/-the-city-of-kaupang-nidarnesnidaros/13081100/|title=The city of Kaupang, Nidarnes/Nidaros|website=Newspapers - Ancestry|publisher=The Saint Paul Globe|date=17. september 1897}}&lt;/ref&gt; Nafnið kann einnig að koma frá Kaupangi við [[Sognfjörður|Sognfjörð]] þaðan sem Þórunn hyrna var ættuð.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Norsk örnefni á Íslandi og torræð örnefni í Eyjafirði|website=Árnastofnun|date=22. janúar 2019|url=https://www.arnastofnun.is/is/utgafa-og-gagnasofn/pistlar/norsk-ornefni-islandi-og-torraed-ornefni-i-eyjafirdi}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{cite web|title=Ljósvetninga saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/ljosvetn.htm}}

[[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]]
[[Flokkur:Eyjafjörður]]</text>
      <sha1>1g2wrptdooaaguug5cg49rr6hm4wk2q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975923</id>
      <parentid>1975922</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:04:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Afkomendur */</comment>
      <origin>1975923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8938" sha1="cj10j5yfl2n06dcjlepi25vxuhviwr0" xml:space="preserve">[[File:Mourning (5966953239).jpg|thumb|Helgi magri, stytta á Akureyri.]]
'''Helgi magri Eyvindarson''' var [[landnámsmaður]], sem nam land í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. Hann var [[Kristni|kristinn]] og bjó á [[Kristnes]]i. Landnám hans var sagt það stærsta á Íslandi, og frá honum og konu hans, [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], rakin mikil ætt. Helgi var í ''[[Landnáma|Landnámu]]'' sagður af sænskum og írskum konungsættum; barnabarn [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals Írakonungs]].

Í öðrum kafla ''[[Íslendingabók]]ar'' er sagt frá fjórum landnámsmönnum; einum í hverjum landsfjórðungi: [[Hrollaugur Rögnvaldsson|Hrollaugi Rögnvaldssyni]] á Síðu, [[Ketilbjörn gamli|Ketilbirni gamla]] í Mosfellsdal, [[Auður djúpúðga Ketilsdóttir|Auði djúpúðgu]] í Breiðafirði, og Helga magra í Eyjafirði. Í viðauka eru ættir biskupa og höfðingja á Íslandi á 12. öld svo raktar til þessa fólks.&lt;ref name=&quot;gunnar&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;islendingabok&quot;&gt;{{cite web|title=Íslendingabók, 2. kafli|author=Ari fróði Þorgilsson|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/%C3%8Dslendingab%C3%B3k}}&lt;/ref&gt;

Þann [[20. júní]] árið [[1890]] var 1000 ára afmælis landnáms Helga minnst með [[Héraðshátíð Eyfirðinga]] á [[Akureyri]]. Þar var frumflutt leikritið ''Helgi magri'' eftir [[Matthías Jochumsson]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|2289990|Hjeraðshátíð Eyfirðinga|blað=Norðurljósið|dags=7. júlí 1890|bls=1}}&lt;/ref&gt;

== Ævi ==
Faðir Helga var Eyvindur austmaður Bjarnarson, fæddur á [[Gautland]]i í [[Svíþjóð]]. Björn faðir Eyvindar deildi við Sigfast mág Sölvars Gautakonungs, brenndi hann inni og fór að því búnu til Noregs, fyrst til Gríms hersis en þá Öndótts kráku á Ögðum.&lt;ref name=&quot;landnama&quot;&gt;{{cite web|title=Landnáma (Sturlubók) III:66|website=Wikisource|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/Landn%C3%A1mab%C3%B3k/66._kafli}}&lt;/ref&gt; Á sumrum fór Björn í vesturvíking. Móðir Eyvindar var Hlíf dóttir Hrólfs Ingjaldssonar Fróðasonar konungs. Kona Eyvindar var Rafarta dóttir [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals]] Írakonungs. Önnur dóttir Kjarvals var Kormlöð móðir Þorgríms Grímólfssonar sem var aftur bróðursonur [[Álfur egðski|Álfs egðska]]. Sonur Þorgríms var Eyvindur faðir Össurar er átti Beru dóttur [[Egill Skalla-Grímsson|Egils Grímssonar]]. Björgu systur Helga átti [[Úlfur skjálgi Högnason]]. 
=== Æska í Suðureyjum ===
Helgi var fæddur á [[Írland]]i. Eyvindur og Rafarta létu Helga í fóstur í [[Suðureyjar|Suðureyjum]] þegar hann var barn að aldri, en þegar þau komu að sækja hann tveimur vetrum seinna hafði hann verið sveltur svo að þau þekktu hann ekki. Eftir það var hann kallaður Helgi magri.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann varð virðingarmaður mikill er hann fullorðnaðist. Hann kvæntist [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], dóttur [[Ketill flatnefur|Ketils flatnefs]], og áttu þau mörg börn.
=== Landnám í Eyjafirði ===
Helgi hafði tekið kristni, en var blendinn í trúnni og hét á [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]] til sjóferða og harðræða.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann ákvað að fara til [[Ísland]]s með konu sína og börn og nema þar land, til að lifa í friðsemd og viðhafa kristin gildi. Þegar hann sá til lands hét hann á Þór að vísa sér til lands og sigldi [[knörr]]um sínum norður um land og inn í [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] á [[Norðurland]]i. Þá gekk sjór lengra inn í fjörðinn en nú er og því var sjófært innar í firðinum. 

Helgi dvaldi um vetur við Bíldsá í Kaupangi, þar sem gott útsýni er yfir fjörðinn. Sagt er að þegar hann flutti með fjölskyldu sína, hafi Þórunn kona hans orðið léttari í Þórunnareyju í kvíslum [[Eyjafjarðará]]r, skammt frá þar sem Bíldsá rennur í Eyjafjarðará, og þar hafi hún alið dóttur sem kölluð var Þorbjörg hólmasól, með vísan í hólma í ánni. [[Vaðlaheiði]] dregur nafn sitt að í firðinum var hægt að fara yfir á vaði, þar voru svokallaðir vaðlar, mikið grynni þar sem vatn rann fram, var að hægt var að vaða þar yfir (sbr. vöðlur og Vöðlaþing). Vaðlarnir eru enn til en hafa færst utar í fjörðinn út af framburði Eyjafjarðarár. Svo fór að Helgi settist að á Kristnesi, sennilega vegna jarðhita og nam allan Eyjafjörð.  

Landnám Helga var það stærsta á Ísland, stærra en landnám [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]].&lt;ref name=&quot;gunnar&quot;&gt;{{vísindavefurinn|70038|Getið þið sagt mér eitthvað um Helga magra?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=9.11.2015}}&lt;/ref&gt; Það var það stórt að margir landnámsmenn á Íslandi sem síðar komu fengu land hjá honum, auk þess sem börn hans og aðrir ættingjar fengu hluta af landnámi hans. 

=== Afkomendur ===
Synir Helga magra voru [[Hrólfur Helgason|Hrólfur]] á Gnúpufelli er eignaðist [[Helgi Hrólfsson|Helga Hrólfsson]] og [[Ingjaldur Helgason|Ingjaldur]] á Efri-Þverá,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Víga-Glúms saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/vigaglum.htm}}&lt;/ref&gt; en dætur hans voru, Helga, kona [[Auðunn rotinn Þórólfsson|Auðuns rotins Þórólfssonar]], Hlíf kona [[Þorgeir Þórðarson|Þorgeirs Þórðarsonar]], Þórhildur kona [[Auðólfur (landnámsmaður)|Auðólfs]] landnámsmanns í [[Öxnadalur|Öxnadal]], Þóra kona [[Gunnar Úlfljótsson|Gunnars]] sonar [[Úlfljótur (lögsögumaður)|Úlfljóts]] lögsögumanns, Ingunn kona [[Hámundur heljarskinn Hjörsson|Hámundar heljarskinns]] og Þorbjörg hólmasól kona [[Böðólfur Grímsson|Böðólfs Grímssonar]].

== Örnefni ==
Landnám Helga hófst við Galtarhamar, sem nú heitir Festarklettur, nálægt [[Bíldsá]], sem nú kallast [[Kaupangur (Eyjafirði)|Kaupangur]]. Festarklettur er við Knarrarberg, kennt við knerri sem voru lagðir við festar á Festarkletti á landnámsöld. Galtarhamar dregur nafn sitt aftur til [[svín|galtar]] Helga. Einn gölturinn var hvítur með svarta bletti, sem kallast að vera bíldóttur eða bíldur. Sagan segir að gölturinn Bíldur hafi drepist í ánni við bæinn. Því sé áin enn í dag kölluð Bíldsá.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Arnór Bliki Hallmundsson|title=Hús dagsins: Kaupangur|website=Blog.is|date=19.7.2023|url=https://arnorbl.blog.is/blog/arnorbl/entry/2292303/}}&lt;/ref&gt; Munnmæli um að örnefni tengt gelti Helga væri í Eyjafirði kann einnig að hafa skýrt nafnið [[Sölvadalur]], en Sölvi (fölgulur) er nafn á gelti.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Upphaf byggðar við Eyjafjörð|date=31. ágúst 2023|website=Vikublaðið|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/upphaf-byggdar-vid-eyjafjord}}&lt;/ref&gt;

Nöfn bújarða og kennileita í Eyjafirði hafa mikið til haldið sér, vestan megin fjarðar eru til dæmis [[Grund (Eyjafjarðarsveit)|Grund]], [[Espihóll]], Stokkahlaðir, Merkigil, [[Hrafnagil]], Kroppur, [[Kristnes]], Naust, Hlíð, [[Akureyri]], Oddeyri, [[Krossanes]], [[Glerá]], [[Kræklingahlíð]], Möðruvellir, [[Gásir]]. Austan megin fjarðar eru [[Eyvindarstaðir]], Gnúpufell, Hripkelstaðir, Þverá (seinna Munkaþverá með [[Munkaþverárklaustur]]), Uppsalir, [[Öngulsstaðir]], Garðsárdalur, Ytri-Þverá (seinna Þverá), Fiskilækur, Kaupangur, Bíldsárskarð, Varðgjá, Sigluvík, Svalbarð.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Brynjólfur Jónsson|year=1906|title=Rannsókn í Norðurlandi sumarið 1905|journal=Árbók Hins íslenzka fornleifafélags|volume=21|number=1|pp=3-27|url=https://timarit.is/page/2047532}}&lt;/ref&gt;

Bæjarnafnið Kaupangur í Eyjafirði er líklegast dregið af bænum Kaupangi sem [[Ólafur Tryggvason]] stofnaði (einnig kallaður [[Niðarós]] eða [[Þrándheimur]]) og oft er getið í [[Heimskringla|Heimskringlu]] og [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]], sem var mikilvægur verslunarstaður í [[Noregur|Noregi]] á [[víkingaöld]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newspapers.com/article/-the-city-of-kaupang-nidarnesnidaros/13081100/|title=The city of Kaupang, Nidarnes/Nidaros|website=Newspapers - Ancestry|publisher=The Saint Paul Globe|date=17. september 1897}}&lt;/ref&gt; Nafnið kann einnig að koma frá Kaupangi við [[Sognfjörður|Sognfjörð]] þaðan sem Þórunn hyrna var ættuð.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Norsk örnefni á Íslandi og torræð örnefni í Eyjafirði|website=Árnastofnun|date=22. janúar 2019|url=https://www.arnastofnun.is/is/utgafa-og-gagnasofn/pistlar/norsk-ornefni-islandi-og-torraed-ornefni-i-eyjafirdi}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{cite web|title=Ljósvetninga saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/ljosvetn.htm}}

[[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]]
[[Flokkur:Eyjafjörður]]</text>
      <sha1>cj10j5yfl2n06dcjlepi25vxuhviwr0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975924</id>
      <parentid>1975923</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heimildir */</comment>
      <origin>1975924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8774" sha1="6cjmnn8epmzhyrghwun7ypbll6oqo4d" xml:space="preserve">[[File:Mourning (5966953239).jpg|thumb|Helgi magri, stytta á Akureyri.]]
'''Helgi magri Eyvindarson''' var [[landnámsmaður]], sem nam land í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. Hann var [[Kristni|kristinn]] og bjó á [[Kristnes]]i. Landnám hans var sagt það stærsta á Íslandi, og frá honum og konu hans, [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], rakin mikil ætt. Helgi var í ''[[Landnáma|Landnámu]]'' sagður af sænskum og írskum konungsættum; barnabarn [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals Írakonungs]].

Í öðrum kafla ''[[Íslendingabók]]ar'' er sagt frá fjórum landnámsmönnum; einum í hverjum landsfjórðungi: [[Hrollaugur Rögnvaldsson|Hrollaugi Rögnvaldssyni]] á Síðu, [[Ketilbjörn gamli|Ketilbirni gamla]] í Mosfellsdal, [[Auður djúpúðga Ketilsdóttir|Auði djúpúðgu]] í Breiðafirði, og Helga magra í Eyjafirði. Í viðauka eru ættir biskupa og höfðingja á Íslandi á 12. öld svo raktar til þessa fólks.&lt;ref name=&quot;gunnar&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;islendingabok&quot;&gt;{{cite web|title=Íslendingabók, 2. kafli|author=Ari fróði Þorgilsson|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/%C3%8Dslendingab%C3%B3k}}&lt;/ref&gt;

Þann [[20. júní]] árið [[1890]] var 1000 ára afmælis landnáms Helga minnst með [[Héraðshátíð Eyfirðinga]] á [[Akureyri]]. Þar var frumflutt leikritið ''Helgi magri'' eftir [[Matthías Jochumsson]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|2289990|Hjeraðshátíð Eyfirðinga|blað=Norðurljósið|dags=7. júlí 1890|bls=1}}&lt;/ref&gt;

== Ævi ==
Faðir Helga var Eyvindur austmaður Bjarnarson, fæddur á [[Gautland]]i í [[Svíþjóð]]. Björn faðir Eyvindar deildi við Sigfast mág Sölvars Gautakonungs, brenndi hann inni og fór að því búnu til Noregs, fyrst til Gríms hersis en þá Öndótts kráku á Ögðum.&lt;ref name=&quot;landnama&quot;&gt;{{cite web|title=Landnáma (Sturlubók) III:66|website=Wikisource|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/Landn%C3%A1mab%C3%B3k/66._kafli}}&lt;/ref&gt; Á sumrum fór Björn í vesturvíking. Móðir Eyvindar var Hlíf dóttir Hrólfs Ingjaldssonar Fróðasonar konungs. Kona Eyvindar var Rafarta dóttir [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals]] Írakonungs. Önnur dóttir Kjarvals var Kormlöð móðir Þorgríms Grímólfssonar sem var aftur bróðursonur [[Álfur egðski|Álfs egðska]]. Sonur Þorgríms var Eyvindur faðir Össurar er átti Beru dóttur [[Egill Skalla-Grímsson|Egils Grímssonar]]. Björgu systur Helga átti [[Úlfur skjálgi Högnason]]. 
=== Æska í Suðureyjum ===
Helgi var fæddur á [[Írland]]i. Eyvindur og Rafarta létu Helga í fóstur í [[Suðureyjar|Suðureyjum]] þegar hann var barn að aldri, en þegar þau komu að sækja hann tveimur vetrum seinna hafði hann verið sveltur svo að þau þekktu hann ekki. Eftir það var hann kallaður Helgi magri.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann varð virðingarmaður mikill er hann fullorðnaðist. Hann kvæntist [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], dóttur [[Ketill flatnefur|Ketils flatnefs]], og áttu þau mörg börn.
=== Landnám í Eyjafirði ===
Helgi hafði tekið kristni, en var blendinn í trúnni og hét á [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]] til sjóferða og harðræða.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann ákvað að fara til [[Ísland]]s með konu sína og börn og nema þar land, til að lifa í friðsemd og viðhafa kristin gildi. Þegar hann sá til lands hét hann á Þór að vísa sér til lands og sigldi [[knörr]]um sínum norður um land og inn í [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] á [[Norðurland]]i. Þá gekk sjór lengra inn í fjörðinn en nú er og því var sjófært innar í firðinum. 

Helgi dvaldi um vetur við Bíldsá í Kaupangi, þar sem gott útsýni er yfir fjörðinn. Sagt er að þegar hann flutti með fjölskyldu sína, hafi Þórunn kona hans orðið léttari í Þórunnareyju í kvíslum [[Eyjafjarðará]]r, skammt frá þar sem Bíldsá rennur í Eyjafjarðará, og þar hafi hún alið dóttur sem kölluð var Þorbjörg hólmasól, með vísan í hólma í ánni. [[Vaðlaheiði]] dregur nafn sitt að í firðinum var hægt að fara yfir á vaði, þar voru svokallaðir vaðlar, mikið grynni þar sem vatn rann fram, var að hægt var að vaða þar yfir (sbr. vöðlur og Vöðlaþing). Vaðlarnir eru enn til en hafa færst utar í fjörðinn út af framburði Eyjafjarðarár. Svo fór að Helgi settist að á Kristnesi, sennilega vegna jarðhita og nam allan Eyjafjörð.  

Landnám Helga var það stærsta á Ísland, stærra en landnám [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]].&lt;ref name=&quot;gunnar&quot;&gt;{{vísindavefurinn|70038|Getið þið sagt mér eitthvað um Helga magra?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=9.11.2015}}&lt;/ref&gt; Það var það stórt að margir landnámsmenn á Íslandi sem síðar komu fengu land hjá honum, auk þess sem börn hans og aðrir ættingjar fengu hluta af landnámi hans. 

=== Afkomendur ===
Synir Helga magra voru [[Hrólfur Helgason|Hrólfur]] á Gnúpufelli er eignaðist [[Helgi Hrólfsson|Helga Hrólfsson]] og [[Ingjaldur Helgason|Ingjaldur]] á Efri-Þverá,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Víga-Glúms saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/vigaglum.htm}}&lt;/ref&gt; en dætur hans voru, Helga, kona [[Auðunn rotinn Þórólfsson|Auðuns rotins Þórólfssonar]], Hlíf kona [[Þorgeir Þórðarson|Þorgeirs Þórðarsonar]], Þórhildur kona [[Auðólfur (landnámsmaður)|Auðólfs]] landnámsmanns í [[Öxnadalur|Öxnadal]], Þóra kona [[Gunnar Úlfljótsson|Gunnars]] sonar [[Úlfljótur (lögsögumaður)|Úlfljóts]] lögsögumanns, Ingunn kona [[Hámundur heljarskinn Hjörsson|Hámundar heljarskinns]] og Þorbjörg hólmasól kona [[Böðólfur Grímsson|Böðólfs Grímssonar]].

== Örnefni ==
Landnám Helga hófst við Galtarhamar, sem nú heitir Festarklettur, nálægt [[Bíldsá]], sem nú kallast [[Kaupangur (Eyjafirði)|Kaupangur]]. Festarklettur er við Knarrarberg, kennt við knerri sem voru lagðir við festar á Festarkletti á landnámsöld. Galtarhamar dregur nafn sitt aftur til [[svín|galtar]] Helga. Einn gölturinn var hvítur með svarta bletti, sem kallast að vera bíldóttur eða bíldur. Sagan segir að gölturinn Bíldur hafi drepist í ánni við bæinn. Því sé áin enn í dag kölluð Bíldsá.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Arnór Bliki Hallmundsson|title=Hús dagsins: Kaupangur|website=Blog.is|date=19.7.2023|url=https://arnorbl.blog.is/blog/arnorbl/entry/2292303/}}&lt;/ref&gt; Munnmæli um að örnefni tengt gelti Helga væri í Eyjafirði kann einnig að hafa skýrt nafnið [[Sölvadalur]], en Sölvi (fölgulur) er nafn á gelti.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Upphaf byggðar við Eyjafjörð|date=31. ágúst 2023|website=Vikublaðið|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/upphaf-byggdar-vid-eyjafjord}}&lt;/ref&gt;

Nöfn bújarða og kennileita í Eyjafirði hafa mikið til haldið sér, vestan megin fjarðar eru til dæmis [[Grund (Eyjafjarðarsveit)|Grund]], [[Espihóll]], Stokkahlaðir, Merkigil, [[Hrafnagil]], Kroppur, [[Kristnes]], Naust, Hlíð, [[Akureyri]], Oddeyri, [[Krossanes]], [[Glerá]], [[Kræklingahlíð]], Möðruvellir, [[Gásir]]. Austan megin fjarðar eru [[Eyvindarstaðir]], Gnúpufell, Hripkelstaðir, Þverá (seinna Munkaþverá með [[Munkaþverárklaustur]]), Uppsalir, [[Öngulsstaðir]], Garðsárdalur, Ytri-Þverá (seinna Þverá), Fiskilækur, Kaupangur, Bíldsárskarð, Varðgjá, Sigluvík, Svalbarð.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Brynjólfur Jónsson|year=1906|title=Rannsókn í Norðurlandi sumarið 1905|journal=Árbók Hins íslenzka fornleifafélags|volume=21|number=1|pp=3-27|url=https://timarit.is/page/2047532}}&lt;/ref&gt;

Bæjarnafnið Kaupangur í Eyjafirði er líklegast dregið af bænum Kaupangi sem [[Ólafur Tryggvason]] stofnaði (einnig kallaður [[Niðarós]] eða [[Þrándheimur]]) og oft er getið í [[Heimskringla|Heimskringlu]] og [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]], sem var mikilvægur verslunarstaður í [[Noregur|Noregi]] á [[víkingaöld]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newspapers.com/article/-the-city-of-kaupang-nidarnesnidaros/13081100/|title=The city of Kaupang, Nidarnes/Nidaros|website=Newspapers - Ancestry|publisher=The Saint Paul Globe|date=17. september 1897}}&lt;/ref&gt; Nafnið kann einnig að koma frá Kaupangi við [[Sognfjörður|Sognfjörð]] þaðan sem Þórunn hyrna var ættuð.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Norsk örnefni á Íslandi og torræð örnefni í Eyjafirði|website=Árnastofnun|date=22. janúar 2019|url=https://www.arnastofnun.is/is/utgafa-og-gagnasofn/pistlar/norsk-ornefni-islandi-og-torraed-ornefni-i-eyjafirdi}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

[[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]]
[[Flokkur:Eyjafjörður]]</text>
      <sha1>6cjmnn8epmzhyrghwun7ypbll6oqo4d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975925</id>
      <parentid>1975924</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:05:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Afkomendur */</comment>
      <origin>1975925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8930" sha1="4zsqpqz7sa11atv2mlf4sulthil3486" xml:space="preserve">[[File:Mourning (5966953239).jpg|thumb|Helgi magri, stytta á Akureyri.]]
'''Helgi magri Eyvindarson''' var [[landnámsmaður]], sem nam land í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. Hann var [[Kristni|kristinn]] og bjó á [[Kristnes]]i. Landnám hans var sagt það stærsta á Íslandi, og frá honum og konu hans, [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], rakin mikil ætt. Helgi var í ''[[Landnáma|Landnámu]]'' sagður af sænskum og írskum konungsættum; barnabarn [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals Írakonungs]].

Í öðrum kafla ''[[Íslendingabók]]ar'' er sagt frá fjórum landnámsmönnum; einum í hverjum landsfjórðungi: [[Hrollaugur Rögnvaldsson|Hrollaugi Rögnvaldssyni]] á Síðu, [[Ketilbjörn gamli|Ketilbirni gamla]] í Mosfellsdal, [[Auður djúpúðga Ketilsdóttir|Auði djúpúðgu]] í Breiðafirði, og Helga magra í Eyjafirði. Í viðauka eru ættir biskupa og höfðingja á Íslandi á 12. öld svo raktar til þessa fólks.&lt;ref name=&quot;gunnar&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;islendingabok&quot;&gt;{{cite web|title=Íslendingabók, 2. kafli|author=Ari fróði Þorgilsson|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/%C3%8Dslendingab%C3%B3k}}&lt;/ref&gt;

Þann [[20. júní]] árið [[1890]] var 1000 ára afmælis landnáms Helga minnst með [[Héraðshátíð Eyfirðinga]] á [[Akureyri]]. Þar var frumflutt leikritið ''Helgi magri'' eftir [[Matthías Jochumsson]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|2289990|Hjeraðshátíð Eyfirðinga|blað=Norðurljósið|dags=7. júlí 1890|bls=1}}&lt;/ref&gt;

== Ævi ==
Faðir Helga var Eyvindur austmaður Bjarnarson, fæddur á [[Gautland]]i í [[Svíþjóð]]. Björn faðir Eyvindar deildi við Sigfast mág Sölvars Gautakonungs, brenndi hann inni og fór að því búnu til Noregs, fyrst til Gríms hersis en þá Öndótts kráku á Ögðum.&lt;ref name=&quot;landnama&quot;&gt;{{cite web|title=Landnáma (Sturlubók) III:66|website=Wikisource|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/Landn%C3%A1mab%C3%B3k/66._kafli}}&lt;/ref&gt; Á sumrum fór Björn í vesturvíking. Móðir Eyvindar var Hlíf dóttir Hrólfs Ingjaldssonar Fróðasonar konungs. Kona Eyvindar var Rafarta dóttir [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals]] Írakonungs. Önnur dóttir Kjarvals var Kormlöð móðir Þorgríms Grímólfssonar sem var aftur bróðursonur [[Álfur egðski|Álfs egðska]]. Sonur Þorgríms var Eyvindur faðir Össurar er átti Beru dóttur [[Egill Skalla-Grímsson|Egils Grímssonar]]. Björgu systur Helga átti [[Úlfur skjálgi Högnason]]. 
=== Æska í Suðureyjum ===
Helgi var fæddur á [[Írland]]i. Eyvindur og Rafarta létu Helga í fóstur í [[Suðureyjar|Suðureyjum]] þegar hann var barn að aldri, en þegar þau komu að sækja hann tveimur vetrum seinna hafði hann verið sveltur svo að þau þekktu hann ekki. Eftir það var hann kallaður Helgi magri.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann varð virðingarmaður mikill er hann fullorðnaðist. Hann kvæntist [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], dóttur [[Ketill flatnefur|Ketils flatnefs]], og áttu þau mörg börn.
=== Landnám í Eyjafirði ===
Helgi hafði tekið kristni, en var blendinn í trúnni og hét á [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]] til sjóferða og harðræða.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann ákvað að fara til [[Ísland]]s með konu sína og börn og nema þar land, til að lifa í friðsemd og viðhafa kristin gildi. Þegar hann sá til lands hét hann á Þór að vísa sér til lands og sigldi [[knörr]]um sínum norður um land og inn í [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] á [[Norðurland]]i. Þá gekk sjór lengra inn í fjörðinn en nú er og því var sjófært innar í firðinum. 

Helgi dvaldi um vetur við Bíldsá í Kaupangi, þar sem gott útsýni er yfir fjörðinn. Sagt er að þegar hann flutti með fjölskyldu sína, hafi Þórunn kona hans orðið léttari í Þórunnareyju í kvíslum [[Eyjafjarðará]]r, skammt frá þar sem Bíldsá rennur í Eyjafjarðará, og þar hafi hún alið dóttur sem kölluð var Þorbjörg hólmasól, með vísan í hólma í ánni. [[Vaðlaheiði]] dregur nafn sitt að í firðinum var hægt að fara yfir á vaði, þar voru svokallaðir vaðlar, mikið grynni þar sem vatn rann fram, var að hægt var að vaða þar yfir (sbr. vöðlur og Vöðlaþing). Vaðlarnir eru enn til en hafa færst utar í fjörðinn út af framburði Eyjafjarðarár. Svo fór að Helgi settist að á Kristnesi, sennilega vegna jarðhita og nam allan Eyjafjörð.  

Landnám Helga var það stærsta á Ísland, stærra en landnám [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]].&lt;ref name=&quot;gunnar&quot;&gt;{{vísindavefurinn|70038|Getið þið sagt mér eitthvað um Helga magra?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=9.11.2015}}&lt;/ref&gt; Það var það stórt að margir landnámsmenn á Íslandi sem síðar komu fengu land hjá honum, auk þess sem börn hans og aðrir ættingjar fengu hluta af landnámi hans. 

=== Afkomendur ===
Synir Helga magra voru [[Hrólfur Helgason|Hrólfur]] á Gnúpufelli er eignaðist [[Helgi Hrólfsson|Helga Hrólfsson]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ljósvetninga saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/ljosvetn.htm}}
&lt;/ref&gt; og [[Ingjaldur Helgason|Ingjaldur]] á Efri-Þverá,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Víga-Glúms saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/vigaglum.htm}}&lt;/ref&gt; en dætur hans voru, Helga, kona [[Auðunn rotinn Þórólfsson|Auðuns rotins Þórólfssonar]], Hlíf kona [[Þorgeir Þórðarson|Þorgeirs Þórðarsonar]], Þórhildur kona [[Auðólfur (landnámsmaður)|Auðólfs]] landnámsmanns í [[Öxnadalur|Öxnadal]], Þóra kona [[Gunnar Úlfljótsson|Gunnars]] sonar [[Úlfljótur (lögsögumaður)|Úlfljóts]] lögsögumanns, Ingunn kona [[Hámundur heljarskinn Hjörsson|Hámundar heljarskinns]] og Þorbjörg hólmasól kona [[Böðólfur Grímsson|Böðólfs Grímssonar]].

== Örnefni ==
Landnám Helga hófst við Galtarhamar, sem nú heitir Festarklettur, nálægt [[Bíldsá]], sem nú kallast [[Kaupangur (Eyjafirði)|Kaupangur]]. Festarklettur er við Knarrarberg, kennt við knerri sem voru lagðir við festar á Festarkletti á landnámsöld. Galtarhamar dregur nafn sitt aftur til [[svín|galtar]] Helga. Einn gölturinn var hvítur með svarta bletti, sem kallast að vera bíldóttur eða bíldur. Sagan segir að gölturinn Bíldur hafi drepist í ánni við bæinn. Því sé áin enn í dag kölluð Bíldsá.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Arnór Bliki Hallmundsson|title=Hús dagsins: Kaupangur|website=Blog.is|date=19.7.2023|url=https://arnorbl.blog.is/blog/arnorbl/entry/2292303/}}&lt;/ref&gt; Munnmæli um að örnefni tengt gelti Helga væri í Eyjafirði kann einnig að hafa skýrt nafnið [[Sölvadalur]], en Sölvi (fölgulur) er nafn á gelti.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Upphaf byggðar við Eyjafjörð|date=31. ágúst 2023|website=Vikublaðið|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/upphaf-byggdar-vid-eyjafjord}}&lt;/ref&gt;

Nöfn bújarða og kennileita í Eyjafirði hafa mikið til haldið sér, vestan megin fjarðar eru til dæmis [[Grund (Eyjafjarðarsveit)|Grund]], [[Espihóll]], Stokkahlaðir, Merkigil, [[Hrafnagil]], Kroppur, [[Kristnes]], Naust, Hlíð, [[Akureyri]], Oddeyri, [[Krossanes]], [[Glerá]], [[Kræklingahlíð]], Möðruvellir, [[Gásir]]. Austan megin fjarðar eru [[Eyvindarstaðir]], Gnúpufell, Hripkelstaðir, Þverá (seinna Munkaþverá með [[Munkaþverárklaustur]]), Uppsalir, [[Öngulsstaðir]], Garðsárdalur, Ytri-Þverá (seinna Þverá), Fiskilækur, Kaupangur, Bíldsárskarð, Varðgjá, Sigluvík, Svalbarð.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Brynjólfur Jónsson|year=1906|title=Rannsókn í Norðurlandi sumarið 1905|journal=Árbók Hins íslenzka fornleifafélags|volume=21|number=1|pp=3-27|url=https://timarit.is/page/2047532}}&lt;/ref&gt;

Bæjarnafnið Kaupangur í Eyjafirði er líklegast dregið af bænum Kaupangi sem [[Ólafur Tryggvason]] stofnaði (einnig kallaður [[Niðarós]] eða [[Þrándheimur]]) og oft er getið í [[Heimskringla|Heimskringlu]] og [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]], sem var mikilvægur verslunarstaður í [[Noregur|Noregi]] á [[víkingaöld]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newspapers.com/article/-the-city-of-kaupang-nidarnesnidaros/13081100/|title=The city of Kaupang, Nidarnes/Nidaros|website=Newspapers - Ancestry|publisher=The Saint Paul Globe|date=17. september 1897}}&lt;/ref&gt; Nafnið kann einnig að koma frá Kaupangi við [[Sognfjörður|Sognfjörð]] þaðan sem Þórunn hyrna var ættuð.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Norsk örnefni á Íslandi og torræð örnefni í Eyjafirði|website=Árnastofnun|date=22. janúar 2019|url=https://www.arnastofnun.is/is/utgafa-og-gagnasofn/pistlar/norsk-ornefni-islandi-og-torraed-ornefni-i-eyjafirdi}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

[[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]]
[[Flokkur:Eyjafjörður]]</text>
      <sha1>4zsqpqz7sa11atv2mlf4sulthil3486</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975939</id>
      <parentid>1975925</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T13:17:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1975939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9021" sha1="0fg2o44on09ujtk8xaf5e41qk4tyn90" xml:space="preserve">[[File:Mourning (5966953239).jpg|thumb|„Landnemarnir“ er stytta eftir [[Jónas S. Jakobsson]] á Akureyri frá 1956 sem sýnir Þórunni hyrnu og Helga magra.]]
'''Helgi magri Eyvindarson''' var [[landnámsmaður]], sem nam land í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. Hann var [[Kristni|kristinn]] og bjó á [[Kristnes]]i. Landnám hans var sagt það stærsta á Íslandi, og frá honum og konu hans, [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], rakin mikil ætt. Helgi var í ''[[Landnáma|Landnámu]]'' sagður af sænskum og írskum konungsættum; barnabarn [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals Írakonungs]].

Í öðrum kafla ''[[Íslendingabók]]ar'' er sagt frá fjórum landnámsmönnum; einum í hverjum landsfjórðungi: [[Hrollaugur Rögnvaldsson|Hrollaugi Rögnvaldssyni]] á Síðu, [[Ketilbjörn gamli|Ketilbirni gamla]] í Mosfellsdal, [[Auður djúpúðga Ketilsdóttir|Auði djúpúðgu]] í Breiðafirði, og Helga magra í Eyjafirði. Í viðauka eru ættir biskupa og höfðingja á Íslandi á 12. öld svo raktar til þessa fólks.&lt;ref name=&quot;gunnar&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;islendingabok&quot;&gt;{{cite web|title=Íslendingabók, 2. kafli|author=Ari fróði Þorgilsson|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/%C3%8Dslendingab%C3%B3k}}&lt;/ref&gt;

Þann [[20. júní]] árið [[1890]] var 1000 ára afmælis landnáms Helga minnst með [[Héraðshátíð Eyfirðinga]] á [[Akureyri]]. Þar var frumflutt leikritið ''Helgi magri'' eftir [[Matthías Jochumsson]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|2289990|Hjeraðshátíð Eyfirðinga|blað=Norðurljósið|dags=7. júlí 1890|bls=1}}&lt;/ref&gt;

== Ævi ==
Faðir Helga var Eyvindur austmaður Bjarnarson, fæddur á [[Gautland]]i í [[Svíþjóð]]. Björn faðir Eyvindar deildi við Sigfast mág Sölvars Gautakonungs, brenndi hann inni og fór að því búnu til Noregs, fyrst til Gríms hersis en þá Öndótts kráku á Ögðum.&lt;ref name=&quot;landnama&quot;&gt;{{cite web|title=Landnáma (Sturlubók) III:66|website=Wikisource|access-date=19.8.2026|url=https://is.wikisource.org/wiki/Landn%C3%A1mab%C3%B3k/66._kafli}}&lt;/ref&gt; Á sumrum fór Björn í vesturvíking. Móðir Eyvindar var Hlíf dóttir Hrólfs Ingjaldssonar Fróðasonar konungs. Kona Eyvindar var Rafarta dóttir [[Kjarval Írakonungur|Kjarvals]] Írakonungs. Önnur dóttir Kjarvals var Kormlöð móðir Þorgríms Grímólfssonar sem var aftur bróðursonur [[Álfur egðski|Álfs egðska]]. Sonur Þorgríms var Eyvindur faðir Össurar er átti Beru dóttur [[Egill Skalla-Grímsson|Egils Grímssonar]]. Björgu systur Helga átti [[Úlfur skjálgi Högnason]]. 
=== Æska í Suðureyjum ===
Helgi var fæddur á [[Írland]]i. Eyvindur og Rafarta létu Helga í fóstur í [[Suðureyjar|Suðureyjum]] þegar hann var barn að aldri, en þegar þau komu að sækja hann tveimur vetrum seinna hafði hann verið sveltur svo að þau þekktu hann ekki. Eftir það var hann kallaður Helgi magri.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann varð virðingarmaður mikill er hann fullorðnaðist. Hann kvæntist [[Þórunn hyrna|Þórunni hyrnu]], dóttur [[Ketill flatnefur|Ketils flatnefs]], og áttu þau mörg börn.
=== Landnám í Eyjafirði ===
Helgi hafði tekið kristni, en var blendinn í trúnni og hét á [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]] til sjóferða og harðræða.&lt;ref name=&quot;landnama&quot; /&gt; Hann ákvað að fara til [[Ísland]]s með konu sína og börn og nema þar land, til að lifa í friðsemd og viðhafa kristin gildi. Þegar hann sá til lands hét hann á Þór að vísa sér til lands og sigldi [[knörr]]um sínum norður um land og inn í [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] á [[Norðurland]]i. Þá gekk sjór lengra inn í fjörðinn en nú er og því var sjófært innar í firðinum. 

Helgi dvaldi um vetur við Bíldsá í Kaupangi, þar sem gott útsýni er yfir fjörðinn. Sagt er að þegar hann flutti með fjölskyldu sína, hafi Þórunn kona hans orðið léttari í Þórunnareyju í kvíslum [[Eyjafjarðará]]r, skammt frá þar sem Bíldsá rennur í Eyjafjarðará, og þar hafi hún alið dóttur sem kölluð var Þorbjörg hólmasól, með vísan í hólma í ánni. [[Vaðlaheiði]] dregur nafn sitt að í firðinum var hægt að fara yfir á vaði, þar voru svokallaðir vaðlar, mikið grynni þar sem vatn rann fram, var að hægt var að vaða þar yfir (sbr. vöðlur og Vöðlaþing). Vaðlarnir eru enn til en hafa færst utar í fjörðinn út af framburði Eyjafjarðarár. Svo fór að Helgi settist að á Kristnesi, sennilega vegna jarðhita og nam allan Eyjafjörð.  

Landnám Helga var það stærsta á Ísland, stærra en landnám [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]].&lt;ref name=&quot;gunnar&quot;&gt;{{vísindavefurinn|70038|Getið þið sagt mér eitthvað um Helga magra?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=9.11.2015}}&lt;/ref&gt; Það var það stórt að margir landnámsmenn á Íslandi sem síðar komu fengu land hjá honum, auk þess sem börn hans og aðrir ættingjar fengu hluta af landnámi hans. 

=== Afkomendur ===
Synir Helga magra voru [[Hrólfur Helgason|Hrólfur]] á Gnúpufelli er eignaðist [[Helgi Hrólfsson|Helga Hrólfsson]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ljósvetninga saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/ljosvetn.htm}}
&lt;/ref&gt; og [[Ingjaldur Helgason|Ingjaldur]] á Efri-Þverá,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Víga-Glúms saga|website=Netútgáfan|publisher=Snerpa|access-date=19.8.2026|url=https://www.snerpa.is/net/isl/vigaglum.htm}}&lt;/ref&gt; en dætur hans voru, Helga, kona [[Auðunn rotinn Þórólfsson|Auðuns rotins Þórólfssonar]], Hlíf kona [[Þorgeir Þórðarson|Þorgeirs Þórðarsonar]], Þórhildur kona [[Auðólfur (landnámsmaður)|Auðólfs]] landnámsmanns í [[Öxnadalur|Öxnadal]], Þóra kona [[Gunnar Úlfljótsson|Gunnars]] sonar [[Úlfljótur (lögsögumaður)|Úlfljóts]] lögsögumanns, Ingunn kona [[Hámundur heljarskinn Hjörsson|Hámundar heljarskinns]] og Þorbjörg hólmasól kona [[Böðólfur Grímsson|Böðólfs Grímssonar]].

== Örnefni ==
Landnám Helga hófst við Galtarhamar, sem nú heitir Festarklettur, nálægt [[Bíldsá]], sem nú kallast [[Kaupangur (Eyjafirði)|Kaupangur]]. Festarklettur er við Knarrarberg, kennt við knerri sem voru lagðir við festar á Festarkletti á landnámsöld. Galtarhamar dregur nafn sitt aftur til [[svín|galtar]] Helga. Einn gölturinn var hvítur með svarta bletti, sem kallast að vera bíldóttur eða bíldur. Sagan segir að gölturinn Bíldur hafi drepist í ánni við bæinn. Því sé áin enn í dag kölluð Bíldsá.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Arnór Bliki Hallmundsson|title=Hús dagsins: Kaupangur|website=Blog.is|date=19.7.2023|url=https://arnorbl.blog.is/blog/arnorbl/entry/2292303/}}&lt;/ref&gt; Munnmæli um að örnefni tengt gelti Helga væri í Eyjafirði kann einnig að hafa skýrt nafnið [[Sölvadalur]], en Sölvi (fölgulur) er nafn á gelti.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Upphaf byggðar við Eyjafjörð|date=31. ágúst 2023|website=Vikublaðið|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/upphaf-byggdar-vid-eyjafjord}}&lt;/ref&gt;

Nöfn bújarða og kennileita í Eyjafirði hafa mikið til haldið sér, vestan megin fjarðar eru til dæmis [[Grund (Eyjafjarðarsveit)|Grund]], [[Espihóll]], Stokkahlaðir, Merkigil, [[Hrafnagil]], Kroppur, [[Kristnes]], Naust, Hlíð, [[Akureyri]], Oddeyri, [[Krossanes]], [[Glerá]], [[Kræklingahlíð]], Möðruvellir, [[Gásir]]. Austan megin fjarðar eru [[Eyvindarstaðir]], Gnúpufell, Hripkelstaðir, Þverá (seinna Munkaþverá með [[Munkaþverárklaustur]]), Uppsalir, [[Öngulsstaðir]], Garðsárdalur, Ytri-Þverá (seinna Þverá), Fiskilækur, Kaupangur, Bíldsárskarð, Varðgjá, Sigluvík, Svalbarð.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Brynjólfur Jónsson|year=1906|title=Rannsókn í Norðurlandi sumarið 1905|journal=Árbók Hins íslenzka fornleifafélags|volume=21|number=1|pp=3-27|url=https://timarit.is/page/2047532}}&lt;/ref&gt;

Bæjarnafnið Kaupangur í Eyjafirði er líklegast dregið af bænum Kaupangi sem [[Ólafur Tryggvason]] stofnaði (einnig kallaður [[Niðarós]] eða [[Þrándheimur]]) og oft er getið í [[Heimskringla|Heimskringlu]] og [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]], sem var mikilvægur verslunarstaður í [[Noregur|Noregi]] á [[víkingaöld]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newspapers.com/article/-the-city-of-kaupang-nidarnesnidaros/13081100/|title=The city of Kaupang, Nidarnes/Nidaros|website=Newspapers - Ancestry|publisher=The Saint Paul Globe|date=17. september 1897}}&lt;/ref&gt; Nafnið kann einnig að koma frá Kaupangi við [[Sognfjörður|Sognfjörð]] þaðan sem Þórunn hyrna var ættuð.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tryggvi Gíslason|title=Norsk örnefni á Íslandi og torræð örnefni í Eyjafirði|website=Árnastofnun|date=22. janúar 2019|url=https://www.arnastofnun.is/is/utgafa-og-gagnasofn/pistlar/norsk-ornefni-islandi-og-torraed-ornefni-i-eyjafirdi}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

[[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]]
[[Flokkur:Eyjafjörður]]</text>
      <sha1>0fg2o44on09ujtk8xaf5e41qk4tyn90</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ludwig-Maximilian-háskólinn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56787</id>
    <revision>
      <id>1975958</id>
      <parentid>1953578</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Berserkur færði [[Ludwig-Maximilian-háskóli]] á [[Ludwig-Maximilian-háskólinn]]</comment>
      <origin>1953578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="709" sha1="ma30nzv6n9fegtw5lyjfgl0hvqxllqs" xml:space="preserve">{{Coord|48|09|03|N|11|34|49|E|region:DE-BY_type:edu|display=title}}{{Háskóli|
Nafn=Ludwig-Maximilian háskóli|
Merki= Sigillum Universitatis Ludovico-Maximilianeae.svg | 
Stofnár=1472|
Gerð=Ríkisháskóli|
Rektor=Prof. Bernd Huber|
Nemendur=41.682 (2007)|
Staður=München|
Sambandsland=Bæjaraland|
Land=Þýskaland|
Vefsíða=https://www.lmu.de|
}}
'''Ludwig-Maximilian háskólinn''' (''Ludwig-Maximilian-Universität München'', ''LMU'') er háskóli í [[München]] höfuðborg [[Bæjaraland]]s. Hann var stofnaður árið 1472 af Hertoganum Ludwig der Reiche og [[Kjörfursti|kjörfurstanum]] Maximilian IV. Joseph.
{{S|1472}}
{{stubbur|Þýskaland}}
[[Flokkur:Háskólar í Þýskalandi|Munchen]]</text>
      <sha1>ma30nzv6n9fegtw5lyjfgl0hvqxllqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hringmyrkvi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67768</id>
    <redirect title="Sólmyrkvi" />
    <revision>
      <id>1975953</id>
      <parentid>1836320</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T16:29:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>Færi upplýsingar yfir á sólmyrkvi (enwiki hefur einnig gert þetta að tilvísun á sólmyrkva hjá sér) þer sem þetta var bara stubbur sem nefnir gerðir af sólmyrkva</comment>
      <origin>1975953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="m68p4vlf0714qv0ybutomaknj1dregl" xml:space="preserve">#tilvísun [[sólmyrkvi]]</text>
      <sha1>m68p4vlf0714qv0ybutomaknj1dregl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Menntaskólinn á Ísafirði</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68601</id>
    <revision>
      <id>1975976</id>
      <parentid>1975253</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T20:16:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <comment>/* Íþróttamenn */</comment>
      <origin>1975976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2706" sha1="jyn041mh47tirj3woi6682qlt230vm1" xml:space="preserve">'''Menntaskólinn á Ísafirði''' (oft skammstafað '''MÍ''') er [[Ísland|íslenskur]] [[menntaskóli]], staðsettur á [[Torfnes]]i á [[Ísafjörður|Ísafirði]]. Núverandi skólameistari er [[Heiðrún Tryggvadóttir]].

== Saga skólans ==
Menntaskólinn á Ísafirði var stofnaður árið [[1970]], og var settur í fyrsta skiptið í [[Alþýðuhúsið á Ísafirði|Alþýðuhúsinu á Ísafirði]]. Fyrsti skólameistari skólans var [[Jón Baldvin Hannibalsson]], en hann hætti árið [[1979]]. Kennsla fór fyrst fram í gamla barnaskólahúsinu við Aðalstræti 34 og voru fyrstu stúdentarnir brautskráðir árið [[1974]]. Í janúar 1984 fluttist kennslan í nýtt bóknámshús (formlega opnað [[1987]]) á Torfnesi þar sem heimavistin var fyrir og nú einnig [[Íþróttahúsið á Torfnesi|íþróttahús]] ([[1993]]) og verknámshús ([[1995]]).

===Skólameistarar===
*[[Jón Baldvin Hannibalsson]] (1970–1979)
*Björn Teitsson (1979–2001)
*[[Ólína Þorvarðardóttir]] (2001–2006)
*Ingibjörg S. Guðmundsdóttir (2006–2007)
*Jón Reynir Sigurvinsson (2007–2022)
*Heiðrún Tryggvadóttir (2022 og áfram)


==Þekktir nemendur==
Allnokkrir þekktir einstaklingar hafa stundað nám við Menntaskólann á Ísafirði.

===Stjórnmálamenn===
* [[Einar Kristinn Guðfinnsson]], alþingismaður&lt;ref&gt;[http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=124| Æviágrip Einars K. Guðfinnssonar af vef Alþingis]&lt;/ref&gt;
* [[Ólína Þorvarðardóttir]], alþingismaður&lt;ref&gt;[http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=715| Æviágrip Ólínu Þorvarðardóttur af vef Alþingis]&lt;/ref&gt;

===Listafólk og fræðimenn===
* [[Eiríkur Örn Norðdahl]], skáld.
* [[Erpur Eyvindarson]], tónlistarmaður.
* [[Halldór Smárason]], tónlistarmaður.
* [[Steinunn Kristjánsdóttir]], fornleifafræðingur.
* [[Þormóður Eiríksson]], tónlistarmaður.

===Íþróttamenn===
* [[Andri Rúnar Bjarnason]], knattspyrnumaður
* [[Sigurður Gunnar Þorsteinsson]], körfuknattleiksmaður

==Tilvísanir==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [http://www.misa.is Heimasíða Menntaskólans á Ísafirði]
* [http://www.misa.is/skolinn/ ''Um skólann''; af heimasíðu MÍ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110418025535/http://misa.is/skolinn/ |date=2011-04-18 }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=440323&amp;pageSelected=21&amp;lang=0 „Nytsemd menntaskólans óumdeild“; grein í Morgunblaðinu 2000]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5004574 „Menntaskólinn á Ísafirði settur í fyrsta sinn“; grein í Skutli 1970]

{{Framhaldsskólar}}
{{Stubbur|skóli}}
[[Flokkur:Stofnað 1970]]
[[Flokkur:Menntaskólinn á Ísafirði]]</text>
      <sha1>jyn041mh47tirj3woi6682qlt230vm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fenjakrókódíll</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68806</id>
    <revision>
      <id>1975984</id>
      <parentid>1974350</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T21:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Snævar</username>
        <id>16586</id>
      </contributor>
      <origin>1975984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1602" sha1="ipg83ih4469d92ythmml7lwbergk2e1" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Fenjakrókódíll
| status = VU
| status_system = iucn3.1
| image = Basking in the sun (2120341021).jpg
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'')
| classis = [[Skriðdýr]] (''Sauropsida'')
| ordo = [[Krókódílaættbálkur]] (''Crocodilia'')
| familia = [[Krókódílaætt]] (''Crocodylidae'')
| subfamilia = ''[[Crocodylinae]]''
| genus = ''[[Crocodylus]]''
| species = '''''C. palustris'''''
| binomial = ''Crocodylus palustris''
| binomial_authority = [[René-Primevère Lesson|Lesson]], 1831
| range_map =  Crocodylus palustris Distribution.png 
| range_map_caption = Útbreiðsla ''Crocodylus palustris''}}
'''Fenjakrókódíll''' (eða '''persneski krókódíllinn''') ([[fræðiheiti]]: ''Crocodylus palustris'') er [[krókódíll|krókódílategund]] sem er að finna á [[Indland]]i, [[Pakistan]] og [[Srí Lanka]]. Hann er einnig að finna í hluta [[Nepal]]s og [[Íran]]s. Á [[Enska|ensku]] nefnist fenjakrókódíllinn ''Mugger Crocodile'', en „mugger“ er ensk ummyndun á orðinu ''magar'' á [[Hindí]] sem merkir „vatnaskrímsli“. Í [[Nýir dýrheimar|Nýjum dýrheimum]] (''The Second Jungle Book'') eftir [[Rudyard Kipling]], sem [[Gísli Guðmundsson (1903-1973)|Gísli Guðmundsson]] þýddi á [[Íslenska|íslensku]], kemur fyrir fenjakrókódíll. Gísli nefnir í [[þýðing]]u sinni tegundina '''mugg''' (nf. muggur). 

Fenjakrókódíll getur orðið allt að fimm metra langur. Hann hefur átt það til að ráðast á fólk, en þó aðallega börn. 


{{Stubbur|Líffræði}}

[[Flokkur:Krókódílar]]</text>
      <sha1>ipg83ih4469d92ythmml7lwbergk2e1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mortél</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72174</id>
    <revision>
      <id>1975934</id>
      <parentid>1385251</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:43:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>tengt efni</comment>
      <origin>1975934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="953" sha1="6zxu3m42mwpew7q4jdw8kbpqw6c8zs1" xml:space="preserve">[[Mynd:Black peppercorns with mortar and pestle.jpg|thumb|200px|[[Pipar]]korn í mortéli.]]
'''Mortél''' (áður fyrr einnig nefnt '''mortér''' eða '''mortari''' og gamalt [[nýyrði]] var '''steytill''') er ílát úr [[Málmur|málmi]], [[Steinn|steini]] (t.d. [[Marmari|marmara]]) eða [[Harðviður|harðviði]] og er notað til þess að mylja hörð efni t.d. [[krydd]] og er það gert með sérstökum stauti eða hnalli. Talað er um að ''steyta'' t.d. pipar. 

Í ''Matreiðslubók handa ungu fólki á öllum aldri'', eftir [[Sigrún Davíðsdóttir|Sigrúnu Davíðsdóttur]] segir að [[rifjárn]], mortél og [[kryddkvörn]] séu mikilsverð hjálpartæki við matargerð. 

Áður fyrr notuðu lyfsalar og listmálarar mikið mortél við vinnu sína. Lyfsalar steyttu saman efnum í lyf sín og listmálarar blönduðu saman litarefnum til að ná rétta litblænum. 

== Tengt efni ==

* [[Kvörn]]
{{stubbur}}

[[Flokkur:Áhöld]]</text>
      <sha1>6zxu3m42mwpew7q4jdw8kbpqw6c8zs1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sólmyrkvi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73282</id>
    <revision>
      <id>1975952</id>
      <parentid>1879053</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T16:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>Bæti við upplýsingum um tegundir af sólmyrkvum.</comment>
      <origin>1975952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2492" sha1="n5yyx9tk1cd9h2ufienjdg7uj3sdv1o" xml:space="preserve">'''Sólmyrkvi''' (sem til forna var nefnt '''myrkur hið mikla''' &lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2056907 Árbók hins íslenzka fornleifafélags 1989]&lt;/ref&gt;) er það kallað þegar [[tunglið]] fer fyrir [[Sólin|sólu]] frá [[jörðin|jörðu]] séð og skyggir þannig á hana að hluta til ([[deildarmyrkvi]] eða [[hringmyrkvi]]) eða öllu leyti og nefnist þá [[almyrkvi]]. 

[[Tunglmyrkvi]] kallast það þegar jörð myrkvar sólu frá tungli séð. Þá er jörðin í beinni línu á milli sólar og tungls og skuggi jarðarinnar lendir á yfirborði tunglsins, það kallast [[Raðstaða (stjörnufræði)|raðstaða]] eða okstaða.

== Tegundir af sólmyrkvum ==
[[Mynd:Solar_Eclipse_May_20,2012.jpg|thumb|Hringmyrkvi]]
=== Almyrkvi ===
Almyrkvi verður þegar tunglið hylur alla sólarkringluna svo að það dimmir um stund og þá er hægt að sjá kórónu sólarinnar með berum augum. Almyrkvi er sannkallaður „einu sinni á ævinni“ viðburður á hverjum stað fyrir sig en að meðaltali er almyrkvi einhverstaðar á jörðinni á 18 mánaða fresti.

Frá því að Ísland var numið til dagsins í dag hefur almyrkvi snert landið 13 sinnum, seinasti almyrkvinn sem sást frá Íslandi gerðist 12. ágúst 2026 og fór hann yfir Reykjavík og allt vestanvert landið, og spáð er að sá næsti verði þá 26. júní 2196.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://solmyrkvi2026.is/sogur/hversu-margir-almyrkvar-a-solu-hafa-sest-fra-islandi|titill=Hversu margir almyrkvar á sólu hafa sést frá Íslandi?|höfundur=Sævar Helgi Bragason|mánuðurskoðað=19. ágúst|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt;

=== Hringmyrkvi ===
Hringmyrkvi verður þegar [[tunglið]] skyggir fyrir [[Sólin|sólkringluna]] miðja en ekki jaðar hennar, svo að sólin verður sem bjartur hringur með svartri miðju. Þessi viðburður gerist ekki árlega, eða einu sinni á einu til tveggja ára fresti.

=== Deildarmyrkvi ===
Þegar sólin er aðeins hulin að hluta til af tunglinu þá kallast það deildarmyrkvi.


== Sólmyrkvar á Íslandi ==
* [[Sólmyrkvinn 20. mars 2015]]
* [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026]]

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

== Tenglar ==
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1942393 ''Sólmyrkvi við lok 20. aldarinnar''; grein í Morgunblaðinu 1999]
*[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=3464 Vísindavefur: ''Hvað er sólmyrkvi og hvað varir hann lengi?'']
{{stubbur|stjörnufræði}}

[[Flokkur:Stjarnfræðileg fyrirbæri]]</text>
      <sha1>n5yyx9tk1cd9h2ufienjdg7uj3sdv1o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975978</id>
      <parentid>1975952</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T20:32:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>Orðaval</comment>
      <origin>1975978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2508" sha1="s1kz219msmzrf89san0858l2fkhqnuz" xml:space="preserve">'''Sólmyrkvi''' (sem til forna var nefnt '''myrkur hið mikla''' &lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2056907 Árbók hins íslenzka fornleifafélags 1989]&lt;/ref&gt;) er það kallað þegar [[tunglið]] fer fyrir [[Sólin|sólu]] frá [[jörðin|jörðu]] séð og skyggir þannig á hana að hluta til ([[deildarmyrkvi]] eða [[hringmyrkvi]]) eða öllu leyti og nefnist þá [[almyrkvi]]. 

