Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk 0 600 1976876 1976761 2026-08-29T14:06:55Z Akigka 183 /* Stjórnmál */ 1976876 wikitext text/x-wiki {{Land |nafn = Konungsríkið Noregur |nafn_í_eignarfalli = Noregs |nafn_á_frummáli = Kongeriket Norge {{mál|nb}}<br />Kongeriket Noreg {{mál|nn}} |fáni = Flag of Norway.svg |skjaldarmerki = Coat of Arms of Norway.svg |þjóðsöngur = [[Ja, vi elsker dette landet]] |staðsetningarkort = Europe-Norway_(orthographic_projection).svg |höfuðborg = [[Osló]] |tungumál = [[norska]], [[Samísk tungumál|samíska]] í nokkrum sjálfstjórnarumdæmum |stjórnarfar = [[Þingbundin konungsstjórn]] |titill_leiðtoga1 = [[Konungur Noregs|Konungur]] |titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Noregs|Forsætisráðherra]] |nafn_leiðtoga1 = [[Hákon 8.]] |nafn_leiðtoga2 = [[Jonas Gahr Støre]] |staða = Sjálfstæði |atburður1 = stofnun |dagsetning1 = 872 |atburður2 = [[Kalmarsambandið]] |dagsetning2 = 1397 |atburður3 = stjórnarskrá |dagsetning3 = [[17. maí]] [[1814]] |atburður4 = sambandsslit við Svíþjóð |dagsetning4 = [[7. júní]] [[1905]] |flatarmál = 385.207<ref name="kart_2019">{{cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|year=2019|accessdate=2019-03-23|archive-date=2019-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|url-status=dead}}</ref> |stærðarsæti = 67 |hlutfall_vatns = 6 |fólksfjöldi = 5.627.400<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref> |mannfjöldaár = 2026 |mannfjöldasæti = 120 |íbúar_á_ferkílómetra = 14,6 |VLF = 350 |VLF_ár = 2020 |VLF_sæti = 49 |VLF_á_mann = 64.856 |VLF_á_mann_sæti = 6 |VÞL_ár = 2022 |VÞL = {{hækkun}} 0.966<ref name="UNDP2023" /> |VÞL_sæti = 2 |gjaldmiðill = [[Norsk króna|Norsk króna (kr)]] (NOK) |tímabelti = [[UTC]]+1 (UTC+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) |umferð=hægri |tld = no |símakóði = 47 }} '''Noregur''' ([[norska]]: ''Norge''; [[nýnorska]]: ''Noreg'') er [[ríki|land]] sem nær yfir vestur- og norðurhluta [[Skandinavía|Skandinavíu]] í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]]. Noregur fer líka með stjórn fjarlægu eyjanna [[Jan Mayen]] og [[Svalbarði|Svalbarða]]. Auk þess er [[Bouvet-eyja]] í Suður-Atlantshafi norsk [[hjálenda]]. Noregur gerir tilkall til tveggja landsvæða á [[Suðurskautslandið|Suðurskautslandinu]]: [[Eyja Péturs 1.|Eyju Péturs 1.]] og [[Matthildarland]]s. Noregur á landamæri að [[Svíþjóð]], [[Finnland]]i og [[Rússland]]i, og er eitt [[Norðurlöndin|Norðurlandanna]]. Sunnan við Noreg skilur [[Skagerrak]] landið frá [[Danmörk]]u. Noregur á mjög langa strandlengju að [[Atlantshaf]]i og [[Barentshaf]]i. Í Noregi búa 5,6 milljónir (2026). Höfuðborg landsins er [[Ósló]]. [[Hákon 8.]] af [[Lukkuborgarætt]] er [[konungur Noregs]] og [[Jonas Gahr Støre]] hefur gegnt embætti forsætisráðherra frá 2021. Noregur er [[einingarríki]] með [[þingbundin konungsstjórn|þingbundna konungsstjórn]] þar sem ríkisvaldið skiptist milli dómsvalds, [[norska stórþingið|norska stórþingsins]] og [[ríkisstjórn Noregs|ríkisstjórnar Noregs]], samkvæmt [[stjórnarskrá Noregs]] frá 1814. Norska konungsríkið var stofnað 872 þegar mörg smákonungsdæmi runnu saman. Frá 1537 til 1814 var Noregur hluti af [[Danaveldi]] og frá 1814 til 1905 var landið í [[konungssamband]]i við Svíþjóð. Noregur var hlutlaus í [[fyrri heimsstyrjöld]], en í [[síðari heimsstyrjöld]] [[hernám Noregs|hernámu Þjóðverjar landið]] til stríðsloka. Staðbundin stjórnvöld í Noregi eru á tveimur stjórnsýslustigum: fylki og sveitarfélög. [[Samar]] njóta sjálfsákvörðunarréttar og áhrifa á stjórn hefðbundinna landsvæða sinna í gegnum [[Samaþingið]] og [[Finnmerkurlögin]]. Noregur á í nánu samstarfi við [[Evrópusambandið]] og [[Bandaríkin]] og er hluti af [[Evrópska efnahagssvæðið|Evrópska efnahagssvæðinu]]. Noregur er stofnaðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]], [[NATO]], [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]], [[Alþjóðaviðskiptastofnun]]inni og [[OECD]]. Noregur er hluti af [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðinu]]. [[Norska]] er [[norræn mál|norrænt mál]] sem líkist [[danska|dönsku]] og [[sænska|sænsku]]. Noregur býr við [[norrænt velferðarkerfi]] sem byggist á [[lýðræðisjafnaðarstefna|jafnaðarhugsjónum]]. Norska ríkið á stóra eignarhluti í lykilgeirum eins og olíu- og gasvinnslu, námum, timburframleiðslu, útgerð og ferskvatnsframleiðslu. Um fjórðungur af vergri landsframleiðslu landsins kemur úr [[olíuiðnaður|olíuiðnaðinum]]. Miðað við höfðatölu er Noregur stærsti framleiðandi olíu og jarðgass utan Mið-Austurlanda. Tekjur á mann eru þær fjórðu hæstu í heimi miðað við lista [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðsins]] og [[Heimsbankinn|Heimsbankans]]. [[Norski olíusjóðurinn]] er stærsti þjóðarsjóður heims, metinn á 1,3 billjón dali. == Heiti == Heitið Noregur kemur fyrir í heimildum frá miðöldum sem bæði „Noregur“ og „Norvegur“ og er talið merkja „norðurvegur“.<ref name="eidar" /> Í [[Frásögn Óttars háleygska]] frá um 880 kemur nafnið fyrir (á engilsaxnesku) sem ''Norðweg'' og „norðmanna land“ sem heiti á ströndinni frá [[Agðir|Ögðum]] til [[Hálogaland]]s. Norðmenn gætu þá hafa verið íbúar norðan fjallanna, „Austmenn“ austan þeirra og „Danir“ í [[Víkin (Noregi)|Víkinni]]. Norðurvegur væri aftur í andstöðu við [[Austurvegur|Austurveg]] (austan [[Eystrasalt]]s), [[Vesturvegur|Vesturveg]] (til [[Bretland]]s) og „Suðurveg“ til [[Þýskaland]]s. Aðrar orðmyndir frá miðöldum eru ''Nortuagia'' (''[[Durham Liber Vitae]]''), ''Nuruiak'' ([[Jalangurssteinarnir]]) og ''nuriki'' (rúnasteinn frá Noregi). Seinna var heitið túlkað sem samsetning úr ''Nor-'' og ''rige'' („[[ríki]]“, sbr. „Svíaríki“). Hugsanlega hefur þágufallsmyndin ''Norege'' haft þar áhrif. Núverandi ritháttur á norsku er frá 17. öld og gæti verið samdráttur á danska orðinu ''Norrige''.<ref>Sandøy, Helge, 1997: "Norvegr eller Noríki?". I Arnold Dalen (red.): ''Gransking av norsk mål i hundre år etter Ivar Aasen. Rapport frå faghistorisk seminar i Trondheim 3. og 4. oktober 1996. Skrifter.'' Det kongelige norske viderskabers selskab 3, 1997. Trondheim: Tapir. 91-104.</ref> Á [[nýnorska|nýnorsku]] heitir landið ''Noreg'', en var áður ''Norig''.<ref>{{vefheimild|url=http://www.sprakradet.no/Vi-og-vart/Publikasjoner/Spraaknytt/Arkivet/Spraaknytt_1999/Spraaknytt_1999_2/Noreg/|titill=Noreg|skoðað=2021-01-30|tungumál=nb|vefsíða=Språkrådet}}</ref> Á [[norðursamíska|norðursamísku]] heitir það ''Vuodna'' („fjörður“), ''Nöörje'' á [[suðursamíska|suðursamísku]] og ''Norja'' á [[kvenska|kvensku]]. Í fornsögunni „[[Hvernig Noregur byggðist]]“ í ''[[Flateyjarbók]]'' segir frá börnum [[Þorri|Þorra]] sem eru sögð vera synirnir Nórr, Górr og dóttirin Gói. Þar segir að Nórr hafi lagt undir sig löndin vestan við [[Skandinavíufjöll|Kjölinn]] og Noregur dregið nafn sitt af honum. Talið er að nafn sagnkonungsins sé dregið af landinu fremur en öfugt, en til er tilgáta um að nafnið sé dregið af norska orðinu ''nor'', „sund“ eða „vík“.<ref>{{vefheimild|url=https://malid.is/leit/n%C3%B3rr|titill=Nórr|vefsíða=Málið.is|skoðað=2.9.2023}}</ref><ref name="eidar">{{cite journal|author=Heide, Eldar|year=2017|url=http://ojs.novus.no/index.php/NON/article/view/1333|title=Noregr tyder nok vegen mot nord, likevel|journal=Namn og nemne|volume=33|pp=13-37}}</ref> == Saga == [[Mynd:AltaRockCarvingsFences.jpg|thumb|right|Bergristur frá Norður-Noregi.]] ‍‍‍Fólk hefur búið í Noregi í yfir 12.000 ár. Fyrstu íbúar Noregs fluttu þangað frá [[Þýskaland]]i í suðri eða úr norðaustri frá [[Finnland|Norður-Finnlandi]] og [[Rússland]]i meðan íshellan frá [[síðasta ísöld|síðustu ísöld]] lá enn yfir hluta svæðisins. Til er umdeild tilgáta um fólksflutninga úr suðri, frá þeim tíma þegar [[Doggerland]] var enn [[þurrlendi]].<ref>{{cite book|authors=Glørstad, H., Gundersen, J., & Kvalø, F.|year=2017|chapter=The northern coasts of Doggerland and the colonisation of Norway at the end of the Ice Age|title=Under the sea: archaeology and palaeolandscapes of the continental shelf|pages=285-303}}</ref> Á þeim tíma var loftslag í Suður-Noregi svipað því sem það er í Norður-Noregi í dag. Helstu veiðidýr voru [[útselur]], [[elgur]] og [[villisvín]], en meðal mannvistarleifa hafa fundist bein úr [[geirfugl]]i, [[hundur|hundi]] og fleiri dýrum.<ref>{{cite thesis|author=Syversbråten, L. T.|year=2023|title=Searching for human-dog contexts in 4 Mesolithic cave and rockshelters in the West-Norwegian landscape|degree=MA|publisher=The University of Bergen)}}</ref> Elstu [[bergristur]] frá þessum tíma eru flestar við ár og sýna stór veiðidýr. Eftir því sem leið á [[fornsteinöld]] hlýnaði loftslagið og [[skógur]] þakti landið.<ref>{{vefheimild|url=https://steinalder.w.uib.no/|titill=Steinalderen på Vestlandet|vefsíða=Den lengst historien|útgefandi=Universitetsmuseet i Bergen|skoðað=3.9.2024}}</ref> Undir lokin barst [[landbúnaður]] til Noregs, með kvikfjárrækt og kornrækt sem tíðkaðist allt norður til [[Lofoten]], við upphaf [[nýsteinöld|nýsteinaldar]] um 4000 f.o.t. Frá nýsteinöld eru ummerki um fasta bústaði, notkun á [[leirker]]um, aukna notkun á [[tinnusteinn|tinnusteini]] og stærri veiðimannabýli í Norður-Noregi. Hugsanlega hefur samfélagið skipst í ættarsamfélög sem héldu saman á stóru svæði. Elstu ummerki um þróað sveitasamfélag í Noregi eru frá um 2400 f.o.t. Um 2000 f.o.t. tóku Norðmenn að reisa stór [[langhús]] og um sama leyti varð notkun málmhluta algengari. Yngri bergristur sýna [[bátur|báta]] gerða úr viðarborðum. Elstu ummerki um [[járn]]vinnslu eru frá um 400 f.o.t. Heimildir eru fyrir verslun við [[rómverjar|Rómverja]] á fyrstu öldum eftir að okkar tímatal hefst. Á sama tíma má sjá merki um aukna lagskiptingu í mismunandi tegundum bústaða. Þegar [[Vestrómverska keisaradæmið]] leystist upp 475 tók [[þjóðflutningatímabilið]] við. Frá 6. öld eru ummerki um loftslagsbreytingar ([[Fimbulvetur]]) sem hafa verið tengdar við eldvirkni á norðurhveli.<ref>{{cite journal|author=Gundersen, I. M.|year=2019|title=The Fimbulwinter theory and the 6th century crisis in the light of Norwegian archaeology: Towards a human-environmental approach|journal=Primitive tider|volume=21|pages=101-119|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-78207}}</ref> Á 8. öld þróuðust [[súðbyrðingur|súðbyrt]] skip knúin áfram með [[segl]]um<ref>{{cite journal|author=Wickler, S.|year=2019|title=Early boats in Scandinavia: new evidence from Early Iron Age bog finds in Arctic Norway|journal=Journal of Maritime Archaeology|volume=14|number=2|pages=183-204|doi=10.1007/s11457-019-09232-1}}</ref> og ný og betri aðferð við járnvinnslu.<ref>{{cite journal|author=Barndon, R., & Olsen, A. B.|year=2018|title=En grav med smedverktøy fra tidlig vikingtid på Nordheim i Sogndal. En analyse av gravgods, handlingsrekker og symbolikk|journal=Viking|volume=81|pages=63-88}}</ref> [[Rúnir|Rúnaristur]] sýna hvernig [[fornnorræna]] þróaðist úr [[frumnorræna|frumnorrænu]].<ref>{{cite journal|author=Thöny, L. C.|year=2017|title=On the Chronology of Final Devoicing and the Change of z> R in Proto-Norse|journal=Futhark. International journal of runic studies|volume=7|pages=47-62|doi=10.7892/boris.99352}}</ref> === Víkingaöld === {{aðalgrein|Víkingaöld}} [[Mynd:Osebergskipet_2016.jpg|thumb|right|Ásubergsskipið er langskip sem fannst í haugi frá 9. öld í Noregi.]] Á [[8. öld]] hófust [[víkingaferð]]ir norrænna manna til [[Bretlandseyjar|Bretlandseyja]] og strandsvæða á evrópska meginlandinu, allt suður til [[Miðjarðarhaf]]s. Grundvöllur slíkra ránsferða voru haffær [[víkingaskip]] þar sem tækni við smíði [[súðbyrðingur|súðbyrðinga]] var notuð til að gera miklu stærri skip en áður þekktust á Norðurlöndum. Þessi skip, [[langskip]] og [[knörr|knerrir]], voru líka notuð til landkönnunar í Norður-Atlantshafi þar sem fólk frá Bretlandseyjum og Noregi nam ný lönd, [[Færeyjar]], [[Ísland]] og [[Grænland]]. Samkvæmt íslenskum miðaldaritum sem rituð voru nokkrum öldum síðar var ein orsökin tilraunir [[Haraldur hárfagri|Haraldar hárfagra]] til að skapa stærra konungsríki í Noregi.<ref>{{cite journal|author=Jakobsson, S.|year=2016|title=The early kings of Norway, the issue of agnatic succession, and the Settlement of Iceland|url=https://archive.org/details/viator_2016_47_3/page/171|journal=Viator|volume=47|number=3|pages=171-188|doi=10.1484/J.VIATOR.5.112357}}</ref> [[Landnám Íslands]] var þannig tengt við sigur Haraldar í [[Hafursfjarðarorrusta|Hafursfjarðarorrustu]] árið [[872]]. Á þessum tíma aðhylltust Norðurlandabúar [[norræn trú|norræna trú]], en með auknum viðskiptum við konungsríkin í Evrópu komust þeir í kynni við [[kristni]] sem með tímanum vann á.<ref>{{cite journal|author=Mikkelsen, E.|year=2002|title=Handel—misjon—religionsmøter. Impulser fra buddhisme, islam og kristendom i Norden 500–1000 e. Kr.|journal=Viking|volume=65|pages=91-136}}</ref> Um miðja 9. öld stofnuðu norrænir víkingar nýlendur á Bretlandseyjum í [[Danalög]]um, [[Dublin]], [[Suðureyjar|Suðureyjum]] og [[Norðureyjar|Norðureyjum]]. Til að verja sig gegn víkingum samdi [[Karl einfaldi]] Frakkakonungur við víkingaforingjann [[Göngu-Hrólfur|Göngu-Hrólf]] um hertogadæmi í [[Normandí]] árið [[911]]. Í Noregi var kaupstaðurinn [[Kaupangur]] stofnaður í Vestfold um 800, og síðar uxu verslunarstaðir á [[Ögvaldsnes]]i og [[Hlaðir (Noregi)|Hlöðum]] norðar í landinu.<ref>{{cite book|author=Sørheim, H.|year=2015|title=The First Norwegian Towns Seen on the Background of European History|series=UBAS-University of Bergen Archaeological Series|number=8|title=Nordic Middle Ages-Artefacts, Landscapes and Society. Essays in Honour of Ingvild Øye on her 70th Birthday|url=https://hdl.handle.net/1956/15396}}</ref> Í norðri áttu norrænir menn í viðskiptum við [[Samar|Sama]] og [[Kvenir|Kveni]] á [[Hálogaland]]i og [[Finnmörk]]u.<ref>{{cite journal|author=Koskela Vasaru, M.|year=2012|title=Bjarmaland and interaction in the North of Europe from the Viking Age until the Early Middle Ages|journal=Journal of Northern Studies|volume=6|number=2|pages=37-58|doi=10.36368/jns.v6i2.719}}</ref> Samfélag víkingaaldar var [[höfðingi|höfðingjaræði]] þar sem höfðingjar og stórbændur réðu ráðum sínum, [[lögsögumaður|sögðu upp lög]] og [[dómþing|dæmdu]] á [[þing]]um og bundust konungum með [[trúnaðareiður|trúnaðareiðum]].<ref>{{cite journal|author=Riisøy, A. I.|year=2019|title=Ting og konfliktløsning i vikingtidas Norge|journal=Collegium Medievale|volume=32|number=2}}</ref><ref>{{vefheimild|url=https://www.norgeshistorie.no/vikingtid/0810-hovdingenes-tid.html|titill=Høvdingenes tid|höfundur=Unn Pedersen og Jón Viðar Sigurðsson|vefsíða=Norgeshistorie – Fra steinalderen til i dag. Fortalt av fagfolk.|dags=25.11.2015|útgefandi=Universitetet i Oslo}}</ref> Elsta þingið sem heimildir eru um í Noregi er [[Gulaþing]] sem var stofnað um 900. [[Frostaþing]] í Þrándheimi var stofnað skömmu síðar. [[Þrælahald]] var að öllum líkindum útbreitt, þótt deilt sé um hversu stór hluti íbúa hafi verið ófrjáls á þessum tíma.<ref>{{cite journal|author=Skre, D.|year=2001|title=The social context of settlement in Norway in the first millennium AD|journal=Norwegian archaeological review|volume=34|number=1|pages=1-12|doi=10.1080/00293650116757}}</ref> Þegar [[Haraldur blátönn]] tók kristni eftir miðja 10. öld krafðist hann þess að undirkonungar sínir í Noregi, [[Hákon Sigurðarson Hlaðajarl]] og [[Haraldur grenski]], létu skírast. Á þessum tíma var [[Víkin (Noregi)|Víkin]] í Noregi oft hluti af ríki Danakonunga, en í Þrándheimi ríktu ýmist norskir konungar eða jarlar Danakonunga.<ref>{{cite thesis|author=Østvik, C.|year=2021|title=Danskekongen og Viken ca. 950-1016: en studie av maktbildet i Viken og danskekongens rolle|degree=MA|publisher=Universitetet i Sørøst-Norge}}</ref> [[Ólafur Tryggvason]] tók við konungdómi 995 og vann ötullega að útbreiðslu kristni í Noregi. [[Ólafur digri]], víkingaforingi sem hafði látið skírast í Frakklandi, gekk enn lengra og vildi neyða íbúa til að taka upp nýjan sið. Hann lést í [[Stiklastaðaorrusta|Stiklastaðaorrustu]] gegn sonum Hákonar Hlaðajarls árið 1030, en var brátt tekinn í dýrlingatölu.<ref>{{cite journal|author=Bagge, S.|year=2015|title=Olav den Hellige som norsk konge (1015–28)|journal=Historisk tidsskrift|volume=94|number=4|pages=555-587}}</ref> === Miðaldir === Eftir lát Ólafs digra varð Noregur hluti af [[Norðursjávarveldið|Norðursjávarveldi]] [[Knútur ríki|Knúts ríka]], ásamt Danmörku og Englandi. Eftir lát Knúts tók [[Magnús góði]], sonur Ólafs, við völdum og Ólafur varð smám saman [[dýrlingur]]. [[Haraldur harðráði]] tók við eftir lát hans 1047 og herjaði á Danmörku og England þar sem hann lét lífið í [[Orrustan við Stanfurðubryggju|orrustunni um Stafnfurðubryggju]] 1066. Sonur hans, [[Ólafur kyrri]], var friðsamari, en sonur Ólafs, [[Magnús berfættur]], var drepinn þegar hann herjaði á Írlandi. Á miðöldum voru [[Suðureyjar]] og [[Norðureyjar]] ([[Orkneyjar]] og [[Hjaltlandseyjar]]) í [[Skotland]]i ýmist undir yfirráðum eða nátengd Noregskonungum. [[Mynd:Reinli_Stavkyrkje,_Sør-Aurdal.JPG|thumb|right|[[Stafkirkjan í Reinli]] var reist á síðari hluta 13. aldar.]] Fyrstu biskupsdæmin í Noregi voru stofnuð í kringum 1070<ref>{{cite web|url=https://snl.no/bispesete|title=Bispesete|website=Store norske leksikon|date=13. október 2025|author=Merethe Roos}}</ref> og [[Erkibiskup í Niðarósi|erkibiskupsdæmi]] var stofnað í [[Niðarós]]i ([[Þrændalög]]um) árið 1150. Árið 1130 lést [[Sigurður Jórsalafari]] sem markaði upphafið að [[norski innanlandsófriðurinn|norska innanlandsófriðnum]] sem stóð til 1240.<ref>{{cite journal|author=Sawyer, B.|year=2003|title=The ‘Civil Wars’ Revisited|journal=Historisk tidsskrift|volume=82|number=1|pages=43-73}}</ref> Kirkjan varð að valdastofnun sem stóð oft í átökum við konungsvaldið. Í ófriðnum voru fylgismenn kirkjunnar nefndir [[baglar]] en fylgismenn konungs nefndir [[birkibeinar]]. [[Sverrir Sigurðsson (konungur)|Sverrir Sigurðsson]] reyndi að koma kirkjunni undir sitt vald, en var þá [[bannfæring|bannfærður]]. Flokkarnir komu sér fyrst saman um konungsefni þegar [[Hákon gamli]] var kjörinn konungur 1217. Hákon lét samþykkja lög um ríkiserfðir árið 1260 sem gerðu Noreg að [[erfðakonungur|erfðaríki]], ólíkt Danmörku og Svíþjóð þar sem þá ríktu [[kjörkonungur|kjörkonungar]]. Sonur hans var [[Magnús lagabætir]] sem samdi [[Landslög Noregs]] og gerði jafnframt [[Járnsíða|Járnsíðu]] handa Íslendingum sem gengu Noregskonungum á hönd með [[Gamli sáttmáli|Gamla sáttmála]]. Á hátindi sínum um 1260 náði norska konungsríkið yfir [[Grænland]], [[Ísland]], [[Færeyjar]], skosku eyjarnar, [[Dublin]] á Írlandi og [[Finnmörk]]u, allt austur að [[Hvítahaf]]i, auk þess sem í dag eru [[Bohuslän]], [[Jämtland]] og [[Härjedalen]] í Svíþjóð.<ref>{{Cite book |last=Imsen |first=Steinar |url=https://books.google.com/books?id=EIr7s7SLit0C |title=The Norwegian Domination and the Norse World, C.1100-c.1400 |date=11 June 2010 |publisher=Tapir Academic Press |isbn=9788251925631 |access-date=21 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418114626/https://books.google.com/books?id=EIr7s7SLit0C |archive-date=18 April 2023 |url-status=live |via=Google Books}}</ref> Árið 1266 gengu [[Suðureyjar]] til Skotakonungs eftir [[friðarsamningurinn í Perth|friðarsamninginn í Perth]].<ref>{{cite journal|author=Lustig, R. I.|year=1979|title=The Treaty of Perth: a re-examination|url=https://archive.org/details/sim_scottish-historical-review_1979-04_58_165/page/35|journal=The Scottish Historical Review|volume=58|number=165|pages=35-57}}</ref> [[Mynd:OSLO-NO-02_05_ubt.jpeg|thumb|right|Akurshús sem Hákon háleggur lét reisa á 14. öld.]] [[Hákon háleggur]] tók við völdum árið 1299. Hann reisti nokkur virki í suðurhluta Noregs, eins og [[Akurshús]], og flutti miðstöð konungsvaldsins í meira mæli þangað, frá Þrándheimi. Árið 1319 var samið um að hinn þriggja ára gamli krónprins, [[Magnús Eiríksson smek]], tæki við konungdómi bæði í Noregi og Svíþjóð. Árið 1349 gekk [[Svarti dauði]] og aðrar plágur yfir Noreg og urðu til þess að fólki fækkaði um helming.<ref>{{cite book|author=Brøgger sr., Jan|year=2002|title=Epidemier: En natur- og kulturhistorie|place=Oslo|publisher=N.W. Damm & Søn|isbn=82-496-0076-2}}</ref> Á 14. öld varð [[Björgvin]] helsta verslunarhöfn Noregs en henni stjórnuðu [[Hansasambandið|Hansakaupmenn]].<ref>{{cite journal|author=Burkhardt, M.|year=2010|title=The German Hanse and Bergen – new perspectives on an old subject|journal=Scandinavian Economic History Review|volume=58|number=1|pages=60–79|doi=10.1080/03585520903561201}}</ref> Árið 1397 gekk Noregur í ríkjasamband með [[Svíþjóð]] og [[Danmörk]]u í [[Kalmarsambandið|Kalmarsambandinu]] eftir að [[Ólafur 4. Hákonarson]] varð krónprins í öllum ríkjunum gegnum erfðir og móðir hans, [[Margrét Valdimarsdóttir mikla]], tók við völdum. Eftir miðja 15. öld gengu Orkneyjar og Hjaltlandseyjar til [[konungur Skotlands|konunga Skotlands]] sem heimanmundur.<ref>{{cite journal|author=Grohse, I. P.|year=2020|title=THE LOST CAUSE: Kings, the Council, and the Question of Orkney and Shetland, 1468–1536|journal=Scandinavian Journal of History|volume=45|number=3|pages=286-308}}</ref> Kalmarsambandið einkenndist af tilraunum konungs til að styrkja miðstjórnarvaldið með mismiklum árangri. Noregi var á þessum tíma skipt í um 50 [[lén]] þar sem þau mikilvægustu voru í kringum virkin í [[Bohus]], [[Akershus]], [[Tunsberghus]] og [[Bergenhus]]. Lénin voru að mestu í höndum innlendra stórmenna. Miðstöð valdsins færðist til Danmerkur og um miðja 15. öld hófust uppreisnir í Svíþjóð. Eftir lát [[Kristófer 1.|Kristófers 1.]] var [[Karl Knútsson Bonde]] kjörinn konungur í Svíþjóð og Noregi, en varð að láta [[Kristján 1.]] fá Noreg eftir aðeins eitt ár. Við það tækifæri var undirritað samkomulag um konungssamband Noregs og Danmerkur. Á sama tíma gengu lénin í Noregi í arf til fólks sem hélt sig mest í Danmörku. Þegar [[Kristján 2.|Kristján krónprins]] Danmerkur fékk Noreg sem varakonungsdæmi árið 1506 hófst hann handa við að veikja norska háaðalinn enn frekar.<ref>{{cite book|title=We, Norwegians: The National Identity of Norwegian Elites in Early Modern Times (16th-18th Century)|author=Krystyna Szelągowska|publisher=Instytut Badań nad Dziedzictwem Kulturowym Europy}}</ref> Árið 1523 gekk Svíþjóð úr sambandinu og eftir varð ríkjasamband Danmerkur og Noregs. === Hluti af Danaveldi === Þótt Danmörk væri ráðandi aðili í Kalmarsambandinu höfðu löndin þrjú eigin [[ríkisráð]] sem stjórnuðu í samráði við konung. Eftir að Svíþjóð gekk úr sambandinu gerði Kristján 3. samkomulag við danska aðalinn um að leggja [[norska ríkisráðið]] niður. Árið 1537 urðu [[siðaskiptin]] í Noregi. Síðasti kaþólski erkibiskupinn, [[Olav Engelbrektsson]], flúði land og aðrir kaþólskir biskupar voru settir af.<ref>{{cite book|author=Grell, O. P.|year=2005|chapter=The Reformation in Norway: A political and religious takeover|title=Aspekte der Reformation im Ostseeraum|pages=121-144}}</ref> Noregi var skipt í 20 lén sem konungur veitti gegn föstu gjaldi. Norðmenn urðu oft illa úti í stríðum Dana og Svía, eins og [[norræna sjö ára stríðið|norræna sjö ára stríðinu]] 1563-1570. [[Norski herinn]] var formlega stofnaður árið 1628.<ref>{{cite journal|author=Eyjólfur Guðmundsson|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1501486|title=350 ár frá stofnun norska hersins|journal=Morgunblaðið|page=24|year=1978|volume=65|number=148}}</ref> Skattheimta jókst og þegnskylduvinna var lögð á bændur, en fólki fjölgaði líka á sama tíma. Eftir ósigur í [[Torstensonófriðurinn|Torstensonófriðnum]] 1645 gengu norsku héruðin [[Jämtland]] og [[Härjedalen]] til Svíþjóðar. [[Mynd:Dok-9_Arveenevoldsregjeringsakten_1661.TIF|thumb|right|Innsigli og undirskriftir norskra „borgara og almúga“ á einveldislögunum frá 1661.]] [[Einveldi]] var sett á laggirnar með [[erfðahyllingin|erfðahyllingu]] í Noregi árið 1661. Eftir það var lénunum breytt í ömt og [[amtmaður|amtmenn]] urðu embættismenn með föst laun. Fógetar sáu um innheimtu skatta fyrir [[rentukammerið]] í Kaupmannahöfn. Námavinnsla hófst í stórum stíl á 17. öld og þar á meðal voru silfurnámur í [[Kongsberg]] og koparnámur í [[Røros]]. Vatnsknúnar [[sögunarmylla|sögunarmyllur]] voru fyrst teknar í notkun á 16. öld. [[Timbur]]útflutningur til [[Skotland]]s varð mikilvægur hluti af efnahagslífi Noregs.<ref>{{cite journal|author=Newland, K.|year=2011|title=The acquisition and use of Norwegian timber in seventeenth-century Scotland|journal=Vernacular Architecture|volume=42|number=1|pages=67-83|doi=10.1179/174962911X13159065475545}}</ref> Kaupstaðirnir [[Fredrikstad]], [[Tønsberg]], [[Skien]], [[Stavanger]], [[Ósló|Christiania]], [[Kristiansand]], [[Bergen]] og [[Trondheim]] fengu einkarétt á verslun hver í sínu héraði. Eftir að [[Friðrik 6.|Friðrik]] krónprins tók völdin í Danmörku 1784 varð aukið frjálsræði í versluninni. [[Tromsø]], [[Hammerfest]] og [[Vardø]] fengu kaupstaðarréttindi, og verndartollar og einkaleyfi voru afnumin. [[Konunglega norska vísindafélagið]] var stofnað í Þrándheimi 1760 og [[Norska félagið]] var stofnað í Kaupmannahöfn árið 1772. Danmörk reyndi að halda sér utan við [[Napóleonsstyrjaldirnar]], en 1807 neyddi Napóleon Dani til að taka þátt í hafnbanni á Breta. Þann 2. september gerðu Bretar [[stórskotaliðsárásin á Kaupmannahöfn|stórskotaliðsárás á Kaupmannahöfn]] og í kjölfarið lýsti Friðrik 6. Bretum stríði á hendur. Stríðið stöðvaði timburflutningana frá Noregi til Bretlands en 1809 fengu norsk skip leyfi til siglinga. [[Svíþjóð]] féllst á að ganga í bandalagið gegn Napóleon, með því að láta Rússum Finnland eftir í skiptum fyrir Noreg. Þegar Napóleon tapaði stríðinu var Danmörk neydd til að gefa Svíþjóð Noreg eftir í [[Kílarsamningurinn|friðarsamningum í Kíl]], í skiptum fyrir [[Sænska Pommern|Sænsku Pommern]] á meginlandi Evrópu.<ref>{{cite journal|author=Berg, R.|year=2014|title=Denmark, Norway and Sweden in 1814: a geopolitical and contemporary perspective|journal=Scandinavian Journal of History|volume=39|number=3|pages=265-286|doi=10.1080/03468755.2013.876929}}</ref> === Konungssamband við Svíþjóð === [[Mynd:Eidsvoll_riksraad_1814.jpeg|thumb|right|Stjórnlagaþingið í Eidsvoll, eftir [[Oscar Wergeland]].]] Mikil óánægja var í Noregi með friðarsamkomulagið. Norðmenn fengu danska prinsinn [[Kristján 8.|Kristján Friðrik]] til að samþykkja að gerast [[konungur Noregs]] og kusu til stjórnlagaþings á [[Eidsvoll]] í febrúar. Þingið samdi drög að [[stjórnarskrá Noregs]] í apríl. Í maí sneri sænski herinn aftur heim frá meginlandinu og [[stríð Noregs og Svíþjóðar]] hófst. Stríðið stóð stutt og Kristján Friðrik sagði af sér í ágúst. Í nóvember samþykkti norska stórþingið konungssamband við Svíþjóð með því að kjósa [[Karl 13.]] sem konung Noregs (sem Karl 2.). Mestu skipti að Norðmenn fengu að halda stjórnarskránni og eigin stofnunum. Komið var á norskri ríkisstjórn, seðlabanka og sjálfstæðu dómsvaldi. [[Háskólinn í Ósló]] var stofnaður 1811. Embættismenn réðu mestu í hinu nýja ríki, og ekki var hægt að reka þá úr stöðum sínum. Tímabilið frá 1814 til 1884 er kallað „embættismannaríkið“.<ref>{{cite book|author=Clemmensen, N.|year=1994|chapter=Bondevenner og bondevenner-to alen af et stykke? En komparativ undersøgelse af de danske og norske bondevenneorganisationer|title=Fortid og Nutid|pages=134-157}}</ref> Konur fengu aukin réttindi á þessum tíma, en kosningaréttur var takmarkaður við yfirstéttina. Eftir stofnun sjálfstæðs ríkis fór [[norsk þjóðernisrómantík]] vaxandi. Meðal helstu leiðtoga rómantísku stefnunnar voru rithöfundarnir [[Henrik Wergeland]], [[Bjørnstjerne Bjørnson]], [[Peter Christen Asbjørnsen]] og [[Jørgen Moe]]; myndlistarmennirnir [[Hans Gude]] og [[Adolph Tidemand]]; og tónskáldið [[Edvard Grieg]].<ref>{{cite book|author=Grimley, D. M.|year=2006|title=Grieg: Music, landscape and Norwegian identity|url=https://archive.org/details/griegmusiclandsc0000grim|publisher=Boydell Press}}</ref><ref>{{vefheimild|url=https://snl.no/nasjonalromantikken|titill=nasjonalromantikken|vefsíða=Store norske leksikon|höfundur=Thurid Vold|skoðað=12.9.2024}}</ref> Nokkrar deilur urðu um hvernig opinber [[norska]] ætti að vera, en [[bókmál]] var í grunninn danskt ritmál með nokkrum breytingum. Á 5. áratug 19. aldar rannsakaði málfræðingurinn [[Ivar Aasen]] norskar mállýskur og gaf út málfræði og orðabók fyrir það sem hann nefndi ''landsmaal'' („sveitamál“), sem seinna varð [[nýnorska]].<ref>{{vefheimild|url=https://snl.no/Ivar_Aasen|titill=Ivar Aasen|höfundur=Tove Bull|vefsíða=Store norske leksikon|dags=28. ágúst 2024}}</ref> Um miðja 19. öld stofnaði [[Marcus Thrane]] fyrstu verkalýðshreyfinguna í Noregi sem var barin niður 1851.<ref>{{cite journal|author=Tønnesson, K.|year=1988|title=Popular protest and organization: The Thrane movement in pre‐industrial Norway, 1849–55|journal=Scandinavian Journal of History|volume=13|number=2-3|pages=121-139}}</ref> Stórbændur voru leiðandi í að krefjast aukins frjálsræðis í viðskiptum og atvinnulífi. [[Landbúnaðarháskólinn í Ási]] var stofnaður 1854. Þar lærðu nokkrir Íslendingar [[búfræði]] á 19. öld.<ref>{{cite journal|author=Árni G. Eylands|url=http://www.timarit.is/?issueID=414924&pageSelected=21&lang=0|title=Íslendingar í Noregi|journal=Morgunblaðið|year=1961|page=22|volume=48|number=118}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Árið 1860 voru ný lög um alþýðuskóla samþykkt. [[Iðnvæðing]] hófst upp úr 1840 en eftir 1860 fluttist fólk í stórum stíl til Norður-Ameríku. Um 400.000 Norðmenn fluttust til Ameríku frá 1865 til 1900. Sjóflutningar fóru vaxandi eftir að Bretar felldu [[ensku sjóferðalögin]] úr gildi árið 1849. Árið 1880 voru Norðmenn meðal stærstu aðila í sjóflutningum í heiminum.<ref>{{cite journal|author=Merok, E., & Ekberg, E.|year=2009|title=Norwegian Shipping in the Port of Liverpool, 1855–1895: Niche Specialization and Anglo-Norwegian Networks|journal=International Journal of Maritime History|volume=21|number=2|pages=221-239}}</ref> Andstaða við embættismannaveldið á stórþinginu fór vaxandi, og eftir 1870 var gerð krafa um [[þingræði]] þar sem ríkisstjórn er studd af meirihluta á þinginu. Stjórnmálaflokkurinn [[Venstre (Noregi)|Venstre]] var stofnaður 1884 og myndaði ríkisstjórn í júní sama ár. Skömmu síðar stofnuðu embættismenn og borgarar flokkinn [[Høyre]]. Á sama tíma börðust Norðmenn fyrir jafnræði í konungssambandinu við Svíþjóð, en sænski konungurinn beitti oft neitunarvaldi gegn lögum sem stefndu í þá átt. Fyrstu verkalýðsfélögin voru stofnuð á 9. áratugnum. Deilurnar um stöðu Noregs í ríkjasambandinu fóru vaxandi og um 1890 kom [[konsúlsmálið]] upp.<ref>{{cite journal|author=[[Olaf Peter Monrad]]|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2006402|title=Sjálfstæðisbarátta Noregs árið 1905: Stutt yfirlit|journal=Skírnir|year=1908|pages=26-42|volume=82}}</ref> Norska þingið vildi sjálft fá að skipa [[ræðismaður|ræðismenn]] fyrir Noreg, en fram að því hafði sænska ríkisstjórnin farið með utanríkismál beggja landa. Svíar neituðu þessu og hótuðu stríði. Svíar afnámu einhliða lög um forgang norskra fyrirtækja á sænskum markaði árið 1897 og lögðu fram tillögur sem nefndar voru [[lýðríkispunktarnir]] um forræði Svía í utanríkismálum 1904.<ref>{{cite thesis|author=Hjortland, T. C.