[[Tunglmyrkvi]] kallast það þegar jörð myrkvar sólu frá tungli séð. Þá er jörðin í beinni línu á milli sólar og tungls og skuggi jarðarinnar lendir á yfirborði tunglsins, það kallast [[Raðstaða (stjörnufræði)|raðstaða]] eða okstaða.

== Tegundir af sólmyrkvum ==
[[Mynd:Solar_Eclipse_May_20,2012.jpg|thumb|Hringmyrkvi]]
=== Almyrkvi ===
Almyrkvi verður þegar tunglið hylur alla sólarkringluna svo að það dimmir um stund og þá er hægt að sjá kórónu sólarinnar með berum augum. Almyrkvi er sannkallaður „einu sinni á ævinni“ viðburður á hverjum stað fyrir sig en að meðaltali er almyrkvi einhverstaðar á jörðinni á 18 mánaða fresti.

Frá því að Ísland var numið til dagsins í dag hefur almyrkvi verið sýnilegur á Íslandi 13 sinnum, seinasti almyrkvinn sem sást frá Íslandi gerðist 12. ágúst 2026 og fór hann yfir Reykjavík og allt vestanvert landið, og spáð er að sá næsti verði þá 26. júní 2196.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://solmyrkvi2026.is/sogur/hversu-margir-almyrkvar-a-solu-hafa-sest-fra-islandi|titill=Hversu margir almyrkvar á sólu hafa sést frá Íslandi?|höfundur=Sævar Helgi Bragason|mánuðurskoðað=19. ágúst|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt;

=== Hringmyrkvi ===
Hringmyrkvi verður þegar [[tunglið]] skyggir fyrir [[Sólin|sólkringluna]] miðja en ekki jaðar hennar, svo að sólin verður sem bjartur hringur með svartri miðju. Þessi viðburður gerist ekki árlega, eða einu sinni á einu til tveggja ára fresti.

=== Deildarmyrkvi ===
Þegar sólin er aðeins hulin að hluta til af tunglinu þá kallast það deildarmyrkvi.


== Sólmyrkvar á Íslandi ==
* [[Sólmyrkvinn 20. mars 2015]]
* [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026]]

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

== Tenglar ==
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1942393 ''Sólmyrkvi við lok 20. aldarinnar''; grein í Morgunblaðinu 1999]
*[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=3464 Vísindavefur: ''Hvað er sólmyrkvi og hvað varir hann lengi?'']
{{stubbur|stjörnufræði}}

[[Flokkur:Stjarnfræðileg fyrirbæri]]</text>
      <sha1>s1kz219msmzrf89san0858l2fkhqnuz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975981</id>
      <parentid>1975978</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T20:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tek út tengla sem eru tilvísanir í sömu grein</comment>
      <origin>1975981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2496" sha1="nrwdrceyh0x5q2j8nocvsagsmsfr96j" xml:space="preserve">'''Sólmyrkvi''' (sem til forna var nefnt '''myrkur hið mikla''' &lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2056907 Árbók hins íslenzka fornleifafélags 1989]&lt;/ref&gt;) er það kallað þegar [[tunglið]] fer fyrir [[Sólin|sólu]] frá [[jörðin|jörðu]] séð og skyggir þannig á hana að hluta til (deildarmyrkvi eða hringmyrkvi) eða öllu leyti og nefnist þá almyrkvi. 

[[Tunglmyrkvi]] kallast það þegar jörð myrkvar sólu frá tungli séð. Þá er jörðin í beinni línu á milli sólar og tungls og skuggi jarðarinnar lendir á yfirborði tunglsins, það kallast [[Raðstaða (stjörnufræði)|raðstaða]] eða okstaða.

== Tegundir af sólmyrkvum ==
[[Mynd:Solar_Eclipse_May_20,2012.jpg|thumb|Hringmyrkvi]]
=== Almyrkvi ===
Almyrkvi verður þegar tunglið hylur alla sólarkringluna svo að það dimmir um stund og þá er hægt að sjá kórónu sólarinnar með berum augum. Almyrkvi er sannkallaður „einu sinni á ævinni“ viðburður á hverjum stað fyrir sig en að meðaltali er almyrkvi einhverstaðar á jörðinni á 18 mánaða fresti.

Frá því að Ísland var numið til dagsins í dag hefur almyrkvi verið sýnilegur á Íslandi 13 sinnum, seinasti almyrkvinn sem sást frá Íslandi gerðist 12. ágúst 2026 og fór hann yfir Reykjavík og allt vestanvert landið, og spáð er að sá næsti verði þá 26. júní 2196.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://solmyrkvi2026.is/sogur/hversu-margir-almyrkvar-a-solu-hafa-sest-fra-islandi|titill=Hversu margir almyrkvar á sólu hafa sést frá Íslandi?|höfundur=Sævar Helgi Bragason|mánuðurskoðað=19. ágúst|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt;

=== Hringmyrkvi ===
Hringmyrkvi verður þegar [[tunglið]] skyggir fyrir [[Sólin|sólkringluna]] miðja en ekki jaðar hennar, svo að sólin verður sem bjartur hringur með svartri miðju. Þessi viðburður gerist ekki árlega, eða einu sinni á einu til tveggja ára fresti.

=== Deildarmyrkvi ===
Þegar sólin er aðeins hulin að hluta til af tunglinu þá kallast það deildarmyrkvi.


== Sólmyrkvar á Íslandi ==
* [[Sólmyrkvinn 20. mars 2015]]
* [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026]]

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

== Tenglar ==
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1942393 ''Sólmyrkvi við lok 20. aldarinnar''; grein í Morgunblaðinu 1999]
*[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=3464 Vísindavefur: ''Hvað er sólmyrkvi og hvað varir hann lengi?'']
{{stubbur|stjörnufræði}}

[[Flokkur:Stjarnfræðileg fyrirbæri]]</text>
      <sha1>nrwdrceyh0x5q2j8nocvsagsmsfr96j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páll Melsteð (sagnfræðingur)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75014</id>
    <revision>
      <id>1975946</id>
      <parentid>1953189</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T15:19:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ritverk */</comment>
      <origin>1975946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4623" sha1="91tkc7jaicdb2kr4an697pdq3t7eks4" xml:space="preserve">'''Páll Melsteð''' ([[13. nóvember]] [[1812]] – [[9. febrúar]] [[1910]]) var íslenskur [[sagnfræðingur]], [[sýslumaður]] og [[alþingismaður]]. 

== Ævi ==
Páll var fæddur á [[Möðruvellir í Hörgárdal|Möðruvöllum]] í [[Hörgárdalur|Hörgárdal]], sonur [[Páll Melsteð (amtmaður)|Páls Melsteð]] amtmanns og fyrri konu hans, Önnu Sigríðar Stefánsdóttur Melsteð. Hann lauk stúdentsprófi frá [[Bessastaðaskóli|Bessastaðaskóla]] [[1834]] og lifði lengst allra þeirra sem þaðan höfðu útskrifast. Hann fór svo utan og stundaði lögfræðinám við [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] en lauk ekki prófi, heldur kom heim [[1840]], fór að búa á Brekku á [[Álftanes]]i og stundaði barnakennslu. 

Hann var settur sýslumaður í [[Árnessýsla|Árnessýslu]] í fjarveru föður síns 1845-1846 og aftur 1848-1849. Árið [[1846]] flutti hann til [[Reykjavík]]ur og varð þar forstöðumaður Landsprentsmiðjunnar. Hann var líka ritari [[konungsfulltrúi|konungsfulltrúa]] á [[Alþingi]] [[1845]]-[[1849]] og [[Þjóðfundurinn 1851|þjóðfundarfulltrúi]] Snæfellinga 1851 og var einn þeirra fáu sem ekki tóku undir mótmæli [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]] („[[vér mótmælum allir]]“), enda var faðir hans forseti fundarins. Á árunum [[1849]]-[[1854]] var hann settur sýslumaður í [[Snæfellsnessýsla|Snæfellsnessýslu]] og sat fyrst í [[Stykkishólmur|Stykkishólmi]], síðan á [[Búðir|Búðum]] og loks í [[Bjarnarhöfn]]. 

Árið [[1855]] fór hann aftur út til náms og lauk lögfræðiprófi í janúar [[1857]]. Hann var settur sýslumaður í Gullbringu- og Kjósarsýslu [[1858]]-[[1862]] og málaflutningsmaður við landsyfirréttinn [[1862]]-[[1886]]. Alþingismaður Snæfellinga var hann 1858-1864. Hann var lengi stundakennari í sögu við [[Lærði skólinn|Lærða skólann]] og fastur kennari 1886-1894. Hann stofnaði ásamt Þóru konu sinni [[Kvennaskólinn í Reykjavík|Kvennaskólann í Reykjavík]] 1874 og kenndi við hann til [[1889]]. Hann samdi allmargar kennslubækur í [[mannkynssaga|mannkynssögu]] sem lengi voru notaðar og endurminningar hans, sem hann hafði sjálfur skráð, komu út árið [[1912]]. Bogi Th. Melsted, bróðursonur Páls, sá um útgáfu endurminninganna.

Fyrri kona Páls ([[30. desember]] [[1840]]) var Jórunn Ísleifsdóttir ([[14. maí]] [[1816]] – [[21. ágúst]] [[1858]]), dóttir [[Ísleifur Einarsson|Ísleifs Einarssonar]] háyfirdómara og seinni konu hans Sigríðar Gísladóttur. Af átta börnum þeirra komust aðeins þrjú upp. Sonurinn Páll lést um tvítugt, Sigríður giftist ekki en Anna giftist Stefáni Stephensen klausturhaldara. Seinni kona Páls (13. nóvember 1859) var [[Þóra Melsteð]] ([[18. desember]] [[1823]] – [[21. apríl]] [[1919]]), dóttir [[Grímur Jónsson|Gríms Jónssonar]] amtmanns og konu hans, Birgitte Cecilie Breum. Þau voru barnlaus.

==Ritverk ==
* [https://baekur.is/bok/c208e113-39db-4cfc-a9e0-2f0932b22fc5 ''Ágrip af merkisatburðum mannkynssögunnar''] (1844)
* [https://baekur.is/bok/ea81ddd7-a187-43c8-a1a7-417fb54c2378 ''Fornaldarsagan''] (1864)
* [https://baekur.is/bok/bd8f97f2-82d1-4939-afec-414c9de63ff2 ''Miðaldasagan''] (1866)
* ''Endurminningar Páls Melsteds. Ritaðar af honum sjálfum.'' Gefnar út á aldarafmæli hans af Hinu íslenska fræðafélagi í Kaupmannahöfn. Kaupmannahöfn 1912.
* {{cite journal|author=Þórhallur Tryggvason|title=Páll Melsted skrifar Þórhalli Bjarnarsyni|year=1981|journal=Saga|volume=19|number=1|pp=141-170|url=https://timarit.is/gegnir/991005778529706886}}

==Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://www.althingi.is/altext/thingm/1311120008.html?knt=1311120008|titill=Upplýsingar af vef Alþingis.}}
* {{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2266421|titill=Páll Melsteð sagnfræðingur. Frækorn, 3. tbl. 1910}}
* [http://books.google.is/books?id=v2oWwe7MsU0C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=is#v=onepage&amp;q&amp;f=false Fornaldarsagan íslenzkuð og aukin eptir sögubók H.G. Bóhrs, Páll Melsteð, Hið Íslenska bókmenntafélag, Reykjavík, 1864]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2218059 Enn um endurminningar Páls Melsteð Austri, 3. tölublað (18.01.1913), Blaðsíða 8]


[[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1851-1860]]
[[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]]
[[Flokkur:Íslenskir sagnfræðingar]]
[[Flokkur:Sýslumenn]]
[[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]]
{{fd|1812|1910}}
[[Flokkur:Kvennaskólinn í Reykjavík]]
[[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1861-1870]]</text>
      <sha1>91tkc7jaicdb2kr4an697pdq3t7eks4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tunglmyrkvi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75276</id>
    <revision>
      <id>1975983</id>
      <parentid>1739645</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T21:03:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>Bæti myndum og smá efni um gerðir af tunglmyrkvum</comment>
      <origin>1975983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1802" sha1="2z1v4qkh1y2d072e6rbgqdzxl7h7olk" xml:space="preserve">[[Mynd:Lunar eclipse 04-15-2014 by R Jay GaBany.jpg|alt=Almyrkvi tunglsins, einnig kallað blóðtungl|thumb|Almyrkvi tunglsins, einnig kallað blóðtungl]]
'''Tunglmyrkvi''' nefnist það þegar [[sólin|sól]], [[jörðin|jörð]] og [[tunglið|tungl]] mynda beina línu í þessari röð. Þá gengur tunglið inn í [[jarðskuggi|skugga jarðarinnar]] og myrkvast af þeim sökum. Sá sem staddur væri á yfirborði tunglsins sæi myrkvann sem [[sólmyrkvi|sólmyrkva]], því að jörðin skyggði þá á sólina frá honum séð.

== Tegundir tunglmyrkva ==
Alveg eins og með [[Sólmyrkvi|sólmyrkva]], þá er misjafnt hversu mikið jörðin myrkvar tunglið. 

=== Almyrkvi tunglsins (Blóðtungl) ===
[[Mynd:Eclipse lunar 2019.gif|alt=Mynd af deildarmyrkva tunglsins 2019|thumb|Hreyfimynd af deildarmyrkva tunglsins árið 2019|180x180dp]]
Þegar tunglið verður fyrir almyrkvun þá er það kallað blóðtungl vegna þess að það tekur á sig rauðan blæ.

=== Deildarmyrkvi tunglsins ===
[[Mynd:2007-03-03 - Lunar Eclipse small-43img.gif|alt=Hreyfimynd af almyrkva tunglsins 2007|thumb|Hreyfimynd af almyrkva tunglsins 2007]]
Þegar tunglið er aðeins hulið að hluta til af skugga jarðarinnar kallast það deildarmyrkvi.

== Tenglar ==
* [http://www.stjornuskodun.is/solkerfid/tunglid/tunglmyrkvi/ Stjörnufræðivefurinn: Tunglmyrkvi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110818015944/http://www.stjornuskodun.is/solkerfid/tunglid/tunglmyrkvi/ |date=2011-08-18 }}
* [http://www.stjornuskodun.is/frettir/nr/309 Stjörnufræðivefurinn: Almyrkvi á tungli 21. desember 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222200210/http://www.stjornuskodun.is/frettir/nr/309 |date=2011-02-22 }}

{{stubbur|stjörnufræði}}

[[Flokkur:Stjarnfræðileg fyrirbæri]]</text>
      <sha1>2z1v4qkh1y2d072e6rbgqdzxl7h7olk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975992</id>
      <parentid>1975983</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T00:54:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>bæti eitthvað við upplýsingar, það verður deildarmyrkvi tungls 28. ágúst næstkomandi og almyrkvi 2028.</comment>
      <origin>1975992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4257" sha1="1mzncf98ej0gmohize64pndprb3qhvq" xml:space="preserve">[[Mynd:Lunar eclipse 04-15-2014 by R Jay GaBany.jpg|alt=Almyrkvi tunglsins, einnig kallað blóðtungl|thumb|Almyrkvi tunglsins, einnig kallað blóðtungl]]
'''Tunglmyrkvi''' gerist þegar [[jörðin]] er í beinni línu á milli [[tunglið|tungls]] og [[sólin|sólar]] þannig að skuggi jarðarinnar fellur á tunglið og myrkvar það. Séð frá tunglinu væri um að ræða [[sólmyrkvi|sólmyrkva]] þar sem jörðin fer fyrir sólu.
== Tegundir tunglmyrkva ==
Alveg eins og með [[Sólmyrkvi|sólmyrkva]], þá er misjafnt hversu mikið jörðin myrkvar tunglið. 

=== Almyrkvi tunglsins (Blóðtungl) ===
[[Mynd:Eclipse lunar 2019.gif|alt=Mynd af deildarmyrkva tunglsins 2019|thumb|Hreyfimynd af deildarmyrkva tunglsins árið 2019|180x180dp]]
Þegar tunglið fellur alveg inn í skugga jarðarinnar kallast það almyrkvi, en sjaldan hverfur tunglið þrátt fyrir myrkvun vegna þess að ljós sólarinnar nær að dreifast í himinhvolfi jarðar og varpar þá tunglið í rauðum blæ, af sömu ástæðu og sólsetur fær á sig svipaðan lit, og þess vegna kallast almyrkvi tunglsins einnig blóðtungl. 

Útlit og lengd almyrkva eru allir misjafnir, þar sem stefna tunglsins í gegnum skugga jarðar og fjarlægð tungls og sólar frá jörðu hefur allt áhrif á útlitið. Skuggi jarðarinnar er nefnilega keilulaga út í geim og verður þá myrkvunin því mun lengri því nær miðju skuggakeilunnar sem tunglið fer. Einnig geta eldgos haft áhrif á útlit almyrkvans, þar sem aska í loftinu getur haft áhrif á ljósið sem dreifist um háloftin getur deyft það og verður tunglið þar af leiðandi dimmara. Árið 1991 varð mikið eldgos í fjallinu Pinatubo á Filippseyjum og var þá svifmökkur í háloftunum í marga mánuði svo að þegar fyrsti almyrkvi tunglsins gerðist 1992 var tunglið svo dimmt að það sást varla og var þá eldfjallinu kennt um.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://www.almanak.hi.is/tunglmrk.html|titill=Um tunglmyrkva|útgefandi=Almanak Háskólans|mánuður=20. febrúar|ár=2008|mánuðurskoðað=28. ágúst|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt;

Á einu ári geta í mesta lagi orðið 3 almyrkvar ef aðstæður eru réttar, og er talið að meðaltími á milli almyrkva á hverjum stað fyrir sig á Íslandi sé nálægt 285 ár, ef marka má niðurstöður belgíska stærðfræðingsins Jean Meeus.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://www.almanak.hi.is/myrkvar.html|titill=Tíðni sólmyrkva og tunglmyrkva|útgefandi=Almanak Háskólans|mánuður=1. júní|ár=2011|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt; Næsti almyrkvi tunglsins verður 31. desember 2028 og verður sýnilegur á Íslandi ef veður leyfir.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=5079|titill=Hvenær verður næsti tunglmyrkvi á Íslandi?|höfundur=Hafliði Marteinn Hlöðversson, Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|útgefandi=Vísindavefurinn|mánuður=18. nóvember|ár=2021|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt; 

=== Deildarmyrkvi tunglsins ===
[[Mynd:2007-03-03 - Lunar Eclipse small-43img.gif|alt=Hreyfimynd af almyrkva tunglsins 2007|thumb|Hreyfimynd af almyrkva tunglsins 2007]] 
Þegar tunglið er aðeins hulið að hluta til af skugga jarðarinnar kallast það deildarmyrkvi. Næsti deildarmyrkvi á Íslandi verður aðfaranótt 28. ágúst 2026 og er áætlað að það nái 93% myrkvun.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://icelandatnight.is/is/sogur/deildarmyrkvi-a-tungli-28-agust-2026|titill=Deildarmyrkvi á tungli 28. ágúst 2026|höfundur=Sævar Helgi Bragason|útgefandi=Iceland at Night|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [http://www.stjornuskodun.is/solkerfid/tunglid/tunglmyrkvi/ Stjörnufræðivefurinn: Tunglmyrkvi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110818015944/http://www.stjornuskodun.is/solkerfid/tunglid/tunglmyrkvi/ |date=2011-08-18 }}
* [http://www.stjornuskodun.is/frettir/nr/309 Stjörnufræðivefurinn: Almyrkvi á tungli 21. desember 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222200210/http://www.stjornuskodun.is/frettir/nr/309 |date=2011-02-22 }}

{{stubbur|stjörnufræði}}

[[Flokkur:Stjarnfræðileg fyrirbæri]]</text>
      <sha1>1mzncf98ej0gmohize64pndprb3qhvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hlöðuvík</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83100</id>
    <revision>
      <id>1975956</id>
      <parentid>1957338</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elinarbur</username>
        <id>111307</id>
      </contributor>
      <origin>1975956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="746" sha1="tdv9c0a86ila2i78xsyh9r2l0x4apkm" xml:space="preserve">[[Mynd:Hlöðuvík - panoramio.jpg|thumb|Hlöðuvík árið 2000]]
[[Mynd:Hlöðuvík séð frá Skálakambi.jpg|thumb|Hlöðuvík árið 2025]]
'''Hlöðuvík''' er á norðanverðum [[Hornstrandir|Hornströndum]] og liggur á milli [[Fljótavík|Fljótavíkur]] og [[Hælavík|Hælavíkur]]. Tvö hús eru við gamla bæjarstæðið að Búðum og eru þau í eigu afkomenda Hlöðuvíkurbænda. Einnig er þar náðhús fyrir ferðamenn. 

Fyrir miðjum firðinum er reisulegt fjall sem nefnist [[Álfsfell]]. Fjallið skilur að Hlöðuvík og [[Kjaransvík]].

== Tengill ==
* [https://www.ehh.is/gps/gonguleidir/0127-hloduvik-2013-08-02/0127-hloduvik-2013-08-02.htm Hlöðuvík]

[[Flokkur:Hornstrandir]]
[[Flokkur:Víkur á Vestfjörðum]]</text>
      <sha1>tdv9c0a86ila2i78xsyh9r2l0x4apkm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1976005</id>
      <parentid>1975956</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T11:03:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elinarbur</username>
        <id>111307</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bætt við lýsingu á því hvar neyðarskýlið er. Heimildin er færslan af ehh.is sem er reyndar nú þegar tengill á síðunni. Svo veit ég ekki hvort orðalagið sem ég valdi standist kröfur eða sé nákvæmt fyrir staðsetninguna.</comment>
      <origin>1976005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1071" sha1="p44jrpp92foujfzxkqqbfugz1e2i4oy" xml:space="preserve">[[Mynd:Hlöðuvík - panoramio.jpg|thumb|Hlöðuvík árið 2000]]
[[Mynd:Hlöðuvík séð frá Skálakambi.jpg|thumb|Hlöðuvík árið 2025]]
'''Hlöðuvík''' er á norðanverðum [[Hornstrandir|Hornströndum]] og liggur á milli [[Fljótavík|Fljótavíkur]] og [[Hælavík|Hælavíkur]]. Tvö hús eru við gamla bæjarstæðið að Búðum og eru þau í eigu afkomenda Hlöðuvíkurbænda. Einnig er þar náðhús fyrir ferðamenn. 

Fyrir miðjum firðinum er reisulegt fjall sem nefnist [[Álfsfell]]. Fjallið skilur að Hlöðuvík og [[Kjaransvík]]. Undir Álfselli og í grennd við fjöruna er neyðarskýli [[Slysavarnafélagið Landsbjörg|Slysavarnafélagsins Landsbjargar]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ehh.is/gps/gonguleidir/0127-hloduvik-2013-08-02/0127-hloduvik-2013-08-02.htm|title=0127 - Hlöðuvík 2013-08-02|website=www.ehh.is|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

== Tengill ==
* [https://www.ehh.is/gps/gonguleidir/0127-hloduvik-2013-08-02/0127-hloduvik-2013-08-02.htm Hlöðuvík]

[[Flokkur:Hornstrandir]]
[[Flokkur:Víkur á Vestfjörðum]]</text>
      <sha1>p44jrpp92foujfzxkqqbfugz1e2i4oy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1976011</id>
      <parentid>1976005</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T11:52:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elinarbur</username>
        <id>111307</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Smá orðalagsbreyting á lýsingu staðsetningar neyðarskýlisins.</comment>
      <origin>1976011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1085" sha1="34gawqrtrjwd1zboqf6sqrm7ircsg67" xml:space="preserve">[[Mynd:Hlöðuvík - panoramio.jpg|thumb|Hlöðuvík árið 2000]]
[[Mynd:Hlöðuvík séð frá Skálakambi.jpg|thumb|Hlöðuvík árið 2025]]
'''Hlöðuvík''' er á norðanverðum [[Hornstrandir|Hornströndum]] og liggur á milli [[Fljótavík|Fljótavíkur]] og [[Hælavík|Hælavíkur]]. Tvö hús eru við gamla bæjarstæðið að Búðum og eru þau í eigu afkomenda Hlöðuvíkurbænda. Einnig er þar náðhús fyrir ferðamenn. 

Fyrir miðjum firðinum er reisulegt fjall sem nefnist [[Álfsfell]]. Fjallið skilur að Hlöðuvík og [[Kjaransvík]]. Í grennd við fjöruna, rétt norðaustan við Ásfell, er neyðarskýli [[Slysavarnafélagið Landsbjörg|Slysavarnafélagsins Landsbjargar]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ehh.is/gps/gonguleidir/0127-hloduvik-2013-08-02/0127-hloduvik-2013-08-02.htm|title=0127 - Hlöðuvík 2013-08-02|website=www.ehh.is|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

== Tengill ==
* [https://www.ehh.is/gps/gonguleidir/0127-hloduvik-2013-08-02/0127-hloduvik-2013-08-02.htm Hlöðuvík]

[[Flokkur:Hornstrandir]]
[[Flokkur:Víkur á Vestfjörðum]]</text>
      <sha1>34gawqrtrjwd1zboqf6sqrm7ircsg67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88091</id>
    <revision>
      <id>1975955</id>
      <parentid>1906384</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T16:56:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Miðaldir */</comment>
      <origin>1975955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13272" sha1="dz3kzhwx1n23wthj21r4364pgl76fbh" xml:space="preserve">{{Byggð
| nafn = Trier
| skjaldarmerki = DEU Trier COA.svg
| kort = Lage der kreisfreien Stadt Trier in Deutschland.PNG
|undirskipting_gerð = Sambandsland
| undirskipting_nafn =  [[Rínarland-Pfalz]]
| flatarmál_heild_km2 = 117,13
| mannfjöldi_heild = 112.000 
| mannfjöldi_frá = 2019
| mannfjöldi_þéttleiki_km2 =916
| hæð_m = 137
| vefsíða =[http://www.trier.de/ www.trier.de]
}}
'''Trier''' er háskólaborg í þýska sambandslandinu [[Rínarland-Pfalz|Rínarlandi-Pfalz]] og er með 112 þúsund íbúa ([[2019]]). Trier er með allra elstu borgum [[Þýskaland]]s og var stofnuð af [[Rómaveldi|Rómverjum]]. Ýmis mannvirki þar í borg eru á [[heimsminjaskrá UNESCO]].

== Lega ==
[[Mynd:Trier Porta Nigra BW 1.JPG|thumb|Gamla Rómverjahliðið Porta Nigra er með þekktustu mannvirkjum Þýskalands]]
Trier liggur við ána [[Mósel]] nær vestast í sambandslandinu, aðeins um 8 km fyrir vestan landamærin að [[Lúxemborg]]. Næstu borgir eru [[Lúxemborg (borg)|Lúxemborg]] til suðvesturs (30 km), [[Saarbrücken]] til suðurs (60 km) og [[Koblenz]] til norðausturs (80 km).

== Skjaldarmerki ==
[[Skjaldarmerki]] Trier sýnir [[Pétur postuli|Pétur postula]] með stóran lykil á rauðum grunni. Pétur er verndardýrlingur borgarinnar síðan á [[12. öldin|12. öld]]. Merki þetta hefur verið nær óbreytt síðan á [[15. öldin|15. öld]].

== Orðsifjar ==
Borgin hét upphaflega Augusta Treverorum á tímum Rómverja. Fyrri hlutinn var til heiðurs [[Ágústus]]ar keisara. Seinni hluti heitisins er dregið af keltneska þjóðflokknum ''treveri'' sem bjó þar í grennd. Á tímum [[Claudius]]ar keisara var heitið lengt í Colonia Augusta in Treverum. Úr Treverum verður svo Treviris og loks Trier.&lt;ref&gt;Geographische Namen in Deutschland. Duden. 1993. Bls. 259.&lt;/ref&gt;

== Saga Trier ==
[[Mynd:Augusta Treverorum.jpg|thumb|Módel af rómversku borginni Augusta Treverorum (Trier í dag).]]

=== Rómverjar ===
Það voru Rómverjar sem reistu borgina Trier 16 f.Kr. Þeir höfðu áður, 30 f.Kr., reist herlager á svæðinu, en höfðu yfirgefið það aftur. Borgin varð höfuðborg skattlandsins Belgica. Um miðja 3. öld var biskupsstóll stofnaður í Trier, en hann er sá elsti á þýskri grundu. Fyrsti biskupinn hét Eucharius. Trier varð keisaraborg Vestrómverska ríkisins síðla á 3. öld. Þar sátu keisarar eins og Konstantínus II., Valentiníanus I., Gratíanus, Magnus Maximus og Valentinanus II. Á þessum tíma var Trier stærsta borg [[Evrópa|Evrópu]] norðan [[Alpafjöll|Alpa]]. En snemma á 5. öld fóru [[germanir]] að flæða yfir lönd Rómverja. 413 og 421 hertóku frankar Trier og rændu hana. [[Atli Húnakonungur]] gerði slíkt hið sama 451. 475 náðu frankar borginni endanlega á sitt vald. Eftir það varð hún hluti af frankaríkinu mikla.

=== Miðaldir ===
Árið [[882]] eyddu [[víkingar]] borginni nær algjörlega, en þeir höfðu sigld upp eftir [[Rínarfljót|Rín]] og Mósel. Trier varð ekki hluti af [[Heilaga rómverska ríkið|þýska ríkinu]] fyrr en [[925]], en þá var [[Hinrik I (HRR)|Hinrik I]] keisari þar. [[1212]] veitti [[Otto IV (HRR)|Otto IV]] keisari borginni fríborgarstatus. En Trier var ávallt sterkt biskupssetur. Erkibiskuparnir í Trier voru kjörfurstar í ríkinu og náðu þeir veraldlegum yfirráðum yfir borginni [[1309]]. Þar með missti Trier fríborgarstatus sinn. Þetta fyrirkomulag hélst allt til tíma [[Napoleon Bonaparte|Napoleons]]. Trier var höfuðborg kjörfurstadæmisins, en þó bjuggu biskuparnir ekki þar fyrr en snemma á [[16. öldin|16. öld]]. Árið [[1473]] hittust [[Friðrik III (HRR)|Friðrik III]] keisari og [[Karl djarfi]] frá [[Búrgúnd]] á ráðstefnu í borginni til að ræðaum ógn [[Ottómanveldið|Ottómanveldisins]]. Sama ár var háskóli stofnaður í borginni sem var starfræktur allt þar til Napoleon lét loka honum. [[1512]] var haldið mikið ríkisþing í borginni.

=== Frakkar ===
[[Mynd:Trier 1648 Merian(045).jpg|thumb|Trier 1646. Mynd eftir Matthäus Merian.]]
Í [[30 ára stríðið|30 ára stríðinu]] var Trier hernumin tvisvar. Fyrst voru það [[Spánn|Spánverjar]] [[1634]] en síðar voru það [[Frakkland|Frakkar]] [[1645]]. Í [[9 ára stríðið|9 ára stríðinu]] voru Frakkar aftur á ferðinni. Erkibiskupinn og kjörfurstinn í Trier, Karl Kaspar, reyndi eftir fremsta megni að haldast hlutlaus í því stríði. Engu að síður gerðu Frakkar umsátur um borgina [[1673]] og gerðu árásir á hana. Hún féll þó ekki fyrr en eftir níu mánuði. Frakkar víggirtu borgina gríðarlega en urðu frá að hverfa [[1675]]. Frakkar hernámu borgina á nýjan leik [[1684]] og [[1688]] og aftur [[1702]] og [[1705]] í [[Spænska erfðastríðið|spænska erfðastríðinu]]. Frakkar voru enn á ferðinni [[1794]] en þá hernam franskur byltingarher borgina. [[1801]] var borgin innlimuð Frakklandi og fengu íbúarnir við það franskar ríkisborgararétt. Við það leystist kjörfurstadæmið Trier upp. Frakkar lokuðu auk þess öllum klaustrum, en einnig háskólanum. Mörg klaustranna voru rifin, öðrum var umbreytt og fengu þau nýtt hlutverk. [[6. janúar]] [[1814]] náðu [[Prússland|Prússar]] að frelsa borgina og hrekja Frakka á brott. [[Vínarfundurinn]] úrskurðaði árið eftir að borgin skyldi tilheyra Prússlandi. Það gekk á ýmsu með prússneska stjórn, enda var borgin enn rammkaþólsk. 

=== Nýrri tímar ===
[[Mynd:Bundesarchiv Bild 102-09919, Französische Truppen räumen Trier.jpg|thumb|Frakkar yfirgefa Trier 1930.]]
Borgarmúrar Trier fengu að standa langt fram á [[19. öldin|19. öld]]. Helsta tekjulind borgarinnar voru hveiti- og sláturskattar. Flytja þurfti allar slíkar vörur um borgarhliðin allt til [[1875]]. Þegar skattakerfinu var breytt voru nær allir borgarmúrar rifnir til að skapa pláss fyrir nýjar byggingar. Prússar yfirgáfu borgina eftir tap Þjóðverja í [[Heimstyrjöldin fyrri|heimstyrjöldinni fyrri]] [[1918]]. Frakkar hernámu hana þá enn einu sinni og héldu henni til [[1930]]. Í [[Heimstyrjöldin síðari|heimstyrjöldinni síðari]] varð Trier fyrir nokkrum loftárásum. Þær verstu urðu í [[desember]] [[1944]], en þá vörpuðu [[Bandaríkin|Bandaríkjamenn]] og [[Bretland|Bretar]] rúmlega 1.500 tonnum af sprengjum yfir borgina. Borgin féll í hendur bandamönnum [[2. mars]] [[1945]] án teljandi bardaga. Síðan [[1946]] er Trier hluti af nýstofnuðu Rínarlandi-Pfalz. [[1970]] var háskólinn endurstofnaður. [[1984]] voru mikil hátíðarhöld í borginni í tengslum við 2000 ára afmæli Trier. [[1986]] voru ýmsar byggingar í borginni settar á heimsminjaskrá UNESCO, þar á meðal gamlar rómverskar byggingar (til dæmis Porta Nigra og baðhúsin), dómkirkjan og frúarkirkjan.

== Íþróttir ==
[[Mynd:Amphitheater Trier Brot und Spiele.jpg|thumb|Rómverskir leikar]]
Aðalknattspyrnulið borgarinnar er Eintracht Trier, en það leikur í neðri deildum. Kvennaliðið í handbolta leikur í 1. deild og varð þýskur meistari [[2003]]. Körfuboltalið karla, TBB Trier, leikur í 1. deild og varð bikarmeistari [[1998]] og [[2001]]. Hafnaboltaliðið Trier Cardinals varð þýskur meistari [[1995]] og [[1996]]. Síðan [[2000]] fer rallakstur fram í og við Trier sem gefur stig á HM í rallakstri.

== Viðburðir ==
* Brot &amp; Spiele er heiti stærstu rómversku leikum í Þýskalandi. Þeir fara árlega fram í [[ágúst]] í Trier síðan [[2002]]. Aðalvettvangur leikanna er gamli rómverski leikvangurinn. Þar fara meðal annars fram skylmingaleikir, ganga rómverskra hermanna og fleira. Í tengslum við þetta er reist rómverskt þorp þar sem hægt er að sjá alls konar handiðnir Rómverja. Auk þess fara fram tónleikar, dans og ýmislegt annað í tengslum við menningu Rómverja.

== Vinabæir ==
Trier viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:

{|
|-
| valign=&quot;top&quot; |
* {{FRA}} [[Metz]] í [[Frakkland]]i, síðan [[1957]]
* {{ITA}} [[Ascoli Piceno]] á [[Ítalía|Ítalíu]], síðan [[1958]]
* {{GBR}} [[Gloucester]] í [[England]]i, síðan [[1959]]
| valign=&quot;top&quot; |
* {{NLD}} [[Hertogenbosch]] í [[Holland]]i, síðan [[1968]]
* [[Mynd:Flag of Croatia.svg|22px]] [[Pula]] í [[Króatía|Króatíu]], síðan [[1961]]
* {{USA}} [[Fort Worth]] í [[Texas]], [[Bandaríkin|BNA]], síðan [[1987]]
| valign=&quot;top&quot; |
* {{DEU}} [[Weimar]] í [[Þýskalandi]], síðan 1987
* {{JPN}} [[Nagaoka]] í [[Japan]], síðan [[2006]]
* {{CHN}} [[Xiamen]] í [[Kína]], síðan [[2010]]
|}

== Frægustu börn borgarinnar ==
* ([[1818]]) [[Karl Marx]] sósíalisti og heimspekingur
* ([[1963]]) [[Guildo Horn]] söngvari og grallari

== Byggingar og kennileiti ==
[[Mynd:Trier Kaiserthermen.jpg|thumb|Rómversku baðhýsin eru rústir einar í dag]]
* [[Porta Nigra]] er gamalt rómverskt borgarhlið og stærsta rómverska bygging Þýskalands í dag. Hliðið er jafnframt einkennisbygging borgarinnar og eitt þekktasta mannvirki Þýskalands. Það er á heimsminjaskrá UNESCO.
[[Mynd:Amphietheather von Trier gross.jpg|thumb|left|Rómverski leikvangurinn]]
* Leikvangur Rómverja í Trier var reistur um 100 e.Kr. og tók um 20 þúsund manns í sæti. Ysti hluti þess var jafnframt hluti af rómverska borgarmúrnum og þjónaði meira að segja sem borgarhlið, það er að segja þegar leikvangurinn var ekki í notkun. Á leikvanginum var boðið upp á skilmingaleika, bardaga við villidýr og aftökur. Eftir fall Rómaveldis notuðu germanir efnið sem námu og því er hringleikahúsið rústir einar í dag. Samt er það enn notað fyrir leiksýingar og tónleika. Það var sett á heimsminjaskrá UNESCO 1986.
[[Mynd:Trier Innenstadt3.jpg|thumb|Frúarkirkjan]]
* Kaiserthermen er heiti á gömlu baðhús Rómverja. Þau voru reist í kringum 300 e.Kr. af Konstantius Klórus keisara og syni hans Konstantínusar mikla. Byggingin var þó ekki kláruð þegar Konstantínus kaus Byzantion ([[Konstantínópel]]) sem höfuðborg sína. Því lét Valentiníanus keisari breyta byggingunni í herstöð. Á nýrri tímum varð byggingin hluti af miðaldamúrnum og þjónaði einnig sem borgarhlið. [[1808]] var múrinn rifinn niður og þá komu fleiri rústir í ljós. Í dag eru rústirnar opnar fyrir almenning, en opin svæði í þeim eru oft notuð fyrir uppákomur (sirkus og fleira). Baðhúsin voru sett á heimsminjaskrá UNESCO 1986.
* [[Mattíasarklaustrið í Trier|Mattíasarklaustrið]] er þekktur pílagrímsstaður. Þar hvílir postulinn [[Mattías postuli|Mattías]] síðan á tímum Rómverja. Þar er einnig að finna flís úr krossi [[Jesús|Jesú]]. 
* [[Péturskirkjan í Trier|Péturskirkjan]] er dómkirkja borgarinnar og elsta dómkirkja Þýskalands. Í grafhvelfingunni hvíla hinir ýmsu erkibiskupar og kjörfurstar sem setið hafa í Trier. Þar er einnig að finna hina heilögu skikkju, en það er skikkjan sem Jesús var í. Dómkirkjan er á heimsminjaskrá UNESCO.
* Frúarkirkjan er við hliðina á dómkirkjunni. Hún er elsta gotneska kirkja Þýskalands (ásamt [[Elísabetarkirkjan í Marburg|Elísabetarkirkjunni í Marburg]]). Hún var reist [[1230]]-[[1260]] af erkibiskupnum Theoderich von Wied og var efniviður úr eldri kirkju á staðnum að hluta notaður. Kirkjan skemmdist nokkuð í loftárásum seinna stríðsins. Skipt var um þak árið [[2003]]. Kirkjan var sett á heimsminjaskrá UNESCO árið 1986.
[[Mynd:Trier Konstantinbasilika BW 2 zurechtgezurrt.jpg|thumb|left|Konstantínusarkirkjan]]
* Konstantínusarkirkjan er feiknamikil forn höll sem Konstantínus keisari lét reisa á 4. öld. Salurinn að innan er sá stærsti í heimi sem varðveist hefur frá fornöld. Hann er 67 metra langur, 27 metra breiður og 33 metra hár. Konstantínus notaði hann sem hásætis- og móttökusal. Til beggja handa eru stórar marmarastyttur. [[1856]] var evangelísku kirkjunni gefin höllin og síðan þá hefur hún verið notuð sem kirkja. Hún skemmdist töluvert í loftárásum seinna stríðsins og var endurreist í upprunalegri mynd. Byggingin var sett á heimsminjaskrá UNESCO árið 1986.
[[Mynd:Roemerbruecke Trier.jpg|thumb|Gamla rómverjabrúin]]
* Rómverjabrúin (''Römerbrücke'') er elsta nústandandi brú Þýskalands. Hún var smíðuð 144-152 e.Kr. af Rómverjum sem þá voru búnir að reisa borgina Trier. Brúargólfið var endurnýjað [[1307]]-[[1354]] og er 14 metrum yfir vatnsborðið, þannig að prammar og lágreist skip geta siglt í gegn. [[1689]] sprengdu Frakkar brúna og fóru viðgerðir ekki fram fyrr en [[1716]]-[[1718|18]]. Sitthvoru megin við brúna voru tvö gríðarstór hlið. Þau voru rifin niður [[1806]] (af Frökkum) og [[1869]] (af Prússum). [[1931]] var brúin breikkuð. Í mars 1945 óku bandamenn yfir brúna og hertóku borgina en brú þessi var ein örfárra brúa vestast í Þýskalandi sem [[Nasismi|nasistar]] sprengdu ekki upp í stríðslok.

== Tilvísanir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Heimildir ==
* {{wpheimild|tungumál=de|titill=Trier|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2010}}
{{commons}}

{{Borgir í Þýskalandi}}

[[Flokkur:Borgir í Þýskalandi]]
[[Flokkur:Heimsminjar]]</text>
      <sha1>dz3kzhwx1n23wthj21r4364pgl76fbh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krossreið síðari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91737</id>
    <revision>
      <id>1975963</id>
      <parentid>1915982</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:34:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1975963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1907" sha1="mb81b8o26elb1151igk35qia6fd9trr" xml:space="preserve">'''Krossreið síðari''' var atburður sem gerðist á [[Kross (Landeyjum)|Kross]]i í [[Austur-Landeyjar|Austur-Landeyjum]] haustið [[1471]], en þá riðu þeir Þorvarður Eiríksson, sonur [[Eiríkur Loftsson slógnefur|Eiríks slógnefs]], [[Loftur Guttormsson|Loftssonar]] ríka, og Narfi Teitsson, með flokk manna að Krossi að næturlagi og drápu bóndann þar.

Bóndinn hét Magnús Jónsson og er ekki vitað um ættir hans en talið er að hann hafi verið skyldur eða tengdur [[Þorleifur Björnsson hirðstjóri|Þorleifi Björnssyni]] hirðstjóra. Hann hafði keypt Kross þetta sama vor og flutt þangað norðan úr Skagafirði eða Húnavatnssýslu. Ekkert er vitað hvað honum og banamönnum hans bar á milli en þeir drógu hann að sögn nakinn úr faðmi konu sinnar og síðan drap Narfi hann. Kona Magnúsar særðist þegar hún reyndi að hjálpa manni sínum. Þeir Þorvarður og Narfi voru dæmdir [[Útlegð|útlægir]] og friðlausir fyrir illvirki þetta og eignir þeirra féllu til konungs. Þorvarður dó skömmu síðar en um Narfa er ekki vitað.

Kona Magnúsar, sem særðist í tilræðinu, var Ragnheiður Eiríksdóttir Krákssonar frá [[Skarð á Landi|Skarði]] á [[Landsveit|Landi]], systir Ingibjargar móður [[Torfi Jónsson í Klofa|Torfa Jónssonar]] í [[Klofi|Klofa]]. Hún hafði áður verið gift Þorsteini Helgasyni á [[Reynir (Mýrdal)|Reyni]] í [[Mýrdalur|Mýrdal]] og giftist síðast [[Eyjólfur Einarsson|Eyjólfi Einarssyni]] lögmanni. Á meðal barnabarna Ragnheiðar má nefna [[Ragnheiður Pétursdóttir á rauðum sokkum|Ragnheiði Pétursdóttur á rauðum sokkum]].

== Tengt efni ==
* [[Krossreið fyrri]].

== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3277864|titill=Áshildarmýrarsamþykkt. Lesbók Morgunblaðsins, 27. júní 1948.}}

[[Flokkur:1471]]
[[Flokkur:Rangárvallasýsla]]</text>
      <sha1>mb81b8o26elb1151igk35qia6fd9trr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Filippus 2. Frakkakonungur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92160</id>
    <revision>
      <id>1975941</id>
      <parentid>1654906</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T14:27:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1975941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15837" sha1="lvhiq6dpfva41ke9th0k5j5kkinme8s" xml:space="preserve">{{konungur
| titill = [[Konungur Frakklands]]
| ætt = [[Kapetingar]]
| skjaldarmerki = Arms of the Kingdom of France (Ancien).svg
| nafn =Filippus 2.
| mynd = Sceau de Philippe Auguste. - Archives Nationales - SC-D157.jpg
| fæðingardagur ={{fæðingardagur|1165|8|21}}
| fæðingarstaður = [[Gonesse]], [[Konungsríkið Frakkland|Frakklandi]]
| dánardagur = 	{{dánardagur og aldur|1223|7|14|1165|8|21}}
| dánarstaður = [[Mantes-la-Jolie]], Frakklandi
| grafinn = Basilique Saint-Denis, Frakklandi
| ríkisár = 	18. september 1180 – 14. júlí 1223
| faðir = [[Loðvík 7.]] 
| móðir = [[Adela af Champagne]]
| maki = {{gifting|[[Ísabella af Hainaut]]|1180|1190|orsök=dó}}&lt;br&gt;{{gifting|[[Ingibjörg af Danmörku, Frakklandsdrottning|Ingibjörg af Danmörku]]|1193|1193|orsök=skildu}} (g. 1201)&lt;br&gt;{{gifting|[[Agnes af Meraníu]]|1196|1201|orsök=dó}}​
| titill_maka = Eiginkona
| börn ={{plainlist|
* [[Loðvík 8. Frakkakonungur|Loðvík 8.]]
* [[María, hertogaynja af Brabant]]
* [[Filippus 1., greifi af Boulogne]]
* [[Pierre, biskup af Noyon]] (ósk.)
}}}}
[[Mynd:The coronation of Philippe II Auguste in the presence of Henry II of England.jpg|thumb|right|Krýning Filippusar 2. að viðstöddum Hinrik 2. Englandskonungi.]]
'''Filippus 2.''' ([[21. ágúst]] [[1165]] – [[14. júlí]] [[1223]]) eða '''Filippus Ágústus''' var konungur [[Frakkland]]s frá [[1180]] til dauðadags. Hann var einn áhrifamesti konungur Frakka á miðöldum, stækkaði ríki sitt verulega og jók völd konungsins. Undir stjórn hans jókst velmegun í Frakklandi og hann var vinsæll meðal þegna sinna.

== Uppvöxtur ==
Filippus var sonur [[Loðvík 7. Frakkakonungur|Loðvíks 7.]] og þriðju konu hans, [[Adela af Champagne|Adelu af Champagne]]. Áður hafði faðir hans eignast fjórar dætur í tveimur hjónaböndum, hafði verið kvæntur Adelu í fimm ár og var orðinn 45 ára, sem var nokkuð hár aldur á 12. öld, svo að hann var orðinn langeygur eftir erfingja. Filippus var líka framan af oft kallaður ''Dieudonné'' (guðsgjöf). Þegar hann var þrettán ára villtist hann frá félögum sínum á veiðum og lá úti í skógi heila nótt. Hann veikist af volkinu og var talinn í lífshættu. Loðvík fór í [[pílagrímsferð]] til [[Kantaraborg]]ar til að biðja fyrir lífi sonar síns.

Heilsufar Loðvíks fór hraðversnandi og hann lét krýna Filippus meðkonung sinn í [[Reims]] [[1. nóvember]] [[1179]] og [[28. apríl]] vorið eftir giftist Filippus svo [[Ísabella af Hainaut|Ísabellu af Hainaut]], sem var nýorðin tíu ára. Hún færði honum greifadæmið Artois í heimanmund. Í raun fékk Filippus öll völd í sínar hendur strax eftir krýninguna því faðir hans varð smátt og smátt elliær. Það líkaði móður hans og bræðrum hennar fjórum (tveir þeirra voru jafnframt tengdasynir Loðvíks) illa því þau höfðu ráðið afar miklu síðustu stjórnarár Loðvíks. Hann dó svo [[18. september]] [[1180]] og Filippus varð konungur, fimmtán ára að aldri.

== Filippus og Hinrik 2. ==
Filippus hóf stríð við Filippus greifa af [[Flæmingjaland]]i 1181 vegna yfirráða yfir Vermandois-héraði og náði hluta þess á sitt vald við friðarsamninga. Árið [[1183]] dó svo [[Hinrik ungi]], elsti sonur [[Hinrik 2. Englandskonungur|Hinriks 2.]] Englandskonungs. Hann hafði verið giftur [[Margrét af Frakklandi, Ungverjalandsdrottning|Margréti]] systur Filippusar, sem krafðist þess að heimanmundi hennar yrði skilað þar semþau voru barnlaus. Hinrik var tregur til en Filippus fylgdi kröfunni fast eftir, einkum þegar [[Bela 3.]] Ungverjalandskonungur bað um hönd ekkjunnar, og Hinrik lét að lokum undan.

Filippus og [[Geoffrey Plantagenet]], hertogi af [[Bretagne]], fjórði sonur Hinriks 2., voru miklir vinir og stundum í bandalagi gegn Hinrik. Hann var raunar á stundum góðvinur allra sona Hinriks og notaði þá gegn föður þeirra þegar honum hentaði, en vinátta þeirra Geoffreys hélst sterk allt þar til Geoffrey dó óvænt í París [[1186]]. Þá krafðist Hinrik þess að fá forræði yfir [[Arthúr hertogi af Bretagne|Arthúr]] syni hans, sem fæddist eftir lát hans. Filippus taldi sig hins vegar réttan forráðamann drengsins þar sem Bretagne var hluti af Frakklandi og Arthúr því lénsmaður Filippusar. Hann krafðist þess líka að [[Ríkharður ljónshjarta]], sonur Hinriks, giftist [[Alísa af Frakklandi|Alísu]] systur hans, en þau höfðu verið heitbundin frá barnsaldri og Alísa ólst upp við ensku hirðina.

Þessar deilur urðu tilefni styrjaldar og gerði Filippus í fyrstu bandalag við Ríkharð og [[Jóhann landlausi|Jóhann landlausa]], syni Hinriks, sem voru í uppreisn gegn föður sínum. Árið 1189 fóru þeir Ríkharður og Filippus í herför gegn Hinrik 2. og unnu sigur á her hans [[4. júlí]] [[1189]]. Tveimur dögum síðar dó Hinrik og Ríkharður varð konungur Englands.

== Þriðja krossferðin ==
[[Mynd:Philippe Auguste et Richard Acre.jpg|thumb|right|Filippus og Ríkharður taka við lyklunum að Akkó.]]
Filippus og Ríkharður fóru saman í [[Þriðja krossferðin|Þriðju krossferðina]] [[1190]]. Þeir höfðu vetursetu í [[Messína]] á [[Sikiley]] og sigldu þaðan til [[Landið helga|Landsins helga]] um vorið. Filippus kom þangað á undan og hóf umsátur um [[Akkó]]. Ríkharður kom svo í júníbyrjun og Akkó gafst upp [[12. júlí]] en þá var Filippus illa haldinn af [[blóðkreppusótt]]. Hann varð líka ósáttur við Ríkharð vegna framkomu hans eftir fall Akkó og ákvað að snúa heim til Frakklands. Hann skildi þó eftir tíu þúsund manna herlið undir stjórn [[Húgó 3. af Búrgund|Húgós 3.]] hertoga af Búrgund.

Ríharður hafði endanlega slitið trúlofun sinni við Alísu systur Filippusar í Messína 1191 og gifst [[Berengaría af Navarra|Berengaríu af Navarra]]. [[Heimanmundur]] hennar, sem að hluta til var Vexin, hernaðarlega mikilvægt hérað í Frakklandi, hefði átt að endurgreiðast en til að halda frið milli þeirra í krossferðinni hafði Filippus fallist á að Ríkharður skyldi halda Vexin og það ganga til karlkyns erfingja hans en ef hann eignaðist ekki erfingja skyldi Filippus fá héraðið aftur. En þegar Filippus kom aftur til Frakklands haustið 1191 vildi hann reyna að ná Vexin. Hann hafði þó svarið Ríkharði eið um að láta lendur hans vera á meðan hann væri fjarverandi. Hann sýndi því fulltrúum Ríkharðs gögn sem áttu að sanna að Ríharður hefði fallist á að afhenda honum Vexin á ný en þeir tóku ekki mark á þeim. Hann gerði líka bandalag við Jóhann, bróður Ríkharðs.

== Barist um Normandí ==
[[Mynd:Gisors1198.jpg|thumb|left|Filippus 2. og Ríkharður ljónshjarta berjast í Normandí 1198.]]
Þegar Filippus frétti af því [[1193]] að Ríkharður hefði verið tekinn höndum á leið heim úr krossferðinni var hann fljótur að ráðast inn í Vexin. Síðan hélt hann áfram og réðist langt inn í [[Normandí]] og settist um [[Rúðuborg]] í félagi við [[Baldvin af Flæmingjalandi|Baldvin]] greifa af Flæmingjalandi en jarlinum af Leicester, sem þar var í forsvari, tókst að verjast þeim. Í júlí 1193 samdi Filippus við ráðgjafa Ríkharðs um að hann skyldi halda því landi sem hann hafði náð en skila því ef Ríkharður vottaði honum hollustu sína. Filippus og Jóhann reyndu að múta [[Hinrik 6. keisari|Hinrik 6.]] keisara til að hafa Ríkharð lengur í haldi en þar sem búið var að safna saman [[lausnargjald]]i til að greiða fyrir hann neitaði keisarinn. Ríkharður kom heim til Englands 13. mars og þann 12. maí lagði hann af stað í herför til Normandí.

Filippus hafði náð stórum hluta héraðsins á sitt vald en Ríkharði tókst að vinna nokkra sigra á liði hans þótt aldrei kæmi til meiri háttar bardaga. Á næstu árum gekk á ýmsu en smátt og smátt hallaði á Filippus, ekki síst eftir að Baldvin af Flæmingjalandi gekk í lið með Ríkharði [[1197]] og [[Ottó 4. keisari|Ottó 4.]], systursonur Ríkharðs, varð keisari [[1198]]. Um sumarið réðist Filippus á Vexin en Ríkharður kom að honum óvörum og á flóttanum var Filippus næstum drukknaður þegar brú hrundi undan þunga herliðsins. Um haustið hafði Ríkharður náð aftur nær öllu því landsvæði sem Filippus hafði tekið 1193. Konungarnir tveir hittust í janúar 1199 - Ríkharður stóð á báti úti í [[Signa|Signu]], Filippus stóð á árbakkanum og þeir kölluðust á - og í framhaldi af því var samið um fimm ára [[vopnahlé]]. En seinna sama ár féll Ríkharður í umsátri um kastala aðalsmanns sem gert hafði uppreisn gegn honum.

== Átök við Jóhann landlausa ==
[[Mynd:Conquetes_Philippe_Auguste.png|thumb|right|Frakkland þegar Filippus tók við ríkjum og við dauða hans.]]
Jóhann landlausi, yngsti sonur Hinriks 2., varð þá konungur og jafnframt hertogi af Normandí og þeir Filippus skrifuðu undir friðarsamninga í maí árið [[1200]]. Arthúr hertogi af Bretagne, hinn ungi sonur Geoffreys, gerði einnig tilkall til krúnunnar og Filippus hafði stutt hann fyrst í stað en sneri nú við blaðinu og viðurkenndi Jóhann sem konung. Í staðinn var landamærum Normandí breytt svo að hertogadæmið minnkaði verulega og Jóhann samþykkti líka að greiða Filippusi stórfé. Til að innsigla sættina var samið um hjónaband [[Loðvík 8. Frakkakonungur|Loðvíks]], elsta sonar Filippusar, og einhverrar af dætrum [[Elinóra Kastilíudrottning|Elinóru Kastilíudrottningar]], systur Jóhanns, og varð [[Blanka af Kastilíu|Blanka]] fyrir valinu.

Friður komst þó ekki á því mikil óánægja með stjórn Jóhanns á hertogadæminu [[Akvitanía|Akvitaníu]] leiddi til uppreisnar þar, sem Filippus studdi í laumi og árið [[1202]] lýsti hann aftur yfir stuðningi við Arthúr hertoga og gekk frá trúlofun hans og sex ára dóttur sinnar, Maríu. En síðar sama ár náði Jóhann Arthúri á sitt vald og fljótlega hvarf hann sjónum og urðu afdrif hans aldrei ljós þótt flestir þættust þess fullvissir að Jóhann hefði látið myrða hann. Þetta jók mjög andstöðu við Jóhann, sem flúði til Englands, og í árslok [[1204]] hafði Filippus náð mestöllum löndum hans í Frakklandi á sitt vald.

== Tvíkvæni konungs ==
Ísabella drottning dó af barnsförum árið 1190 og lét eftir sig einn son, Loðvík. Filippus giftist [[Ingibjörg af Danmörku, Frakklandsdrottning|Ingibjörgu]], dóttur [[Valdimar mikli Knútsson|Valdimars mikla]] Danakonungs, [[15. ágúst]] [[1193]], og var hún nefnd ''Isambour'' í Frakklandi. En af einhverri ástæðu fylltist Filippus óbeit á henni þegar eftir brúðkaupið. Hann vildi ekki láta krýna hana drottningu. Þremur mánuðum eftir brúðkaupið lét Filippus kalla saman prestastefnu og lagði þar fram falsað ættartré sem sýndi að Ingibjörg hefði verið of skyld fyrri konu hans til að þau mættu eigast. Var því hjónaband þeirra dæmt ógilt.

Þegar það rann upp fyrir Ingibjörgu hvað var að gerast fann hún sér athvarf í klaustri og leitaði síðan liðsinnis hjá [[Selestínus III|Selestínusi III]] páfa og [[Knútur 6.|Knúti]] bróður sínum. Sendinefnd sem fór frá Danmörku til Rómar tókst að sannfæra páfa um að ættartréð væri falskt og páfinn lýsti ógildingu hjónabandsins ógilda og bannaði Filippusi að ganga í hjónaband að nýju. Hann lét það sem vind um eyru þjóta og fann sér nýja brúði, Margréti af Genf, en þegar hún ferðaðist til Parísar til að giftast honum rændi Tómas 1. af Savoja henni og giftist henni sjálfur. 

Filippus giftist svo [[Agnes af Meraníu|Agnesi af Meraníu]] (Dalmatíu) 7. maí 1196 og átti með henni tvö börn. [[Innósentíus III]] lýsti hjónaband þeirra ógilt þar sem Filippus væri enn giftur Ingibjörgu. Hann skipaði Filippusi að losa sig við hana og þegar hann varð ekki við því lýsti hann landið í [[bannfæring|bann]] [[1199]]. Því var aflétt [[7. september]] [[1200]], eftir að Filippus hafði sent Agnesi frá sér. Hann fékk því þó framgengt að börn þeirra voru lýst skilgetin. Hann tók heldur ekki Ingibjörgu til sín, heldur hafði hana í haldi í köstulum og klaustrum víða í Frakklandi.

== Herför til Flæmingjalands ==
Árið [[1212]] átti Jóhann í hörðum deilum við páfastól og Filippus sá sér þá leik á borði og ákvað að gera innrás í England. Til að fá stuðning páfa sættist hann við Ingibjörgu árið 1213 eftir að hafa í tuttugu ár reynt að losa sig við hana. Jóhann sættist að vísu einnig við páfa og samþykkti að England og Írland skyldu vera lénsríki páfastóls. Þá lét Innósentíus III Filippus vita að hann yrði að hætta við innrásina en Filippus réðist þá á [[Flæmingjaland]] í staðinn og settist um [[Gent]]. Þangað frétti hann að enski flotinn hefði lokað þann franska inni í höfninni í Dam. Hann flýtti sér þangað en þegar hann sá að hann gæti ekki bjargað skipum sínum lét hann brenna þau frekar en að þau féllu í óvinahendur - og lét svo brenna borgina Dam í leiðinni. Hann kenndi íbúum Flæmingjalands um þennan ósigur og þegar hann hélt heim lét hann brenna og eyða öllum flæmskum bæjum og þorpum á leiðinni og drepa íbúana eða selja þá í þrældóm.

== Orrustan við Bouvines ==
[[Mynd:Philippe II's victory at Bouvines.jpg|thumb|right|Filippus vinnur sigur við Bouvines.]]
Jóhanni steig sigurinn á franska flotanum til höfuð svo að hann fór að undirbúa innrás í Frakkland til að vinna aftur lönd sín. Hann hélt til [[La Rochelle]] í febrúar 1214. Jafnframt komu bandamenn hans, Ottó 4. keisari og greifinn af Flanders, úr norðri og mættu her Filippusar við [[Orrustan við Bouvines|Bouvines-brú]]. Filippus hafði um 15.000 manna her en andstæðingar hans samtals um 25.000 menn. Bardaginn var harður; Filippusi var hrundið af hesti sínum en hertygin björguðu lífi hans. Ferdínand greifi af Flæmingjalandi særðist illa og féll í hendur Frakka og særður hestur Ottós keisara hljóp með hann af vígvellinum. Þá lögðu menn þeirra á flótta og Filippus hélt í sigurför heim til Parísar en Jóhann sneri heim til Englands með skottið milli fótanna.

Sigur Filippusar var afar afdrifaríkur. Jóhann hafði veikst svo mjög að skömmu síðar neyddist hann til að láta undan kröfum aðalsmanna og undirrita [[Magna Carta]]. Sigurinn styrkti hins vegar mjög konungsvaldið í Frakklandi. 

== Eftirmæli og ævilok ==
Filppus 2. stóð fyrir margvíslegum framförum í ríki sínu. Hann lét helluleggja helstu götur í [[París]] og reisa markaðinn [[Les Halles]]. Hann hélt áfram byggingu [[Notre Dame]], sem faðir hans hafði byrjað að reisa 1163, byggði [[Louvre]]-kastala og gaf [[Parísarháskóli|Parísarháskóla]] stofnskrá árið 1200. Verslun og viðskipti efldust mjög á stjórnarárum hans, sem voru almennt velmegunarár í Frakklandi.

Filippus 2. dó 14. júlí 1223 og tók Loðvík 8., sonur hans og Ísabellu fyrstu konu hans, við ríkjum eftir hann.

== Heimild ==
{{Commons|Philip II of France}}
* {{wpheimild | tungumál = En | titill = Philip II of France | mánuðurskoðað = 28. september| árskoðað = 2010}}

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Konungar Frakklands|Konungur Frakklands]]
| frá = [[1180]]
| til = [[1223]]
| fyrir = [[Loðvík 7. Frakkakonungur|Loðvík 7.]]
| eftir = [[Loðvík 8. Frakkakonungur|Loðvík 8.]]
}}
{{Töfluendir}}
{{fd|1165|1223}}
{{Einvaldar Frakklands}}
[[Flokkur:Frakkakonungar]]
[[Flokkur:Kapet-ætt]]
[[Flokkur:Saga Frakklands]]</text>
      <sha1>lvhiq6dpfva41ke9th0k5j5kkinme8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carl Gustaf Ekman</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94267</id>
    <revision>
      <id>1976006</id>
      <parentid>1607394</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T11:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1976006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3263" sha1="4mhy0jlc2hd1o5mfg4lenzcffx5him2" xml:space="preserve">{{Forsætisráðherra
| nafn =  Carl Gustaf Ekman
| mynd = Carl Gustaf Ekman.jpg
| myndatexti1 =
| titill= Forsætisráðherra Svíþjóðar
| stjórnartíð_start =7. júní 1930
| stjórnartíð_end = 6. ágúst 1932
| einvaldur = [[Gústaf 5.]]
| forveri = [[Arvid Lindman]]
| eftirmaður = [[Felix Hamrin]]
| stjórnartíð_start2 =7. júní 1926 
| stjórnartíð_end2 = 2. október 1928
| einvaldur2 = [[Gústaf 5.]]
| forveri2 = [[Rickard Sandler]]
| eftirmaður2 = [[Arvid Lindman]]
| fæddur = {{fæðingardagur|1872|10|6}}
| fæðingarstaður = [[Munktorp]], [[Sænsk-norska sambandið|Svíþjóð]]
| dánardagur =  {{Dánardagur og aldur|1945|6|25|1872|10|6}}
| dánarstaður =[[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Svíþjóð]]
| þjóderni = [[Svíþjóð|Sænskur]]
| maki = 	{{gifting|Laura Widlund|1900}}
| börn = 4
| stjórnmálaflokkur = [[Frjálslyndi þjóðarflokkurinn (Svíþjóð)|Frjálslyndi þjóðarflokkurinn]]
| undirskrift = Carl Ekman SPA10 (cropped) sign.jpg
}}
'''Carl Gustaf Ekman''' ([[6. október]] [[1872]] – [[15. júní]] [[1945]]) var [[Svíþjóð|sænskur]] [[stjórnmálamaður]] og [[forsætisráðherra Svíþjóðar]]. Ekman var formaður [[Frjálslyndi þjóðarflokkurinn (Svíþjóð)|Frjálslynda þjóðarflokksins]] (s. ''Frisinnade folkpartiet'') frá [[1924]] til [[1932]]. Ekman var tvívegis forsætisráðherra Svíþjóðar, fyrst frá [[7. júní]] [[1926]] til [[2. október]] [[1928]], og seinna frá [[7. júní]] [[1930]] til [[6. ágúst]] [[1932]].

Ekman sat á þingi frá 1911 til 1932 og var meðal áhrifamestu stjórnmálamanna síns tíma. Ekman var einn af stofnendum Frjálslynda þjóðarflokksins sem varð til þárið 1924 í kjölfar þess að Frjálslyndi flokkurinn (s. ''Liberala samlingspartiet'') klofnaði vegna afstöðunnar til þess hvort leyfa ætti áfengisdrykkju. Ekman var harður bindindismaður, en bindindismennirnir innan Frjálslynda flokksins stofnuðu Frjálslynda þjóðarflokkinn, hinir stofnuðu ''Sveriges liberala parti''. Sem formaður Frjálslynda þjóðarflokksins lék Ekman lykilhlutverk í sænskum stjórnmálum því hvorki hægrimenn né vinstrimenn höfðu meirihluta á þingi og þurftu stuðning miðjuflokka. 

Seinni ríkisstjórn Ekman glímdi við alvarlegt mótlæti sem að lokum leiddi til þess að Ekman hrökklaðist úr stjórnmálum. Stjórnin réð ekki við efnahagserfiðleika þá sem leiddu af [[heimskreppan|heimskreppunni]], en ríkisstjórn hans fylgdi strangri aðhaldsstefnu í ríkisútgjöldum sem urðu frekar til þess að dýpka áhrif kreppunnar. Þá var Ekman gagnrýndur fyrir að hafa þegið fjárstuðning fyrir hönd flokks síns frá sænska iðnjöfurnum og fjárglæframanninum [[Ivar Kreuger]]. Ekman neyddist til þess að segja af sér mánuði fyrir kosningarnar 1932 en flokkur hans beið niðurlægjandi ósigur í kosningunum. Árið 1934 sameinuðust aftur báðir frjálslyndu flokkarnir, ''Frisinnade folkpartiet'' (flokkur Ekman) og ''Sveriges liberala parti'', undir nafninu Þjóðarflokkurinn (s. Folkpartiet).
{{Forsætisráðherrar Svíþjóðar}}
{{stubbur|stjórnmál}}
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Svíþjóðar]]
{{fde|1872|1945|Ekman, Carl Gustaf}}
{{DEFAULTSORT:Ekman, Carl Gustaf}}</text>
      <sha1>4mhy0jlc2hd1o5mfg4lenzcffx5him2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Valais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97902</id>
    <revision>
      <id>1975926</id>
      <parentid>1813739</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1975926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5119" sha1="lmu85uu5nrqcbq2oe0vruycdcmoiy13" xml:space="preserve">{{Svissnesk fylki|
Nafn=Valais|
Skjaldarmerki=Wappen Wallis matt.svg|
Höfuðstaður=Sion|
Flatarmál=5.224|
Mannfjöldi=331.800 ([[2014]]) |
Þéttleiki=64|
Sameinaðist Sviss=[[1815]]|
Stytting=VS|
Tungumál=[[Franska]]|
Vefsíða=[http://www.VS.ch]|
Kort=Karte Kanton Wallis.png|
}}
'''Valais''' ([[þýska]]: ''Wallis'') er kantóna í suðurhluta [[Sviss]] og er umlukin [[Alpafjöll]]um. Þar eru margir skíða- og heilsubæir og flest hæstu fjöllin í Sviss.

== Lega og lýsing ==
Valais er þriðja stærsta kantónan í Sviss með 5.224 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Einungis [[Graubünden]] og [[Bern (fylki)|Bern]] eru stærri. Valais liggur í suðurhluta Sviss og á landamæri að [[Ítalía|Ítalíu]] í suðri og [[Frakkland]]i í suðvestri. Auk þess eru kantónurnar [[Vaud]] til norðvesturs, Bern til norðurs, [[Uri]] til norðausturs og [[Ticino]] til austurs. Vestasti endir kantónunnar nemur við [[Genfarvatn]]. Valais er dæmigerð fjallakantóna og samanstendur af háfjöllum Alpafjalla, Róndalnum (löngum hádal í austur/vesturátt) og ýmsum hliðardölum, aðallega til suðurs. Þar eru hæstu fjöll Sviss, svo sem [[Monte Rosa]], [[Matterhorn]] og fleiri. Áin [[Rón]] rennur eftir endilöngum hádalnum, áður en hún mundar í Genfarvatn. Íbúar eru 332 þúsund ([[2014]]) og er Valais þar með áttunda fjölmennasta kantónan í Sviss. 60% íbúanna eru frönskumælandi, en 30% þýskumælandi. Höfuðborgin er [[Sion]].

== Skjaldarmerki ==
[[Skjaldarmerki]] Valais er tvær lóðréttar rendur, hvít til vinstri og rauð til hægri. Alls eru þrettán stjörnur í merkinu, ýmist rauðar eða hvítar. Merkið kom fyrst fram (í breyttu formi) [[1220]], en var formlega tekið upp [[1548]]. Merkið er tákn biskupsstólsins í Sion en stjörnurnar tákna hin þrettán tíundarhéruð kantónunnar.

== Nafnafræði ==
[[Rómaveldi|Rómverjar]] nefndu héraðið Vallis Poenina. Vallis merkir ''dalur''. Héraðið heitir Wallis á þýsku og var kallað Vallais á frönsku allt fram á [[18. öldin|18. öld]], en breyttist svo í Valais. Kantónan heitir Vallese á [[Ítalska|ítölsku]].

== Söguágrip ==
[[Mynd:Luftbild Goms.jpg|thumb|Vestasti hluti Róndalsins]]
[[Mynd:3818 - Riffelberg - Matterhorn viewed from Gornergratbahn.JPG|thumb|Matterhorn er eitt fjallanna í Valais]]
Í upphafi bjuggu [[keltar]] í Róndalnum en [[Rómaveldi|Rómverjar]] hertóku hann 15 f.Kr. Dalurinn varð að skattlandi sem kallaðist Vallis Poenina. Síðla á 5. öld lauk yfirráðum Rómverja í héraðinu. Búrgúndar (frönskumælandi) námu land í vesturhlutanum, en Alemannar (þýskumælandi) í austurhlutanum. Í gegnum [[miðaldir]]nar var dalurinn að sjálfstæðu biskupadæmi innan [[Heilaga rómverska ríkið|þýska ríkisins]]. Vesturhlutinn tilheyrði hins vegar [[Hertogadæmið Savoja|Hertogadæminu Savoja]]. Um miðja [[14. öldin|14. öld]] réðist Amadeus VI frá Savoja inn í Róndalinn og hertók stóran hluta hans. Hrepparnir sameinuðust í hernaðarbandalag, gerðu uppreisn og náðu að hrekja óvininn burt. Í annað sinn þurfti her frá Savoja að hertaka héraðið allt. En þegar greifinn af Savoja lést [[1391]], hlutu hrepparnir sjálfstæði og kölluðu sig Lýðveldi hinna sjö tíundarhéraða (''Republik der sieben Zenden''). [[1413]] hófst stríð í lýðveldinu á ný er þýski keisarinn [[Sigismundur (HRR)|Sigismundur]] gaf Witschard frá Raron héraðið að léni. Íbúarnir sættu sig ekki við þetta og gerðu uppreisn. Eftir nokkrar orrustur var samið árið [[1420]] og fékk lýðveldið að standa. Árið [[1475]] réðist Savoja enn á ný inn í héraðið. Með stuðningi frá Bern tókst lýðveldinu að landa sigri í orrustunni við Planta og hertaka vesturhluta Valais. Árið [[1564]] átti Bern í trúarstríði við Savoy. Íbúar lýðveldisins, sem ekki tóku [[Siðaskiptin|siðaskiptum]], sendu þá herdeild vestur til Genfarvatns og hertók hún lítið hérað þar. Þannig náði Valais núverandi stærð. Árið [[1799]] hertóku Frakkar Valais og markar það endalok lýðveldisins í Róndalnum. [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] innlimaði það svo Frakklandi [[1810]]. Eftir fall Napoleons samþykkti [[Vínarfundurinn]] [[1815]] að Valais, ásamt [[Genf (fylki)|Genf]] og [[Neuchatel (fylki)|Neuchatel]], fengju inngöngu í Sviss. [[1865]] var frægasta fjall Valais, [[Matterhorn]], í fyrsta sinn klifið. Í kjölfarið varð Valais að ferðamannahéraði. Það er enn mikilvægasta atvinnugrein kantónunnar. Það var svo ekki fyrr en [[1970]] að konur í Valais fengu kosningarétt.

== Borgir ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Röð !! Borg (franska !! (þýska) !! Íbúar !! Ath.
|-
| 1 || [[Sion]] || Sitten || 30 þúsund || Höfuðborg Valais
|-
| 2 || Monthey || || 16 þúsund || 
|-
| 3 || Sierre || Siders || 15 þúsund || 
|-
| 4 || Martigny || Martinach || 15 þúsund ||
|}

== Heimildir ==
* {{wpheimild|tungumál=de|titill=Wallis|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2011}}

{{Commonscat|Canton of Valais}}

{{Fylki í Sviss}}
[[Flokkur:Fylki í Sviss]]</text>
      <sha1>lmu85uu5nrqcbq2oe0vruycdcmoiy13</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Björn Þorsteinsson (sagnfræðingur)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129020</id>
    <revision>
      <id>1975945</id>
      <parentid>1973872</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T15:13:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Helstu ritverk */</comment>
      <origin>1975945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2326" sha1="lqvudnok29qg38k226sxmc2hz24sh1q" xml:space="preserve">'''Björn Þorsteinsson''' ([[20. mars]] [[1918]] - [[6. október]] [[1986]]) var [[sagnfræði]]ngur og [[prófessor]] við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]].  

Foreldrar Björns voru Þorsteinn Björnsson og Þuríður Þorvaldsdóttir og föðurafi hans var Björn Eysteinsson heiðarbóndi. Björn lauk stúdentsprófi utanskóla 1941 og kandidatsprófi í íslenskum fræðum með sögu að sérgrein árið 1947. Hann kenndi íslensku og sögu í Gagnfræðaskóla Reykjavíkur frá 1943. Veturinn 1948-49 var hann í framhaldsnámi í London.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Einar Laxness|year=1987|title=Björn Þorsteinsson|journal=Saga|volume=25|number=1|pages=6-19|url=https://timarit.is/gegnir/991004014319706886}}&lt;/ref&gt; Björn var forseti [[Sögufélag]]s og ritstjóri tímaritsins ''Sögu'' frá 1960 til 1972.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sogufelag.is/2020/03/10/bjorn-thorsteinsson/|title=Björn Þorsteinsson|website=Sögufélag|access-date=3.2.2026}}&lt;/ref&gt;

Björn fékkst lengi við sögukennslu og samdi töluvert af kennsluefni í Íslandssögu. Hann rannsakaði tengsl Íslands og Englands á miðöldum og setti meðal annars fyrstur fram hugtökin „[[enska öldin]]“, „[[þýska öldin]]“ og „[[norska öldin]]“; og kenninguna um [[Eyrarsundslásinn]].&lt;ref&gt;{{tímarit.is|1480463|„Tíu þorskastríð“ eftir Björn Þorsteinsson|blað=Morgunblaðið|bls=13|dags=27.11.1976}}&lt;/ref&gt; 

Björn samdi yfirlitsrit um Íslandssögu og kom fyrsta bindið ''Íslenska þjóðveldið'' út árið 1953 og síðar ''Íslenska skattlandið'' sem var saga Íslands frá 1262-1400. Yfirlitsrit hans um Íslandssögu í einu bindi, ''Íslandssaga til okkar daga'', kom út að honum látnum árið 1991.

== Helstu ritverk ==
* ''Íslenska þjóðveldið'' (1953)
* ''Íslenska skattlandið'' (1956)
* ''Hansestæderne og Norden'' (1957)
* ''Enska öldin í sögu Íslendinga'' (1970)
* ''Tíu þorskastríð 1415-1976'' (1976)
* ''Á fornum slóðum og nýjum'' (1978)
* ''Íslensk miðaldasaga'' (1978)
* ''[https://baekur.is/bok/81f2ed20-7e69-4ccc-8f30-e3deb3c90a8b Íslandssaga til okkar daga]'' (1991)

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

[[Flokkur:Íslenskir sagnfræðingar]]
{{fd|1918|1986}}
[[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]]
[[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]]</text>
      <sha1>lqvudnok29qg38k226sxmc2hz24sh1q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131138</id>
    <revision>
      <id>1975982</id>
      <parentid>1975872</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T20:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1975982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21173" sha1="ltgsl6zqxfdgds6is7wt2wyuhszvjna" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]].

== Atburðir ==

===Janúar===
* [[1. janúar]]: 
**[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]].
** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]].
** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum.
* [[3. janúar]]: 
** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins.
** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]].
** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]].
* [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland.
* [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda.
* [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]]  gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust.
* [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]].
* [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið.
* [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl.
* [[18. janúar]]: 
** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna.
** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni.
** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn.
* [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers.
* [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram.
* [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins.
* [[22. janúar]]:
** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni.
** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur.
* [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]].
* [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið.
* [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning.
* [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]].
* [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring.

===Febrúar===
* [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]].
* [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu.
* [[8. febrúar]]:
**Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]].
** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals.
* [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig.
* [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]].
* [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi.
* [[20. febrúar]]:
** [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni.
** [[Sagrada Família]] í [[Barselóna]] varð hæsta kirkja í heimi þegar hún tók fram úr [[dómkirkjan í Ulm|dómkirkjunni í Ulm]].
* [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes.
* [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s.
* [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]].
* [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess.

===Mars===
* [[2. mars]]:
** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]].
** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]].
* [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust.
* [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]].
* [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s.
* [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan.
* [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]].
* [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi.
* [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands.
* [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði.
* [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s.
* [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]].

===Apríl===
[[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]]
* [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]].
* [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km.
* [[7. apríl]]: 
**[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé.
** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s.
* [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust.
* [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]].
* [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]].
* [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s.
* [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið.
* [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði.
* [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]].
* [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]].
* [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]].

===Maí===
* [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC).
* [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega.
* [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann.
* [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu.
* [[16. maí]]: 
**[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu.
** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]].
* [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár.
* [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu.
* [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]].
* [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London.
* [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]].
* [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]].

===Júní===
* [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]].
* [[3. júní]]:
** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]].
** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk.
* [[7. júní]]:
** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli.
** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt.
* [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990.
* [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit.
* [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada.
* [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum.
* [[14. júní]]: 
** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]].
** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973.
* [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst.
* [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]].
* [[22. júní]]:
** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins.
** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]].
* [[24. júní]]:
** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi.
** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra.
* [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran.
* Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi.

===Júlí===
* [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust.
* [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust.
* [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran.
* [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi.
* [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu.
* [[20. júlí]]:
**[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. 
** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu.
* [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]]. Einnig geisuðu skógareldar í Frakklandi og Portúgal.
* [[28. júlí]]:
** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust.
** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]].
* [[29. júlí]]:
** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið.
** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu.
* [[30. júlí]]:
** Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku við stjórn Bandero, skipi [[Paul Watson]]-samtakanna vegna ógnana við hvalveiðiskipið  [[Hvalur 9|Hvals 9]] og neitun á samvinnu við yfirvöld. Skipið var fært til hafnar og 21 skipverja var vísað úr landi.
** 111 létust þegar um 80.000 flóttafólks fóru yfir til spænsku [[hólmlenda|hólmlendunnar]] [[Ceuta]] frá norðurodda [[Marokkó]].

===Ágúst===
* [[7. ágúst]] - Skógareldar í sunnanverðri [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] ollu því að 20.000 íbúar rýmdu svæðið og einn lést.
* [[10. ágúst]]:
** [[Úkraína]] gerði drónárásir í fjölda rússneskra héraða, þ.á.m. á olíuhreinsunarstöð í [[Tatarstan]] þar sem 13 létust.
** Yfir 240 manns létust í [[Jarðskjálftinn í Kólumbíu 2026|jarðskjálfta í vestanverðri Kólumbíu]].
* [[11. ágúst]] - Sýrlenskur dómstóll dæmdi [[Bashar Al-Assad]] fyrrum forseta landsins, bróður hans Maher og embættismenn eins og varnarmálaráðherrann og yfirmann öryggissveitanna, til dauða. 
* [[12. ágúst]]:
** [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] átti sér stað á [[norðurhvel]]i. Á Íslandi, Spáni og Grænlandi var hægt að sjá almyrkva.
** Úkraínuher gerði loftárásir á flotastöð í rússnesku borginni [[Novorossíjsk]] við [[Svartahaf]].
* [[14. ágúst]] - Um 40 létust þegar jarðskjálfti af stærðinni 7,7 varð nálægt eyjunni [[Flores]] við [[Litlu-Sundaeyjar]] í Indónesíu.
* [[19. ágúst]] - [[András Baka]] varð forseti [[Ungverjaland]]s.
* [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla er fyrirhuguð]] um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]].

===September===
* [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð.

===Október===
* [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu.

===Nóvember===
* [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum.
* [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum.

===Desember===

==Dáin==
* [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]])
* [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]).
* [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]).
* [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]).
* [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]).
* [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]).
* [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]])
* [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]).
* [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]])
* [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]])
* [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]).
* [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]])
* [[18. febrúar]]:
** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]])
** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]).
* [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]])
* [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]).
* [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) .
* [[13. mars]]:
**[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]).
** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]])
* [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]).
* [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]).
* [[20. mars]]:
** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]).
** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]).
* [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]).
* [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]])
* [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]).
* [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]).
* [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]).
* [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) 
* [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]).
* [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]).
* [[28. maí]] - [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]).
* [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]).
* [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]).
* [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]).
* [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]])
* [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]).
* [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]).
* [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]).
* [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]])
* [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]).
* [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]).
* [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]).
* [[24. júlí]] - [[Gunnar Rósinkranz]], íslenskur byggingarverkfræðingur (f. [[1941]]).
* [[29. júlí]]:
**[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]])
** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]])
* [[31. júlí]] - [[Franco Baresi]], ítalskur knattspyrnumaður (f. [[1960]]).
* [[9. ágúst]] - [[Don Nelson]], bandarískur körfuknattleiksþjálfari og leikmaður (f. [[1940]]).
* [[13. ágúst]] - [[Bogi Ísak Nilsson]], ríkissaksóknari og ríkislögreglustjóri (f. [[1940]]).
* [[17. ágúst]] - [[Frank Beard]], bandarískur trommari ([[ZZ Top]]) (f. [[1949]]).

[[Flokkur:2026]]
[[Flokkur:2021-2030]]</text>
      <sha1>ltgsl6zqxfdgds6is7wt2wyuhszvjna</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lygi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131614</id>
    <revision>
      <id>1975993</id>
      <parentid>1681625</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T04:47:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Helgi3693</username>
        <id>119771</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Breytti staðhæfingu um að sá sem segði orðið „lygi“ vissi að hann sjálfur væri að segja ósatt í að hann vissi eða telis sig vita að það sem sagt var eða ritað væri ósatt eð villani.</comment>
      <origin>1975993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2054" sha1="1vcskn7whr6tz3jh3qeatc2b6dd114t" xml:space="preserve">'''Lygi''' er fullyrðing sögð viljandi af einhverjum sem telur sig vita að það sem sagt var eða ritað er ósatt eða villandi. Lygarar kunna að nota lygar sér til framdráttar, til dæmis til að ráðskast með aðra til að öðlast eitthvað efnislegt eða tilfinningalegt. Almennt ber orðið „lygi“ neikvæða merkingu, og þeim sem mælir lygi gæti verið refsað á samfélagslegan hátt eða í alvarlegum tilvikum með lögsókn. Í öðrum tilfellum er þó heimilt eða jafnvel æskilegt að ljúga. Vegna þess að afleiðingar lyga geta verið alvarlegar hafa fræðimenn unnið misvel heppnaðir að aðferðum til að [[lygamælir|greina lygar frá sannleikanum]].

== Tegundir ==
=== Hvít lygi ===
Hvít lygi kallast minniháttar lygi sem telst skaðlaus eða gagnleg til lengri tíma litið. Hvítar lygar eru oft notaðar í þágu annarra, til dæmis til að verja þá fyrir sannleikanum ef hann er sérstaklega særandi og að ekki vita hann skiptir litlu máli. 

=== Meinsæri ===
[[Meinsæri]] kemur fyrir þegar [[eiður|eiðbundinn]] einstaklingur lýgur fyrir [[dómstóll|dómstól]]. Meinsæri er [[glæpur]] þar sem vitnið hefur svarið að segja sannleikann og til þess að dómstóllinn haldi réttmæti sínu verður að gera ráð fyrir að vitni segi satt.

=== Skrök ===
Skrök er lygi sem er ekki illa meint og hefur litlar sem engar afleiðingar.

=== Ýkjur ===
[[Ýkjur]] eru þar sem grundvallarupplýsingar um eitthvað eru sannar, en ekki í eins miklum mæli og mælandinn gefur í skyn. Það er talað um að „teygja sannleikann“, það er að láta eitthvað hljóma mikilvægara eða áhugaverðara en það er í raun. Í mörgum tilfellum eru ýktar fullyrðingar ekki skildar bókstaflega.

=== Ærumeiðing ===
[[Ærumeiðing|Ærumeiðingar]] eru ummæli þar sem fullyrðing er sett fram sem kemur óorði á einstakling, fyrirtæki, hóp, ríkisstjórn eða þjóð, og getur verið glæpur. Ærumeiðing þarf ekki endilega að vera lygi.

{{stubbur}}

[[Flokkur:Blekking]]</text>
      <sha1>1vcskn7whr6tz3jh3qeatc2b6dd114t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kirk Douglas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141162</id>
    <revision>
      <id>1975948</id>
      <parentid>1974015</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T15:42:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1975948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4413" sha1="a7mo9k004rejidta44256hbfleo3vn5" xml:space="preserve">{{Leikari
| name = Kirk Douglas
| image = Studio publicity Kirk Douglas.jpg
| imagesize = 250px
| caption = Kirk Douglas árið 1963.
| birthdate = [[9. desember]] [[1916]]
| birthplace =  Amsterdam, [[New York-fylki|New York]] í  [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]
| deathdate = {{Dánardagur og aldur|2020|2|5|1916|12|9}}
| deathplace = [[Beverly Hills]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], Bandaríkjunum
| birthname = Issur Danielovitch
| yearsactive  = 1946–2008
| undirskrift = KirkDouglas.png
| notable role = [[Spartacus]] í ''Spartacus'' &lt;br&gt; Ned Land í ''[[Sæfarinn|Sæfaranum]]''&lt;br&gt; Dax ofursti í ''[[Paths of Glory]]'' &lt;br&gt; [[Vincent van Gogh]] í ''Lust for Life''
}}
'''Kirk Douglas''' (fæddur undir nafninu '''Issur Danielovitch''' þann [[9. desember]] [[1916]] – [[5. febrúar]] [[2020]]) var bandarískur leikari, framleiðandi, leikstjóri og rithöfundur. Douglas lést 103 ára gamall og var einn af síðustu eftirlifandi leikurum úr gullöld kvikmyndaiðnaðarins í [[Hollywood]].&lt;ref&gt;Valenti, Jack. This Time, This Place: My Life in War, the White House, and Hollywood, Crown Publishing (2007) Kafli 12&lt;/ref&gt; Douglas ólst upp í fátækri innflytjendafjölskyldu ásamt sex systrum en birtist fyrst á hvíta tjaldinu árið 1946 í kvikmyndinni ''[[The Strange Love of Martha Ivers]]'' ásamt [[Barbara Stanwyck|Barböru Stanwyck]]. Douglas varð brátt að kvikmyndastjörnu sem birtist í fjölmörgum stórmyndum á sjötta og sjöunda áratugnum, þar á meðal mörgum vestrum og stríðsmyndum. Á ferli sínum birtist hann í fleiri en nítutíu myndum og var þekktur fyrir kraftmikinn leikstíl sinn.

Douglas varð stjarna á alþjóðavísu eftir að hafa leikið aðalhlutverk sem samviskulaus boxari í myndinni ''[[Champion (kvikmynd)|Champion]]'' árið 1949 og fékk fyrir hana sína fyrstu [[Óskarsverðlaun|Óskarsverðlaunatilnefningu]] sem besti leikarinn. Hann lék líka í ''[[Trompetleikarinn|Trompetleikaranum]]'' árið 1950 á móti [[Lauren Bacall]] og [[Doris Day]],  í ''[[Ace in the Hole]]'' á móti [[Jan Sterling]] árið 1951 og í ''[[Detective Story]]'' árið 1951. Hann var aftur tilnefndur til Óskarsverðlauna árið 1952 fyrir leik sinn í myndinni ''[[Að tjaldabaki í Hollywood]]'' og í þriðja sinn fyrir að leika [[Vincent van Gogh]] árið 1956 í myndinni ''[[Lífsþorsti|Lífsþorsta]]''.

Árið 1955 stofnaði Douglas kvikmyndafyrirtækið Bryna Productions sem framleiddi margvíslegar myndir á borð við ''[[Frægðarbrautin]]a'' (1957) og ''[[Spartacus (kvikmynd frá 1960)|Spartacus]]'' (1960). Í þessum tveimur myndum lék Douglas aðalhlutverkið og vann með leikstjóranum [[Stanley Kubrick]], sem þá var lítið þekktur. Douglas átti þátt í því að brjóta niður Hollywood-svartlistann með því að ráða [[Dalton Trumbo]] til að skrifa handritið að ''Spartacus'' og nefna hann á nafn í kreditlista myndarinnar. Fjölskylda Trumbos hélt því þó fram að Douglas hefði ýkt þáttöku Daltons í handritsgerðinni. Douglas framleiddi og lék aðalhlutverkið í ''[[Lonely are the Brave]]'' árið 1962 og ''[[Sjö dagar í maí|Sjö dögum í maí]]'' árið 1964 á móti [[Burt Lancaster]], sem hann vann að sjö myndum með. Árið 1963 lék Douglas aðalhlutverkið í Broadway-leikritinu ''[[Gaukshreiðrið|Gaukshreiðrinu]]'' og keypti kvikmyndaréttinn að sögunni. Hann eftirlét syni sínum, [[Michael Douglas]], síðar réttinn að sögunni og honum tókst að gera úr henni kvikmynd sem vann til Óskarsverðlauna.

Sem leikari og mannvinur var Douglas þrisvar tilnefndur til Óskarsverðlauna og vann Óskarsverðlaun fyrir ævistörf sín. Hann var jafnframt sæmdur frelsisorðu Bandaríkjaforseta. Sem rithöfundur skrifaði hann tíu skáldsögur og endurminningar. Eftir að hann slapp með naumindum með líf sitt í þyrluslysi árið 1991 einbeitti Douglas sér að sálar- og trúarlífi sínu. Kirk Douglas varð hundrað ára þann 9. desember 2016.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2016/dec/09/kirk-douglas-at-100-one-man-hollywood-mount-rushmore|title=Kirk Douglas at 100: a one-man Hollywood Mount Rushmore|publisher=The Guardian|author=Bradshaw, Peter|date=December 9, 2016|accessdate=December 17, 2016}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:Douglas, Kirk}}
{{fd|1916|2020|Douglas, Kirk}}
[[Flokkur:Bandarískir leikarar]]</text>
      <sha1>a7mo9k004rejidta44256hbfleo3vn5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975949</id>
      <parentid>1975948</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T15:49:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1975949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4758" sha1="8boz37zsknzna9hdyqemsnzdp4ajyzy" xml:space="preserve">{{Leikari
| name = Kirk Douglas
| image = Studio publicity Kirk Douglas.jpg
| imagesize = 250px
| caption = Kirk Douglas árið 1963.
| birthdate = [[9. desember]] [[1916]]
| birthplace =  [[Amsterdam (New York)|Amsterdam]], [[New York-fylki|New York]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]
| deathdate = {{Dánardagur og aldur|2020|2|5|1916|12|9}}
| deathplace = [[Beverly Hills]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], Bandaríkjunum
| birthname = Issur Danielovitch
| yearsactive  = 1946–2008
| háskóli = [[St. Lawrence University]]
| maki = {{gifting|Diana Dill|1943|1951|orsök=skildu​}}&lt;br&gt;{{gifting|Anne Buydens|1954}}
| börn = {{hlist|[[Michael Douglas|Michael]]|[[Joel Douglas|Joel]]|[[Peter Douglas|Peter]]|[[Eric Douglas|Eric]]}}
| undirskrift = KirkDouglas.png
| notable role = Ned Land í ''[[Sæfarinn (kvikmynd frá 1954)|Sæfaranum]]''&lt;br&gt; Dax ofursti í ''[[Frægðarbrautin]]ni''&lt;br&gt; [[Vincent van Gogh]] í ''[[Lífsþorsti|Lífsþorsta]]''&lt;br&gt;[[Spartacus]] í ''[[Spartacus (kvikmynd frá 1960)|Spartacus]]''
}}
'''Kirk Douglas''' (fæddur undir nafninu '''Issur Danielovitch''' þann [[9. desember]] [[1916]] – [[5. febrúar]] [[2020]]) var bandarískur leikari, framleiðandi, leikstjóri og rithöfundur. Douglas lést 103 ára gamall og var einn af síðustu eftirlifandi leikurum úr gullöld kvikmyndaiðnaðarins í [[Hollywood]].&lt;ref&gt;Valenti, Jack. This Time, This Place: My Life in War, the White House, and Hollywood, Crown Publishing (2007) Kafli 12&lt;/ref&gt; Douglas ólst upp í fátækri innflytjendafjölskyldu ásamt sex systrum en birtist fyrst á hvíta tjaldinu árið 1946 í kvikmyndinni ''[[The Strange Love of Martha Ivers]]'' ásamt [[Barbara Stanwyck|Barböru Stanwyck]]. Douglas varð brátt að kvikmyndastjörnu sem birtist í fjölmörgum stórmyndum á sjötta og sjöunda áratugnum, þar á meðal mörgum vestrum og stríðsmyndum. Á ferli sínum birtist hann í fleiri en nítutíu myndum og var þekktur fyrir kraftmikinn leikstíl sinn.

Douglas varð stjarna á alþjóðavísu eftir að hafa leikið aðalhlutverk sem samviskulaus boxari í myndinni ''[[Champion (kvikmynd)|Champion]]'' árið 1949 og fékk fyrir hana sína fyrstu [[Óskarsverðlaun|Óskarsverðlaunatilnefningu]] sem besti leikarinn. Hann lék líka í ''[[Trompetleikarinn|Trompetleikaranum]]'' árið 1950 á móti [[Lauren Bacall]] og [[Doris Day]],  í ''[[Ace in the Hole]]'' á móti [[Jan Sterling]] árið 1951 og í ''[[Detective Story]]'' árið 1951. Hann var aftur tilnefndur til Óskarsverðlauna árið 1952 fyrir leik sinn í myndinni ''[[Að tjaldabaki í Hollywood]]'' og í þriðja sinn fyrir að leika [[Vincent van Gogh]] árið 1956 í myndinni ''[[Lífsþorsti|Lífsþorsta]]''.

Árið 1955 stofnaði Douglas kvikmyndafyrirtækið Bryna Productions sem framleiddi margvíslegar myndir á borð við ''[[Frægðarbrautin]]a'' (1957) og ''[[Spartacus (kvikmynd frá 1960)|Spartacus]]'' (1960). Í þessum tveimur myndum lék Douglas aðalhlutverkið og vann með leikstjóranum [[Stanley Kubrick]], sem þá var lítið þekktur. Douglas átti þátt í því að brjóta niður Hollywood-svartlistann með því að ráða [[Dalton Trumbo]] til að skrifa handritið að ''Spartacus'' og nefna hann á nafn í kreditlista myndarinnar. Fjölskylda Trumbos hélt því þó fram að Douglas hefði ýkt þáttöku Daltons í handritsgerðinni. Douglas framleiddi og lék aðalhlutverkið í ''[[Lonely are the Brave]]'' árið 1962 og ''[[Sjö dagar í maí|Sjö dögum í maí]]'' árið 1964 á móti [[Burt Lancaster]], sem hann vann að sjö myndum með. Árið 1963 lék Douglas aðalhlutverkið í Broadway-leikritinu ''[[Gaukshreiðrið|Gaukshreiðrinu]]'' og keypti kvikmyndaréttinn að sögunni. Hann eftirlét syni sínum, [[Michael Douglas]], síðar réttinn að sögunni og honum tókst að gera úr henni kvikmynd sem vann til Óskarsverðlauna.

Sem leikari og mannvinur var Douglas þrisvar tilnefndur til Óskarsverðlauna og vann Óskarsverðlaun fyrir ævistörf sín. Hann var jafnframt sæmdur frelsisorðu Bandaríkjaforseta. Sem rithöfundur skrifaði hann tíu skáldsögur og endurminningar. Eftir að hann slapp með naumindum með líf sitt í þyrluslysi árið 1991 einbeitti Douglas sér að sálar- og trúarlífi sínu. Kirk Douglas varð hundrað ára þann 9. desember 2016.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2016/dec/09/kirk-douglas-at-100-one-man-hollywood-mount-rushmore|title=Kirk Douglas at 100: a one-man Hollywood Mount Rushmore|publisher=The Guardian|author=Bradshaw, Peter|date=December 9, 2016|accessdate=December 17, 2016}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:Douglas, Kirk}}
{{fd|1916|2020|Douglas, Kirk}}
[[Flokkur:Bandarískir leikarar]]</text>
      <sha1>8boz37zsknzna9hdyqemsnzdp4ajyzy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raðstaða (stjörnufræði)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144820</id>
    <revision>
      <id>1975995</id>
      <parentid>1597987</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T07:52:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>Bæti mynd, laga heimildir, færi tal um enskt orð fyrirbæris undir fróðleiksmolar</comment>
      <origin>1975995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2456" sha1="cyri3v8i0cerhh3li45l89grtxccwdu" xml:space="preserve">[[Mynd:Three_Planets_Dance_Over_La_Silla.jpg|thumb|300x300dp|Okstaða þriggja reikistjarna séð frá La Silla í Chile—[[Júpíter (reikistjarna)|Júpíter]] (efst), [[Venus (reikistjarna)|Venus]] (neðri t.v.) og [[Merkúr (reikistjarna)|Merkúr]] (neðri t.h.).&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.eso.org/public/images/potw1322a/|titill=Three planets dance over La Silla|útgefandi=European Southern Observatory|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2026|tungumál=enska}}&lt;/ref&gt;]] [[Mynd:PXL 20220623 105621717.NIGHT.Stellarium.jpg|thumb|300x300dp|Raðstaða sem innifelur Merkúr, Venus, Mars og Júpiter. Tunglið er einnig sýnilegt innan línunnar]][[Mynd:PIA18389-MarsCuriosityRover-MercuryTransitsSun-20140603.gif|hægri|thumb|200x200dp|[[Þverganga|Þverganga]] Merkúr fyrir [[Sólin|sólu]], séð frá jeppaflygildinu ''Forvitni'' á [[Mars (reikistjarna)|Mars]] (3. júní, 2014).]]

Í [[stjörnufræði]] er '''raðstaða''' eða '''okstaða''' skilgreind sem nokkuð bein lína þriggja eða fleiri [[Stjarnfræðilegt fyrirbæri|himinhnatta]].&lt;ref name=&quot;isl-en&quot;&gt;Almennt er skilgreiningin uppröðun himinhnatta í beina línu, en íslenska orðabókin hjá Almanak Háskólans skilgreinir það sem „þegar sól, jörð og tungl (eða reikistjarna) mynda beina línu eða því sem næst“. [http://www.almanak.hi.is/isl-ensk.html Íslensk-ensk orðaskrá úr stjörnufræði] (síðast uppfært 2020. skoðað 20.ágúst 2026)&lt;/ref&gt;    

Hugtakið vísar oft til [[Sólin|sólarinnar]], [[Jörðin|jarðarinnar]] og þriðja himinhnattar (annaðhvort [[Tunglið|tunglsins]] eða [[Reikistjarna|plánetu]]) sem er í samstöðu eða gagnstöðu við sólina og jörðu.&lt;ref name=&quot;isl-en&quot;/&gt; Dæmi um raðstöður eru [[Sólmyrkvi|sólmyrkvar]], [[Tunglmyrkvi|tunglmyrkvar,]] [[Þverganga|þvergöngur]] og [[Stjörnumyrkvi|stjörnumyrkvar]]. Hugtakið vísar einnig til þess þegar sólin og tunglið eru í samstöðu (nýtt tungl) eða gagnstöðu (fullt tungl).

Þann 3. júní 2014 tókst jeppaflygildinu ''Forvitni'' að ljósmynda þvergöngu Merkúr fyrir Sólu, sem markaði fyrsta skipti sem [[þverganga]] plánetu hefur sést utan [[Jörðin|jarðar]].

== Fróðleiksmolar ==
* Á ensku kallast þetta fyrirbæri ''Syzygy'' og nota mörg tungumál svipað orð, en það er dregið af [[forngríska]] orðinu σύζυγος (''suzugos''), sem þýðir „tengt saman með oki“. 

== Tilvísanir ==
{{Reflist|30em}}</text>
      <sha1>cyri3v8i0cerhh3li45l89grtxccwdu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975996</id>
      <parentid>1975995</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T07:56:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>bæti flokki og set myndir í gallery þar sem greinin er ekki nógu löng fyrir þær</comment>
      <origin>1975996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2461" sha1="9rm8ukj6zn2vp1wsrmxy6ep9316nua2" xml:space="preserve">[[Mynd:Three_Planets_Dance_Over_La_Silla.jpg|thumb|300x300dp|Okstaða þriggja reikistjarna séð frá La Silla í Chile—[[Júpíter (reikistjarna)|Júpíter]] (efst), [[Venus (reikistjarna)|Venus]] (neðri t.v.) og [[Merkúr (reikistjarna)|Merkúr]] (neðri t.h.).&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.eso.org/public/images/potw1322a/|titill=Three planets dance over La Silla|útgefandi=European Southern Observatory|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2026|tungumál=enska}}&lt;/ref&gt;]]

Í [[stjörnufræði]] er '''raðstaða''' eða '''okstaða''' skilgreind sem nokkuð bein lína þriggja eða fleiri [[Stjarnfræðilegt fyrirbæri|himinhnatta]].&lt;ref name=&quot;isl-en&quot;&gt;Almennt er skilgreiningin uppröðun himinhnatta í beina línu, en íslenska orðabókin hjá Almanak Háskólans skilgreinir það sem „þegar sól, jörð og tungl (eða reikistjarna) mynda beina línu eða því sem næst“. [http://www.almanak.hi.is/isl-ensk.html Íslensk-ensk orðaskrá úr stjörnufræði] (síðast uppfært 2020. skoðað 20.ágúst 2026)&lt;/ref&gt;    

Hugtakið vísar oft til [[Sólin|sólarinnar]], [[Jörðin|jarðarinnar]] og þriðja himinhnattar (annaðhvort [[Tunglið|tunglsins]] eða [[Reikistjarna|plánetu]]) sem er í samstöðu eða gagnstöðu við sólina og jörðu.&lt;ref name=&quot;isl-en&quot;/&gt; Dæmi um raðstöður eru [[Sólmyrkvi|sólmyrkvar]], [[Tunglmyrkvi|tunglmyrkvar,]] [[Þverganga|þvergöngur]] og [[Stjörnumyrkvi|stjörnumyrkvar]]. Hugtakið vísar einnig til þess þegar sólin og tunglið eru í samstöðu (nýtt tungl) eða gagnstöðu (fullt tungl).

Þann 3. júní 2014 tókst jeppaflygildinu ''Forvitni'' að ljósmynda þvergöngu Merkúr fyrir Sólu, sem markaði fyrsta skipti sem [[þverganga]] plánetu hefur sést utan [[Jörðin|jarðar]].
&lt;gallery&gt;
PXL 20220623 105621717.NIGHT.Stellarium.jpg|Raðstaða sem innifelur Merkúr, Venus, Mars og Júpiter. Tunglið er einnig sýnilegt innan línunnar
PIA18389-MarsCuriosityRover-MercuryTransitsSun-20140603.gif|[[Þverganga|Þverganga]] Merkúr fyrir [[Sólin|sólu]], séð frá jeppaflygildinu ''Forvitni'' á [[Mars (reikistjarna)|Mars]] (3. júní, 2014)
&lt;/gallery&gt;

== Fróðleiksmolar ==
* Á ensku kallast þetta fyrirbæri ''Syzygy'' og nota mörg tungumál svipað orð, en það er dregið af [[forngríska]] orðinu σύζυγος (''suzugos''), sem þýðir „tengt saman með oki“. 

== Tilvísanir ==
{{Reflist|30em}}

[[Flokkur:Stjarnfræðileg fyrirbæri]]</text>
      <sha1>9rm8ukj6zn2vp1wsrmxy6ep9316nua2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Lið KH</title>
    <ns>10</ns>
    <id>146228</id>
    <revision>
      <id>1975947</id>
      <parentid>1606043</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T15:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nipas2</username>
        <id>54688</id>
      </contributor>
      <origin>1975947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="9cpad52mlhzvgcda44i75nbi8k8mecf" xml:space="preserve">[[Knattspyrnufélagið Hlídarendi|KH]]&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:liðasnið|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9cpad52mlhzvgcda44i75nbi8k8mecf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Lið Skínandi</title>
    <ns>10</ns>
    <id>146229</id>
    <revision>
      <id>1975954</id>
      <parentid>1606047</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T16:41:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nipas2</username>
        <id>54688</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1975954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="s04i1a8o22xw94dtcfmm5ale296t0p9" xml:space="preserve">Skínandi&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:liðasnið|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s04i1a8o22xw94dtcfmm5ale296t0p9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1. deild kvenna í knattspyrnu 2016</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146231</id>
    <revision>
      <id>1975971</id>
      <parentid>1945351</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T19:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nipas2</username>
        <id>54688</id>
      </contributor>
      <comment>Fixing of many old mistakes</comment>
      <origin>1975971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25742" sha1="1rvhyzkrx590m1zpdmuxhx497wvs7zo" xml:space="preserve">{{Íþróttadeild 
| nafn = 1. deild kvenna 2016
| mynd = 
| ár =  '''2016'''
| Meistarar =  '''{{Lið Haukar}}'''
| upp um deild =  '''{{Lið Grindavík}}&lt;br&gt;{{Lið Haukar}}'''
| spilaðir leikir =  142
| mörk skoruð =  529 (3.73 m/leik)
| markahæstur =  '''18 mörk  (B riðill)'''&lt;br/&gt;[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] ({{Lið Keflavík}})&lt;br/&gt;'''14 mörk (A riðill)'''&lt;br&gt;[[Björk Gunnarsdóttir]] ({{Lið HK/Víkingur}})&lt;br/&gt;'''9 mörk (C riðill)'''&lt;br/&gt;[[Jesse Shugg]] ({{Lið Tindastóll}})
| haldið hreinu =  
| stærsti heimasigur =  
| stærsti útisigur =  
| tímabil =  [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]] - [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]
|}}
Leikar í '''1. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 35. sinn árið '''2016'''.