|year=2024|title=A Nationalist Diaspora?: The 1905 “Consul Affair” between Norway and Sweden. A Comparative Study of Norwegian-American and Norwegian Perspectives in the Press|degree=MA|publisher=Universitetet i Oslo|url=https://www.duo.uio.no/bitstream/handle/10852/112129/MasteroppgaveTaleV24.pdf?sequence=1}}</ref> Norðmenn höfnuðu tillögunum alfarið. Árið 1905 samþykkti stórþingið lög um norska ræðismenn. Þegar konungur neitaði að undirrita lögin samþykkti stórþingið þann 7. júní 1905 einhliða upplausn konungssambandsins þar sem konungurinn gæti ekki lengur talist konungur Noregs. Í kjölfarið fylgdi þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem 99,95% samþykktu upplausn sambandsins. === Sambandsslit og herseta === [[Mynd:Queen_Maud_and_King_Haakon_VII,_1906_crop.jpg|thumb|right|Ljósmynd frá krýningu Hákons 7. og Matthildar drottningar 1906.]] Eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna hófust samningaviðræður um sambandsslit. Þann 26. október afsalaði Óskar 2. sér öllu tilkalli til konungdæmis í Noregi. Í nóvember var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla um að bjóða [[Hákon 7.|Karli af Danmörku]] krúnuna sem var samþykkt með 78% atkvæða. Karl var krýndur sem Hákon 7. Noregskonungur í Niðarósdómkirkju 22. júní 1906. [[Venstre (Noregi)|Venstre]] var stærsti flokkurinn á norska stórþinginu, en í kosningunum 1912 fékk [[Norski verkamannaflokkurinn]] 26,5% atkvæða og varð næststærsti flokkurinn. Árið 1913 fengu norskar konur óskilyrtan [[kosningaréttur|kosningarétt]], um leið og vinnuhjú, og urðu næstfyrstar í Evrópu til að ná þeim áfanga á eftir Finnlandi.<ref>{{cite journal|authors=Larsen, E., Manns, U., & Östman, A. C.|year=2022|title=Gender-equality pioneering, or how three Nordic states celebrated 100 years of women’s suffrage|journal=Scandinavian journal of history|volume=47|number=5|pages=624-647|doi=10.1080/03468755.2021.2023035}}</ref> Þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] hófst lýsti Noregur yfir hlutleysi, en 1916 hófust fiskflutningar til Bretlands. Þá hóf Þýskaland kafbátahernað gegn norskum skipum þar sem 2000 týndu lífinu.<ref>{{cite book|author=Vogt, Per|title=Jerntid og jobbetid. En skildring av Norge under verdenskrigen|place=Oslo|publisher=Johan Grundt Tanum|year=1938|page=146-148}}</ref> Árið 1919 var tekin upp [[hlutfallskosning]] í kjördæmum í stað einmenningskjördæma. Síðan þá hefur verið fjölflokkakerfi í Noregi. Frá því um 1880-1920 fóru norskir landkönnuðir að kanna [[heimskaut]]asvæðin. Meðal þeirra mikilvirkustu voru [[Fridtjof Nansen]], [[Roald Amundsen]] og [[Otto Sverdrup]]. Amundsen komst fyrstur manna á [[Suðurpóllinn|Suðurpólinn]] árið 1911.<ref>{{cite journal|author=Orheim, O.|year=1989|title=A hundred years of Norwegian exploration of the polar regions|url=https://archive.org/details/norsk-geografisk-tidsskrift_1989-09_43_3/page/123|journal=Norsk Geografisk Tidsskrift - Norwegian Journal of Geography|volume=43|number=3|pages=123–127|doi=10.1080/00291958908552229}}</ref> Norskir skinnaveiðimenn sóttu í [[selveiði]] til Svalbarða, Austur-Grænlands og Suður-Íshafsins. Árið 1920 var [[Svalbarðasamningurinn]] gerður sem kvað á um stjórn Norðmanna á Svalbarða. Árið 1927 kom norska rannsóknarskipið ''Norvegia'' til [[Bouvet-eyja|Bouvet-eyju]] í Suður-Íshafi og gerði tilkall til eyjarinnar fyrir hönd Noregs.<ref>{{cite journal|author=Holtedahl, O.|year=1931|title=Antarctic Research by the Norvegia Expeditions and Others|url=https://archive.org/details/sim_geographical-journal_1931-11_78_5/page/401|journal=The Geographical Journal|volume=78|number=5|pages=401-413}}</ref> Árið 1931 gerðu norskir skinnaveiðimenn sams konar tilkall til yfirráða í kringum [[Myggbukta]] á Austur-Grænlandi ([[Land Eiríks rauða]]) en [[Alþjóðadómstóllinn]] í Hag úrskurðaði 1933 að allt Grænland tilheyrði Danmörku.<ref>{{cite web|last=Permanent Court of International Justice|first=Judgement No. 20; April 5th 1933|title=Legal Status of Eastern Greenland; Denmark v. Norway|others=Publications of the Permanent Court of International Justice Series A./B. No. 53; Collection of Judgments, Orders and Advisory Opinions|publisher=A.W. Sijthoff’s Publishing Company, Leyden|publication-date=5. september 1933|year=1933|url=https://www.icj-cij.org/public/files/permanent-court-of-international-justice/serie_AB/AB_53/01_Groenland_Oriental_Arret.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20201206114944/https://www.icj-cij.org/public/files/permanent-court-of-international-justice/serie_AB/AB_53/01_Groenland_Oriental_Arret.pdf|archive-date=6. desember 2020|language=en}}</ref> Í byrjun 20. aldar urðu [[skipaflutningar]] og [[vatnsorka]] æ mikilvægari. Járnbrautir voru lagðar milli helstu þéttbýlisstaða. Efnahagurinn sveiflaðist og upp spruttu [[Stéttarfélag|verkalýðshreyfingar]]. Eftir stríðið gengu nokkrar fjármálakreppur yfir Noreg og nauðungaruppboð og gjaldþrot ollu miklum vanda á landsbyggðinni. Atvinnuleysi var mikið, löngu áður en [[kreppan mikla]] hófst 1929. [[Áfengisbann]] var samþykkt 1919 og stóð til 1927.<ref>{{cite journal|author=Johansen, P. O.|year=2013|title=The Norwegian Alcohol Prohibition; A Failure|journal=Journal of Scandinavian Studies in Criminology and Crime Prevention|volume=14|pages=46-63|url=https://www.idunn.no/doi/pdf/10.1080/14043858.2013.771909}}</ref> Kreppan gerði illt verra í norsku efnahagslífi og varð til þess að fasistaflokkurinn [[Nasjonal Samling]] var stofnaður 1933 með [[Vidkun Quisling]] sem formann. Verkamannaflokkurinn tók hins vegar upp lýðræðisstefnu og hafnaði byltingu. Fyrsta stjórn Verkamannaflokksins tók við völdum 1935 með því að gera [[kreppubandalagið|kreppubandalag]] við [[Norski bændaflokkurinn|Bændaflokkinn]].<ref>{{vefheimild|url=https://snl.no/kriseforliket|titill=Kriseforliket|höfundur=Knut Dørum, Knut Are Tvedt|dags=14. desember 2022|vefsíða=Store norske leksikon}}</ref> [[Mynd:Statsakten._Akershus._1942-02-01._(8618019797).jpg|thumb|right|Leppstjórnin tekur við völdum. Terboven er þriðji frá hægri og Quisling þriðji frá vinstri.]] Þjóðverjar gerðu [[innrásin í Noreg|innrás í Noreg]] 9. apríl 1940, og hernámu allt landið eftir tveggja mánaða bardaga við norskar og breskar hersveitir. Ríkisstjórnin og konungsfjöldskyldan flúðu til [[London]]. Yfirmaður hernámsstjórnarinnar var [[Josef Terboven]], en 1942 var mynduð [[leppstjórn]] undir Vidkun Quisling. Um 4500 Norðmenn gerðust sjálfboðaliðar í SS-sveitum Þjóðverja.<ref>{{vefheimild|url=https://www.norgeshistorie.no/andre-verdenskrig/1765-de-norske-frontkjemperne.html|titill=De norske frontkjemperne|höfundur=Sigurd Sørlie|vefsíða=Norgeshistorie - Fra steinalderen til i dag. Fortalt av fagfolk|dags=9. apríl 2016|útgefandi=Universitetet i Oslo}}</ref> Um 25.000 meðlimir [[norski herinn|norska hersins]] flúðu og tóku þátt í [[útlagaherdeild Norðmanna]] sem barðist með bandamönnum,<ref>{{Cite book|title=Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492-2015, 4th ed.|last=Clodfelter|first=Micheal|publisher=McFarland|year=2017|isbn=9780786474707|location=Jefferson, NC|pages=437}}</ref> líkt og [[norski kaupskipaflotinn]] ([[Nortraship]]).<ref>{{vefheimild|url=https://www.norgeshistorie.no/andre-verdenskrig/1763-nortraships-hemmelige-fond.html|titill=Nortraships hemmelige fond|höfundur=Guri Hjeltnes|dags=9. apríl 2016|vefsíða=Norgeshistorie – Fra steinalderen til i dag. Fortalt av fagfolk|útgefandi=Universitetet i Oslo}}</ref> Útlagaherdeildin hertók Finnmörku skömmu eftir áramótin 1945. [[Norska andspyrnuhreyfingin]] stóð fyrir skemmdarverkum, sérstaklega þegar leið að lokum stríðsins og tafði fyrir kjarnorkuáætlun Þriðja ríkisins með því að eyðileggja [[þungvatn]]sbirgðir í [[Vemork]].<ref name="Dahl1999">{{cite book|last=Dahl|first=Per F| title=Heavy water and the wartime race for nuclear energy|publisher=Institute of Physics Publishing |year=1999|location=Bristol|pages=103–108|url=https://books.google.com/books?id=MwD44jnjmmsC|isbn=07-5030-6335|access-date=12 July 2009}}</ref><ref name= Gall>{{cite book|last=Gallagher|first=Thomas|title=Assault In Norway: Sabotaging the Nazi Nuclear Program|publisher=The Lyons Press|year=2002|location=Guilford, Connecticut|url= https://books.google.com/books?id=9U6sBwAAQBAJ&q=assault+in+norway|isbn=1-58574-750-5|access-date=12 July 2009}}</ref> Þýska hernámsliðið gafst upp fyrir bandamönnum 8. maí 1945, þremur dögum eftir uppgjöfina í Danmörku. Þúsundir Norðmanna voru dæmdir fyrir samstarf við hernámsstjórnina eftir stríðið og um 40 voru teknir af lífi, þar á meðal Vidkun Quisling.<ref name="Fjortoft">{{Cite book|author=Fjørtoft, Kjell (1930–2010)|year=1997|title=Oppgjøret som ikke tok slutt|isbn=8205244936 |place=Oslo|publisher=Gyldendal|url=https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2009030200028}}</ref> === Eftirstríðsárin === Eftir hersetuna í síðari heimsstyrjöld urðu Norðmenn í meira mæli afhuga [[hlutleysi]]. Landið var auk þess í nánum tengslum við [[Bretland]] og [[Bandaríkin]] sem höfðu stutt útlagastjórn og andspyrnuhreyfingar Norðmanna á stríðsárunum. Noregur gerðist því stofnmeðlimur [[NATO]] árið 1949, en leyfði þó ekki erlendar herstöðvar eða kjarnavopn í landinu til að styggja ekki [[Sovétríkin|Sovétmenn]].<ref>{{vefheimild|url=https://www.norgeshistorie.no/velferdsstat-og-vestvending/1814-NATO-medlemskap-og-blokkpolitikk.html|titill=NATO-medlemskap og blokkpolitikk|höfundur=Even Lange|vefsíða=Norgeshistorie – Fra steinalderen til i dag. Fortalt av fagfolk|útgefandi=Universitetet i Oslo|dags=25.11.2015}}</ref> [[Norski verkamannaflokkurinn]] hafði hreinan meirihluta á þingi óslitið frá 1945 til 1957 og hefur langoftast farið með forystu í stjórn landsins síðan. Stjórnir verkamannaflokksins komu á [[norrænt velferðarkerfi|norrænu velferðarkerfi]] og [[blandað hagkerfi|blönduðu hagkerfi]] í anda kenninga [[John Maynard Keynes]].<ref>{{vefheimild|url=https://www.norgeshistorie.no/velferdsstat-og-vestvending/1815-frihandel-og-samarbeid.html|titill=Frihandel og samarbeid|höfundur=Even Lange|vefsíða=Norgeshistorie – Fra steinalderen til i dag. Fortalt av fagfolk|útgefandi=Universitetet i Oslo|dags=25.11.2015}}</ref> Lengi eftir stríð glímdi Noregur við gjaldeyris- og vöruskort og notaði [[skömmtun]] sem hagstjórnartæki allt til 1960.<ref>{{vefheimild|url=https://www.norgeshistorie.no/velferdsstat-og-vestvending/1803-hoyere-levestandard-mindre-forskjeller.html|titill=Høyere levestandard, mindre forskjeller|höfundur=Even Lange|vefsíða=Norgeshistorie – Fra steinalderen til i dag. Fortalt av fagfolk|útgefandi=Universitetet i Oslo|dags=25.11.2015}}</ref> Noregur fékk [[Marshall-aðstoðin|Marshall-aðstoð]] 1947 og gekk í [[Efnahags- og framfarastofnunin]]a árið eftir. Landið gekk í fríverslunarbandalagið [[EFTA]] árið 1960 og varð hluti af [[EES]] árið 1994. Norska ríkisstjórnin sótti þrisvar um aðild að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] (1962, 1967 og 1992), en í síðustu tvö skiptin náðist ekki meirihluti fyrir því í þjóðaratkvæðagreiðslum. Í þjóðaratkvæðagreiðslunni 1972 kusu 53% á móti Evrópusambandsaðild, þrátt fyrir að hreinn meirihluti væri fyrir aðild á norska þinginu.<ref>{{vefheimild|url=https://snl.no/norsk_historie_fra_1970_til_1990|titill=norsk historie fra 1970 til 1990|vefsíða=Store norska leksikon|höfundur=Francis Sejersted|dags=6.8.2018}}</ref> [[Mynd:Ekofisk_complex.jpg|thumb|right|Ekofisk-olíuvinnslusvæðið árið 2010.]] Olía var uppgötvuð í Norðursjó árið 1969. Olíuvinnsla hófst á vinnslusvæðinu [[Ekofisk]] árið 1971 og árið 1973 var norska ríkisolíufyrirtækið [[Statoil]] (nú Equinor) stofnað. Olíuvinnslan tók þó ekki að skila tekjum fyrr en á 9. áratugnum vegna hinna miklu fjárfestinga sem hún útheimti. Undir lok 20. aldar var Noregur einn af mestu olíuútflutningsaðilum heims. [[Equinor]] er stærsta olíufyrirtækið og á norska ríkið 2/3 hluta í því. Undir lok 8. áratugarins glímdi norska ríkið við margar áskoranir, háa verðbólgu og staðnað efnahagslíf. Hægristjórn [[Kåre Willoch]] tókst á við þetta með niðurskurði, einkavæðingu og afnámi regluverks. Vinstristjórn [[Gro Harlem Brundtland]] tók við 1986 og hélt efnahagsumbótum áfram, jók iðnvæðingu og hækkaði skatta.<ref>{{vefheimild|url=https://www.norgeshistorie.no/oljealder-og-overflod/1904-mer-marked-svakere-stat.html|titill=Mer marked, svakere stat|höfundur=Hallvard Notaker|vefsíða=Norgeshistorie – Fra steinalderen til i dag. Fortalt av fagfolk|útgefandi=Universitetet i Oslo|dags=25.11.2015}}</ref> Undir lok 20. aldar var Noregur orðið skuldlaust ríki með stóran [[þjóðarsjóður|þjóðarsjóð]]. Síðan þá hefur verið deilt um að hve miklu leyti skuli spara tekjur ríkisins af olíuvinnslunni. Árið 2011 gerði norski hryðjuverkamaðurinn [[Anders Behring Breivik]] [[Hryðjuverkin í Noregi 2011|sprengjuárás í Ósló og skotárás]] á [[Útey]] þar sem 77 létu lífið, mest ungmenni. Á þeim tíma var verkamannaflokkurinn við völd undir stjórn [[Jens Stoltenberg]]. Árið 2017 tók hægristjórn [[Erna Solberg|Ernu Solberg]] við völdum. Ríkisstjórn Noregs er nú undir forystu [[Jonas Gahr Støre|Jonasar Gahr Støre]] frá verkamannaflokknum. ==Landfræði== Strönd Noregs er mjög vogskorin og með ótal fjörðum sem [[ísöld|ísaldarjökullinn]] mótaði. [[Sognfjörður]] er stærsti fjörðurinn og inn af honum ganga margir smáfirðir. Einnig eru margar eyjar undan ströndum Noregs. Eyjaklasinn [[Lófóten|Lófótur]] er rómaður fyrir náttúrufegurð. [[Jan Mayen]] og [[Svalbarði]] heyra undir Noreg. [[Skandinavíufjöll]] liggja frá norðri til suðurs í gegnum landið. Í fjalllendinu [[Jötunheimar(Noregi)|Jötunheimum]] eru jöklar; stærsti jökull fastalands Noregs, [[Jostedalsjökull]], er þar og einnig hæsta fjallið, [[Galdhöpiggen]] (2469 m.). Mun stærri jöklar eru á Svalbarða ([[Austfonnajökull]]). [[Hornindalsvatnet]] er dýpsta vatn Evrópu. Einstakir firðir, [[Geirangursfjörður]] og [[Nærøyfjörður]], hafa verið settir á heimsminjalista [[UNESCO]]. 38% landins eru skógi vaxin. Af trjátegundum má helst nefna [[rauðgreni]], [[skógarfura|skógarfuru]], grá[[elri]], [[ilmbjörk]], [[vörtubirki|hengibjörk]], [[ilmreynir|ilmreyni]] og [[einir|eini]]. Sunnarlega má finna [[beyki]] og [[askur|ask]]. Heiðar í yfir 1000 metra hæð eru algengar í Noregi. Með þeim þekktari er [[Hardangervidda]]. ===Dýralíf=== Dýralíf er fjölbreytt. Til dæmis finnast 90 tegundir spendýra, 250 tegundir staðfugla, 2800 tegundir háplantna, 45 tegundir ferskvatnsfiska, 150 tegundir sjávarfiska og 16.000 tegundir skordýra. Í dag telja líffræðingar að aðeins 80-100 úlfar finnist í norsku óbyggðunum og er [[jarfi|jarfastofninn]] litlu stærri. Uppi á heiðunum finnast læmingjar en þeir ganga í gegnum miklar stofnsveiflur með reglulegu millibili, þannig að stofninn nær hámarki reglulega á 11-12 ára fresti. Á hálendisheiðinni [[Hardangervidda]] og í aðliggjandi fjöllum finnst síðasti villti stofn [[hreindýr]]a í Evrópu. Hann telur nú um 15 þúsund dýr. Elg hefur fjölgað mjög í Noregi á undanförnum 50 árum og er stofninn geysistór þrátt fyrir að 40-50 þúsund dýr séu felld á ári. Bjórnum hefur einnig farnast vel í skjóli friðunar en eftir seinni heimsstyrjöld var heildarstofn hans í gjörvallri Evrópu aðeins rúmlega 500 dýr. Nú hefur hann, bæði í Noregi og víðar, numið gömul vatnasvæði að nýju. Samkvæmt [[Alþjóðlegu náttúruverndarsamtökin|Alþjóðlegu náttúruverndasamtökunum]] teljast þrjár tegundir landspendýra vera í hættu á að hverfa úr norskri náttúru. Þetta eru [[brúnbjörn|skógarbjörn]], [[úlfur]] og [[heimskautarefur|fjallarefur]] en þeim síðastnefnda hefur fækkað mjög í Noregi á síðustu öld, sennilega vegna hlýnunar. Við hlýnun sækir [[rauðrefur]]inn mun norðar og [[melrakki]]nn hefur ekki roð við honum í harðri samkeppni. Flestar fuglategundir sem teljast til fuglafánu Noregs eru farfuglar. Harðgerðar tegundir eins og [[hrafn]] og [[rjúpa]] eru dæmi um tegundir sem þreyja þorrann í kaldri vetrartíðinni. Sumar fuglategundir fara langt suður á bóginn á veturna meðan aðrar leita aðeins niður á ströndina. Fuglalífið í Noregi er afar fjölbreytt enda eru þar gjöful hafsvæði sem næra milljónir sjófugla, skógar sem hýsa milljónir fugla og heiðalönd sem eru heimkynni rjúpu og annarra tegunda. Í kjarrlendi eru [[akurhæna|akurhænur]] áberandi og í skógunum má sjá [[spæta|spætur]], [[þiður]] og [[orri (fugl)|orra]] auk fjölda tegunda ugla og smærri ránfugla sem veiða þessa fugla auk urmuls smárra spendýra sem lifa í skógunum. Í fuglafánu Noregs er fjöldi tegunda vatna- og votlendisfugla, svo sem [[andfuglar]] og [[rellur]], auk þess sem svartfuglar eru algengir meðfram ströndinni. [[Haförn]]inn er áberandi fugl sem lifir við hina löngu strandlengju Noregs. Langstærsti hluti heimsstofns hafarnarins lifir í Noregi eða á milli 3.500 og 4.000 fuglar en heimsstofninn er vel innan við 5.000 fuglar.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=54762 Getiði sagt mér eitthvað um dýralíf í Noregi?] Vísindavefur. Skoðað 17. janúar 2016.</ref> ==Stjórnmál== Noregur býr við [[stjórnarskrárbundin konungsstjórn|stjórnarskrárbundna konungsstjórn]] og [[þingræði]]. Samkvæmt [[stjórnarskrá Noregs]] frá 1814 er konungur [[stjórnarleiðtogi]] og kýs sitt eigið [[ríkisráð]], en eftir innleiðingu þingræðis þarf ríkisstjórnin í reynd stuðning meirihluta Stórþingsins. Konungur fer með framkvæmdavald og er yfirmaður [[her Noregs|herafla Noregs]]. Hann hefur víðtæk völd samkvæmt stjórnarskránni, en fer ekki með þau lengur í reynd. Hlutverk hans er því að mestu táknrænt. [[Forsætisráðherra Noregs]] fer fyrir [[ríkisstjórn Noregs]], þar sem sitja sjö ráðherrar sem konungur skipar. Konungur hefur heimild til að skipa ráðherra að vild, en frá 1905 hefur hann nær alltaf skipað þá sem forsætisráðherrann tilnefnir. Frá 2010 hefur Noregur setið í efsta sæti [[lýðræðisvísitala Economist|lýðræðisvísitölu Economist]].<ref>{{vefheimild|url=https://www.economist.com/graphic-detail/2024/02/14/four-lessons-from-the-2023-democracy-index|titill=Where democracy is most at risk: Four lessons from EIU’s new ranking of democracies|vefsíða=The Economist|dags=14. febrúar 2024}}</ref> [[Mynd:Stortinget,_Oslo,_Norway.jpg|thumb|right|Þinghúsið í Osló.]] Á [[norska stórþingið|Norska stórþinginu]] sitja 169 þingmenn í einni deild. Þingmenn eru kosnir í 19 [[kjördæmi Noregs|kjördæmum]] til 4 ára í senn með [[hlutfallskosning]]u. Kjördæmi með flesta íbúa hafa flesta þingmenn, en dreifbýlustu kjördæmin hafa færri atkvæði á bak við hvern þingmann. Þetta stafar af því að þingmannafjöldinn ræðst bæði af íbúafjölda og stærð kjördæmis, en auk þess dreifast jöfnunarþingmenn á flokka til að jafna miðað við hlutfall atkvæða á landsvísu. Jöfnunarsætin eru samtals 19, eitt á hvert kjördæmi. Kjördæmin miðast við fyrrum [[fylki Noregs]] frá 1919, þegar tekin var upp hlutfallskosning í stað einmenningskjördæma. Fylkjunum var hins vegar fækkað í 15 árið 2020. Á Stórþinginu eru ellefu fagráð (til dæmis réttarfarsráð, fjármálaráð, atvinnuráð o.s.frv.), þar sem megnið af starfi þingsins fer fram. Tólfta fagráð þingsins er stjórnlagaráð. Auk þess eru utanríkismálanefnd, fullveldisnefnd, Evrópunefnd og kosninganefnd.<ref>[https://www.stortinget.no/no/Stortinget-og-demokratiet/Organene/Komiteene/ Stortinget – ''Fagkomiteene''], skoðað 8. ágúst 2017.</ref> Í nefndunum sitja 11 til 18 þingmenn og allir þingmenn þurfa að sitja í minnst einni nefnd. Vinstri-miðjustjórn [[Jonas Gahr Støre]], sem þá var formaður Verkamannaflokksins, tók við völdum 14. október 2021.<ref>{{cite web |url=https://www.usnews.com/news/business/articles/2021-10-14/norways-prime-minister-present-his-new-government |title=Norway's Prime Minister Presents His New Government |work=U.S. News & World Report |agency=Associated Press |date=14 October 2021 |access-date=9 December 2021 |archive-date=26 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026095923/https://www.usnews.com/news/business/articles/2021-10-14/norways-prime-minister-present-his-new-government |url-status=live }}</ref> [[Miðflokkurinn (Noregur)|Miðflokkurinn]] sagði sig úr ríkisstjórninni í janúar 2025 vegna deilna um innleiðingu fjórða orkupakka Evrópusambandsins. Eftir sigur Verkamannaflokksins í [[Þingkosningar í Noregi 2025|þingkosningum 2025]] myndaði Støre minnihlutastjórn Verkamannaflokksins.<ref>{{cite web|url=https://snl.no/Regjeringen_St%C3%B8re|title=Regjeringen Støre|author1=Pettersen, Stig Arild|author2=Aspøy, Arild|website=Store norske leksikon|date=17. september 2025}}</ref> === Stjórnsýslueiningar === Noregur er [[einingarríki]] sem er skipt í 15 [[fylki]]. Hvert fylki er með kjörið fylkisráð sem kjósa sér fylkisstjóra. Að auki er ríkisstjóri (''statsforvalteren'') fulltrúi konungs og ríkisstjórnar í hverju fylki. [[Fylki Noregs]] eru 15 og 357 [[sveitarfélag|sveitarfélög]]. Yfir hverju sveitarfélagi er kosin sveitarstjórn undir forystu sveitarstjóra/bæjarstjóra. Höfuðborgin Ósló er bæði fylki og sveitarfélag. Að auki heyra [[Svalbarði]] og [[Jan Mayen]] undir stjórn Noregs samkvæmt skilyrðum sérstakra alþjóðasamninga, en hvorugt svæðið er hluti af sveitarfélagi eða fylki. Í Noregi eru 108 byggðir með stöðu bæjar eða borgar (''by''). Sögulega veitti konungur bæjum kaupstaðarréttindi, en það breyttist seint á 20. öld. Í dag njóta bæir engra sérstakra réttinda og sveitarfélög geta skilgreint byggð sem bæ. Oftast er einn bær í hverju sveitarfélagi, en til eru undantekningar, eins og [[sveitarfélagið Larvik]] sem nær yfir bæina [[Larvik]] og [[Stavern]].<ref name="byer-norge">{{Cite encyclopedia |title=Byer i Norge |encyclopedia=[[Store norske leksikon]] |publisher=[[Kunnskapsforlaget]] |url=https://snl.no/byer_i_Norge |date=2024-04-08 |editor-last=Thorsnæs |editor-first=Geir |language=no |accessdate=2024-07-01}}</ref> Löng hefð er fyrir því að skipta Noregi í fimm héruð eða landshluta: [[Norður-Noregur|Norður-Noreg]], [[Þrændalög]], [[Vestur-Noregur|Vestur-Noreg]], [[Austur-Noregur|Austur-Noreg]] og [[Suður-Noregur|Suður-Noreg]]. Þessi héruð hafa ekkert stjórnsýslulegt hlutverk. Fylkin eru þessi:<ref name="fylker">{{Cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|title=Fylkesinndelingen fra 2024 |publisher=Regjeringen|date=2022-07-05|accessdate=2024-03-01|language=no}}</ref> [[File:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|right|Fylki Noregs árið 2024.]] {| class="wikitable sortable" !# !Fylki 2024 !Höfuðstaður !Hérað |- | align=left|3||[[File:Oslo_komm.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Ósló]] - ''Oslo''||[[Ósló]] - ''Oslo'' || [[Austur-Noregur]] |- | align=left|11||[[File:Rogaland_våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Rogaland|Ryggjafylki]] - ''Rogaland''||[[Stafangur]] - ''Stavanger'' || [[Vestur-Noregur]] |- | align=left|15||[[File:Møre_og_Romsdal_våpen.svg|alt=|tlo|27x27px]] [[Mæri og Raumsdalur]] - ''Møre og Romsdal''||[[Molde]] - ''Molde'' || Vestur-Noregur |- | align=left|18||[[File:Nordland_våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Norðurland (fylki í Noregi)|Norðurland]] - ''Nordland''||[[Bodø (borg)|Boðøy eða Boðvin]] - ''Bodø'' || [[Norður-Noregur]] |- | align=left|31||[[File:Østfold_våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Austfold]] - ''Østfold''||[[Sarpsborg]] - ''Sarpsborg'' || Austur-Noregur |- | align=left|32||[[File:Akershus_våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Akurshús]] - ''Akershus''||[[Ósló]] - ''Oslo'' || Austur-Noregur |- | align=left|33||[[File:Buskerud_våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Biskupsruð]] - ''Buskerud''||[[Drammen|Dröfn]] - ''Drammen'' || Austur-Noregur |- | align=left|34||[[File:Innlandet_våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Innland (fylki í Noregi)|Innland]] - ''Innlandet''||[[Hamar (Noregi)|Hamar]] - ''Hamar'' || Austur-Noregur |- | align=left|39||[[File:Vestfold våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Vestfold]] - ''Vestfold''||[[Tønsberg]] - ''Tønsberg'' || Austur-Noregur |- | align=left|40||[[File:Telemark våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Þelamörk]] - ''Telemark''||[[Skien|Skiða]] - ''Skien'' || Austur-Noregur |- | align=left|42||[[File:Agder_våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Agðir]] - ''Agder''||[[Kristiansand]] - ''Kristiansand'' || [[Suður-Noregur]] |- | align=left|46||[[File:Vestland_våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Vesturland (fylki í Noregi)|Vesturland]] - ''Vestland''||[[Björgvin]] - ''Bergen'' || Vestur-Noregur |- | align=left|50||[[File:Trøndelag våpen.svg|tlo|28x28px]] [[Þrændalög]] - ''Trøndelag''||[[Þrándheimur|Steinker]] - ''Steinkjer'' || [[Þrændalög]] |- | align=left|55||[[File:Troms våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Tromsfylki]] - ''Troms''||[[Tromsø]] - ''Tromsø'' || Norður-Noregur |- | align=left|56||[[File:Finnmark våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Finnmörk]] - ''Finnmark''||[[Vadsø]] - ''Vadsø'' || Norður-Noregur |} == Efnahagslíf == [[File:Norway Product Exports (2019).svg|upright=1.2|thumb|right|Hlutfallslegt virði útflutningsvara frá Noregi árið 2019.]] Í Noregi er [[lönd eftir landsframleiðslu á mann (nafnvirði)|verg landsframleiðsla á mann]] sú önnur hæsta í Evrópu á eftir [[Lúxemborg]] og sú [[lönd eftir landsframleiðslu á mann (KMJ)|sjötta hæsta kaupmáttarjöfnuð]]. Noregur er í dag annað auðugasta land heims að nafnvirði og á stærsta varasjóð í heimi miðað við höfðatölu.<ref>{{cite journal|author=Baltais, Simon|title=Environment And Economy: Can They Co-Exist In The "Smart State"?|journal=Issues|volume=91|year=2010|pages=21–24|url=http://www.issuesmagazine.com.au/article/issue-june-2010/environment-and-economy-can-they-co-exist-%E2%80%9Csmart-state%E2%80%9D.html|access-date=20 March 2015|archive-date=7 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150407135011/http://www.issuesmagazine.com.au/article/issue-june-2010/environment-and-economy-can-they-co-exist-%E2%80%9Csmart-state%E2%80%9D.html|url-status=dead}}</ref> Samkvæmt [[CIA World Factbook]] lánar Noregur meira en landið skuldar.<ref name="factbook">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/ |work=The World Factbook |title=Norway |author=Central Intelligence Agency |author-link=Central Intelligence Agency |access-date=20 June 2013 |archive-date=11 janúar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023530/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/ |url-status=dead }}</ref> Noregur var í efsta sæti [[vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]] sex ár í röð (2001-2006) og náði því svo aftur árið 2009.<ref name="UNDP2023">{{Cite web|url=https://hdr.undp.org/data-center/human-development-indexindicies/HDI|title=2022 Human Development Index Ranking|publisher=United Nations Development Programme|date=2023-03-13|accessdate=2024-03-16|language=en}}</ref> Lífskjör í Noregi eru með því besta sem gerist í heiminum. Tímaritið ''[[Foreign Policy]]'' setti Noreg í síðasta sæti lista yfir [[brostið ríki|brostin ríki]] árin 2009 og 2023, þannig að landið var metið best virkandi og stöðugasta land heims. Í [[betra líf-vísitalan|betra líf-vísitölu]] [[OECD]] var Noregur í 4. sæti og í þriðja sæti yfir teygni tekna milli kynslóða.<ref>[http://www.oecd.org/tax/public-finance/chapter%205%20gfg%202010.pdf A Family Affair: Intergenerational Social Mobility across OECD Countries]. [[OECD]], 2010. Retrieved 27 August 2013.</ref><ref name="OECD Better Life Index">{{cite web|title=OECD Better Life Index|url=http://www.oecdbetterlifeindex.org/#/11111111111|publisher=[[OECD]] |access-date=27 August 2013}}</ref> [[File:Territorial waters - Norway.svg|thumb|upright=1.35|Kort yfir landhelgi sem Noregur gerir tilkall til.]] Norska hagkerfið er dæmigert [[blandað hagkerfi]]; auðugt kapítalískt [[velferðarríki]] með blöndu af [[frjáls markaður|frjálsum markaði]] og eignarhaldi ríkisins í lykilgeirum, undir áhrifum frá frjálslyndum stjórnum 19. aldar og stjórnum [[Verkamannaflokkurinn (Noregi)|Verkamannaflokksins]] eftir síðari heimsstyrjöld. Aðgangur að [[heilbrigðiskerfi Noregs]] er gjaldfrjáls (fyrir utan 2000 króna árgjald fyrir alla yfir 16 ára aldri) og foreldrar fá 46 vikna [[foreldraorlof]].<ref>{{cite web|url=https://www.nav.no/Familie/Svangerskap%2C+f%C3%B8dsel+og+adopsjon/Foreldrepenger+til+far+ved+f%C3%B8dsel+og+adopsjon |title=NAV – Foreldrepenger ved fødsel |publisher=Nav.no |year=2011 |access-date=18 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100226164159/http://www.nav.no/Familie/Svangerskap%2C%2Bf%C3%B8dsel%2Bog%2Badopsjon/Foreldrepenger%2Btil%2Bfar%2Bved%2Bf%C3%B8dsel%2Bog%2Badopsjon |archive-date=26 February 2010 }}</ref> Ríkið hefur miklar tekjur af sölu náttúruauðlinda, þar á meðal frá olíuframleiðslu. [[Atvinnuleysi]] í Noregi er 4,8% og [[atvinnuþátttaka]] er 68%.<ref>{{cite web |url=https://www.ssb.no/en/arbeid-og-lonn/statistikker/akumnd/maaned |title=Labour force survey, seasonally-adjusted figures, September 2016 |date=September 2016 |website=Statistics Norway |access-date=17 December 2016}}</ref> Fólk á vinnumarkaði er ýmist í vinnu eða í leit að vinnu.<ref>{{cite web|url=http://www.ssb.no/en/arbeid-og-lonn/statistikker/aku/kvartal/2013-10-30?fane=om#content |title=Labour force survey – About the statistics|publisher=Ssb.no |date=30 October 2013 |access-date=15 February 2014}}</ref> 9,5% fólks á aldrinum 18-66 ára eru á [[örorka|örorkubótum]]<ref>{{cite web|url=http://www.ssb.no/a/english/aarbok/tab/tab-144.html |title=Statistical Yearbook of Norway 2013, Table 144: National Insurance. Disability pension, by county. 31 December 2012 |publisher=Ssb.no |date=31 December 2012 |access-date=15 February 2014}}</ref> og 30% vinna hjá ríkinu, sem er hæsta hlutfall meðal [[OECD]]-ríkja.<ref>{{cite web |url=http://www.ssb.no/norge/tertiar/ |title=Dette er Norge |publisher=[[Statistics Norway]] |language=no |access-date=2 January 2013}}</ref> Framleiðni á vinnustund er með því mesta sem gerist í heiminum.<ref>{{cite web |url=http://www.bls.gov/fls/intl_gdp_capita_gdp_hour.pdf |title=International Comparisons of GDP per Capita and per Hour, 1960–2010 |author=Bureau of Labor Statistics |work=Division of International Labor Comparisons |access-date=16 March 2016}}</ref><ref>[http://www.bls.gov/news.release/ichcc.t01.htm "Hourly Compensation Costs, U.S. Dollars and U.S. = 100."] United States Department of Labor: Bureau of Labor Statistics, 21 December 2011. Web. 18 September 2012.</ref> [[Jafnaðarhyggja]] einkennir norskt samfélag, þannig að launamunur á þeim hæst og lægst launuðu er miklu minni en í flestum öðrum vestrænum ríkjum.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2172rank.html |title=Country Comparison: Distribution of Family Income – GINI Index |work=The World Factbook |author=Central Intelligence Agency |access-date=20 June 2013 |archive-date=4 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604005151/http://www.forbes.com/feeds/afx/2007/06/12/afx3810988.html |url-status=dead }}</ref> Þetta endurspeglast í lágum [[Gini-stuðull|Gini-stuðli]] Noregs. Ríkið á stóra eignarhluti í lykilgeirum í iðnaði, eins og í olíuiðnaðinum ([[Equinor]]), vatnsaflsvirkjunum ([[Statkraft]]), álframleiðslu ([[Norsk Hydro]]), stærsta norska bankanum ([[DNB ASA]]) og fjarskiptafyritæki ([[Telenor]]). Í gegnum þessi stórfyrirtæki fer ríkið með um 30% af skráðum hlutabréfum í kauphöllinni í Osló. Ef óskráð fyrirtæki eru talin með er hlutur ríkisins jafnvel enn hærri (aðallega vegna eignarhalds á olíuleyfum). Noregur er áberandi í skipaflutningum og á sjötta stærsta kaupskipastól heims, með 1412 skip í norskri eigu. [[File:EU and EFTA.svg|thumb|Aðilar að [[Evrópska efnahagssvæðið|Evrópska efnahagssvæðinu]] (grænir) taka þátt í [[innri markaður Evrópusambandsins|innri markaði Evrópusambandsins]] og eru innan [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðisins]].]] Norðmenn höfnuðu ESB-aðild í tveimur þjóðaratkvæðagreiðslum 1972 og 1994. Noregur hefur aðgang að [[innri markaður Evrópusambandsins|innri markaði Evrópusambandsins]], ásamt [[Ísland]]i og [[Liechtenstein]], í gegnum samninginn um [[Evrópska efnahagssvæðið]]. Samningurinn kveður á um innleiðingu Evrópusambandslöggjafar í norsk lög.