{{clear}}
== A riðill ==
=== Liðin ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=180| Lið
!width=100| Bær
!width=220| Leikvangur
!width=540| Þjálfari
!width=240| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Fram}}
| [[Reykjavík]]
| [[Framvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Hajrudin Cardaklija]]
| 3. sæti, B riðill
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið HK/Víkingur}}
| [[Reykjavík]]
| [[Víkingsvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Sigurbjartur Sigurjónsson]]
| 1. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Hvíti riddarinn}}
| [[Mosfellsbær]]
| [[Tungubakkavöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Sigurbjartur Sigurjónsson]]&lt;br/&gt;[[Arnar Ingi Valsson]]
| 7. sæti, B riðill
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið ÍR}}
| [[Reykjavík]]
| [[Hertz völlurinn]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Guðmundur Guðjónsson]]
| 5. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið KH}}
| [[Reykjavík]]
| [[Valsvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Jón Aðalsteinn Kristjánsson]]
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Skínandi}}
| [[Garðabær]]
| [[Samsung völlurinn]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Theódór Sveinjónsson]]
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Víkingur Ó.}}
| [[Ólafsvík]]
| [[Ólafsvíkurvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Björn Sólmar Valgeirsson]]
| 4. sæti, B riðill
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Þróttur R.}}
| [[Reykjavík]]
| [[Þróttarvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Nik Anthony Chamberlain]]
| 10. s., [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|Pepsideild]]
|}

=== Staðan í deildinni ===
==== Stigatafla ====
''Staðan fyrir 14. umferð, 1. september 2016''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=1. deild kvenna A riðill 2016|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=35647&amp;Rodun=U|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=1. september 2018}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30| Sæti
!width=50|
!width=140|Félag
!width=30|L
!width=30|U
!width=30|J
!width=30|T
!width=30|Sk
!width=30|Fe
!width=30|Mm
!width=30|Stig
!width=160|Athugasemdir
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|1||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|HK|1}}&quot;| ||'''[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]'''
||14||11||1||2||44||9||35||'''34'''
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;3&quot;|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016#Fjórðungsúrslit|Fjórðungsúrslit]]'''
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|2||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}&quot;| ||'''[[ÍR]]'''
||14||10||3||1||31||5||26||'''33'''
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|3||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Víkingur Ó.|1}}&quot;| ||'''[[Víkingur Ólafsvík|Víkingur Ó.]]'''
||14||9||1||4||23||13||10||'''28'''
|-
|4||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Þróttur R.|1}}&quot;| ||[[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þróttur]]
||14||6||6||2||26||7||19||'''24'''
|-
|5||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Fram|1}}&quot;| ||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]
||14||5||2||7||17||21||-4||'''17'''
|-
|6|| ||[[Knattspyrnufélagið Hlídarendi|KH]]
||14||3||3||8||19||22||-3||'''12'''
|-
|7|| ||Skínandi
||14||2||2||10||7||28||-21||'''8'''
|-
|-style=&quot;background:#FFCCCC;&quot;
|8||||'''[[Hvíti riddarinn]]'''
||14||1||0||13||9||71||-62||'''3'''
| align=&quot;center&quot; | '''Fall í''' [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2017|'''2. deild''']]
|}

==== Töfluyfirlit ====
{| align=&quot;center&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
!align=&quot;left&quot;|&amp;nbsp;!!Fra!!HKV!!Hví!!&amp;nbsp;ÍR&amp;nbsp;!!&amp;nbsp;KH&amp;nbsp;!!Skí!!Vík!!Þró
|- |list2 =
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Fram}}
||'''XXX'''||1-0||7-1||0-1||1-1||0-0||0-1||0-1
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið HK/Víkingur}}
||5-0||'''XXX'''||8-1||1-2||3-1||3-0||3-0||1-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Hvíti riddarinn}}
||0-2||0-7||'''XXX'''||0-8||0-6||2-0||2-3||0-7
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið ÍR}}
||2-0||0-2||5-0||'''XXX'''||1-1||4-0||2-0||0-0
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið KH}}
||1-2||1-4||3-0||0-2||'''XXX'''||3-0||2-3||0-2
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Skínandi}}
||1-4||1-4||3-0||0-2||1-0||'''XXX'''||0-2||0-2
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Víkingur Ó.}}
||2-0||1-2||7-0||1-2||1-0||1-0||'''XXX'''||0-0
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Þróttur R.}}
||5-0||0-1||6-2||0-0||1-1||1-1||0-1||'''XXX'''
|}

==== Markahæstu leikmenn ====
''Lokaniðurstaða 1. september 2016''.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30|Sæti
!width=240|Nafn
!width=30|Félag
!width=30|Mörk
!width=30|Víti
!width=30|Leikir
|-style=&quot;background:#FFD700;&quot;
| '''1'''
|[[Björk Gunnarsdóttir]]
|'''{{Lið HK/Víkingur}}'''
|14
|1
|14
|-style=&quot;background:#C0C0C0;&quot;
| '''2'''
|[[Samira Suleman]]
|'''[[Víkingur Ólafsvík|Víkingur Ó.]]'''
|13
|3
|14
|-style=&quot;background:#CD7F32;&quot;
| '''3'''
|[[Sandra Dögg Bjarnadóttir]]
|'''[[ÍR]]'''
|9
|0
|14
|-
| '''4'''
|[[Margrét Sveinsdóttir]]
|[[ÍR]]
|7
|0
|10
|-
| '''5'''
|[[Milena Pesic]]
|{{Lið HK/Víkingur}}
|7
|0
|14
|}

== B riðill ==
===Liðin ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=180| Lið
!width=100| Bær
!width=220| Leikvangur
!width=540| Þjálfari
!width=240| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Afturelding}}
| [[Mosfellsbær]]
| [[N1-völlurinn Varmá]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Júlíus Ármann Júlíusson]]
| 9. s., [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|Pepsideild]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Álftanes}}
| [[Garðabær]]
| [[Bessastaðavöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Birgir Jónasson]]
| 5. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Augnablik}}
| [[Kopavogur]]
| [[Fífan]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Daði Rafnsson]], [[Sigurður Víðisson]], [[Sölvi Guðmundsson]]
| 3. sæti, A riðill
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Fjölnir}}
| [[Reykjavík]]
| [[Extra völlurinn]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Gunnar Már Guðmundsson]]
| 6. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Grindavík}}
| [[Grindavík]]
| [[Grindavíkurvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Guðmundur Valur Sigurðsson]]
| 1. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Grótta}}
| [[Seltjarnarnes]]
| [[Valhúsavöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Guðjón Kristinsson]]
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Haukar}}
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Schenkervöllurinn]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Kjartan Stefánsson]]&lt;br/&gt;[[Jóhann Unnar Sigurðsson]]
| 4. sæti, A riðill
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Keflavík}}
| [[Keflavík]]
| [[Nettóvöllurinn]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Gunnar Magnús Jónsson]]
| 6. sæti, A riðill
|}

=== Staðan í deildinni ===
==== Stigatafla ====
''Staðan fyrir 14. umferð, 1. september 2016''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=1. deild kvenna B riðill 2016|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=35643&amp;Rodun=U|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=1. september 2018|archive-date=2016-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408220855/http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=35643&amp;Rodun=U|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30| Sæti
!width=50|
!width=140|Félag
!width=30|L
!width=30|U
!width=30|J
!width=30|T
!width=30|Sk
!width=30|Fe
!width=30|Mm
!width=30|Stig
!width=160|Athugasemdir
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|1||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Grindavík|1}}&quot;| ||'''[[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]]'''
||14||12||1||1||46||4||42||'''37'''
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;3&quot;|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016#Fjórðungsúrslit|Fjórðungsúrslit]]'''
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|2||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}&quot;| ||'''[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]]'''
||14||9||1||4||42||14||28||'''28'''
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|3||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Keflavík|1}}&quot;| ||'''[[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]]'''
||14||8||1||5||38||13||25||'''25'''
|-style=&quot;background:#FFCCCC;&quot;
|4||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Augnablik|1}}&quot;| ||'''[[Aðildarfélag Augnablik|Augnablik]]'''
||14||7||3||4||30||19||11||'''24'''
| align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;5&quot;| '''Fall í [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2. deild]]'''
|-style=&quot;background:#FFCCCC;&quot;
|5||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Fjölnir|1}}&quot;| ||'''[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]]'''
||14||7||0||7||31||21||10||'''21'''
|-
|-style=&quot;background:#FFCCCC;&quot;
|6||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Afturelding|1}}&quot;| ||'''[[Ungmennafélag Afturelding|Afturelding]]'''
||14||6||0||8||32||22||10||'''18'''
|-
|-style=&quot;background:#FFCCCC;&quot;
|7||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Álftanes|1}}&quot;| ||'''[[Ungmennafélagið Álftaness|Álftanes]]'''
||14||3||2||9||21||30||-9||'''11'''
|-
|-style=&quot;background:#FFCCCC;&quot;
|8||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Grótta|1}}&quot;| ||'''[[Íþróttafélagið Grótta|Grótta]]'''
||14||0||0||14||7||124||-117||'''0'''
|}

==== Töfluyfirlit ====
{| align=&quot;center&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
!align=&quot;left&quot;|&amp;nbsp;!!Aft!!Álf!!Aug!!Fjö!!Gri!!Gró!!Hau!!Kef
|- |list2 =
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Afturelding}}
||'''XXX'''||1-0||2-3||2-3||1-4||10-1||0-1||1-0
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Álftanes}}
||0-2||'''XXX'''||3-3||2-1||0-2||1-2||1-2||1-2
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Augnablik}}
||2-0||2-0||'''XXX'''||1-3||1-1||8-0||2-1||0-1
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Fjölnir}}
||0-2||2-1||3-0||'''XXX'''||0-2||11-1||0-2||1-0
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Grindavík}}
||3-0||5-0||3-0||2-0||'''XXX'''||9-0||3-0||2-1
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Grótta}}
||0-10||0-8||0-6||1-5||0-7||'''XXX'''||0-10||1-11
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Haukar}}
||2-0||5-0||0-0||3-2||0-3||14-0||'''XXX'''||1-3
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Keflavík}}
||3-1||1-1||1-2||2-0||1-0||12-1||0-1||'''XXX'''
|}

==== Markahæstu leikmenn ====
''Lokaniðurstaða 1. september 2016''.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30|Sæti
!width=240|Nafn
!width=30|Félag
!width=30|Mörk
!width=30|Víti
!width=30|Leikir
|-style=&quot;background:#FFD700;&quot;
| '''1'''
|'''[[Sveindís Jane Jónsdóttir]]'''
|{{Lið Keflavik}}
|18
|1
|14
|-style=&quot;background:#C0C0C0;&quot;
| '''2'''
|'''[[Harpa Lind Guðnadóttir]]'''
|{{Lið Fjölnir}}
|12
|0
|14
|-style=&quot;background:#CD7F32;&quot;
| '''3'''
|'''[[Marjani Hing-Glover]]'''
|{{Lið Grindavík}}
|11
|0
|14
|-
| '''4'''
|[[Elena Brynjarsdóttir]]
|{{Lið Afturelding}}
|9
|1
|12
|-
| '''5'''
|[[Oddný Sigurbergsdóttir]]
|{{Lið Álftanes}}
|9
|0
|14
|}

== C riðill ==
===Liðin ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=240| Lið
!width=100| Bær
!width=160| Leikvangur
!width=500| Þjálfari
!width=100| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Einherji}}
| [[Vopnafjörður|Vopnafirði]]
| [[Vopnafjarðarvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Sigurður Donys Sigurðsson]]
| 6. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðab/Höttur/Leiknir]]
| [[Fellabær]]
| [[Fellavöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Jónas Ástþór Hafsteinsson]]
| 2./7. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Hamrarnir}}
| [[Akureyri]]
| [[Boginn]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Egill Ármann Kristinsson]]
| 4. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Sindri}}
| [[Höfn]]
| [[Sindravellir]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Viktor Steingrímsson]]
| 5. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Tindastóll}}
| [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]]
| [[Sauðárkróksvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Atli Víðir Hjartarson]], [[Arnar Skúli Atlason]], [[Dúfa Dröfn Ásbjörnsdóttir]]
| 3. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Völsungur}}
| [[Húsavík]]
| [[Húsavíkurvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Benóný Valur Jakobsson]], [[Þórhallur Valur Benónýsson]]
| 1. sæti
|}

=== Staðan í deildinni ===
==== Stigatafla ====
''Staðan fyrir 10. umferð, 25. ágúst 2016''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=1. deild kvenna C riðill 2016|url=http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=35650&amp;Rodun=U|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=1. september 2018}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30| Sæti
!width=90|
!width=140|Félag
!width=30|L
!width=30|U
!width=30|J
!width=30|T
!width=30|Sk
!width=30|Fe
!width=30|Mm
!width=30|Stig
!width=150|Athugasemdir
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|1||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}&quot;| ||'''[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]]'''
||10||8||1||1||40||14||26||'''25'''
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;2&quot;|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016#Fjórðungsúrslit|Fjórðungsúrslit]]'''
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|2||||'''[[Hamrarnir]]'''&lt;ref&gt;Þar sem Völsungur mætti ekki til leiks gegn Einherja breytist röða liða þannig að Hamrarnir eru nr. 2 og Sindri nr. 3. Reglugerð KSÍ um knattspyrnumót ákvæði 39.1.&lt;/ref&gt;
||10||5||1||4||11||9||2||'''16'''
|-
|3||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélagið Sindri|Sindri]]
||10||5||1||4||19||17||2||'''16'''
|-
|-style=&quot;background:#FFCCCC;&quot;
|4||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Einherji|1}}&quot;| ||'''[[Ungmennafélagið Einherji|Einherji]]'''
||10||5||1||4||17||19||-2||'''16'''
| align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;3&quot;| '''Fall í [[2. deild kvenna í knattspyrnu| 2. deild]]'''
|-
|-style=&quot;background:#FFCCCC;&quot;
|5||||'''[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðab/Höttur/Leiknir]]'''
||10||3||2||5||11||17||-6||'''11'''
|-
|-style=&quot;background:#FFCCCC;&quot;
|6||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Völsungur|1}}&quot;| ||'''[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]]'''
||10||1||0||9||8||30||-22||'''3'''
|}

==== Töfluyfirlit ====
{| align=&quot;center&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
!align=&quot;left&quot;|&amp;nbsp;!!Ein!!FHL!!Ham!!Sin!!Tin!!Völ
|- |list2 =
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Einherji}}
||'''XXX'''||2-0||1-0||2-0||3-6||3-0
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|&amp;nbsp;[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðab/Höttur/Leiknir]]
||1-1||'''XXX'''||0-0||1-0||3-5||3-1
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Hamrarnir}}
||2-1||1-0||'''XXX'''||1-0||2-1||0-1
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Sindri}}
||3-1||3-0||3-0||'''XXX'''||3-3||3-0
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Tindastóll}}
||6-0||3-1||2-1||6-0||'''XXX'''||6-0
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Völsungur}}
||1-3||1-2||0-4||3-4||1-2||'''XXX'''
|}

==== Markahæstu leikmenn ====
''Lokaniðurstaða 25. ágúst 2016''.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30|Sæti
!width=340|Nafn
!width=90|Félag
!width=30|Mörk
!width=30|Víti
!width=30|Leikir
|-style=&quot;background:#FFD700;&quot;
| '''1'''
|'''[[Jesse Shugg]]'''
|'''{{Lið Tindastóll}}'''
|9
|0
|5
|-style=&quot;background:#C0C0C0;&quot;
| '''2'''
|'''[[Barbara Kopacsi]]'''
|'''{{Lið Einherji}}'''
|9
|1
|9
|-style=&quot;background:#CD7F32;&quot;
| '''3'''
|'''[[Alex Nicole Alugas]]'''
|'''{{Lið Sindri}}'''
|7
|0
|6
|-
| '''4'''
|[[Kasey Wyer]]
|{{Lið Tindastóll}}
|6
|0
|8
|-
| '''5'''
|[[Hugrún Pálsdóttir]]
|{{Lið Tindastóll}}
|5
|0
|9
|-
| '''6'''
|[[Ingibjörg Lúcía Ragnarsdóttir]]
|{{Lið Sindri}}
|5
|1
|10
|-
| '''7'''
|[[Vigdís Edda Friðriksdóttir]]
|{{Lið Tindastóll}}
|5
|0
|10
|}

== Úrslit ==
''Frá 3. september til 27. september 2016''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=35648|title=1. deild kvenna 2016 úrslit|website=www.ksí.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=10. september 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://us.women.soccerway.com/national/iceland/1-deild-women/2016/group-a/r34757/|title=1. deild kvenna 2016, A-B-C and promotion play-offs|work=Soccerway|accessdate=2. september 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Fjórðungsúrslit ===
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 3. september 2016&lt;br /&gt;14:00 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Víkingur Ó.}}
|úrslit= 0 – 4 
|lið2= {{Lið Grindavík}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391459 Leikskýrsla] 
|mörk1= 
|mörk2= &lt;br&gt;[[Marjani Hing-Glover]] {{mark|19}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Sashana Carolyn Campbell]] {{mark|25}}&lt;br&gt;[[Marjani Hing-Glover]] {{mark|39}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Rakel Lind Ragnarsdóttir]] {{mark|83}}
|leikvangur= [[Ólafsvíkurvöllur]] 
|áhorfendur=  
|dómari= [[Steinar Berg Sævarsson]]
|}}
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 3. september 2016&lt;br /&gt;14:00 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Keflavík}}
|úrslit= 3 – 2 
|lið2= {{Lið Tindastóll}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391437 Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Katla María Þórðardóttir]] {{mark|60}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|77}}&lt;br&gt;[[Amber Pennybaker]] {{mark|85}}
|mörk2= &lt;br&gt;[[Jesse Shugg]] {{mark|20}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Jesse Shugg]] {{mark|65}}
|leikvangur= [[Nettóvöllurinn]]
|áhorfendur= 134
|dómari= [[Sigursteinn Árni Brynjólfsson]]
|}}
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 3. september 2016&lt;br /&gt;14:00 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Haukar}}
|úrslit= 1 – 0 
|lið2= {{Lið HK/Víkingur}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391457 Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Alexandra Jóhannsdóttir]] {{mark|52}}
|mörk2= 
|leikvangur= [[Ásvellir]] 
|áhorfendur=  
|dómari= [[Egill Arnar Sigurþórsson]]
|}}
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 3. september 2016&lt;br /&gt;15:00 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Hamrarnir}}
|úrslit= 2 – 5 
|lið2= {{Lið ÍR}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391458 Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Oddný Karólína Hafsteinsdóttir]] {{mark|31}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Aldís Auðbjörg Garðarsdóttir]] {{mark|35}}
|mörk2= &lt;br&gt;[[Andrea Magnúsdóttir]] {{mark|15}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Andrea Magnúsdóttir]] {{mark|19}}&lt;br&gt;[[Heba Björg Þórhallsdóttir]] {{mark|62}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Alda Ólafsdóttir]] {{mark|75}}&lt;br&gt;[[Sandra Dögg Bjarnadóttir]] {{mark|90+5}}
|leikvangur= [[KA Völlur]]
|áhorfendur= 58
|dómari= Helgi Ólafsson
|}}
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 7. september 2016&lt;br /&gt;17:15 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Grindavík}}
|úrslit= 4 – 0
|lið2= {{Lið Víkingur Ó.}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391460 Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Marjani Hing-Glover]] {{mark|17}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Lauren Brennan]] {{mark|30}}&lt;br&gt;[[Lauren Brennan]] {{mark|61}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Helga Guðrún Kristinsdóttir]] {{mark|66}}
|mörk2= 
|leikvangur= [[Grindavíkurvöllur]]
|áhorfendur=  
|dómari= [[Steinar Stephensen]]
|}}
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 7. september 2016&lt;br /&gt;17:15 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Tindastóll}}
|úrslit= 0 – 3 
|lið2= {{Lið Keflavík}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391462 Leikskýrsla] 
|mörk1= 
|mörk2= &lt;br&gt;[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|54}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|65}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Amber Pennybaker]] {{mark|77|víti}}
|leikvangur= [[Sauðárkróksvöllur]]
|áhorfendur=  
|dómari= [[Eðvarð Eðvarðsson]]
|}}
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 7. september 2016&lt;br /&gt;17:15 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið HK/Víkingur}}
|úrslit= 2 – 2 
|lið2= {{Lið Haukar}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391438 Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Margrét Sif Magnúsdóttir]] {{mark|13}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Guðrún Björg Eggertsdóttir]] {{mark|36}}
|mörk2= &lt;br&gt;[[Heiða Rakel Guðmundsdóttir]] {{mark|19}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Alexandra Jóhannsdóttir]] {{mark|29}}
|leikvangur= [[Víkingsvöllur]]
|áhorfendur=  
|dómari= [[Kristján Már Ólafs]]
|}}
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 7. september 2016&lt;br /&gt;17:15 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið ÍR}}
|úrslit= 9 – 0 
|lið2= {{Lið Hamrarnir}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391461 Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Anna Bára Másdóttir]] {{mark|6}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Heba Björg Þórhallsdóttir]] {{mark|15}}&lt;br&gt;[[Ástrós Eiðsdóttir]] {{mark|26}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Ástrós Eiðsdóttir]] {{mark|44}}&lt;br&gt;[[Lilja Gunnarsdóttir]] {{mark|45}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Ástrós Eiðsdóttir]] {{mark|75}}&lt;br&gt;[[Ástrós Eiðsdóttir]] {{mark|78}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Alda Ólafsdóttir]] {{mark|84}}&lt;br&gt;[[Alda Ólafsdóttir]] {{mark|88}}
|mörk2= 
|leikvangur= [[Hertz völlurinn]] 
|áhorfendur= 70
|dómari= [[Sævar Sigurðsson]]
|}}

=== Undanúrslit ===
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 10. september 2016&lt;br /&gt;14:00 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið ÍR}}
|úrslit= 0 – 2
|lið2= {{Lið Grindavík}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391463 Leikskýrsla] 
|mörk1= 
|mörk2= &lt;br&gt;[[Sashana Carolyn Campbell]] {{mark|73}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Marjani Hing-Glover]] {{mark|89}}
|leikvangur= [[Hertz völlurinn]]
|áhorfendur= 92
|dómari= [[Atli Haukur Arnarsson]]
|}}
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 11. september 2016&lt;br /&gt;14:00 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Keflavík}}
|úrslit= 1 – 0
|lið2= {{Lið Haukar}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391439 Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|63}}
|mörk2= 
|leikvangur= [[Nettóvöllurinn]]
|áhorfendur= 201 
|dómari= [[Arnar Ingi Ingvarsson]]
|}}
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 23. september 2016&lt;br /&gt;16:00 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Grindavík}}
|úrslit= 1 – 0
|lið2= {{Lið ÍR}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391477 Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Lauren Brennan]] {{mark|33}}
|mörk2= 
|leikvangur= [[Grindavíkurvöllur]]
|áhorfendur=  
|dómari= [[Gunnþór Steinar Jónsson]]
|}}
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 23. september 2016&lt;br /&gt;19:15 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Haukar}}
|úrslit= 3 – 1
|lið2= {{Lið Keflavík}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391440 Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Heiða Rakel Guðmundsdóttir]] {{mark|46}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Heiða Rakel Guðmundsdóttir]] {{mark|50}}&lt;br&gt;[[Þóra Kristín Klemenzdóttir]] ([[Sjálfsmark|sm.]]) {{mark|87}}
|mörk2= &lt;br&gt;[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|76}}
|leikvangur= [[Ásvellir]]
|áhorfendur= 300
|dómari= [[Arnar Ingi Ingvarsson]]
|}}

=== Þriðja og fjórða sæti ===
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 27. september 2016&lt;br /&gt;19:15 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Keflavík}}
|úrslit= 4 – 2
|lið2= {{Lið ÍR}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391441 Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|3}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|25}}&lt;br&gt;[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|33}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Sveindís Jane Jónsdóttir]] {{mark|78}}
|mörk2= &lt;br&gt;[[Sandra Dögg Bjarnadóttir]] {{mark|7}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Sandra Dögg Bjarnadóttir]] {{mark|74}}
|leikvangur= [[Reykjaneshöllin]]
|áhorfendur=  
|dómari= [[Halldór Breiðfjörð Jóhannsson]]
|}}

=== Úrslitaleikur ===
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 27. september 2016&lt;br /&gt;16:00 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Grindavík}}
|úrslit= 1 – 5
|lið2= {{Lið Haukar}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=391442 Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Dröfn Einarsdóttir]] {{mark|5}}
|mörk2= &lt;br&gt;[[Þórdís Elva Ágústsdóttir]] {{mark|26}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Dagrún Birta Karlsdóttir]] {{mark|51}}&lt;br&gt;[[Heiða Rakel Guðmundsdóttir]] {{mark|54}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Hildigunnur Ólafsdóttir]] {{mark|57}}&lt;br&gt;[[Alexandra Jóhannsdóttir]] {{mark|90+2}}
|leikvangur= [[Grindavíkurvöllur]]
|áhorfendur=  
|dómari= [[Guðrún Fema Ólafsdóttir]]
|}}

== Heimildaskrá ==
{{reflist}}
{{1. deild kvenna í knattspyrnu}}
{{röð
| listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]]
| fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|1.&amp;nbsp;deild kvenna&amp;nbsp;2015]]
| eftir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2017|1.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2017]]
}}

== Heimild ==
*{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=35647|title=1. deild kvenna 2016, A riðill|work=KSÍ|accessdate=2. september 2018}}
*{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=35643|title=1. deild kvenna 2016, B riðill|work=KSÍ|accessdate=2. september 2018}}
*{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=35650|title=1. deild kvenna 2016, C riðill|work=KSÍ|accessdate=2. september 2018}}
*{{cite web|url=https://us.women.soccerway.com/national/iceland/1-deild-women/2016/group-a/r34757/|title=1. deild kvenna 2016, A-B-C and promotion play-offs|work=Soccerway|accessdate=2. september 2018|language=en}}
{{Knattspyrna á Íslandi 2016}}
[[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]]
[[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]]</text>
      <sha1>1rvhyzkrx590m1zpdmuxhx497wvs7zo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ekstraklasa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152686</id>
    <revision>
      <id>1975942</id>
      <parentid>1947086</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T14:33:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>56151</id>
      </contributor>
      <origin>1975942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10566" sha1="8yspmx49afvm8b9vrxe1u7e3xz12ebp" xml:space="preserve">{{Infobox football league
| name       = Ekstraklasa
| pixels     = 290px
| organiser  = Ekstraklasa [[S.A. (corporation)|SA]]
| country    = Pólland
| confed     = [[UEFA]]
| founded    = {{Start date and age|1926|12|04|df=y}}&lt;ref name=r1&gt;{{cite web|title=History|url=https://www.pzpn.pl/en/association/history|publisher=[[Polish Football Association]]|access-date=2 January 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150120010810/http://www.pzpn.pl/en/association/history|archive-date=20. janúar 2015|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| relegation = [[I liga]]
| levels     = [[Pólska karlaknattspyrnudeildakerfið|1]]
| teams      = [[#Clubs|18]]
| domest_cup = [[Pólska bikarkeppnin]]&lt;br /&gt;[[Pólski ofurbikarinn]] 
| confed_cup = [[UEFA Champions League]]&lt;br /&gt;[[UEFA Europa League]]&lt;br /&gt;[[UEFA Europa Conference League]]
| champions  = [[Lech Poznań]] (10. titill)
| season     = [[2025–26 Ekstraklasa|2025–26]]
| most successful club = [[Legia Warszawa]]&lt;br /&gt;(15 titlar)
| most appearances = [[Łukasz Surma]] (559)
| top goalscorer = [[Ernest Pohl]] (186)
| website    = [http://ekstraklasa.org/ ekstraklasa.org]
| current    = [[2026–27 Ekstraklasa]]
|first=[[1927 Ekstraklasa|1927]]}}
'''Ekstraklasa''' eða '''pólska úrvalsdeildin''' er efsta deild [[Pólland|pólskar]] knattspyrnu. Deildin var stofnuð árið [[1921]]. 16 lið eru í deildinni. Hvert ár detta út 2 lið og 2 önnur 2 koma úr [[I Liga (Pólland)|I Liga]].

==Sigurvegarar==
30. ágúst 2024&lt;ref&gt;[http://www.90minut.pl/strona.php?id=rozgrywki_mp Sigurvegarar 1921-2019] (90minut.pl)&lt;/ref&gt;

[[File:Trofeum TME 2014-2015 (cropped).jpg|thumb|right|240px|Ekstraklasa 2014/15]]
[[File:Gdansk PGE Arena ESP-IRE Euro 2012 01.jpg|thumb|220px|[[Stadion Energa Gdańsk]], [[Gdańsk]]]]
[[File:Stadion Lecha Poznan. 2010-11-03 (4).JPG|thumb|220px|[[Stadion Miejski (Poznań)|Stadion Miejski]], [[Poznań]]]]
[[File:Stadion Wroclaw 2011-11-18.jpg|thumb|220px|[[Stadion Miejski (Wrocław)|Stadion Miejski]], [[Wrocław]]]]
[[File:Stadion przed meczem z APOELEM.jpg|thumb|220px|[[Stadion (Henryk Reyman)]], [[Kraká]]]]
[[File:Stadion Legii 02.jpg|thumb|220px|[[Pólski herleikvangurinn]], [[Varsjá]]]]
[[File:Ernest Pohl Stadium - Zabrze 2.jpg|thumb|220px|[[Stadion (Ernest Pohl)]], [[Zabrze]]]]
[[File:Kielce City Stadium.jpg|thumb|220px|[[Stadion Miejski (Kielce)|Stadion Miejski]], [[Kielce]]]]
[[File:Stadion Miejski - Białystok1.jpg|thumb|220px|[[Stadion Miejski (Białystok)|Stadion Miejski]], [[Białystok]]]]
{|
|-
|valign=top|
*1921: [[MKS Cracovia|Cracovia]]
*1922: [[Pogoń Lwów]]
*1923: [[Pogoń Lwów]]
*1924: -
*1925: [[Pogoń Lwów]]
*1926: [[Pogoń Lwów]]
*[[1927 Ekstraklasa|1927]]: [[Wisła Kraków]]
*[[1928 Ekstraklasa|1928]]: [[Wisła Kraków]]
*[[1929 Ekstraklasa|1929]]: [[Warta Poznań]]
*[[1930 Ekstraklasa|1930]]: [[MKS Cracovia|Cracovia]]
*[[1931 Ekstraklasa|1931]]: [[Garbarnia Kraków]]
*[[1932 Ekstraklasa|1932]]: [[MKS Cracovia|Cracovia]]
*[[1933 Ekstraklasa|1933]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1934 Ekstraklasa|1934]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1935 Ekstraklasa|1935]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1936 Ekstraklasa|1936]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1937 Ekstraklasa|1937]]: [[MKS Cracovia|Cracovia]]
*[[1938 Ekstraklasa|1938]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1939 Ekstraklasa|1939]]-[[1945]]: [[Seinni heimsstyrjöldin]]
*[[1946 Ekstraklasa|1946]]: [[Polonia Warszawa]]
*[[1947 Ekstraklasa|1947]]: [[Warta Poznań]]
*[[1948 Ekstraklasa|1948]]: [[KS Cracovia|Cracovia]]
*[[1949 Ekstraklasa|1949]]: [[Wisła Kraków]]
*[[1950 Ekstraklasa|1950]]: [[Wisła Kraków]]
*[[1951 Ekstraklasa|1951]]: [[Wisła Kraków]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wisla.krakow.pl/en/the_club/history/|title=Saga|publisher=wisla.krakow.pl|accessdate=2013|archive-date=2011-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110914161236/http://www.wisla.krakow.pl/en/the_club/history/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*[[1952 Ekstraklasa|1952]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1953 Ekstraklasa|1953]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1954 Ekstraklasa|1954]]: [[Polonia Bytom]]
*[[1955 Ekstraklasa|1955]]: [[Legia Warszawa]]
*[[1956 Ekstraklasa|1956]]: [[Legia Warszawa]]
*[[1957 Ekstraklasa|1957]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1958 Ekstraklasa|1958]]: [[ŁKS Łódź]]
*[[1959 Ekstraklasa|1959]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1960 Ekstraklasa|1960]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1961 Ekstraklasa|1961]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1962 Ekstraklasa|1962]]: [[Polonia Bytom]]
*[[1962–63 Ekstraklasa|1962-63]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1963–64 Ekstraklasa|1963-64]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1964–65 Ekstraklasa|1964-65]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1965–66 Ekstraklasa|1965-66]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1966–67 Ekstraklasa|1966-67]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1967–68 Ekstraklasa|1967-68]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1968–69 Ekstraklasa|1968-69]]: [[Legia Warszawa]]
*[[1969–70 Ekstraklasa|1969-70]]: [[Legia Warszawa]]
*[[1970–71 Ekstraklasa|1970-71]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1971–72 Ekstraklasa|1971-72]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1972–73 Ekstraklasa|1972-73]]: [[Stal Mielec]]
*[[1973–74 Ekstraklasa|1973-74]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1974–75 Ekstraklasa|1974-75]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1975–76 Ekstraklasa|1975-76]]: [[Stal Mielec]]
*[[1976–77 Ekstraklasa|1976-77]]: [[Śląsk Wrocław]]
*[[1977–78 Ekstraklasa|1977-78]]: [[Wisła Kraków]]
*[[1978–79 Ekstraklasa|1978-79]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1979–80 Ekstraklasa|1979-80]]: [[Szombierki Bytom]]
*[[1980–81 Ekstraklasa|1980-81]]: [[Widzew Łódź]]
*[[1981–82 Ekstraklasa|1980-81]]: [[Widzew Łódź]]
*[[1982–83 Ekstraklasa|1982-83]]: [[Lech Poznań]]
*[[1983–84 Ekstraklasa|1983-84]]: [[Lech Poznań]]
*[[1984–85 Ekstraklasa|1984-85]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1985–86 Ekstraklasa|1985-86]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1986–87 Ekstraklasa|1986-87]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1987–88 Ekstraklasa|1987-88]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1988–89 Ekstraklasa|1988-89]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1989–90 Ekstraklasa|1989-90]]: [[Lech Poznań]]
|valign=top|
*[[1990–91 Ekstraklasa|1990-91]]: [[Zagłębie Lubin]]
*[[1991–92 Ekstraklasa|1991-92]]: [[Lech Poznań]]
*[[1992–93 Ekstraklasa|1992-93]]: [[Lech Poznań]]
*[[1993–94 Ekstraklasa|1993-94]]: [[Legia Warszawa]]
*[[1994–95 Ekstraklasa|1994-95]]: [[Legia Warszawa]]
*[[1995–96 Ekstraklasa|1995-96]]: [[Widzew Łódź]]
*[[1996–97 Ekstraklasa|1996-97]]: [[Widzew Łódź]]
*[[1997–98 Ekstraklasa|1997-98]]: [[ŁKS Łódź]]
*[[1998–99 Ekstraklasa|1998-99]]: [[Wisła Kraków]]
*[[1999–2000 Ekstraklasa|1999-00]]: [[Polonia Warszawa]]
*[[2000-01 Ekstraklasa|2000-01]]: [[Wisła Kraków]]
*[[2001-02 Ekstraklasa|2001-02]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2002-03 Ekstraklasa|2002-03]]: [[Wisła Kraków]]
*[[2003-04 Ekstraklasa|2003-04]]: [[Wisła Kraków]]
*[[2004-05 Ekstraklasa|2004-05]]: [[Wisła Kraków]]
*[[2005-06 Ekstraklasa|2005-06]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2006-07 Ekstraklasa|2006-07]]: [[Zagłębie Lubin]]
*[[2007-08 Ekstraklasa|2007-08]]: [[Wisła Kraków]]
*[[2008-09 Ekstraklasa|2008-09]]: [[Wisła Kraków]]
*[[2009-10 Ekstraklasa|2009-10]]: [[Lech Poznań]]
*[[2010-11 Ekstraklasa|2010-11]]: [[Wisła Kraków]]
*[[2011-12 Ekstraklasa|2011-12]]: [[Śląsk Wrocław]]
*[[2012-13 Ekstraklasa|2012-13]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2013-14 Ekstraklasa|2013-14]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2014-15 Ekstraklasa|2014-15]]: [[Lech Poznań]]
*[[2015-16 Ekstraklasa|2015-16]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2016-17 Ekstraklasa|2016-17]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2017-18 Ekstraklasa|2017-18]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2018-19 Ekstraklasa|2018-19]]: [[Piast Gliwice]]
*[[2019-20 Ekstraklasa|2019-20]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2020-21 Ekstraklasa|2020-21]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2021–22 Ekstraklasa|2021–22]]: [[Lech Poznań]]
*[[2022–23 Ekstraklasa|2022–23]]: [[Raków Częstochowa]]
*[[2023–24 Ekstraklasa|2023–24]]: [[Jagiellonia Białystok]]
*2024–25: [[Lech Poznań]]
|}

==Núverandi lið í Ekstraklasa (2019–20)==
11. júlí 2019&lt;ref&gt;[http://www.90minut.pl/liga.php?id=9937 Ekstraklasa 2018/19]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.90minut.pl/liga/1/liga10549.html Ekstraklasa 2019/20]&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
! Lið
! Staður
! Leikvangur
! Fjöldi sæta
|-
|[[Piast Gliwice]]
|[[Gliwice]]
|[[Stadion Miejski (Gliwice)|Stadion Miejski]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 10 037
|-
|[[Legia Warszawa]]
|[[Varsjá]]
|[[Pólski herleikvangurinn]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 31 164
|-
|[[Lechia Gdańsk]]
|[[Gdańsk]]
|[[Stadion Energa Gdańsk]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 41 620
|-
|[[MKS Cracovia]]
|[[Kraká]]
|[[Stadion Cracovii (Józef Piłsudski)]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 15 016
|-
|[[Jagiellonia Białystok]]
|[[Białystok]]
|[[Stadion Miejski (Białystok)|Stadion Miejski]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 22 386
|-
|[[Zagłębie Lubin]]
|[[Lubin]]
|[[Stadion Zagłębia]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 16 100
|-
|[[Pogoń Szczecin]]
|[[Szczecin]]
|[[Stadion (Florian Kryger)]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 4 800
|-
|[[Lech Poznań]]
|[[Poznań]]
|[[Stadion Miejski (Poznań)|Stadion Miejski]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 41 609
|-
|[[Wisła Kraków]]
|[[Kraká]]
|[[Stadion Miejski (Henryk Reyman)]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 33 326
|-
|[[Korona Kielce]]
|[[Kielce]]
|[[Stadion Miejski (Kielce)|Stadion Miejski]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 15 550
|-
|[[Górnik Zabrze]]
|[[Zabrze]]
|[[Stadion (Ernest Pohl)]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 24 563
|-
|[[Śląsk Wrocław]]
|[[Wrocław]]
|[[Stadion Miejski (Wrocław)|Stadion Miejski]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 42 771
|-
|[[Arka Gdynia]]
|[[Gdynia]]
|[[Stadion GOSiR]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 15 139
|-
|[[Wisła Płock]]
|[[Płock]]
|[[Stadion (Kazimierz Górski)]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 12 800
|-
|[[Raków Częstochowa]]
|[[Częstochowa]]
|[[Stadion Miejski (Częstochowa)]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 4 200
|-
|[[ŁKS Łódź]]
|[[Łódź]]
|[[Stadion MOSiR (Łódź)]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 5 700
|}

==Knattspyrnumenn==
[[File:Robert Lewandowski 2018, JAP-POL (cropped).jpg|thumb|150px|[[Robert Lewandowski]]]]
* {{ISL}} [[Böðvar Böðvarsson]]
* {{POL}} [[Tomasz Frankowski]]
* {{POL}} [[Robert Lewandowski]]
* {{POL}} [[Wojciech Szczęsny]]
* {{POL}} [[Piotr Świerczewski]]

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

== Tengt efni ==
* [[Pólska karlalandsliðið í knattspyrnu]]

==Tenglar==
{{Commonscat|Ekstraklasa}}
*[http://ekstraklasa.org/index.php Opinber heimasíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150712213539/http://www.ekstraklasa.org/index.php |date=2015-07-12 }}
*[http://www.90minut.pl/ 90minut.pl]


[[Flokkur:Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu]]
[[Flokkur:Ekstraklasa]]</text>
      <sha1>8yspmx49afvm8b9vrxe1u7e3xz12ebp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975943</id>
      <parentid>1975942</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T14:33:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>56151</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sigurvegarar */</comment>
      <origin>1975943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10595" sha1="okvlobbwzkjdcdu8p0pasc6t2fyunt4" xml:space="preserve">{{Infobox football league
| name       = Ekstraklasa
| pixels     = 290px
| organiser  = Ekstraklasa [[S.A. (corporation)|SA]]
| country    = Pólland
| confed     = [[UEFA]]
| founded    = {{Start date and age|1926|12|04|df=y}}&lt;ref name=r1&gt;{{cite web|title=History|url=https://www.pzpn.pl/en/association/history|publisher=[[Polish Football Association]]|access-date=2 January 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150120010810/http://www.pzpn.pl/en/association/history|archive-date=20. janúar 2015|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| relegation = [[I liga]]
| levels     = [[Pólska karlaknattspyrnudeildakerfið|1]]
| teams      = [[#Clubs|18]]
| domest_cup = [[Pólska bikarkeppnin]]&lt;br /&gt;[[Pólski ofurbikarinn]] 
| confed_cup = [[UEFA Champions League]]&lt;br /&gt;[[UEFA Europa League]]&lt;br /&gt;[[UEFA Europa Conference League]]
| champions  = [[Lech Poznań]] (10. titill)
| season     = [[2025–26 Ekstraklasa|2025–26]]
| most successful club = [[Legia Warszawa]]&lt;br /&gt;(15 titlar)
| most appearances = [[Łukasz Surma]] (559)
| top goalscorer = [[Ernest Pohl]] (186)
| website    = [http://ekstraklasa.org/ ekstraklasa.org]
| current    = [[2026–27 Ekstraklasa]]
|first=[[1927 Ekstraklasa|1927]]}}
'''Ekstraklasa''' eða '''pólska úrvalsdeildin''' er efsta deild [[Pólland|pólskar]] knattspyrnu. Deildin var stofnuð árið [[1921]]. 16 lið eru í deildinni. Hvert ár detta út 2 lið og 2 önnur 2 koma úr [[I Liga (Pólland)|I Liga]].

==Sigurvegarar==
30. ágúst 2024&lt;ref&gt;[http://www.90minut.pl/strona.php?id=rozgrywki_mp Sigurvegarar 1921-2019] (90minut.pl)&lt;/ref&gt;

[[File:Trofeum TME 2014-2015 (cropped).jpg|thumb|right|240px|Ekstraklasa 2014/15]]
[[File:Gdansk PGE Arena ESP-IRE Euro 2012 01.jpg|thumb|220px|[[Stadion Energa Gdańsk]], [[Gdańsk]]]]
[[File:Stadion Lecha Poznan. 2010-11-03 (4).JPG|thumb|220px|[[Stadion Miejski (Poznań)|Stadion Miejski]], [[Poznań]]]]
[[File:Stadion Wroclaw 2011-11-18.jpg|thumb|220px|[[Stadion Miejski (Wrocław)|Stadion Miejski]], [[Wrocław]]]]
[[File:Stadion przed meczem z APOELEM.jpg|thumb|220px|[[Stadion (Henryk Reyman)]], [[Kraká]]]]
[[File:Stadion Legii 02.jpg|thumb|220px|[[Pólski herleikvangurinn]], [[Varsjá]]]]
[[File:Ernest Pohl Stadium - Zabrze 2.jpg|thumb|220px|[[Stadion (Ernest Pohl)]], [[Zabrze]]]]
[[File:Kielce City Stadium.jpg|thumb|220px|[[Stadion Miejski (Kielce)|Stadion Miejski]], [[Kielce]]]]
[[File:Stadion Miejski - Białystok1.jpg|thumb|220px|[[Stadion Miejski (Białystok)|Stadion Miejski]], [[Białystok]]]]
{|
|-
|valign=top|
*1921: [[MKS Cracovia|Cracovia]]
*1922: [[Pogoń Lwów]]
*1923: [[Pogoń Lwów]]
*1924: -
*1925: [[Pogoń Lwów]]
*1926: [[Pogoń Lwów]]
*[[1927 Ekstraklasa|1927]]: [[Wisła Kraków]]
*[[1928 Ekstraklasa|1928]]: [[Wisła Kraków]]
*[[1929 Ekstraklasa|1929]]: [[Warta Poznań]]
*[[1930 Ekstraklasa|1930]]: [[MKS Cracovia|Cracovia]]
*[[1931 Ekstraklasa|1931]]: [[Garbarnia Kraków]]
*[[1932 Ekstraklasa|1932]]: [[MKS Cracovia|Cracovia]]
*[[1933 Ekstraklasa|1933]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1934 Ekstraklasa|1934]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1935 Ekstraklasa|1935]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1936 Ekstraklasa|1936]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1937 Ekstraklasa|1937]]: [[MKS Cracovia|Cracovia]]
*[[1938 Ekstraklasa|1938]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1939 Ekstraklasa|1939]]-[[1945]]: [[Seinni heimsstyrjöldin]]
*[[1946 Ekstraklasa|1946]]: [[Polonia Warszawa]]
*[[1947 Ekstraklasa|1947]]: [[Warta Poznań]]
*[[1948 Ekstraklasa|1948]]: [[KS Cracovia|Cracovia]]
*[[1949 Ekstraklasa|1949]]: [[Wisła Kraków]]
*[[1950 Ekstraklasa|1950]]: [[Wisła Kraków]]
*[[1951 Ekstraklasa|1951]]: [[Wisła Kraków]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wisla.krakow.pl/en/the_club/history/|title=Saga|publisher=wisla.krakow.pl|accessdate=2013|archive-date=2011-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110914161236/http://www.wisla.krakow.pl/en/the_club/history/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*[[1952 Ekstraklasa|1952]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1953 Ekstraklasa|1953]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1954 Ekstraklasa|1954]]: [[Polonia Bytom]]
*[[1955 Ekstraklasa|1955]]: [[Legia Warszawa]]
*[[1956 Ekstraklasa|1956]]: [[Legia Warszawa]]
*[[1957 Ekstraklasa|1957]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1958 Ekstraklasa|1958]]: [[ŁKS Łódź]]
*[[1959 Ekstraklasa|1959]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1960 Ekstraklasa|1960]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1961 Ekstraklasa|1961]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1962 Ekstraklasa|1962]]: [[Polonia Bytom]]
*[[1962–63 Ekstraklasa|1962-63]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1963–64 Ekstraklasa|1963-64]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1964–65 Ekstraklasa|1964-65]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1965–66 Ekstraklasa|1965-66]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1966–67 Ekstraklasa|1966-67]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1967–68 Ekstraklasa|1967-68]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1968–69 Ekstraklasa|1968-69]]: [[Legia Warszawa]]
*[[1969–70 Ekstraklasa|1969-70]]: [[Legia Warszawa]]
*[[1970–71 Ekstraklasa|1970-71]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1971–72 Ekstraklasa|1971-72]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1972–73 Ekstraklasa|1972-73]]: [[Stal Mielec]]
*[[1973–74 Ekstraklasa|1973-74]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1974–75 Ekstraklasa|1974-75]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1975–76 Ekstraklasa|1975-76]]: [[Stal Mielec]]
*[[1976–77 Ekstraklasa|1976-77]]: [[Śląsk Wrocław]]
*[[1977–78 Ekstraklasa|1977-78]]: [[Wisła Kraków]]
*[[1978–79 Ekstraklasa|1978-79]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1979–80 Ekstraklasa|1979-80]]: [[Szombierki Bytom]]
*[[1980–81 Ekstraklasa|1980-81]]: [[Widzew Łódź]]
*[[1981–82 Ekstraklasa|1980-81]]: [[Widzew Łódź]]
*[[1982–83 Ekstraklasa|1982-83]]: [[Lech Poznań]]
*[[1983–84 Ekstraklasa|1983-84]]: [[Lech Poznań]]
*[[1984–85 Ekstraklasa|1984-85]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1985–86 Ekstraklasa|1985-86]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1986–87 Ekstraklasa|1986-87]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1987–88 Ekstraklasa|1987-88]]: [[Górnik Zabrze]]
*[[1988–89 Ekstraklasa|1988-89]]: [[Ruch Chorzów]]
*[[1989–90 Ekstraklasa|1989-90]]: [[Lech Poznań]]
|valign=top|
*[[1990–91 Ekstraklasa|1990-91]]: [[Zagłębie Lubin]]
*[[1991–92 Ekstraklasa|1991-92]]: [[Lech Poznań]]
*[[1992–93 Ekstraklasa|1992-93]]: [[Lech Poznań]]
*[[1993–94 Ekstraklasa|1993-94]]: [[Legia Warszawa]]
*[[1994–95 Ekstraklasa|1994-95]]: [[Legia Warszawa]]
*[[1995–96 Ekstraklasa|1995-96]]: [[Widzew Łódź]]
*[[1996–97 Ekstraklasa|1996-97]]: [[Widzew Łódź]]
*[[1997–98 Ekstraklasa|1997-98]]: [[ŁKS Łódź]]
*[[1998–99 Ekstraklasa|1998-99]]: [[Wisła Kraków]]
*[[1999–2000 Ekstraklasa|1999-00]]: [[Polonia Warszawa]]
*[[2000-01 Ekstraklasa|2000-01]]: [[Wisła Kraków]]
*[[2001-02 Ekstraklasa|2001-02]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2002-03 Ekstraklasa|2002-03]]: [[Wisła Kraków]]
*[[2003-04 Ekstraklasa|2003-04]]: [[Wisła Kraków]]
*[[2004-05 Ekstraklasa|2004-05]]: [[Wisła Kraków]]
*[[2005-06 Ekstraklasa|2005-06]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2006-07 Ekstraklasa|2006-07]]: [[Zagłębie Lubin]]
*[[2007-08 Ekstraklasa|2007-08]]: [[Wisła Kraków]]
*[[2008-09 Ekstraklasa|2008-09]]: [[Wisła Kraków]]
*[[2009-10 Ekstraklasa|2009-10]]: [[Lech Poznań]]
*[[2010-11 Ekstraklasa|2010-11]]: [[Wisła Kraków]]
*[[2011-12 Ekstraklasa|2011-12]]: [[Śląsk Wrocław]]
*[[2012-13 Ekstraklasa|2012-13]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2013-14 Ekstraklasa|2013-14]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2014-15 Ekstraklasa|2014-15]]: [[Lech Poznań]]
*[[2015-16 Ekstraklasa|2015-16]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2016-17 Ekstraklasa|2016-17]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2017-18 Ekstraklasa|2017-18]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2018-19 Ekstraklasa|2018-19]]: [[Piast Gliwice]]
*[[2019-20 Ekstraklasa|2019-20]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2020-21 Ekstraklasa|2020-21]]: [[Legia Warszawa]]
*[[2021–22 Ekstraklasa|2021–22]]: [[Lech Poznań]]
*[[2022–23 Ekstraklasa|2022–23]]: [[Raków Częstochowa]]
*[[2023–24 Ekstraklasa|2023–24]]: [[Jagiellonia Białystok]]
*2024–25: [[Lech Poznań]]
*2025–26: [[Lech Poznań]]
|}

==Núverandi lið í Ekstraklasa (2019–20)==
11. júlí 2019&lt;ref&gt;[http://www.90minut.pl/liga.php?id=9937 Ekstraklasa 2018/19]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.90minut.pl/liga/1/liga10549.html Ekstraklasa 2019/20]&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
! Lið
! Staður
! Leikvangur
! Fjöldi sæta
|-
|[[Piast Gliwice]]
|[[Gliwice]]
|[[Stadion Miejski (Gliwice)|Stadion Miejski]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 10 037
|-
|[[Legia Warszawa]]
|[[Varsjá]]
|[[Pólski herleikvangurinn]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 31 164
|-
|[[Lechia Gdańsk]]
|[[Gdańsk]]
|[[Stadion Energa Gdańsk]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 41 620
|-
|[[MKS Cracovia]]
|[[Kraká]]
|[[Stadion Cracovii (Józef Piłsudski)]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 15 016
|-
|[[Jagiellonia Białystok]]
|[[Białystok]]
|[[Stadion Miejski (Białystok)|Stadion Miejski]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 22 386
|-
|[[Zagłębie Lubin]]
|[[Lubin]]
|[[Stadion Zagłębia]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 16 100
|-
|[[Pogoń Szczecin]]
|[[Szczecin]]
|[[Stadion (Florian Kryger)]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 4 800
|-
|[[Lech Poznań]]
|[[Poznań]]
|[[Stadion Miejski (Poznań)|Stadion Miejski]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 41 609
|-
|[[Wisła Kraków]]
|[[Kraká]]
|[[Stadion Miejski (Henryk Reyman)]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 33 326
|-
|[[Korona Kielce]]
|[[Kielce]]
|[[Stadion Miejski (Kielce)|Stadion Miejski]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 15 550
|-
|[[Górnik Zabrze]]
|[[Zabrze]]
|[[Stadion (Ernest Pohl)]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 24 563
|-
|[[Śląsk Wrocław]]
|[[Wrocław]]
|[[Stadion Miejski (Wrocław)|Stadion Miejski]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 42 771
|-
|[[Arka Gdynia]]
|[[Gdynia]]
|[[Stadion GOSiR]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 15 139
|-
|[[Wisła Płock]]
|[[Płock]]
|[[Stadion (Kazimierz Górski)]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 12 800
|-
|[[Raków Częstochowa]]
|[[Częstochowa]]
|[[Stadion Miejski (Częstochowa)]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 4 200
|-
|[[ŁKS Łódź]]
|[[Łódź]]
|[[Stadion MOSiR (Łódź)]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 5 700
|}

==Knattspyrnumenn==
[[File:Robert Lewandowski 2018, JAP-POL (cropped).jpg|thumb|150px|[[Robert Lewandowski]]]]
* {{ISL}} [[Böðvar Böðvarsson]]
* {{POL}} [[Tomasz Frankowski]]
* {{POL}} [[Robert Lewandowski]]
* {{POL}} [[Wojciech Szczęsny]]
* {{POL}} [[Piotr Świerczewski]]

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

== Tengt efni ==
* [[Pólska karlalandsliðið í knattspyrnu]]

==Tenglar==
{{Commonscat|Ekstraklasa}}
*[http://ekstraklasa.org/index.php Opinber heimasíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150712213539/http://www.ekstraklasa.org/index.php |date=2015-07-12 }}
*[http://www.90minut.pl/ 90minut.pl]


[[Flokkur:Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu]]
[[Flokkur:Ekstraklasa]]</text>
      <sha1>okvlobbwzkjdcdu8p0pasc6t2fyunt4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alfredo Stroessner</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152757</id>
    <revision>
      <id>1976004</id>
      <parentid>1918340</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T11:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1976004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7831" sha1="lbvtoi1z17p9bl2mvkpu99r2ktojv3r" xml:space="preserve">{{Forseti
|nafn = Alfredo Stroessner
|mynd = Alfredo Stroessner at desk (1cropped).jpg
|myndatexti1 = Stroessner árið 1959.
|titill = Forseti Paragvæ
|stjórnartíð_start = [[15. ágúst]] [[1954]] 
|stjórnartíð_end = [[3. febrúar]] [[1989]]
|forveri = [[Tomás Romero Pereira]]&lt;br&gt;{{small|(til bráðabirgða)}}
|eftirmaður = [[Andrés Rodríguez]]
|fæddur = [[3. nóvember]] [[1912]]
|fæðingarstaður = [[Encarnación]], [[Paragvæ]] 
|dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2006|8|16|1912|11|3}}
|dánarstaður = [[Brasilía (borg)|Brasilíu]], [[Brasilía|Brasilíu]]
|þjóderni = [[Paragvæ]]skur
|stjórnmálaflokkur = [[Rauði flokkurinn (Paragvæ)|Rauði flokkurinn]]
|maki = {{gifting|Eligia Mora Delgado|1945|2006|orsök=dó}}
|börn = 3
|háskóli = Francisco López-hernaðarakademían
|undirskrift = Firma de Alfredo Stroessner.jpg
}} 
'''Alfredo Stroessner Matiauda''' (3. nóvember 1912 – 16. ágúst 2006) var [[einræðisherra]] sem réð yfir [[Paragvæ]] frá 1954 til 1989. Hann tók við völdum eftir að hafa leitt valdarán gegn ríkisstjórn landsins árið 1954 og var sjálfum steypt af stóli í herforingjabyltingu árið 1989. Stroessner réð yfir Paragvæ í 35 ár og valdatíð hans var því sú lengsta í nútímasögu Suður-Ameríku.

==Æviágrip==
Faðir Alfredos Stroessner var [[Þýskaland|þýskur]] innflytjandi sem hafði flust frá [[Bæjaraland]]i til Paragvæ. Móðir hans var kona af paragvæskum frumbyggjaættum. Alfredo gekk ungur í paragvæska herinn og komst til metorða í [[Chaco-stríðið|Chaco-stríðinu]] gegn [[Bólivía|Bólivíu]] á fjórða áratugnum, þar sem hann hlaut mikið lof fyrir hraustlega framgöngu. Hann var gerður að yfirmanni hersins árið 1951 og var því í lykilstöðu til að afla sér valda í óstöðugu pólitísku ástandi landsins á sjötta áratugnum.&lt;ref name=tíminn1968&gt;{{Vefheimild|höfundur=Þórarinn Þórarinsson|titill=Alfredo Stroessner - þýski einræðisherrann í Paraguay|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3334622|útgefandi=''Tíminn''|ár=1968|mánuður=3. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=13. júlí}}&lt;/ref&gt; Samkvæmt sumum heimildum var Stroessner í reynd helsti ráðamaður í Paragvæ frá árinu 1947, en hann kom ekki opinberlega fram á stjórnmálasviðið fyrr en 1954.&lt;ref name=tíminn1983&gt;{{Vefheimild|höfundur=Þórarinn Þórarinsson|titill=Stroessner fer með sigur af hólmi í sjöunda sinn|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4022558|útgefandi=''Tíminn''|ár=1983|mánuður=16. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=13. júlí}}&lt;/ref&gt;

Árið 1954 gerðu paragvæskir hershöfðingjar uppreisn gegn stjórn landsins og efndu síðan til forsetakosninga þar sem Stroessner var eini frambjóðandinn. Stroessner var því sjálfkjörinn forseti og tók við embætti þann 15. ágúst. Stjórn Stroessners beitti á næstu árum pyntingum og aftökum til þess að bæla niður stjórnarandstöðuna. Stroessner viðhélt tryggð hersins með því að veita herforingjum aðgang að svörtum markaði Paragvæ, meðal annars með því að leyfa þeim að hagnast á smygli, mútum og þjófnaði í landinu.&lt;ref name=þjóðviljinn&gt;{{Vefheimild|titill=Aldursforseti einræðisherranna|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2896241|útgefandi=''Þjóðviljinn''|ár=1985|mánuður=22. janúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=13. júlí}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=„Disneyland“ fyrir glæpamenn|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4017453|útgefandi=''Tíminn''|ár=1982|mánuður=22. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=13. júlí}}&lt;/ref&gt; Þrátt fyrir að leyfa mikilli spillingu þannig að þrífast í stjórn sinni var Stroessner þó sjálfur talinn lifa tiltölulega hófsömu lífi og auðgaði sjálfan sig ekki að ráði með áhrifastöðu sinni.&lt;ref name=tíminn1983/&gt;

Stjórn Stroessners aflaði sér einnig tekna með því að veita ýmsum erlendum landflótta glæpamönnum landvistarleyfi í Paragvæ. Þar á meðal veitti Stroessner mörgum stríðsglæpamönnum úr röðum [[Nasismi|nasista]] hæli í landinu, meðal annars [[Josef Mengele]], „engli dauðans“, sem tókst að forðast handtöku þar til hann lést.&lt;ref name=þjóðviljinn/&gt; Stroessner var aðdáandi [[Adolf Hitler|Hitlers]] og nasismans og því var stjórn hans stundum kölluð „nasistaríki fátæka mannsins“.&lt;ref name=&quot;Cooper&quot;&gt;{{cite book |last=Cooper |first=Allan D.|date=2008 |title=The Geography of Genocide |url=https://books.google.com/books?id=Uyh8kdcuA1kC&amp;lpg=PP1&amp;pg=PA167#v=onepage&amp;q&amp;f=false|location= |publisher=[[University Press of America]]|page=167 |isbn=978-0761840978|author-link= }}&lt;/ref&gt;

Stroessner tók virkan þátt í framkvæmd [[Kondóráætlunin|Kondóráætlunarinnar]], skipulegrar ofsóknarherferðar gegn andófsmönnum sem fór fram í einræðisríkjum Rómönsku Ameríku með stuðningi [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]]. Stroessner var svarinn andkommúnisti og réttlætti jafnan ofsóknir á hendur andstæðingum sínum með því að saka þá um kommúnisma.&lt;ref name=tíminn1983/&gt; Birting [[Ógnarskjalasafnið|Ógnarskjalasafnsins]] svokallaða, sem fannst árið 1992 á lögreglustöð í [[Asúnsjón]], staðfesti þátttöku paragvæsku stjórnarinnar í grófum mannréttindabrotum og þúsundum morða og ólögmætra handtaka.&lt;ref&gt;[http://education.nationalgeographic.com/thisday/dec22/archives-terror-discovered/ 1992: Archives of Terror Discovered] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150909104641/http://education.nationalgeographic.com/thisday/dec22/archives-terror-discovered/ |date=2015-09-09 }}. ''[[National Geographic]].'' Skoðað 13. júlí 2019.&lt;/ref&gt;

Á síðustu valdaárum Stroessners var haft fyrir satt að hann hygðist láta völdin ganga til elsta sonar síns, Gustavo. Þetta leiddi til klofnings innan flokks Stroessners, [[Rauði flokkurinn (Paragvæ)|Rauða flokksins]], milli „hefðarsinna“ sem vildu heldur að ásýnd einræðisins yrði milduð eftir dag Stroessners, og „hinna herskáu“, sem studdu Stroessner skilyrðislaust. Stroessner varð var um sig vegna klofningsins og hóf að reka hina fyrrnefndu í hrönnum úr stöðum og embættum. Í janúar árið 1989 skipaði Stroessner einum elsta samstarfsmanni sínum, herforingjanum [[Andrés Rodríguez]], að láta af stjórn fyrstu riddaraliðsdeildar paragvæska hersins. Þegar Stroessner skipaði Rodríguez að fara á eftirlaun ákvað Rodríguez að óhlýðnast og leiddi síðan hallarbyltingu gegn Stroessner. Í viðureign stuðningsmanna þeirra í höfuðborginni létust um 200 til 300 manns en Stroessner var að endingu handsamaður, sviptur embætti og sendur í útlegð til [[Brasilía|Brasilíu]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|höfundur=Dagur Þorleifsson|titill=Suðuramerísk hallarbylting|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2919136|útgefandi=''Þjóðviljinn''|ár=1989|mánuður=14. janúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=13. júlí}}&lt;/ref&gt;

Stroessner bjó það sem eftir var ævi sinnar í mikilli einangrun í [[Brasilía (borg)|höfuðborg Brasilíu]]. Hann lést þar úr [[Lungnabólga|lungnabólgu]] árið 2006, þá 93 ára.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Stroessner fallinn frá|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4138137|útgefandi=''Morgunblaðið''|ár=2006|mánuður=17. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=13. júlí}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
|titill = Forseti Paragvæ
|frá=[[15. ágúst]] [[1954]] 
|til = [[3. febrúar]] [[1989]]
|fyrir= [[Tomás Romero Pereira]]&lt;br&gt;{{small|(til bráðabirgða)}}
|eftir = [[Andrés Rodríguez]]
}}
{{Töfluendir}}
{{fd|1912|2006}}
{{DEFAULTSORT:Stroessner, Alfredo}}
[[Flokkur:Forsetar Paragvæ]]</text>
      <sha1>lbvtoi1z17p9bl2mvkpu99r2ktojv3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thomas Cook Group</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154243</id>
    <revision>
      <id>1975927</id>
      <parentid>1920680</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>Var að forvitnast hvernig þetta félag tengist íslandi, bæti því við.</comment>
      <origin>1975927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2052" sha1="9jwbmnh5scqrlizqrnjmlb44pajj0fq" xml:space="preserve">{{Fyrirtæki |
  nafn         = Thomas Cook Group |
  merki        = 
|
  gerð         =  |
  stofnað      = 1841 |
  staðsetning  = [[London]], [[England]] |
  lykilmenn    = Frank Meysman, formaður 
Peter Fankhauser (CEO) stjórnarformaður  |
  starfsemi    = Ferðaskrifstofa, flugfélag |
  vefur      = http://www.thomascookgroup.com/
|Gjaldþrota= 23. september 2019|örlög=Gjaldþrota 23. september 2019}}
[[Mynd:Thomas Cook travel agency, Cross Gates Centre (22nd March 2014).JPG|thumb|Ferðaskrifstofa í Leeds.]]
'''Thomas Cook Group''' var bresk [[ferðaskrifstofa]] sem upphaflega var stofnuð sem ''Thomas Cook &amp; Son'' árið 1841.
Thomas Cook Group myndaðist við samruna ''Thomas Cook AG'' og ''MyTravel Group'' árið 2007. Fyrirtækið var bæði flugfélag og ferðaskrifstofa og stærsta sinna tegundar á [[Bretland]]i.

Fyrsta flugvél félagsins (Thomas Cook í Belgíu, stofnað 2001) lenti á [[Keflavíkurflugvöllur|Keflavíkurflugvelli]] sumarið 2013 og voru þeir að bjóða upp á flug á milli Brussel og Íslands í júlí og ágúst 2013 og 2014, en hættu flugi til Íslands eftir það og tók [[Icelandair]] við þeirri flugleið.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2013/07/01/fyrsta_vel_thomas_cook_i_keflavik/|titill=Fyrsta vél Thomas Cook í Keflavík|útgefandi=Morgunblaðið (mbl.is)|mánuður=1. júlí|ár=2013|mánuðurskoðað=19. ágúst|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://vb.is/frettir/haetta-flugi-til-islands/|titill=Hætta flugi til Íslands|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=8. desember|ár=2014|mánuðurskoðað=19. ágúst|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt;

Haustið 2019 varð fyrirtækið gjaldþrota og 9000 starfsmenn á Bretlandi misstu vinnuna ásamt 25.000 starfsmenn víða um heim. Í kjölfarið fóru bresk stjórnvöld í ''aðgerðina Matterhorn''  til að fljúga með strandaglópa eftir gjaldþrotið.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

[[Flokkur:Bresk fyrirtæki]]
[[Flokkur:Bresk flugfélög]]
{{S|1841}}
[[Flokkur:Lagt niður 2019]]</text>
      <sha1>9jwbmnh5scqrlizqrnjmlb44pajj0fq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Í fréttum...</title>
    <ns>4</ns>
    <id>154362</id>
    <revision>
      <id>1975966</id>
      <parentid>1975856</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T18:17:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjarki S</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <comment>leyfi mér að minnka áherslu á yfirstandandi stríðsátök sem eru ekki endilega fréttnæm lengur, enwiki nefnir aðeins Úkraínu og Íran á þessum stað</comment>
      <origin>1975966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="863" sha1="15hw5trydg1kxis4eauvpec0rta1rxj" xml:space="preserve">[[Mynd:Totality_as_seen_from_Valladolid,_Spain_on_August_12,_2026.jpg|170px|right|alt=Sólmyrkvinn|Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026, myndaður í Valladolid á Spáni]]
* [[12. ágúst]]: '''[[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Almyrkvi á sólu]]''' (''sjá mynd'') gengur yfir Ísland, Grænland og Spán.
* [[21. júlí]]: '''[[Daniel Ortega]]''', meðforseti [[Níkaragva]], lýsir því yfir að kosningar verði framvegis ekki haldnar í landinu.
* [[20. júlí]]: '''[[Andy Burnham]]''' tekur við sem [[forsætisráðherra Bretlands]].

'''Yfirstandandi:'''  [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &amp;nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]
&lt;br&gt;
'''Nýleg andlát''': [[Don Nelson]] (9. ágúst) &amp;nbsp;• [[Gunnar Þórðarson]] (29. júlí) &amp;nbsp;• [[Glen Hansard]] (29. júlí) &amp;nbsp;• [[Kevin Keegan]] (20. júlí)</text>
      <sha1>15hw5trydg1kxis4eauvpec0rta1rxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins</title>
    <ns>10</ns>
    <id>165801</id>
    <revision>
      <id>1975970</id>
      <parentid>1972924</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T18:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1975970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1479" sha1="cvu2slimznh2tutslstx61rgipwypya" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins
|title = [[Þjóðhöfðingi|Þjóðhöfðingjar]] aðildarríkja [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]]
|listclass = hlist
|nowrapitems=yes
|state=collapsed
|list1 = 
*{{AUT}} [[Alexander Van der Bellen|Van der Bellen]] 
*{{BEL}} [[Filippus Belgíukonungur|Filippus]] 
*{{BGR}} [[Ílíjana Jotova|Jotova]] 
*{{DNK}} [[Friðrik 10. Danakonungur|Friðrik 10.]] 
*{{EST}} [[Alar Karis|Karis]] 
*{{FIN}} [[Alexander Stubb|Stubb]] 
*{{FRA}} [[Emmanuel Macron|Macron]] 
*{{GRC}} [[Konstantínos Tasúlas|Tasúlas]]
*{{NLD}} [[Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur|Vilhjálmur Alexander]] 
*{{IRL}} [[Catherine Connolly|Connolly]] 
*{{ITA}} [[Sergio Mattarella|Mattarella]] 
*{{HRV}} [[Zoran Milanović|Milanović]] 
*{{CYP}} [[Níkos Krístoðúlíðís|Krístoðúlíðís]] 
*{{LVA}} [[Edgars Rinkēvičs|Rinkēvičs]] 
*{{LTU}} [[Gitanas Nausėda|Nausėda]] 
*{{LUX}} [[Vilhjálmur 5. af Lúxemborg|Vilhjálmur 5.]] 
*{{MLT}} [[Myriam Spiteri Debono|Spiteri Debono]] 
*{{PRT}} [[António José Seguro|Seguro]] 
*{{POL}} [[Karol Nawrocki|Nawrocki]] 
*{{ROU}} [[Nicușor Dan|Dan]]
*{{SVK}} [[Peter Pellegrini|Pellegrini]] 
*{{SVN}} [[Nataša Pirc Musar|Pirc Musar]] 
*{{ESP}} [[Filippus 6. Spánarkonungur|Filippus 6.]]
*{{SWE}} [[Karl 16. Gústaf]] 
*{{CZE}} [[Petr Pavel|Pavel]] 
*{{HUN}} [[András Baka|Baka]]
*{{DEU}} [[Frank-Walter Steinmeier|Steinmeier]] 
}}&lt;noinclude&gt;[[Flokkur:Þemasnið]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cvu2slimznh2tutslstx61rgipwypya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jomo Kenyatta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>166416</id>
    <revision>
      <id>1975940</id>
      <parentid>1938025</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T14:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Stjórnartíð í Keníu (1963–1978) */</comment>
      <origin>1975940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11325" sha1="10oy462a8qyzaony6blafm5f0w416dg" xml:space="preserve">{{Forseti
| nafn           = Jomo Kenyatta
| mynd           = Jomo Kenyatta (cropped) in June 15th, 1966.jpg
| myndatexti1     = Kenyatta árið 1966.
| titill= [[Forseti Keníu]]
| stjórnartíð_start = [[12. desember]] [[1964]]
| stjórnartíð_end = [[22. ágúst]] [[1978]]
| vara_forseti =[[Jaramogi Oginga Odinga]]&lt;br&gt;[[Joseph Murumbi]]&lt;br&gt;[[Daniel arap Moi]]
| forveri = [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabet 2.]] {{small|(sem drottning)}}
| eftirmaður = [[Daniel arap Moi]]
| titill2= Forsætisráðherra Keníu
| stjórnartíð_start2 = [[1. júní]] [[1963]]
| stjórnartíð_end2 = [[12. desember]] [[1964]]
| einvaldur2 = [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabet 2.]]
| forveri2 = Fyrstur í embætti
| eftirmaður2 = [[Raila Odinga]] {{small|(2008)}}
| fæddur = Í kringum [[1897]]
| fæðingarstaður = Nginda, [[Breska Austur-Afríka|bresku Austur-Afríku]]
| dánardagur =  [[22. ágúst]] [[1978]] (80–81 árs)
| dánarstaður    = [[Mombasa]], [[Kenía|Keníu]]
| stjórnmálaflokkur = [[KANU]]
| starf          = Stjórnmálamaður
| maki           = Grace Wahu (g. 1919)&lt;br&gt;Edna Clarke (1942–1946)&lt;br&gt;Grace Wanjiku (d. 1950)&lt;br&gt;Ngina Kenyatta (g. 1951)
| börn           = 8; þ. á m. [[Uhuru Kenyatta|Uhuru]]
| háskóli = 	[[University College London]]&lt;br&gt;[[London School of Economics]]
}}
'''Jomo Kenyatta''' (f. kringum 1897; d. 22. ágúst 1978) var [[Kenía|kenískur]] stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Keníu frá 1963 til 1964 og síðan fyrsti [[forseti Keníu]] frá 1964 til dauðadags árið 1978. Kenyatta var fyrsti innlendi stjórnarleiðtogi landsins en hafði áður verið leiðtogi í sjálfstæðisbaráttu Keníu undan [[Breska heimsveldið|breska heimsveldinu]]. Hann var leiðtogi [[KANU|Hins afríska þjóðarsambands Keníu]] (KANU) frá 1961 til dauðadags.

Sonur Kenyatta, [[Uhuru Kenyatta|Uhuru]], var forseti Keníu frá árinu 2013 til ársins 2022.

==Æviágrip==
Fæðingardagur Jomo Kenyatta er ekki þekktur, en árið 1961 sagðist hann vera 71 árs. Nafn hans við fæðingu var Kamau wa Ngengi.&lt;ref name=töframaður&gt;{{Tímarit.is|1502884|„Gamli töframaðurinn“ leiddi Kenýa til sjálfstæðis|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=22. ágúst 1978|blaðsíða=14-15}}&lt;/ref&gt; Kenyatta var úr þjóðernishópi [[Kíkújúar|Kíkújúa]] og gekk á barnsaldri í skóla í heimaþorpi sínu. Árið 1907 hóf hann að starfa í eldhúsi trúboðsstöðvar [[Skoska kirkjan|skosku kirkjunnar]] í Kíkújúhéraði. Hann stundaði jafnframt nám við trúboðsstöðina og aðstoðaði við að þýða [[Biblían|Biblíuna]] á [[kíkújú]]mál. Í ágúst árið 1914 var hann [[Skírn|skírður]] undir nafninu Johnstone Kamau.&lt;ref name=alþýðublaðið&gt;{{Tímarit.is|2634692|Kikuyumaðurinn Kenyatta|blað=[[Alþýðublaðið]]|útgáfudagsetning=11. júní 1968|blaðsíða=8-9}}&lt;/ref&gt; 

Kenyatta vann sem túlkur við hæstarétt í [[Naíróbí]] frá 1920 til 1930 og síðar hjá vatnsveitunni. Á þessum tíma festist nafnið Kenyatta við hann vegna perlubeltis sem hann klæddist jafnan, en kenyatta þýðir „belti“ á kíkújúmáli. Hann tók síðar upp eiginnafnið Jomo, sem merkir „brennandi spjót.“&lt;ref name=töframaður/&gt; Kenyatta gekk á þessum árum í Miðsambandið, samtök róttæklinga sem aðallega voru af kíkújaþjóðerni, og ferðaðist á vegum þeirra til [[London|Lundúna]] árið 1928 til þess að leggja umkvartanir samtakanna fyrir [[breska þingið]].&lt;ref name=alþýðublaðið/&gt; Þrátt fyrir fylgi [[Frjálslyndi flokkurinn (Bretland)|Frjálslynda flokksins]], sem hafði fengið áhuga á nýlendumálum, í Lundúnum fékk Kenyatta ekki áheyrn hjá breska nýlendumálaráðherranum. Kenyatta heimsótti jafnframt [[Sovétríkin]] sama ár en varð ekki fyrir áhrifum af heimsókn sinni þangað og aðhylltist aldrei [[Kommúnismi|kommúnisma]].&lt;ref name=málefni&gt;{{Tímarit.is|1337292|Menn og málefni|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=10. ágúst 1961|blaðsíða=5}}&lt;/ref&gt;

Kenyatta fór aftur til Bretlands árið 1931 og gekk þar í háskóla, meðal annars í [[London School of Economics]]. Hann hafði jafnframt gengið í [[Moskvuháskóli|Moskvuháskóla]] á meðan hann dvaldi í Sovétríkjunum.&lt;ref name=maumau&gt;{{Tímarit.is|3911285|Leiðtogi Mau Mau fallinn frá|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=23. ágúst 1978|blaðsíða=2}}&lt;/ref&gt; Á meðan Kenyatta bjó í London tók hann próf í [[mannfræði]] og skrifaði bókina ''Facing Mount Kenya'', þar sem hann fjallaði um menningu og siði Kíkújúa og gerði grein fyrir umkvörtunum þeirra af bresku nýlendustjórninni.&lt;ref name=alþýðublaðið/&gt; Hann hélt jafnframt fyrirlestra og vann sem landbúnaðarverkamaður í [[Sussex]]. Árið 1945 aðstoðaði hann [[Kwame Nkrumah]], [[W. E. B. Du Bois]] og [[George Padmore]] við skipulagningu [[Stór-Afríkuþingið|Stór-Afríkuþingsins]] í [[Manchester]].&lt;ref name=málefni/&gt;

Kenyatta sneri aftur til Keníu árið 1946 og varð þar skólastjóri kennaraskóla, auk þess sem hann varð leiðtogi Afríkusambands Keníu (e. ''Kenya African Union''), sem hafði tekið við af Miðsambandinu.&lt;ref name=alþýðublaðið/&gt; Meðal stefnumála samtakanna voru hærri laun, jafnrétti kynþáttanna og skipting stórjarða. Þegar [[Mau Mau-uppreisnin]] gegn bresku nýlendustjórninni hófst árið 1952 var Kenyatta umsvifalaust handtekinn og dæmdur í sjö ára fangelsi. Uppreisninni lauk árið 1956 en þá höfðu um 11.500 uppreisnarmenn verið drepnir.&lt;ref name=maumau/&gt;

==Stjórnartíð í Keníu (1963–1978)==
[[Mynd:Jomo Kenyatta Statue 2.JPG|thumb|left|Stytta af Jomo Kenyatta í [[Naíróbí]].]]
Árið 1960 ákvað breska stjórnin að leyfa lýðræðislegar kosningar í Keníu. Þrátt fyrir að Kenyatta sæti enn í fangelsi vann flokkur hans, [[KANU|Hið afríska þjóðarsamband Keníu]] (e. ''Kenya African National Union'' eða KANU), stórsigur í kosningunum. Kenyatta var sleppt úr fangelsi hálfu ári síðar og árið 1963 varð hann fyrsti forsætisráðherra hins nýsjálfstæða ríkis Keníu. Nákvæmlega einu ári síðar, þann 12. desember 1964, varð Kenía [[lýðveldi]] og Kenyatta varð þjóðhöfðingi sem fyrsti [[forseti Keníu]].&lt;ref name=maumau/&gt;

Stuttu áður en Kenía varð lýðveldi hafði eini stjórnarandstöðuflokkur landsins, [[KADU|Hið afríska lýðræðisbandalag Keníu]] (e. ''Kenya African Democratic Union''; KADU) leyst sjálfan sig upp og sameinast KANU. Því varð KANU eini stjórnmálaflokkur landsins og landið varð í reynd [[flokksræði]] þegar Kenyatta lét banna flokksstarf kenískra kommúnista.&lt;ref name=maumau/&gt;

Ólíkt leiðtogum í mörgum grannríkjum Keníu, sem innleiddu [[Sósíalismi|sósíalisma]] eftir sjálfstæði undan nýlenduherrum sínum, hélt Kenyatta að mörgu leyti í stjórnarhætti að evrópskri fyrirmynd. Hann sneið efnahagskerfið að [[Kapítalismi|kapítalisma]] í evrópskum stíl og lagði áherslu á að laða erlent fjármagn til Keníu. Kenyatta reyndi jafnframt að vinna sér fylgi allra [[þjóðarbrot]]a í Keníu, sem eru að minnsta kosti sjötíu talsins.&lt;ref name=þþ1&gt;{{Tímarit.is|4017210|Stjórnkerfi Kenyatta að riða til falls|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=10. ágúst 1982|blaðsíða=7|höfundur=Þórarinn Þórarinsson}}&lt;/ref&gt;

Á stjórnartíð Kenyatta naut Kenía stöðugleika og tiltölulegrar velsældar miðað við nágrannalönd sín.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|3727969|Kenya bar af grannríkjunum í Afríku|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=1. nóvember 1972|blaðsíða=7|höfundur=David Loshak}}&lt;/ref&gt; Kenyatta hafði sterk tök á þjóð sinni og var gjarnan álitinn landsfaðir Keníu, auk þess sem hann gekk undir heiðurstitlinum ''Mzee''.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1438542|Hvað gerist eftir daga Kenyatta|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=28. desember 1972|blaðsíða=16|höfundur=Sam Uba}}&lt;/ref&gt; Aftur á móti varð stjórn Kenyatta alræmd fyrir [[frændhygli]] og [[spilling]]u. Hann lét ættingjum sínum eftir mikil völd í ríkisstjórn landsins sem þeir beittu til þess að safna auðæfum í eigin vasa.&lt;ref name=þþ2&gt;{{Tímarit.is|3864899|Kenyatta býr vel að fjölskyldu sinni|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=31. ágúst 1975|blaðsíða=19|höfundur=Þórarinn Þórarinsson}}&lt;/ref&gt;

Á síðustu stjórnarárum Kenyatta þótti ýmislegt snúast á verri veg í Keníu vegna mikillar spillingar, auk þess sem óvissa jókst um það hvernig framtíð landsins yrði eftir andlát aldraðs forsetans. Eftir óeirðir sem brutust út í héruðum [[Lúóar|Lúó]]-þjóðarbrotsins árið 1969 taldi Kenyatta sér ekki óhætt að fara þangað lengur og sendi því varaforseta sinn í opinberar erindagjörðir á þau svæði. Kenyatta hafði valið [[Daniel arap Moi]] sem varaforseta sinn árið 1967 og grundvallaði val sitt meðal annars á því að Moi tilheyrði einum minnsta þjóðflokki landsins. Kenyatta hugsaði sér kerfi þar sem forseti Keníu kæmi alltaf úr röðum Kíkújúa en varaforsetinn yrði úr öðrum þjóðflokki. Raunin varð önnur því Kenyatta lést í embætti árið 1978 og Moi tók við forsetaembættinu í samræmi við kenísk lög.&lt;ref name=þþ1/&gt;

==Fjölskylda==
Fyrsta eiginkona Kenyatta var Grace Wahu, sem hann kvæntist árið 1919 en hætti samvist með honum þegar hann flutti til Bretlands. Þau eignuðust tvö börn, Peter Mugai og Margaret. Hann kvæntist enskri konu, Ednu Clarke, á meðan hann bjó í Bretlandi. Þau eignuðust einn son, Peter Magana, en hann kom aldrei til Keníu heldur bjó hann í Bretlandi og vann hjá [[BBC]].&lt;ref name=þþ2/&gt; Aðspurður sagðist Kenyatta sjálfur stunda [[fjölkvæni]], þótt hann kallaði það ekki því nafni.&lt;ref name=alþýðublaðið/&gt; Hann kvæntist þriðju konu sinni, Grace Wanjiku, eftir að hann sneri heim til Keníu en hún lést úr barnsförum árið 1950. Dóttir þeirra, Jane, lifði af. Fjórða og síðasta eiginkona Kenyatta var [[Ngina Kenyatta|Mama Ngina]], sem hafði talsverð áhrif á hann á meðan hann sat í forsetastól í seinni tíð. Mama Ngina efnaðist vel á tengslum sínum en varð mjög óvinsæl meðal kenískrar alþýðu og var henni kennt um ýmislegt sem aflaga fór í landinu.&lt;ref name=þþ2/&gt;

Ættingjar Kenyatta hlutu ýmis fríðindi á meðan hann var forseti og urðu margir vellauðugir, svo mjög að stundum var talað um Kenyatta-fjölskylduna sem „konungsætt Keníu.“&lt;ref name=þþ2/&gt;

[[Uhuru Kenyatta]], sonur Jomo Kenyatta og Mama Ngina, var forseti Keníu frá árinu 2013 til ársins 2022.

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
|titill = [[Forseti Keníu]]
| frá = [[12. desember]] [[1964]]
| til = [[22. ágúst]] [[1978]]
| fyrir = Fyrstur í embætti&lt;br&gt;{{small|([[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabet 2.]] sem drottning)}}
| eftir = [[Daniel arap Moi]]
}}
{{Erfðatafla
|titill = Forsætisráðherra Keníu
| frá = [[1. júní]] [[1963]]
| til = [[12. desember]] [[1964]]
| fyrir = Fyrstur í embætti
| eftir = [[Raila Odinga]]&lt;br&gt;{{small|(2008)}}
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsetar Keníu}}
{{DEFAULTSORT:Kenyatta, Jomo}}
{{d|1978}}
[[Flokkur:Forsetar Keníu]]
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Keníu]]</text>
      <sha1>10oy462a8qyzaony6blafm5f0w416dg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bræður Ítalíu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169725</id>
    <revision>
      <id>1975933</id>
      <parentid>1955741</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1975933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8749" sha1="rij76rbpg2oy96gj9e6dw6vaofn57f7" xml:space="preserve">{{Stjórnmálaflokkur
|litur = #03386A
|flokksnafn_íslenska = Bræður Ítalíu
|flokksnafn_formlegt = Fratelli d'Italia
|mynd = [[Mynd:Results of the 2024 European Parliament Election in Italy by Comune (cropped).svg|200px]]
|fylgi = 
|forseti = [[Giorgia Meloni]]
|félagatal = 130.000 (2021)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.lanotiziagiornale.it/lega-tesseramenti-salvini/|title=Sondaggi a picco? Adesso per la Lega anche i tesserati sono al palo. Invece Fratelli d'Italia cresce e rischia di mangiarsi Salvini a breve|work=La Notizia|language=ítalska|date=6 April 2021|access-date=15 August 2022}}&lt;/ref&gt;
|stofnár = {{start date and age|2012|12|17}}
|höfuðstöðvar = Via della Scrofa 39, [[Róm]]
|hugmyndafræði = [[Ítalía|Ítölsk]] [[þjóðernishyggja]], [[íhaldsstefna]], [[öfgahægristefna]]
|einkennislitur = Blár {{Colorbox|#03386A}}
|vettvangur1 = Sæti á fulltrúadeild
|sæti1 = 118
|sæti1alls = 400
|vettvangur2 = Sæti á öldungadeild
|sæti2 = 66
|sæti2alls = 206
|vettvangur3 = Sæti á Evrópuþinginu
|sæti3 = 24
|sæti3alls = 76
|vefsíða = [https://www.fratelli-italia.it/ fratelli-italia.it]
|bestu kosningaúrslit = 
|verstu kosningaúrslit = }}
'''Bræður Ítalíu''' eða '''Bræðralag Ítalíu''' ([[ítalska]]: ''Fratelli d'Italia''; '''FdI''') er [[Íhaldsstefna|íhaldssamur]] og [[Þjóðernishyggja|þjóðernissinnaður]] stjórnmálaflokkur á [[Ítalía|Ítalíu]]. Leiðtogi hans er þingkonan [[Giorgia Meloni]], fyrrum ungmennamálaráðherra í fjórðu ríkisstjórn [[Silvio Berlusconi]].

Bræður Ítalíu urðu til með hægriklofningi úr [[Hús frelsisins|Húsi frelsisins]], kosningabandalagi Berlusconi, í desember 2012.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Roberts|first=Hannah|date=3 August 2022|url=https://www.politico.eu/article/italy-fascist-giorgia-meloni-mario-draghi-silvio-berlusconi-matteo-salvini-racist-mussolini-election/|title=Italy confronts its fascist past as the right prepares for power|website=Politico Europe|access-date=11 August 2022}}&lt;/ref&gt; Flestir leiðtogar flokksins, þar á meðal Meloni, og einkennismerki hreyfingarinnar (þrílitur eldur),&lt;ref name=&quot;Roberts 2022&quot;&gt;{{cite web|last=Roberts|first=Hannah|date=10 August 2022|url=https://www.politico.eu/article/giorgia-meloni-im-not-a-fascist-i-like-the-tories-says-italys-far-right-leader/|title=I'm not a fascist — I like the Tories, says Italy's far-right leader|website=Politico Europe|access-date=11 August 2022}}&lt;/ref&gt; komu úr [[Ítalska þjóðarbandalagið|Ítalska þjóðarbandalaginu]], sem hafði runnið inn í Hús frelsisins árið 2009.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/politica/2014/notizia/fratelli-d-italia-riaccende-la-fiamma-nel-nuovo-logo-i-simboli-di-msi-e-an_2029374.shtml|title=Fratelli d'Italia riaccende la 'fiamma'. Nel nuovo logo i simboli di Msi e An|publisher=TGcom24|language=ítalska|date=16 February 2014|access-date=11 August 2022}}&lt;/ref&gt; Þjóðarbandalagið var arftaki [[Ítalska samfélagshreyfingin|Ítölsku samfélagshreyfingarinnar]] (MSI, 1945–1995), [[Nýfasismi|nýfasísks]] stjórnmálaflokks sem hafði verið stofnaður af fyrrum meðlimum [[Ítalski fasistaflokkurinn|Fasistaflokks]] [[Benito Mussolini|Mussolini]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imille.org/2014/03/fratelli-coltelli-ditaliail-nuovo-corso-della-destra-tra-provincialismo-veleni/|title=Fratelli d'Italia: dova va la destra italiana|publisher=I Mille|language=ítalska|date=24 March 2014|access-date=10 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924044441/http://www.imille.org/2014/03/fratelli-coltelli-ditaliail-nuovo-corso-della-destra-tra-provincialismo-veleni/|archive-date=24 September 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Carlo|first=Andrea|date=20 June 2022|url=https://www.euronews.com/2022/06/20/could-giorgia-meloni-become-italys-next-prime-minister|title=Could Giorgia Meloni become Italy's next prime minister?|work=Euronews|access-date=21 July 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Ciucci|first=Chiara|date=13 August 2022|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2022/08/13/dallmsi-a-fratelli-ditalia-passando-per-an-e-la-svolta-di-fiuggi-storia-della-fiamma-tricolore-nata-con-almirante-e-arrivata-fino-a-meloni/6762009/|title=Dall'Msi a Fratelli d'Italia, passando per An e la svolta di Fiuggi: storia della fiamma tricolore nata con Almirante e arrivata fino a Meloni|work=Il Fatto Quotidiano|language=it|access-date=14 August 2022}}&lt;/ref&gt;

Hugmyndafræði Bræðra Ítalíu gengur út á róttæka íhaldsstefnu, þjóðernishyggju og andstöðu gegn [[Aðflutningur|innflytjendum]]. Á vettvangi Evrópustjórnmála er flokkurinn aðili að [[Evrópskir íhaldsmenn og umbótasinnar|Evrópskum íhaldsmönnum og umbótasinnum]], sem Meloni hefur leitt frá september 2020.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2022/08/10/il-segnale-di-meloni-alla-stampa-estera-nessuna-svolta-autoritaria-la-destra-italiana-ha-consegnato-il-fascismo-alla-storia-da-decenni/6759120/|title=Il segnale di Meloni alla stampa estera: 'Nessuna svolta autoritaria, la destra italiana ha consegnato il fascismo alla storia da decenni'|work=Il Fatto Quotidiano|language=ítalska|date=10 August 2022|access-date=14 August 2022}}&lt;/ref&gt; Að sögn Meloni eru Bræður Ítalíu hlynntir „sambandi evrópskra þjóða“ fremur en evrópsku ríkjasambandi.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.giorgiameloni.it/2021/05/10/ue-meloni-conservatori-europei-ribadiscono-impegno-per-costruire-europa-delle-nazioni-fondata-su-un-modello-confederale|title=UE, Meloni: Conservatori europei ribadiscono impegno per costruire Europa delle nazioni fondata su un modello confederale|website=Giorgia Meloni|language=ítalska|date=6 July 2022|access-date=19 July 2022|archive-date=7 janúar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107183905/https://www.giorgiameloni.it/2021/05/10/ue-meloni-conservatori-europei-ribadiscono-impegno-per-costruire-europa-delle-nazioni-fondata-su-un-modello-confederale/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ansa.it/sito/videogallery/economia/2022/07/06/ue-meloni-vorrei-uneuropa-confederale_c996aa66-c1a7-442b-80a2-36a6ab23256b.html|title=Ue, Meloni: 'Vorrei un'Europa confederale'|language=ítalska|publisher=ANSA|date=6 July 2022|access-date=15 August 2022}}&lt;/ref&gt;

Bræður Ítalíu unnu um 26 prósent atkvæða í þingkosningum Ítalíu í september 2022 og urðu stærsti flokkurinn á þinginu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild |titill=„Ítalía valdi okkur“|url=https://www.visir.is/g/20222316061d/-italia-valdi-okkur-|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|mánuður=26. september|ár=2022|mánuðurskoðað=27. september|árskoðað=2022|höfundur=Fanndís Birna Logadóttir}}&lt;/ref&gt; Meloni tók því við sem forsætisráðherra Ítalíu, fyrst kvenna, í stjórnarsamstarfi Bræðra Ítalíu við [[Lega Nord|Norðurbandalagið]] og [[Áfram Ítalía|Áfram Ítalíu]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Meloni sver embættiseið|url=https://www.ruv.is/frett/2022/10/22/meloni-sver-embaettiseid|útgefandi=[[RÚV]]|dags=22. október 2022|skoðað=23. október 2022|höfundur=Ásrún Brynja Ingvarsdóttir}}&lt;/ref&gt;

==Gengi í kosningum==
=== Ítalska þingið ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | Kosningar
! rowspan=&quot;2&quot; | Leiðtogi
! colspan=&quot;5&quot; | Fulltrúadeild
! colspan=&quot;5&quot; | Öldungadeild
|-
! Atkvæði !! % !! Þingsæti !! +/– !! Sæti !! Atkvæði !! % !! Þingsæti !! +/– !! Sæti
|-
! 2013
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Giorgia Meloni]] 
| 666.035 || 1,9 || {{composition bar|9|630|hex=#03386A}} || ''Nýr flokkur'' || 8.
| 590.083 || 1,9 || {{composition bar|0|315|hex=#03386A}} || ''Nýr flokkur'' || 7.
|-
! 2018
| 1.429.550 || 4,4 || {{composition bar|32|630|hex=#03386A}} || {{hækkun}} 23 || {{hækkun}} 5.
| 1.286.606 || 4,3 || {{composition bar|18|315|hex=#03386A}} || {{hækkun}} 18 || {{hækkun}} 5.
|-
! 2022
| 7.302.517 || 26,0 || {{composition bar|119|400|hex=#03386A}} || {{hækkun}} 87 || {{hækkun}} 1.
| 7.167.136 || 26,0 || {{composition bar|66|200|hex=#03386A}} || {{hækkun}} 48 || {{hækkun}} 1.
|}

=== Evrópuþingið ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! Kosningar !! Leiðtogi !! Atkvæði !! % !! Þingsæti !! +/– !! Sæti !! Evrópuþinghópur
|-
! 2014
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Giorgia Meloni]]
| 1.004.037 || 3,7 || {{Composition bar|0|73|hex=#03386A}} || ''Nýr flokkur'' || 7. || –
|-
! 2019
| 1.726.189 || 6,4 || {{Composition bar|6|76|hex=#03386A}} || {{hækkun}} 6 || {{hækkun}} 5. || rowspan=2 | [[Evrópskir íhaldsmenn og umbótasinnar|ECR]]
|-
! 2024
| 6.732.303 || 28,8 || {{Composition bar|24|76|hex=#03386A}} || {{hækkun}} 18 || {{hækkun}} 1.
|}
==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{s|2012}}
[[Flokkur:Ítalskir stjórnmálaflokkar]]</text>
      <sha1>rij76rbpg2oy96gj9e6dw6vaofn57f7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tamás Sulyok</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179253</id>
    <revision>
      <id>1975967</id>
      <parentid>1972923</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T18:38:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1975967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5754" sha1="cktdrq0sbtb6m6p08q527f32nsabjm7" xml:space="preserve">{{Forseti
| nafn = Tamás Sulyok
| mynd = Sulyok Tamás hivatalos portréja.jpg
| myndatexti1 = Tamás Sulyok árið 2024.
| titill = Forseti Ungverjalands
| stjórnartíð_start = [[5. mars]] [[2024]]
| stjórnartíð_end = [[20. júlí]] [[2026]]
| forsætisráðherra = [[Viktor Orbán]]&lt;br&gt;[[Péter Magyar]]
| forveri = [[Katalin Novák]]
| eftirmaður = [[András Baka]]
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1956|3|24}}
| fæðingarstaður = [[Kiskunfélegyháza]], [[Ungverjaland]]i
| starf = Lögmaður
| stjórnmálaflokkur = Fidesz
| maki = Zsuzsanna Nagy
| börn = 2
| háskóli = [[Háskólinn í Szeged]]
}}
'''Tamás Sulyok''' (f. 24. mars 1956) er [[Ungverjaland|ungverskur]] lögmaður. Hann var [[forseti Ungverjalands]] frá 2024 til 2026. Hann var forseti stjórnlagadómstóls Ungverjalands frá 2016 til 2024. Hann var frambjóðandi stjórnarflokksins [[Fidesz]] í forsetakosningum Ungverjalands árið 2024.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-02-22 |title=Sulyok Tamás, az Alkotmánybíróság elnöke a Fidesz-KDNP államfőjelöltje |url=https://telex.hu/belfold/2024/02/22/fidesz-kdnp-frakcioules-balatonalmadi-sajtotajekoztato-kocsis-mate-simicsko-istvan |access-date=2024-02-23 |website=telex|last=Presinszky|first=Judit |language=hu}}&lt;/ref&gt;

==Æviágrip==
Sulyok var útnefndur dómari við stjórnlagadómstól Ungverjalands árið 2014 og varð forseti hans árið 2016. Á embættistíð sinni gaf hann út ýmsa umdeilda dóma, meðal annars um réttindi kennara til að fara í verkfall.&lt;ref name=&quot;aljazeera&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-02-26 |title=Hungary parliament elects new president following scandal |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/hungary-parliament-elects-new-president-following-scandal |access-date=2024-02-27 |website=Al Jazeera|language=en}}&lt;/ref&gt;

Í febrúar 2024 tilnefndi stjórnarflokkur Ungverjalands, [[Fidesz]], Sulyok forsetaframbjóðanda sinn eftir að [[Katalin Novák]] forseti sagði af sér í kjölfar hneykslismáls í tengslum við náðun hennar á samverkamanni í kynferðisofbeldismáli. Tilnefning hans var staðfest eftir atkvæðagreiðslu (með 134 atkvæðum gegn fimm)&lt;ref name=&quot;ap&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-02-27 |title=Hungarian parliament elects new president after predecessor resigned in scandal |url=https://apnews.com/article/hungary-new-president-after-scandal-resignation-953112b633418f283733f1b48f799598 |access-date=2024-02-27 |website=Associated Press|first=Justin|last=Spike |language=en}}&lt;/ref&gt; á ungverska þinginu þann 26. febrúar með stuðningi Fidesz og samstarfsflokks þess, [[Kereszténydemokrata Néppárt|Kristilega lýðræðisflokksins]]. Hann sór embættiseið í kjölfarið, þrátt fyrir að taka ekki við forsetaembættinu fyrr en 5. mars. Stjórnarandstöðuflokkar gagnrýndu útnefningu hans og bentu á að Sulyok hefði litla reynslu í stjórnmálum. Þeir héldu mótmælafund í [[Búdapest]] þann 25. febrúar og kröfðust beinna forsetakosninga.&lt;ref name=&quot;aljazeera&quot;/&gt;

Í innsetningarræðu sinni lýsti Sulyok yfir vilja til að fylgja lögum samkvæmt orðanna hljóðan og forðast að taka þátt í ungversku stjórnmálalífi. Hann fordæmdi jafnframt refsiaðgerðir sem [[Evrópusambandið]] hefur lagt á Ungverjaland vegna áhyggja af brotum gegn reglum [[Réttarríki|réttarríkisins]] og lýðræðislegrar stjórnar í landinu. „Rétt skilgreining á réttarríkinu er að glatast, og hefur breyst úr hugsjón í skurðgoðadýrkun í Evrópu nútímans vegna hreinnar pólitískrar nytjastefnu,“ sagði hann og lagði áherslu á að aðildarríki ESB ættu að viðhalda lagalegu fullveldi sínu.&lt;ref name=&quot;ap&quot;/&gt;

Fyrsta embættisverk Sulyok eftir að hann varð forseti var að undirrita lög sem samþykktu inngöngu [[Svíþjóð]]ar í [[Atlantshafsbandalagið]] þann 5. mars.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 March 2024 |title=Hungary’s president formally signs the approval of Sweden’s NATO bid, removing last obstacle |url=https://apnews.com/article/hungary-sweden-nato-c63a4cce7046c376838b8410e6dd5e7b |access-date=5 March 2024 |website=Al Jazeera|language=en}}&lt;/ref&gt;

Eftir að [[Péter Magyar]] og [[Tisza-flokkurinn]] unnu afgerandi sigur í þingkosningum Ungverjalands árið 2024 hvatti Magyar Sulyok til að segja af sér og gaf í skyn að Sulyok yrði annars þvingaður úr embætti.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Svikarar við þjóðina verði dregnir til á­byrgðar|url=https://www.visir.is/g/20262868767d/svikarar-vid-thjodina-verdi-dregnir-til-a-byrgdar|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 14. apríl 2026 |skoðað=7. maí 2026|höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}&lt;/ref&gt; Þann 13. júlí staðfesti ungverska þingið stjórnarskrárviðauka til að víkja Sulyok úr embætti.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Þingið sam­þykkir stjórnarskrárviðauka til að koma for­setanum frá|url=https://www.visir.is/g/20262909089d/thingid-samthykkir-stjornarskrarvidauka-til-ad-koma-forsetanum-fra|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 14. júlí 2026 |skoðað= 16. júlí 2026 |höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}&lt;/ref&gt; Sulyok sagði af sér þann 18. júlí.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= For­seti Ung­verja­lands segir af sér|url=https://www.visir.is/g/20262911073d/for-seti-ung-verja-lands-segir-af-ser|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 18. júlí 2026 |skoðað= 18. júlí 2026 |höfundur=Sigurgeir Þorkelsson }}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla|
titill=Forseti Ungverjalands|
frá=[[5. mars]] [[2024]]|
til= [[20. júlí]] [[2026]]|
fyrir=[[Katalin Novák]]|
eftir=[[András Baka]]|
}}
{{Töfluendir}}
{{DEFAULTSORT:Sulyok, Tamás}}
{{f|1956}}
[[Flokkur:Forsetar Ungverjalands]]
[[Flokkur:Ungverskir lögfræðingar]]</text>
      <sha1>cktdrq0sbtb6m6p08q527f32nsabjm7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975972</id>
      <parentid>1975967</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T19:10:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1975972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5758" sha1="atx1d7ah7kmcsyofn6oij7l7m5dfw36" xml:space="preserve">{{Forseti
| nafn = Tamás Sulyok
| mynd = Sulyok Tamás hivatalos portréja.jpg
| myndatexti1 = Tamás Sulyok árið 2024.
| titill = Forseti Ungverjalands
| stjórnartíð_start = [[5. mars]] [[2024]]
| stjórnartíð_end = [[20. júlí]] [[2026]]
| forsætisráðherra = [[Viktor Orbán]]&lt;br&gt;[[Péter Magyar]]
| forveri = [[Katalin Novák]]
| eftirmaður = [[András Baka]]
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1956|3|24}}
| fæðingarstaður = [[Kiskunfélegyháza]], [[Ungverjaland]]i
| starf = Lögmaður
| stjórnmálaflokkur = [[Fidesz]]
| maki = Zsuzsanna Nagy
| börn = 2
| háskóli = [[Háskólinn í Szeged]]
}}
'''Tamás Sulyok''' (f. 24. mars 1956) er [[Ungverjaland|ungverskur]] lögmaður. Hann var [[forseti Ungverjalands]] frá 2024 til 2026. Hann var forseti stjórnlagadómstóls Ungverjalands frá 2016 til 2024. Hann var frambjóðandi stjórnarflokksins [[Fidesz]] í forsetakosningum Ungverjalands árið 2024.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-02-22 |title=Sulyok Tamás, az Alkotmánybíróság elnöke a Fidesz-KDNP államfőjelöltje |url=https://telex.hu/belfold/2024/02/22/fidesz-kdnp-frakcioules-balatonalmadi-sajtotajekoztato-kocsis-mate-simicsko-istvan |access-date=2024-02-23 |website=telex|last=Presinszky|first=Judit |language=hu}}&lt;/ref&gt;

==Æviágrip==
Sulyok var útnefndur dómari við stjórnlagadómstól Ungverjalands árið 2014 og varð forseti hans árið 2016. Á embættistíð sinni gaf hann út ýmsa umdeilda dóma, meðal annars um réttindi kennara til að fara í verkfall.&lt;ref name=&quot;aljazeera&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-02-26 |title=Hungary parliament elects new president following scandal |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/hungary-parliament-elects-new-president-following-scandal |access-date=2024-02-27 |website=Al Jazeera|language=en}}&lt;/ref&gt;

Í febrúar 2024 tilnefndi stjórnarflokkur Ungverjalands, [[Fidesz]], Sulyok forsetaframbjóðanda sinn eftir að [[Katalin Novák]] forseti sagði af sér í kjölfar hneykslismáls í tengslum við náðun hennar á samverkamanni í kynferðisofbeldismáli. Tilnefning hans var staðfest eftir atkvæðagreiðslu (með 134 atkvæðum gegn fimm)&lt;ref name=&quot;ap&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-02-27 |title=Hungarian parliament elects new president after predecessor resigned in scandal |url=https://apnews.com/article/hungary-new-president-after-scandal-resignation-953112b633418f283733f1b48f799598 |access-date=2024-02-27 |website=Associated Press|first=Justin|last=Spike |language=en}}&lt;/ref&gt; á ungverska þinginu þann 26. febrúar með stuðningi Fidesz og samstarfsflokks þess, [[Kereszténydemokrata Néppárt|Kristilega lýðræðisflokksins]]. Hann sór embættiseið í kjölfarið, þrátt fyrir að taka ekki við forsetaembættinu fyrr en 5. mars. Stjórnarandstöðuflokkar gagnrýndu útnefningu hans og bentu á að Sulyok hefði litla reynslu í stjórnmálum. Þeir héldu mótmælafund í [[Búdapest]] þann 25. febrúar og kröfðust beinna forsetakosninga.&lt;ref name=&quot;aljazeera&quot;/&gt;

Í innsetningarræðu sinni lýsti Sulyok yfir vilja til að fylgja lögum samkvæmt orðanna hljóðan og forðast að taka þátt í ungversku stjórnmálalífi. Hann fordæmdi jafnframt refsiaðgerðir sem [[Evrópusambandið]] hefur lagt á Ungverjaland vegna áhyggja af brotum gegn reglum [[Réttarríki|réttarríkisins]] og lýðræðislegrar stjórnar í landinu. „Rétt skilgreining á réttarríkinu er að glatast, og hefur breyst úr hugsjón í skurðgoðadýrkun í Evrópu nútímans vegna hreinnar pólitískrar nytjastefnu,“ sagði hann og lagði áherslu á að aðildarríki ESB ættu að viðhalda lagalegu fullveldi sínu.&lt;ref name=&quot;ap&quot;/&gt;

Fyrsta embættisverk Sulyok eftir að hann varð forseti var að undirrita lög sem samþykktu inngöngu [[Svíþjóð]]ar í [[Atlantshafsbandalagið]] þann 5. mars.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 March 2024 |title=Hungary’s president formally signs the approval of Sweden’s NATO bid, removing last obstacle |url=https://apnews.com/article/hungary-sweden-nato-c63a4cce7046c376838b8410e6dd5e7b |access-date=5 March 2024 |website=Al Jazeera|language=en}}&lt;/ref&gt;

Eftir að [[Péter Magyar]] og [[Tisza-flokkurinn]] unnu afgerandi sigur í þingkosningum Ungverjalands árið 2024 hvatti Magyar Sulyok til að segja af sér og gaf í skyn að Sulyok yrði annars þvingaður úr embætti.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Svikarar við þjóðina verði dregnir til á­byrgðar|url=https://www.visir.is/g/20262868767d/svikarar-vid-thjodina-verdi-dregnir-til-a-byrgdar|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 14. apríl 2026 |skoðað=7. maí 2026|höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}&lt;/ref&gt; Þann 13. júlí staðfesti ungverska þingið stjórnarskrárviðauka til að víkja Sulyok úr embætti.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Þingið sam­þykkir stjórnarskrárviðauka til að koma for­setanum frá|url=https://www.visir.is/g/20262909089d/thingid-samthykkir-stjornarskrarvidauka-til-ad-koma-forsetanum-fra|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 14. júlí 2026 |skoðað= 16. júlí 2026 |höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}&lt;/ref&gt; Sulyok sagði af sér þann 18. júlí.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= For­seti Ung­verja­lands segir af sér|url=https://www.visir.is/g/20262911073d/for-seti-ung-verja-lands-segir-af-ser|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 18. júlí 2026 |skoðað= 18. júlí 2026 |höfundur=Sigurgeir Þorkelsson }}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla|
titill=Forseti Ungverjalands|
frá=[[5. mars]] [[2024]]|
til= [[20. júlí]] [[2026]]|
fyrir=[[Katalin Novák]]|
eftir=[[András Baka]]|
}}
{{Töfluendir}}
{{DEFAULTSORT:Sulyok, Tamás}}
{{f|1956}}
[[Flokkur:Forsetar Ungverjalands]]
[[Flokkur:Ungverskir lögfræðingar]]</text>
      <sha1>atx1d7ah7kmcsyofn6oij7l7m5dfw36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eiríkur Ingi Jóhannsson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179897</id>
    <revision>
      <id>1975935</id>
      <parentid>1868115</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T12:54:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>þekktur fyrir (í sniði)</comment>
      <origin>1975935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1923" sha1="qg9zfpds0rm7wpig8ldbkh7uyrd9jk7" xml:space="preserve">{{Persóna
| mynd               = Eiríkur Ingi Jóhannsson.jpg
| nafn               = Eiríkur Ingi Jóhannsson
| fæðingardagur      = {{fæðingardagur og aldur|1976|8|9}}
| fæðingarstaður     = [[Reykjavík]], Ísland
| þekkt_fyrir        = Lifði af sjóslys við strendur Noregs árið 2012
}}
'''Eiríkur Ingi Jóhannsson''' (fæddur [[9. ágúst]] [[1976]]) er íslenskur sjómaður. Hann varð landsþekktur árið 2012 eftir að hafa lifað af sjóslysið þegar Hallgrímur SI-177 sökk undan ströndum Noregs og var í kjölfarið valinn [[Manneskja ársins á Rás 2|maður ársins á Rás 2]] og [[Bylgjan|Bylgjunni]].&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ég ætla ekki að gefast upp |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2012/02/01/eg_aetla_ekki_ad_gefast_upp/ |access-date=12. apríl 2024 |work=[[Morgunblaðið]] |date=1. febrúar 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=Viktoría Hermannsdóttir |title=Ég vildi ekki að hann færi |url=https://timarit.is/page/6390261#page/n22/mode/2up |access-date=12. apríl 2024 |work=[[Dagblaðið Vísir]] |date=3. febrúar 2012 |via=[[Tímarit.is]]}}&lt;/ref&gt;

Árið 2024 [[Forsetakosningar á Íslandi 2024|bauð hann sig fram til forseta Íslands]].&lt;ref&gt;{{cite news |author1=Sólrún Dögg Jósefsdóttir |title=Lifði af sjóslys og tekur nú forsetaslaginn |url=https://www.visir.is/g/20242552892d/lifdi-af-sjo-slys-og-tekur-nu-forsetaslaginn |access-date=12. apríl 2024 |work=[[Vísir.is]] |date=6. apríl 2024}}&lt;/ref&gt; Hann hlaut 101 atkvæði í kosningunum, fæstu í lýðveldissögu Íslands.&lt;ref&gt;[https://www.visir.is/g/20242579252d/eirikur-ingi-nyr-handhafi-mets-sem-enginn-vill-eiga Eiríkur Ingi handhafi mets sem enginn vill eiga] Vísir, 2. júní 2024&lt;/ref&gt;

==Heimildir==
{{reflist}}

[[Flokkur:Fólk fætt árið 1976]]
[[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 2024]]
[[Flokkur:Íslenskir sjómenn]]
[[Flokkur:Manneskja ársins á Rás 2]]</text>
      <sha1>qg9zfpds0rm7wpig8ldbkh7uyrd9jk7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rodri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183124</id>
    <revision>
      <id>1975973</id>
      <parentid>1972759</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T19:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1975973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2273" sha1="2n9hh61lkanewr2nzolalzmlhrw6nei" xml:space="preserve">{{Knattspyrnumaður
| nafn = Rodri
| mynd = Rodri France v Spain 7.24.26-096 (cropped).jpg
| fullt nafn = Rodrigo Hernández Cascante
| fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1996|6|22|}}
| fæðingarbær = [[Madríd]]
| fæðingarland = [[Spánn]]
| hæð = 1,90 m
| staða = Miðjumaður
| núverandi lið = [[Manchester City]]
| númer = 16
| ár í yngri flokkum = 2006-2015
| yngriflokkalið = 	Rayo Majadahonda, Atlético Madrid og Villarreal
| ár1 = 2015-2016
| ár2 = 2015–2018
| ár3 = 2018-2019
| ár4 = 2019-2026
| ár5 = 2026-
| lið1 = Villareal B
| lið2 = [[Villareal CF]]
| lið3 = [[Atlético Madrid]]
| lið4 = [[Manchester City]]
| lið5 = [[FC Barcelona]]
| leikir (mörk)1 = 39 (1)
| leikir (mörk)2 = 63 (1)
| leikir (mörk)3 = 34 (3)
| leikir (mörk)4 = 196 (23)
| leikir (mörk)5 = 0 (0)
| landsliðsár = 2018-
| landslið = [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]]
| landsliðsleikir (mörk) = 70 (4)
| mfuppfært = ágúst 2026
| lluppfært = júlí 2026
}}
'''Rodrigo Hernández Cascante''' (f. [[22. júní]], [[1996]]) eða '''Rodri''' er spænskur knattspyrnumaður sem spilar sem varnarsinnaður miðjumaður fyrir [[FC Barcelona]] og [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|spænska landsliðið]]. Hann er þekktur fyrir líkamsburði sína, sendingargetu og leikskilning.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/sport/football/articles/cdrl8jkpxxlo 'Disaster' to 'winning machine' - how good is Ballon d'Or winner Rodri?] BBC. Sótt 29. október, 2024&lt;/ref&gt;

Hann spilaði með [[Manchester City]] í 7 ár og vann fjölda titla.

Rodri vann [[Ballon d'Or|gullknöttinn]] árið 2024 og var annar Spánverjinn til að gera það (Luis Suárez Miramontes vann verðlaunin 1960). Hann vann [[EM 2024]] með Spáni það ár og ensku úrvalsdeildina með Manchester City &lt;ref&gt;[https://www.espn.com/soccer/story/_/id/42052911/ballon-dor-man-city-rodri-wins-amid-vinicius-junior-snub Rodri wins Ballon d'Or after Premier League, Euro 2024 glory] ESPN, sótt 28. október, 2024&lt;/ref&gt;. Hann vann verðlaunin besti leikmaðurinn á [[HM 2026]] þegar Spánn vann sinn annan heimsmeistaratitil.

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Gullknötturinn}}
{{f|1996}}
[[Flokkur:Spænskir knattspyrnumenn]]
[[Flokkur:Verðlaunahafar Gullknattarins]]</text>
      <sha1>2n9hh61lkanewr2nzolalzmlhrw6nei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Péter Magyar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190667</id>
    <revision>
      <id>1975969</id>
      <parentid>1974700</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T18:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1975969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7951" sha1="o7a6cql75yhvecfvieq2nialo76es1l" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
| nafn              = Péter Magyar
| mynd              = Péter Magyar at EC, May 2026 03 (cropped).jpg
| myndatexti1       = Péter Magyar árið 2026.
| titill= Forsætisráðherra Ungverjalands
| stjórnartíð_start = 9. maí 2026
| stjórnartíð_end =
| forveri = [[Viktor Orbán]]
| forseti = [[Tamás Sulyok]]&lt;br&gt;[[Ágnes Forsthoffer]] {{small|(starfandi)}}&lt;br&gt;[[András Baka]]
| fæðingarnafn      = Magyar Péter
| fæddur     = {{fæðingardagur og aldur|1981|3|16}}
| fæðingarstaður    = [[Búdapest]], [[Ungverjaland]]i
| þjóðerni          = [[Ungverjaland|Ungverskur]]
| háskóli           = {{ill|Kaþólski Pázmány Péter-háskólinn|en|Pázmány Péter Catholic University}}
| starf             = {{hlist|Stjórnmálamaður|erindreki|lögmaður}}
| maki              = {{gifting|{{ill|Judit Varga|en|Judit Varga (politician)}}|2006|2023|orsök=skildu}}
| börn              = 3
| stjórnmálaflokkur = [[Tisza-flokkurinn]] (2024–)&lt;br&gt;[[Fidesz]] (2002–2024)
| undirskrift       = Péter Magyar signature.svg
}}
'''Péter Magyar''' (f. 16. mars 1981) er [[Ungverjaland|ungverskur]] stjórnmálamaður, núverandi forsætisráðherra Ungverjalands og leiðtogi stjórnmálaflokksins [[Tisza-flokkurinn|Tisza]]. Magyar varð forsætisráðherra Ungverjalands í kjölfar stórsigurs Tisza í þingkosningum landsins í apríl 2026.