<ref>{{cite web|url=http://www.lovdata.no/all/nl-19921127-109.html |title=EØS-loven – EØSl. Lov om gjennomføring i norsk rett av hoveddelen i avtale om Det europeiske økonomiske samarbeidsområde (EØS) m.v. (EØS-loven) |publisher=Lovdata.no |access-date=14 February 2009}}</ref> Samningurinn nær ekki að öllu leyti yfir suma geira, eins og landbúnað, olíu og fisk. Noregur á líka aðild að [[Schengen-samkomulagið|Schengen-samkomulaginu]] og fleiri samningum Evrópusambandsríkja. Noregur á mikið af náttúruauðlindum, eins og [[olíulind|olíu-]] og [[gaslind]]ir, [[vatnsafl]], [[fiskimið]], [[skógur|skóga]] og [[jarðefni]]. Á 7. áratug 20. aldar uppgötvuðust stórar olíu- og jarðgaslindir undan ströndum Noregs sem leiddu til mikils vaxtar í efnahagslífinu. Að hluta hefur Noregur náð að skapa bestu lífskjör heims með því að nýta þessar ríkulegu auðlindir miðað við smæð þjóðarinnar. Árið 2011 komu 28% af tekjum norska ríkisins úr olíuiðnaðinum.<ref>"[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/3421.htm Norway]," U.S. Department of State</ref> [[Eftirlaunasjóður norska ríkisins]] var stofnaður árið 1990 til að halda utan um tekjur ríkisins af olíuvinnslunni. Árið 2011 var þessi sjóður orðinn stærsti ríkisfjárfestingasjóður heims.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/frett/norski-oliusjodurinn-staerstur|titill=Norski olíusjóðurinn stærstur|vefsíða=RÚV|dags=11.6.2011|skoðað=2.9.2023}}</ref> == Íbúar == Íbúar Noregs voru um 5,5 milljónir árið 2024.<ref name="befolkning">{{cite web|url=https://www.ssb.no/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Befolkning|website=Statistisk sentralbyrå|date=20. nóvember 2024}}</ref> Fólksfjöldi í Noregi náði einni milljón árið 1822 og fór yfir 5 milljónir árið 2012. Fæðingartíðni er undir jafnvægisgildi, eða 1,4 barn á konu árið 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/befolkning/fodte-og-dode/statistikk/fodte/artikler/Marginal-nedgang-i-fruktbarheten|title=Marginal nedgang i fruktbarheten|website=Statistisk sentralbyrå|date=13. mars 2024}}</ref> Líkt og í fleiri Vestur-Evrópuríkjum stafar fólksfjölgun í Noregi aðallega af aðflutningi frá öðrum löndum.<ref name="befolkning" /> Meðalaldur í Noregi er 41,2 ár og fer hækkandi.<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/befolkning/folketall/artikler/gjennomsnittsalder-i-norge|title=Gjennomsnittsalder i Norge|website=Statistisk sentralbyrå|access-date=13.1.2025}}</ref> Lífslíkur voru 82,9 ár árið 2021 sem er með því hæsta sem gerist í heimi. Helstu dánarorsakir eru [[krabbamein]], [[hjarta- og æðasjúkdómar]], [[heilahrörnunarsjúkdómar]] og [[langvinn lungnateppa]].<ref>{{cite web|url=https://data.who.int/countries/578|title=Norway|website=WHO|date=2024}}</ref> 83% Norðmanna bjuggu í þéttbýli árið 2024. Stærsta borg Noregs er Osló með yfir milljón íbúa, en þar á eftir koma [[Björgvin (Noregi)|Björgvin]] (yfir 270 þúsund) og [[Stafangur]] (um 240 þúsund).<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/befolkning/folketall/statistikk/tettsteders-befolkning-og-areal|title=Tettsteders befolkning og areal|website=Statistisk sentralbyrå|date=1. október 2024}}</ref> Langflestir íbúar Noregs eru norskir að uppruna og tala [[norska|norsku]] sem fyrsta mál, en ekki er til opinber tölfræði um málnotkun í Noregi.<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/utdanning/artikler-og-publikasjoner/minoritetsspraak-i-norge|title=Minoritetsspråk i Norge|date=8. mars 2013|website=Statistisk sentralbyrå}}</ref> Um 65% landsmanna eru meðlimir í [[norska þjóðkirkjan|norsku þjóðkirkjunni]], en tæplega 20% eru utan trúfélaga.<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke|title=Den norske kirke|website=Statistisk sentralbyrå|date=17. júní 2024}}</ref> Rúmlega 400.000 [[Samar]] búa í Norður-Noregi. Samar eru skilgreindir sem [[frumbyggjar]] með aukið sjálfsforræði.<ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/urfolk-og-minoriteter/samepolitikk/midtspalte/hvem-er-urfolk/id451320/|title=Hvem er urfolk?|date=4.9.2024|website=Regjeringen.no}}</ref> Aðrir skilgreindir innlendir minnihlutahópar sem eiga sér langa sögu búsetu í Noregi eru [[Kvenir]], [[Skógfinnar]], [[Rómafólk]] og [[Gyðingar]].<ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/urfolk-og-minoriteter/nasjonale-minoriteter/id1404/|title=Nasjonale minoriteter|website=Regjeringen.no|access-date=13.1.2025}}</ref> Fram á 7. áratug 20. aldar var stefna norskra stjórnvalda að þessir minnihlutahópar töluðu norsku og tækju upp norska siði.<ref>{{cite web|url=https://snl.no/fornorsking|title=Fornorsking|website=Store norske leksikon|author=Mikkel Berg-Nordlie|date=25. nóvember 2024}}</ref> Aðflutningur fólks hefur farið vaxandi síðustu ár og nú er fjöldi innflytjenda í Noregi (fædd erlendis og fædd í Noregi með báða foreldra fædda erlendis) rúm milljón eða fimmtungur landsmanna.<ref name="innvandrere">{{cite web|url=https://www.ssb.no/befolkning/innvandrere/statistikk/innvandrere-og-norskfodte-med-innvandrerforeldre|title=Innvandrere og norskfødte med innvandrerforeldre|date=7. mars 2024|website=Statistisk sentralbyrå}}</ref> Árið 2024 voru stærstu hópar innflytjenda í Noregi frá [[Pólland]]i, [[Úkraína|Úkraínu]], [[Litáen]], [[Sýrland]]i og [[Svíþjóð]].<ref name="innvandrere" /> === Tungumál === Tungumál Norðmanna er [[norska]] (sem hefur tvenns konar opinbert ritmál, [[bókmál]] og [[nýnorska|nýnorsku]]), ásamt [[Samíska|samískum tungumálum]]. Norskt talmál einkennist af miklum mállýskumun. Að nota mállýsku í venjulegu talmáli er jafn algengt hjá þeim sem rita bókmál eins og þeim sem nota nýnorsku sem ritmál. ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tengt efni == * [https://noregur.is Upplýsingasíða frá norska sendiráðinu á Íslandi] * [https://www.regjeringen.no/ Vefur ríkisstjórnar Noregs] * [https://www.visitnorway.com/ Opinber ferðavefur] * {{vefheimild|url=https://www.norden.org/is/information/stadreyndir-um-noreg|titill=Staðreyndir um Noreg|vefsíða=Norden.org}} {{Evrópa}} {{Evrópuráðið}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Norðurlandaráð}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} {{Fríverslunarsamtök Evrópu}} [[Flokkur:Noregur| ]] ifkxsuwmbx1pj1j8rfamn2jisijvvsq 0 950 1976878 1976692 2026-08-29T14:33:47Z Torfifagri 33930 /* Breiðskífur */ fjarlægði (hljómplata) úr heiti plötunnar Loftmynd. 1976878 wikitext text/x-wiki [[Image:megas_DSC07085_NY.jpg|thumb|right|260px|Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík (2011)]] '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið um ''Gamla sorrí Grána'' fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta. <ref>[https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899 Magnús Þór Jónsson - Megas] Ísmús.is</ref> Um jólin 1968 gaf hann út bókina ''Megas'', sem innihélt lögin Dauði [[Snorri Sturluson|Snorra Sturlusonar]], [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]] & sjálfstæðisbarátta Íslendinga, Með gati, Ófelía, Ragnheiður biskupsdóttir, Silfur [[Egill Skallagrímsson|Egils]], Um óheppilega fundvísi [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]], Um skáldið [[Jónas Hallgrímsson|Jónas]], Um grimman dauða [[Jón Arason|Jóns Arasonar]] og Vertu mér samferða inní blómalandið, amma. Stuttu síðar kom út annað heftið og það þriðja árið 1973, sem hét ''Megas kominn, en fráleitt farinn''. Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: ''Spáðu í mig'', ''Tvær stjörnur'', ''Reykjavíkurnætur'' og ''Fatlafól''. <ref>[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu Andlát: Megas] Mbl.is, sótt 7. júlí 2026</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum, þar á meðal: [[Bubbi Morthens|Bubba]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[heiðurslaun listamanna]] og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>[https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn Megas er látinn] Vísir.is, sótt 7. júlí 2026</ref> Megas var umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann um tíma var í sambandi við taílenskan táningsstrák sem hann kom með til Íslands Hann samdi svo lagið ''Litlir sætir strákar'' sem vakti umtal. <ref>[https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/ Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“] Heimildin, 16. apríl 2015</ref> <ref>[https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/ Litlit sætir strákar ] Glatkistan.is</ref>. Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu ''Litla ljót'' sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið. <ref>[https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur- „Kominn tími til að hann sé opin­beraður“] Vísir, 26. nóvember 2021</ref> == Útgefin verk == === Breiðskífur === *[[1972]] - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *[[1975]] - ''[[Millilending]]'' *[[1976]] - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *[[1977]] - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *[[1978]] - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *[[1986]] - ''[[Í góðri trú]]'' *[[1987]] - ''[[Loftmynd]]'' *[[1988]] - ''[[Höfuðlausnir]]'' *[[1988]] - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *[[1990]] - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & glæpakvendið Stella]]'' *[[1992]] - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *[[1996]] - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *[[1997]] - ''[[Fláa veröld]]'' *[[2000]] - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *[[2001]] - ''[[Far þinn veg]]'' *[[2001]] - ''[[Haugbrot]]'' *[[2005]] - ''[[Hús datt (með Súkkat)]]'' *[[2006]] - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & gæpakvendið Stella]]''- með demó-upptökum *[[2007]] - ''[[Frágangur]]'' ásamt Senuþjófunum *[[2007]] - ''[[Hold er mold]]'' ásamt Senuþjófunum *[[2008]] - ''[[Á Morgun|Á morgun]]'' ásamt Senuþjófunum *[[2011]] - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' ásamt Senuþjófunum *[[2011]] - ''[[Aðför að lögum]]'' ásamt Strengjum *[[2017]] - ''Ósómaljóð'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *[[1979]] - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í MH *[[1994]] - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *[[2006]] - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]''- upptaka frá 2001 *[[2006]] - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í [[MH]] - aukin útgáfa *[[2006]] - ''[[Greinilegur púls]]'' með Björk o.fl. *[[2009]] - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)|Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' tvöföld tónleikaplata ásamt Senuþjófum === Safnplötur === *[[1993]] - ''[[Paradísarfuglinn]]'' *[[2002]] - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *[[2002]] - ''Megas 1972–2002'' *[[2012]] - ''Megas raular lögin sín'' *[[2020]] - ''Syngdu eitthvað gamalt!'' === Safnkassar === *[[1986]] - ''Megas allur'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Leikhúsplötur === *[[2013]] - ''Jeppi á fjalli'' - lög úr samnefndu leikriti, lög og textar eftir Megas og Braga Valdimar Skúlason === Smáskífur === *[[1975]] - ''[[Smáskífa: Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína|Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' === Aðrir listamenn flytja lög Megasar === *[[1997]] - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *[[2006]] - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *[[2006]] - ''Magga Stína syngur Megas'' === Bækur === *[[1968]] - ''[[Megas I, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *[[1968]] - ''[[Megas II, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *[[1973]] - ''[[Megas III, ljóðabók]]'' *[[1990]] - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *[[1991]] - ''[[Textar]]'' *[[1994]] - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *[[2001]] - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl. Mál og menning 2001]]'' * *[[2009]]/[[2010]] - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== <references/> == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. ''Megas 1972-2002''. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. h54i8rijzvyijmodcx3bh6e1rvld8oh 1976879 1976878 2026-08-29T14:35:16Z Torfifagri 33930 /* Tónleikaplötur */ lagaði tengil á MH 1976879 wikitext text/x-wiki [[Image:megas_DSC07085_NY.jpg|thumb|right|260px|Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík (2011)]] '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið um ''Gamla sorrí Grána'' fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta. <ref>[https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899 Magnús Þór Jónsson - Megas] Ísmús.is</ref> Um jólin 1968 gaf hann út bókina ''Megas'', sem innihélt lögin Dauði [[Snorri Sturluson|Snorra Sturlusonar]], [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]] & sjálfstæðisbarátta Íslendinga, Með gati, Ófelía, Ragnheiður biskupsdóttir, Silfur [[Egill Skallagrímsson|Egils]], Um óheppilega fundvísi [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]], Um skáldið [[Jónas Hallgrímsson|Jónas]], Um grimman dauða [[Jón Arason|Jóns Arasonar]] og Vertu mér samferða inní blómalandið, amma. Stuttu síðar kom út annað heftið og það þriðja árið 1973, sem hét ''Megas kominn, en fráleitt farinn''. Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: ''Spáðu í mig'', ''Tvær stjörnur'', ''Reykjavíkurnætur'' og ''Fatlafól''. <ref>[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu Andlát: Megas] Mbl.is, sótt 7. júlí 2026</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum, þar á meðal: [[Bubbi Morthens|Bubba]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[heiðurslaun listamanna]] og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>[https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn Megas er látinn] Vísir.is, sótt 7. júlí 2026</ref> Megas var umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann um tíma var í sambandi við taílenskan táningsstrák sem hann kom með til Íslands Hann samdi svo lagið ''Litlir sætir strákar'' sem vakti umtal. <ref>[https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/ Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“] Heimildin, 16. apríl 2015</ref> <ref>[https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/ Litlit sætir strákar ] Glatkistan.is</ref>. Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu ''Litla ljót'' sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið. <ref>[https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur- „Kominn tími til að hann sé opin­beraður“] Vísir, 26. nóvember 2021</ref> == Útgefin verk == === Breiðskífur === *[[1972]] - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *[[1975]] - ''[[Millilending]]'' *[[1976]] - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *[[1977]] - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *[[1978]] - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *[[1986]] - ''[[Í góðri trú]]'' *[[1987]] - ''[[Loftmynd]]'' *[[1988]] - ''[[Höfuðlausnir]]'' *[[1988]] - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *[[1990]] - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & glæpakvendið Stella]]'' *[[1992]] - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *[[1996]] - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *[[1997]] - ''[[Fláa veröld]]'' *[[2000]] - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *[[2001]] - ''[[Far þinn veg]]'' *[[2001]] - ''[[Haugbrot]]'' *[[2005]] - ''[[Hús datt (með Súkkat)]]'' *[[2006]] - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & gæpakvendið Stella]]''- með demó-upptökum *[[2007]] - ''[[Frágangur]]'' ásamt Senuþjófunum *[[2007]] - ''[[Hold er mold]]'' ásamt Senuþjófunum *[[2008]] - ''[[Á Morgun|Á morgun]]'' ásamt Senuþjófunum *[[2011]] - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' ásamt Senuþjófunum *[[2011]] - ''[[Aðför að lögum]]'' ásamt Strengjum *[[2017]] - ''Ósómaljóð'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *[[1979]] - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] *[[1994]] - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *[[2006]] - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]''- upptaka frá 2001 *[[2006]] - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH - aukin útgáfa *[[2006]] - ''[[Greinilegur púls]]'' með Björk o.fl. *[[2009]] - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)|Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' tvöföld tónleikaplata ásamt Senuþjófum === Safnplötur === *[[1993]] - ''[[Paradísarfuglinn]]'' *[[2002]] - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *[[2002]] - ''Megas 1972–2002'' *[[2012]] - ''Megas raular lögin sín'' *[[2020]] - ''Syngdu eitthvað gamalt!'' === Safnkassar === *[[1986]] - ''Megas allur'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Leikhúsplötur === *[[2013]] - ''Jeppi á fjalli'' - lög úr samnefndu leikriti, lög og textar eftir Megas og Braga Valdimar Skúlason === Smáskífur === *[[1975]] - ''[[Smáskífa: Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína|Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' === Aðrir listamenn flytja lög Megasar === *[[1997]] - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *[[2006]] - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *[[2006]] - ''Magga Stína syngur Megas'' === Bækur === *[[1968]] - ''[[Megas I, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *[[1968]] - ''[[Megas II, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *[[1973]] - ''[[Megas III, ljóðabók]]'' *[[1990]] - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *[[1991]] - ''[[Textar]]'' *[[1994]] - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *[[2001]] - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl. Mál og menning 2001]]'' * *[[2009]]/[[2010]] - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== <references/> == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. ''Megas 1972-2002''. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. ho1nrjv6hgzf38147rlrt2y3oxft0md 1976888 1976879 2026-08-29T17:58:23Z Torfifagri 33930 /* Breiðskífur */ lagaði tengil á Loftmynd... 1976888 wikitext text/x-wiki [[Image:megas_DSC07085_NY.jpg|thumb|right|260px|Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík (2011)]] '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið um ''Gamla sorrí Grána'' fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta. <ref>[https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899 Magnús Þór Jónsson - Megas] Ísmús.is</ref> Um jólin 1968 gaf hann út bókina ''Megas'', sem innihélt lögin Dauði [[Snorri Sturluson|Snorra Sturlusonar]], [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]] & sjálfstæðisbarátta Íslendinga, Með gati, Ófelía, Ragnheiður biskupsdóttir, Silfur [[Egill Skallagrímsson|Egils]], Um óheppilega fundvísi [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]], Um skáldið [[Jónas Hallgrímsson|Jónas]], Um grimman dauða [[Jón Arason|Jóns Arasonar]] og Vertu mér samferða inní blómalandið, amma. Stuttu síðar kom út annað heftið og það þriðja árið 1973, sem hét ''Megas kominn, en fráleitt farinn''. Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: ''Spáðu í mig'', ''Tvær stjörnur'', ''Reykjavíkurnætur'' og ''Fatlafól''. <ref>[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu Andlát: Megas] Mbl.is, sótt 7. júlí 2026</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum, þar á meðal: [[Bubbi Morthens|Bubba]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[heiðurslaun listamanna]] og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>[https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn Megas er látinn] Vísir.is, sótt 7. júlí 2026</ref> Megas var umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann um tíma var í sambandi við taílenskan táningsstrák sem hann kom með til Íslands Hann samdi svo lagið ''Litlir sætir strákar'' sem vakti umtal. <ref>[https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/ Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“] Heimildin, 16. apríl 2015</ref> <ref>[https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/ Litlit sætir strákar ] Glatkistan.is</ref>. Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu ''Litla ljót'' sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið. <ref>[https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur- „Kominn tími til að hann sé opin­beraður“] Vísir, 26. nóvember 2021</ref> == Útgefin verk == === Breiðskífur === *[[1972]] - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *[[1975]] - ''[[Millilending]]'' *[[1976]] - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *[[1977]] - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *[[1978]] - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *[[1986]] - ''[[Í góðri trú]]'' *[[1987]] - ''[[Loftmynd (hljómplata)|Loftmynd]]'' *[[1988]] - ''[[Höfuðlausnir]]'' *[[1988]] - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *[[1990]] - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & glæpakvendið Stella]]'' *[[1992]] - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *[[1996]] - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *[[1997]] - ''[[Fláa veröld]]'' *[[2000]] - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *[[2001]] - ''[[Far þinn veg]]'' *[[2001]] - ''[[Haugbrot]]'' *[[2005]] - ''[[Hús datt (með Súkkat)]]'' *[[2006]] - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & gæpakvendið Stella]]''- með demó-upptökum *[[2007]] - ''[[Frágangur]]'' ásamt Senuþjófunum *[[2007]] - ''[[Hold er mold]]'' ásamt Senuþjófunum *[[2008]] - ''[[Á Morgun|Á morgun]]'' ásamt Senuþjófunum *[[2011]] - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' ásamt Senuþjófunum *[[2011]] - ''[[Aðför að lögum]]'' ásamt Strengjum *[[2017]] - ''Ósómaljóð'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *[[1979]] - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] *[[1994]] - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *[[2006]] - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]''- upptaka frá 2001 *[[2006]] - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH - aukin útgáfa *[[2006]] - ''[[Greinilegur púls]]'' með Björk o.fl. *[[2009]] - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)|Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' tvöföld tónleikaplata ásamt Senuþjófum === Safnplötur === *[[1993]] - ''[[Paradísarfuglinn]]'' *[[2002]] - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *[[2002]] - ''Megas 1972–2002'' *[[2012]] - ''Megas raular lögin sín'' *[[2020]] - ''Syngdu eitthvað gamalt!'' === Safnkassar === *[[1986]] - ''Megas allur'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Leikhúsplötur === *[[2013]] - ''Jeppi á fjalli'' - lög úr samnefndu leikriti, lög og textar eftir Megas og Braga Valdimar Skúlason === Smáskífur === *[[1975]] - ''[[Smáskífa: Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína|Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' === Aðrir listamenn flytja lög Megasar === *[[1997]] - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *[[2006]] - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *[[2006]] - ''Magga Stína syngur Megas'' === Bækur === *[[1968]] - ''[[Megas I, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *[[1968]] - ''[[Megas II, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *[[1973]] - ''[[Megas III, ljóðabók]]'' *[[1990]] - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *[[1991]] - ''[[Textar]]'' *[[1994]] - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *[[2001]] - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl. Mál og menning 2001]]'' * *[[2009]]/[[2010]] - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== <references/> == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. ''Megas 1972-2002''. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. e963n1jmztug4xnq50juwv1usvn3mci 1976894 1976888 2026-08-29T19:04:41Z Akigka 183 1976894 wikitext text/x-wiki [[Image:megas_DSC07085_NY.jpg|thumb|right|260px|Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík (2011)]] '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið um ''Gamla sorrí Grána'' fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta. <ref>[https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899 Magnús Þór Jónsson - Megas] Ísmús.is</ref> Um jólin 1968 gaf hann út bókina ''Megas'', sem innihélt lögin Dauði [[Snorri Sturluson|Snorra Sturlusonar]], [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]] & sjálfstæðisbarátta Íslendinga, Með gati, Ófelía, Ragnheiður biskupsdóttir, Silfur [[Egill Skallagrímsson|Egils]], Um óheppilega fundvísi [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]], Um skáldið [[Jónas Hallgrímsson|Jónas]], Um grimman dauða [[Jón Arason|Jóns Arasonar]] og Vertu mér samferða inní blómalandið, amma. Stuttu síðar kom út annað heftið og það þriðja árið 1973, sem hét ''Megas kominn, en fráleitt farinn''. Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: „Spáðu í mig“, „Tvær stjörnur“, „Reykjavíkurnætur“ og „Fatlafól“. <ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu|title=Andlát: Megas|website=Mbl.is|access-date=7. júlí 2026}}</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum. Þeirra á meðal eru [[Bubbi Morthens]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[heiðurslaun listamanna]] og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>[https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn Megas er látinn] Vísir.is, sótt 7. júlí 2026</ref> Megas var umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann um tíma var í sambandi við ungan taílenskan [[kynsegin]] mann sem heimsótti hann til Íslands. Hann samdi til hans ástarlögin „Fílahirðirinn frá Súrín“ og „Tvær stjörnur“. Lagið „Litlir sætir strákar“ sem vakti umtal, var líka innblásið af sambandi þeirra sem stóð stutt.<ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/|title=Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“|website=Heimildin|date=16. apríl 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/|title=Litlir sætir strákar|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=16.11.2022}}</ref> Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu „Litla ljót“ sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur-|title=Kominn tími til að hann sé opin­beraður|website=Vísir|date=26. nóvember 2021|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> == Útgefin verk == === Breiðskífur === *1972 - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *1975 - ''[[Millilending]]'' *1976 - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *1977 - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *1978 - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *1986 - ''[[Í góðri trú]]'' *1987 - ''[[Loftmynd (hljómplata)|Loftmynd]]'' *1988 - ''[[Höfuðlausnir]]'' *1988 - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *1990 - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & glæpakvendið Stella]]'' *1992 - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *1996 - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *1997 - ''[[Fláa veröld]]'' *2000 - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *2001 - ''[[Far þinn veg]]'' *2001 - ''[[Haugbrot]]'' *2005 - ''[[Hús datt]]'' (með Súkkat) *2006 - ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]''- með demó-upptökum *2007 - ''[[Frágangur]]'' ásamt Senuþjófunum *2007 - ''[[Hold er mold]]'' ásamt Senuþjófunum *2008 - ''[[Á Morgun|Á morgun]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[Aðför að lögum]]'' ásamt Strengjum *2017 - ''Ósómaljóð'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *1979 - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] *1994 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *2006 - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]''- upptaka frá 2001 *2006 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH - aukin útgáfa *2006 - ''[[Greinilegur púls]]'' með Björk o.fl. *2009 - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' - tvöföld tónleikaplata ásamt Senuþjófum === Safnplötur === *1993 - ''[[Paradísarfuglinn]]'' *2002 - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *2002 - ''Megas 1972–2002'' *2012 - ''Megas raular lögin sín'' *2020 - ''Syngdu eitthvað gamalt!'' === Safnkassar === *1986 - ''Megas allur'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Leikhúsplötur === *2013 - ''Jeppi á fjalli'' - lög úr samnefndu leikriti, lög og textar eftir Megas og Braga Valdimar Skúlason === Smáskífur === *1975 - ''[[Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' === Aðrir listamenn flytja lög Megasar === *1997 - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Magga Stína syngur Megas'' === Bækur === *1968 - ''[[Megas I, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1968 - ''[[Megas II, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1973 - ''[[Megas III, ljóðabók]]'' *1990 - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *1991 - ''[[Textar]]'' *1994 - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *2001 - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl]]''. Mál og menning 2001 *2009/2010 - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. „Megas 1972-2002“. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. * Óttar Guðmundsson. 2015. (Esenis tesenis tera) Viðrini tel ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar. Skrudda. nuw28u5im0u4ajykr8vkl22v3vc0an1 1976895 1976894 2026-08-29T19:05:47Z Akigka 183 /* Heimildir */ 1976895 wikitext text/x-wiki [[Image:megas_DSC07085_NY.jpg|thumb|right|260px|Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík (2011)]] '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið um ''Gamla sorrí Grána'' fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta. <ref>[https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899 Magnús Þór Jónsson - Megas] Ísmús.is</ref> Um jólin 1968 gaf hann út bókina ''Megas'', sem innihélt lögin Dauði [[Snorri Sturluson|Snorra Sturlusonar]], [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]] & sjálfstæðisbarátta Íslendinga, Með gati, Ófelía, Ragnheiður biskupsdóttir, Silfur [[Egill Skallagrímsson|Egils]], Um óheppilega fundvísi [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]], Um skáldið [[Jónas Hallgrímsson|Jónas]], Um grimman dauða [[Jón Arason|Jóns Arasonar]] og Vertu mér samferða inní blómalandið, amma. Stuttu síðar kom út annað heftið og það þriðja árið 1973, sem hét ''Megas kominn, en fráleitt farinn''. Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: „Spáðu í mig“, „Tvær stjörnur“, „Reykjavíkurnætur“ og „Fatlafól“. <ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu|title=Andlát: Megas|website=Mbl.is|access-date=7. júlí 2026}}</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum. Þeirra á meðal eru [[Bubbi Morthens]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[heiðurslaun listamanna]] og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>[https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn Megas er látinn] Vísir.is, sótt 7. júlí 2026</ref> Megas var umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann um tíma var í sambandi við ungan taílenskan [[kynsegin]] mann sem heimsótti hann til Íslands. Hann samdi til hans ástarlögin „Fílahirðirinn frá Súrín“ og „Tvær stjörnur“. Lagið „Litlir sætir strákar“ sem vakti umtal, var líka innblásið af sambandi þeirra sem stóð stutt.<ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/|title=Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“|website=Heimildin|date=16. apríl 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/|title=Litlir sætir strákar|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=16.11.2022}}</ref> Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu „Litla ljót“ sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur-|title=Kominn tími til að hann sé opin­beraður|website=Vísir|date=26. nóvember 2021|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> == Útgefin verk == === Breiðskífur === *1972 - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *1975 - ''[[Millilending]]'' *1976 - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *1977 - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *1978 - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *1986 - ''[[Í góðri trú]]'' *1987 - ''[[Loftmynd (hljómplata)|Loftmynd]]'' *1988 - ''[[Höfuðlausnir]]'' *1988 - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *1990 - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & glæpakvendið Stella]]'' *1992 - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *1996 - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *1997 - ''[[Fláa veröld]]'' *2000 - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *2001 - ''[[Far þinn veg]]'' *2001 - ''[[Haugbrot]]'' *2005 - ''[[Hús datt]]'' (með Súkkat) *2006 - ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]''- með demó-upptökum *2007 - ''[[Frágangur]]'' ásamt Senuþjófunum *2007 - ''[[Hold er mold]]'' ásamt Senuþjófunum *2008 - ''[[Á Morgun|Á morgun]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[Aðför að lögum]]'' ásamt Strengjum *2017 - ''Ósómaljóð'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *1979 - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] *1994 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *2006 - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]''- upptaka frá 2001 *2006 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH - aukin útgáfa *2006 - ''[[Greinilegur púls]]'' með Björk o.fl. *2009 - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' - tvöföld tónleikaplata ásamt Senuþjófum === Safnplötur === *1993 - ''[[Paradísarfuglinn]]'' *2002 - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *2002 - ''Megas 1972–2002'' *2012 - ''Megas raular lögin sín'' *2020 - ''Syngdu eitthvað gamalt!'' === Safnkassar === *1986 - ''Megas allur'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Leikhúsplötur === *2013 - ''Jeppi á fjalli'' - lög úr samnefndu leikriti, lög og textar eftir Megas og Braga Valdimar Skúlason === Smáskífur === *1975 - ''[[Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' === Aðrir listamenn flytja lög Megasar === *1997 - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Magga Stína syngur Megas'' === Bækur === *1968 - ''[[Megas I, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1968 - ''[[Megas II, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1973 - ''[[Megas III, ljóðabók]]'' *1990 - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *1991 - ''[[Textar]]'' *1994 - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *2001 - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl]]''. Mál og menning 2001 *2009/2010 - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. „Megas 1972-2002“. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. * Óttar Guðmundsson. 2015. ''(Esenis tesenis tera) Viðrini tel ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar''. Skrudda. 7o32i2lq0sodmknhsc8asb0kfxf64xb 1976896 1976895 2026-08-29T19:07:00Z Akigka 183 1976896 wikitext text/x-wiki [[Image:megas_DSC07085_NY.jpg|thumb|right|260px|Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík (2011)]] '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið „Gamli sorrí Gráni“ fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta. <ref>{{cite web|url=https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899|title=Magnús Þór Jónsson - Megas|website=Ísmús}}</ref> Um jólin 1968 gaf hann út bókina ''Megas'', sem innihélt lögin Dauði [[Snorri Sturluson|Snorra Sturlusonar]], [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]] & sjálfstæðisbarátta Íslendinga, Með gati, Ófelía, Ragnheiður biskupsdóttir, Silfur [[Egill Skallagrímsson|Egils]], Um óheppilega fundvísi [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]], Um skáldið [[Jónas Hallgrímsson|Jónas]], Um grimman dauða [[Jón Arason|Jóns Arasonar]] og Vertu mér samferða inní blómalandið, amma. Stuttu síðar kom út annað heftið og það þriðja árið 1973, sem hét ''Megas kominn, en fráleitt farinn''. Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: „Spáðu í mig“, „Tvær stjörnur“, „Reykjavíkurnætur“ og „Fatlafól“. <ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu|title=Andlát: Megas|website=Mbl.is|access-date=7. júlí 2026}}</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum. Þeirra á meðal eru [[Bubbi Morthens]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[heiðurslaun listamanna]] og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>[https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn Megas er látinn] Vísir.is, sótt 7. júlí 2026</ref> Megas var umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann um tíma var í sambandi við ungan taílenskan [[kynsegin]] mann sem heimsótti hann til Íslands. Hann samdi til hans ástarlögin „Fílahirðirinn frá Súrín“ og „Tvær stjörnur“. Lagið „Litlir sætir strákar“ sem vakti umtal, var líka innblásið af sambandi þeirra sem stóð stutt.<ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/|title=Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“|website=Heimildin|date=16. apríl 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/|title=Litlir sætir strákar|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=16.11.2022}}</ref> Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu „Litla ljót“ sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur-|title=Kominn tími til að hann sé opin­beraður|website=Vísir|date=26. nóvember 2021|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> == Útgefin verk == === Breiðskífur === *1972 - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *1975 - ''[[Millilending]]'' *1976 - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *1977 - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *1978 - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *1986 - ''[[Í góðri trú]]'' *1987 - ''[[Loftmynd (hljómplata)|Loftmynd]]'' *1988 - ''[[Höfuðlausnir]]'' *1988 - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *1990 - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & glæpakvendið Stella]]'' *1992 - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *1996 - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *1997 - ''[[Fláa veröld]]'' *2000 - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *2001 - ''[[Far þinn veg]]'' *2001 - ''[[Haugbrot]]'' *2005 - ''[[Hús datt]]'' (með Súkkat) *2006 - ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]''- með demó-upptökum *2007 - ''[[Frágangur]]'' ásamt Senuþjófunum *2007 - ''[[Hold er mold]]'' ásamt Senuþjófunum *2008 - ''[[Á Morgun|Á morgun]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[Aðför að lögum]]'' ásamt Strengjum *2017 - ''Ósómaljóð'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *1979 - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] *1994 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *2006 - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]''- upptaka frá 2001 *2006 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH - aukin útgáfa *2006 - ''[[Greinilegur púls]]'' með Björk o.fl. *2009 - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' - tvöföld tónleikaplata ásamt Senuþjófum === Safnplötur === *1993 - ''[[Paradísarfuglinn]]'' *2002 - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *2002 - ''Megas 1972–2002'' *2012 - ''Megas raular lögin sín'' *2020 - ''Syngdu eitthvað gamalt!'' === Safnkassar === *1986 - ''Megas allur'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Leikhúsplötur === *2013 - ''Jeppi á fjalli'' - lög úr samnefndu leikriti, lög og textar eftir Megas og Braga Valdimar Skúlason === Smáskífur === *1975 - ''[[Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' === Aðrir listamenn flytja lög Megasar === *1997 - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Magga Stína syngur Megas'' === Bækur === *1968 - ''[[Megas I, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1968 - ''[[Megas II, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1973 - ''[[Megas III, ljóðabók]]'' *1990 - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *1991 - ''[[Textar]]'' *1994 - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *2001 - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl]]''. Mál og menning 2001 *2009/2010 - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. „Megas 1972-2002“. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. * Óttar Guðmundsson. 2015. ''(Esenis tesenis tera) Viðrini tel ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar''. Skrudda. 9478f2pse8dq20pqdo5qc6l2uohmuqc 1976897 1976896 2026-08-29T19:08:46Z Akigka 183 1976897 wikitext text/x-wiki [[Image:megas_DSC07085_NY.jpg|thumb|right|260px|Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík (2011)]] '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið „Gamli sorrí Gráni“ fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta.<ref>{{cite web|url=https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899|title=Magnús Þór Jónsson - Megas|website=Ísmús}}</ref> Um jólin 1968 gaf hann út bókina ''Megas'', sem innihélt lögin Dauði [[Snorri Sturluson|Snorra Sturlusonar]], [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]] & sjálfstæðisbarátta Íslendinga, Með gati, Ófelía, Ragnheiður biskupsdóttir, Silfur [[Egill Skallagrímsson|Egils]], Um óheppilega fundvísi [[Ingólfur Arnarson|Ingólfs Arnarsonar]], Um skáldið [[Jónas Hallgrímsson|Jónas]], Um grimman dauða [[Jón Arason|Jóns Arasonar]] og Vertu mér samferða inní blómalandið, amma. Stuttu síðar kom út annað heftið og það þriðja árið 1973, sem hét ''Megas kominn, en fráleitt farinn''. Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: „Spáðu í mig“, „Tvær stjörnur“, „Reykjavíkurnætur“ og „Fatlafól“. <ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu|title=Andlát: Megas|website=Mbl.is|access-date=7. júlí 2026}}</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum. Þeirra á meðal eru [[Bubbi Morthens]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[heiðurslaun listamanna]] og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn|title=Megas er látinn|website=Vísir.is|date=7. júlí 2026|author=Eiður Þór Árnason}}</ref> Megas var umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann um tíma var í sambandi við ungan taílenskan [[kynsegin]] mann sem heimsótti hann til Íslands. Hann samdi til hans ástarlögin „Fílahirðirinn frá Súrín“ og „Tvær stjörnur“. Lagið „Litlir sætir strákar“ sem vakti umtal, var líka innblásið af sambandi þeirra sem stóð stutt.<ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/|title=Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“|website=Heimildin|date=16. apríl 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/|title=Litlir sætir strákar|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=16.11.2022}}</ref> Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu „Litla ljót“ sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur-|title=Kominn tími til að hann sé opin­beraður|website=Vísir|date=26. nóvember 2021|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> == Útgefin verk == === Breiðskífur === *1972 - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *1975 - ''[[Millilending]]'' *1976 - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *1977 - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *1978 - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *1986 - ''[[Í góðri trú]]'' *1987 - ''[[Loftmynd (hljómplata)|Loftmynd]]'' *1988 - ''[[Höfuðlausnir]]'' *1988 - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *1990 - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & glæpakvendið Stella]]'' *1992 - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *1996 - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *1997 - ''[[Fláa veröld]]'' *2000 - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *2001 - ''[[Far þinn veg]]'' *2001 - ''[[Haugbrot]]'' *2005 - ''[[Hús datt]]'' (með Súkkat) *2006 - ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]''- með demó-upptökum *2007 - ''[[Frágangur]]'' ásamt Senuþjófunum *2007 - ''[[Hold er mold]]'' ásamt Senuþjófunum *2008 - ''[[Á Morgun|Á morgun]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[Aðför að lögum]]'' ásamt Strengjum *2017 - ''Ósómaljóð'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *1979 - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] *1994 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *2006 - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]''- upptaka frá 2001 *2006 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH - aukin útgáfa *2006 - ''[[Greinilegur púls]]'' með Björk o.fl. *2009 - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' - tvöföld tónleikaplata ásamt Senuþjófum === Safnplötur === *1993 - ''[[Paradísarfuglinn]]'' *2002 - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *2002 - ''Megas 1972–2002'' *2012 - ''Megas raular lögin sín'' *2020 - ''Syngdu eitthvað gamalt!'' === Safnkassar === *1986 - ''Megas allur'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Leikhúsplötur === *2013 - ''Jeppi á fjalli'' - lög úr samnefndu leikriti, lög og textar eftir Megas og Braga Valdimar Skúlason === Smáskífur === *1975 - ''[[Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' === Aðrir listamenn flytja lög Megasar === *1997 - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Magga Stína syngur Megas'' === Bækur === *1968 - ''[[Megas I, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1968 - ''[[Megas II, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1973 - ''[[Megas III, ljóðabók]]'' *1990 - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *1991 - ''[[Textar]]'' *1994 - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *2001 - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl]]''. Mál og menning 2001 *2009/2010 - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. „Megas 1972-2002“. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. * Óttar Guðmundsson. 2015. ''(Esenis tesenis tera) Viðrini tel ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar''. Skrudda. 79nwswbajev3ulgzdd73poel1psqig4 1976900 1976897 2026-08-29T19:17:13Z Akigka 183 1976900 wikitext text/x-wiki [[Image:megas_DSC07085_NY.jpg|thumb|right|260px|Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík (2011)]] '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið „Gamli sorrí Gráni“ fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta.<ref>{{cite web|url=https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899|title=Magnús Þór Jónsson - Megas|website=Ísmús}}</ref> Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Fyrsta nótnaheftið innihélt lögin „Dauði Snorra Sturlusonar“, „Jón Sigurðsson & sjálfstæðisbarátta Íslendinga“, „Með gati“, „Ófelía“, „Ragnheiður biskupsdóttir“, „Silfur Egils“, „Um óheppilega fundvísi Ingólfs Arnarsonar“, „Um skáldið Jónas“, „Um grimman dauða Jóns Arasonar“ og „Vertu mér samferða inní blómalandið, amma“. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: „Spáðu í mig“, „Tvær stjörnur“, „Reykjavíkurnætur“ og „Fatlafól“. <ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu|title=Andlát: Megas|website=Mbl.is|access-date=7. júlí 2026}}</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum. Þeirra á meðal eru [[Bubbi Morthens]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[heiðurslaun listamanna]] og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn|title=Megas er látinn|website=Vísir.is|date=7. júlí 2026|author=Eiður Þór Árnason}}</ref> Megas var umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann um tíma var í sambandi við ungan taílenskan [[kynsegin]] mann sem heimsótti hann til Íslands. Hann samdi til hans ástarlögin „Fílahirðirinn frá Súrín“ og „Tvær stjörnur“. Lagið „Litlir sætir strákar“ sem vakti umtal, var líka innblásið af sambandi þeirra sem stóð stutt.<ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/|title=Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“|website=Heimildin|date=16. apríl 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/|title=Litlir sætir strákar|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=16.11.2022}}</ref> Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu „Litla ljót“ sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur-|title=Kominn tími til að hann sé opin­beraður|website=Vísir|date=26. nóvember 2021|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> == Útgefin verk == === Breiðskífur === *1972 - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *1975 - ''[[Millilending]]'' *1976 - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *1977 - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *1978 - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *1986 - ''[[Í góðri trú]]'' *1987 - ''[[Loftmynd (hljómplata)|Loftmynd]]'' *1988 - ''[[Höfuðlausnir]]'' *1988 - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *1990 - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & glæpakvendið Stella]]'' *1992 - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *1996 - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *1997 - ''[[Fláa veröld]]'' *2000 - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *2001 - ''[[Far þinn veg]]'' *2001 - ''[[Haugbrot]]'' *2005 - ''[[Hús datt]]'' (með Súkkat) *2006 - ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]''- með demó-upptökum *2007 - ''[[Frágangur]]'' ásamt Senuþjófunum *2007 - ''[[Hold er mold]]'' ásamt Senuþjófunum *2008 - ''[[Á Morgun|Á morgun]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[Aðför að lögum]]'' ásamt Strengjum *2017 - ''Ósómaljóð'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *1979 - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] *1994 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *2006 - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]''- upptaka frá 2001 *2006 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH - aukin útgáfa *2006 - ''[[Greinilegur púls]]'' með Björk o.fl. *2009 - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' - tvöföld tónleikaplata ásamt Senuþjófum === Safnplötur === *1993 - ''[[Paradísarfuglinn]]'' *2002 - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *2002 - ''Megas 1972–2002'' *2012 - ''Megas raular lögin sín'' *2020 - ''Syngdu eitthvað gamalt!'' === Safnkassar === *1986 - ''Megas allur'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Leikhúsplötur === *2013 - ''Jeppi á fjalli'' - lög úr samnefndu leikriti, lög og textar eftir Megas og Braga Valdimar Skúlason === Smáskífur === *1975 - ''[[Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' === Aðrir listamenn flytja lög Megasar === *1997 - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Magga Stína syngur Megas'' === Bækur === *1968 - ''[[Megas I, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1968 - ''[[Megas II, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1973 - ''[[Megas III, ljóðabók]]'' *1990 - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *1991 - ''[[Textar]]'' *1994 - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *2001 - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl]]''. Mál og menning 2001 *2009/2010 - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. „Megas 1972-2002“. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. * Óttar Guðmundsson. 2015. ''(Esenis tesenis tera) Viðrini tel ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar''. Skrudda. ecqh9ohtr8n6i1djrub3hh81talibit 1976901 1976900 2026-08-29T19:24:25Z Akigka 183 1976901 wikitext text/x-wiki [[Image:megas_DSC07085_NY.jpg|thumb|right|260px|Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík (2011)]] '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið „Gamli sorrí Gráni“ fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta.<ref>{{cite web|url=https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899|title=Magnús Þór Jónsson - Megas|website=Ísmús}}</ref> Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Fyrsta nótnaheftið innihélt lögin „Dauði Snorra Sturlusonar“, „Jón Sigurðsson & sjálfstæðisbarátta Íslendinga“, „Með gati“, „Ófelía“, „Ragnheiður biskupsdóttir“, „Silfur Egils“, „Um óheppilega fundvísi Ingólfs Arnarsonar“, „Um skáldið Jónas“, „Um grimman dauða Jóns Arasonar“ og „Vertu mér samferða inní blómalandið, amma“. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: „Spáðu í mig“, „Tvær stjörnur“, „Reykjavíkurnætur“ og „Fatlafól“. <ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu|title=Andlát: Megas|website=Mbl.is|access-date=7. júlí 2026}}</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum. Þeirra á meðal eru [[Bubbi Morthens]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[heiðurslaun listamanna]] og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn|title=Megas er látinn|website=Vísir.is|date=7. júlí 2026|author=Eiður Þór Árnason}}</ref> Megas var umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann um tíma var í sambandi við ungan taílenskan [[kynsegin]] mann sem heimsótti hann til Íslands. Hann samdi til hans ástarlögin „Fílahirðirinn frá Súrín“ og „Tvær stjörnur“. Lagið „Litlir sætir strákar“ sem vakti umtal, var líka innblásið af sambandi þeirra sem stóð stutt.<ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/|title=Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“|website=Heimildin|date=16. apríl 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/|title=Litlir sætir strákar|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=16.11.2022}}</ref> Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu „Litla ljót“ sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur-|title=Kominn tími til að hann sé opin­beraður|website=Vísir|date=26. nóvember 2021|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Eftir andlát hans fór af stað umræða um að honum hefði verið [[slaufun|slaufað]] af [[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpinu]], en starfsfólk þar neitaði því alfarið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262907959d/sar-reidir-ruvar-ar-hafna-thvi-ad-megasi-hafi-verid-slaufad|title=Sár­reiðir Rúvar-ar hafna því að Megasi hafi verið slaufað|author=Jakob Bjarnar|date=10. júlí 2026|website=Vísir}}</ref> == Útgefin verk == === Breiðskífur === *1972 - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *1975 - ''[[Millilending]]'' *1976 - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *1977 - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *1978 - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *1986 - ''[[Í góðri trú]]'' *1987 - ''[[Loftmynd (hljómplata)|Loftmynd]]'' *1988 - ''[[Höfuðlausnir]]'' *1988 - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *1990 - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & glæpakvendið Stella]]'' *1992 - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *1996 - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *1997 - ''[[Fláa veröld]]'' *2000 - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *2001 - ''[[Far þinn veg]]'' *2001 - ''[[Haugbrot]]'' *2005 - ''[[Hús datt]]'' (með Súkkat) *2006 - ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]''- með demó-upptökum *2007 - ''[[Frágangur]]'' ásamt Senuþjófunum *2007 - ''[[Hold er mold]]'' ásamt Senuþjófunum *2008 - ''[[Á Morgun|Á morgun]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[Aðför að lögum]]'' ásamt Strengjum *2017 - ''Ósómaljóð'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *1979 - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] *1994 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *2006 - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]''- upptaka frá 2001 *2006 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH - aukin útgáfa *2006 - ''[[Greinilegur púls]]'' með Björk o.fl. *2009 - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' - tvöföld tónleikaplata ásamt Senuþjófum === Safnplötur === *1993 - ''[[Paradísarfuglinn]]'' *2002 - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *2002 - ''Megas 1972–2002'' *2012 - ''Megas raular lögin sín'' *2020 - ''Syngdu eitthvað gamalt!'' === Safnkassar === *1986 - ''Megas allur'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Leikhúsplötur === *2013 - ''Jeppi á fjalli'' - lög úr samnefndu leikriti, lög og textar eftir Megas og Braga Valdimar Skúlason === Smáskífur === *1975 - ''[[Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' === Aðrir listamenn flytja lög Megasar === *1997 - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Magga Stína syngur Megas'' === Bækur === *1968 - ''[[Megas I, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1968 - ''[[Megas II, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1973 - ''[[Megas III, ljóðabók]]'' *1990 - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *1991 - ''[[Textar]]'' *1994 - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *2001 - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl]]''. Mál og menning 2001 *2009/2010 - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. „Megas 1972-2002“. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. * Óttar Guðmundsson. 2015. ''(Esenis tesenis tera) Viðrini tel ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar''. Skrudda. 205si8ajfveafh2up7kss9n5nnex1rm 1976902 1976901 2026-08-29T19:25:49Z Akigka 183 1976902 wikitext text/x-wiki [[Image:megas_DSC07085_NY.jpg|thumb|right|260px|Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík (2011)]] '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið „Gamli sorrí Gráni“ fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta.<ref>{{cite web|url=https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899|title=Magnús Þór Jónsson - Megas|website=Ísmús}}</ref> Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Fyrsta nótnaheftið innihélt lögin „Dauði Snorra Sturlusonar“, „Jón Sigurðsson & sjálfstæðisbarátta Íslendinga“, „Með gati“, „Ófelía“, „Ragnheiður biskupsdóttir“, „Silfur Egils“, „Um óheppilega fundvísi Ingólfs Arnarsonar“, „Um skáldið Jónas“, „Um grimman dauða Jóns Arasonar“ og „Vertu mér samferða inní blómalandið, amma“. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: „Spáðu í mig“, „Tvær stjörnur“, „Reykjavíkurnætur“ og „Fatlafól“. <ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu|title=Andlát: Megas|website=Mbl.is|access-date=7. júlí 2026}}</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum. Þeirra á meðal eru [[Bubbi Morthens]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[heiðurslaun listamanna]] og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn|title=Megas er látinn|website=Vísir.is|date=7. júlí 2026|author=Eiður Þór Árnason}}</ref> Megas var umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann var um tíma í sambandi við ungan taílenskan [[kynsegin]] mann sem heimsótti hann til Íslands. Hann samdi til hans ástarlögin „Fílahirðirinn frá Súrín“ og „Tvær stjörnur“. Lagið „Litlir sætir strákar“ sem vakti umtal, var líka innblásið af sambandi þeirra sem stóð stutt.<ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/|title=Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“|website=Heimildin|date=16. apríl 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/|title=Litlir sætir strákar|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=16.11.2022}}</ref> Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu „Litla ljót“ sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur-|title=Kominn tími til að hann sé opin­beraður|website=Vísir|date=26. nóvember 2021|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Eftir andlát hans fór af stað umræða um að honum hefði verið [[slaufun|slaufað]] af [[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpinu]], en starfsfólk þar neitaði því alfarið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262907959d/sar-reidir-ruvar-ar-hafna-thvi-ad-megasi-hafi-verid-slaufad|title=Sár­reiðir Rúvar-ar hafna því að Megasi hafi verið slaufað|author=Jakob Bjarnar|date=10. júlí 2026|website=Vísir}}</ref> == Útgefin verk == === Breiðskífur === *1972 - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *1975 - ''[[Millilending]]'' *1976 - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *1977 - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *1978 - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *1986 - ''[[Í góðri trú]]'' *1987 - ''[[Loftmynd (hljómplata)|Loftmynd]]'' *1988 - ''[[Höfuðlausnir]]'' *1988 - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *1990 - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & glæpakvendið Stella]]'' *1992 - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *1996 - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *1997 - ''[[Fláa veröld]]'' *2000 - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *2001 - ''[[Far þinn veg]]'' *2001 - ''[[Haugbrot]]'' *2005 - ''[[Hús datt]]'' (með Súkkat) *2006 - ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]''- með demó-upptökum *2007 - ''[[Frágangur]]'' ásamt Senuþjófunum *2007 - ''[[Hold er mold]]'' ásamt Senuþjófunum *2008 - ''[[Á Morgun|Á morgun]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[Aðför að lögum]]'' ásamt Strengjum *2017 - ''Ósómaljóð'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *1979 - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] *1994 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *2006 - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]''- upptaka frá 2001 *2006 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH - aukin útgáfa *2006 - ''[[Greinilegur púls]]'' með Björk o.fl. *2009 - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' - tvöföld tónleikaplata ásamt Senuþjófum === Safnplötur === *1993 - ''[[Paradísarfuglinn]]'' *2002 - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *2002 - ''Megas 1972–2002'' *2012 - ''Megas raular lögin sín'' *2020 - ''Syngdu eitthvað gamalt!'' === Safnkassar === *1986 - ''Megas allur'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Leikhúsplötur === *2013 - ''Jeppi á fjalli'' - lög úr samnefndu leikriti, lög og textar eftir Megas og Braga Valdimar Skúlason === Smáskífur === *1975 - ''[[Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' === Aðrir listamenn flytja lög Megasar === *1997 - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Magga Stína syngur Megas'' === Bækur === *1968 - ''[[Megas I, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1968 - ''[[Megas II, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1973 - ''[[Megas III, ljóðabók]]'' *1990 - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *1991 - ''[[Textar]]'' *1994 - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *2001 - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl]]''. Mál og menning 2001 *2009/2010 - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. „Megas 1972-2002“. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. * Óttar Guðmundsson. 2015. ''(Esenis tesenis tera) Viðrini tel ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar''. Skrudda. hfgk4fonwzc706pdofcztsc75pvltiy 1976904 1976902 2026-08-29T20:04:18Z Torfifagri 33930 /* Safnplötur */ 1976904 wikitext text/x-wiki [[Image:megas_DSC07085_NY.jpg|thumb|right|260px|Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík (2011)]] '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið „Gamli sorrí Gráni“ fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta.<ref>{{cite web|url=https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899|title=Magnús Þór Jónsson - Megas|website=Ísmús}}</ref> Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Fyrsta nótnaheftið innihélt lögin „Dauði Snorra Sturlusonar“, „Jón Sigurðsson & sjálfstæðisbarátta Íslendinga“, „Með gati“, „Ófelía“, „Ragnheiður biskupsdóttir“, „Silfur Egils“, „Um óheppilega fundvísi Ingólfs Arnarsonar“, „Um skáldið Jónas“, „Um grimman dauða Jóns Arasonar“ og „Vertu mér samferða inní blómalandið, amma“. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: „Spáðu í mig“, „Tvær stjörnur“, „Reykjavíkurnætur“ og „Fatlafól“. <ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu|title=Andlát: Megas|website=Mbl.is|access-date=7. júlí 2026}}</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum. Þeirra á meðal eru [[Bubbi Morthens]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[heiðurslaun listamanna]] og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn|title=Megas er látinn|website=Vísir.is|date=7. júlí 2026|author=Eiður Þór Árnason}}</ref> Megas var umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann var um tíma í sambandi við ungan taílenskan [[kynsegin]] mann sem heimsótti hann til Íslands. Hann samdi til hans ástarlögin „Fílahirðirinn frá Súrín“ og „Tvær stjörnur“. Lagið „Litlir sætir strákar“ sem vakti umtal, var líka innblásið af sambandi þeirra sem stóð stutt.<ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/|title=Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“|website=Heimildin|date=16. apríl 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/|title=Litlir sætir strákar|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=16.11.2022}}</ref> Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu „Litla ljót“ sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur-|title=Kominn tími til að hann sé opin­beraður|website=Vísir|date=26. nóvember 2021|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Eftir andlát hans fór af stað umræða um að honum hefði verið [[slaufun|slaufað]] af [[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpinu]], en starfsfólk þar neitaði því alfarið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262907959d/sar-reidir-ruvar-ar-hafna-thvi-ad-megasi-hafi-verid-slaufad|title=Sár­reiðir Rúvar-ar hafna því að Megasi hafi verið slaufað|author=Jakob Bjarnar|date=10. júlí 2026|website=Vísir}}</ref> == Útgefin verk == === Breiðskífur === *1972 - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *1975 - ''[[Millilending]]'' *1976 - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *1977 - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *1978 - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *1986 - ''[[Í góðri trú]]'' *1987 - ''[[Loftmynd (hljómplata)|Loftmynd]]'' *1988 - ''[[Höfuðlausnir]]'' *1988 - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *1990 - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & glæpakvendið Stella]]'' *1992 - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *1996 - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *1997 - ''[[Fláa veröld]]'' *2000 - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *2001 - ''[[Far þinn veg]]'' *2001 - ''[[Haugbrot]]'' *2005 - ''[[Hús datt]]'' (með Súkkat) *2006 - ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]''- með demó-upptökum *2007 - ''[[Frágangur]]'' ásamt Senuþjófunum *2007 - ''[[Hold er mold]]'' ásamt Senuþjófunum *2008 - ''[[Á Morgun|Á morgun]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[Aðför að lögum]]'' ásamt Strengjum *2017 - ''Ósómaljóð'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *1979 - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] *1994 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *2006 - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]''- upptaka frá 2001 *2006 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH - aukin útgáfa *2006 - ''[[Greinilegur púls]]'' með Björk o.fl. *2009 - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' - tvöföld tónleikaplata ásamt Senuþjófum === Safnplötur === *1993 - ''[[Paradísarfuglinn|Paradísarfuglinn (hljómplata]]'' *2002 - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *2002 - ''Megas 1972–2002'' *2012 - ''Megas raular lögin sín'' *2020 - ''Syngdu eitthvað gamalt!'' === Safnkassar === *1986 - ''Megas allur'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Leikhúsplötur === *2013 - ''Jeppi á fjalli'' - lög úr samnefndu leikriti, lög og textar eftir Megas og Braga Valdimar Skúlason === Smáskífur === *1975 - ''[[Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' === Aðrir listamenn flytja lög Megasar === *1997 - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Magga Stína syngur Megas'' === Bækur === *1968 - ''[[Megas I, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1968 - ''[[Megas II, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1973 - ''[[Megas III, ljóðabók]]'' *1990 - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *1991 - ''[[Textar]]'' *1994 - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *2001 - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl]]''. Mál og menning 2001 *2009/2010 - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. „Megas 1972-2002“. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. * Óttar Guðmundsson. 2015. ''(Esenis tesenis tera) Viðrini tel ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar''. Skrudda. 8nqwndgmrgqm5mujwlp1hbn47ohcm1e 1976905 1976904 2026-08-29T20:04:49Z Torfifagri 33930 /* Safnplötur */ 1976905 wikitext text/x-wiki [[Image:megas_DSC07085_NY.jpg|thumb|right|260px|Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík (2011)]] '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið „Gamli sorrí Gráni“ fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta.<ref>{{cite web|url=https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899|title=Magnús Þór Jónsson - Megas|website=Ísmús}}</ref> Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Fyrsta nótnaheftið innihélt lögin „Dauði Snorra Sturlusonar“, „Jón Sigurðsson & sjálfstæðisbarátta Íslendinga“, „Með gati“, „Ófelía“, „Ragnheiður biskupsdóttir“, „Silfur Egils“, „Um óheppilega fundvísi Ingólfs Arnarsonar“, „Um skáldið Jónas“, „Um grimman dauða Jóns Arasonar“ og „Vertu mér samferða inní blómalandið, amma“. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: „Spáðu í mig“, „Tvær stjörnur“, „Reykjavíkurnætur“ og „Fatlafól“. <ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu|title=Andlát: Megas|website=Mbl.is|access-date=7. júlí 2026}}</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum. Þeirra á meðal eru [[Bubbi Morthens]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[heiðurslaun listamanna]] og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn|title=Megas er látinn|website=Vísir.is|date=7. júlí 2026|author=Eiður Þór Árnason}}</ref> Megas var umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann var um tíma í sambandi við ungan taílenskan [[kynsegin]] mann sem heimsótti hann til Íslands. Hann samdi til hans ástarlögin „Fílahirðirinn frá Súrín“ og „Tvær stjörnur“. Lagið „Litlir sætir strákar“ sem vakti umtal, var líka innblásið af sambandi þeirra sem stóð stutt.<ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/|title=Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“|website=Heimildin|date=16. apríl 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/|title=Litlir sætir strákar|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=16.11.2022}}</ref> Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu „Litla ljót“ sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur-|title=Kominn tími til að hann sé opin­beraður|website=Vísir|date=26. nóvember 2021|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Eftir andlát hans fór af stað umræða um að honum hefði verið [[slaufun|slaufað]] af [[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpinu]], en starfsfólk þar neitaði því alfarið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262907959d/sar-reidir-ruvar-ar-hafna-thvi-ad-megasi-hafi-verid-slaufad|title=Sár­reiðir Rúvar-ar hafna því að Megasi hafi verið slaufað|author=Jakob Bjarnar|date=10. júlí 2026|website=Vísir}}</ref> == Útgefin verk == === Breiðskífur === *1972 - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *1975 - ''[[Millilending]]'' *1976 - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *1977 - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *1978 - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *1986 - ''[[Í góðri trú]]'' *1987 - ''[[Loftmynd (hljómplata)|Loftmynd]]'' *1988 - ''[[Höfuðlausnir]]'' *1988 - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *1990 - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & glæpakvendið Stella]]'' *1992 - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *1996 - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *1997 - ''[[Fláa veröld]]'' *2000 - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *2001 - ''[[Far þinn veg]]'' *2001 - ''[[Haugbrot]]'' *2005 - ''[[Hús datt]]'' (með Súkkat) *2006 - ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]''- með demó-upptökum *2007 - ''[[Frágangur]]'' ásamt Senuþjófunum *2007 - ''[[Hold er mold]]'' ásamt Senuþjófunum *2008 - ''[[Á Morgun|Á morgun]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[Aðför að lögum]]'' ásamt Strengjum *2017 - ''Ósómaljóð'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *1979 - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] *1994 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *2006 - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]''- upptaka frá 2001 *2006 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH - aukin útgáfa *2006 - ''[[Greinilegur púls]]'' með Björk o.fl. *2009 - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' - tvöföld tónleikaplata ásamt Senuþjófum === Safnplötur === *1993 - ''[[Paradísarfuglinn (hljómplata)|Paradísarfuglinn]]'' *2002 - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *2002 - ''Megas 1972–2002'' *2012 - ''Megas raular lögin sín'' *2020 - ''Syngdu eitthvað gamalt!'' === Safnkassar === *1986 - ''Megas allur'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Leikhúsplötur === *2013 - ''Jeppi á fjalli'' - lög úr samnefndu leikriti, lög og textar eftir Megas og Braga Valdimar Skúlason === Smáskífur === *1975 - ''[[Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' === Aðrir listamenn flytja lög Megasar === *1997 - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Magga Stína syngur Megas'' === Bækur === *1968 - ''[[Megas I, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1968 - ''[[Megas II, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1973 - ''[[Megas III, ljóðabók]]'' *1990 - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *1991 - ''[[Textar]]'' *1994 - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *2001 - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl]]''. Mál og menning 2001 *2009/2010 - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. „Megas 1972-2002“. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. * Óttar Guðmundsson. 2015. ''(Esenis tesenis tera) Viðrini tel ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar''. Skrudda. l3862cfgwxski98rvtz47kjxx0rt9z0 0 12564 1976935 1976680 2026-08-30T10:42:24Z Torfifagri 33930 /* Lagalisti */ Breytti lagalista í töflu, bætti inn lengd laga og setti inn aukalög sem voru á útgáfunni 2002. 1976935 wikitext text/x-wiki '''Megas''' er fyrsta [[hljómplata]] [[Megas]]ar, gefin út árið [[1972]]. Platan var endurútgefin [[1994]] og [[2002]] með aukalögum. Öll lögin voru tekin upp í Noregi, í Oslo Teskniske Skole, nema Spáðu í mig, en það var hljóðritað á samkomu Íslendinga í Osló. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Skutullinn | length1 = 01:30 | title2 = Um óþarflega fundvísi Ingólfs Arnarsonar | length2 = 02:38 | title3 = Silfur Egils | length3 = 02:51 | title4 = Dauði Snorra Sturlusonar | length4 = 02:04 | title5 = Um grimman dauða Jóns Arasonar | length5 = 02:41 | title6 = Um skáldið Jónas | length6 = 02:13 | title7 = Jón Sigurðsson og sjálfstæðisbarátta Íslendinga | length7 = 01:41 | title8 = Vertu mér samferða inn í blómalandið amma | length8 = 03:40 |total_length= 19:18 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Þóttú gleymir guði | length1 = 01:31 | title2 = Gamli sorrí gráni | length2 = 01:32 | title3 = Síðbúinn mansöngur | length3 = 02:58 | title4 = Ófelía | length4 = 02:41 | title5 = Heilræðavísur | length5 = 04:11 | title6 = Um ástir og örlög Eyjólfs bónda | length6 = 07:26 | title7 = Spáðu í mig | length7 = 02:32 |total_length= 22:51 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Skutullinn | length1 = 03:14 | title2 = Nóttin hefur níðst á mér | length2 = 01:23 | title3 = Grettir og Glámur | length3 = 01:04 | title4 = Sveinn og Pes | length4 = 02:04 | title5 = Ávarp til fjallkonunnar | length5 = 02:49 | title6 = Pælaðu í því (sem pælandi er í) | length6 = 04:31 | title7 = Adieu capital | length7 = 02:32 |total_length= 16:08 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur (gítar í Spáðu í mig) *Inge Rolland: Þverflauta *Tore Tambs-Lyche: Hljómgítar og kontrabassi *Øivind Ekman Jensen: Hljómgítar Útsetningar: Tore Tambs-Lyche og Øivind Ekman Jensen Ljósmyndir: Haraldur S. Blöndal {{Stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1972]] c5mp0y075leeblirgfj5h2y8765q0w9 0 27501 1976891 1976685 2026-08-29T18:38:49Z Torfifagri 33930 /* Hljóðfæraleikur */ smá lagfæring 1976891 wikitext text/x-wiki '''''Drög að sjálfsmorði''''' er tónleikaplata sem [[Megas]] gaf út árið [[1979]]. Þegar hann ákvað að taka upp Drög að sjálfsmorði, sem átti að fylgja „konseptalbúmaelítunni“ á þeim tíma var ekki til nægt fjármagn til að taka hana upp í [[stúdíó]]i og þess vegna var hún hljóðrituð á tvennum tónleikum, sem haldnir voru í [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|MH]] 3. nóv 1978 við góðar undirtektir. Hljóðfæraleikarar á plötunni fyrir utan Megas eru Björgvin Gíslason, Guðmundur Ingólfsson, Lárus Grímsson, Pálmi Gunnarsson og Sigurður Karlsson. Eftir DAS hvarf Megas í nokkurn tíma og uppi voru sögusagnir um að hann hefði [[sjálfsmorð|stytt sér aldur]].<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3383473?iabr=on|titill="Sjálfsmorðið er eftirminnilegast|höfundur=BÁ|útgefandi=Reykjaprent h/f|mánuður=desember|ár=1978|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2026}}</ref> == Lagalisti == Plata eitt: # Forleikur # Ef þú smælar framan í heiminn # Gleymdur tími # Grísalappalísa # Formsatriði var ekki fullnægt # Skríddu ofaní öskutunnuna # Þjóðvegaræningi á krossgötum # Fatamorgana á flæðiskerinu # Ekkert er útilokað Plata tvö: # Í skotgröfinni # Aðeins draumur # Ég horfi niður # Þegar lyfturnar í blokkinni bila # Ódisseifur snýr aftur # Pan & pípan # Um ástir & örlög Eyjólfs bónda 2: heim # Frægur sigur # Hvell-Geiri # Sláið hjartans hörpustrengi == Hljóðfæraleikur == Sjálfsmorðssveitin; *Björgvin Gíslason – gítarar *Guðmundur Ingólfsson – harmonikka, píanó og rafmagnspíanó *Lárus Grímsson – orgel, hljómborð, flautur og tambúrína *Pálmi Gunnarsson – bassi *Sigurður Karlsson – trommur, ásláttur og slagverk Hljóðblöndun í sal annaðist Magnús Kjartansson. Upptöku annaðist Hljóðriti. Stjórnandi upptöku var Anthony Cook. Honum til aðstoðar voru Gunnar Smári Helgason og Jón Þór Sveinbjörnsson. Engar viðbótarupptökur fóru fram að hljómleikunum loknum. Hljómblöndun: Anthony Cook & aðstandendur. Umslag: Iðunn & Prisma Ljósmyndir: Loftur Ásgeirsson og Leifur Rögnvaldsson {{Stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1979]] f2yvnvfreprheuojgofbvr47yyp4xtq 0 29768 1976916 1956079 2026-08-30T03:24:02Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1976916 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Lýðveldið Níkaragva | nafn_á_frummáli = República de Nicaragua | nafn_í_eignarfalli = Níkaragva | fáni = Flag of Nicaragua.svg | skjaldarmerki = Coat_of_arms_of_Nicaragua.svg | kjörorð = Pro Mundi Beneficio | kjörorð_tungumál = latína | kjörorð_þýðing = Heiminum til hagsbóta | staðsetningarkort = NIC orthographic.svg | tungumál= [[spænska]] (opinbert) ([[enska]] og [[indíánamál]] á strönd Karíbahafsins) | höfuðborg = [[Managva]] | stjórnarfar = [[Lýðveldi]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Níkaragva|Sam-forsetar]] | nafn_leiðtoga1 = [[Daniel Ortega]] og [[Rosario Murillo]] | stærðarsæti = 96 | flatarmál = 130.375 | hlutfall_vatns = 7,14 | mannfjöldaár = 2023 | mannfjöldasæti = 110 | fólksfjöldi = 6.359.689 | íbúar_á_ferkílómetra = 51 | VLF_ár = 2018 | VLF = 35,757 | VLF_sæti = 115 | VLF_á_mann = 5.683 | VLF_á_mann_sæti = 129 | staða = [[Sjálfstæði]] | staða_athugasemdi = frá [[Spánn|Spáni]] | atburður1 = Yfirlýst | atburður2 = Viðurkennt | dagsetning1 = [[15. september]] [[1821]] | dagsetning2 = [[25. júlí]] [[1850]] | gjaldmiðill = [[córdoba (gjaldmiðill)|córdoba]] (NIO) | tímabelti = [[UTC]]-6 | þjóðsöngur = [[Salve a ti, Nicaragua]] | tld = ni | símakóði = 505 | }} '''Níkaragva''' ([[spænska]]: ''Nicaragua''), formlegt heiti '''Lýðveldið Níkaragva''' (''República de Nicaragua''), er stærsta landið í [[Mið-Ameríka|Mið-Ameríku]] með landamæri að [[Hondúras]] í norðri og [[Kosta Ríka]] í suðri. Það á strönd að [[Kyrrahaf]]i í austri og [[Karíbahaf]]i í vestri. Stærsta borg landsins er höfuðborgin, [[Managva]], sem var talin þriðja stærsta borg Mið-Ameríku árið 2015. Íbúar Níkaragva eru sex milljónir af fjölbreyttum uppruna. Aðaltungumálið er [[spænska]], en frumbyggjaættbálkar við [[Moskítóströndin]]a tala frumbyggjamál og ensku. Landsvæðið var byggt ýmsum frumbyggjaþjóðum frá fornu fari. Á 16. öld lagði [[Spænska heimsveldið]] landið undir sig. Níkaragva fékk sjálfstæði frá Spáni árið 1821. Moskítóströndin á sér ólíka sögu. Hún var hernumin af [[England|Englendingum]] á 17. öld og heyrði síðar undir [[Breska heimsveldið]]. Árið 1860 varð hún sjálfstjórnarhérað innan Níkaragva, en nyrsti hlutinn gekk til Hondúras árið 1960. Síðan landið fékk sjálfstæði hefur Níkaragva gengið í gegnum tímabil stjórnarkreppu, einræðis, hernáms og efnahagskreppa. Dæmi um það eru [[byltingin í Níkaragva|byltingin]] á 7. og 8. áratug 20. aldar og baráttan gegn [[Kontraskæruliðar|Kontraskæruliðum]] á 9. áratug 20. aldar. Einkenni á Níkaragva er [[fjölmenning]] og fjölbreyttar alþýðuhefðir, matarhefðir, tónlistarhefðir og sagnahefðir. Einn af þekktustu höfundum Níkaragva er skáldið [[Rubén Darío]]. Níkaragva hefur verið kallað „land vatna og eldfjalla“.<ref name="Brierley">{{cite news|last1=Brierley|first1=Jan|title=Sense of wonder: Discover the turbulent past of Central America|url=https://www.express.co.uk/travel/beach/865185/Discover-the-turbulent-past-Central-America-travel|access-date=October 27, 2017|work=Daily Express|date=October 15, 2017|language=en}}</ref><ref name="Wallace">{{cite news|author=Wallace, Will |author2=Wallace, Camilla|title=Traveller's Guide: Nicaragua|url=https://www.independent.co.uk/travel/americas/travellers-guide-nicaragua-1940000.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/travel/americas/travellers-guide-nicaragua-1940000.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=October 27, 2017|work=The Independent|date=April 10, 2010}}</ref> Þar er [[Bosawás-verndarsvæðið]], annar stærsti regnskógur Ameríku.<ref>{{Cite web|last=Peter|date=2019-02-16|title=12 largest rainforests in the world and where to find them|url=https://www.atlasandboots.com/travel-blog/largest-rainforests-in-the-world/|access-date=2021-06-03|website=Atlas & Boots|language=en-GB}}</ref> Vinsældir Níkaragva sem ferðamannastaðar fara vaxandi vegna mikillar [[líffjölbreytni]], hitabeltisloftslags og eldfjalla.<ref>{{Cite news|last=Dicum|first=G|title=The Rediscovery of Nicaragua|work=Travel Section|publisher=TraveThe New York Times|location=New York|date=2006-12-17|url=http://travel.nytimes.com/2006/12/17/travel/17Nicaragua.html?ref=travel|access-date=2010-06-26}}</ref><ref>{{cite web|last=Davis|first=LS|title=Nicaragua: The next Costa Rica?|work=Mother Nature Network|publisher=MNN Holdings, LLC|date=2009-04-22|url=http://www.mnn.com/lifestyle/eco-tourism/stories/nicaragua-the-next-costa-rica|access-date=2010-06-26}}</ref> Níkaragva var stofnaðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]]<ref>{{Cite web |last=Kurtas |first=Susan |title=Research Guides: UN Membership: Founding Members |url=https://research.un.org/en/unmembers/founders |access-date=2022-06-26 |website=research.un.org |language=English}}</ref> og er líka meðlimur í [[Samtök hlutlausra ríkja|Samtökum hlutlausra ríkja]],<ref>{{Cite journal |last1=Vanden |first1=Harry E. |last2=Morales |first2=Waltraud Queiser |date=1985 |title=Nicaraguan Relations with the Nonaligned Movement |url=https://www.jstor.org/stable/165603 |journal=Journal of Interamerican Studies and World Affairs |volume=27 |issue=3 |pages=141–161 |doi=10.2307/165603 |jstor=165603 |issn=0022-1937}}</ref> [[Samtök Ameríkuríkja|Samtökum Ameríkuríkja]],<ref>{{Cite web |title=Organization of American States (OAS) |url=https://live-nuclear-threat-initiative.pantheonsite.io/education-center/treaties-and-regimes/organization-american-states-oas/ |access-date=2022-06-26 |website=The Nuclear Threat Initiative |language=en}}</ref> [[Bolívar-bandalagið|Bolívar-bandalaginu]]<ref>{{Cite web |title=A Guide to ALBA |url=https://www.americasquarterly.org/a-guide-to-alba/ |access-date=2022-06-26 |website=Americas Quarterly |language=en-US}}</ref> og [[Samband ríkja í Rómönsku Ameríku og Karíbahafinu|Sambandi ríkja í Rómönsku Ameríku og Karíbahafinu]] (CELAC).<ref>{{Cite web |date=2018-02-16 |title=CELAC {{!}} CELAC INTERNATIONAL |url=https://celacinternational.org/celac-2-2/ |access-date=2022-06-26 |language=en-US |archive-date=2022-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220711223056/https://celacinternational.org/celac-2-2/ |url-status=dead }}</ref> [[Mynd:Nicaragua-map.png|thumb|Kort.]] == Heiti == Tvær aðalkenningar eru uppi um uppruna nafns landsins. Samkvæmt annarri kenningunni heitir landið eftir frumbyggjahöfðingjanum [[Nicarao]]<ref name="Ideal">{{cite news|title=¿Por qué los países de América Latina se llaman como se llaman?|url=https://www.ideal.es/sociedad/201507/29/paises-america-latina-llaman-20150727134054.html|access-date=April 12, 2017|work=Ideal|date=July 29, 2015|trans-title=Why do Latin American countries call themselves as they are called?|language=es}}</ref> sem spænski landvinningamaðurinn [[Gil González Dávila]] hitti fyrir þegar hann hélt inn í suðvesturhluta landsins árið 1522. Samkvæmt þessari kenningu er nafn landsins myndað úr nafni höfðingjans og spænska orðinu yfir [[vatn]], ''aqua'', af því það eru tvö stór stöðuvötn og fleiri minni vötn í landinu.<ref name="Pueblo">{{cite news|last1=Sánchez|first1=Edwin|title=El origen de "Nicarao-agua": la Traición y la Paz|url=http://www.elpueblopresidente.com/noticias/ver/titulo:35129-el-origen-de-nicarao-agua-la-traicion-y-la-paz|access-date=July 3, 2017|work=El Pueblo Presidente|date=October 16, 2016|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20170801080334/http://www.elpueblopresidente.com/noticias/ver/titulo:35129-el-origen-de-nicarao-agua-la-traicion-y-la-paz|archive-date=2017-08-01|url-status=dead}}</ref> Árið 2002 var staðfest að nafn höfðingjans sem Dávila hitti var Macuilmiquiztli, sem merkir „fimm dauðar“ á [[nahúatl]], en ekki Nicarao.<ref>{{cite news|last1=Sánchez|first1=Edwin|title=De Macuilmiquiztli al Güegüence pasando por Fernando Silva|url=https://www.el19digital.com/articulos/ver/titulo:47267-de-macuilmiquiztli-al-gueguence-pasando-por-fernando-silva|access-date=April 12, 2017|work=El 19|date=October 3, 2016|trans-title=From Macuilmiquiztli to Güegüence through Fernando Silva|language=es}}</ref><ref>{{cite news|last1=Silva|first1=Fernando|title=Macuilmiquiztli|url=http://archivo.elnuevodiario.com.ni/cultural/118693-macuilmiquiztli/|access-date=April 12, 2017|work=El Nuevo Diario|date=March 15, 2003|language=es|archive-date=12 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170412143935/http://archivo.elnuevodiario.com.ni/cultural/118693-macuilmiquiztli/|url-status=dead}}</ref><ref name="Sanchez">{{cite news|last1=Sánchez|first1=Edwin|title=No hubo Nicarao, todo es invento|work=El Nuevo Diario|date=September 16, 2002|trans-title=There was no Nicarao, it's all invented|language=es}}</ref><ref name="Encuentro">{{cite news|title=Encuentro del cacique y el conquistador|url=http://www.elnuevodiario.com.ni/especiales/44697-encuentro-cacique-conquistador/|access-date=May 17, 2017|work=El Nuevo Diario|date=April 4, 2009|trans-title=Encounter of the cacique and the conqueror|language=es|archive-date=7 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507054414/http://www.elnuevodiario.com.ni/especiales/44697-encuentro-cacique-conquistador/|url-status=dead}}</ref> Hin kenningin gengur út á að nafnið sé dregið af einhverju nahúatlorði, eins og ''nic-anahuac'' sem merkir „[[Anahuac]] komst þetta langt“, eða „[[Nahúar]] komust þetta langt“; eða „fólkið frá Anahuac komst þetta langt“; eða ''nican-nahua'' sem merkir „hér eru Nahúar“; eða ''nic-atl-nahuac'' sem merkir „hér hjá vatninu“ eða „umkringt vatni“.<ref name="Ideal" /><ref name="Pueblo" /><ref name="Choque">{{cite web |last1=Solórzano |first1=Carla Torres |title=Choque de lenguas o el mestizaje de nuestro idioma |url=http://www.laprensa.com.ni/2010/09/18/espectaculo/38089-choque-de-lenguas-o-el-mestizaje-de-nuestro-idioma |website=La Prensa |access-date=July 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170412143717/http://www.laprensa.com.ni/2010/09/18/espectaculo/38089-choque-de-lenguas-o-el-mestizaje-de-nuestro-idioma |archive-date=April 12, 2017 |trans-title=Clash of languages or the mixing of our language |language=es |date=September 18, 2010}}</ref><ref>{{cite news|title=La raíz nahuatl de nuestro lenguaje|url=http://archivo.elnuevodiario.com.ni/cultural/132502-raiz-nahuatl-nuestro-lenguaje/|access-date=July 3, 2017|work=El Nuevo Diario|date=August 10, 2004|trans-title=The Nahuatl root of our language|language=es|archive-date=12 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812052335/http://archivo.elnuevodiario.com.ni/cultural/132502-raiz-nahuatl-nuestro-lenguaje/|url-status=dead}}</ref> == Söguágrip== Spánverjar tóku yfir Níkaragva á 16. öld. Níkaragva varð sjálfstætt ríki árið 1821. Á milli 1960 og 1970 skall á borgarastyrjöld. Fyrir borgarastyrjöldina var landið eitt það ríkasta og þróaðasta í Mið-Ameríku. Vegna borgarastyrjaldarinnar og jarðskjálfta sem reið yfir landið árið 1972 varð Níkaragva annað fátækasta landið í Suður-Ameríku. Árið 1909 gerðu Bandaríkjamenn innrás í Níkaragva. Landið þótti verðmætt vegna staðsetningar þess. Bandaríkjamenn höfðu áhuga á að grafa skipaskurð þar til þess að stytta þeim ferðir til Suður-Ameríku frá Bandaríkjunum. Bandaríkjamenn afhentu völdin í landinu til [[Anastasio Somoza García]] sem varð einræðisherra og setti á fót ættarveldi sem réð Níkaragva til ársins 1979. Somoza-ættin varð alræmd í heiminum fyrir spillingu, þjófnað og hrottaskap. Árið 1961 var stofnuð svokölluð FSLN-hreyfing (''Frente Sandinista de Liberación Nacional''). Meðlimir hennar kölluðu sig [[Sandinistar|Sandinista]] (''Sandinistas''). Leiðtogi hreyfingarinnar var [[Daniel Ortega]]. Árið 1974 hóf hreyfingin baráttu við Somoza-veldið og borgarstyrjöld braust út árið 1978. Forsetinn [[Anastasio Somoza Debayle]] naut stuðnings Bandaríkjanna þar til að menn hans myrtu bandarískan blaðamann. FSLN-hreyfingin náði að hrekja Somoza frá völdum og hann flúði landið. Daniel Ortega var kosinn forseti Níkaragva í lýðræðislegum kosningum árið 1984. Árið 2006 var hann síðan endurkjörinn sem forseti landsins og er enn þann dag í dag. Árið 1990 varð [[Violeta Chamorro]] forseti Níkaragva og einnig fyrsti lýðræðislega kjörni kvenforsetinn í Suður-Ameríku. == Landfræði == [[Mynd:Concepción_from_Maderas_(landscape).jpg|thumb|right|[[Concepción-eldfjall]], séð frá [[Maderas-eldfjall]]i.]] Níkaragva er 130.967 ferkílómetrar að stærð, sem gerir það aðeins stærra en England. Landið skiptist í þrjú landfræðileg svæði: Kyrrahafsláglendið - frjósama dali þar sem spænskir landnemar settust að, [[Amerrisque-fjöll]] (norður-miðhálendið) og [[Moskítóströndin]]a (láglendi við Karíbahaf/Atlantshaf). Slétturnar við Atlantshaf eru allt að 97 km að breidd. Við Atlantshafsströndina eru gullnámur sem hafa verið nýttar lengi. Kyrrahafsmegin eru tvö stærstu stöðuvötn Mið-Ameríku, [[Managvavatn]] og [[Níkaragvavatn]]. Í kringum þessi vötn og norðvestanmegin við þau, að sigdalnum við [[Fonseca-flói|Fonseca-flóa]], eru frjósamar sléttur þar sem [[eldfjallaaska]] frá nálægum eldfjöllum hefur auðgað jarðveginn. Níkaragva býr yfir mörgum auðugum og fjölbreyttum [[vistkerfi|vistkerfum]] sem eru gera landið að „heitum reit“ [[líffjölbreytni]] í Mið-Ameríku. Níkaragva hefur reynt að draga úr notkun jarðefnaeldsneytis og hugðist ná 90% af orkunotkun frá [[endurnýjanleg orka|endurnýjanlegum orkulindum]] árið 2020 (sem náðist ekki).<ref name="bbc">{{Cite news|title=Why isn't Nicaragua in the Paris agreement?