==Æviágrip==
Magyar er fyrrverandi meðlimur í íhaldsflokknum [[Fidesz]], stjórnmálaflokki ungverska forsætisráðherrans [[Viktor Orbán|Viktors Orbán]]. Hann gekk í flokkinn árið 2002, þegar hann var 21 árs, og sagðist á þeim tíma dást að Orbán og [[Frjálslynt lýðræði|frjálslyndum lýðræðissinnum]] sem hefðu barist gegn [[Kommúnismi|kommúnistastjórn]] Ungverjalands á tíma [[Kalda stríðið|kalda stríðsins]]. Í stjórnartíð [[Ungverski sósíalistaflokkurinn|Ungverska sósíalistaflokksins]] á fyrsta áratugi 20. aldar vann Magyar meðal annars ókeypis sem lögmaður við að verja stjórnarandstæðinga sem höfðu verið handteknir í mótmælum gegn ríkisstjórninni.&lt;ref name=vísirkk&gt;{{Vefheimild|titill=Innan­búðar­maðurinn sem lagði Or­bán|url=https://www.visir.is/g/20262868292d/innan-budar-madurinn-sem-lagdi-or-ban|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=13. apríl 2026|höfundur=Kjartan Kjartansson|skoðað=13. apríl 2026}}&lt;/ref&gt;

Eiginkona Magyar frá 2006 til 2023, {{ill|Judit Varga|en|Judit Varga (politician)}}, er einnig stjórnmálakona innan Fidesz. Þau fluttu saman til Brussel árið 2009 þar sem Varga vann sem aðstoðarkona ungversks [[Evrópuþingið|Evrópuþingmanns]]. Magyar sá á þeim tíma um þrjú börn þeirra en var síðar ráðinn til starfa hjá fastanefnd Ungverjalands hjá [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]]. Judit Varga var skipuð dómsmálaráðherra í ríkisstjórn Viktors Orbán árið 2019 og talið er að Magyar hafi gramist að hann hafi ekki hlotið álíka frama innan Fidesz-flokksins. Hjónin skildu árið 2023 og Magyar vísaði meðal annars til pólitísks ágreinings milli þeirra sem ástæðu.&lt;ref name=vísirkk/&gt;

Ári eftir að þau skildu varð Varga að segja af sér vegna hneykslismáls. Málið snerist um staðfestingu Varga á [[náðun]] yfir manni sem hafði hlotið dóm fyrir að þrýsta á börn sem höfðu orðið fyrir kynferðisofbeldi á ríkisreknu barnaheimili að draga ásakanir sínar til baka. [[Katalin Novák]], forseti Ungverjalands, sagði einnig af sér fyrir að hafa náðað manninn.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Forseti Ungverjalands segir af sér|url=https://samstodin.is/2024/02/forseti-ungverjalands-segir-af-ser/|útgefandi=[[Samstöðin]]|dags=11. febrúar 2024|skoðað=11. febrúar 2024|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}&lt;/ref&gt; Eftir afsögn hennar birti Magyar hljóðupptöku af Varga þar sem hún heyrðist tala um að Viktor Orbán hefði haft afskipti af spillingarrannsókn lögreglunnar. Magyar birti færslu á samfélagsmiðlum þar sem hann fordæmdi spillingu í landinu og varð þannig skyndilega þjóðþekktur stjórnmálamaður.&lt;ref name=vísirkk/&gt;

Magyar gekk í kjölfarið í [[Tisza-flokkurinn|Tisza-flokkinn]] og stórefldi hann með aðstoð ungverskra athafna- og áhrifamanna með það að markmiði að losa tök Fidesz á stjórnmálalífi Ungverjalands. Flokkurinn hlaut 29,6 prósent atkvæðanna í {{ill|Evrópuþingskosningar 2024|en|2024 European Parliament election|lt=Evrópuþingskosningunum 2024}}, næstmest fylgi á eftir Fidesz, sem tapaði fylgi.&lt;ref name=vísirkk/&gt; Eftir þetta var í auknum mæli litið á Magyar sem trúverðugan keppinaut Orbáns um forsætisráðherrastólinn og Tisza tók afgerandi forystu í skoðanakönnunum í aðdraganda þingkosninga sem haldnar voru 12. apríl 2026.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kerfissigur Orbans eða ungversk lýðræðisbylting|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-04-11-kerfissigur-orbans-eda-ungversk-lydraedisbylting-472432|útgefandi=[[RÚV]]|dags=11. apríl 2026|höfundur=Bjarni Pétur Jónsson|skoðað=13. apríl 2026}}&lt;/ref&gt; Magyar og Orbán báru hvorn annan þungum sökum í aðdraganda kosninganna, meðal annars um að ganga erinda erlendra ríkja og beita leyniþjónustunni í eigin þágu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Magyar og Orban skiptast á skotum í aðdraganda kosninga|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-04-10-magyar-og-orban-skiptast-a-skotum-i-addraganda-kosninga-472384|útgefandi=[[RÚV]]|dags=10. apríl 2026|höfundur=Björn Malmquist|skoðað=13. apríl 2026}}&lt;/ref&gt; 

Tisza vann afgerandi sigur í kosningunum 12. apríl 2026. Viktor Orbán viðurkenndi ósigur á kosninganótt og sagði niðurstöðuna sára en skýra.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Viktor Orbán viðurkennir ósigur|url=https://www.dv.is/pressan/2026/04/12/viktor-orban-jatar-osigur/|útgefandi=[[DV]]|dags=12. apríl 2026|skoðað=13. apríl 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Orbán játar sig sigraðan| url=https://www.visir.is/g/20262868090d/orban-jatar-sig-sigradan|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=11. apríl 2026|skoðað=12. apríl 2026|höfundur=Agnar Már Másson}}&lt;/ref&gt; Eftir sigurinn sagði Magyar nýtt tímabil hafið í Ungverjalandi og að landið yrði aftur sterkur bandamaður innan [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]] og [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] undir hans stjórn.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=„Verður aftur sterkur bandamaður innan ESB og NATO“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2026/04/13/verdur_aftur_sterkur_bandamadur_innan_esb_og_nato/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=13. apríl 2026 |skoðað=7. maí 2026}}&lt;/ref&gt; Magyar hét því jafnframt að draga þá sem hann sagði hafa arðrænt þjóðina á stjórnarárum Orbáns til ábyrgðar. Hann hvatti ýmsa háttsetta embættismenn til að segja af sér, þar á meðal [[Tamás Sulyok]] forseta.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Svikarar við þjóðina verði dregnir til á­byrgðar|url=https://www.visir.is/g/20262868767d/svikarar-vid-thjodina-verdi-dregnir-til-a-byrgdar|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 14. apríl 2026 |skoðað=7. maí 2026|höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}&lt;/ref&gt; 

Magyar var settur í embætti forsætisráðherra þann 9. maí 2026.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Magyar settur í embætti forsætisráðherra í dag|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-05-09-magyar-settur-i-embaetti-forsaetisradherra-i-dag-474620|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 9. maí 2026 |skoðað= 9. maí 2026 |höfundur=Brynja Dögg Friðriksdóttir}}&lt;/ref&gt; 

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla|
titill=Forsætisráðherra Ungverjalands|
frá= 9. maí 2026|
til= |
fyrir=[[Viktor Orbán]]|
eftir=Enn í embætti
}}
{{Töfluendir}}
{{stubbur|æviágrip|stjórnmál}}
{{f|1981}}
{{DEFAULTSORT:Magyar, Péter}}
[[Flokkur:Evrópuþingmenn]]
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Ungverjalands]]
[[Flokkur:Ungverskir lögfræðingar]]</text>
      <sha1>o7a6cql75yhvecfvieq2nialo76es1l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975988</id>
      <parentid>1975969</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1975988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7903" sha1="gjq9gh3no1emlsrti9buash3wqn1xff" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
| nafn              = Péter Magyar
| mynd              = Péter Magyar at EC, May 2026 03 (cropped).jpg
| myndatexti1       = Péter Magyar árið 2026.
| titill= Forsætisráðherra Ungverjalands
| stjórnartíð_start = 9. maí 2026
| stjórnartíð_end =
| forveri = [[Viktor Orbán]]
| forseti = [[Tamás Sulyok]]&lt;br&gt;[[András Baka]]
| fæðingarnafn      = Magyar Péter
| fæddur     = {{fæðingardagur og aldur|1981|3|16}}
| fæðingarstaður    = [[Búdapest]], [[Ungverjaland]]i
| þjóðerni          = [[Ungverjaland|Ungverskur]]
| háskóli           = {{ill|Kaþólski Pázmány Péter-háskólinn|en|Pázmány Péter Catholic University}}
| starf             = {{hlist|Stjórnmálamaður|erindreki|lögmaður}}
| maki              = {{gifting|{{ill|Judit Varga|en|Judit Varga (politician)}}|2006|2023|orsök=skildu}}
| börn              = 3
| stjórnmálaflokkur = [[Tisza-flokkurinn]] (2024–)&lt;br&gt;[[Fidesz]] (2002–2024)
| undirskrift       = Péter Magyar signature.svg
}}
'''Péter Magyar''' (f. 16. mars 1981) er [[Ungverjaland|ungverskur]] stjórnmálamaður, núverandi forsætisráðherra Ungverjalands og leiðtogi stjórnmálaflokksins [[Tisza-flokkurinn|Tisza]]. Magyar varð forsætisráðherra Ungverjalands í kjölfar stórsigurs Tisza í þingkosningum landsins í apríl 2026.

==Æviágrip==
Magyar er fyrrverandi meðlimur í íhaldsflokknum [[Fidesz]], stjórnmálaflokki ungverska forsætisráðherrans [[Viktor Orbán|Viktors Orbán]]. Hann gekk í flokkinn árið 2002, þegar hann var 21 árs, og sagðist á þeim tíma dást að Orbán og [[Frjálslynt lýðræði|frjálslyndum lýðræðissinnum]] sem hefðu barist gegn [[Kommúnismi|kommúnistastjórn]] Ungverjalands á tíma [[Kalda stríðið|kalda stríðsins]]. Í stjórnartíð [[Ungverski sósíalistaflokkurinn|Ungverska sósíalistaflokksins]] á fyrsta áratugi 20. aldar vann Magyar meðal annars ókeypis sem lögmaður við að verja stjórnarandstæðinga sem höfðu verið handteknir í mótmælum gegn ríkisstjórninni.&lt;ref name=vísirkk&gt;{{Vefheimild|titill=Innan­búðar­maðurinn sem lagði Or­bán|url=https://www.visir.is/g/20262868292d/innan-budar-madurinn-sem-lagdi-or-ban|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=13. apríl 2026|höfundur=Kjartan Kjartansson|skoðað=13. apríl 2026}}&lt;/ref&gt;

Eiginkona Magyar frá 2006 til 2023, {{ill|Judit Varga|en|Judit Varga (politician)}}, er einnig stjórnmálakona innan Fidesz. Þau fluttu saman til Brussel árið 2009 þar sem Varga vann sem aðstoðarkona ungversks [[Evrópuþingið|Evrópuþingmanns]]. Magyar sá á þeim tíma um þrjú börn þeirra en var síðar ráðinn til starfa hjá fastanefnd Ungverjalands hjá [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]]. Judit Varga var skipuð dómsmálaráðherra í ríkisstjórn Viktors Orbán árið 2019 og talið er að Magyar hafi gramist að hann hafi ekki hlotið álíka frama innan Fidesz-flokksins. Hjónin skildu árið 2023 og Magyar vísaði meðal annars til pólitísks ágreinings milli þeirra sem ástæðu.&lt;ref name=vísirkk/&gt;

Ári eftir að þau skildu varð Varga að segja af sér vegna hneykslismáls. Málið snerist um staðfestingu Varga á [[náðun]] yfir manni sem hafði hlotið dóm fyrir að þrýsta á börn sem höfðu orðið fyrir kynferðisofbeldi á ríkisreknu barnaheimili að draga ásakanir sínar til baka. [[Katalin Novák]], forseti Ungverjalands, sagði einnig af sér fyrir að hafa náðað manninn.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Forseti Ungverjalands segir af sér|url=https://samstodin.is/2024/02/forseti-ungverjalands-segir-af-ser/|útgefandi=[[Samstöðin]]|dags=11. febrúar 2024|skoðað=11. febrúar 2024|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}&lt;/ref&gt; Eftir afsögn hennar birti Magyar hljóðupptöku af Varga þar sem hún heyrðist tala um að Viktor Orbán hefði haft afskipti af spillingarrannsókn lögreglunnar. Magyar birti færslu á samfélagsmiðlum þar sem hann fordæmdi spillingu í landinu og varð þannig skyndilega þjóðþekktur stjórnmálamaður.&lt;ref name=vísirkk/&gt;

Magyar gekk í kjölfarið í [[Tisza-flokkurinn|Tisza-flokkinn]] og stórefldi hann með aðstoð ungverskra athafna- og áhrifamanna með það að markmiði að losa tök Fidesz á stjórnmálalífi Ungverjalands. Flokkurinn hlaut 29,6 prósent atkvæðanna í {{ill|Evrópuþingskosningar 2024|en|2024 European Parliament election|lt=Evrópuþingskosningunum 2024}}, næstmest fylgi á eftir Fidesz, sem tapaði fylgi.&lt;ref name=vísirkk/&gt; Eftir þetta var í auknum mæli litið á Magyar sem trúverðugan keppinaut Orbáns um forsætisráðherrastólinn og Tisza tók afgerandi forystu í skoðanakönnunum í aðdraganda þingkosninga sem haldnar voru 12. apríl 2026.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kerfissigur Orbans eða ungversk lýðræðisbylting|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-04-11-kerfissigur-orbans-eda-ungversk-lydraedisbylting-472432|útgefandi=[[RÚV]]|dags=11. apríl 2026|höfundur=Bjarni Pétur Jónsson|skoðað=13. apríl 2026}}&lt;/ref&gt; Magyar og Orbán báru hvorn annan þungum sökum í aðdraganda kosninganna, meðal annars um að ganga erinda erlendra ríkja og beita leyniþjónustunni í eigin þágu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Magyar og Orban skiptast á skotum í aðdraganda kosninga|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-04-10-magyar-og-orban-skiptast-a-skotum-i-addraganda-kosninga-472384|útgefandi=[[RÚV]]|dags=10. apríl 2026|höfundur=Björn Malmquist|skoðað=13. apríl 2026}}&lt;/ref&gt; 

Tisza vann afgerandi sigur í kosningunum 12. apríl 2026. Viktor Orbán viðurkenndi ósigur á kosninganótt og sagði niðurstöðuna sára en skýra.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Viktor Orbán viðurkennir ósigur|url=https://www.dv.is/pressan/2026/04/12/viktor-orban-jatar-osigur/|útgefandi=[[DV]]|dags=12. apríl 2026|skoðað=13. apríl 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Orbán játar sig sigraðan| url=https://www.visir.is/g/20262868090d/orban-jatar-sig-sigradan|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=11. apríl 2026|skoðað=12. apríl 2026|höfundur=Agnar Már Másson}}&lt;/ref&gt; Eftir sigurinn sagði Magyar nýtt tímabil hafið í Ungverjalandi og að landið yrði aftur sterkur bandamaður innan [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]] og [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] undir hans stjórn.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=„Verður aftur sterkur bandamaður innan ESB og NATO“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2026/04/13/verdur_aftur_sterkur_bandamadur_innan_esb_og_nato/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=13. apríl 2026 |skoðað=7. maí 2026}}&lt;/ref&gt; Magyar hét því jafnframt að draga þá sem hann sagði hafa arðrænt þjóðina á stjórnarárum Orbáns til ábyrgðar. Hann hvatti ýmsa háttsetta embættismenn til að segja af sér, þar á meðal [[Tamás Sulyok]] forseta.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Svikarar við þjóðina verði dregnir til á­byrgðar|url=https://www.visir.is/g/20262868767d/svikarar-vid-thjodina-verdi-dregnir-til-a-byrgdar|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 14. apríl 2026 |skoðað=7. maí 2026|höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}&lt;/ref&gt; 

Magyar var settur í embætti forsætisráðherra þann 9. maí 2026.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Magyar settur í embætti forsætisráðherra í dag|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-05-09-magyar-settur-i-embaetti-forsaetisradherra-i-dag-474620|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 9. maí 2026 |skoðað= 9. maí 2026 |höfundur=Brynja Dögg Friðriksdóttir}}&lt;/ref&gt; 

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla|
titill=Forsætisráðherra Ungverjalands|
frá= 9. maí 2026|
til= |
fyrir=[[Viktor Orbán]]|
eftir=Enn í embætti
}}
{{Töfluendir}}
{{stubbur|æviágrip|stjórnmál}}
{{f|1981}}
{{DEFAULTSORT:Magyar, Péter}}
[[Flokkur:Evrópuþingmenn]]
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Ungverjalands]]
[[Flokkur:Ungverskir lögfræðingar]]</text>
      <sha1>gjq9gh3no1emlsrti9buash3wqn1xff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jósef frá Nasaret</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192218</id>
    <revision>
      <id>1975951</id>
      <parentid>1974914</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T16:20:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1975951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9940" sha1="sp58lxfrk51lgr2rh4jss1r84pj0iej" xml:space="preserve">[[Mynd:Guido Reni - St Joseph with the Infant Jesus - WGA19304.jpg|thumb|right|Heilagur Jósef heldur á Jesúbarninu á málverki eftir Guido Reni (1635).]]
'''Jósef''' ([[hebreska]]: יוֹסֵף) var, samkvæmt [[Nýja testamentið|nýja testamentinu]], eiginmaður [[María mey|Maríu meyjar]] og fósturfaðir [[Jesús|Jesú Krists]].&lt;ref name=&quot;Matt 1:16&quot;&gt;Biblían. Matteusarguðspjall 1:16 (Netútgáfa Snerpu).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vísindavefurinn|1069|Hvernig getur guð verið pabbi Jesús ef María mey og Jósef fæddu hann?|höfundur= Haukur Már Helgason|dags= 1. nóvember 2000|skoðað=26. júlí 2026}}&lt;/ref&gt; Samkvæmt hefð [[Kristni|kristinnar trúar]] var Jósef ekki kynfaðir Jesú, sem var getinn af [[Heilagur andi|heilögum anda]], en gekk honum þó í föðurstað.&lt;ref&gt;Souvay, Charles. (1910) [http://www.newadvent.org/cathen/08504a.htm &quot;St. Joseph&quot;] ''Catholic Encyclopedia'' VIII. bindi. New York: Robert Appleton Company. Skoðað 26. júlí 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Paul Maier|Maier, Paul]]. ''In the Fullness of Time: a Historian Looks at Christmas, Easter and the Early Church''. Kregel Publications, 1998. bls. 77&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lockyer, Herbert. ''All the Divine Names and Titles in the Bible''. Zondervan, 1988. bls. 68, 254-255&lt;/ref&gt; Jósef er hylltur sem [[dýrlingur]] innan [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]] og [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjunnar]]. Samkvæmt ættarskrá í [[Matteusarguðspjall]]i hét faðir Jósefs Jakob&lt;ref name=&quot;Matt 1:16&quot; /&gt; en samkvæmt [[Lúkasarguðspjall]]i hét hann Elí.&lt;ref&gt;Biblían. Matteusarguðspjall 3:23 (Netútgáfa Snerpu).&lt;/ref&gt; Ekkert kemur fram í [[guðspjöll]]unum um það hvenær og hvar Jósef fæddist eða hvenær hann dó. Aðeins kemur fram að hann hafi búið í [[Nasaret]] í [[Galílea|Galíleu]],&lt;ref&gt;Fyrir fæðingu Jesú (Lúkas 2:4), eftir dauða [[Heródes mikli|Heródesar]] og flóttann til Egyptalands (Matteus 2:23, Lúkas 2:39) og eftir páskaferðina til Jerúsalem þegar Jesús var tólf ára (Lúkas 2:51).&lt;/ref&gt; en hafi einnig dvalið nokkur ár í [[Betlehem]] í [[Júdea|Júdeu]]&lt;ref&gt;Lúkas 2:4, Matteus 2:1-14&lt;/ref&gt; og hafi dvalið í útlegð í Egyptalandi í nokkur ár.&lt;ref&gt;Biblían. Matteusarguðspjall 2:14-22. (Netútgáfa Snerpu).&lt;/ref&gt; 

Í þýðingum á guðspjöllunum er Jósef jafnan sagður hafa verið [[Trésmíði|smiður]] eða [[snikkari]].&lt;ref&gt;Biblían. Matteusarguðspjall 13:55 (Netútgáfa Snerpu).&lt;/ref&gt; Gríska orðið í frumtextanum, ''τεκτων'' hefur nokkuð breiðari merkingu og gæti einnig þýtt að Jósef hafi verið handverksmaður með stein eða járn.&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?hl=en&amp;lr=&amp;id=IZLWU9zvj-4C&amp;oi=fnd&amp;pg=PA1&amp;dq=tekton+joseph&amp;ots=BlPEZlQelK&amp;sig=S7ZPLYOMyBtDmm5MggAbm175s8M#PPA14,M1 Google books]''Joseph, Mary, Jesus'', Lucien Deiss, Liturgical Press, 1996, {{ISBN|0-8146-2255-0}}, 9780814622551&lt;/ref&gt; Lítið er af upplýsingum um Jósef í guðspjöllunum og engar beinar tilvitnanir í hann. Innan kaþólsku kirkjunnar er Jósef talinn [[verndardýrlingur]] verkamanna og á marga [[Dýrlingadagur|dýrlingadaga]]. Hann var einnig lýstur verndardýrlingur og verndari kaþólsku kirkjunnar (ásamt [[Pétur postuli|Pétri postula]]) af [[Píus 9.|Píusi 9.]] [[Páfi|páfa]] árið 1870 og er einnig verndardýrlingur nokkurra landa.

==Jósef í nýja testamentinu==
Jósefs er fyrst getið í [[Matteusarguðspjall]]i og [[Lúkasarguðspjall]]i, sem talin eru hafa verið rituð á árabilinu 80-90. Í báðum guðspjöllunum birtast ættartöl sem rekja ætt Jósefs til [[Davíð konungur|Davíðs konungs]] en guðspjöllunum ber ekki nákvæmlega saman um ætterni Jósefs. Í Matteusarguðspjalli er Jósef sagður afkomandi Davíðs í gegnum konunglegu ættlínuna frá [[Salómon konungur|Salómon konungi]] en í Lúkasarguðspjalli er ætt hans rakin aftur til [[Natan (sonur Davíðs)|Natans]], annars sonar Davíðs og [[Batseba|Batsebu]]. Engin nöfn birtast því í báðum ættartölunum.

Matteus og Lúkas segja einnig hvor sína söguna af því hvernig það kom til að Jesús skyldi fæðast í [[Betlehem]], sem átti samkvæmt hefð að vera fæðingarstaður [[Messías]]ar, þrátt fyrir að Jesús hafi verið frá [[Nasaret]]. Í Matteusarguðspjalli birtist [[engill]] drottins Jósef í draumi og skipar honum að flýja með þungaða konu sína frá Betlehem til Egyptalands til að forðast [[Barnamorðin í Betlehem|barnamorð]] sem [[Heródes mikli|Heródes konungur]] hefur skipað í borginni. Þegar Heródes er látinn segir engillinn Jósef að snúa aftur en ráðleggur honum að forðast [[Heródes Arkelás|son Heródesar]], sem er tekinn við völdum í Júdeu. Jósef fer því með konu sína og barn til Nasaret í [[Galílea|Galíleu]] og sest þar að. Í Matteusarguðspjalli er Jesús því, líkt og [[Móses]], í háska vegna grimms konungs sem ofsækir hann og á, líkt og Móses, (for)föður að nafni [[Jósef (sonur Jakobs)|Jósef]] sem fer til Egyptalands. Líkt og Jósef gamla testamentsins á þessi Jósef föður að nafni Jakob og báða Jósefana dreymir mikilvæga drauma um framtíðina.&lt;ref&gt;Spong, John Shelby. ''[https://archive.org/details/jesusfornonrelig0000spon/page/33 &lt;!-- quote=&quot;Mark never says&quot;. --&gt; Jesus for the non-religious]''. HarperCollins. 2007. {{ISBN|0-06-076207-1}}.&lt;/ref&gt;

Í Lúkasarguðspjalli er Jósef frá upphafi sagður búsettur í Nasaret og Jesús fæðist í Betlehem því Jósef og María verða að fara þangað til að láta skrá sig í manntali. Lúkas minnist ekkert á vitranir Jósefs frá englunum, né á barnamorðin eða flóttann til Egyptalands.

Síðasta skiptið sem Jósef birtist í eigin persónu í guðspjöllunum er í frásögn af heimsókn fjölskyldunnar til musterisins í [[Jerúsalem]] á [[Páskahald gyðinga|páskunum]] þegar Jesús er 12 ára. Frásögnin birtist aðeins í Lúkasarguðspjalli og aldrei er minnst á Jósef eftir þetta.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Saint Joseph: His Life and His Role in the Church Today|first=Louise B.|last= Perrotta|year= 2000 |isbn= 978-0-87973-573-9 |pages= 21, 110–112 |publisher=Our Sunday Visitor Publishing }}&lt;/ref&gt; Í þættinum er áhersla lögð á að Jesús sé meðvitaður um verkefnið sem hann verður að inna af hendi. Hann segir Maríu og Jósef frá „föður sínum“ og á þar við [[Guð]] en þau María skilja hann ekki.&lt;ref&gt;Biblían. Lúkasarguðsjall 2:41–51. (Netútgáfa Snerpu).&lt;/ref&gt;

Ekki er minnst á að Jósef sé viðstaddur [[brúðkaupið í Kana]], þar sem Jesús hefur trúboð sitt, né [[píslun Jesú]] undir lokin. Margir hafa dregið þá ályktun að Jósef hafi látist áður en Jesús hóf störf sín. Ef Jósef hefði verið viðstaddur [[Krossfesting Jesú|krossfestinguna]] hefði verið til þess ætlast samkvæmt hefðum gyðinga að hann tæki við líki Jesú. Þess í stað fær [[Jósef frá Arímaþeu]] umsjón á líkinu og lætur greftra það. Þá er ólíklegt að Jesús hefði falið [[Jóhannes postuli|Jóhannesi postula]] að gæta móður sinnar ef Jósef hefði enn verið á lífi.&lt;ref name=CatholicEncyc&gt;{{Cite encyclopedia|title=St. Joseph|encyclopedia=The Catholic Encyclopedia|publisher=Robert Appleton Company|location=New York|url=https://www.newadvent.org/cathen/08504a.htm|access-date=12 June 2016|last=Souvay|first=Charles|date=1910|volume=8}}&lt;/ref&gt;

Í þremur guðspjallanna birtist frásögn þar sem íbúar Nasaret, heimabæjar Jesú, draga í efa að hann geti verið spámaður því þeir þekkja fjölskyldu hans. Í Markúsarguðspjalli kalla þeir Jesú „son Maríu“ í stað þess að minnast á föður hans. Í Matteusarguðspjalli kalla bæjarbúarnir hann „son smiðsins“ en nefna þó ekki föður hans á nafn.&lt;ref&gt;Biblían. Matteusarguðspjall 13:53–55 (Netútgáfa Snerpu).&lt;/ref&gt; Í Lúkasarguðspjalli segir: „En Jesús var um þrítugt, er hann hóf starf sitt. Var hann, eftir því sem haldið var, sonur Jósefs, sonar Elí.“&lt;ref&gt;Biblían. Lúkasarguðspjall 3:21–38 (Netútgáfa Snerpu).&lt;/ref&gt; Í Lúkasarguðspjalli ber við jákvæðan tón bæjarbúanna gagnvart ætterni Jesú en hjá Markúsi og Matteusi bera viðbrögðin fremur merki um vanþóknun.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Vermès |first=Géza |title=The authentic gospel of Jesus |date=2004 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-191260-8 |location=London |oclc=647043972|pp= 1–37}}&lt;/ref&gt; Þessi frásögn birtist ekki í [[Jóhannesarguðspjall]]i en í svipaðri frásögn segja vantrúa bæjarbúarnir: „Er þetta ekki hann Jesús, sonur Jósefs? Vér þekkjum bæði föður hans og móður. Hvernig getur hann sagt, að hann sé stiginn niður af himni?“&lt;ref&gt;Biblían. Jóhannesarguðspjall 6:42 (Netútgáfa Snerpu).&lt;/ref&gt;

Bréf [[Páll postuli|Páls postula]] eru talin elstu rit kristinna manna sem varðveist hafa.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Satin |first=Alec |date=2 March 2018 |title=What's the Chronological Order of the New Testament Books? |url=https://www.alecsatin.com/whats-the-chronological-order-of-the-new-testament-books/ |access-date=18 July 2024 |website=Comfort for Christians |language=en-us |archive-date=28 desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228213347/https://www.alecsatin.com/whats-the-chronological-order-of-the-new-testament-books/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Í þeim er minnst á móður Jesú (en hún ekki nafngreind) en ekki föður hans. Í Markúsarguðspjalli, sem talið er elsta guðspjallið, er einnig ekki minnst á föður Jesú.&lt;ref name=&quot;oblates&quot;&gt;{{Cite web |title=Joseph in the Gospels of Mark and John |url=https://osjusa.org/st-joseph/scripture/iii-joseph-in-the-gospels-of-mark-and-john/ |access-date=18 July 2024 |website=Oblates of St. Joseph – Holy Spouses Province}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
[[Flokkur:Kristnir dýrlingar]]
[[Flokkur:Persónur í nýja testamentinu]]</text>
      <sha1>sp58lxfrk51lgr2rh4jss1r84pj0iej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gunnar Rósinkranz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192281</id>
    <revision>
      <id>1975989</id>
      <parentid>1975853</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:32:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43833-26</username>
        <id>119367</id>
      </contributor>
      <origin>1975989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22659" sha1="n3f55rzm7gfid09u7daqqk51kyrw1wc" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn            = Gunnar Rósinkranz
| mynd            = Gunnar Rósinkranz.jpg
| myndatexti      = Gunnar Rósinkranz
| fæðingardagur   = {{Fæðingardagur|1941|6|21}}
| fæðingarstaður  = [[Stykkishólmur]], [[Ísland]]i
| dánardagur      = {{Dánardagur og aldur|2026|7|24|1941|6|21}}
| dánarstaður     = [[Seltjarnarnes]], Íslandi
| þjóðerni        = [[Ísland|Íslenskur]]
| starf           = [[Byggingarverkfræði|Byggingarverkfræðingur]] og byggingaverktaki
| menntun         = Technische Hochschule Dresden
| þekktur fyrir   = Uppbyggingu í [[Miðborg Reykjavíkur|miðborg Reykjavíkur]]
}}
'''Gunnar Rósinkranz''' (fæddur [[21. júní]] [[1941]] í [[Stykkishólmur|Stykkishólmi]], dáinn [[24. júlí]] [[2026]])&lt;ref name=&quot;vfi1968&quot;&gt;„Nýir félagar“, ''Tímarit Verkfræðingafélags Íslands'', 53. árgangur 1968, 4.–6. tölublað, bls. 93. [https://timarit.is/page/5468286 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;andlat&quot;&gt;Andlátstilkynning, ''Morgunblaðið''. [https://c.arvakur.is/m2/I_eQ8BkFVkSRoZgAtfCo0X5HqB8=/fit-in/500x0/images/pdf2png/nc_7291443/archive/andlat/pdf/andlat_48372.pdf.png Á mbl.is]&lt;/ref&gt; var íslenskur [[byggingarverkfræði]]ngur og byggingaverktaki. Hann rak byggingarfyrirtækið Gerpi frá árinu 1978 og er einkum þekktur fyrir að reisa íbúðar- og atvinnuhúsnæði á auðum lóðum í [[Miðborg Reykjavíkur|miðborg Reykjavíkur]].

== Uppruni og menntun ==

Gunnar var sonur [[Guðlaugur Rósinkranz|Guðlaugs Rósinkranz]] (1903–1977), fyrsta [[Þjóðleikhúsið|þjóðleikhússtjóra]] Íslands, og Láru Steinholt Rósinkranz (1900–1959). Systur hans voru Jóhanna Rósinkranz (f. 1933) og Bergljót Rósinkranz (1938–2022), og hálfsystkini samfeðra Guðlaug Rósinkranz og Ragnar Rósinkranz.&lt;ref name=&quot;berglj&quot;&gt;Minningargrein um Bergljótu Rósinkranz, ''Morgunblaðið'', 26. maí 2022, bls. 41. [https://timarit.is/page/7669660 Á timarit.is]&lt;/ref&gt; Hann ólst upp á Ásvallagötu í [[Vesturbær Reykjavíkur|Vesturbæ Reykjavíkur]].

Gunnar lauk stúdentsprófi úr stærðfræðideild [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólans í Reykjavík]] árið 1961&lt;ref&gt;„Menntaskólanum sagt upp í gær“, ''Morgunblaðið'', 16. júní 1961, bls. 8. [https://timarit.is/page/1336335 Á timarit.is]&lt;/ref&gt; og hélt sama haust til náms í byggingarverkfræði við Technische Hochschule Dresden í [[Austur-Þýskaland]]i. Hann lauk prófi árið 1967.&lt;ref name=&quot;mbl1993b14&quot;&gt;''Morgunblaðið'', 29. október 1993, Heimili/Fasteignir, bls. B14. [https://timarit.is/page/1794640 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;

== Starfsferill ==

=== Mannvirkjagerð ===

Að námi loknu réðst Gunnar til Verkfræðistofu Theódórs Árnasonar og Guðmundar Magnússonar og starfaði þar í þrjú ár.&lt;ref name=&quot;mbl1993b14&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vfi1968&quot; /&gt; Árið 1971 keypti hann eignarlóðina Hagamel 48 og teiknaði og reisti þar sitt eigið hús.&lt;ref&gt;''Kaupsýslutíðindi'', 1971. [https://timarit.is/page/7839940 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;teikningar&quot;&gt;Skjalasafn Reykjavíkur, aðaluppdrættir og séruppdrættir. [https://skjalasafn.reykjavik.is/fotoweb skjalasafn.reykjavik.is]&lt;/ref&gt; Haustið 1972 hafði hann daglega verkstjórn við lagningu [[Vesturlandsvegur|Vesturlandsvegar]] á kaflanum frá Korpu að Hlégarði, á vegum verktakafyrirtækisins Þórisóss sf. undir stjórn Leifs Hannessonar verkfræðings.&lt;ref&gt;''Tíminn'', 16. október 1972, bls. 20. [https://timarit.is/page/3727702 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Þjóðviljinn]]'', 17. október 1972, bls. 15. [https://timarit.is/page/2833092 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;

Árið 1974 stofnaði Gunnar verkfræðistofuna Vægi ásamt Steindóri Helga Haarde verkfræðingi.&lt;ref name=&quot;fyrirtaekjaskra&quot;&gt;Fyrirtækjaskrá [[Skatturinn|Skattsins]]. [https://www.skatturinn.is/fyrirtaekjaskra/leit/ skatturinn.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;„Húsin í bænum“, ''Morgunblaðið'', 12. mars 2002, bls. 27. [https://timarit.is/page/3435252 Á timarit.is]&lt;/ref&gt; Stofan tók að sér bæði hönnun og verktöku.

Gunnar kom að gerð nokkurra íþróttavalla, þar á meðal að hluta að íþróttavelli [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] við Frostaskjól.&lt;ref name=&quot;mbl1993b14&quot; /&gt; Um miðjan áttunda áratuginn vék Gunnar tímabundið frá störfum á verkfræðistofunni og vann við byggingu [[Kröfluvirkjun]]ar, og kom einnig að framkvæmdum í [[Svartsengi]].

=== Gerpir ===

Árið 1978 stofnaði Gunnar byggingarfyrirtækið Gerpi í samstarfi við Bjarna Sveinsson og var framkvæmdastjóri þess.&lt;ref name=&quot;fyrirtaekjaskra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;minning2026&quot;&gt;Minningargreinar um Gunnar Rósinkranz, ''Morgunblaðið'', 11. ágúst 2026. [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1918156/ Á mbl.is]&lt;/ref&gt;

Gerpir sérhæfði sig í því að reisa hús á auðum lóðum innan grónnar byggðar í miðborg Reykjavíkur. Gunnar lýsti því verki sem vandasömu vegna þrengsla og tillits við nærliggjandi götumynd.&lt;ref&gt;„Byggt upp í auðu skörðin“, ''Morgunblaðið'', 29. október 1993, Heimili/Fasteignir. [https://timarit.is/page/1794627 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mbl1995&quot;&gt;''Morgunblaðið'', 11. júlí 1995, Heimili/Fasteignir, bls. C20. [https://timarit.is/page/1833481 Á timarit.is]&lt;/ref&gt; Sagt var um hann að hann mætti ómögulega sjá auðan blett í miðborginni.&lt;ref name=&quot;vikan&quot;&gt;„Miðbæjarmaðurinn Gunnar Rósinkranz“, ''Vikan'', 1. tölublað 1999, bls. 22–23. [https://timarit.is/page/4542151 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;

Í mörgum verkefnanna vann Gunnar með Guðmundi Kr. Guðmundssyni arkitekt hjá teiknistofunni Arkþingi.&lt;ref name=&quot;posthus&quot;&gt;''Morgunblaðið'', 29. október 1993, Heimili/Fasteignir, bls. B15. [https://timarit.is/page/1794641 Á timarit.is]&lt;/ref&gt; Sjálfur teiknaði hann mörg húsanna og er skráður hönnuður að uppdráttum þeirra í teikningasafni byggingarfulltrúans í Reykjavík.&lt;ref name=&quot;teikningar&quot; /&gt; Hann hafði löggildingu til hönnunar aðaluppdrátta.&lt;ref name=&quot;hms&quot;&gt;„Listi yfir hönnuði“, Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnun. [https://hms.is/fagadilar-i-mannvirkjagerd/starfsleyfi-og-loggildingar/listi-yfir-honnudi hms.is] (skoðað 19. ágúst 2026)&lt;/ref&gt; Hann starfaði einnig utan Reykjavíkur og var skráður aðalhönnuður að atvinnuhúsnæði við Selhellu 11 og 13 í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]].&lt;ref name=&quot;hafnarfj&quot;&gt;Teikningasafn Hafnarfjarðarbæjar. [https://teikningar.hafnarfjordur.is/data/Selhella_11_1.pdf Selhella 11, aðaluppdráttur 22. ágúst 2011] og [https://teikningar.hafnarfjordur.is/data/20131211_Selhella_13.pdf Selhella 13, aðaluppdráttur 29. maí 2013]&lt;/ref&gt;

Þann 15. nóvember 1997 veitti Þróunarfélag Reykjavíkur Gunnari viðurkenningu fyrir framlag hans til þróunar og uppbyggingar miðborgarinnar.&lt;ref name=&quot;mbl1997&quot;&gt;„Verðlaun fyrir uppbyggingu miðborgarinnar“, ''[[Morgunblaðið]]'', 16. nóvember 1997, bls. 8. [https://timarit.is/page/1891761 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Ský'', 6. tölublað 1998, bls. 55. [https://timarit.is/page/7846984 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;

Árið 1998 reisti Gerpir íbúðahótel að Klapparstíg 35A sem opnað var 17. maí það ár undir nafninu Hótel Frón. Gunnar átti hótelið ásamt Bergi syni sínum og Bergljótu systur sinni, sem var hótelstjóri.&lt;ref name=&quot;fron&quot;&gt;„Íbúðahótel með 15 íbúðum í miðborginni“, ''Morgunblaðið'', 17. maí 1998, Ferðalög. [https://timarit.is/page/1905446 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fyrirtaekjaskra&quot; /&gt; Hótelið stækkaði á næstu árum og náði um 2004 einnig yfir Klapparstíg 33 og Laugaveg 22.&lt;ref&gt;''DV'', 21. júní 2004, bls. 14. [https://timarit.is/page/5470514 Á timarit.is]&lt;/ref&gt; Hótelið hefur síðan verið rekið af fjölskyldunni.&lt;ref name=&quot;minning2026&quot; /&gt;

=== Önnur verkefni ===

Hann tók þátt í að endurreisa ferðaskrifstofuna Ferðamiðstöðina hf. ásamt Erni Erlendssyni, sem hann hafði kynnst á námsárunum í Austur-Þýskalandi, og sat í stjórn félagsins á árunum 1982–1988.&lt;ref&gt;„Ferðamiðstöðin tekin til gjaldþrotaskipta“, ''Morgunblaðið'', 15. október 1978, bls. 2. [https://timarit.is/page/1504824 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;„Gjaldþrotaskipti Ferðamiðstöðvarinnar hf.“, ''Dagblaðið'', 19. október 1978, bls. 5. [https://timarit.is/page/3080427 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;orn2018&quot;&gt;Minningargrein Gunnars Rósinkranz um Örn Erlendsson, ''Morgunblaðið'', 4. janúar 2018, bls. 22. [https://timarit.is/page/6964233 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Tíminn'', 18. mars 1982. [https://timarit.is/page/4012255 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''DV'', 22. júlí 1988. [https://timarit.is/page/2546829 Á timarit.is]&lt;/ref&gt; Á níunda áratugnum tók hann þátt í uppbyggingu meðferðarheimilisins Von Veritas á [[Lálandi]] í [[Danmörk]]u.&lt;ref&gt;''Morgunblaðið'', 9. september 1986. [https://timarit.is/page/1639775 Á timarit.is]&lt;/ref&gt; Árið 1991 kom hann að verkefni um þróun fiskvinnsluvélar sem bæði blóðgar og slægir þorsk, sem unnið var með stuðningi bandarískra fjárfesta.&lt;ref&gt;''Alþýðublaðið'', 14. júní 1991. [https://timarit.is/page/3339652 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Morgunblaðið'', 3. júlí 1991. [https://timarit.is/page/1746550 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;

== Einkahagir og áhugamál ==

Gunnar var tvíkvæntur. Fyrri kona hans var Siegrid Töpfer frá [[Meissen]] í [[Austur-Þýskaland]]i, sem hann kynntist á námsárum sínum og gekk hér á landi undir nafninu Kristín Rósinkranz, og eignuðust þau tvö börn, Berg og Láru.&lt;ref name=&quot;vfi1968&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;andlat&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;christine&quot;&gt;„Verslunin Christine opnuð við Pósthússtræti“, ''Morgunblaðið'', 6. desember 1984, bls. 52. [https://timarit.is/page/1602133 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;indaelt167&quot;&gt;Guðlaugur Rósinkranz, ''Allt var það indælt stríð'', Örn og Örlygur 1977, bls. 167.&lt;/ref&gt; Síðari kona hans var Rósa Helgadóttir og eignuðust þau soninn Hauk; þau skildu.&lt;ref name=&quot;andlat&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;fron&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;helgi2010&quot;&gt;Minningargrein Gunnars Rósinkranz um Helga G. Ingimundarson, ''Morgunblaðið'', 14. apríl 2010, bls. 23. [https://timarit.is/page/5319718 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;minning2026&quot; /&gt;

Hann stundaði [[bridds]], [[pílukast]] og laxveiði.&lt;ref&gt;''Veiðimaðurinn'', 131. tölublað 1989. [https://timarit.is/page/7791452 Á timarit.is]&lt;/ref&gt; Árið 1996 varð hann Íslandsmeistari öldunga í pílukasti.&lt;ref&gt;''Morgunblaðið'', 14. maí 1996, Íþróttir, bls. B6. [https://timarit.is/page/1853843 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Íþróttablaðið'', 1. tölublað 1997, bls. 62. [https://timarit.is/page/7276342 Á timarit.is]&lt;/ref&gt; Hann var í hópi skólafélaga úr Menntaskólanum í Reykjavík sem hittust reglulega yfir hádegisverði um áratuga skeið.&lt;ref&gt;Steinþór Guðbjartsson, „Skólafélagar saman á matstöðum í 40 ár“, ''Morgunblaðið'', 23. apríl 2021, bls. 32. [https://timarit.is/page/7515259 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;

== Verk ==

=== Verkfræðistofan Vægi ===

* '''Færeyska sjómannaheimilið''' við Brautarholt í Reykjavík (1976) — burðarvirkja- og lagnateikningar, unnar ásamt Rafteikningu sf. Húsið hönnuðu Ormar Þór Guðmundsson og Örnólfur Hall á Arkitektastofunni sf.&lt;ref&gt;''Sjómannablaðið Víkingur'', 2. tölublað 1976, bls. 88. [https://timarit.is/page/4241353 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;
* '''Frjálsíþróttavöllurinn í [[Laugardalur|Laugardal]]''' (1977) — Vægi var aðalverktaki að vellinum, framkvæmd sem áætlað var að kostaði 80–100 milljónir króna fullbúin.&lt;ref&gt;''Morgunblaðið'', 25. október 1977, bls. 26. [https://timarit.is/page/1491901 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;
* '''Kvikmyndaverið Kot''', Skipholti 31 (1978) — burðarþols- og loftræstiteikningar að samvinnuhúsi sextán kvikmyndagerðarmanna, 5.639 rúmmetrar. Arkitektar voru Ormar Þór Guðmundsson og Örnólfur Hall, og var húsið samþykkt í byggingarnefnd 11. mars 1976. Heimildin nefnir Gunnar og Steindór Haarde með nafni fremur en stofuna.&lt;ref&gt;„Enginn kotbúskapur í Koti“, ''Dagblaðið'', 14. ágúst 1978, bls. 2. [https://timarit.is/page/3078868 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;
* '''Hafnarstræti 7 / Tryggvagata 26''' (1979–1983) — verslunar- og skrifstofuhús, um 2.900 m²: 719 m² kjallari með bílageymslu, 638 m² verslunarhæð og sex 260 m² einingar á 2.–4. hæð. Vægi annaðist verkfræðivinnuna og hafði umsjón með útleigu; Steindór Haarde vann að undirbúningi framkvæmdarinnar og húsið var í byggingu haustið 1980. Arkitekt var Vatnar Viðarsson.&lt;ref&gt;''Morgunblaðið'', 31. maí 1979, bls. 29. [https://timarit.is/page/1513791 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;„Til leigu í miðbænum“, ''Morgunblaðið'', 12. október 1980, bls. 7. [https://timarit.is/page/1532322 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;

Listinn er ekki tæmandi og Vægi kann að hafa sinnt fleiri verkefnum.

=== Byggingar á vegum Gerpis ===

* '''Pósthússtræti 13''' (1984) — við hlið [[Hótel Borg|Hótel Borgar]]; arkitekt Guðmundur Kr. Guðmundsson.&lt;ref name=&quot;bnf58&quot;&gt;Afgreiðsla byggingarfulltrúa, 58. fundur, 10. mars 1998. Gunnar Rósinkranz skráður umsækjandi að breytingu á innra fyrirkomulagi hússins. [https://gamli.rvk.is/vefur/owa/edutils.parse_page?nafn=BNF20058 Fundargerð á vef Reykjavíkurborgar]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;posthus&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mbl1995&quot; /&gt;
* '''Hafnarstræti 20''' við [[Lækjartorg]] (1985) — fjórða hæð, 429,5 m², reist ásamt Kristjáni Knútssyni. Arkitekt var Bjarni Marteinsson. Gunnar sagði síðar að Örn Erlendsson hefði stutt hann við bygginguna og að þeir hefðu haft skrifstofur sínar í húsinu árum saman.&lt;ref name=&quot;orn2018&quot; /&gt;&lt;ref&gt;''[[NT (dagblað)|NT]]'', 10. ágúst 1985, bls. 11. [https://timarit.is/page/3598268 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;
* '''Snorrabraut 27 og 29''' og Laugavegur 101 (1985–1987) — verslunar- og skrifstofuhúsnæði á horni Laugavegar og Snorrabrautar. Uppdrættir Magnúsar Skúlasonar og Sigurðar Inga Ólafssonar voru samþykktir haustið 1985.&lt;ref name=&quot;teikningar&quot; /&gt;&lt;ref&gt;''Morgunblaðið'', 13. apríl 1985, bls. 11. [https://timarit.is/page/1609765 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mbl1997&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mbl1995&quot; /&gt;
* '''Garðastræti 9 og Mjóstræti 2B''' í [[Grjótaþorp]]i (1986–1987) — hús sem snýr að Garðastræti og annað á baklóðinni, byggt í samvinnu við Ásgeir Bjarnason. Uppdrættir að Mjóstræti 2B frá júní 1987 vísa til Garðastrætis 9 sem sama verks; arkitekt var Halldór Gíslason.&lt;ref&gt;„Jörðin gleypir bílana“, ''Þjóðviljinn'', 23. ágúst 1986, bls. 2. [https://timarit.is/page/2905479 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Helgarpósturinn]]'', 17. júní 1987. [https://timarit.is/page/986901 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;teikningar&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mbl1995&quot; /&gt;
* '''Grundarstígur 23''' (1987–1988) — fjölbýlishús; íbúðir seldar tilbúnar undir tréverk snemma árs 1988. Arkitekt var Ólafur Sigurðsson, samstarfsmaður Guðmundar Kr. Guðmundssonar.&lt;ref&gt;''Morgunblaðið'', 21. febrúar 1988, bls. 17. [https://timarit.is/page/1675159 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;teikningar&quot; /&gt;
* '''Grettisgata 12''' (1988) — fjölbýlishús.&lt;ref name=&quot;fasteignaskra&quot;&gt;Fasteignaskrá, sjá [https://fastinn.is fastinn.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260319164807/https://fastinn.is/ |date=2026-03-19 }}&lt;/ref&gt;
* '''Bergstaðastræti 8''' (1990–1991) — fjögurra hæða hús reist eftir að eldra timburhús á lóðinni var flutt í [[Skerjafjörður|Skerjafjörð]] haustið 1989. Arkitekt var Guðmundur Kr. Guðmundsson.&lt;ref&gt;''Morgunblaðið'', 26. október 1989, bls. 4. [https://timarit.is/page/1711578 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;teikningar&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mbl1995&quot; /&gt;
* '''Reykjavíkurvegur 48–50''' í [[Skerjafjörður|Skerjafirði]] (1990) — þriggja herbergja íbúðir, 88,75–112,77 m², afhentar 1989–1990.&lt;ref&gt;''Morgunblaðið'', 21. maí 1989, Heimili/Fasteignir, bls. B20. [https://timarit.is/page/1703346 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;
* '''Laugavegur 146''' (1992–1993) — fjögurra hæða fjölbýlishús með kjallara og bílageymslu, um 900 m². Uppdrættir Sigurðar Hallgrímssonar voru samþykktir sumarið 1992.&lt;ref&gt;''[[Pressan]]'', 6. febrúar 1992, bls. 47. [https://timarit.is/page/3535790 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;teikningar&quot; /&gt;
* '''Skólavörðustígur 10''' (1994) — fjórar hæðir og kjallari á horni Bergstaðastrætis, reist í stað Bergshúss. Arkitekt var Guðmundur Kr. Guðmundsson.&lt;ref name=&quot;mbl1993b14&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;teikningar&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mbl1995&quot; /&gt;
* '''Skólavörðustígur 16A''' (1995) — fimm hæðir með átta íbúðum og verslunarhæð; arkitekt Guðmundur Kr. Guðmundsson.&lt;ref name=&quot;mbl1995&quot; /&gt;
* '''Klapparstígur 35''' (1996) — fjórar hæðir með bílageymslu, verslunarrými og átta íbúðum; arkitekt Guðmundur Kr. Guðmundsson.&lt;ref&gt;''Morgunblaðið'', 5. janúar 1996, Heimili/Fasteignir, bls. D2. [https://timarit.is/page/1845311 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;teikningar&quot; /&gt;
* '''Klapparstígur 35A''' (1997–1998) — íbúðahótel með fimmtán íbúðum, síðar Hótel Frón; arkitekt Guðmundur Kr. Guðmundsson.&lt;ref name=&quot;bnf51&quot;&gt;Afgreiðsla byggingarfulltrúa, 51. fundur, 9. desember 1997. Gerpir ehf. skráður umsækjandi. [https://gamli.rvk.is/vefur/owa/edutils.parse_page?nafn=BNF20051 Fundargerð á vef Reykjavíkurborgar]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Morgunblaðið'', 29. apríl 1997, Heimili/Fasteignir, bls. C2. [https://timarit.is/page/1877743 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fron&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;teikningar&quot; /&gt;
* '''Kaplaskjólsvegur 73–79''' (1998) — raðhús, um 182 m² hvert. Aðaluppdrættir Bjarna Marteinssonar arkitekts voru samþykktir 11. september 1997 og breytingar á þeim 1998.&lt;ref name=&quot;bnf59&quot;&gt;Afgreiðsla byggingarfulltrúa, 59. fundur, 24. mars 1998. Gerpir ehf. skráður umsækjandi. [https://gamli.rvk.is/vefur/owa/edutils.parse_page?nafn=BNF20059 Fundargerð á vef Reykjavíkurborgar]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fasteignaskra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;teikningar&quot; /&gt;
* '''Sóltún 26''' (2000) — steinsteypt skrifstofuhús þar sem hver hæð er um 530 m². Arkitekt var Bjarni Marteinsson. Frjálsi fjárfestingarbankinn flutti höfuðstöðvar sínar þangað sumarið 2000.&lt;ref name=&quot;bnf173&quot;&gt;Afgreiðsla byggingarfulltrúa, 173. fundur, 2. október 2001. Gerpir ehf. skráður umsækjandi. [https://gamli.rvk.is/vefur/owa/edutils.parse_page?nafn=BNF20173 Fundargerð á vef Reykjavíkurborgar]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;teikningar&quot; /&gt;&lt;ref&gt;''Morgunblaðið'', 4. júní 2000, bls. 19. [https://timarit.is/page/1969596 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Morgunblaðið'', 6. nóvember 2001, Morgunblaðið C, bls. 23. [https://timarit.is/page/3426212 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;
* '''Langholtsvegur 115''' og '''Drekavogur 4''' (2001–2004) — Gerpir keypti skrifstofulóð við Langholtsveg árið 2001 og fékk landnotkun hennar breytt: skipulags- og byggingarnefnd samþykkti í ágúst 2001 að unnin yrði tillaga að deiliskipulagi þar sem hluti athafnasvæðisins breyttist í íbúðasvæði,&lt;ref name=&quot;sbf39&quot;&gt;Skipulags- og byggingarnefnd, 39. fundur, 15. ágúst 2001. [https://gamli.rvk.is/vefur/owa/edutils.parse_page@nafn=SBF10039.html Fundargerð á vef Reykjavíkurborgar]&lt;/ref&gt; og deiliskipulagið ásamt breytingu á aðalskipulagi var samþykkt 30. janúar 2002 og vísað til borgarráðs.&lt;ref name=&quot;sbf60&quot;&gt;Skipulags- og byggingarnefnd, 60. fundur, 30. janúar 2002. Hönnuður Arkþing ehf. [https://gamli.rvk.is/vefur/owa/edutils.parse_page@nafn=SBF10060.html Fundargerð á vef Reykjavíkurborgar]&lt;/ref&gt; Eldra skrifstofuhúsnæði var breytt í fjölbýlishús með fjórum íbúðum og lóðinni skipt. Á bakhlutanum, með aðkomu frá Drekavogi, risu þrjú íbúðarhús með 23 leiguíbúðum í tengslum við átak [[Íbúðalánasjóður|Íbúðalánasjóðs]] um leiguíbúðir. Arkitektar að Drekavogi voru Ólafur Sigurðsson og Guðmundur Kr. Guðmundsson.&lt;ref name=&quot;bnf196&quot;&gt;Afgreiðsla byggingarfulltrúa, 196. fundur, 26. mars 2002. Gerpir ehf. skráður umsækjandi. [https://gamli.rvk.is/vefur/owa/edutils.parse_page?nafn=BNF20196 Fundargerð á vef Reykjavíkurborgar]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;teikningar&quot; /&gt;&lt;ref&gt;''Morgunblaðið'', 17. desember 2002. [https://timarit.is/page/3459945 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bnf179&quot;&gt;Afgreiðsla byggingarfulltrúa, 179. fundur, 13. nóvember 2001. Gerpir ehf. skráður umsækjandi. [https://gamli.rvk.is/vefur/owa/edutils.parse_page?nafn=BNF20179 Fundargerð á vef Reykjavíkurborgar]&lt;/ref&gt;
* '''Leirubakki 34–36''' (2002–2004) — verslunarmiðstöð í [[Breiðholt]]i breytt í íbúðir; átján íbúðir reistar ofan á verslunarhúsnæðið. Gunnar var sjálfur hönnuður uppdráttanna, sem eru 24 talsins frá árunum 2002–2004.&lt;ref&gt;''Morgunblaðið'', 21. ágúst 2002, bls. 12. [https://timarit.is/page/3451237 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;teikningar&quot; /&gt;
* '''Laugavegur 22A''' (2003) — íbúðir og hótel. Gunnar var hönnuður byggingarinnar í samvinnu við teiknistofuna Arkþing.&lt;ref name=&quot;bnf246&quot;&gt;Afgreiðsla byggingarfulltrúa, 246. fundur, 15. apríl 2003. Gerpir ehf. skráður umsækjandi. [https://gamli.rvk.is/vefur/owa/edutils.parse_page?nafn=BNF20246 Fundargerð á vef Reykjavíkurborgar]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;„Íbúðir og hótel verði á Laugavegi 22A“, ''Morgunblaðið'', 25. febrúar 2003, bls. 18. [https://timarit.is/page/3464742 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;
* '''Hafnarbraut 11''' á [[Kársnes]]i í [[Kópavogur|Kópavogi]] (2009) — atvinnuhúsnæði breytt í atvinnu- og íbúðarhúsnæði með 19 íbúðum. Bæjarráð Kópavogs samþykkti breytt deiliskipulag lóðarinnar í desember 2004, og uppdrættir Kristins Ragnarssonar arkitekts eru dagsettir 30. nóvember sama ár.&lt;ref name=&quot;kopteikn&quot;&gt;Teikningasafn byggingarfulltrúa Kópavogs. [https://gagnasja.kopavogur.is/Teikningar/kop_251105_124.pdf Skráningartafla, Hafnarbraut 11, 30. nóvember 2004]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Fréttablaðið]]'', 27. janúar 2005, bls. 53. [https://timarit.is/page/3752840 Á timarit.is]&lt;/ref&gt;

Listinn er ekki tæmandi og Gerpir kann að hafa sinnt fleiri verkefnum. Ártöl þeirra bygginga sem ekki er vísað til heimildar um eru samkvæmt verkefnaskrá Gunnars sjálfs.