|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-40135819|newspaper=BBC News|access-date=October 27, 2017|date=June 3, 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=Nicaragua: a renewable energy paradise in Central America|url=http://www.worldbank.org/en/news/feature/2013/10/25/energias-renovables-nicaragua|website=World Bank|access-date=October 27, 2017|language=en|date=October 25, 2013|archive-date=október 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171028092850/http://www.worldbank.org/en/news/feature/2013/10/25/energias-renovables-nicaragua|url-status=dead}}</ref> Níkaragva var eitt fárra landa sem gaf ekki út [[landsmarkmið í loftslagsmálum]] á [[Loftslagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna 2015|Loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna 2015]].<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-08/after-two-decades-of-stumbles-carbon-market-pioneers-revving-up#media-2|title=Carbon Markets Are Making a Slow, But Steady, Comeback|first1=Alex |last1=Nussbaum|first2=Ewa |last2=Krukowska|first3=Mathew |last3=Carr|date=8 December 2015|work=Bloomberg.com|access-date=17 February 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www4.unfccc.int/submissions/indc/Submission%20Pages/submissions.aspx|title=INDCs as communicated by Parties|publisher=unfccc.int}}</ref> Upphaflega kaus Níkaragva að standa utan við [[Parísarsamkomulagið|Parísarsáttmálann]] því landið taldi að „meira þyrfti til“ til að stemma stigu við hnattrænni hlýnun.<ref name="bbc" /> Í október 2017 ákvað Níkaragva þó að taka þátt í samkomulaginu<ref>{{cite news|title=Nicaragua to join Paris climate accord, leaving US and Syria isolated|url=https://www.theguardian.com/environment/2017/oct/23/nicaragua-joins-paris-climate-accord-us-trump-syria|access-date=December 4, 2017|work=The Guardian|date=October 23, 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Stack|first1=Liam|title=Only U.S. and Syria Now Oppose Paris Climate Deal, as Nicaragua Joins|url=https://www.nytimes.com/2017/10/24/world/americas/nicaragua-paris-climate-agreement-us.html|access-date=December 4, 2017|work=The New York Times|date=October 24, 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Noack|first1=Rick|title=Being outside the Paris climate deal: Something now only the U.S. and Syria agree on|url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2017/10/24/not-being-part-of-the-paris-climate-deal-something-only-the-u-s-and-syria-agree-on/|access-date=December 4, 2017|newspaper=[[The Washington Post]]|date=October 24, 2017}}</ref> og staðfesti það 22. október 2017.<ref>{{cite web|title=Paris Agreement – Status of Ratification|url=http://unfccc.int/paris_agreement/items/9444.php|publisher=United Nations|access-date=13 January 2018}}</ref> Nær einn fimmti hluti Níkaragva er náttúruverndarsvæði: þjóðgarður, friðland og lífverndarsvæði. Árið 2019 var vísitala um heilleika skóga metin 3,63/10, sem setti Níkaragva í 146 sæti af 172 á heimsvísu.<ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G.|last10=Callow|first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A.|last20=Hofsvang|first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S.|last30=Mendez|first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B.|last40=Stevens|first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.|display-authors=1|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity - Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|year=2020|page=5978|issn=2041-1723|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|pmid=33293507|pmc=7723057|bibcode=2020NatCo..11.5978G |doi-access=free}}</ref> Jarðfræðilega er liggur Níkaragva að [[Karíbahafsflekinn|Karíbahafsflekanum]], sem liggur undir megninu af Mið-Ameríku, og [[Kókosflekinn|Kókosflekanum]]. Mið-Ameríka er stórt [[sökkbelti]] og mest af [[Mið-Ameríkueldhringurinn|Mið-Ameríkueldhringnum]] er í Níkaragva. Þann 9. júní 2021 setti Níkaragva af stað nýtt vöktunarverkefni til að efla eftirlit með virkum eldfjöllum landsins, sem eru 21 talsins. == Stjórnmál == [[File:Dmitry Medvedev 18 December 2008-6.jpg|thumb|Forseti Níkaragva, [[Daniel Ortega]], með þáverandi Rússlandsforseta, [[Dmítríj Medvedev]] í Moskvu 2008.]] Stjórnkerfið í Níkaragva byggist á [[forsetaræði]] og [[fulltrúalýðræði]] þar sem [[forseti Níkaragva]] er bæði [[þjóðhöfðingi]] og [[stjórnarleiðtogi]]. Í Níkaragva er [[fjölflokkalýðræði]]. [[Framkvæmdavald]] er í höndum [[ríkisstjórn Níkaragva|ríkisstjórnar Níkaragva]], en [[löggjafarvald]] skiptist milli [[þing Níkaragva|þings Níkaragva]] og ríkisstjórnarinnar. Á milli 2007 og 2009 var mikið rætt um að taka upp [[þingræði]]skerfi í stað forsetaræðis, með skýrri verkaskiptingu milli forseta og forsætisráðherra. Ýmsir óttuðust að þetta væri bragð til að gera Daniel Ortega kleift að halda völdum eftir að öðru og síðasta kjörtímabili hans lyki árið 2012. Ortega var kosinn aftur árið 2016 og 2021 í kosningum sem lituðust af svindli, ógnunum og handtökum stjórnarandstöðuleiðtoga. Óháðir eftirlitsmenn fengu ekki aðgang að kjörstöðum. [[Samtök Ameríkuríkja]], Bandaríkin og Evrópusambandið lýstu því öll yfir að kosningarnar 2021 hefðu verið sýndarkosningar.<ref>{{cite news |last1=Sesin |first1=Carmen |title='Rigged': Criticism mounts of Nicaragua's 'sham' elections under Ortega |url=https://www.nbcnews.com/news/latino/rigged-criticism-mounts-nicaraguas-sham-elections-ortega-rcna4820 |access-date=7 May 2022 |publisher=NBC News |date=8 November 2021}}</ref><ref>{{cite web |last1=Blinken |first1=Anthony |title=New Sanctions Following Sham Elections in Nicaragua |url=https://www.state.gov/new-sanctions-following-sham-elections-in-nicaragua/ |publisher=White House |access-date=7 May 2022}}</ref> Frá valdatöku Daniel Ortega árið 2006 hefur bæði lýðræði og borgaréttindum farið aftur í landinu. Aðrir flokkar en valdaflokkurinn [[Þjóðfrelsisfylking sandínista]] hafa verið kúgaðir með ástæðulausum handtökum frambjóðenda og forsvarsfólks. Til að fá aðgang að opinberum störfum þarf fólk í reynd að vera meðlimir í Sandínistaflokknum. Fjölmiðlar í stjórnarandstöðu hafa mátt þola handtökur blaðamanna og upptöku búnaðar til útsendinga og prentunar.<ref>{{cite web |title=Freedom in the World 2022: Nicaragua |url=https://freedomhouse.org/country/nicaragua/freedom-world/2022 |publisher=Freedom House |access-date=7 May 2022}}</ref> === Stjórnsýslueiningar === Níkaragva er [[einingarríki]]. Landinu er skipt í 15 sýslur (''departamentos'') og 2 sjálfstjórnarhéruð sem byggjast á spænskri fyrirmynd. Sýslurnar skiptast svo í 153 sveitarfélög (''municipios''). Sjálfstjórnarhéruðin eru [[Sjálfstjórnarhérað Suður-Karíbahafsstrandar]] (RACCS) og [[Sjálfstjórnarhérað Norður-Karíbahafsstrandar]] (RACCN). [[Mynd:NicaraguaDepartmentsNumbered.png|thumb|right|Sýslur Níkaragva.]] {|class="wikitable" !!!Sýsla!!Höfuðstaður |- |1||[[File:Flag of Boaco.svg|border|22x20px|Flag of the Department of Boaco]] [[Boaco-sýsla|Boaco]]||[[Boaco]] |- |2||[[File:Flag of Jinotepe.svg|border|22x20px|Flag of the Department of Carazo]] [[Carazo-sýsla|Carazo]]||[[Jinotepe]] |- |3||[[File:Bandera de Chinandega.png|22x20px|Flag of the Department of Chinandega]] [[Chinandega-sýsla|Chinandega]]||[[Chinandega]] |- |4||[[File:Flag of Juigalpa.svg|border|22x20px|Flag of the Department of Chontales]] [[Chontales-sýsla|Chontales]]||[[Juigalpa]] |- |5||[[File:Flag of Esteli.svg|22x20px|Flag of the Department of Estelí]] [[Estelí-sýsla|Estelí]]||[[Estelí]] |- |6||[[File:Flag of Granada, Nicaragua.svg|22x20px|Flag of the Department of Granada]] [[Granada-sýsla|Granada]]||[[Granada (Níkaragva)|Granada]] |- |7||[[File:Flag of Jinotega.gif|22x20px|Flag of the Department of Jinotega]] [[Jinotega-sýsla|Jinotega]]||[[Jinotega]] |- |8||[[File:Flag of Leon, Nicaragua.svg|border|22x20px|Flag of the Department of Leon]] [[León-sýsla|León]]||[[León (Níkaragva)|León]] |- |9||[[File:Flag of Somoto.svg|22x20px|Flag of the Department of Madriz]] [[Madriz-sýsla|Madriz]]||[[Somoto (Madriz)|Somoto]] |- |10||[[File:Flag of Managua.svg|border|22x20px|Flag of Managua]] [[Managua-sýsla|Managua]]||[[Managva]] |- |11||[[File:Flag of Masaya.svg|22x20px|Flag of the Department of Masaya]] [[Masaya-sýsla|Masaya]]||[[Masaya]] |- |12||[[File:Flag of Matagalpa.svg|22x20px]] [[Matagalpa-sýsla|Matagalpa]]||[[Matagalpa]] |- |13||[[File:Flag of Nueva Segovia.svg|22x20px|Flag of the Department of Nueva Segovia]] [[Nueva Segovia-sýsla|Nueva Segovia]]||[[Ocotal]] |- |14||[[File:Flag of Rivas.svg|22x20px|Flag of the Department of Rivas]] [[Rivas-sýsla|Rivas]]||[[Rivas (Níkaragva)|Rivas]] |- |15||[[File:Flag of San Carlos, Nicaragua.svg|22x20px|Flag of the Department of Río San Juan]] [[Río San Juan-sýsla|Río San Juan]]||[[San Carlos (Níkaragva)|San Carlos]] |- |16|| [[Sjálfstjórnarhérað Norður-Karíbahafsstrandar]]||[[Bilwi]] |- |17||[[File:Bandera Atlàntic Sur.png|22x20px|Flag of the Región Autónoma del Atlántico Sur]] [[Sjálfstjórnarhérað Suður-Karíbahafsstrandar]]||[[Bluefields]] |} == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur|landafræði}} {{Norður-Ameríka}} [[Flokkur:Níkaragva]] [[Flokkur:Spænskumælandi lönd]] 3lmoadrj8bn4tsiodtnf968kkbvqaph 0 31048 1976923 1976847 2026-08-30T08:24:50Z MyraMidnight 41218 Krókódílar á íslandi 1976923 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Krókódíll | fossil_range = [[trías]] til okkar daga | image = Crocodilia_montage.jpg | image_width = 250px | image_caption = Frá efst til vinstri: Sækrókódíll (''Crocodilus porosus''), Amerískur flatmunni (''Alligator mississippiensis'') og Indverskur krókódíll (''Gavialis gangeticus'') | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Skriðdýr]] (''Sauropsida'') | ordo = '''''Crocodilia''''' | ordo_authority = [[Richard Owen|Owen]], 1842 | subdivision_ranks = Undirættbálkar | subdivision = * ''[[Eusuchia]]'' * ''[[Protosuchia]]'' † * ''[[Mesosuchia]]'' † * ''[[Sebecosuchia]]'' † * ''[[Thalattosuchia]]'' † | range_map4 = World.distribution.crocodilia.1.png | range_map4_caption = Dreifing krókódíla um heiminn | synonyms = ''Crocodylia'' }} '''Krókódílaættbálkurinn''' ([[fræðiheiti]]: ''Crocodylia'' eða ''Crocodilia'') er [[ættbálkur (flokkunarfræði)|ættbálkur]] stórvaxina [[skriðdýr]]a. Krókódílar komu fram á sjónarsviðið fyrir um 220 milljón árum. Þeir eru næstu núlifandi ættingjar [[fugl]]a. Til eru allavega 22 [[tegund (líffræði)|tegundir]] krókódíla, sem eru allar [[kjötæta|kjötætur]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6177|titill=Getið þið sagt mér allt um krókódíla?|höfundur=Jón Már Halldórsson|útgefandi=Vísindavefurinn|mánuður=7. september|ár=2006|mánuðurskoðað=28. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> Krókódílar geta orðið talsvert gamlir. Til dæmis varð krókódíll að nafni Mr. Freshie í Ástralíu um 120-140 ára.<ref>[https://www.couriermail.com.au/news/queensland/sunshine-coast/freshie-the-croc-dies-at-age-140/news-story/75a97cb653f658f7c915f4d60a58c648 Freshie the croc dies at age 140] The Courier Mail, 24. mars 2010</ref> Í daglegu tali eru allir meðlimir þessa ættbálks kallaðir krókódílar, en meðlimir krókódílaættarinnar (''[[Crocodylidae]]'') eru taldir hinir eiginlegu krókódílar og ættin þeirra er sú sem inniheldur flestar þekktar tegundir krókódíla. Minnsta ættin eru langtrýningarnir.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=2493|titill=Hver er munurinn á alligatorum og krókódílum|höfundur=Jón Már Halldórsson|útgefandi=Vísindavefurinn|mánuður=14. júní|ár=2002|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> Orðið krókódíll kemur af [[gríska]] orðinu κροκόδειλος (krokódilos) sem þýðir eðla. === Búsvæði === Flestir krókódílar lifa í eða nærri fersku vatni, en það eru fáeinar tegundir sem lifa meðfram [[Strönd|ströndum]] og í [[Árós|árósum]] við hafið þar sem vatnið er salt. Á meðal saltvatnskrókódíla má nefna [[lónarkrókódíll|lónarkrókódíla]], [[ranakrókódíll|ranakrókódíla]] og [[nílarkrókódíll|nílarkrókódíla]].<ref name=":0">{{Bókaheimild|titill=CROCODILES|höfundur=Barbara Taylor|þýðandi=Björn Jónsson|þýddur-titill=Skoðum náttúruna: KRÓKÓDÍLAR|útgefandi=Skjaldborg. ehf|ár=2005}}</ref> === Veiði og vernd === Frumbyggjar veiddu krókódíla sér til matar, en annars var mikið um að fólk og ferðamenn væru að veiða krókódíla sér til gamans eða vegna hræðslu. Krókódílaleður varð eftirsótt tískuvara svo að hætta var á að sumar tegundir krókódíla yrðu útdauða vegna ofveiða. Árið 1974 voru sett lög til að vernda ástralska krókódíla. Síðan þá hafa veiðar á krókódílum verið almennt bannaðar eða undir ströngu eftirliti um allan heim.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.qhatlas.com.au/crocodile-hunting|titill=Crocodile hunting|höfundur=Claire Brennan|útgefandi=Queensland Historical Atlas|mánuður=21. ágúst|ár=2013|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> == Ættir == Krókódílar skiptast í þrjár aðal [[ætt (flokkunarfræði)|ættir]]: [[breiðtrýningaætt]]in, [[langtrýningaætt]]in og [[krókódílaætt]]in. {{clade |style=font-size:85%;line-height:85% |label1='''Crocodilia''' |1={{clade |label1=[[Breiðtrýningar]] (''[[Alligatoridae]]'') |1={{clade |label1=''[[Alligatorinae]]'' |1=[[Flatmunnar]] (''[[Alligator]]'') [[File:Alligator white background.jpg|100 px]] |label2=''[[Caimaninae]]'' |2={{clade |1=''[[Paleosuchus]]'' [[File:Dwarf Caiman white background.jpg|90 px]] |2={{clade |1=''[[Kaiman krókódílar|Caiman]]'' [[File:Caiman crocodilus llanos white background.JPG|90 px]] |2=''[[Melanosuchus]]'' [[File:Melanosuchus niger white background.jpg|120 px]] }} }} }} |label2=''[[Longirostres]]'' |2={{clade |label1=[[Langtrýningar]] (''[[Gavialidae]]'') |1={{clade |1=''[[Gavialis]]'' [[File:Gavialis gangeticus (Gharial, Gavial) white background.jpg|110 px]] |2=''[[Tomistoma]]'' [[File:Tomistoma schlegelii. white background.JPG|90 px]] }} |label2=[[Krókódílaætt]] (''[[Crocodylidae]]'') |2={{clade |1={{clade |1=''[[Crocodylus]]'' [[File:Siamese Crocodile white background.jpg|90 px]] }} |2={{clade |1=''[[Mecistops]]'' [[File:Crocodylus cataphractus faux-gavial d'Afrique2 white background.JPG|90 px]] |2=''[[Osteolaemus]]'' [[File:Bristol.zoo.westafrican.dwarf.croc.arp. white background.jpg|90 px]] }} }} }} }} }} [[Mynd:Crocodylia biogeography.png|alt=Dreifing krókódíla um jörðina eftir ættum|thumb|Dreifing krókódíla um jörðina eftir ættum]][[Mynd:Crocodylidae Distribution.png|thumb|Útbreiðsla hinna ýmsu meðlimi [[Krókódílaætt|krókódílaættarinnar]].]] === Breiðtrýningar (Alligatoridae) === * [[Flatmunni|Amerískur flatmunni]] (''Alligator mississippiensis'') * [[Kínverskur krókódíll]] (''Alligator sinensis'') * [[Kaiman krókódílar]] (''Caiman'') ** [[Gleraugnaglámur]] (''Caiman crocodilus'') === Langtrýningar (Gavialidae) === * [[Langtrýnungur]] (''Gavialis gangeticus'') === Krókódílaættin (Crocodylidae) === * [[Nílarkrókódíll]] (''Crocodylus niloticus'') * [[Amerískur krókódíll]] (''Crocodylus acutus'') * [[Fenjakrókódíll]] (''Crocodylus palustris)'' * [[Síamskrókódíll]] (''Crocodylus siamensis)'' * [[Ástralskur ferskvatnskrókódíll]] ''(Crocodylus johnstoni)'' * [[Lónarkrókódíll]] (''Crocodylus porosus)'' * [[Ranakrókódíll]] (''Crocodylus acutus'') == Líkamsbygging == [[Mynd:Crocodile skull shape comparison Walmsley et al 2013.png|alt=Fjölbreitt lögun höfuðkúpna á núlifandi tegundum krókódíla|thumb|Fjölbreittar höfuðkúpur núlifandi krókódílategunda]]Krókódílar lifa bæði í vatni og á landi. Á landi eru krókódílar flestir hægfara og svifaseinir á stuttum löppum, en í vatninu geta þeir synt hratt með sterkbyggðum halanum og komið bráð sinni að óvörum. Krókódílar eru þekktir fyrir sterkt [[Bitkraftur|bit]] og skolt fullan af beittum tönnum, en þrátt fyrir að bitkraftur þeirra geti verið ægilegur, þá eiga þeir erfitt með að opna kjaftinn ef eitthvað heldur honum lokuðum. Þeir eru með tennur sem eru gerðar til að rífa og tæta, en ekki tyggja. Fyrir utan fjölbreitt höfuðlag þá eru krókódílar allir byggðir nánast eins líkamlega. === Skinn og beinplötur === Krókódílar eru þaktir beinplötum og þykku hreistri úr [[hyrni]] <gallery> Skull_&_scutes_-_Gavialidae.jpg | Höfuðkúpur af hriestur á ''[[Gavialis gangeticus]]'' og ''[[Tomistoma schlegelii]]'' Skull_&_scutes_-_Crocodylinae.jpg| Höfuðkúpur og hreistur á ''[[Crocodylus acutus]]'', ''[[Crocodylus niloticus]]'' og ''[[Crocodylus porosus]]'' Skull_&_scutes_-_Alligatoridae.jpg| Höfuðkúpa og hreistur á ''Alligator mississippiensis'', ''Caiman crocodilus'' og ''Paleosuchus palpebrosus'' Marsh_Mugger_Close-ups_(21274413728).jpg|Nærmynd af hreistri [[fenjakrókódíll|fenjakrókódíls]] </gallery> === Kverkalokar === Þar sem krókódílar hafa engar varir til að loka munninum í kafi, þá eru þeir með þar tilgerðan kverkaloka sem kemur í veg fyrir að vatn fari ofan í maga og lungu. Þetta gerir krókódílnum einnig kleift að grípa bráð með kjaftinum án þess að drukna.<ref name=":0" /> == Mataræði == Allir krókódílar eru alfarið [[Kjötæta|kjötætur]], en sumir þeirra borða nánast eingöngu fiska. == Fornkrókódílar == [[Mynd:Tamaños de la familia Crocodilia.png|alt=Stærðarmunur á krókódílum|thumb|Stærðarmunur á stærðstu tegundum krókódíla sem vitað er um, bæði núlifandi og útdauðra]] === Protosuchus === Krókódílar hafa verið til síðan á tímum [[Risaeðlur|risaeðlanna]] og hafa haldist nánast óbreyttir frá þeirri tíð. Fyrsti fornkrókódíllinn var ''[[Protosuchus]]'', sem var smávaxin eðla, líklega tæpur metri á lengd með flata hauskúpu og stutt trýni og var uppi fyrir um 200 milljón árum. <ref name=":0" /> === Cricosaurus === ''[[Cricosaurus]]'' snéru aftur til sjávar, og voru þeir uppi á [[Júratímabilið|júratímabilinu]] og var höfuðlag þeir svipað og á [[Langtrýningaætt|langtrýningum]] sem við þekkjum í dag. Voru þeir með sveigjanlegan skrokk og sterkan sporð sem nýttist til að synda á eftir hraðsyndri bráð.<ref name=":0" /> === Goniopholis === Við höfum ''[[Goniopholis]]'', sem hélt sig meira til lands en margir ættingjar hans og líkist helst þeim krókódílum sem við þekkjum í dag. Þeir þróuðu með sér sterka brynvörn úr beinkenndum flögum um allan líkaman sem mynduðu raðir á bakinu.<ref name=":0" /> === Deinosuchus === Risakrókódílar voru uppi fyrir 70 milljón árum sem voru nefndir ''[[Deinosuchus]],'' og gátu þeir orðið eins stórir og [[grameðla]] eða um 17 metra langir.<ref name=":0" /><gallery> Protosuchus_skeletal.png | ''Protosuchus'', endurgerð útfrá beinagrind Cricosaurus_albersdoerferi_skeletal.png| ''Cricosaurus'', endurgerð útfrá beinagrind Goniopholis BW.jpg|''Goniopholis'', teikning eftir Nobu Tamura Deinosuchus_skeletal.png|''Deinosuchus'', endurgerð útfrá beinagrind </gallery> == Krókódílar á Íslandi == Þrátt fyrir að [[Loftslag|loftslagið]] á Íslandi henti ekki krókódílum og bannað sé að flytja þá inn eins og með önnur skriðdýr, þá hafa komið upp ýmsar fréttir um [[Krókódílaættbálkur|krókódíla]] hér á landi. === Krókódíllinn í Norðfirði === Um sumarið 1990 kom upp sú frétt að lítill krókódíll hafi sloppið í Norðfirði, en honum hefði verið smygglað til landsins í kornflexpakka af sjómanni nokkrum. Seinna sagði sjómaðurinn allt málið vera gabb, en það var aldrei hægt að sanna eða afsanna það því ekki fannst krókódíllinn né hræ af honum, en talið var að hann hefði fundið sér leið út í læk sem rann út í Norðfjarðará, en ólíklegt væri að hann hefði geta lifað það af að lenda í kaldri ánni.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6887134#page/n1/mode/2up|titill=Lítill krókódíll týndur í Norðfirði|höfundur=Ágúst|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=19. júní|ár=1990|bls=2}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3338826?iabr=on#page/n6/mode/2up|titill=Krókódíllinn í Kornflexpakkanum|höfundur=Dagfinnur|útgefandi=Alþýðublaðið|mánuður=20. júní|ár=1990|bls=7}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.dv.is/fokus/2018/12/23/krokodillinn-i-nordfjardara|titill=Krókódíllinn í Norðfjarðará|höfundur=Kristinn H. Guðnason|útgefandi=DV|mánuður=23. desember|ár=2018|mánuðurskoðað=29. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> === Sirkus krókódíllinn === Þegar [[Fjölleikahús|fjölleikahúsið]] ''Circus de Espania'' kom til Íslands árið 1990 þá höfðu þau með sér í för ýmis dýr, þar á meðal krókódíl.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3338826?iabr=on#page/n6/mode/2up|titill=... Ekki spyrja mig af hverju|útgefandi=Helgin|mánuður=18. ágúst|ár=1990|bls=12-13}}</ref> === Krókódílar í Húsavík === Árið 2001 vildi bæjarstjórinn í Húsavík flytja inn krókódíla til að hefja krókódílaeldi hér á landi, hugmyndin hefði verið sú að þeir gætu étið fiskiafganga og laðað inn ferðamenn. Rök voru fyrir því að heita vatnið hér á landi væri nóg til að skapa hentugar aðstæður fyrir dýrin.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3013775#page/n1/mode/2up|titill=Vilja krókódílaeldi|höfundur=BÞ|útgefandi=Dagblaðið Vísir|mánuður=28. mars|ár=2001|bls=2}}</ref> Umræðan komst í fréttirnar hjá [[BBC]] í [[Bretland|Bretlandi]].<ref>{{Vefheimild|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1526838.stm|titill=Iceland seeks waste-disposal crocs|útgefandi=BBC|mánuður=5. september|ár=2001|tungumál=enska}}</ref> En ekkert varð úr því plani þar sem þeir fengu ekki leyfi fyrir innfluttningi.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/krokodilar-husvikinga-og-kvikindid-hann-gudni-agustsson|titill=Krókódílar Húsvíkinga og kvikindið hann Guðni Ágústsson|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=8. ágúst|ár=2017|mánuðurskoðað=29. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> ==Tilvísanir== {{commonscat|Crocodilia|krókódílaættbálknum}} {{Wikilífverur|Crocodilia|krókódílaættbálknum}} {{reflist}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Krókódílaættbálkur| ]] qqxvazo8aj1rva3iht1403uf196stxe 1976925 1976923 2026-08-30T08:37:19Z MyraMidnight 41218 /* Skinn og beinplötur */ stafs.villa 1976925 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Krókódíll | fossil_range = [[trías]] til okkar daga | image = Crocodilia_montage.jpg | image_width = 250px | image_caption = Frá efst til vinstri: Sækrókódíll (''Crocodilus porosus''), Amerískur flatmunni (''Alligator mississippiensis'') og Indverskur krókódíll (''Gavialis gangeticus'') | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Skriðdýr]] (''Sauropsida'') | ordo = '''''Crocodilia''''' | ordo_authority = [[Richard Owen|Owen]], 1842 | subdivision_ranks = Undirættbálkar | subdivision = * ''[[Eusuchia]]'' * ''[[Protosuchia]]'' † * ''[[Mesosuchia]]'' † * ''[[Sebecosuchia]]'' † * ''[[Thalattosuchia]]'' † | range_map4 = World.distribution.crocodilia.1.png | range_map4_caption = Dreifing krókódíla um heiminn | synonyms = ''Crocodylia'' }} '''Krókódílaættbálkurinn''' ([[fræðiheiti]]: ''Crocodylia'' eða ''Crocodilia'') er [[ættbálkur (flokkunarfræði)|ættbálkur]] stórvaxina [[skriðdýr]]a. Krókódílar komu fram á sjónarsviðið fyrir um 220 milljón árum. Þeir eru næstu núlifandi ættingjar [[fugl]]a. Til eru allavega 22 [[tegund (líffræði)|tegundir]] krókódíla, sem eru allar [[kjötæta|kjötætur]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6177|titill=Getið þið sagt mér allt um krókódíla?|höfundur=Jón Már Halldórsson|útgefandi=Vísindavefurinn|mánuður=7. september|ár=2006|mánuðurskoðað=28. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> Krókódílar geta orðið talsvert gamlir. Til dæmis varð krókódíll að nafni Mr. Freshie í Ástralíu um 120-140 ára.<ref>[https://www.couriermail.com.au/news/queensland/sunshine-coast/freshie-the-croc-dies-at-age-140/news-story/75a97cb653f658f7c915f4d60a58c648 Freshie the croc dies at age 140] The Courier Mail, 24. mars 2010</ref> Í daglegu tali eru allir meðlimir þessa ættbálks kallaðir krókódílar, en meðlimir krókódílaættarinnar (''[[Crocodylidae]]'') eru taldir hinir eiginlegu krókódílar og ættin þeirra er sú sem inniheldur flestar þekktar tegundir krókódíla. Minnsta ættin eru langtrýningarnir.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=2493|titill=Hver er munurinn á alligatorum og krókódílum|höfundur=Jón Már Halldórsson|útgefandi=Vísindavefurinn|mánuður=14. júní|ár=2002|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> Orðið krókódíll kemur af [[gríska]] orðinu κροκόδειλος (krokódilos) sem þýðir eðla. === Búsvæði === Flestir krókódílar lifa í eða nærri fersku vatni, en það eru fáeinar tegundir sem lifa meðfram [[Strönd|ströndum]] og í [[Árós|árósum]] við hafið þar sem vatnið er salt. Á meðal saltvatnskrókódíla má nefna [[lónarkrókódíll|lónarkrókódíla]], [[ranakrókódíll|ranakrókódíla]] og [[nílarkrókódíll|nílarkrókódíla]].<ref name=":0">{{Bókaheimild|titill=CROCODILES|höfundur=Barbara Taylor|þýðandi=Björn Jónsson|þýddur-titill=Skoðum náttúruna: KRÓKÓDÍLAR|útgefandi=Skjaldborg. ehf|ár=2005}}</ref> === Veiði og vernd === Frumbyggjar veiddu krókódíla sér til matar, en annars var mikið um að fólk og ferðamenn væru að veiða krókódíla sér til gamans eða vegna hræðslu. Krókódílaleður varð eftirsótt tískuvara svo að hætta var á að sumar tegundir krókódíla yrðu útdauða vegna ofveiða. Árið 1974 voru sett lög til að vernda ástralska krókódíla. Síðan þá hafa veiðar á krókódílum verið almennt bannaðar eða undir ströngu eftirliti um allan heim.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.qhatlas.com.au/crocodile-hunting|titill=Crocodile hunting|höfundur=Claire Brennan|útgefandi=Queensland Historical Atlas|mánuður=21. ágúst|ár=2013|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> == Ættir == Krókódílar skiptast í þrjár aðal [[ætt (flokkunarfræði)|ættir]]: [[breiðtrýningaætt]]in, [[langtrýningaætt]]in og [[krókódílaætt]]in. {{clade |style=font-size:85%;line-height:85% |label1='''Crocodilia''' |1={{clade |label1=[[Breiðtrýningar]] (''[[Alligatoridae]]'') |1={{clade |label1=''[[Alligatorinae]]'' |1=[[Flatmunnar]] (''[[Alligator]]'') [[File:Alligator white background.jpg|100 px]] |label2=''[[Caimaninae]]'' |2={{clade |1=''[[Paleosuchus]]'' [[File:Dwarf Caiman white background.jpg|90 px]] |2={{clade |1=''[[Kaiman krókódílar|Caiman]]'' [[File:Caiman crocodilus llanos white background.JPG|90 px]] |2=''[[Melanosuchus]]'' [[File:Melanosuchus niger white background.jpg|120 px]] }} }} }} |label2=''[[Longirostres]]'' |2={{clade |label1=[[Langtrýningar]] (''[[Gavialidae]]'') |1={{clade |1=''[[Gavialis]]'' [[File:Gavialis gangeticus (Gharial, Gavial) white background.jpg|110 px]] |2=''[[Tomistoma]]'' [[File:Tomistoma schlegelii. white background.JPG|90 px]] }} |label2=[[Krókódílaætt]] (''[[Crocodylidae]]'') |2={{clade |1={{clade |1=''[[Crocodylus]]'' [[File:Siamese Crocodile white background.jpg|90 px]] }} |2={{clade |1=''[[Mecistops]]'' [[File:Crocodylus cataphractus faux-gavial d'Afrique2 white background.JPG|90 px]] |2=''[[Osteolaemus]]'' [[File:Bristol.zoo.westafrican.dwarf.croc.arp. white background.jpg|90 px]] }} }} }} }} }} [[Mynd:Crocodylia biogeography.png|alt=Dreifing krókódíla um jörðina eftir ættum|thumb|Dreifing krókódíla um jörðina eftir ættum]][[Mynd:Crocodylidae Distribution.png|thumb|Útbreiðsla hinna ýmsu meðlimi [[Krókódílaætt|krókódílaættarinnar]].]] === Breiðtrýningar (Alligatoridae) === * [[Flatmunni|Amerískur flatmunni]] (''Alligator mississippiensis'') * [[Kínverskur krókódíll]] (''Alligator sinensis'') * [[Kaiman krókódílar]] (''Caiman'') ** [[Gleraugnaglámur]] (''Caiman crocodilus'') === Langtrýningar (Gavialidae) === * [[Langtrýnungur]] (''Gavialis gangeticus'') === Krókódílaættin (Crocodylidae) === * [[Nílarkrókódíll]] (''Crocodylus niloticus'') * [[Amerískur krókódíll]] (''Crocodylus acutus'') * [[Fenjakrókódíll]] (''Crocodylus palustris)'' * [[Síamskrókódíll]] (''Crocodylus siamensis)'' * [[Ástralskur ferskvatnskrókódíll]] ''(Crocodylus johnstoni)'' * [[Lónarkrókódíll]] (''Crocodylus porosus)'' * [[Ranakrókódíll]] (''Crocodylus acutus'') == Líkamsbygging == [[Mynd:Crocodile skull shape comparison Walmsley et al 2013.png|alt=Fjölbreitt lögun höfuðkúpna á núlifandi tegundum krókódíla|thumb|Fjölbreittar höfuðkúpur núlifandi krókódílategunda]]Krókódílar lifa bæði í vatni og á landi. Á landi eru krókódílar flestir hægfara og svifaseinir á stuttum löppum, en í vatninu geta þeir synt hratt með sterkbyggðum halanum og komið bráð sinni að óvörum. Krókódílar eru þekktir fyrir sterkt [[Bitkraftur|bit]] og skolt fullan af beittum tönnum, en þrátt fyrir að bitkraftur þeirra geti verið ægilegur, þá eiga þeir erfitt með að opna kjaftinn ef eitthvað heldur honum lokuðum. Þeir eru með tennur sem eru gerðar til að rífa og tæta, en ekki tyggja. Fyrir utan fjölbreitt höfuðlag þá eru krókódílar allir byggðir nánast eins líkamlega. === Skinn og beinplötur === Krókódílar eru þaktir beinplötum og þykku hreistri úr [[hyrni]] <gallery> Skull_&_scutes_-_Gavialidae.jpg | Höfuðkúpur og hreistur á ''[[Gavialis gangeticus]]'' og ''[[Tomistoma schlegelii]]'' Skull_&_scutes_-_Crocodylinae.jpg| Höfuðkúpur og hreistur á ''[[Crocodylus acutus]]'', ''[[Crocodylus niloticus]]'' og ''[[Crocodylus porosus]]'' Skull_&_scutes_-_Alligatoridae.jpg| Höfuðkúpa og hreistur á ''[[Alligator mississippiensis]]'', ''Caiman crocodilus'' og ''Paleosuchus palpebrosus'' Marsh_Mugger_Close-ups_(21274413728).jpg|Nærmynd af hreistri [[fenjakrókódíll|fenjakrókódíls]] </gallery> === Kverkalokar === Þar sem krókódílar hafa engar varir til að loka munninum í kafi, þá eru þeir með þar tilgerðan kverkaloka sem kemur í veg fyrir að vatn fari ofan í maga og lungu. Þetta gerir krókódílnum einnig kleift að grípa bráð með kjaftinum án þess að drukna.<ref name=":0" /> == Mataræði == Allir krókódílar eru alfarið [[Kjötæta|kjötætur]], en sumir þeirra borða nánast eingöngu fiska. == Fornkrókódílar == [[Mynd:Tamaños de la familia Crocodilia.png|alt=Stærðarmunur á krókódílum|thumb|Stærðarmunur á stærðstu tegundum krókódíla sem vitað er um, bæði núlifandi og útdauðra]] === Protosuchus === Krókódílar hafa verið til síðan á tímum [[Risaeðlur|risaeðlanna]] og hafa haldist nánast óbreyttir frá þeirri tíð. Fyrsti fornkrókódíllinn var ''[[Protosuchus]]'', sem var smávaxin eðla, líklega tæpur metri á lengd með flata hauskúpu og stutt trýni og var uppi fyrir um 200 milljón árum. <ref name=":0" /> === Cricosaurus === ''[[Cricosaurus]]'' snéru aftur til sjávar, og voru þeir uppi á [[Júratímabilið|júratímabilinu]] og var höfuðlag þeir svipað og á [[Langtrýningaætt|langtrýningum]] sem við þekkjum í dag. Voru þeir með sveigjanlegan skrokk og sterkan sporð sem nýttist til að synda á eftir hraðsyndri bráð.<ref name=":0" /> === Goniopholis === Við höfum ''[[Goniopholis]]'', sem hélt sig meira til lands en margir ættingjar hans og líkist helst þeim krókódílum sem við þekkjum í dag. Þeir þróuðu með sér sterka brynvörn úr beinkenndum flögum um allan líkaman sem mynduðu raðir á bakinu.<ref name=":0" /> === Deinosuchus === Risakrókódílar voru uppi fyrir 70 milljón árum sem voru nefndir ''[[Deinosuchus]],'' og gátu þeir orðið eins stórir og [[grameðla]] eða um 17 metra langir.<ref name=":0" /><gallery> Protosuchus_skeletal.png | ''Protosuchus'', endurgerð útfrá beinagrind Cricosaurus_albersdoerferi_skeletal.png| ''Cricosaurus'', endurgerð útfrá beinagrind Goniopholis BW.jpg|''Goniopholis'', teikning eftir Nobu Tamura Deinosuchus_skeletal.png|''Deinosuchus'', endurgerð útfrá beinagrind </gallery> == Krókódílar á Íslandi == Þrátt fyrir að [[Loftslag|loftslagið]] á Íslandi henti ekki krókódílum og bannað sé að flytja þá inn eins og með önnur skriðdýr, þá hafa komið upp ýmsar fréttir um [[Krókódílaættbálkur|krókódíla]] hér á landi. === Krókódíllinn í Norðfirði === Um sumarið 1990 kom upp sú frétt að lítill krókódíll hafi sloppið í Norðfirði, en honum hefði verið smygglað til landsins í kornflexpakka af sjómanni nokkrum. Seinna sagði sjómaðurinn allt málið vera gabb, en það var aldrei hægt að sanna eða afsanna það því ekki fannst krókódíllinn né hræ af honum, en talið var að hann hefði fundið sér leið út í læk sem rann út í Norðfjarðará, en ólíklegt væri að hann hefði geta lifað það af að lenda í kaldri ánni.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6887134#page/n1/mode/2up|titill=Lítill krókódíll týndur í Norðfirði|höfundur=Ágúst|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=19. júní|ár=1990|bls=2}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3338826?iabr=on#page/n6/mode/2up|titill=Krókódíllinn í Kornflexpakkanum|höfundur=Dagfinnur|útgefandi=Alþýðublaðið|mánuður=20. júní|ár=1990|bls=7}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.dv.is/fokus/2018/12/23/krokodillinn-i-nordfjardara|titill=Krókódíllinn í Norðfjarðará|höfundur=Kristinn H. Guðnason|útgefandi=DV|mánuður=23. desember|ár=2018|mánuðurskoðað=29. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> === Sirkus krókódíllinn === Þegar [[Fjölleikahús|fjölleikahúsið]] ''Circus de Espania'' kom til Íslands árið 1990 þá höfðu þau með sér í för ýmis dýr, þar á meðal krókódíl.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3338826?iabr=on#page/n6/mode/2up|titill=... Ekki spyrja mig af hverju|útgefandi=Helgin|mánuður=18. ágúst|ár=1990|bls=12-13}}</ref> === Krókódílar í Húsavík === Árið 2001 vildi bæjarstjórinn í Húsavík flytja inn krókódíla til að hefja krókódílaeldi hér á landi, hugmyndin hefði verið sú að þeir gætu étið fiskiafganga og laðað inn ferðamenn. Rök voru fyrir því að heita vatnið hér á landi væri nóg til að skapa hentugar aðstæður fyrir dýrin.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3013775#page/n1/mode/2up|titill=Vilja krókódílaeldi|höfundur=BÞ|útgefandi=Dagblaðið Vísir|mánuður=28. mars|ár=2001|bls=2}}</ref> Umræðan komst í fréttirnar hjá [[BBC]] í [[Bretland|Bretlandi]].<ref>{{Vefheimild|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1526838.stm|titill=Iceland seeks waste-disposal crocs|útgefandi=BBC|mánuður=5. september|ár=2001|tungumál=enska}}</ref> En ekkert varð úr því plani þar sem þeir fengu ekki leyfi fyrir innfluttningi.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/krokodilar-husvikinga-og-kvikindid-hann-gudni-agustsson|titill=Krókódílar Húsvíkinga og kvikindið hann Guðni Ágústsson|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=8. ágúst|ár=2017|mánuðurskoðað=29. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> ==Tilvísanir== {{commonscat|Crocodilia|krókódílaættbálknum}} {{Wikilífverur|Crocodilia|krókódílaættbálknum}} {{reflist}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Krókódílaættbálkur| ]] r09qs3p7qt7n2xbcuicf2szi0su0zq2 1976934 1976925 2026-08-30T10:18:15Z MyraMidnight 41218 Færði hluti til og breytti/bætti fyrirsögnum 1976934 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Krókódíll | fossil_range = [[trías]] til okkar daga | image = Crocodilia_montage.jpg | image_width = 250px | image_caption = Frá efst til vinstri: Sækrókódíll (''Crocodilus porosus''), Amerískur flatmunni (''Alligator mississippiensis'') og Indverskur krókódíll (''Gavialis gangeticus'') | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Skriðdýr]] (''Sauropsida'') | ordo = '''''Crocodilia''''' | ordo_authority = [[Richard Owen|Owen]], 1842 | subdivision_ranks = Undirættbálkar | subdivision = * ''[[Eusuchia]]'' * ''[[Protosuchia]]'' † * ''[[Mesosuchia]]'' † * ''[[Sebecosuchia]]'' † * ''[[Thalattosuchia]]'' † | range_map4 = World.distribution.crocodilia.1.png | range_map4_caption = Dreifing krókódíla um heiminn | synonyms = ''Crocodylia'' }} '''Krókódílaættbálkurinn''' ([[fræðiheiti]]: ''Crocodylia'' eða ''Crocodilia'') er [[ættbálkur (flokkunarfræði)|ættbálkur]] stórvaxina [[skriðdýr]]a. Krókódílar komu fram á sjónarsviðið fyrir um 220 milljón árum. Þeir eru næstu núlifandi ættingjar [[fugl]]a. Til eru allavega 22 [[tegund (líffræði)|tegundir]] krókódíla, sem eru allar [[kjötæta|kjötætur]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6177|titill=Getið þið sagt mér allt um krókódíla?|höfundur=Jón Már Halldórsson|útgefandi=Vísindavefurinn|mánuður=7. september|ár=2006|mánuðurskoðað=28. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> Krókódílar geta orðið talsvert gamlir. Til dæmis varð krókódíll að nafni Mr. Freshie í Ástralíu um 120-140 ára.<ref>[https://www.couriermail.com.au/news/queensland/sunshine-coast/freshie-the-croc-dies-at-age-140/news-story/75a97cb653f658f7c915f4d60a58c648 Freshie the croc dies at age 140] The Courier Mail, 24. mars 2010</ref> Í daglegu tali eru allir meðlimir þessa ættbálks kallaðir krókódílar, en meðlimir krókódílaættarinnar (''[[Crocodylidae]]'') eru taldir hinir eiginlegu krókódílar og ættin þeirra er sú sem inniheldur flestar þekktar tegundir krókódíla. Minnsta ættin eru langtrýningarnir.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=2493|titill=Hver er munurinn á alligatorum og krókódílum|höfundur=Jón Már Halldórsson|útgefandi=Vísindavefurinn|mánuður=14. júní|ár=2002|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> Orðið krókódíll kemur af [[gríska]] orðinu κροκόδειλος (krokódilos) sem þýðir eðla. == Ættir == Krókódílar skiptast í þrjár aðal [[ætt (flokkunarfræði)|ættir]]: [[breiðtrýningaætt]]in, [[langtrýningaætt]]in og [[krókódílaætt]]in. === Breiðtrýningar (Alligatoridae) === * [[Flatmunni|Amerískur flatmunni]] (''Alligator mississippiensis'') * [[Kínverskur krókódíll]] (''Alligator sinensis'') * [[Kaiman krókódílar]] (''Caiman'') ** [[Gleraugnaglámur]] (''Caiman crocodilus'') === Langtrýningar (Gavialidae) === * [[Langtrýnungur]] (''Gavialis gangeticus'') === Krókódílaættin (Crocodylidae) === * [[Nílarkrókódíll]] (''Crocodylus niloticus'') * [[Amerískur krókódíll]] (''Crocodylus acutus'') * [[Fenjakrókódíll]] (''Crocodylus palustris)'' * [[Síamskrókódíll]] (''Crocodylus siamensis)'' * [[Ástralskur ferskvatnskrókódíll]] ''(Crocodylus johnstoni)'' * [[Lónarkrókódíll]] (''Crocodylus porosus)'' * [[Ranakrókódíll]] (''Crocodylus acutus'') {{clade |style=font-size:85%;line-height:85% |label1='''Crocodilia''' |1={{clade |label1=''[[Alligatoridae]]'' ([[Breiðtrýningar]]) |1={{clade |label1=''[[Alligatorinae]]'' |1= ''[[Alligator]]'' ([[Flatmunnar]])[[File:Alligator white background.jpg|100 px]] |label2=''[[Caimaninae]]'' ([[Víðnasar]]) |2={{clade |1=''[[Paleosuchus]]'' (Dvergkrókódílar) [[File:Dwarf Caiman white background.jpg|90 px]] |2={{clade |1=''[[Kaiman krókódílar|Caiman]]'' [[File:Caiman crocodilus llanos white background.JPG|90 px]] |2=''[[Melanosuchus]]'' [[File:Melanosuchus niger white background.jpg|120 px]] }} }} }} |label2=''[[Longirostres]]'' |2={{clade |label1=''[[Gavialidae]]'' ([[Langtrýningar]]) |1={{clade |1=''[[Gavialis]]'' [[File:Gavialis gangeticus (Gharial, Gavial) white background.jpg|110 px]] |2=''[[Tomistoma]]'' [[File:Tomistoma schlegelii. white background.JPG|90 px]] }} |label2=''[[Crocodylidae]]'' ([[Krókódílaætt]]) |2={{clade |1={{clade |1=''[[Crocodylus]]'' [[File:Siamese Crocodile white background.jpg|90 px]] }} |2={{clade |1=''[[Mecistops]]'' [[File:Crocodylus cataphractus faux-gavial d'Afrique2 white background.JPG|90 px]] |2=''[[Osteolaemus]]'' [[File:Bristol.zoo.westafrican.dwarf.croc.arp. white background.jpg|90 px]] }} }} }} }} }} == Búsvæði == [[Mynd:Crocodylia biogeography.png|alt=Dreifing krókódíla um jörðina eftir ættum|thumb|Dreifing krókódíla um jörðina eftir ættum]][[Mynd:Crocodylidae Distribution.png|thumb|Útbreiðsla hinna ýmsu meðlimi [[Krókódílaætt|krókódílaættarinnar]].]] Flestir krókódílar lifa í eða nærri fersku vatni, en það eru fáeinar tegundir sem lifa meðfram [[Strönd|ströndum]] og í [[Árós|árósum]] við hafið þar sem vatnið er salt. Á meðal saltvatnskrókódíla má nefna [[lónarkrókódíll|lónarkrókódíla]], [[ranakrókódíll|ranakrókódíla]] og [[nílarkrókódíll|nílarkrókódíla]].<ref name=":0">{{Bókaheimild|titill=CROCODILES|höfundur=Barbara Taylor|þýðandi=Björn Jónsson|þýddur-titill=Skoðum náttúruna: KRÓKÓDÍLAR|útgefandi=Skjaldborg. ehf|ár=2005}}</ref> === Veiði og vernd === Frumbyggjar veiddu krókódíla sér til matar, en annars var mikið um að fólk og ferðamenn væru að veiða krókódíla sér til gamans eða vegna hræðslu. Krókódílaleður varð eftirsótt tískuvara svo að hætta var á að sumar tegundir krókódíla yrðu útdauða vegna ofveiða. Árið 1974 voru sett lög til að vernda ástralska krókódíla. Síðan þá hafa veiðar á krókódílum verið almennt bannaðar eða undir ströngu eftirliti um allan heim.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.qhatlas.com.au/crocodile-hunting|titill=Crocodile hunting|höfundur=Claire Brennan|útgefandi=Queensland Historical Atlas|mánuður=21. ágúst|ár=2013|mánuðurskoðað=27. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> == Líkamsbygging == [[Mynd:Crocodile skull shape comparison Walmsley et al 2013.png|alt=Fjölbreitt lögun höfuðkúpna á núlifandi tegundum krókódíla|thumb|Fjölbreittar höfuðkúpur núlifandi krókódílategunda]]Krókódílar lifa bæði í vatni og á landi. Á landi eru krókódílar flestir hægfara og svifaseinir á stuttum löppum, en í vatninu geta þeir synt hratt með sterkbyggðum halanum og komið bráð sinni að óvörum. Krókódílar eru þekktir fyrir sterkt [[Bitkraftur|bit]] og skolt fullan af beittum tönnum, en þrátt fyrir að bitkraftur þeirra geti verið ægilegur, þá eiga þeir erfitt með að opna kjaftinn ef eitthvað heldur honum lokuðum. Þeir eru með tennur sem eru gerðar til að rífa og tæta, en ekki tyggja. Fyrir utan fjölbreitt höfuðlag þá eru krókódílar allir byggðir nánast eins líkamlega. === Hreistur og skinn === Krókódílar eru þaktir þykku hreistri úr [[hyrni]] og beinplötur á bakinu. <gallery> Skull_&_scutes_-_Gavialidae.jpg | Höfuðkúpur og hreistur á nokkrum tegundum af [[langtrýningaætt]] Skull_&_scutes_-_Crocodylinae.jpg| Höfuðkúpur og hreistur á nokkrum tegundum af [[krókódílaætt]] Skull_&_scutes_-_Alligatoridae.jpg| Höfuðkúpa og hreistur á nokkrum tegundum af [[breiðtrýningaætt]] Marsh_Mugger_Close-ups_(21274413728).jpg|Nærmynd af hreistri [[fenjakrókódíll|fenjakrókódíls]] </gallery> === Kverkalokar === Þar sem krókódílar hafa engar varir til að loka munninum í kafi, þá eru þeir með þar tilgerðan kverkaloka sem kemur í veg fyrir að vatn fari ofan í maga og lungu. Þetta gerir krókódílnum einnig kleift að grípa bráð með kjaftinum án þess að drukna.<ref name=":0" /> == Mataræði == Allir krókódílar eru alfarið [[Kjötæta|kjötætur]], en sumir þeirra borða nánast eingöngu fiska. == Fornkrókódílar og þróun == [[Mynd:Tamaños de la familia Crocodilia.png|alt=Stærðarmunur á krókódílum|thumb|Stærðarmunur á stærðstu tegundum krókódíla sem vitað er um, bæði núlifandi og útdauðra]] === Protosuchus === Krókódílar hafa verið til síðan á tímum [[Risaeðlur|risaeðlanna]] og hafa haldist nánast óbreyttir frá þeirri tíð. Fyrsti fornkrókódíllinn var ''[[Protosuchus]]'', sem var smávaxin eðla, líklega tæpur metri á lengd með flata hauskúpu og stutt trýni og var uppi fyrir um 200 milljón árum. <ref name=":0" /> === Cricosaurus === ''[[Cricosaurus]]'' snéru aftur til sjávar, og voru þeir uppi á [[Júratímabilið|júratímabilinu]] og var höfuðlag þeir svipað og á [[Langtrýningaætt|langtrýningum]] sem við þekkjum í dag. Voru þeir með sveigjanlegan skrokk og sterkan sporð sem nýttist til að synda á eftir hraðsyndri bráð.<ref name=":0" /> === Goniopholis === Við höfum ''[[Goniopholis]]'', sem hélt sig meira til lands en margir ættingjar hans og líkist helst þeim krókódílum sem við þekkjum í dag. Þeir þróuðu með sér sterka brynvörn úr beinkenndum flögum um allan líkaman sem mynduðu raðir á bakinu.<ref name=":0" /> === Deinosuchus === Risakrókódílar voru uppi fyrir 70 milljón árum sem voru nefndir ''[[Deinosuchus]],'' og gátu þeir orðið eins stórir og [[grameðla]] eða um 17 metra langir.<ref name=":0" /><gallery> Protosuchus_skeletal.png | ''Protosuchus'', endurgerð útfrá beinagrind Cricosaurus_albersdoerferi_skeletal.png| ''Cricosaurus'', endurgerð útfrá beinagrind Goniopholis BW.jpg|''Goniopholis'', teikning eftir Nobu Tamura Deinosuchus_skeletal.png|''Deinosuchus'', endurgerð útfrá beinagrind </gallery> == Krókódílar á Íslandi == Þrátt fyrir að [[Loftslag|loftslagið]] á Íslandi henti ekki krókódílum og bannað sé að flytja þá inn eins og með önnur skriðdýr, þá hafa komið upp ýmsar fréttir um [[Krókódílaættbálkur|krókódíla]] hér á landi. === Krókódíllinn í Norðfirði === Um sumarið 1990 kom upp sú frétt að lítill krókódíll hafi sloppið í Norðfirði, en honum hefði verið smygglað til landsins í kornflexpakka af sjómanni nokkrum. Seinna sagði sjómaðurinn allt málið vera gabb, en það var aldrei hægt að sanna eða afsanna það því ekki fannst krókódíllinn né hræ af honum, en talið var að hann hefði fundið sér leið út í læk sem rann út í Norðfjarðará, en ólíklegt væri að hann hefði geta lifað það af að lenda í kaldri ánni.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6887134#page/n1/mode/2up|titill=Lítill krókódíll týndur í Norðfirði|höfundur=Ágúst|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=19. júní|ár=1990|bls=2}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3338826?iabr=on#page/n6/mode/2up|titill=Krókódíllinn í Kornflexpakkanum|höfundur=Dagfinnur|útgefandi=Alþýðublaðið|mánuður=20. júní|ár=1990|bls=7}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.dv.is/fokus/2018/12/23/krokodillinn-i-nordfjardara|titill=Krókódíllinn í Norðfjarðará|höfundur=Kristinn H. Guðnason|útgefandi=DV|mánuður=23. desember|ár=2018|mánuðurskoðað=29. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> === Sirkus krókódíllinn === Þegar [[Fjölleikahús|fjölleikahúsið]] ''Circus de Espania'' kom til Íslands árið 1990 þá höfðu þau með sér í för ýmis dýr, þar á meðal krókódíl.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3338826?iabr=on#page/n6/mode/2up|titill=... Ekki spyrja mig af hverju|útgefandi=Helgin|mánuður=18. ágúst|ár=1990|bls=12-13}}</ref> === Krókódílar í Húsavík === Árið 2001 vildi bæjarstjórinn í Húsavík flytja inn krókódíla til að hefja krókódílaeldi hér á landi, hugmyndin hefði verið sú að þeir gætu étið fiskiafganga og laðað inn ferðamenn. Rök voru fyrir því að heita vatnið hér á landi væri nóg til að skapa hentugar aðstæður fyrir dýrin.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3013775#page/n1/mode/2up|titill=Vilja krókódílaeldi|höfundur=BÞ|útgefandi=Dagblaðið Vísir|mánuður=28. mars|ár=2001|bls=2}}</ref> Umræðan komst í fréttirnar hjá [[BBC]] í [[Bretland|Bretlandi]].<ref>{{Vefheimild|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1526838.stm|titill=Iceland seeks waste-disposal crocs|útgefandi=BBC|mánuður=5. september|ár=2001|tungumál=enska}}</ref> En ekkert varð úr því plani þar sem þeir fengu ekki leyfi fyrir innfluttningi.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/krokodilar-husvikinga-og-kvikindid-hann-gudni-agustsson|titill=Krókódílar Húsvíkinga og kvikindið hann Guðni Ágústsson|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=8. ágúst|ár=2017|mánuðurskoðað=29. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> ==Tilvísanir== {{commonscat|Crocodilia|krókódílaættbálknum}} {{Wikilífverur|Crocodilia|krókódílaættbálknum}} {{reflist}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Krókódílaættbálkur| ]] l4y2bn8q7indjn4n2o4aztwtp2jkcxe 0 33149 1976914 1961143 2026-08-30T03:08:28Z Stillbusy 42433 1976914 wikitext text/x-wiki [[Mynd:LandnamabokManuscriptPage.jpg|thumb|Handritssíða úr Landnámubók á [[Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi|Árnastofnun]] í Reykjavík]] [[Mynd:Landnamabok.jpg|thumb|[[Þórður Þorláksson]] biskup lét prenta Landnámabók í fyrsta skipti í [[Skálholt]]i árið 1688]] '''Landnámabók''' eða '''Landnáma''' er elsta heimild um [[Landnám|landnám]] Íslands. Hún hefur að geyma upptalningu [[Landnámsmenn á Íslandi|landnámsmanna Íslands]]. Hún er upprunalega talin hafa verið rituð á fyrri hluta 12. aldar, en það eintak er glatað. ==Landnámabókin== Landnámabók skiptist í fimm hluta og meira en 100 kafla. Í bókinni er sagt frá helstu landnámsmönnum Íslands, hvar þeir námu land og greinir nokkuð frá uppruna þeirra og afkomendum. Fyrsti hlutinn segir frá því hvernig eyjan sem síðar var kölluð Ísland fannst. Hinir fjórir hlutarnir segja sögu landnemanna í hverjum [[Landsfjórðungur|landsfjórðungi]], frá [[Vestfirðingafjórðungur|Vestfirðingafjórðungi]], [[Norðlendingafjórðungur|Norðlendingafjórðungi]] og [[Austfirðingafjórðungur|Austfirðingafjórðungi]] og [[Sunnlendingafjórðungur|Sunnlendingafjórðungi]]. Sagt er frá mikilvægum atburðum og einnig er sagt frá ættum landnámsmanna. 3000 eiginnöfn og 1400 örnefni eru nefnd.<ref>Stylegar, Frans-Arne H. (22 oktober 2004): [https://arkeologi.blogspot.com/2004/10/hauk-erlendsson-og-landnmabk.html «Hauk Erlendsson og Landnámabók»], ''Arkeologi.blogspot''</ref> Landnámabók nefnir 426 einstaklinga sem fyrstu landnemana, og flestir þeirra settust að á norður- og suðvesturhluta landsins. Frá sjónarmiði [[Sagnfræði|sagnfræðings]] er bókin mikilvægt heimildarrit um sögu og [[Ættfræði|ættfræði]] Íslendinga og hefur haft mikil áhrif á sjálfsmynd Íslendinga og sjálfsskilning.<ref>Stylegar, 2004</ref> Óvíst er um aldur Landnámabókar, en [[Ari fróði Þorgilsson|Ari fróði]] notaðist við hana þegar hann samdi [[Íslendingabók]], en hún var samin á árabilinu 1122–1233. Sennilegt er því talið að Landnámabók hafi fyrst verið skráð mjög snemma á 12. öld, eða um 1100.<ref>Sveinbjörn Rafnsson (2008), Hvað er Landnámabók? Tímaritið Saga. 2. Tölublað 2008. bls. 180. [https://timarit.is/page/7002095#page/n178/mode/2up]</ref> ===Hvaðan komu þau?=== Af upphaflegum landnámsmönnum eru nafngreindir 14 konur og 412 karlar. Í bókinni kemur fram að af þeim komu um 130 beint frá [[Noregur|Noregi]] – um 40 frá [[Þrændalög|Þrændalögum]] og nálægum fylkjum, um 85 frá [[Gulaþing|Gulaþings]]-svæðinu og um tíu frá Austur-Noregi. Sex landnámsmenn eru taldir [[Svíþjóð|sænskir]] eða frá [[Gautland|Gautlandi]] og einn [[Danmörk|danskur]]. Í bókinni segir að margir landnámsmenn hafi komið frá [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]], frá [[Suðureyjar|Suðureyjum]], [[Skotland|Skotlandi]], [[Írland|Írlandi]] og víðar að. Sumir þessara manna voru norrænum ættum en aðrir af breskum eða [[Keltneskar þjóðir|keltneskum]] uppruna.<ref>Sigurdsson, Jon Vidar (2008): Det norrøne samfunnet, Pax forlag, Oslo, ISBN 978-82-530-3147-7</ref> Hinsvegar er meirihluti þeirra sem settust að á Íslandi, sérstaklega konur og þrælar, útilokaðir frá sögunni.<ref>Smith, K. P. (1995). Landnám: the settlement of Iceland in archaeological and historical perspective. World Archaeology, 26(3), 319-347.</ref> Nýjustu [[Erfðafræði|erfðafræðirannsóknir]] benda til þess að yfirgnæfandi meirihluti íslenskra karla eigi ættir að rekja til sé skyldastur [[Norðurlöndin|Norðurlanda]] en færri til Bretlandseyja, hins vegar að meirihluti kvenna sé af sama uppruna og konur á Bretlandseyjum.<ref> Ebenesersdóttir, S. S., Sandoval-Velasco, M., Gunnarsdóttir, E. D., Jagadeesan, A., Guðmundsdóttir, V. B., Thordardóttir, E. L., & Helgason, A. (2018). Ancient genomes from Iceland reveal the making of a human population. Science, 360(6392), 1028-1032.</ref> Það kemur vel heim við [[Íslendingasögur]] þar sem er sagt að norrænir karlmenn hafi farið í [[Víkingar|víking]] og sest að um tíma á Bretlandseyjum og tekið með sér þarlendar konur til Íslands, nauðugar eða viljugar.<ref> Agnar Helgason: „Uppruni Íslendinga. Vitnisburður erfðafræðinnar.“ Hlutavelta tímans. Menningararfur á Þjóðminjasafni (Reykjavík, Þjóðminjasafn Íslands, 2004), 48-55.</ref><ref> Helgason, A., Sigurðardóttir, S., Nicholson, J., Sykes, B., Hill, E. W., Bradley, D. G., ... & Stefánsson, K. (2000). Estimating Scandinavian and Gaelic ancestry in the male settlers of Iceland. The American Journal of Human Genetics, 67(3), 697-717.</ref> ==Endurskrifaðir textar== Landnámabók var sett saman á fyrra hluta 12. aldar, og almennt er talið að Ari fróði hafa verið riðinn við hina fyrstu gerð, en hún er nú löngu glötuð. Til eru fimm endurrit á henni: * '''Sturlubók'''; endurskrifuð á 17. öld af [[Jón Erlendsson|Jóni Erlendssyni]] upp úr aldagömlum skinnhandritum eftir [[Sturla Þórðarson|Sturlu Þórðarson]] sem brunnu í [[Bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|brunanum í Kaupmannahöfn]] árið 1728. * '''Hauksbók'''; skrifuð af [[Haukur Erlendsson|Hauki Erlendssyni]] um 1299, en einungis eru til 18 blöð af henni sjálfri, en Jón Erlendsson gerði eftirrit sem er fullkomlega varðveitt. * '''Melabók'''; talin vera rituð um 1272 af [[Snorri Markússon|Snorra Markússyni]] lögmanni á [[Melar_(Melasveit)|Melum]]. * '''Skarðsárbók'''; pappírshandrit frá fyrri hluta 17. aldar skrifað af [[Björn Jónsson á Skarðsá|Birni Jónssyni]] á [[Skarðsá]]. * '''Þórðarbók'''; einnig 17. aldar pappírshandrit skrifað af [[Þórður Jónsson í Hítardal|Þórði Jónssyni]] prófasti í [[Hítardalur|Hítardal]]. Í Sturlubók og Hauksbók eru viðaukar sem eru sóttir í kunnar heimildir, til dæmis Íslendingasögur ([[Egils saga|Egils sögu]], [[Eyrbyggja saga|Eyrbyggju]], [[Vatnsdæla saga|Vatnsdælu]] og fleiri). Í Landnámabók má finna talsverðar upplýsingar um [[Heiðni|heiðni]] eða [[Norræn trú|norræna trú]] landnámsmanna.<ref>Jón Hnefill Aðalsteinsson (1999). Jakob S. Jónsson, (ritstjóri.). Under the Cloak: A Pagan Ritual Turning Point in the Conversion of Iceland (2 útgáfa.). University of Iceland Press. bls. 15. ISBN 978-9979-54-380-0.</ref> [[Sveinbjörn Rafnsson]] telur að Sturlubók og Hauksbók hafi tilhneigingu til að ofmeta kristni, en Melabókin síður.<ref> Sveinbjörn Rafnsson, (1974) Studier i Landnámabók. Kritiska bidrag till den isländska fristatstidens historia. Bibliotheca historica Lundensis. bls. 73. ISBN 9140032779</ref> Í eftirmála Þórðarbókar, sennilega afrituð úr Melabók, er rannsókn á sögu Íslendinga réttlætt sem vörn gegn ásökunum útlendinga um að þeir séu afkomendur „þræla eða illmenna“ og vegna þess að „enda eru svo allar vitrar þjóðir að vita vilja upphaf sinna landsbyggða, eða hvers hvergi til hefjast eða kynslóðir“.<ref>Tómasson, Sverrir (2006). "Old Icelandic Prose". In Neijmann, Daisy (ed.). A History of Icelandic Literature. Histories of Scandinavian Literature. Vol. 5. Lincoln, Nebraska / London: University of Nebraska Press / The American-Scandinavian Foundation. pp. 80–81. ISBN 978-0-8032-3346-1.</ref> ===Hvers vegna var Landnámabók skrifuð?=== Umfang Landnámabókar er slíkt að enginn einn höfundur hefur getað samið hana, það hljóta að hafa verið fleiri höfundar sem unnu samræmt og skipulega. Margir sagnfræðingar telja að Landnáma hlyti upphaflega að hafa orðið til í tengslum við [[Alþingi|Alþing]] við [[Öxará]] þar sem menn söfnuðust saman árlega til forna hvaðanæva af landinu.<ref> Sveinbjörn Rafnsson, (2001). Sögugerð Landnámabókar: Um íslenska sagnaritun á 12. og 13. öld. Sagnfræðistofnun Háskóla Íslands </ref> Sagnfræðingar og annað áhugafólk hefur lengi velt fyrir sér af hverju ráðist var í að skrifa svo víðfeðmt og viðamikið verk. Sem svar við því hafa ýmsar hugmyndir eða tilgátur verið settar fram.<ref>Sveinbjörn Rafnsson (2008), bls. 183</ref> Ein tilgáta er að Landnáma tengist áformum um að koma á óðalsrétti á Íslandi í einhverju tagi.<ref> Barði Guðmundsson, „Uppruni Landnámabókar“, í Uppruni Íslendinga (1959), Menningarsjóður. bls. 90.</ref> Gegn þessari hugmynd kemur að ættartölurnar í Landnámabók eru ekki raktar þannig að þær sýni hvernig jarðir gengu að erfðum frá landnámsmönnum fram að ritunartíma bókarinnar. Önnur tilgáta er að hún gæti tengst [[Tíund|tíundagreiðslum]] sem hófust árið 1097 e.Kr. á Íslandi og tengist þá við jarðamat sem hefði þá farið fram.<ref> {{cite journal|url=https://timarit.is/page/6533599?iabr=on#page/n195/mode/2up|title=Efling kirkjuvalds og ritun Landnámu|journal= Skírnir|number=160|volume=1|year=1986|author= Einar G. Pétursson|pages=193–222}}</ref> Það er hins vegar ekkert í Landnámabók sem bendir til verðmats á jörðum eða skattheimtu vegna tíundarlaga. Einnig hefur þeirri hugmynd verið varpað fram að Landnáma sé rituð til að skrásetja sögulega atburði af fróðleiksfýsn og ekki sé þörf að leita annarra ástæðna.<ref>{{cite journal|url=https://timarit.is/gegnir/991005143759706886|title=Sannfræði og uppruni Landnámu|journal=Saga|number=3|volume=2|year=1957|author=Jón Jóhannesson|pages=217-229}}</ref> Niðurstaðan er að hingað til hafa fræðimenn ekki getað staðfest hvers vegna Landnámabók var rituð. ==Söguleg heimildargildi== Fræðimenn eru ekki sammála um heimildargildi frásagnarinnar af Landnámu, hvort hún sé safn goðsagna eða sögulega rétt í meginatriðum. Samkvæmt sagnfræðingnum [[Gunnar Karlsson (sagnfræðingur)|Gunnari Karlssyni]] minnir sagan um [[Hrafna-Flóki Vilgerðarson|Hrafna-Flóka]] og hrafnana þrjá til dæmis á söguna um [[Nói|Nóa]] og [[syndaflóðið]], sem beitti dúfu til að finna þurrt land eftir flóðið. Þótt Gunnar taki einnig fram að þetta afsanna ekki söguna, og nákvæmni bókarinnar sé enn óljós.<ref>{{cite web |url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=65235 |title= Var Hrafna-Flóki til í alvöru? |access-date=2026-02-26 |first=Gunnar |last=Karlsson |author-link=Gunnar Karlsson}}</ref> Annar sagnfræðingur, [[Helgi Þorláksson]], telur að þó að ritheimildir gefi ekki örugga vitneskju um persónur og atburði eða stjórnmálasögu fyrir 1050 þá styðja aðrar heimildir frásögur í Landnámabók.<ref>{{cite web |url= https://www.visindavefur.is/svar.php?id=7366 |title= Var Ingólfur Arnarson til í alvöru? |access-date=2026-02-26}}</ref> == Tengt efni == * [[Íslendingabók Ara fróða]] * [[Landnámsmenn á Íslandi]] == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm Landnámabók (Sturlubók)] * [https://ferlir.is/landnama-sogugerd/ Landnáma - sögugerð] * {{Vísindavefurinn|837|Hvert er heimildargildi Landnámu? Hvenær er talið að hún hafi verið notuð?}} * [https://books.google.is/books?id=gKcKAAAAYAAJ&hl=is Landnámabók] ([[latína|latínu]] ''liber de occupatione Islandiae'') með íslenskan texta hliðstæðum latneskum á [[Google Books]]. Eftir [[Jón Ólafsson]] og [[Hannes Finnsson]]. Atriðaskrá voru skrifaðar af [[Jón Ólafsson (úr Svefneyjum)|Jóni Ólafssyni]]. Lesa má bókina [https://books.google.is/books?id=gKcKAAAAYAAJ&printsec=titlepage hér]. * {{cite journal|url=https://timarit.is/gegnir/991005143759706886|title=Sannfræði og uppruni Landnámu|journal=Saga|number=3|volume=2|year=1957|author=Jón Jóhannesson|pages=217-229}} * [http://www.heimskringla.no/original/islendingesagaene/landnamabok/index.php Landnámabók] frá «Kulturformidlingen Norrøne Tekster og Kvad» í Noregi. [[Flokkur:Landnám Íslands]] [[Flokkur:Íslensk ritverk]] [[Flokkur:Fornrit]] s5tjsetrlrikrmgkl55f61bdx2koqf0 0 50217 1976869 1973770 2026-08-29T12:48:33Z LexLuxor05 104571 /* */ info about dubbing icelandic friend helped me spell check 1976869 wikitext text/x-wiki {{Leikari | nafn = Bergur Þór Ingólfsson | fæðingardagur = [[6. janúar]] [[1969]] }} '''Bergur Þór Ingólfsson''' (f. [[6. janúar]] [[1969]])<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4016371?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/%22Bergur%20%C3%9E%C3%B3r%20Ing%C3%B3lfsson%22|title=Fréttablaðið - 5. tölublað (06.01.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2026-01-11}}</ref> er [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]]. Í dag er hann þekktur sem leikstjóri og leikari í [[Borgarleikhúsið|Borgarleikhúsinu]]. Bergur stundaði nám við Leiklistarskóla Íslands þaðan sem hann útskrifaðist árið [[1995]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mak.is/is/um-mak/frettir/bergur-thor-ingolfsson-er-nyr-leikhusstjori-la|title=Bergur Þór Ingólfsson er nýr leikhússtjóri LA|last=Akureyrar|first=Menningarfélag|website=Menningarfélag Akureyrar|language=is|access-date=2026-01-11}}</ref> Bergur hefur talsett margar teiknimyndir. Hann talar meðal annars fyrir Stúart Kríla í [[Stúart Litli]], Luigi í [[Bílar (kvikmynd)|Bílar]] og Ólaf í [[Frosinn]]. ==Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum== {| class="wikitable" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur<ref>{{Cite web|url=https://www.icelandicfilmcentre.is/person/bergur-thor-ingolfsson|title=Bergur Þór Ingólfsson|website=Icelandic Film Centre|language=en|access-date=2026-01-11}}</ref>!! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |'''[[1995]]'''||''[[Leikfangasaga]]''|| Lenni ||Íslensk talsetning<ref>{{Cite web|url=https://www.non-disneyinternationaldubbingcredits.com/leikfangasaga--toy-story-icelandic-voice-cast.html|title=Leikfangasaga / Toy Story Icelandic Voice Cast|website=WILLDUBGURU|language=en|access-date=2026-01-11}}</ref> |- |'''[[1995]]'''||''[[Áramótaskaupið 1995]]''|| || |- | rowspan="2" |'''[[1996]]'''||''[[Áramótaskaupið 1996]]''|| || |- |''[[Space Jam]]''|| Kalli kanína, Oddur önd, Elmar og Pepe le pú ||Íslensk talsetning |- |'''[[1998]]''' |''[[Óliver og félagar|Óliver og Félagar]]'' |Tító |Íslensk talsetning<ref>{{Cite web|url=https://disneyinternationaldubbings.weebly.com/oliver--company--icelandic-cast.html|title=Oliver & Company / Icelandic cast|website=CHARGUIGOU|language=en|access-date=2026-01-11}}</ref> |- |'''[[1999]]''' |[[Ástríkur og Steinríkur gegn Sesar|''Ástríkur og Steinríkur gegn Sesar'']] |Fradius |Íslensk talsetning |- |'''[[1999]]'''||''[[Áramótaskaupið 1999]]''|| || |- |'''[[2000]]'''||''[[Lifandi!]]''|| || |- |'''[[2000]]''' |[[Stúart Litli|''Stúart Litli'']] |Stúart Kríli |Íslensk talsetning<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2999025?iabr=on#page/n27/mode/1up/search/%22St%C3%BAart%20Litli%22|title=Dagblaðið Vísir - DV - 88. tölublað (13.04.2000) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2026-01-11}}</ref> |- |'''[[2001]]'''||''[[No Such Thing]]''||Smyglari|| |- |'''[[2002]]''' |[[Stúart Litli 2|''Stúart Litli'' ''2'']] |Stúart Kríli |Íslensk talsetning<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3450893?iabr=on#page/n27/mode/2up/search/%22Stuart%20Little%22|title=Morgunblaðið - 190. tölublað (16.08.2002) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2026-01-11}}</ref> |- |'''[[2003]]'''||''[[Njálssaga]]''||Kolskeggur|| |- |'''[[2004]]''' |''[[Hákarlasaga]]'' |Óskar |Íslensk talsetning |- | rowspan="3" |'''[[2005]]'''||''[[Strákarnir okkar]]''||knattspyrnumaður|| |- |''[[Stelpurnar]]'' |Ýmsir | |- |''[[Litli Kjúllinn]]'' |Rúni Rusl |Íslensk talsetning |- |'''[[2006]]''' |''[[Bílar (kvikmynd)|Bílar]]'' |Luigi |Íslensk talsetning |- |'''[[2007]]'''||''[[Áramótaskaupið 2007]]''|| || |- |'''[[2008]]''' |''[[Madagaskar 2]]'' |Hermann |Íslensk talsetning |- |'''[[2009]]''' |''[[Upp]]'' |Dug |Íslensk talsetning |- |'''[[2010]]'''||''[[Órói]]''|| Bjöggi || |- |'''[[2013]]''' |''[[Frosinn]]'' |Ólafur |Íslensk talsetning |- |'''[[2014]]'''||''[[Latibær]]''|| || |} == Tilvísanir == <references /> ==Tenglar== {{imdb|name/nm1145532|Bergur Þór Ingólfsson}} {{stubbur|æviágrip|leikari|Ísland}} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] {{f|1969}} <!