== Heimildir ==

&lt;references /&gt;

== Tenglar ==

* [https://timarit.is/page/4542151 „Miðbæjarmaðurinn Gunnar Rósinkranz“], viðtal í ''Vikunni'', 1. tölublað 1999
* [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1918156/ Minningargreinar um Gunnar Rósinkranz], ''Morgunblaðið'' 11. ágúst 2026
* [https://skjalasafn.reykjavik.is/fotoweb Teikningasafn byggingarfulltrúans í Reykjavík]

[[Flokkur:Íslenskir verkfræðingar]]
[[Flokkur:Íslenskir athafnamenn]]
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1941]]
[[Flokkur:Fólk dáið árið 2026]]</text>
      <sha1>n3f55rzm7gfid09u7daqqk51kyrw1wc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1. deild kvenna í knattspyrnu 2007</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192473</id>
    <revision>
      <id>1975985</id>
      <parentid>1975834</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:10:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nipas2</username>
        <id>54688</id>
      </contributor>
      <comment>This wasn't Sigurður &quot;Valur&quot; Sveinsson and wasnt born in 1959</comment>
      <origin>1975985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17480" sha1="k9h12rgsrfvy7g2z9e87txprupb8t3h" xml:space="preserve">{{Íþróttadeild 
| nafn = 1. deild kvenna 2007
| mynd = 
| ár =  '''2007'''
| Meistarar =  '''{{Lið HK/Víkingur}}'''
| upp um deild =  '''{{Lið HK/Víkingur}}'''&lt;br&gt;'''{{Lið Afturelding}}'''
| spilaðir leikir = 103
| mörk skoruð =  523 (5.08 m/leik)
| markahæstur =  '''26 mörk'''&lt;br&gt;[[Karen Sturludóttir]] ({{Lið Völsungur}})
| haldið hreinu =  
| stærsti heimasigur =  
| stærsti útisigur =  
| tímabil =  [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2006|2006]] - [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]
|}}
Leikar í '''1. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 26. sinn árið '''2007'''.

{{clear}}
== A riðill ==
=== Liðin ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=180| Lið
!width=100| Bær
!width=220| Leikvangur
!width=540| Þjálfari
!width=240| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Afturelding}}
| [[Mosfellsbær]]
| [[Varmárvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|Gareth O'Sullivan
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið BÍ/Bolungarvík}}
| [[Ísafjarðarbær]]/[[Bolungarvík]]
| [[Torfnesvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Sigþór Snorrason]]
|  8. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið FH}}
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Orri Þórðarson]] og [[Silja Þórðardóttir]]
| 8. s. [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2006|Landsbankad.]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Ungmennafélag Grindavíkur|G]][[Reynir Sandgerði|R]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]]
| [[Grindavík]], [[Sandgerði]], [[Garði]]
| [[Grindavíkurvöllur]], [[Sparisjóðsvöllurinn]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Haraldur Sigfús Magnússon]]
| 6. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Haukar}}
| [[Hafnarfjörður]]
| [[Ásvellir]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Gunnar Svavarsson]], [[Elfar Grétarsson]]
| 3. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið HK/Víkingur}}
| [[Reykjavík]]
| [[Fagrilundur]], [[Kópavogsvöllur]], [[Víkingsvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Sigurður Víðisson]]
| 5. sæti 
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Leiknir R.}}
| [[Reykjavík]]
| [[Leiknisvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Kjartan Örn Þórðarson]], [[Sigurður Víðisson]]
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Þróttur R.}}
| [[Reykjavík]]
| [[Valbjarnarvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Kristrún Lilja Daðadóttir]]
| 4. sæti 
|}

=== Staðan í deildinni ===
==== Stigatafla ====
''Staðan fyrir 14. umferð, ''19. ágúst 2007''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=1. deild kvenna 2007 A riðill|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=188564&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=14|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=17. ágúst 2026}}&lt;/ref&gt;
{|  class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30|Sæti
!width=40|
!style=&quot;max-width:80px&quot;|Félag
!width=30|L
!width=30|U
!width=30|J
!width=30|T
!width=30|Sk
!width=30|Fe
!width=30|Mm
!width=30|Stig
!style=&quot;max-width:300px&quot;|Athugasemdir
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|1||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|HK/Víkingur|1}}&quot;| ||'''{{Lið HK/Víkingur}}'''
||14||11||3||0||59||6||53||'''36'''
|align=&quot;center&quot; rowspan=2|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2007#Úrslitakeppnin|Úrslitakeppnin]]'''
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|2||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Afturelding|1}}&quot;| ||'''{{Lið Afturelding}}'''
||14||11||2||1||68||17||51||'''35'''
|-
|3||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Þróttur_R.|1}}&quot;| ||{{Lið Þróttur_R.}}
||14||10||0||4||53||18||35||'''30'''
|-
|4||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}&quot;| ||{{Lið Haukar}}
||14||7||0||7||32||33||-1||'''21'''
|-
|5||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|FH|1}}&quot;| ||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]
||14||5||2||7||30||33||-3||'''17'''
|-
|6|| ||[[Ungmennafélag Grindavíkur|G]][[Reynir Sandgerði|R]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]]
||14||6||0||8||35||49||-14||'''12'''
|-
|7||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Leiknir R.|1}}&quot;| ||{{Lið Leiknir R.}}
||14||1||1||12||18||55||-37||'''4'''
|-
|8||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|BÍ/Bolungarvík|1}}&quot;| ||{{Lið BÍ/Bolungarvík}}
||14||1||0||13||10||94||-84||'''3'''
|}
&lt;small&gt; ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''.&lt;/small&gt;

==== Töfluyfirlit ====
{| align=&quot;center&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
!align=&quot;left&quot;|A riðill!!Aft!!BÍB!!&amp;nbsp;FH&amp;nbsp;!!GRV!!Hau!!HKV!!Lei!!Þró
|- |list2 =
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Afturelding}}
||'''XXX'''||12-0||5-1||6-3||10-2||1-1||4-2||4-2
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið BÍ/Bolungarvík}}
||0-8||'''XXX'''||0-5||1-5||1-4||0-6||2-0||0-13
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]
||3-1||4-0||'''XXX'''||0-3||4-5||0-4||4-2||1-2
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Ungmennafélag Grindavíkur|G]][[Reynir Sandgerði|R]][[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|V]]
||1-8||5-2||1-3||'''XXX'''||2-0||0-3||4-1||1-4
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Haukar}}
||1-2||3-2||4-1||4-2||'''XXX'''||0-1||5-0||0-2
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið HK/Víkingur}}
||1-1||15-0||2-2||10-1||3-1||'''XXX'''||8-0||1-0
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Leiknir R.}}
||1-3||6-2||1-1||3-6||0-3||0-2||'''XXX'''||4-5
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Þróttur_R.}}
||1-3||8-0||3-1||4-1||3-0||0-2||6-0||'''XXX'''
|}

== B riðill ==
=== Liðin ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=180| Lið
!width=100| Bær
!width=220| Leikvangur
!width=540| Þjálfari
!width=240| Staðan [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Hamrarnir}}
| [[Akureyri]]
| [[Boginn]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|Vilhjálmur A. Ingvarsson
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Höttur]] 
| [[Seyðisfjörður]]&lt;br/&gt;[[Egilsstaðir]]
| [[Fjarðabyggðarhöllin]], [[Vilhjálmsvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Björgvin Karl Gunnarsson]]
| 3. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|KFF]]
| [[Fjarðabyggð]]
| [[Eskifjarðarvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Sigurður Sveinsson (þjálfari)|Sigurður Sveinsson]]
|4. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Ungmennafélagið Leiknir|Leiknir F.]]
| [[Fáskrúðsfjörður]]
| [[Fjarðabyggðarhöllin]], [[Búðagrund]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Viðar Jónsson]], [[Friðrik Jensen Karlsson]] (aðs)
| 6. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Sindri}}
| [[Höfn]]
| [[Sindravellir]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|Hajrudin Cardaklija
| 5. sæti
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Tindastóll}}
| [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]]
| [[Sauðárkróksvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Guðjón Örn Jóhannsson]]
| Ný tengsl
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{Lið Völsungur}}
| [[Húsavík]]
| [[Húsavíkurvöllur]]
|style=&quot;text-align: left;&quot;|[[Kristján Bergmann Olgeirsson]]
| Ný tengsl
|}

=== Staðan í deildinni ===
==== Stigatafla ====
''Staðan fyrir 14. umferð, ''19. ágúst 2007''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=1. deild kvenna 2007 B riðill|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=188565&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=14|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=18. ágúst 2026}}&lt;/ref&gt;
{|  class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30|Sæti
!width=40|
!style=&quot;max-width:80px&quot;|Félag
!width=30|L
!widt=30|U
!width=h30|J
!width=30|T
!width=30|Sk
!width=30|Fe
!width=30|Mm
!width=30|Stig
!style=&quot;max-width:300px&quot;|Athugasemdir
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|1||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Völsungur|1}}&quot;| ||'''{{Lið Völsungur}}'''
||12||9||3||0||57||10||47||'''38'''
|align=&quot;center&quot; rowspan=2|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 2006#Úrslitakeppnin|Úrslitakeppnin]]'''
|-style=&quot;background:#D0F0C0;&quot;
|2||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Höttur|1}}&quot;| ||'''{{Lið Höttur}}'''
||12||7||4||1||29||8||21||'''25'''
|-
|3||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Hamrarnir|1}}&quot;| ||[[Hamrarnir]]
||12||6||1||5||30||35||19||'''19'''
|-
|4||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Tindastóll|1}}&quot;| ||{{Lið Tindastóll}}
||12||4||4||4||28||24||4||'''16'''
|-
|5||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Fjarðabyggð|1}}&quot;| ||[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|KFF]]
||12||3||2||7||18||38||-20||'''11'''
|-
|6||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Sindri|1}}&quot;| ||{{Lið Sindri}}
||12||1||5||6||14||33||-19||'''8'''
|-
|7||style=&quot;background:#{{Fótboltalitur|Leiknir|1}}&quot;| ||[[Ungmennafélagið Leiknir|Leiknir F.]]
||12||2||1||9||18||46||-28||'''7'''
|}
&lt;small&gt; ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur''.&lt;/small&gt;

==== Töfluyfirlit ====
{| align=&quot;center&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|-style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
!align=&quot;left&quot;|A riðill!!Ham!!Höt!!KFF!!Lei!!Sin!!Tin!!Völ
|- |list2 =
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Hamrarnir}}
||'''XXX'''||2-7||4-2||4-0||5-1||2-2||0-13
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Höttur]] 
||2-0||'''XXX'''||2-0||3-1||4-0||3-0||1-1
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|KFF]]
||3-1||1-1||'''XXX'''||2-4||2-2||3-2||0-9
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Ungmennafélagið Leiknir|Leiknir F.]]
||1-6||0-4||5-2||'''XXX'''||2-2||0-5||1-4
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Sindri}}
||0-2||2-2||0-2||4-1||'''XXX'''||2-2||0-5
|-! style=&quot;background:#F0F0F0;&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Tindastóll}}
||1-4||0-0||2-1||4-1||5-0||'''XXX'''||2-5
|-
|align=&quot;left&quot;|{{Lið Völsungur}}
||3-0||1-0||6-0||6-2||1-1||3-3||'''XXX'''
|}

== Úrslitakeppnin ==
''2. - 9. september 2007''&lt;ref&gt;{{cite web|title=1. deild kvenna - Úrslitakeppnin 2007|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=188566&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds||website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=18. ágúst 2026}}&lt;/ref&gt;
=== Undanúrslit ===
1. umferð, ''2. september 2007''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=1. deild kvenna - 1. umferð 2007|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=188566&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=1||website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=18. ágúst 2026}}&lt;/ref&gt;
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 2. september 2007&lt;br /&gt;14:00 [[GMT]]  
|lið1= [[Höttur]] 
|úrslit= 3 – 4
|lið2= {{Lið HK/Víkingur}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=587840&amp;banner-tab=report Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Sigríður Björk Þorláksdóttir Baxter|S.B. Þorláksdóttir Baxter]] {{mark|34}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Hugrún Hjálmarsdóttir|H. Hjálmarsdóttir]] (vítaspyrna) {{mark|66}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Elísabet Sara Emilsdóttir|E.S. Emilsdóttir]] {{mark|83}}
|mörk2= &lt;br&gt;[[Karen Sturludóttir|K. Sturludóttir]] {{mark|35}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Ellen Bjarnadóttir|Ellen Bjarnadóttir]] {{mark|47}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Karen Sturludóttir|K. Sturludóttir]] {{mark|56}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Lidija Stojkanovic|L. Stojkanovic]] (vítaspyrna) {{mark|60}}
|leikvangur= [[Vilhjálmsvöllur]]
|áhorfendur= 100
|dómari= [[Hjalti Elís Einarsson]]
|}}
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 2. september 2007&lt;br /&gt;14:00 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Afturelding}}
|úrslit= 2 – 3
|lið2= {{Lið Völsungur}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=679859&amp;banner-tab=report Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Sigríður Þóra Birgisdóttir|S.Þ. Birgisdóttir]] {{mark|2}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Kristín Tryggvadóttir|K. Tryggvadóttir]] {{mark|43}}
|mörk2= &lt;br&gt;[[Hafrún Olgeirsdóttir|H. Olgeirsdóttir]] {{mark|32}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Hafrún Olgeirsdóttir|H. Olgeirsdóttir]] {{mark|48}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Guðlaug Jónsdóttir|G. Jónsdóttir]] {{mark|59}}
|leikvangur= [[Varmárvöllur]]
|áhorfendur= 
|dómari= [[Viðar Helgason]]
|}}

2. umferð, ''9. september 2007''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=1. deild kvenna - 2. umferð 2007|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=188566&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=2||website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=18. ágúst 2026}}&lt;/ref&gt;
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 5. september 2007&lt;br /&gt;16:30 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Völsungur}}
|úrslit= 0 – 3
|lið2= {{Lið Afturelding}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=614736&amp;banner-tab=report Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;
|mörk2= &lt;br&gt;[[Aldís Mjöll Helgadóttir|A.M. Helgadóttir]] {{mark|32}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Ágústa Tryggvadóttir|A. Tryggvadóttir]] ([[sjálfsmark|sm.]]) {{mark|45}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Sophia Andrea Mundy|S.A. Mundy]] {{mark|85}}
|leikvangur= [[Húsavíkurvöllur]]
|áhorfendur= 
|dómari= [[Áskell Þór Gíslason]]
|}}
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 5. september 2007&lt;br /&gt;17:30 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið HK/Víkingur}}
|úrslit= 5 – 1
|lið2= [[Höttur]]
|skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=682760&amp;banner-tab=report Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Karen Sturludóttir|K. Sturludóttir]] {{mark|6}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Rut Bjarnadóttir|R. Bjarnadóttir]] {{mark|30}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Karen Sturludóttir|K. Sturludóttir]] {{mark|40}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Berglind Bjarnadóttir|B. Bjarnadóttir]] {{mark|64}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;[[Karen Sturludóttir|K. Sturludóttir]] {{mark|71}}
|mörk2= &lt;br&gt;[[Alexandra Sveinsdóttir|A. Sveinsdóttir]] {{mark|75}}
|leikvangur= [[Víkingsvöllur]]
|áhorfendur= 
|dómari= [[Magnús Jón Björgvinsson]]
|}}

=== Úrslit ===
Úrslit ''9. september 2007''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=1. deild kvenna - Úrslit 2007|url=https://www.ksi.is/oll-mot/mot?id=188566&amp;banner-tab=matches-and-results&amp;toggle=rounds&amp;round=3||website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=18. ágúst 2026}}&lt;/ref&gt;
{{Knattspyrnuleikur 
|dagsetning= 9. september 2007&lt;br /&gt;14:00 [[GMT]]  
|lið1= {{Lið Afturelding}}
|úrslit= 1 – 2
|lið2= {{Lið HK/Víkingur}}
|skýrsla= [https://www.ksi.is/leikir-og-urslit/felagslid/leikur?id=679912&amp;banner-tab=report Leikskýrsla] 
|mörk1= &lt;br&gt;[[Danielle Terese Guempel|D.T. Guempel]] {{mark|37}}
|mörk2= &lt;br&gt;[[Berglind Bjarnadóttir|B. Bjarnadóttir]] {{mark|3}}&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;[[Berglind Bjarnadóttir|B. Bjarnadóttir]] (vítaspyrna) {{mark|66}}
|leikvangur= [[Varmárvöllur]]
|áhorfendur= 
|dómari= [[Guðmundur Ársæll Guðmundsson]]
|}}

== Markahæstu leikmenn ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=30|Sæti
!width=340|Nafn
!width=120|Félag
!width=90|Mörk
!width=30|Víti
!width=90|Leikir
|-style=&quot;background:#FFD700;&quot;
| '''1'''
| '''[[Karen Sturludóttir]]'''&lt;ref&gt;{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Karen Sturludóttir HK/Víkingur 2007|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=19823|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=18. ágúst 2026}}&lt;/ref&gt;
| {{Lið HK/Víkingur}}
| 26
|
| 17
|-style=&quot;background:#C0C0C0;&quot;
| '''2'''
| '''[[Hafrún Olgeirsdóttir]]'''&lt;ref&gt;{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Hafrún Olgeirsdóttir Völsungur 2007|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=19823|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=18. ágúst 2026}}&lt;/ref&gt;
| {{Lið Völsungur}}
| 25
| 
| 13
|-style=&quot;background:#CD7F32;&quot;
| '''3'''
| '''[[Samantha Lee Robinson]]'''&lt;ref&gt;{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Samantha Lee Robinson Afturelding 2007|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=39218|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=18. ágúst 2026}}&lt;/ref&gt;
| {{Lið Afturelding}}
| 14
| 
| 16
|-
| '''4'''
| [[Sophia Andrea Mundy]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Sophia Andrea Mundy Afturelding 2007|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=39217|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=18. ágúst 2026}}&lt;/ref&gt;
| {{Lið Afturelding}}
| 14
| 
| 17
|-
| '''5'''
| [[Sara Björk Gunnarsdóttir]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Sara Björk Gunnarsdóttir Haukar 2007|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=39217|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=18. ágúst 2026}}&lt;/ref&gt;
| {{Lið Haukar}}
| 14
| 
| 15
|-
| '''6'''
| [[Ásthildur Margrét Hjaltadóttir]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=1. deild kvenna - leikmenn, Ásthildur Margrét Hjaltadóttir Þróttur R. 2007|url=https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=39217|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=18. ágúst 2026}}&lt;/ref&gt;
| {{Lið Þróttur R.}}
| 12
| 
| 13
|}

{{1. deild kvenna í knattspyrnu}}
{{röð
| listi = [[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]]
| fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2006|1. deild kvenna 2006]]
| eftir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2008|1.&amp;nbsp;deild&amp;nbsp;kvenna&amp;nbsp;2008]]
}}

== Tilvísanir og heimildir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

* {{cite web|url=http://www.icelandfootball.net/ladies-2007.html#W2D|title=Second Level 2007 - 1. deild kvenna)|accessdate=17. ágúst 2026}}
* {{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesi/ijs-wom07.html|title=Second Level 2007 - 1. deild kvenna)|accessdate=17. ágúst 2026}}

{{Knattspyrna á Íslandi 2007}}
[[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]]
[[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]]</text>
      <sha1>k9h12rgsrfvy7g2z9e87txprupb8t3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hjálpum þeim</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192480</id>
    <revision>
      <id>1976002</id>
      <parentid>1975822</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T09:18:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjarki S</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <comment>fært efni</comment>
      <origin>1976002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3618" sha1="5ys0lzqweihu462p6z190pmnkak7xha" xml:space="preserve">'''Hjálpum þeim'''  var lag sem tekið var upp árið 1985 af Íslensku hjálparsveitinni, en hana skipuðu helstu tónlistarmenn þjóðarinnar. Lagið var samið af Axel Einarssyni, [[Jóhann G. Jóhannsson|Jóhanni G. Jóhannsson]] samdi textann, en [[Gunnar Þórðarson]] og [[Eyþór Gunnarsson]] sáu um upptökustjórnina. Allur ágóði af sölu smáskífunnar rann til styrktar bágstöddum í [[Afríka|Afríku]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2024/05/15/hjalpum-theim-annad/|title=Hjálpum þeim [annað] (1985-)|last=J|first=Helgi|date=2024-05-15|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-08-18}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |last=Johann Helgason |title=Íslenska hjálparsveitin - Hjálpum þeim |date=2017-03-15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=FNXFtTFLQGY |access-date=2026-08-18}}&lt;/ref&gt;

==Íslenska hjálparsveitin==
{{heimildir vantar}}
Íslensku hjálparsveitina skipuðu eftirfarandi tónlistarmenn:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2024/05/15/hjalpum-theim-annad-efni-a-plotum/|title=Hjálpum þeim [annað] – Efni á plötum|last=J|first=Helgi|date=2024-05-15|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-08-19}}&lt;/ref&gt; 

* Alma Dögg Jóhannsdóttir - bakraddir. 
* Andrew Watkinson - fiðla. 
* Axel Einarsson - bakraddir. 
* Ásgeir Steingrímsson - trompet. 
* Björgvin Gíslason - gítar og bakraddir. 
* Björgvin Halldórsson - söngur og bakraddir. 
* Björn Thoroddsen - gítar og bakraddir. 
* Bubbi Morthens - söngur. 
* Carmel Russill - selló. 
* Charles Berthon - fiðla. 
* Dagur Hilmarsson - bakraddir. 
* Einar Jónsson - bakraddir. 
* Eiríkur Hauksson - söngur og bakraddir. 
* Ellen Kristjánsdóttir - söngur og bakraddir. 
* Eyþór Gunnarsson - hljómborð og bakraddir. 
* Flosi Einarsson - bakraddir. 
* Friðrik Karlsson - gítar. 
* G. Hjörtur Howser - bakraddir. 
* Guðrún Sigurðardóttir - selló. 
* Gunnar Þórðarson - bakraddir. 
* Gunnlaugur Briem - trommur. 
* Hafsteinn Valgarðsson - bakraddir. 
* Haraldur Þorsteinsson - bakraddir. 
* Helga Möller - söngur og bakraddir. 
* Helgi Björnsson - söngur. 
* Herbert Guðmundsson - söngur og bakraddir. 
* Hildigunnur Halldórsdóttir - fiðla. 
* Hjalti Gunnlaugsson - bakraddir. 
* Ingólfur Sv. Guðjónsson - bakraddir. 
* Ívar Sigurbergsson - bakraddir.
* Jakob R. Valgarðsson - bakraddir. 
* Jenný Ásmundsdóttir - söngur. 
* Jon Kjell Seljeseth - hljómborð. 
* Jóhann G. Jóhannsson söngur og bakraddir. 
* Jóhann Helgason - söngur og bakraddir. 
* Jón Borgar Loftsson - bakraddir. 
* Jón Gústafsson - bakraddir. 
* Jón Þór Gíslason - bakraddir. 
* Kathleen Bearden - fiðla. 
* Kristinn Svavarsson - saxófónn. 
* Kristján Jóhannsson - söngur. 
* Lísa Pálsdóttir - söngur og bakraddir. 
* Magnús Guðmundsson - söngur. 
* Magnús Þór Sigmundsson - söngur og bakraddir. 
* Ólafur Þórarinsson - söngur. 
* Páll Einarsson - selló. 
* Pálmi Gunnarsson - söngur og bakraddir. 
* Pétur Hallgrímsson - bakraddir. 
* Pétur Hjaltested - bakraddir. 
* Pétur Kristjánsson - söngur og bakraddir. 
* Rafn Jónsson - bakraddir. 
* Richard Scobie - söngur og bakraddir. 
* Rúnar Júlíusson - söngur og bakraddir. 
* Rúnar Þórisson - bakraddir. 
* Sigfús Örn Óttarsson - bakraddir. 
* Sigrún Hjálmtýsdóttir - söngur. 
* Sigurður Gröndal - bakraddir. 
* Skúli Sverrisson - bassi. 
* Szymon Kuran - fiðla. 
* Þórður Bogason - bakraddir. 
* Þórhallur Sigurðsson - söngur og bakraddir. 
* Þórhallur Birgisson - fiðla. 
* Þórir Baldursson - píanó.

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:1985]]</text>
      <sha1>5ys0lzqweihu462p6z190pmnkak7xha</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1976003</id>
      <parentid>1976002</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T10:28:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>set listann í töflu</comment>
      <origin>1976003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3645" sha1="ofj0fzfyse6bis4jdso9d5lh20lc85g" xml:space="preserve">'''Hjálpum þeim'''  var lag sem tekið var upp árið 1985 af Íslensku hjálparsveitinni, en hana skipuðu helstu tónlistarmenn þjóðarinnar. Lagið var samið af Axel Einarssyni, [[Jóhann G. Jóhannsson|Jóhanni G. Jóhannsson]] samdi textann, en [[Gunnar Þórðarson]] og [[Eyþór Gunnarsson]] sáu um upptökustjórnina. Allur ágóði af sölu smáskífunnar rann til styrktar bágstöddum í [[Afríka|Afríku]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2024/05/15/hjalpum-theim-annad/|title=Hjálpum þeim [annað] (1985-)|last=J|first=Helgi|date=2024-05-15|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-08-18}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |last=Johann Helgason |title=Íslenska hjálparsveitin - Hjálpum þeim |date=2017-03-15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=FNXFtTFLQGY |access-date=2026-08-18}}&lt;/ref&gt;

==Íslenska hjálparsveitin==
{{heimildir vantar}}
Íslensku hjálparsveitina skipuðu eftirfarandi tónlistarmenn:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2024/05/15/hjalpum-theim-annad-efni-a-plotum/|title=Hjálpum þeim [annað] – Efni á plötum|last=J|first=Helgi|date=2024-05-15|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-08-19}}&lt;/ref&gt; 

{|
|{{Col-2}}
* Alma Dögg Jóhannsdóttir - bakraddir. 
* Andrew Watkinson - fiðla. 
* Axel Einarsson - bakraddir. 
* Ásgeir Steingrímsson - trompet. 
* Björgvin Gíslason - gítar og bakraddir. 
* Björgvin Halldórsson - söngur og bakraddir. 
* Björn Thoroddsen - gítar og bakraddir. 
* Bubbi Morthens - söngur. 
* Carmel Russill - selló. 
* Charles Berthon - fiðla. 
* Dagur Hilmarsson - bakraddir. 
* Einar Jónsson - bakraddir. 
* Eiríkur Hauksson - söngur og bakraddir. 
* Ellen Kristjánsdóttir - söngur og bakraddir. 
* Eyþór Gunnarsson - hljómborð og bakraddir. 
* Flosi Einarsson - bakraddir. 
* Friðrik Karlsson - gítar. 
* G. Hjörtur Howser - bakraddir. 
* Guðrún Sigurðardóttir - selló. 
* Gunnar Þórðarson - bakraddir. 
* Gunnlaugur Briem - trommur. 
* Hafsteinn Valgarðsson - bakraddir. 
* Haraldur Þorsteinsson - bakraddir. 
* Helga Möller - söngur og bakraddir. 
* Helgi Björnsson - söngur. 
* Herbert Guðmundsson - söngur og bakraddir. 
* Hildigunnur Halldórsdóttir - fiðla. 
* Hjalti Gunnlaugsson - bakraddir. 
* Ingólfur Sv. Guðjónsson - bakraddir. 
* Ívar Sigurbergsson - bakraddir.
* Jakob R. Valgarðsson - bakraddir. 
* Jenný Ásmundsdóttir - söngur. 
|{{Col-2}}
* Jon Kjell Seljeseth - hljómborð. 
* Jóhann G. Jóhannsson söngur og bakraddir. 
* Jóhann Helgason - söngur og bakraddir. 
* Jón Borgar Loftsson - bakraddir. 
* Jón Gústafsson - bakraddir. 
* Jón Þór Gíslason - bakraddir. 
* Kathleen Bearden - fiðla. 
* Kristinn Svavarsson - saxófónn. 
* Kristján Jóhannsson - söngur. 
* Lísa Pálsdóttir - söngur og bakraddir. 
* Magnús Guðmundsson - söngur. 
* Magnús Þór Sigmundsson - söngur og bakraddir. 
* Ólafur Þórarinsson - söngur. 
* Páll Einarsson - selló. 
* Pálmi Gunnarsson - söngur og bakraddir. 
* Pétur Hallgrímsson - bakraddir. 
* Pétur Hjaltested - bakraddir. 
* Pétur Kristjánsson - söngur og bakraddir. 
* Rafn Jónsson - bakraddir. 
* Richard Scobie - söngur og bakraddir. 
* Rúnar Júlíusson - söngur og bakraddir. 
* Rúnar Þórisson - bakraddir. 
* Sigfús Örn Óttarsson - bakraddir. 
* Sigrún Hjálmtýsdóttir - söngur. 
* Sigurður Gröndal - bakraddir. 
* Skúli Sverrisson - bassi. 
* Szymon Kuran - fiðla. 
* Þórður Bogason - bakraddir. 
* Þórhallur Sigurðsson - söngur og bakraddir. 
* Þórhallur Birgisson - fiðla. 
* Þórir Baldursson - píanó.
|}
==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:1985]]</text>
      <sha1>ofj0fzfyse6bis4jdso9d5lh20lc85g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1976008</id>
      <parentid>1976003</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T11:15:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>Bæti eitthvað í upplýsingarnar, margar útgáfur og heimildir með.</comment>
      <origin>1976008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6737" sha1="78767803qoxtr6z1i9rmg1ikt77zicn" xml:space="preserve">{{heimildir vantar}}
'''Hjálpum þeim'''  var lag sem tekið var upp árið 1985 af Íslensku hjálparsveitinni, en hana skipuðu helstu tónlistarmenn þjóðarinnar. Lagið var samið af Axel Einarssyni, [[Jóhann G. Jóhannsson|Jóhanni G. Jóhannsson]] samdi textann, en [[Gunnar Þórðarson]] og [[Eyþór Gunnarsson]] sáu um upptökustjórnina. Allur ágóði af sölu smáskífunnar rann til styrktar bágstöddum í [[Afríka|Afríku]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2024/05/15/hjalpum-theim-annad/|title=Hjálpum þeim [annað] (1985-)|last=J|first=Helgi|date=2024-05-15|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-08-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Johann Helgason |title=Íslenska hjálparsveitin - Hjálpum þeim |date=2017-03-15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=FNXFtTFLQGY |access-date=2026-08-18}}&lt;/ref&gt;

Fyrirmynd verkefnisins kom frá Bretlandi og Bandaríkjunum þar sem lagið „Do they know it's christmas“ var sungið undir nafninu Band Aid til styrktar bágstaddra í Eþíópíu sem þurftu að þola hungursneið. Í gegnum árin síðan þá hefur lagið verið endurgert annað slagið í kringum jól og hefur ætíð allur ágóði runnið til góðgerðarmála.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Útgáfur ==

=== 1985 útgáfan ===
Upprunaleg útgáfa lagsins kom út 10. desember 1985 og var sungið af Íslensku hjálparsveitinni, en [[Smáskífa|smáskífan]] innihélt tvær útgáfur af laginu, sungið og ósungið. Um sextíu af vinsælustu tónlistarfólki landsins á þeim tíma komu að verkefninu, flest sem bakraddir í kórnum. Á meðal söngvara voru [[Björgvin Halldórsson]], [[Pétur Kristjánsson]], [[Laddi]], [[Jóhann Helgason]], [[Helga Möller]], [[Helgi Björnsson]], [[Kristján Jóhannsson]], [[Sigrún Hjálmtýsdóttir|Diddú]] og [[Bubbi Morthens]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== 2005 útgáfan ===
Að tilefni 20 ára afmæli lagsins árið 2005 var ákveðið að endurgera það, og tóku margir af vinsælustu söngvurum þjóðarinnar þátt í að syngja það fyrir nýja upptöku. Á meðal söngvara voru [[Páll Óskar]], [[Birgitta Haukdal]], [[Eivør Pálsdóttir]], [[Diddú]], [[Jón Jósep Snæbjörnsson|Jónsi]], [[Selma Björnsdóttir]], [[Stefán Hilmarsson]], [[Gunnar Ólason]] o.fl. Eins og áður þá rann allur ágóði plötunnar til Hjálparstofnunar kirkjunnar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2005/11/17/hjalpum_theim_endurtekid/|titill=Hjálpum þeim endurtekið|útgefandi=Morgunblaðið (mbl.is)|mánuður=17. nóvember|ár=2005|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

=== 2011 útgáfan ===
Gefin var út ensk útgáfa af laginu árið 2011 sem var nefnt „''Help them''“ og var gefið út myndband samhliða útgafu lagsins og var því dreift um allan heim af Act Alliance, alþjóðasamtökum kirkutengdra hjálparstofnana.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/hjalpum-theim-a-ensku|titill=Hjálpum þeim á ensku|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=2. september|ár=2011|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt; 

Það kom einnig út tvöföld plata undir nafninu „''Hjálpum þeim / Help them''“, sem innihélt allar fyrri útgáfur plötunnar, bæði sungið og ósungið frá 1985 og 2005 ásamt nýrri enskri útgafu lagsins. Annar diskurinn var [[Mynddiskur|DVD]] sem innhélt m.a. ýmsis tónlistarmyndbönd af laginu.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;  

=== 2020 útgáfan ===
Um jólin 2020 kom út ný útgafa af laginu, sungið af [[Emmsjé Gauti|Emmsjé Gauta]] og [[Jülevenner]] og var það gefið út á plötunni „Það eru komin jól“.

==Íslenska hjálparsveitin (1985)==
Íslensku hjálparsveitina skipuðu eftirfarandi tónlistarmenn:&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2024/05/15/hjalpum-theim-annad-efni-a-plotum/|title=Hjálpum þeim [annað] – Efni á plötum|last=J|first=Helgi|date=2024-05-15|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-08-19}}&lt;/ref&gt; 

{|
|{{Col-2}}
* Alma Dögg Jóhannsdóttir - bakraddir. 
* Andrew Watkinson - fiðla. 
* Axel Einarsson - bakraddir. 
* Ásgeir Steingrímsson - trompet. 
* Björgvin Gíslason - gítar og bakraddir. 
* Björgvin Halldórsson - söngur og bakraddir. 
* Björn Thoroddsen - gítar og bakraddir. 
* Bubbi Morthens - söngur. 
* Carmel Russill - selló. 
* Charles Berthon - fiðla. 
* Dagur Hilmarsson - bakraddir. 
* Einar Jónsson - bakraddir. 
* Eiríkur Hauksson - söngur og bakraddir. 
* Ellen Kristjánsdóttir - söngur og bakraddir. 
* Eyþór Gunnarsson - hljómborð og bakraddir. 
* Flosi Einarsson - bakraddir. 
* Friðrik Karlsson - gítar. 
* G. Hjörtur Howser - bakraddir. 
* Guðrún Sigurðardóttir - selló. 
* Gunnar Þórðarson - bakraddir. 
* Gunnlaugur Briem - trommur. 
* Hafsteinn Valgarðsson - bakraddir. 
* Haraldur Þorsteinsson - bakraddir. 
* Helga Möller - söngur og bakraddir. 
* Helgi Björnsson - söngur. 
* Herbert Guðmundsson - söngur og bakraddir. 
* Hildigunnur Halldórsdóttir - fiðla. 
* Hjalti Gunnlaugsson - bakraddir. 
* Ingólfur Sv. Guðjónsson - bakraddir. 
* Ívar Sigurbergsson - bakraddir.
* Jakob R. Valgarðsson - bakraddir. 
* Jenný Ásmundsdóttir - söngur. 
|{{Col-2}}
* Jon Kjell Seljeseth - hljómborð. 
* Jóhann G. Jóhannsson söngur og bakraddir. 
* Jóhann Helgason - söngur og bakraddir. 
* Jón Borgar Loftsson - bakraddir. 
* Jón Gústafsson - bakraddir. 
* Jón Þór Gíslason - bakraddir. 
* Kathleen Bearden - fiðla. 
* Kristinn Svavarsson - saxófónn. 
* Kristján Jóhannsson - söngur. 
* Lísa Pálsdóttir - söngur og bakraddir. 
* Magnús Guðmundsson - söngur. 
* Magnús Þór Sigmundsson - söngur og bakraddir. 
* Ólafur Þórarinsson - söngur. 
* Páll Einarsson - selló. 
* Pálmi Gunnarsson - söngur og bakraddir. 
* Pétur Hallgrímsson - bakraddir. 
* Pétur Hjaltested - bakraddir. 
* Pétur Kristjánsson - söngur og bakraddir. 
* Rafn Jónsson - bakraddir. 
* Richard Scobie - söngur og bakraddir. 
* Rúnar Júlíusson - söngur og bakraddir. 
* Rúnar Þórisson - bakraddir. 
* Sigfús Örn Óttarsson - bakraddir. 
* Sigrún Hjálmtýsdóttir - söngur. 
* Sigurður Gröndal - bakraddir. 
* Skúli Sverrisson - bassi. 
* Szymon Kuran - fiðla. 
* Þórður Bogason - bakraddir. 
* Þórhallur Sigurðsson - söngur og bakraddir. 
* Þórhallur Birgisson - fiðla. 
* Þórir Baldursson - píanó.
|}
==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

== Tenglar ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=FNXFtTFLQGY Íslenska hjálparsvetin - Hjálpum þeim (youtube)]. Tónlistarmyndbandið fyrir lagið 1986.
* [https://www.youtube.com/watch?v=Al2NwAqTp7o Help them (youtube)]. Tónlistarmyndbandið fyrir enska útgáfu 2011.

[[Flokkur:1985]]</text>
      <sha1>78767803qoxtr6z1i9rmg1ikt77zicn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1976009</id>
      <parentid>1976008</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T11:17:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>stafs.villa</comment>
      <origin>1976009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6736" sha1="o7fbixaazo1a6985rl4cv7rpowczyc8" xml:space="preserve">{{heimildir vantar}}
'''Hjálpum þeim'''  var lag sem tekið var upp árið 1985 af Íslensku hjálparsveitinni, en hana skipuðu helstu tónlistarmenn þjóðarinnar. Lagið var samið af Axel Einarssyni, [[Jóhann G. Jóhannsson|Jóhanni G. Jóhannsson]] samdi textann, en [[Gunnar Þórðarson]] og [[Eyþór Gunnarsson]] sáu um upptökustjórnina. Allur ágóði af sölu smáskífunnar rann til styrktar bágstöddum í [[Afríka|Afríku]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2024/05/15/hjalpum-theim-annad/|title=Hjálpum þeim [annað] (1985-)|last=J|first=Helgi|date=2024-05-15|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-08-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Johann Helgason |title=Íslenska hjálparsveitin - Hjálpum þeim |date=2017-03-15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=FNXFtTFLQGY |access-date=2026-08-18}}&lt;/ref&gt;

Fyrirmynd verkefnisins kom frá Bretlandi og Bandaríkjunum þar sem lagið „Do they know it's christmas“ var sungið undir nafninu Band Aid til styrktar bágstaddra í Eþíópíu sem þurftu að þola hungursneið. Í gegnum árin síðan þá hefur lagið verið endurgert annað slagið í kringum jól og hefur ætíð allur ágóði runnið til góðgerðarmála.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Útgáfur ==

=== 1985 útgáfan ===
Upprunaleg útgáfa lagsins kom út 10. desember 1985 og var sungið af Íslensku hjálparsveitinni, en [[Smáskífa|smáskífan]] innihélt tvær útgáfur af laginu, sungið og ósungið. Um sextíu af vinsælustu tónlistarfólki landsins á þeim tíma komu að verkefninu, flest sem bakraddir í kórnum. Á meðal söngvara voru [[Björgvin Halldórsson]], [[Pétur Kristjánsson]], [[Laddi]], [[Jóhann Helgason]], [[Helga Möller]], [[Helgi Björnsson]], [[Kristján Jóhannsson]], [[Sigrún Hjálmtýsdóttir|Diddú]] og [[Bubbi Morthens]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== 2005 útgáfan ===
Að tilefni 20 ára afmæli lagsins árið 2005 var ákveðið að endurgera það, og tóku margir af vinsælustu söngvurum þjóðarinnar þátt í að syngja það fyrir nýja upptöku. Á meðal söngvara voru [[Páll Óskar]], [[Birgitta Haukdal]], [[Eivør Pálsdóttir]], [[Diddú]], [[Jón Jósep Snæbjörnsson|Jónsi]], [[Selma Björnsdóttir]], [[Stefán Hilmarsson]], [[Gunnar Ólason]] o.fl. Eins og áður þá rann allur ágóði plötunnar til Hjálparstofnunar kirkjunnar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2005/11/17/hjalpum_theim_endurtekid/|titill=Hjálpum þeim endurtekið|útgefandi=Morgunblaðið (mbl.is)|mánuður=17. nóvember|ár=2005|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

=== 2011 útgáfan ===
Gefin var út ensk útgáfa af laginu árið 2011 sem var nefnt „''Help them''“ og var gefið út myndband samhliða útgafu lagsins og var því dreift um allan heim af Act Alliance, alþjóðasamtökum kirkutengdra hjálparstofnana.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/hjalpum-theim-a-ensku|titill=Hjálpum þeim á ensku|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=2. september|ár=2011|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt; 

Það kom einnig út tvöföld plata undir nafninu „''Hjálpum þeim / Help them''“, sem innihélt allar fyrri útgáfur plötunnar, bæði sungið og ósungið frá 1985 og 2005 ásamt nýrri enskri útgafu lagsins. Annar diskurinn var [[Mynddiskur|DVD]] sem innhélt m.a. ýmis tónlistarmyndbönd af laginu.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;  

=== 2020 útgáfan ===
Um jólin 2020 kom út ný útgafa af laginu, sungið af [[Emmsjé Gauti|Emmsjé Gauta]] og [[Jülevenner]] og var það gefið út á plötunni „Það eru komin jól“.

==Íslenska hjálparsveitin (1985)==
Íslensku hjálparsveitina skipuðu eftirfarandi tónlistarmenn:&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2024/05/15/hjalpum-theim-annad-efni-a-plotum/|title=Hjálpum þeim [annað] – Efni á plötum|last=J|first=Helgi|date=2024-05-15|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-08-19}}&lt;/ref&gt; 

{|
|{{Col-2}}
* Alma Dögg Jóhannsdóttir - bakraddir. 
* Andrew Watkinson - fiðla. 
* Axel Einarsson - bakraddir. 
* Ásgeir Steingrímsson - trompet. 
* Björgvin Gíslason - gítar og bakraddir. 
* Björgvin Halldórsson - söngur og bakraddir. 
* Björn Thoroddsen - gítar og bakraddir. 
* Bubbi Morthens - söngur. 
* Carmel Russill - selló. 
* Charles Berthon - fiðla. 
* Dagur Hilmarsson - bakraddir. 
* Einar Jónsson - bakraddir. 
* Eiríkur Hauksson - söngur og bakraddir. 
* Ellen Kristjánsdóttir - söngur og bakraddir. 
* Eyþór Gunnarsson - hljómborð og bakraddir. 
* Flosi Einarsson - bakraddir. 
* Friðrik Karlsson - gítar. 
* G. Hjörtur Howser - bakraddir. 
* Guðrún Sigurðardóttir - selló. 
* Gunnar Þórðarson - bakraddir. 
* Gunnlaugur Briem - trommur. 
* Hafsteinn Valgarðsson - bakraddir. 
* Haraldur Þorsteinsson - bakraddir. 
* Helga Möller - söngur og bakraddir. 
* Helgi Björnsson - söngur. 
* Herbert Guðmundsson - söngur og bakraddir. 
* Hildigunnur Halldórsdóttir - fiðla. 
* Hjalti Gunnlaugsson - bakraddir. 
* Ingólfur Sv. Guðjónsson - bakraddir. 
* Ívar Sigurbergsson - bakraddir.
* Jakob R. Valgarðsson - bakraddir. 
* Jenný Ásmundsdóttir - söngur. 
|{{Col-2}}
* Jon Kjell Seljeseth - hljómborð. 
* Jóhann G. Jóhannsson söngur og bakraddir. 
* Jóhann Helgason - söngur og bakraddir. 
* Jón Borgar Loftsson - bakraddir. 
* Jón Gústafsson - bakraddir. 
* Jón Þór Gíslason - bakraddir. 
* Kathleen Bearden - fiðla. 
* Kristinn Svavarsson - saxófónn. 
* Kristján Jóhannsson - söngur. 
* Lísa Pálsdóttir - söngur og bakraddir. 
* Magnús Guðmundsson - söngur. 
* Magnús Þór Sigmundsson - söngur og bakraddir. 
* Ólafur Þórarinsson - söngur. 
* Páll Einarsson - selló. 
* Pálmi Gunnarsson - söngur og bakraddir. 
* Pétur Hallgrímsson - bakraddir. 
* Pétur Hjaltested - bakraddir. 
* Pétur Kristjánsson - söngur og bakraddir. 
* Rafn Jónsson - bakraddir. 
* Richard Scobie - söngur og bakraddir. 
* Rúnar Júlíusson - söngur og bakraddir. 
* Rúnar Þórisson - bakraddir. 
* Sigfús Örn Óttarsson - bakraddir. 
* Sigrún Hjálmtýsdóttir - söngur. 
* Sigurður Gröndal - bakraddir. 
* Skúli Sverrisson - bassi. 
* Szymon Kuran - fiðla. 
* Þórður Bogason - bakraddir. 
* Þórhallur Sigurðsson - söngur og bakraddir. 
* Þórhallur Birgisson - fiðla. 
* Þórir Baldursson - píanó.
|}
==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

== Tenglar ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=FNXFtTFLQGY Íslenska hjálparsvetin - Hjálpum þeim (youtube)]. Tónlistarmyndbandið fyrir lagið 1986.
* [https://www.youtube.com/watch?v=Al2NwAqTp7o Help them (youtube)]. Tónlistarmyndbandið fyrir enska útgáfu 2011.

[[Flokkur:1985]]</text>
      <sha1>o7fbixaazo1a6985rl4cv7rpowczyc8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1976010</id>
      <parentid>1976009</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T11:49:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1976010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6715" sha1="5z87qkzcz49bdqfzlt5b9l0ymbh9t0v" xml:space="preserve">'''Hjálpum þeim'''  var lag sem tekið var upp árið 1985 af Íslensku hjálparsveitinni, en hana skipuðu helstu tónlistarmenn þjóðarinnar. Lagið var samið af Axel Einarssyni, [[Jóhann G. Jóhannsson|Jóhanni G. Jóhannsson]] samdi textann, en [[Gunnar Þórðarson]] og [[Eyþór Gunnarsson]] sáu um upptökustjórnina. Allur ágóði af sölu smáskífunnar rann til styrktar bágstöddum í [[Afríka|Afríku]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2024/05/15/hjalpum-theim-annad/|title=Hjálpum þeim [annað] (1985-)|last=J|first=Helgi|date=2024-05-15|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-08-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Johann Helgason |title=Íslenska hjálparsveitin - Hjálpum þeim |date=2017-03-15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=FNXFtTFLQGY |access-date=2026-08-18}}&lt;/ref&gt;

Fyrirmynd verkefnisins kom frá Bretlandi og Bandaríkjunum þar sem lagið „Do they know it's christmas“ var sungið undir nafninu Band Aid til styrktar bágstaddra í Eþíópíu sem þurftu að þola hungursneið. Í gegnum árin síðan þá hefur lagið verið endurgert annað slagið í kringum jól og hefur ætíð allur ágóði runnið til góðgerðarmála.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Útgáfur ==

=== 1985 útgáfan ===
Upprunaleg útgáfa lagsins kom út 10. desember 1985 og var sungið af Íslensku hjálparsveitinni, en [[Smáskífa|smáskífan]] innihélt tvær útgáfur af laginu, sungið og ósungið. Um sextíu af vinsælustu tónlistarfólki landsins á þeim tíma komu að verkefninu, flest sem bakraddir í kórnum. Á meðal söngvara voru [[Björgvin Halldórsson]], [[Pétur Kristjánsson]], [[Laddi]], [[Jóhann Helgason]], [[Helga Möller]], [[Helgi Björnsson]], [[Kristján Jóhannsson]], [[Sigrún Hjálmtýsdóttir|Diddú]] og [[Bubbi Morthens]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== 2005 útgáfan ===
Að tilefni 20 ára afmæli lagsins árið 2005 var ákveðið að endurgera það, og tóku margir af vinsælustu söngvurum þjóðarinnar þátt í að syngja það fyrir nýja upptöku. Á meðal söngvara voru [[Páll Óskar]], [[Birgitta Haukdal]], [[Eivør Pálsdóttir]], [[Diddú]], [[Jón Jósep Snæbjörnsson|Jónsi]], [[Selma Björnsdóttir]], [[Stefán Hilmarsson]], [[Gunnar Ólason]] o.fl. Eins og áður þá rann allur ágóði plötunnar til Hjálparstofnunar kirkjunnar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2005/11/17/hjalpum_theim_endurtekid/|titill=Hjálpum þeim endurtekið|útgefandi=Morgunblaðið (mbl.is)|mánuður=17. nóvember|ár=2005|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

=== 2011 útgáfan ===
Gefin var út ensk útgáfa af laginu árið 2011 sem var nefnt „''Help them''“ og var gefið út myndband samhliða útgafu lagsins og var því dreift um allan heim af Act Alliance, alþjóðasamtökum kirkutengdra hjálparstofnana.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/hjalpum-theim-a-ensku|titill=Hjálpum þeim á ensku|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=2. september|ár=2011|mánuðurskoðað=20. ágúst|árskoðað=2026}}&lt;/ref&gt; 

Það kom einnig út tvöföld plata undir nafninu „''Hjálpum þeim / Help them''“, sem innihélt allar fyrri útgáfur plötunnar, bæði sungið og ósungið frá 1985 og 2005 ásamt nýrri enskri útgafu lagsins. Annar diskurinn var [[Mynddiskur|DVD]] sem innhélt m.a. ýmis tónlistarmyndbönd af laginu.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;  

=== 2020 útgáfan ===
Um jólin 2020 kom út ný útgafa af laginu, sungið af [[Emmsjé Gauti|Emmsjé Gauta]] og [[Jülevenner]] og var það gefið út á plötunni „Það eru komin jól“.

==Íslenska hjálparsveitin (1985)==
Íslensku hjálparsveitina skipuðu eftirfarandi tónlistarmenn:&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2024/05/15/hjalpum-theim-annad-efni-a-plotum/|title=Hjálpum þeim [annað] – Efni á plötum|last=J|first=Helgi|date=2024-05-15|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-08-19}}&lt;/ref&gt; 

{|
|{{Col-2}}
* Alma Dögg Jóhannsdóttir - bakraddir. 
* Andrew Watkinson - fiðla. 
* Axel Einarsson - bakraddir. 
* Ásgeir Steingrímsson - trompet. 
* Björgvin Gíslason - gítar og bakraddir. 
* Björgvin Halldórsson - söngur og bakraddir. 
* Björn Thoroddsen - gítar og bakraddir. 
* Bubbi Morthens - söngur. 
* Carmel Russill - selló. 
* Charles Berthon - fiðla. 
* Dagur Hilmarsson - bakraddir. 
* Einar Jónsson - bakraddir. 
* Eiríkur Hauksson - söngur og bakraddir. 
* Ellen Kristjánsdóttir - söngur og bakraddir. 
* Eyþór Gunnarsson - hljómborð og bakraddir. 
* Flosi Einarsson - bakraddir. 
* Friðrik Karlsson - gítar. 
* G. Hjörtur Howser - bakraddir. 
* Guðrún Sigurðardóttir - selló. 
* Gunnar Þórðarson - bakraddir. 
* Gunnlaugur Briem - trommur. 
* Hafsteinn Valgarðsson - bakraddir. 
* Haraldur Þorsteinsson - bakraddir. 
* Helga Möller - söngur og bakraddir. 
* Helgi Björnsson - söngur. 
* Herbert Guðmundsson - söngur og bakraddir. 
* Hildigunnur Halldórsdóttir - fiðla. 
* Hjalti Gunnlaugsson - bakraddir. 
* Ingólfur Sv. Guðjónsson - bakraddir. 
* Ívar Sigurbergsson - bakraddir.
* Jakob R. Valgarðsson - bakraddir. 
* Jenný Ásmundsdóttir - söngur. 
|{{Col-2}}
* Jon Kjell Seljeseth - hljómborð. 
* Jóhann G. Jóhannsson söngur og bakraddir. 
* Jóhann Helgason - söngur og bakraddir. 
* Jón Borgar Loftsson - bakraddir. 
* Jón Gústafsson - bakraddir. 
* Jón Þór Gíslason - bakraddir. 
* Kathleen Bearden - fiðla. 
* Kristinn Svavarsson - saxófónn. 
* Kristján Jóhannsson - söngur. 
* Lísa Pálsdóttir - söngur og bakraddir. 
* Magnús Guðmundsson - söngur. 
* Magnús Þór Sigmundsson - söngur og bakraddir. 
* Ólafur Þórarinsson - söngur. 
* Páll Einarsson - selló. 
* Pálmi Gunnarsson - söngur og bakraddir. 
* Pétur Hallgrímsson - bakraddir. 
* Pétur Hjaltested - bakraddir. 
* Pétur Kristjánsson - söngur og bakraddir. 
* Rafn Jónsson - bakraddir. 
* Richard Scobie - söngur og bakraddir. 
* Rúnar Júlíusson - söngur og bakraddir. 
* Rúnar Þórisson - bakraddir. 
* Sigfús Örn Óttarsson - bakraddir. 
* Sigrún Hjálmtýsdóttir - söngur. 
* Sigurður Gröndal - bakraddir. 
* Skúli Sverrisson - bassi. 
* Szymon Kuran - fiðla. 
* Þórður Bogason - bakraddir. 
* Þórhallur Sigurðsson - söngur og bakraddir. 
* Þórhallur Birgisson - fiðla. 
* Þórir Baldursson - píanó.
|}
==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

== Tenglar ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=FNXFtTFLQGY Íslenska hjálparsvetin - Hjálpum þeim (youtube)]. Tónlistarmyndbandið fyrir lagið 1986.
* [https://www.youtube.com/watch?v=Al2NwAqTp7o Help them (youtube)]. Tónlistarmyndbandið fyrir enska útgáfu 2011.

[[Flokkur:1985]]</text>
      <sha1>5z87qkzcz49bdqfzlt5b9l0ymbh9t0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Íslenska hjálparsveitin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192481</id>
    <redirect title="Hjálpum þeim" />
    <revision>
      <id>1976001</id>
      <parentid>1975862</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T09:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjarki S</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <comment>breytt í tilvísun á Hjálpum þeim</comment>
      <origin>1976001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="iiocfd9q8730clp6y3sl0co9qo74my0" xml:space="preserve">#tilvísun [[Hjálpum þeim]]</text>
      <sha1>iiocfd9q8730clp6y3sl0co9qo74my0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flokkur:Lagt niður 1475</title>
    <ns>14</ns>
    <id>192493</id>
    <revision>
      <id>1975929</id>
      <timestamp>2026-08-19T12:23:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „[[Flokkur:1475]] [[Flokkur:Lagt niður á 15. öld]]“</comment>
      <origin>1975929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="8o5b401ilc0zhee0xi0g1ktn3ccypea" xml:space="preserve">[[Flokkur:1475]]
[[Flokkur:Lagt niður á 15. öld]]</text>
      <sha1>8o5b401ilc0zhee0xi0g1ktn3ccypea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ludwig-Maximilian-háskóli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192494</id>
    <redirect title="Ludwig-Maximilian-háskólinn" />
    <revision>
      <id>1975959</id>
      <timestamp>2026-08-19T17:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>Berserkur færði [[Ludwig-Maximilian-háskóli]] á [[Ludwig-Maximilian-háskólinn]]</comment>
      <origin>1975959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="o2sgh3dbftmd5du3ymm1ree1xs5t2pd" xml:space="preserve">#tilvísun [[Ludwig-Maximilian-háskólinn]]</text>
      <sha1>o2sgh3dbftmd5du3ymm1ree1xs5t2pd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>András Baka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192495</id>
    <revision>
      <id>1975975</id>
      <timestamp>2026-08-19T20:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{Forseti | nafn = András Baka | mynd = András Baka (cropped 2).png | myndatexti1 = András Baka árið 2025. | titill = Forseti Ungverjalands | stjórnartíð_start = 19. ágúst 2026 | stjórnartíð_end =  | forsætisráðherra = [[Péter Magyar]] | forveri = [[Tamás Sulyok]] | eftirmaður =  | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1952|12|11}} | fæðingarstaður = [[Búdapest]], [[Ungverjaland]]i | starf = {{hlist|Lögmaður|Prófessor}} | stjórnmálaflokk...“</comment>
      <origin>1975975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11793" sha1="f7ov1vksnq50annoglmsqyk0yg2nwpi" xml:space="preserve">{{Forseti
| nafn = András Baka
| mynd = András Baka (cropped 2).png
| myndatexti1 = András Baka árið 2025.
| titill = Forseti Ungverjalands
| stjórnartíð_start = 19. ágúst 2026
| stjórnartíð_end = 
| forsætisráðherra = [[Péter Magyar]]
| forveri = [[Tamás Sulyok]]
| eftirmaður = 
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1952|12|11}}
| fæðingarstaður = [[Búdapest]], [[Ungverjaland]]i
| starf = {{hlist|Lögmaður|Prófessor}}
| stjórnmálaflokkur = Óháður&lt;br&gt;[[Ungverskur lýðræðisvettvangur]] (1990–1991)
| háskóli = [[Eötvös Loránd-háskóli]]
}}
'''András Bálint Baka''' (f. 11. desember 1952) er [[Ungverjaland|ungverskur]] lögfræðingur og stjórnmálamaður sem hefur verið forseti Ungverjalands frá ágúst 2026.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Dómari sem Orban vék úr embætti kjörinn forseti Ungverjalands|url=https://heimildin.is/grein/27055/domari-sem-orban-vek-ur-embaetti-kjorinn-forseti-ungverjalands/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 11. ágúst 2026|skoðað=19. ágúst 2026|höfundur=Géza Molnar|útgefandi=[[Heimildin]]}}&lt;/ref&gt; Hann var áður forseti Hæstaréttar Ungverjalands frá 2009 til 2011 og átti sæti á ungverska þinginu frá 1990 til 1991.

== Æska og menntun ==
Baka fæddist 11. desember 1952.&lt;ref name=&quot;infostart&quot;&gt;{{Cite news |date=8 August 2026 |title=Baka András jogtudós életrajza |url=https://infostart.hu/belfold/2026/08/08/baka-andras-jogtudos-eletrajza |access-date=2026-08-08 |website=Infostart.hu |language=hu |archive-date=8 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260808122306/https://infostart.hu/belfold/2026/08/08/baka-andras-jogtudos-eletrajza |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Hann útskrifaðist með gráðu í lögfræði frá lagadeild [[Eötvös Loránd-háskóli|Eötvös Loránd-háskóla]] árið 1978.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-08-08 |title=Baka Andrást jelöli köztársasági elnöknek a Tisza |url=https://telex.hu/belfold/2026/08/08/koztarsasagi-elnok-jelolt-tisza-part-frakcio-bejelentes |access-date=2026-08-10 |website=telex |language=hu |archive-date=9 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809072358/https://telex.hu/belfold/2026/08/08/koztarsasagi-elnok-jelolt-tisza-part-frakcio-bejelentes |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Starfsferill ==
Baka hóf feril sinn sem lögfræðingur hjá lögfræðirannsóknasetri [[Ungverska vísindaakademían|Ungversku vísindaakademíunnar]]. Hann var næst framkvæmdastjóri Stjórnsýsluháskólans.&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;/&gt;

Frá 1988 til 1990 var Baka forseti stéttarfélags vísinda- og nýsköpunarstarfsmanna.&lt;ref name=&quot;HVG&quot;/&gt; Frá 1989 til 1990 var hann forseti Sambands fagfélaga (''Értelmiségi Szakszervezeti Tömörülés'').&lt;ref name=&quot;HVG&quot;&gt;{{cite web|url=https://hvg.hu/itthon/20080430_baka_andras_legfelsobb_birosag|title=Az államfő Baka Andrást jelölte főbírónak|work=[[Heti Világgazdaság]]|date=30 April 2008|language=hu|access-date=7 August 2026|archive-date=8 August 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260808023445/https://hvg.hu/itthon/20080430_baka_andras_legfelsobb_birosag|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Baka sat sem óháður þingmaðir á ungverska þjóðþinginu frá 1990 til 1991. Hann hafði verið kjörinn á þing af flokkslista [[Ungverskur lýðræðisvettvangur|Ungverska lýðræðisvettvangsins]].&lt;ref name=&quot;infostart&quot; /&gt;

== Dómari við Mannréttindadómstól Evrópu (1991–2008) ==
Baka sat tvö kjörtímabil, frá 1991 til 2008, sem dómari Ungverjalands við [[Mannréttindadómstóll Evrópu|Mannréttindadómstól Evrópu]].&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://hirado.hu/2014/12/16/a-nagykamara-elott-folytatodik-baka-andras-ugyenek-targyalasa-strasbourgban/|title=A nagykamara előtt folytatódik Baka András ügyének tárgyalása Strasbourgban|work=[[Híradó]]|date=16 December 2014|language=hu}}&lt;/ref&gt;

== Forseti Hæstaréttar (2009–2011) ==
Baka var forseti Hæstaréttar Ungverjalands frá 2009 til 2011.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://index.hu/belfold/2011/11/18/meg_iden_levaltjak_baka_andrast/|title=Még idén leváltják Baka Andrást|work=[[Index (Hungarian website)|Index]]|date=18 November 2011|language=hu}}&lt;/ref&gt; Hann var skipaður í embættið með atkvæðagreiðslu á þingi.&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;&gt;{{cite web |title=Tisza Party group nominates András Baka for president |url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/08/tisza-party-group-nominates-andras-baka-for-new-hungarian-president |website=euronews |access-date=9 August 2026 |first=Tanács |last=Gábor |language=en |date=8 August 2026 |archive-date=8 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260808160610/https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/08/tisza-party-group-nominates-andras-baka-for-new-hungarian-president |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Honum var lýst sem sjálfstæðum og „dálítið gamaldags“ lögmanni.&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;/&gt;

Árið 2011 var Baka vikið úr embætti af ríkisstjórn [[Viktor Orbán|Viktors Orbán]] forsætisráðherra, þremur árum áður en skipunartíma hans átti að ljúka.&lt;ref name=&quot;NBC News nominates&quot;/&gt; Stjórnmálaflokkur Orbáns, [[Fidesz]], fékk þessu framgengt með því að nota aukinn þingmeirihluta sinn til að breyta stjórnarskrá landsins þannig að nafni hæstaréttarins var breytt úr ''Legfelsőbb Bíróság'' í ''Kúria''. Með því að breyta nafni dómstólsins hafði Fidesz í reynd breytt honum í nýja stofnun sem þingið gat svo falið nýjum dómara að stýra.&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;/&gt; Baka kærði uppsögn sína til [[Mannréttindadómstóll Evrópu|Mannréttindadómstóls Evrópu]], sem komst árið 2014 að þeirri niðurstöðu að brottvikning hans úr starfi hefði verið ólögmæt.&lt;ref name=&quot;Politico backs&quot;&gt;{{cite web |last1=Halász |first1=Péter |title=Magyar's Party Backs Former Supreme Court Head for Hungarian President |url=https://www.politico.eu/article/peter-magyar-tisza-party-nominates-andras-baka-hungary-president/ |website=Politico |access-date=8 August 2026 |date=8 August 2026}}&lt;/ref&gt; Dómstóllinn taldi að uppsögn Baka hefði brotið gegn rétti hans til réttlátrar málsmeðferðar og til tjáningarfrelsis.&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;/&gt; Í dómnum var jafnframt áréttað að Baka hefði verið vikið úr embætti vegna gagnrýni hans á ríkisstjórn Orbáns og að uppsögn hans væri skaðleg lýðræðislegu frelsi í Ungverjalandi. Orbán hafnaði niðurstöðunum og dómnum.&lt;ref name=&quot;NBC News nominates&quot;/&gt;

== Forseti Ungverjalands (2026–) ==
Þann 8. ágúst 2026 tilnefndi [[Tisza-flokkurinn]] Baka í embætti forseta Ungverjalands á þjóðþinginu.&lt;ref name=&quot;Politico backs&quot;/&gt; Þingmenn flokksins völdu hann af lista yfir forsetaefni í leynilegri atkvæðagreiðslu.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hungary's ruling party selects Orban-critic judge as pick for president |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/08/08/hungary-s-ruling-party-selects-orban-critic-judge-as-pick-for-president_6756297_4.html?srsltid=AfmBOoqw1zR-S4Rwf_EVJyTmXX1bR5Vru9IOX0S18rKufoqoWTBQVMtL |website=Le Monde |access-date=9 August 2026 |language=en |date=8 August 2026}}&lt;/ref&gt; Þetta var eftir að forsetaefnið sem [[Péter Magyar]] forsætisráðherra hafði stungið upp á, [[Judit Polgár]], neitaði að gefa kost á sér. Ungverska þingið kaus um skipun hans í forsetaembættið þann 11. ágúst.&lt;ref name=&quot;Politico backs&quot;/&gt; Þar sem Tisza-flokkurinn er með aukinn meirihluta á þingi var skipun Baka staðfest án vandkvæða.&lt;ref name=&quot;NBC News nominates&quot;&gt;{{cite web |title=Hungary's Ruling Party Nominates Former Supreme Court Head András Baka as President |url=https://www.nbcnews.com/world/hungary/hungarys-ruling-party-nominates-former-supreme-court-head-andras-baka-rcna591468 |website=NBC News |access-date=8 August 2026 |language=en |date=8 August 2026 |archive-date=8 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260808191843/https://www.nbcnews.com/world/hungary/hungarys-ruling-party-nominates-former-supreme-court-head-andras-baka-rcna591468 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Baka er enn óháður og er ekki meðlimur í neinum stjórnmálaflokki.&lt;ref name=&quot;ruling az&quot;&gt;{{cite web |title=Hungary's ruling party proposes appointing former Supreme Court head as president |url=https://1news.az/en/news/20260808155513338-Hungary-s-ruling-party-proposes-appointing-former-Supreme-Court-head-as-president |website=1news.az |access-date=9 August 2026 |language=en |date=8 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[Gergely Karácsony]], borgarstjóri [[Búdapest]], fagnaði tilnefningu Baka og sagði: „Kerfi Orbáns hófst með brottrekstri András Baka og nú líður það undir lok með kjöri hans til forseta lýðveldisins“.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Karácsony: A NER Baka András kirúgásával kezdődött, most a köztársasági elnökké választásával ér véget |url=https://444.hu/2026/08/08/karacsony-a-ner-baka-andras-kirugasaval-kezdodott-most-a-koztarsasagi-elnokke-valasztasaval-er-veget |access-date=2026-08-11 |website=444 |language=hu }}&lt;/ref&gt;

Forveri Baka, [[Tamás Sulyok]], hafði verið sviptur embætti með stjórnarskrárbreytingu. Magyar forsætisráðherra hafði beitt sér fyrir brottvikningu hans í ljósi meintrar tryggðar Sulyok við fyrrum forsætisráðherrann Viktor Orbán.&lt;ref name=&quot;Reuters1&quot;/&gt; Sulyok hafði mótmælt stjórnarskrárbreytingunni en undirritaði hana engu að síður í lög eftir að hún var samþykkt á þingi.&lt;ref name=&quot;ruling az&quot;/&gt; Þremur vikum áður en hann var sjálfur orðaður við forsetaembættið hafði Baka lýst yfir hóflegri bjartsýni yfir embættissviptingu Sulyok. Hann sagði við kanadíska útvarpsþáttinn ''As It Happens'' að hann teldi „óvenjulegar ráðstafanir“ nauðsynlegar til að uppræta valdakerfi Orbáns.&lt;ref&gt;{{cite web |title= Hungarian judge cautiously optimistic after Parliament passes constitutional amendment to oust Orbán-era president | url=https://www.cbc.ca/player/play/audio/9.7273262 |access-date=9 August 2026 |date=15 July 2026|website=CBC}}&lt;/ref&gt; Stjórnarskrárbreytingin sem leysti Sulyok úr embætti felur jafnframt í sér að nýi forsetinn gegni embætti annaðhvort í fimm ár að hámarki eða þar til ný stjórnarskrá tekur gildi. Forsetaembætti Ungverjalands er að mestu táknrænt og valdalítið.&lt;ref name=&quot;Reuters1&quot;&gt;{{cite web |title=Hungary's Ruling Party Nominates Former Supreme Court Head Baka as President |url=https://www.reuters.com/world/hungarys-ruling-party-nominates-former-supreme-court-head-baka-president-2026-08-08/ |website=Reuters |access-date=8 August 2026 |date=8 August 2026}}&lt;/ref&gt;

Baka var kjörinn áttundi forseti Ungverjalands þann 11. ágúst 2026.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Székely |first=Ferenc |date=2026-08-11 |title=A Magyar Köztársaság 9. elnöke Baka András volt bíró |url=https://hu.euronews.com/my-europe/2026/08/11/a-magyar-koztarsasag-9-elnoke-egyhangu-szavazassal-baka-andras-volt-biro |access-date=2026-08-11 |website=[[Euronews]] |language=hu}}&lt;/ref&gt; Kjörtímabil hans hófst  19. ágúst 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-08-19 |title=Mától Baka András a köztársasági elnök |url=https://24.hu/belfold/2026/08/19/matol-baka-andras-a-koztarsasagi-elnok/ |access-date=2026-08-19 |website=24.hu |language=hu}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla|
titill=Forseti Ungverjalands|
frá=19. ágúst 2026|
til= |
fyrir=[[Tamás Sulyok]]|
eftir=Enn í embætti|
}}
{{Töfluendir}}
{{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}}
{{DEFAULTSORT:Baka, András}}
{{f|1952}}
[[Flokkur:Dómarar við Mannréttindadómstól Evrópu]]
[[Flokkur:Forsetar Ungverjalands]]
[[Flokkur:Ungverskir lögfræðingar]]</text>
      <sha1>f7ov1vksnq50annoglmsqyk0yg2nwpi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975986</id>
      <parentid>1975975</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:14:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1975986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11853" sha1="1fpzjuc3giyqpadeytnq2vtylr4zlq2" xml:space="preserve">{{Forseti
| nafn = András Baka
| mynd = András Baka (cropped 2).png
| myndatexti1 = András Baka árið 2025.
| titill = Forseti Ungverjalands
| stjórnartíð_start = 19. ágúst 2026
| stjórnartíð_end = 
| forsætisráðherra = [[Péter Magyar]]
| forveri = [[Tamás Sulyok]]
| eftirmaður = 
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1952|12|11}}
| fæðingarstaður = [[Búdapest]], [[Ungverjaland]]i
| starf = {{hlist|Lögmaður|Prófessor}}
| stjórnmálaflokkur = Óháður&lt;br&gt;[[Ungverskur lýðræðisvettvangur]] (1990–1991)
| háskóli = [[Eötvös Loránd-háskóli]]
}}
'''András Bálint Baka''' (f. 11. desember 1952) er [[Ungverjaland|ungverskur]] lögfræðingur og stjórnmálamaður sem hefur verið forseti Ungverjalands frá ágúst 2026.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Dómari sem Orban vék úr embætti kjörinn forseti Ungverjalands|url=https://heimildin.is/grein/27055/domari-sem-orban-vek-ur-embaetti-kjorinn-forseti-ungverjalands/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 11. ágúst 2026|skoðað=19. ágúst 2026|höfundur=Géza Molnar|útgefandi=[[Heimildin]]}}&lt;/ref&gt; Hann var áður forseti Hæstaréttar Ungverjalands frá 2009 til 2011 og átti sæti á ungverska þinginu frá 1990 til 1991.

== Æska og menntun ==
Baka fæddist 11. desember 1952.&lt;ref name=&quot;infostart&quot;&gt;{{Cite news |date=8 August 2026 |title=Baka András jogtudós életrajza |url=https://infostart.hu/belfold/2026/08/08/baka-andras-jogtudos-eletrajza |access-date=2026-08-08 |website=Infostart.hu |language=hu |archive-date=8 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260808122306/https://infostart.hu/belfold/2026/08/08/baka-andras-jogtudos-eletrajza |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Hann útskrifaðist með gráðu í lögfræði frá lagadeild [[Eötvös Loránd-háskóli|Eötvös Loránd-háskóla]] árið 1978.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-08-08 |title=Baka Andrást jelöli köztársasági elnöknek a Tisza |url=https://telex.hu/belfold/2026/08/08/koztarsasagi-elnok-jelolt-tisza-part-frakcio-bejelentes |access-date=2026-08-10 |website=telex |language=hu |archive-date=9 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809072358/https://telex.hu/belfold/2026/08/08/koztarsasagi-elnok-jelolt-tisza-part-frakcio-bejelentes |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Starfsferill ==
Baka hóf feril sinn sem lögfræðingur hjá lögfræðirannsóknasetri [[Ungverska vísindaakademían|Ungversku vísindaakademíunnar]]. Hann var næst framkvæmdastjóri Stjórnsýsluháskólans.&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;/&gt;

Frá 1988 til 1990 var Baka forseti stéttarfélags vísinda- og nýsköpunarstarfsmanna (''Tudományos és Innovációs Dolgozók Szakszervezete'').&lt;ref name=&quot;HVG&quot;/&gt; Frá 1989 til 1990 var hann forseti Sambands fagfélaga (''Értelmiségi Szakszervezeti Tömörülés'').&lt;ref name=&quot;HVG&quot;&gt;{{cite web|url=https://hvg.hu/itthon/20080430_baka_andras_legfelsobb_birosag|title=Az államfő Baka Andrást jelölte főbírónak|work=[[Heti Világgazdaság]]|date=30 April 2008|language=hu|access-date=7 August 2026|archive-date=8 August 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260808023445/https://hvg.hu/itthon/20080430_baka_andras_legfelsobb_birosag|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Baka sat sem óháður þingmaðir á ungverska þjóðþinginu frá 1990 til 1991. Hann hafði verið kjörinn á þing af flokkslista [[Ungverskur lýðræðisvettvangur|Ungverska lýðræðisvettvangsins]].&lt;ref name=&quot;infostart&quot; /&gt;

== Dómari við Mannréttindadómstól Evrópu (1991–2008) ==
Baka sat tvö kjörtímabil, frá 1991 til 2008, sem dómari Ungverjalands við [[Mannréttindadómstóll Evrópu|Mannréttindadómstól Evrópu]].&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://hirado.hu/2014/12/16/a-nagykamara-elott-folytatodik-baka-andras-ugyenek-targyalasa-strasbourgban/|title=A nagykamara előtt folytatódik Baka András ügyének tárgyalása Strasbourgban|work=[[Híradó]]|date=16 December 2014|language=hu}}&lt;/ref&gt;

== Forseti Hæstaréttar (2009–2011) ==
Baka var forseti Hæstaréttar Ungverjalands frá 2009 til 2011.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://index.hu/belfold/2011/11/18/meg_iden_levaltjak_baka_andrast/|title=Még idén leváltják Baka Andrást|work=[[Index (Hungarian website)|Index]]|date=18 November 2011|language=hu}}&lt;/ref&gt; Hann var skipaður í embættið með atkvæðagreiðslu á þingi.&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;&gt;{{cite web |title=Tisza Party group nominates András Baka for president |url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/08/tisza-party-group-nominates-andras-baka-for-new-hungarian-president |website=euronews |access-date=9 August 2026 |first=Tanács |last=Gábor |language=en |date=8 August 2026 |archive-date=8 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260808160610/https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/08/tisza-party-group-nominates-andras-baka-for-new-hungarian-president |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Honum var lýst sem sjálfstæðum og „dálítið gamaldags“ lögmanni.&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;/&gt;

Árið 2011 var Baka vikið úr embætti af ríkisstjórn [[Viktor Orbán|Viktors Orbán]] forsætisráðherra, þremur árum áður en skipunartíma hans átti að ljúka.&lt;ref name=&quot;NBC News nominates&quot;/&gt; Stjórnmálaflokkur Orbáns, [[Fidesz]], fékk þessu framgengt með því að nota aukinn þingmeirihluta sinn til að breyta stjórnarskrá landsins þannig að nafni hæstaréttarins var breytt úr ''Legfelsőbb Bíróság'' í ''Kúria''. Með því að breyta nafni dómstólsins hafði Fidesz í reynd breytt honum í nýja stofnun sem þingið gat svo falið nýjum dómara að stýra.&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;/&gt; Baka kærði uppsögn sína til [[Mannréttindadómstóll Evrópu|Mannréttindadómstóls Evrópu]], sem komst árið 2014 að þeirri niðurstöðu að brottvikning hans úr starfi hefði verið ólögmæt.&lt;ref name=&quot;Politico backs&quot;&gt;{{cite web |last1=Halász |first1=Péter |title=Magyar's Party Backs Former Supreme Court Head for Hungarian President |url=https://www.politico.eu/article/peter-magyar-tisza-party-nominates-andras-baka-hungary-president/ |website=Politico |access-date=8 August 2026 |date=8 August 2026}}&lt;/ref&gt; Dómstóllinn taldi að uppsögn Baka hefði brotið gegn rétti hans til réttlátrar málsmeðferðar og til tjáningarfrelsis.&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;/&gt; Í dómnum var jafnframt áréttað að Baka hefði verið vikið úr embætti vegna gagnrýni hans á ríkisstjórn Orbáns og að uppsögn hans væri skaðleg lýðræðislegu frelsi í Ungverjalandi. Orbán hafnaði niðurstöðunum og dómnum.&lt;ref name=&quot;NBC News nominates&quot;/&gt;

== Forseti Ungverjalands (2026–) ==
Þann 8. ágúst 2026 tilnefndi [[Tisza-flokkurinn]] Baka í embætti forseta Ungverjalands á þjóðþinginu.&lt;ref name=&quot;Politico backs&quot;/&gt; Þingmenn flokksins völdu hann af lista yfir forsetaefni í leynilegri atkvæðagreiðslu.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hungary's ruling party selects Orban-critic judge as pick for president |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/08/08/hungary-s-ruling-party-selects-orban-critic-judge-as-pick-for-president_6756297_4.html?srsltid=AfmBOoqw1zR-S4Rwf_EVJyTmXX1bR5Vru9IOX0S18rKufoqoWTBQVMtL |website=Le Monde |access-date=9 August 2026 |language=en |date=8 August 2026}}&lt;/ref&gt; Þetta var eftir að forsetaefnið sem [[Péter Magyar]] forsætisráðherra hafði stungið upp á, [[Judit Polgár]], neitaði að gefa kost á sér. Ungverska þingið kaus um skipun hans í forsetaembættið þann 11. ágúst.&lt;ref name=&quot;Politico backs&quot;/&gt; Þar sem Tisza-flokkurinn er með aukinn meirihluta á þingi var skipun Baka staðfest án vandkvæða.&lt;ref name=&quot;NBC News nominates&quot;&gt;{{cite web |title=Hungary's Ruling Party Nominates Former Supreme Court Head András Baka as President |url=https://www.nbcnews.com/world/hungary/hungarys-ruling-party-nominates-former-supreme-court-head-andras-baka-rcna591468 |website=NBC News |access-date=8 August 2026 |language=en |date=8 August 2026 |archive-date=8 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260808191843/https://www.nbcnews.com/world/hungary/hungarys-ruling-party-nominates-former-supreme-court-head-andras-baka-rcna591468 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Baka er enn óháður og er ekki meðlimur í neinum stjórnmálaflokki.&lt;ref name=&quot;ruling az&quot;&gt;{{cite web |title=Hungary's ruling party proposes appointing former Supreme Court head as president |url=https://1news.az/en/news/20260808155513338-Hungary-s-ruling-party-proposes-appointing-former-Supreme-Court-head-as-president |website=1news.az |access-date=9 August 2026 |language=en |date=8 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[Gergely Karácsony]], borgarstjóri [[Búdapest]], fagnaði tilnefningu Baka og sagði: „Kerfi Orbáns hófst með brottrekstri András Baka og nú líður það undir lok með kjöri hans til forseta lýðveldisins“.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Karácsony: A NER Baka András kirúgásával kezdődött, most a köztársasági elnökké választásával ér véget |url=https://444.hu/2026/08/08/karacsony-a-ner-baka-andras-kirugasaval-kezdodott-most-a-koztarsasagi-elnokke-valasztasaval-er-veget |access-date=2026-08-11 |website=444 |language=hu }}&lt;/ref&gt;

Forveri Baka, [[Tamás Sulyok]], hafði verið sviptur embætti með stjórnarskrárbreytingu. Magyar forsætisráðherra hafði beitt sér fyrir brottvikningu hans í ljósi meintrar tryggðar Sulyok við fyrrum forsætisráðherrann Viktor Orbán.&lt;ref name=&quot;Reuters1&quot;/&gt; Sulyok hafði mótmælt stjórnarskrárbreytingunni en undirritaði hana engu að síður í lög eftir að hún var samþykkt á þingi.&lt;ref name=&quot;ruling az&quot;/&gt; Þremur vikum áður en hann var sjálfur orðaður við forsetaembættið hafði Baka lýst yfir hóflegri bjartsýni yfir embættissviptingu Sulyok. Hann sagði við kanadíska útvarpsþáttinn ''As It Happens'' að hann teldi „óvenjulegar ráðstafanir“ nauðsynlegar til að uppræta valdakerfi Orbáns.&lt;ref&gt;{{cite web |title= Hungarian judge cautiously optimistic after Parliament passes constitutional amendment to oust Orbán-era president | url=https://www.cbc.ca/player/play/audio/9.7273262 |access-date=9 August 2026 |date=15 July 2026|website=CBC}}&lt;/ref&gt; Stjórnarskrárbreytingin sem leysti Sulyok úr embætti felur jafnframt í sér að nýi forsetinn gegni embætti annaðhvort í fimm ár að hámarki eða þar til ný stjórnarskrá tekur gildi. Forsetaembætti Ungverjalands er að mestu táknrænt og valdalítið.&lt;ref name=&quot;Reuters1&quot;&gt;{{cite web |title=Hungary's Ruling Party Nominates Former Supreme Court Head Baka as President |url=https://www.reuters.com/world/hungarys-ruling-party-nominates-former-supreme-court-head-baka-president-2026-08-08/ |website=Reuters |access-date=8 August 2026 |date=8 August 2026}}&lt;/ref&gt;

Baka var kjörinn áttundi forseti Ungverjalands þann 11. ágúst 2026.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Székely |first=Ferenc |date=2026-08-11 |title=A Magyar Köztársaság 9. elnöke Baka András volt bíró |url=https://hu.euronews.com/my-europe/2026/08/11/a-magyar-koztarsasag-9-elnoke-egyhangu-szavazassal-baka-andras-volt-biro |access-date=2026-08-11 |website=[[Euronews]] |language=hu}}&lt;/ref&gt; Kjörtímabil hans hófst  19. ágúst 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-08-19 |title=Mától Baka András a köztársasági elnök |url=https://24.hu/belfold/2026/08/19/matol-baka-andras-a-koztarsasagi-elnok/ |access-date=2026-08-19 |website=24.hu |language=hu}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla|
titill=Forseti Ungverjalands|
frá=19. ágúst 2026|
til= |
fyrir=[[Tamás Sulyok]]|
eftir=Enn í embætti|
}}
{{Töfluendir}}
{{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}}
{{DEFAULTSORT:Baka, András}}
{{f|1952}}
[[Flokkur:Dómarar við Mannréttindadómstól Evrópu]]
[[Flokkur:Forsetar Ungverjalands]]
[[Flokkur:Ungverskir lögfræðingar]]</text>
      <sha1>1fpzjuc3giyqpadeytnq2vtylr4zlq2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975987</id>
      <parentid>1975986</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Starfsferill */</comment>
      <origin>1975987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11853" sha1="hujvgqhn7m5xmto2d5jwrnf5ga6t533" xml:space="preserve">{{Forseti
| nafn = András Baka
| mynd = András Baka (cropped 2).png
| myndatexti1 = András Baka árið 2025.
| titill = Forseti Ungverjalands
| stjórnartíð_start = 19. ágúst 2026
| stjórnartíð_end = 
| forsætisráðherra = [[Péter Magyar]]
| forveri = [[Tamás Sulyok]]
| eftirmaður = 
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1952|12|11}}
| fæðingarstaður = [[Búdapest]], [[Ungverjaland]]i
| starf = {{hlist|Lögmaður|Prófessor}}
| stjórnmálaflokkur = Óháður&lt;br&gt;[[Ungverskur lýðræðisvettvangur]] (1990–1991)
| háskóli = [[Eötvös Loránd-háskóli]]
}}
'''András Bálint Baka''' (f. 11. desember 1952) er [[Ungverjaland|ungverskur]] lögfræðingur og stjórnmálamaður sem hefur verið forseti Ungverjalands frá ágúst 2026.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Dómari sem Orban vék úr embætti kjörinn forseti Ungverjalands|url=https://heimildin.is/grein/27055/domari-sem-orban-vek-ur-embaetti-kjorinn-forseti-ungverjalands/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 11. ágúst 2026|skoðað=19. ágúst 2026|höfundur=Géza Molnar|útgefandi=[[Heimildin]]}}&lt;/ref&gt; Hann var áður forseti Hæstaréttar Ungverjalands frá 2009 til 2011 og átti sæti á ungverska þinginu frá 1990 til 1991.

== Æska og menntun ==
Baka fæddist 11. desember 1952.&lt;ref name=&quot;infostart&quot;&gt;{{Cite news |date=8 August 2026 |title=Baka András jogtudós életrajza |url=https://infostart.hu/belfold/2026/08/08/baka-andras-jogtudos-eletrajza |access-date=2026-08-08 |website=Infostart.hu |language=hu |archive-date=8 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260808122306/https://infostart.hu/belfold/2026/08/08/baka-andras-jogtudos-eletrajza |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Hann útskrifaðist með gráðu í lögfræði frá lagadeild [[Eötvös Loránd-háskóli|Eötvös Loránd-háskóla]] árið 1978.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-08-08 |title=Baka Andrást jelöli köztársasági elnöknek a Tisza |url=https://telex.hu/belfold/2026/08/08/koztarsasagi-elnok-jelolt-tisza-part-frakcio-bejelentes |access-date=2026-08-10 |website=telex |language=hu |archive-date=9 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809072358/https://telex.hu/belfold/2026/08/08/koztarsasagi-elnok-jelolt-tisza-part-frakcio-bejelentes |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Starfsferill ==
Baka hóf feril sinn sem lögfræðingur hjá lögfræðirannsóknasetri [[Ungverska vísindaakademían|Ungversku vísindaakademíunnar]]. Hann var næst framkvæmdastjóri Stjórnsýsluháskólans.&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;/&gt;

Frá 1988 til 1990 var Baka forseti stéttarfélags vísinda- og nýsköpunarstarfsmanna (''Tudományos és Innovációs Dolgozók Szakszervezete'').&lt;ref name=&quot;HVG&quot;/&gt; Frá 1989 til 1990 var hann forseti Sambands fagfélaga (''Értelmiségi Szakszervezeti Tömörülés'').&lt;ref name=&quot;HVG&quot;&gt;{{cite web|url=https://hvg.hu/itthon/20080430_baka_andras_legfelsobb_birosag|title=Az államfő Baka Andrást jelölte főbírónak|work=[[Heti Világgazdaság]]|date=30 April 2008|language=hu|access-date=7 August 2026|archive-date=8 August 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260808023445/https://hvg.hu/itthon/20080430_baka_andras_legfelsobb_birosag|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Baka sat sem óháður þingmaður á ungverska þjóðþinginu frá 1990 til 1991. Hann hafði verið kjörinn á þing af flokkslista [[Ungverskur lýðræðisvettvangur|Ungverska lýðræðisvettvangsins]].&lt;ref name=&quot;infostart&quot; /&gt;

== Dómari við Mannréttindadómstól Evrópu (1991–2008) ==
Baka sat tvö kjörtímabil, frá 1991 til 2008, sem dómari Ungverjalands við [[Mannréttindadómstóll Evrópu|Mannréttindadómstól Evrópu]].&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://hirado.hu/2014/12/16/a-nagykamara-elott-folytatodik-baka-andras-ugyenek-targyalasa-strasbourgban/|title=A nagykamara előtt folytatódik Baka András ügyének tárgyalása Strasbourgban|work=[[Híradó]]|date=16 December 2014|language=hu}}&lt;/ref&gt;

== Forseti Hæstaréttar (2009–2011) ==
Baka var forseti Hæstaréttar Ungverjalands frá 2009 til 2011.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://index.hu/belfold/2011/11/18/meg_iden_levaltjak_baka_andrast/|title=Még idén leváltják Baka Andrást|work=[[Index (Hungarian website)|Index]]|date=18 November 2011|language=hu}}&lt;/ref&gt; Hann var skipaður í embættið með atkvæðagreiðslu á þingi.&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;&gt;{{cite web |title=Tisza Party group nominates András Baka for president |url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/08/tisza-party-group-nominates-andras-baka-for-new-hungarian-president |website=euronews |access-date=9 August 2026 |first=Tanács |last=Gábor |language=en |date=8 August 2026 |archive-date=8 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260808160610/https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/08/tisza-party-group-nominates-andras-baka-for-new-hungarian-president |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Honum var lýst sem sjálfstæðum og „dálítið gamaldags“ lögmanni.&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;/&gt;

Árið 2011 var Baka vikið úr embætti af ríkisstjórn [[Viktor Orbán|Viktors Orbán]] forsætisráðherra, þremur árum áður en skipunartíma hans átti að ljúka.&lt;ref name=&quot;NBC News nominates&quot;/&gt; Stjórnmálaflokkur Orbáns, [[Fidesz]], fékk þessu framgengt með því að nota aukinn þingmeirihluta sinn til að breyta stjórnarskrá landsins þannig að nafni hæstaréttarins var breytt úr ''Legfelsőbb Bíróság'' í ''Kúria''. Með því að breyta nafni dómstólsins hafði Fidesz í reynd breytt honum í nýja stofnun sem þingið gat svo falið nýjum dómara að stýra.&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;/&gt; Baka kærði uppsögn sína til [[Mannréttindadómstóll Evrópu|Mannréttindadómstóls Evrópu]], sem komst árið 2014 að þeirri niðurstöðu að brottvikning hans úr starfi hefði verið ólögmæt.&lt;ref name=&quot;Politico backs&quot;&gt;{{cite web |last1=Halász |first1=Péter |title=Magyar's Party Backs Former Supreme Court Head for Hungarian President |url=https://www.politico.eu/article/peter-magyar-tisza-party-nominates-andras-baka-hungary-president/ |website=Politico |access-date=8 August 2026 |date=8 August 2026}}&lt;/ref&gt; Dómstóllinn taldi að uppsögn Baka hefði brotið gegn rétti hans til réttlátrar málsmeðferðar og til tjáningarfrelsis.&lt;ref name=&quot;Gábor Tanács euronews1&quot;/&gt; Í dómnum var jafnframt áréttað að Baka hefði verið vikið úr embætti vegna gagnrýni hans á ríkisstjórn Orbáns og að uppsögn hans væri skaðleg lýðræðislegu frelsi í Ungverjalandi. Orbán hafnaði niðurstöðunum og dómnum.&lt;ref name=&quot;NBC News nominates&quot;/&gt;

== Forseti Ungverjalands (2026–) ==
Þann 8. ágúst 2026 tilnefndi [[Tisza-flokkurinn]] Baka í embætti forseta Ungverjalands á þjóðþinginu.&lt;ref name=&quot;Politico backs&quot;/&gt; Þingmenn flokksins völdu hann af lista yfir forsetaefni í leynilegri atkvæðagreiðslu.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hungary's ruling party selects Orban-critic judge as pick for president |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/08/08/hungary-s-ruling-party-selects-orban-critic-judge-as-pick-for-president_6756297_4.html?srsltid=AfmBOoqw1zR-S4Rwf_EVJyTmXX1bR5Vru9IOX0S18rKufoqoWTBQVMtL |website=Le Monde |access-date=9 August 2026 |language=en |date=8 August 2026}}&lt;/ref&gt; Þetta var eftir að forsetaefnið sem [[Péter Magyar]] forsætisráðherra hafði stungið upp á, [[Judit Polgár]], neitaði að gefa kost á sér. Ungverska þingið kaus um skipun hans í forsetaembættið þann 11. ágúst.&lt;ref name=&quot;Politico backs&quot;/&gt; Þar sem Tisza-flokkurinn er með aukinn meirihluta á þingi var skipun Baka staðfest án vandkvæða.&lt;ref name=&quot;NBC News nominates&quot;&gt;{{cite web |title=Hungary's Ruling Party Nominates Former Supreme Court Head András Baka as President |url=https://www.nbcnews.com/world/hungary/hungarys-ruling-party-nominates-former-supreme-court-head-andras-baka-rcna591468 |website=NBC News |access-date=8 August 2026 |language=en |date=8 August 2026 |archive-date=8 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260808191843/https://www.nbcnews.com/world/hungary/hungarys-ruling-party-nominates-former-supreme-court-head-andras-baka-rcna591468 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Baka er enn óháður og er ekki meðlimur í neinum stjórnmálaflokki.&lt;ref name=&quot;ruling az&quot;&gt;{{cite web |title=Hungary's ruling party proposes appointing former Supreme Court head as president |url=https://1news.az/en/news/20260808155513338-Hungary-s-ruling-party-proposes-appointing-former-Supreme-Court-head-as-president |website=1news.az |access-date=9 August 2026 |language=en |date=8 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[Gergely Karácsony]], borgarstjóri [[Búdapest]], fagnaði tilnefningu Baka og sagði: „Kerfi Orbáns hófst með brottrekstri András Baka og nú líður það undir lok með kjöri hans til forseta lýðveldisins“.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Karácsony: A NER Baka András kirúgásával kezdődött, most a köztársasági elnökké választásával ér véget |url=https://444.hu/2026/08/08/karacsony-a-ner-baka-andras-kirugasaval-kezdodott-most-a-koztarsasagi-elnokke-valasztasaval-er-veget |access-date=2026-08-11 |website=444 |language=hu }}&lt;/ref&gt;

Forveri Baka, [[Tamás Sulyok]], hafði verið sviptur embætti með stjórnarskrárbreytingu. Magyar forsætisráðherra hafði beitt sér fyrir brottvikningu hans í ljósi meintrar tryggðar Sulyok við fyrrum forsætisráðherrann Viktor Orbán.&lt;ref name=&quot;Reuters1&quot;/&gt; Sulyok hafði mótmælt stjórnarskrárbreytingunni en undirritaði hana engu að síður í lög eftir að hún var samþykkt á þingi.&lt;ref name=&quot;ruling az&quot;/&gt; Þremur vikum áður en hann var sjálfur orðaður við forsetaembættið hafði Baka lýst yfir hóflegri bjartsýni yfir embættissviptingu Sulyok. Hann sagði við kanadíska útvarpsþáttinn ''As It Happens'' að hann teldi „óvenjulegar ráðstafanir“ nauðsynlegar til að uppræta valdakerfi Orbáns.&lt;ref&gt;{{cite web |title= Hungarian judge cautiously optimistic after Parliament passes constitutional amendment to oust Orbán-era president | url=https://www.cbc.ca/player/play/audio/9.7273262 |access-date=9 August 2026 |date=15 July 2026|website=CBC}}&lt;/ref&gt; Stjórnarskrárbreytingin sem leysti Sulyok úr embætti felur jafnframt í sér að nýi forsetinn gegni embætti annaðhvort í fimm ár að hámarki eða þar til ný stjórnarskrá tekur gildi. Forsetaembætti Ungverjalands er að mestu táknrænt og valdalítið.&lt;ref name=&quot;Reuters1&quot;&gt;{{cite web |title=Hungary's Ruling Party Nominates Former Supreme Court Head Baka as President |url=https://www.reuters.com/world/hungarys-ruling-party-nominates-former-supreme-court-head-baka-president-2026-08-08/ |website=Reuters |access-date=8 August 2026 |date=8 August 2026}}&lt;/ref&gt;

Baka var kjörinn áttundi forseti Ungverjalands þann 11. ágúst 2026.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Székely |first=Ferenc |date=2026-08-11 |title=A Magyar Köztársaság 9. elnöke Baka András volt bíró |url=https://hu.euronews.com/my-europe/2026/08/11/a-magyar-koztarsasag-9-elnoke-egyhangu-szavazassal-baka-andras-volt-biro |access-date=2026-08-11 |website=[[Euronews]] |language=hu}}&lt;/ref&gt; Kjörtímabil hans hófst  19. ágúst 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-08-19 |title=Mától Baka András a köztársasági elnök |url=https://24.hu/belfold/2026/08/19/matol-baka-andras-a-koztarsasagi-elnok/ |access-date=2026-08-19 |website=24.hu |language=hu}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla|
titill=Forseti Ungverjalands|
frá=19. ágúst 2026|
til= |
fyrir=[[Tamás Sulyok]]|
eftir=Enn í embætti|
}}
{{Töfluendir}}
{{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}}
{{DEFAULTSORT:Baka, András}}
{{f|1952}}
[[Flokkur:Dómarar við Mannréttindadómstól Evrópu]]
[[Flokkur:Forsetar Ungverjalands]]
[[Flokkur:Ungverskir lögfræðingar]]</text>
      <sha1>hujvgqhn7m5xmto2d5jwrnf5ga6t533</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spjall:András Baka</title>
    <ns>1</ns>
    <id>192496</id>
    <revision>
      <id>1975977</id>
      <timestamp>2026-08-19T20:17:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{Æviágrip lifandi fólks}} {{Þýðing |titill= András Baka |tungumál=en |id= 1370192382 }}“</comment>
      <origin>1975977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="96gzs5697off0sabk7ofdcnvsug77x2" xml:space="preserve">{{Æviágrip lifandi fólks}}
{{Þýðing
|titill= András Baka
|tungumál=en
|id= 1370192382
}}</text>
      <sha1>96gzs5697off0sabk7ofdcnvsug77x2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Almyrkvi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192497</id>
    <redirect title="Sólmyrkvi" />
    <revision>
      <id>1975979</id>
      <timestamp>2026-08-19T20:40:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Sólmyrkvi]]</comment>
      <origin>1975979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="m68p4vlf0714qv0ybutomaknj1dregl" xml:space="preserve">#tilvísun [[sólmyrkvi]]</text>
      <sha1>m68p4vlf0714qv0ybutomaknj1dregl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Deildarmyrkvi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192498</id>
    <redirect title="Sólmyrkvi" />
    <revision>
      <id>1975980</id>
      <timestamp>2026-08-19T20:41:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MyraMidnight</username>
        <id>41218</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Sólmyrkvi]]</comment>
      <origin>1975980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="m68p4vlf0714qv0ybutomaknj1dregl" xml:space="preserve">#tilvísun [[sólmyrkvi]]</text>
      <sha1>m68p4vlf0714qv0ybutomaknj1dregl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tha Alkaholiks</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192499</id>
    <revision>
      <id>1975990</id>
      <timestamp>2026-08-19T22:36:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cinquantecinq</username>
        <id>12601</id>
      </contributor>
      <comment>Búið til með því að þýða síðuna „[[:en:Special:Redirect/revision/1309709648|Tha Alkaholiks]]“</comment>
      <origin>1975990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1852" sha1="4f22d54cs5hygioqebe3kfprn9ea8pq" xml:space="preserve">
{{Tónlistarfólk
| heiti            = Tha Alkaholiks
| önnur_nöfn       = Tha Liks
| uppruni          = [[Los Angeles]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]] í Bandaríkjunum
| stefna           = [[Hip hop]]
| ár               = 1991–2006, 2011–í dag
| útgefandi        = Loud Records&lt;br&gt;Waxploitation
| meðlimur_í       = 
| meðlimir         = * Tash
* J-Ro
* E-Swift
}}

'''Tha Alkaholiks''', einnig þekkt sem '''Tha Liks''', er bandarísk [[hipphopp]] hljómsveit frá [[Los Angeles]].&lt;ref name=&quot;LarkinDM&quot;&gt;{{Cite book|title=[[Encyclopedia of Popular Music|The Virgin Encyclopedia of Dance Music]]|date=1998|publisher=[[Virgin Books]]|isbn=0-7535-0252-6|editor-last=Colin Larkin|editor-link=Colin Larkin (writer)|edition=First|page=11}}&lt;/ref&gt; Meðlimir hljómsveitarinnar eru [[Plötusnúður|plötusnúðurinn]], [[Upptökustjóri|upptökustjórinn]] og [[Rappari|rapparinn]] E-Swift (Eric Brooks) ásamt röppurunum J-Ro (James Robinson) og Tash (Rico Smith) &lt;ref name=&quot;LarkinDM&quot; /&gt;

Breiðskífan ''Likwidation'' fékk 87% af 100% mögulegum í plötudómum [[Stúdentaráð Háskóla Íslands|Stúdentablaðsins]] árið 1997. &lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4911430|titill=Stúdentablaðið-Plötudómar}}&lt;/ref&gt;

Rapparinn [[Madlib]] starfaði með The Alkaholiks um tíma&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/5297607|titill=SunnudagsMogginn-Réttur maður}}&lt;/ref&gt;

== Hljóðritaskrá ==

=== Breiðskífur ===

* ''21 &amp; Over'' (1993)
* ''Coast II Coast'' (1995)
* ''Likwidation'' (1997)
* ''X.O. Experience'' (2001)
* ''Firewater'' (2006)
* ''Daaam!'' (2025)

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}

== Ytri tenglar ==

* [https://www.discogs.com/artist/14759-Tha-Alkaholiks?srsltid=AfmBOoq7722l8Y2IfpPvIThDcXHHGebDOdaT4cpOI5Wnfqs3Zezz0EE9 Hljóðritaskrá] Tha Alkaholiks á [[Discogs]]
[[Flokkur:Bandarískir rapparar]]</text>
      <sha1>4f22d54cs5hygioqebe3kfprn9ea8pq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1975991</id>
      <parentid>1975990</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:59:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cinquantecinq</username>
        <id>12601</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1975991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1852" sha1="5vmd6bni2sro95z8tkdfsjj50vf0oa5" xml:space="preserve">
{{Tónlistarfólk
| heiti            = Tha Alkaholiks
| önnur_nöfn       = Tha Liks
| uppruni          = [[Los Angeles]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]] í Bandaríkjunum
| stefna           = [[Hip hop]]
| ár               = 1991–2006, 2011–í dag
| útgefandi        = Loud Records&lt;br&gt;Waxploitation
| meðlimur_í       = 
| meðlimir         = * Tash
* J-Ro
* E-Swift
}}

'''Tha Alkaholiks''', einnig þekkt sem '''Tha Liks''', er bandarísk [[hipphopp]] hljómsveit frá [[Los Angeles]].&lt;ref name=&quot;LarkinDM&quot;&gt;{{Cite book|title=[[Encyclopedia of Popular Music|The Virgin Encyclopedia of Dance Music]]|date=1998|publisher=[[Virgin Books]]|isbn=0-7535-0252-6|editor-last=Colin Larkin|editor-link=Colin Larkin (writer)|edition=First|page=11}}&lt;/ref&gt; Meðlimir hljómsveitarinnar eru [[Plötusnúður|plötusnúðurinn]], [[Upptökustjóri|upptökustjórinn]] og [[Rappari|rapparinn]] E-Swift (Eric Brooks) ásamt röppurunum J-Ro (James Robinson) og Tash (Rico Smith) &lt;ref name=&quot;LarkinDM&quot; /&gt;

Breiðskífan ''Likwidation'' fékk 87% af 100% mögulegum í plötudómum [[Stúdentaráð Háskóla Íslands|Stúdentablaðsins]] árið 1997. &lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4911430|titill=Stúdentablaðið-Plötudómar}}&lt;/ref&gt;

Rapparinn [[Madlib]] starfaði með Tha Alkaholiks um tíma&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/5297607|titill=SunnudagsMogginn-Réttur maður}}&lt;/ref&gt;

== Hljóðritaskrá ==

=== Breiðskífur ===

* ''21 &amp; Over'' (1993)
* ''Coast II Coast'' (1995)
* ''Likwidation'' (1997)
* ''X.O. Experience'' (2001)
* ''Firewater'' (2006)
* ''Daaam!'' (2025)

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}

== Ytri tenglar ==

* [https://www.discogs.com/artist/14759-Tha-Alkaholiks?srsltid=AfmBOoq7722l8Y2IfpPvIThDcXHHGebDOdaT4cpOI5Wnfqs3Zezz0EE9 Hljóðritaskrá] Tha Alkaholiks á [[Discogs]]
[[Flokkur:Bandarískir rapparar]]</text>
      <sha1>5vmd6bni2sro95z8tkdfsjj50vf0oa5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ljósleiðari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192500</id>
    <revision>
      <id>1976000</id>
      <timestamp>2026-08-20T09:13:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjarki S</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „[[File:fibreoptic.jpg|thumb|right|upright|Ljósleiðaraþræðir]] '''Ljósleiðari''' er fíngerður þráður úr [[gler]]i eða [[plast]]i sem flytur [[ljós]] frá einum enda til annars. Algengasta hagnýting slíkra þráða er í [[Fjarskipti|fjarskiptum]] þar sem ljóspúlsar eru notaðir til að senda [[Gögn|gagnamerki]] eftir þræðinum. Ljósleiðarar geta borið slík merki um lengri veg en unnt er með rafboðum um vír. Þeir bjóða einnig upp á...“</comment>
      <origin>1976000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6059" sha1="216osscqz4ye4jdramv0d5b6cj2scnt" xml:space="preserve">[[File:fibreoptic.jpg|thumb|right|upright|Ljósleiðaraþræðir]]
'''Ljósleiðari''' er fíngerður þráður úr [[gler]]i eða [[plast]]i sem flytur [[ljós]] frá einum enda til annars. Algengasta hagnýting slíkra þráða er í [[Fjarskipti|fjarskiptum]] þar sem ljóspúlsar eru notaðir til að senda [[Gögn|gagnamerki]] eftir þræðinum. Ljósleiðarar geta borið slík merki um lengri veg en unnt er með rafboðum um vír. Þeir bjóða einnig upp á meiri [[bandvídd]] og verða ekki fyrir truflunum vegna [[rafsegulgeislun]]ar í umhverfinu.&lt;ref&gt;{{cite book |ref=Senior |last1=Senior |first1=John M. |last2=Jamro |first2=M. Yousif |title=Optical fiber communications: principles and practice |date=2009 |publisher=Pearson Education |isbn=978-0130326812 |pages=7–9}}&lt;/ref&gt; Ljósleiðarar eru einnig notaðir til lýsingar og í sérhæfðri myndatöku.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Birth of Fiberscopes |url=http://www.olympus-global.com/en/corc/history/story/endo/fiber/|website=www.olympus-global.com |publisher=Olympus Corporation |access-date=17 April 2015}}&lt;/ref&gt;

Ljósleiðarar byggja á fyrirbæri sem kallað er [[alspeglun]]. Þegar ljós lendir á skilum tveggja efna verður vanalega [[ljósbrot]] þar sem stefna geislans breytist vegna þess að [[ljóshraði|hraði ljóss]] er mismikill eftir efnum. Ef seinna efnið hefur lægri brotstuðul (hærri ljóshraða) en hið fyrra og áfallshorn ljóssins er nógu krappt verður hins vegar ekkert ljósbrot inn í seinna efnið og ljósið speglast að öllu leyti af skilfleti þeirra og helst innan fyrra efnisins. Þannig getur ljósið skoppað innan ljósleiðaraþráðar án þess að sleppa út.&lt;ref&gt;{{Vísindavefurinn|2610|Hvað er ljósleiðari?}}&lt;/ref&gt;

==Saga==
Á fyrri hluta [[19. öldin|19. aldar]] sýndu [[Daniel Colladon]] og [[Jacques Babinet]] fram á það í París að leiða mætti ljós eftir bognum vatnsstraumi með ljósbroti.&lt;ref&gt;{{cite journal |first=Jean-Daniel |last=Colladon |title=On the reflections of a ray of light inside a parabolic liquid stream |journal=Comptes Rendus |year=1842}}&lt;/ref&gt; [[John Tyndall]] kynnti síðan fyrirbærið almenningi í London og útskýrði alspeglun, sem er grunnur ljósleiðaratækninnar..&lt;ref name=regis&gt;{{cite book|last =Bates|first =Regis J|title =Optical Switching and Networking Handbook|publisher =McGraw-Hill|year= 2001|location =New York|isbn=978-0-07-137356-2|page =10}}&lt;/ref&gt; Síðar á 19. öld og fyrri hluta þeirrar [[20. öldin|20.]] voru gerðar tilraunir með að leiða ljós um glerstangir og senda myndir í gegnum búnt af ljósleiðurum, meðal annars til læknisfræðilegra rannsókna. Árið 1956 fékkst [[einkaleyfi]] á sveigjanlegt tæki sem hægt var að nota við [[magaspeglun]] sem byggði á myndflutningi um búnt af ljósleiðurum.&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=Hopkins, H. H. |author2=Kapany, N. S. |year=1954 |journal=Nature |doi=10.1038/173039b0 |volume=173 |pages=39–41 |title=A flexible fiberscope, using static scanning |issue=4392 |bibcode=1954Natur.173...39H |s2cid=4275331}}&lt;/ref&gt; 

Áhugi vaknaði á möguleikum ljósleiðara í fjarskiptum á sjöunda áratugnum. Rannsóknarstofa þýska raftækjaframleiðandans [[Telefunken]] sótti um einkaleyfi á tækni sem notaðist við ljósleiðara 1966&lt;ref&gt;{{cite patent |country=DE |number=1254513 |status=patent |title=Mehrstufiges Übertragungssystem für Pulscodemodulation dargestellte Nachrichten. |gdate=1967-11-16 |inventor=Börner, Manfred |assign1=Telefunken Patentverwertungsgesellschaft m.b.H.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite patent |country=US |number=3845293 |status=patent |title=Electro-optical transmission system utilizing lasers| inventor=Börner, Manfred}}&lt;/ref&gt;  og um sama leyti náðust miklar framfarir í því að draga úr merkjatapi með hreinna gleri. Á áttunda og níunda áratugnum var bandaríska fyrirtækið [[Corning]] í farabroddi við þróun framleiðslutækni sem gerði mögulegt að framleiða ljósleiðaraþræði hraðar og með ódýrari hætti.&lt;ref name=hecht1999b&gt;{{cite book |last=Hecht |first=Jeff |title=City of Light, The Story of Fiber Optics |publisher=[[Oxford University Press]] |location=New York |year=1999 |url=https://books.google.com/books?id=4oMu7RbGpqUC&amp;pg=PA114 |isbn=978-0-19-510818-7 |page=271}}&lt;/ref&gt; Ljósleiðarastrengur var fyrst grafinn í jörð í [[Tórínó]] á Ítalíu 1977 til að tengja símstöðvar.&lt;ref&gt;{{cite conference |last1=Catania |first1=B. |last2=Michetti |first2=L. |last3=Tosco |first3=F. |last4=Occhini |first4=E. |last5=Silvestri |first5=L. |title=First Italian Experiment with a Buried Optical Cable |pages=315–322 |url=http://www.chezbasilio.org/immagini/cos1_tests.pdf |book-title=Proceedings of 2nd European Conference on Optical Communication (II ECOC) |date=September 1976 |access-date=2022-08-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://archiviostorico.telecomitalia.com/italia-al-telefono-oltre/15-settembre-1977-torino-prima-stesura-al-mondo-di-fibra-ottica-in-esercizi |title=15 settembre 1977, Torino, prima stesura al mondo di una fibra ottica in esercizio.|website=Archivio storico Telecom Italia |access-date=2017-02-15 |archive-date=2017-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170917171214/http://archiviostorico.telecomitalia.com/italia-al-telefono-oltre/15-settembre-1977-torino-prima-stesura-al-mondo-di-fibra-ottica-in-esercizi |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Víðtæk ljósleiðaravæðing fjarskiptakerfa fór af stað á 9. áratugnum, þá sér í lagi í grunnkerfum á milli símstöðva. Fyrsti ljósleiðara-[[sæstrengur|sæstrengurinn]] á milli heimsálfa var tekinn í notkun 1988. Það var [[TAT-8]] sem lá á milli [[New Jersey]] í Bandaríkjunum og Englands og Frakklands.&lt;ref name=HAC&gt;{{Cite web|url=https://atlantic-cable.com//Cables/1982-SL-SeaTrials/index.htm|title=History of the Atlantic Cable &amp; Submarine Telegraphy - 1982 SL Lightguide Cable Sea Trials|website=atlantic-cable.com |access-date=2025-09-10}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;/div&gt;

[[Flokkur:Fjarskipti]]</text>
      <sha1>216osscqz4ye4jdramv0d5b6cj2scnt</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>