--Menntun: • Útskrifaðist úr Leiklistarskóla Íslands 1995. Fyrri störf: • Leikari hjá Leikfélagi Reykjavíkur 2000 - 2007 . • Fastráðinn leikari hjá Þjóðleikhúsinu árin 1995 – 2000. Leikstjórnarreynsla: • Yfirvofandi – Naív • Hamlet Superstore – dansleikhús (1. verðlaun í dansleikhúskeppni) • Kristnihald undir Jökli – Leikfélag Reykjavíkur • Móglí – Leikfélag Reykjavíkur • Glæstir tímar - Fúría (verðlaun: Tréhausinn, fyrir bestu leikstjórn) • Patataz - Hugleikur • Dýrðlegt fjöldasjálfsmorð - Landsleikur • Íbúð Soju – Stúdentaleikhúsið • Ungir menn á uppleið – Stúdentaleikhúsið (verðlaun: Áhugaverðasta áhugasýningin) • Örlagaeggin – Leikskólinn • Allt í Plasti – La-gó • Flugur – La-gó • Séra Oddur – La-gó • Guli flamingóinn – G.G. – dús • Karfa góð – G.G. – dús • Uppboð á búningum þjóðleikhússins (uppákoma) – Þjóðleikhúsið Leikreynsla: • Annas prestur. Súperstar Frumsýnt á Stóra sviði Borgarleikhússins 14. júli 1995 Leiksjórn:Páll Baldvin Baldvinsson • Sörensen rakari. Kardemommubærinn Frumsýnt á Stóra sviðinu 21.október 1995 Leikstjórn: Kolbrún Halldórsdóttir • Ýmis hlutverk. Don Juan Frumsýnt á Stóra sviðinu 26. desember 1995 Leikstjórn: Rimas Tuminas • Ýmis hlutverk. Hamingjuránið Frumsýnt á Smíðaverkstæðinu 4.mai 1996 Leikstjórn: Kolbrún Halldórsdóttir • Litli Kláus. Litli Kláus og Stóri Kláus Frumsýnt á Stóra sviðinu 23. janúar 1997 Leikstjórn: Ásdís þórhallsdóttir • Model. Fiðlarinn á þakinu Frumsýnt á Stóra sviðinu 18. april 1997 Leikstjórn:Kolbrún Halldórsdóttir • Haukur. Grandavegur 7 Frumsýnt á stóra sviðinu 29.október 1997 Leikstjórn: Kjartan Ragnarsson • Ranúr. Meiri gauragangur Frumsýnt á Stóra sviðinu 11.febrúar 1998 Leikstjórn: þórhallur Sigurðsson • Þjónn. Tveir tvöfaldir Frumsýnt á Stóra sviðinu 13.nóvember 1998 Leikstjórn: Þór Tulinius • Ýmis hlutverk. Sjálfstætt fólk / Bjartur-Landnámsmaður Íslands Frumsýnt á Stóra sviðinu 21.mars 1998 Leikstjórn: Kjartan Ragnarsson • Gvendur. Sjálfstætt fólk / Ásta Sóllilja-Lífsblómið Frumsýnt á Stóra sviðinu 21.mars 1998 Leikstjórn: Kjartan Ragnarsson • Ýmis hlutverk. Rent Frumsýnt í Loftkastalanum 14. mai 1999 Leikstjórn:Baltasar Kormákur • Ýmis hlutverk. Krítarhringurinn í Kákasus Frumsýnt á Stóra sviðinu 18.nóvember 1999 Leikstjórn: Stefan Metz • Jón Kvistur. Draumur á Jónsmessunótt Frumsýnt á Stóra sviðinu 20. apríl 2000 Leikstjóri: Baltasar Kormákur • Hermann. Skáldanótt Frumsýnt á Stóra sviðinu 10. nóvember 2000 Leikstjóri: Benedikt Erlingsson • Úlfar. Barbara og Úlfar - Píslarsagan Litla sviðið 2001 Spunninn trúðleikur • Máni. Sól og Máni Frumsýnt á Stóra sviðinu 11. janúar 2003 Leikstjóri: Hilmar Jónsson • Matti. Puntila og Matti Frumsýnt á Stóra sviðinu 2003 Leikstjóri: Guðjón Pedersen • Tommi. Lína Langsokkur Frumsýnt á stóra sviðinu 2003 Leikstjóri: María Reyndal • Marta Smart. Chicago Frumsýnt á stóra sviðinu 2004 Leikstjóri: þórhildur þorleifsdóttir • Sansjó Pansa. Don Kíkóti Frumsýnt á stóra sviðinu 2004 Leikstjóri: Guðjón Pedersen • Hamlet. Hamlet Superstore Frumsýnt á stóra sviðinu 2004 Leikstjóri: Bergur þór Ingólfsson • Héri. Héri Hérason Frumsýnt á stóra sviðinu 2005 Leikstjóri: Stefán Jónsson • Ýmis hlutverk. Terrorismi Frumsýnt á nýja sviðinu 2005 Leikstjóri: Stefán Jónsson • Adolf Hitler. Mein Kampf Frumsýnt á nýja sviðinu 2006 Leikstjóri: Hafliði Arngrímsson • Bubbi. Viltu finna milljón? Frumsýnt á nýja sviðinu 2006 Leikstjóri: Þór Túliníus • Ýmis hlutverk. Ófagra veröld Frumsýnt á stóra sviðinu 2006 Leikstjóri: Benedikt Erlingsson • Tarzan. Grettir Frumsýnt á stóra sviðinu 2007 Leikstjóri: Rúnar Freyr Gíslason • Ræðismannsskrifstofan. Andrej Frumsýnt á Nýja sviðinu 2007 Leikstjóri: Jo Strömgren • Auk þess leikið í sjónvarpsmyndum, kvikmyndum, áramótaskaupum, útvarpsleikhúsi og auglýsingum. • Stelpurnar Ýmis hlutverk • Venni Páer Kolli • Njálssaga Kolskeggur • No Such Thing Smyglari • Lifandi • Silfur • Áramótaskaupið 1995 • Áramótaskaupið 1996 • Áramótaskaupið 1999 --> p9tuq8fsfu5855xwgzwxskqv7eb5kpn 1976870 1976869 2026-08-29T12:49:32Z LexLuxor05 104571 /* */ and a source 1976870 wikitext text/x-wiki {{Leikari | nafn = Bergur Þór Ingólfsson | fæðingardagur = [[6. janúar]] [[1969]] }} '''Bergur Þór Ingólfsson''' (f. [[6. janúar]] [[1969]])<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4016371?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/%22Bergur%20%C3%9E%C3%B3r%20Ing%C3%B3lfsson%22|title=Fréttablaðið - 5. tölublað (06.01.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2026-01-11}}</ref> er [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]]. Í dag er hann þekktur sem leikstjóri og leikari í [[Borgarleikhúsið|Borgarleikhúsinu]]. Bergur stundaði nám við Leiklistarskóla Íslands þaðan sem hann útskrifaðist árið [[1995]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mak.is/is/um-mak/frettir/bergur-thor-ingolfsson-er-nyr-leikhusstjori-la|title=Bergur Þór Ingólfsson er nýr leikhússtjóri LA|last=Akureyrar|first=Menningarfélag|website=Menningarfélag Akureyrar|language=is|access-date=2026-01-11}}</ref> Bergur hefur talsett margar teiknimyndir. Hann talar meðal annars fyrir Stúart Kríla í [[Stúart Litli]], Luigi í [[Bílar (kvikmynd)|Bílar]] og Ólaf í [[Frosinn]].<ref>{{Cite web|url=https://www.menningarveita.is/?path=goto%5BBergur%20%C3%9E%C3%B3r%20Ing%C3%B3lfsson%5D|title=Menningarveita.is|website=www.menningarveita.is|access-date=2026-08-29}}</ref> ==Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum== {| class="wikitable" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur<ref>{{Cite web|url=https://www.icelandicfilmcentre.is/person/bergur-thor-ingolfsson|title=Bergur Þór Ingólfsson|website=Icelandic Film Centre|language=en|access-date=2026-01-11}}</ref>!! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |'''[[1995]]'''||''[[Leikfangasaga]]''|| Lenni ||Íslensk talsetning<ref>{{Cite web|url=https://www.non-disneyinternationaldubbingcredits.com/leikfangasaga--toy-story-icelandic-voice-cast.html|title=Leikfangasaga / Toy Story Icelandic Voice Cast|website=WILLDUBGURU|language=en|access-date=2026-01-11}}</ref> |- |'''[[1995]]'''||''[[Áramótaskaupið 1995]]''|| || |- | rowspan="2" |'''[[1996]]'''||''[[Áramótaskaupið 1996]]''|| || |- |''[[Space Jam]]''|| Kalli kanína, Oddur önd, Elmar og Pepe le pú ||Íslensk talsetning |- |'''[[1998]]''' |''[[Óliver og félagar|Óliver og Félagar]]'' |Tító |Íslensk talsetning<ref>{{Cite web|url=https://disneyinternationaldubbings.weebly.com/oliver--company--icelandic-cast.html|title=Oliver & Company / Icelandic cast|website=CHARGUIGOU|language=en|access-date=2026-01-11}}</ref> |- |'''[[1999]]''' |[[Ástríkur og Steinríkur gegn Sesar|''Ástríkur og Steinríkur gegn Sesar'']] |Fradius |Íslensk talsetning |- |'''[[1999]]'''||''[[Áramótaskaupið 1999]]''|| || |- |'''[[2000]]'''||''[[Lifandi!]]''|| || |- |'''[[2000]]''' |[[Stúart Litli|''Stúart Litli'']] |Stúart Kríli |Íslensk talsetning<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2999025?iabr=on#page/n27/mode/1up/search/%22St%C3%BAart%20Litli%22|title=Dagblaðið Vísir - DV - 88. tölublað (13.04.2000) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2026-01-11}}</ref> |- |'''[[2001]]'''||''[[No Such Thing]]''||Smyglari|| |- |'''[[2002]]''' |[[Stúart Litli 2|''Stúart Litli'' ''2'']] |Stúart Kríli |Íslensk talsetning<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3450893?iabr=on#page/n27/mode/2up/search/%22Stuart%20Little%22|title=Morgunblaðið - 190. tölublað (16.08.2002) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2026-01-11}}</ref> |- |'''[[2003]]'''||''[[Njálssaga]]''||Kolskeggur|| |- |'''[[2004]]''' |''[[Hákarlasaga]]'' |Óskar |Íslensk talsetning |- | rowspan="3" |'''[[2005]]'''||''[[Strákarnir okkar]]''||knattspyrnumaður|| |- |''[[Stelpurnar]]'' |Ýmsir | |- |''[[Litli Kjúllinn]]'' |Rúni Rusl |Íslensk talsetning |- |'''[[2006]]''' |''[[Bílar (kvikmynd)|Bílar]]'' |Luigi |Íslensk talsetning |- |'''[[2007]]'''||''[[Áramótaskaupið 2007]]''|| || |- |'''[[2008]]''' |''[[Madagaskar 2]]'' |Hermann |Íslensk talsetning |- |'''[[2009]]''' |''[[Upp]]'' |Dug |Íslensk talsetning |- |'''[[2010]]'''||''[[Órói]]''|| Bjöggi || |- |'''[[2013]]''' |''[[Frosinn]]'' |Ólafur |Íslensk talsetning |- |'''[[2014]]'''||''[[Latibær]]''|| || |} == Tilvísanir == <references /> ==Tenglar== {{imdb|name/nm1145532|Bergur Þór Ingólfsson}} {{stubbur|æviágrip|leikari|Ísland}} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] {{f|1969}} <!--Menntun: • Útskrifaðist úr Leiklistarskóla Íslands 1995. Fyrri störf: • Leikari hjá Leikfélagi Reykjavíkur 2000 - 2007 . • Fastráðinn leikari hjá Þjóðleikhúsinu árin 1995 – 2000. Leikstjórnarreynsla: • Yfirvofandi – Naív • Hamlet Superstore – dansleikhús (1. verðlaun í dansleikhúskeppni) • Kristnihald undir Jökli – Leikfélag Reykjavíkur • Móglí – Leikfélag Reykjavíkur • Glæstir tímar - Fúría (verðlaun: Tréhausinn, fyrir bestu leikstjórn) • Patataz - Hugleikur • Dýrðlegt fjöldasjálfsmorð - Landsleikur • Íbúð Soju – Stúdentaleikhúsið • Ungir menn á uppleið – Stúdentaleikhúsið (verðlaun: Áhugaverðasta áhugasýningin) • Örlagaeggin – Leikskólinn • Allt í Plasti – La-gó • Flugur – La-gó • Séra Oddur – La-gó • Guli flamingóinn – G.G. – dús • Karfa góð – G.G. – dús • Uppboð á búningum þjóðleikhússins (uppákoma) – Þjóðleikhúsið Leikreynsla: • Annas prestur. Súperstar Frumsýnt á Stóra sviði Borgarleikhússins 14. júli 1995 Leiksjórn:Páll Baldvin Baldvinsson • Sörensen rakari. Kardemommubærinn Frumsýnt á Stóra sviðinu 21.október 1995 Leikstjórn: Kolbrún Halldórsdóttir • Ýmis hlutverk. Don Juan Frumsýnt á Stóra sviðinu 26. desember 1995 Leikstjórn: Rimas Tuminas • Ýmis hlutverk. Hamingjuránið Frumsýnt á Smíðaverkstæðinu 4.mai 1996 Leikstjórn: Kolbrún Halldórsdóttir • Litli Kláus. Litli Kláus og Stóri Kláus Frumsýnt á Stóra sviðinu 23. janúar 1997 Leikstjórn: Ásdís þórhallsdóttir • Model. Fiðlarinn á þakinu Frumsýnt á Stóra sviðinu 18. april 1997 Leikstjórn:Kolbrún Halldórsdóttir • Haukur. Grandavegur 7 Frumsýnt á stóra sviðinu 29.október 1997 Leikstjórn: Kjartan Ragnarsson • Ranúr. Meiri gauragangur Frumsýnt á Stóra sviðinu 11.febrúar 1998 Leikstjórn: þórhallur Sigurðsson • Þjónn. Tveir tvöfaldir Frumsýnt á Stóra sviðinu 13.nóvember 1998 Leikstjórn: Þór Tulinius • Ýmis hlutverk. Sjálfstætt fólk / Bjartur-Landnámsmaður Íslands Frumsýnt á Stóra sviðinu 21.mars 1998 Leikstjórn: Kjartan Ragnarsson • Gvendur. Sjálfstætt fólk / Ásta Sóllilja-Lífsblómið Frumsýnt á Stóra sviðinu 21.mars 1998 Leikstjórn: Kjartan Ragnarsson • Ýmis hlutverk. Rent Frumsýnt í Loftkastalanum 14. mai 1999 Leikstjórn:Baltasar Kormákur • Ýmis hlutverk. Krítarhringurinn í Kákasus Frumsýnt á Stóra sviðinu 18.nóvember 1999 Leikstjórn: Stefan Metz • Jón Kvistur. Draumur á Jónsmessunótt Frumsýnt á Stóra sviðinu 20. apríl 2000 Leikstjóri: Baltasar Kormákur • Hermann. Skáldanótt Frumsýnt á Stóra sviðinu 10. nóvember 2000 Leikstjóri: Benedikt Erlingsson • Úlfar. Barbara og Úlfar - Píslarsagan Litla sviðið 2001 Spunninn trúðleikur • Máni. Sól og Máni Frumsýnt á Stóra sviðinu 11. janúar 2003 Leikstjóri: Hilmar Jónsson • Matti. Puntila og Matti Frumsýnt á Stóra sviðinu 2003 Leikstjóri: Guðjón Pedersen • Tommi. Lína Langsokkur Frumsýnt á stóra sviðinu 2003 Leikstjóri: María Reyndal • Marta Smart. Chicago Frumsýnt á stóra sviðinu 2004 Leikstjóri: þórhildur þorleifsdóttir • Sansjó Pansa. Don Kíkóti Frumsýnt á stóra sviðinu 2004 Leikstjóri: Guðjón Pedersen • Hamlet. Hamlet Superstore Frumsýnt á stóra sviðinu 2004 Leikstjóri: Bergur þór Ingólfsson • Héri. Héri Hérason Frumsýnt á stóra sviðinu 2005 Leikstjóri: Stefán Jónsson • Ýmis hlutverk. Terrorismi Frumsýnt á nýja sviðinu 2005 Leikstjóri: Stefán Jónsson • Adolf Hitler. Mein Kampf Frumsýnt á nýja sviðinu 2006 Leikstjóri: Hafliði Arngrímsson • Bubbi. Viltu finna milljón? Frumsýnt á nýja sviðinu 2006 Leikstjóri: Þór Túliníus • Ýmis hlutverk. Ófagra veröld Frumsýnt á stóra sviðinu 2006 Leikstjóri: Benedikt Erlingsson • Tarzan. Grettir Frumsýnt á stóra sviðinu 2007 Leikstjóri: Rúnar Freyr Gíslason • Ræðismannsskrifstofan. Andrej Frumsýnt á Nýja sviðinu 2007 Leikstjóri: Jo Strömgren • Auk þess leikið í sjónvarpsmyndum, kvikmyndum, áramótaskaupum, útvarpsleikhúsi og auglýsingum. • Stelpurnar Ýmis hlutverk • Venni Páer Kolli • Njálssaga Kolskeggur • No Such Thing Smyglari • Lifandi • Silfur • Áramótaskaupið 1995 • Áramótaskaupið 1996 • Áramótaskaupið 1999 --> rhz0w1qksrq3k9o4n47v7vovh6drjl4 0 66605 1976927 1696559 2026-08-30T09:16:46Z Cosimoprimo 95895 bætti við upplýsingum, ritaskrá 1976927 wikitext text/x-wiki '''Jón Ólafsson''', nefndur '''Jón Ólafsson úr Grunnavík''' eða '''Jón Grunnvíkingur''' ([[1705]] – [[1779]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[fræðimaður]] sem dvaldist mestan hluta ævinnar í [[Kaupmannahöfn]]. Jón var sonur séra Ólafs Jónssonar prests á [[Staður í Grunnavík|Stað í Grunnavík]] í [[Jökulfirðir|Jökulfjörðum]] og konu hans Þórunnar Pálsdóttur. Faðir hans lést úr [[Stórabóla|Stórubólu]] [[1707]] og fór Jón nokkru síðar í fóstur til vinar hans, [[Páll Vídalín|Páls Vídalín]], sem ól hann upp, kom honum í [[Hólaskóli|Hólaskóla]] og styrkti hann síðan til náms við [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]]. Jón sigldi til Kaupmannahafnar haustið 1726 til þess að gerast skrifari Árna Magnússonar prófessors og var í þjónustu Árna þrjú síðustu æviár hans. Jón tók guðfræðipróf frá Hafnarháskóla 1731 en tók þó ekki embættisvígslu. Hann varð fyrsti styrkþegi Árnasjóðs og vann mestan hluta ævinnar við fræðistörf í Árnasafni í Kaupmannahöfn. Hann var þó á Íslandi árin 1743–1751 og vann þá við skriftir á vegum fyrirmanna. Jón Ólafsson var feykilega afkastamikill skrifari og fræðimaður. Eitt hans fyrsta verk eftir lát Árna Magnússonar var að skrásetja hið mikla safn hans af handritum, bókum og skjölum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Lærður Íslendingur á Turni, Gripla 12|höfundur=Guðrún Ása Grímsdóttir|ár=2001|bls=129}}</ref> Hann dró saman efni í íslensk-latneska orðabók og íslenskt rithöfundatal. Þá vann hann að mikilli íslenskri [[orðabók]] með [[alfræði]]efni sem enn hefur ekki birst, skrifaði um menntamál og gerði tillögur til biskupa um hvaða bækur væri æskilegt að prenta á Íslandi. Þá eru varðveittar uppskriftir hans upp úr helstu fréttablöðum sem gefin voru út á dönsku og þýsku í Kaupmannahöfn, sem hann sendi heim til Íslands og fékk í staðinn tíðindi þaðan. Þessir fréttapistlar eru varðveittir í þremur bindum á um það bil fjögur þúsund þéttskrifuðum blaðsíðum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Lærður Íslendingur á Turni|höfundur=Guðrún Ása Grímsdóttir|bls=137}}</ref> Jón er meðal annars þekktur fyrir að hafa skrifað upp [[Heiðarvíga saga|Heiðarvígasögu]] eftir minni, en eina þekkta handrit Heiðarvígasögu varð eldinum að bráð í [[Bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|brunanum í Kaupmannahöfn 1728]]. Til þess notaðist hann við minnispunkta sína sem voru aðallega [[orðatiltæki]] og [[Orðasamband|orðasambönd]] úr sögunni. Hann skrifaði einnig lýsingu á brunanum skömmu eftir atburðinn. [[Jón Helgason (prófessor)|Jón Helgason]], prófessor, skrifaði doktorsrit sitt um Jón Grunnvíking.<ref>{{Bókaheimild|titill=Jón Helgason. Jón Ólafsson frá Grunnavík. Kaupmannahöfn 1926.}}</ref> Jón Grunnvíkingur kemur fyrir sem sögupersóna í [[Íslandsklukkan|Íslandsklukkunni]] eftir [[Halldór Laxness]] og nefnist þar ''Jón Grindvicensis'' ([[latína]]: Grindavíkur-Jón). == Útgefin rit == * ''Ritgerð um leiki''. Guðrún Kvaran og Svavar Sigmundsson gáfu út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2023. * ''Safn til íslenskrar bókmenntasögu''. Guðrún Ingólfsdóttir og Þórunn Sigurðardóttir gáfu út. Reykjavík: Stofnun Árna Magnússonar, 2018. * ''Ævisögur ypparlegra merkismanna''. Guðrún Ása Grímsdóttir annaðist útgáfu. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2013. * ''Náttúrufræði: fiskafræði - steinafræði''. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2007. * ''Relatio af Kaupmannahafnarbrunanum sem skeði í október 1728 og fleiri skrif.'' Sigurgeir Steingrímsson gaf út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2005. * ''Vitjun sína vakta ber. Safn greina eftir Jón Ólafsson úr Grunnavík''. Guðrún Ingólfsdóttir og Svavar Sigmundsson gáfu út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns og Háskólaútgáfan, 1999. * ''Hagþenkir''. Þórunn Sigurðardóttir annaðist útgáfu. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 1996. ==Heimildir== * Jón Helgason. ''Jón Ólafsson frá Grunnavík''. (Safn Fræðafjelagsins V.) Kaupmannahöfn, 1926. * ''Úrval bréfaskrifta Jóns Ólafssonar úr Grunnavík frá Kaupmannahöfn til Íslands 1728–1738.'' Guðrún Ása Grímsdóttir bjó til prentunar. * ''Lærður Íslendingur á Turni. Af Jóni Ólafssyni Grunnvíkingi''. Guðrún Ása Grímsdóttir, ''Gripla'' XII (2001), bls. 125–147.  ==Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1863563 ''Hugleiðingar á hallærisöld''; grein í Morgunblaðinu 1996] * [http://alfatruin.msk.ru/2008/01/11/runareidsla/ Runareidsla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090726123015/http://alfatruin.msk.ru/2008/01/11/runareidsla/ |date=2009-07-26 }} == Tilvísanir== {{reflist}} {{Stubbur|Æviágrip}} {{fd|1705|1779}} [[Flokkur:Saga Íslands]] ixjjqpn4ygp9lc2jbw3fmvy38i4cyrm 1976928 1976927 2026-08-30T09:19:10Z Cosimoprimo 95895 tók burt "stubb" merkingu 1976928 wikitext text/x-wiki '''Jón Ólafsson''', nefndur '''Jón Ólafsson úr Grunnavík''' eða '''Jón Grunnvíkingur''' ([[1705]] – [[1779]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[fræðimaður]] sem dvaldist mestan hluta ævinnar í [[Kaupmannahöfn]]. Jón var sonur séra Ólafs Jónssonar prests á [[Staður í Grunnavík|Stað í Grunnavík]] í [[Jökulfirðir|Jökulfjörðum]] og konu hans Þórunnar Pálsdóttur. Faðir hans lést úr [[Stórabóla|Stórubólu]] [[1707]] og fór Jón nokkru síðar í fóstur til vinar hans, [[Páll Vídalín|Páls Vídalín]], sem ól hann upp, kom honum í [[Hólaskóli|Hólaskóla]] og styrkti hann síðan til náms við [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]]. Jón sigldi til Kaupmannahafnar haustið 1726 til þess að gerast skrifari Árna Magnússonar prófessors og var í þjónustu Árna þrjú síðustu æviár hans. Jón tók guðfræðipróf frá Hafnarháskóla 1731 en tók þó ekki embættisvígslu. Hann varð fyrsti styrkþegi Árnasjóðs og vann mestan hluta ævinnar við fræðistörf í Árnasafni í Kaupmannahöfn. Hann var þó á Íslandi árin 1743–1751 og vann þá við skriftir á vegum fyrirmanna. Jón Ólafsson var feykilega afkastamikill skrifari og fræðimaður. Eitt hans fyrsta verk eftir lát Árna Magnússonar var að skrásetja hið mikla safn hans af handritum, bókum og skjölum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Lærður Íslendingur á Turni, Gripla 12|höfundur=Guðrún Ása Grímsdóttir|ár=2001|bls=129}}</ref> Hann dró saman efni í íslensk-latneska orðabók og íslenskt rithöfundatal. Þá vann hann að mikilli íslenskri [[orðabók]] með [[alfræði]]efni sem enn hefur ekki birst, skrifaði um menntamál og gerði tillögur til biskupa um hvaða bækur væri æskilegt að prenta á Íslandi. Þá eru varðveittar uppskriftir hans upp úr helstu fréttablöðum sem gefin voru út á dönsku og þýsku í Kaupmannahöfn, sem hann sendi heim til Íslands og fékk í staðinn tíðindi þaðan. Þessir fréttapistlar eru varðveittir í þremur bindum á um það bil fjögur þúsund þéttskrifuðum blaðsíðum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Lærður Íslendingur á Turni|höfundur=Guðrún Ása Grímsdóttir|bls=137}}</ref> Jón er meðal annars þekktur fyrir að hafa skrifað upp [[Heiðarvíga saga|Heiðarvígasögu]] eftir minni, en eina þekkta handrit Heiðarvígasögu varð eldinum að bráð í [[Bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|brunanum í Kaupmannahöfn 1728]]. Til þess notaðist hann við minnispunkta sína sem voru aðallega [[orðatiltæki]] og [[Orðasamband|orðasambönd]] úr sögunni. Hann skrifaði einnig lýsingu á brunanum skömmu eftir atburðinn. [[Jón Helgason (prófessor)|Jón Helgason]], prófessor, skrifaði doktorsrit sitt um Jón Grunnvíking.<ref>{{Bókaheimild|titill=Jón Helgason. Jón Ólafsson frá Grunnavík. Kaupmannahöfn 1926.}}</ref> Jón Grunnvíkingur kemur fyrir sem sögupersóna í [[Íslandsklukkan|Íslandsklukkunni]] eftir [[Halldór Laxness]] og nefnist þar ''Jón Grindvicensis'' ([[latína]]: Grindavíkur-Jón). == Útgefin rit == * ''Ritgerð um leiki''. Guðrún Kvaran og Svavar Sigmundsson gáfu út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2023. * ''Safn til íslenskrar bókmenntasögu''. Guðrún Ingólfsdóttir og Þórunn Sigurðardóttir gáfu út. Reykjavík: Stofnun Árna Magnússonar, 2018. * ''Ævisögur ypparlegra merkismanna''. Guðrún Ása Grímsdóttir annaðist útgáfu. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2013. * ''Náttúrufræði: fiskafræði - steinafræði''. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2007. * ''Relatio af Kaupmannahafnarbrunanum sem skeði í október 1728 og fleiri skrif.'' Sigurgeir Steingrímsson gaf út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2005. * ''Vitjun sína vakta ber. Safn greina eftir Jón Ólafsson úr Grunnavík''. Guðrún Ingólfsdóttir og Svavar Sigmundsson gáfu út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns og Háskólaútgáfan, 1999. * ''Hagþenkir''. Þórunn Sigurðardóttir annaðist útgáfu. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 1996. ==Heimildir== * Jón Helgason. ''Jón Ólafsson frá Grunnavík''. (Safn Fræðafjelagsins V.) Kaupmannahöfn, 1926. * ''Úrval bréfaskrifta Jóns Ólafssonar úr Grunnavík frá Kaupmannahöfn til Íslands 1728–1738.'' Guðrún Ása Grímsdóttir bjó til prentunar. * ''Lærður Íslendingur á Turni. Af Jóni Ólafssyni Grunnvíkingi''. Guðrún Ása Grímsdóttir, ''Gripla'' XII (2001), bls. 125–147.  ==Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1863563 ''Hugleiðingar á hallærisöld''; grein í Morgunblaðinu 1996] * [http://alfatruin.msk.ru/2008/01/11/runareidsla/ Runareidsla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090726123015/http://alfatruin.msk.ru/2008/01/11/runareidsla/ |date=2009-07-26 }} == Tilvísanir== {{reflist}} {{fd|1705|1779}} [[Flokkur:Saga Íslands]] 0b8d9mxhasrtc7rijbhjxotns36k56g 1976937 1976928 2026-08-30T11:05:13Z Cosimoprimo 95895 bætti við efni 1976937 wikitext text/x-wiki '''Jón Ólafsson''', nefndur '''Jón Ólafsson úr Grunnavík''' eða '''Jón Grunnvíkingur''' ([[1705]] – [[1779]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[fræðimaður]] sem dvaldist mestan hluta ævinnar í [[Kaupmannahöfn]]. Jón var sonur séra Ólafs Jónssonar prests á [[Staður í Grunnavík|Stað í Grunnavík]] í [[Jökulfirðir|Jökulfjörðum]] og konu hans Þórunnar Pálsdóttur. Faðir hans lést úr [[Stórabóla|Stórubólu]] [[1707]] og fór Jón nokkru síðar í fóstur til vinar hans, [[Páll Vídalín|Páls Vídalín]], sem ól hann upp, kom honum í [[Hólaskóli|Hólaskóla]] og styrkti hann síðan til náms við [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]]. Jón sigldi til Kaupmannahafnar haustið 1726 til þess að gerast skrifari Árna Magnússonar prófessors og var í þjónustu Árna þrjú síðustu æviár hans. Jón tók guðfræðipróf frá Hafnarháskóla 1731 en tók þó ekki embættisvígslu. Hann varð fyrsti styrkþegi Árnasjóðs og vann mestan hluta ævinnar við fræðistörf í Árnasafni í Kaupmannahöfn. Hann var þó á Íslandi árin 1743–1751 og vann þá við skriftir á vegum fyrirmanna. Jón Ólafsson var feykilega afkastamikill skrifari og fræðimaður. Eitt hans fyrsta verk eftir lát Árna Magnússonar var að skrásetja hið mikla safn hans af handritum, bókum og skjölum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Lærður Íslendingur á Turni, Gripla 12|höfundur=Guðrún Ása Grímsdóttir|ár=2001|bls=129}}</ref> Hann safnaði efni í íslensk-latneska orðabók sem varðveitt er í mörgum stórum bindum í eiginhandarriti hans en hefur ekki komið út. Einnig lagði hann drög að íslenskri bókmenntasögu, samdi ævisögur ýmissa íslenskra merkismanna, skrifaði um menntamál og gerði tillögur til biskupa um hvaða bækur væri æskilegt að prenta á Íslandi. Hann samdi merka skýrslu um [[Bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|brunann mikla í Kaupmannahöfn 1728]], skýrði fornan kveðskap og eftir hann liggur fjöldi uppskrifta á fornum ritum.<ref>{{Vefheimild|url=https://grunnvikingur.is/aevi-grunnavikur-jons/|titill=Ævi Grunnavíkur-Jóns|útgefandi=Góðvinir Grunnavíkur-Jóns|ár=2024|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2026}}</ref> Þá eru varðveittar uppskriftir hans upp úr helstu fréttablöðum sem gefin voru út á dönsku og þýsku í Kaupmannahöfn, sem hann sendi heim til Íslands og fékk í staðinn tíðindi þaðan. Þessir fréttapistlar eru varðveittir í þremur bindum á um það bil fjögur þúsund þéttskrifuðum blaðsíðum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Lærður Íslendingur á Turni|höfundur=Guðrún Ása Grímsdóttir|bls=137}}</ref> Jón er meðal annars þekktur fyrir að hafa skrifað upp [[Heiðarvíga saga|Heiðarvígasögu]] eftir minni, en eina þekkta handrit Heiðarvígasögu varð eldinum að bráð í brunanum í Kaupmannahöfn 1728. Til þess notaðist hann við minnispunkta sína sem voru aðallega [[orðatiltæki]] og [[Orðasamband|orðasambönd]] úr sögunni. [[Jón Helgason (prófessor)|Jón Helgason]], prófessor, skrifaði doktorsrit sitt um Jón Grunnvíking.<ref>{{Bókaheimild|titill=Jón Helgason. Jón Ólafsson frá Grunnavík. Kaupmannahöfn 1926.}}</ref> Jón Grunnvíkingur kemur fyrir sem sögupersóna í [[Íslandsklukkan|Íslandsklukkunni]] eftir [[Halldór Laxness]] og nefnist þar ''Jón Grindvicensis'' ([[latína]]: Grindavíkur-Jón). == Útgefin rit == * ''Ritgerð um leiki''. Guðrún Kvaran og Svavar Sigmundsson gáfu út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2023. * ''Safn til íslenskrar bókmenntasögu''. Guðrún Ingólfsdóttir og Þórunn Sigurðardóttir gáfu út. Reykjavík: Stofnun Árna Magnússonar, 2018. * ''Ævisögur ypparlegra merkismanna''. Guðrún Ása Grímsdóttir annaðist útgáfu. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2013. * ''Náttúrufræði: fiskafræði - steinafræði''. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2007. * ''Relatio af Kaupmannahafnarbrunanum sem skeði í október 1728 og fleiri skrif.'' Sigurgeir Steingrímsson gaf út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2005. * ''Vitjun sína vakta ber. Safn greina eftir Jón Ólafsson úr Grunnavík''. Guðrún Ingólfsdóttir og Svavar Sigmundsson gáfu út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns og Háskólaútgáfan, 1999. * ''Hagþenkir''. Þórunn Sigurðardóttir annaðist útgáfu. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 1996. ==Heimildir== * Jón Helgason. ''Jón Ólafsson frá Grunnavík''. (Safn Fræðafjelagsins V.) Kaupmannahöfn, 1926. * ''Úrval bréfaskrifta Jóns Ólafssonar úr Grunnavík frá Kaupmannahöfn til Íslands 1728–1738.'' Guðrún Ása Grímsdóttir bjó til prentunar. * ''Lærður Íslendingur á Turni. Af Jóni Ólafssyni Grunnvíkingi''. Guðrún Ása Grímsdóttir, ''Gripla'' XII (2001), bls. 125–147.  ==Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1863563 ''Hugleiðingar á hallærisöld''; grein í Morgunblaðinu 1996] * [http://alfatruin.msk.ru/2008/01/11/runareidsla/ Runareidsla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090726123015/http://alfatruin.msk.ru/2008/01/11/runareidsla/ |date=2009-07-26 }} == Tilvísanir== {{reflist}} {{fd|1705|1779}} [[Flokkur:Saga Íslands]] 670e5zxbisjx11lh5mh2dzbv3ct457s 1976940 1976937 2026-08-30T11:39:26Z Cosimoprimo 95895 bætti við "óprentuð rit" 1976940 wikitext text/x-wiki '''Jón Ólafsson''', nefndur '''Jón Ólafsson úr Grunnavík''' eða '''Jón Grunnvíkingur''' ([[1705]] – [[1779]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[fræðimaður]] sem dvaldist mestan hluta ævinnar í [[Kaupmannahöfn]]. Jón var sonur séra Ólafs Jónssonar prests á [[Staður í Grunnavík|Stað í Grunnavík]] í [[Jökulfirðir|Jökulfjörðum]] og konu hans Þórunnar Pálsdóttur. Faðir hans lést úr [[Stórabóla|Stórubólu]] [[1707]] og fór Jón nokkru síðar í fóstur til vinar hans, [[Páll Vídalín|Páls Vídalín]], sem ól hann upp, kom honum í [[Hólaskóli|Hólaskóla]] og styrkti hann síðan til náms við [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]]. Jón sigldi til Kaupmannahafnar haustið 1726 til þess að gerast skrifari Árna Magnússonar prófessors og var í þjónustu Árna þrjú síðustu æviár hans. Jón tók guðfræðipróf frá Hafnarháskóla 1731 en tók þó ekki embættisvígslu. Hann varð fyrsti styrkþegi Árnasjóðs og vann mestan hluta ævinnar við fræðistörf í Árnasafni í Kaupmannahöfn. Hann var þó á Íslandi árin 1743–1751 og vann þá við skriftir á vegum fyrirmanna. Jón Ólafsson var feykilega afkastamikill skrifari og fræðimaður. Eitt hans fyrsta verk eftir lát Árna Magnússonar var að skrásetja hið mikla safn hans af handritum, bókum og skjölum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Lærður Íslendingur á Turni, Gripla 12|höfundur=Guðrún Ása Grímsdóttir|ár=2001|bls=129}}</ref> Hann safnaði efni í íslensk-latneska orðabók sem varðveitt er í mörgum stórum bindum í eiginhandarriti hans en hefur ekki komið út. Einnig lagði hann drög að íslenskri bókmenntasögu, samdi ævisögur ýmissa íslenskra merkismanna, skrifaði um menntamál og gerði tillögur til biskupa um hvaða bækur væri æskilegt að prenta á Íslandi. Hann samdi merka skýrslu um [[Bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|brunann mikla í Kaupmannahöfn 1728]], skýrði fornan kveðskap og eftir hann liggur fjöldi uppskrifta á fornum ritum.<ref>{{Vefheimild|url=https://grunnvikingur.is/aevi-grunnavikur-jons/|titill=Ævi Grunnavíkur-Jóns|útgefandi=Góðvinir Grunnavíkur-Jóns|ár=2024|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2026}}</ref> Þá eru varðveittar uppskriftir hans upp úr helstu fréttablöðum sem gefin voru út á dönsku og þýsku í Kaupmannahöfn, sem hann sendi heim til Íslands og fékk í staðinn tíðindi þaðan. Þessir fréttapistlar eru varðveittir í þremur bindum á um það bil fjögur þúsund þéttskrifuðum blaðsíðum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Lærður Íslendingur á Turni|höfundur=Guðrún Ása Grímsdóttir|bls=137}}</ref> Jón er meðal annars þekktur fyrir að hafa skrifað upp [[Heiðarvíga saga|Heiðarvígasögu]] eftir minni, en eina þekkta handrit Heiðarvígasögu varð eldinum að bráð í brunanum í Kaupmannahöfn 1728. Til þess notaðist hann við minnispunkta sína sem voru aðallega [[orðatiltæki]] og [[Orðasamband|orðasambönd]] úr sögunni. [[Jón Helgason (prófessor)|Jón Helgason]], prófessor, skrifaði doktorsrit sitt um Jón Grunnvíking.<ref>{{Bókaheimild|titill=Jón Helgason. Jón Ólafsson frá Grunnavík. Kaupmannahöfn 1926.}}</ref> Jón Grunnvíkingur kemur fyrir sem sögupersóna í [[Íslandsklukkan|Íslandsklukkunni]] eftir [[Halldór Laxness]] og nefnist þar ''Jón Grindvicensis'' ([[latína]]: Grindavíkur-Jón). == Útgefin rit == * ''Ritgerð um leiki''. Guðrún Kvaran og Svavar Sigmundsson gáfu út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2023. * ''Safn til íslenskrar bókmenntasögu''. Guðrún Ingólfsdóttir og Þórunn Sigurðardóttir gáfu út. Reykjavík: Stofnun Árna Magnússonar, 2018. * ''Ævisögur ypparlegra merkismanna''. Guðrún Ása Grímsdóttir annaðist útgáfu. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2013. * ''Náttúrufræði: fiskafræði - steinafræði''. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2007. * ''Relatio af Kaupmannahafnarbrunanum sem skeði í október 1728 og fleiri skrif.'' Sigurgeir Steingrímsson gaf út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2005. * ''Vitjun sína vakta ber. Safn greina eftir Jón Ólafsson úr Grunnavík''. Guðrún Ingólfsdóttir og Svavar Sigmundsson gáfu út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns og Háskólaútgáfan, 1999. * ''Hagþenkir''. Þórunn Sigurðardóttir annaðist útgáfu. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 1996. == Óprentuð rit (úrval) == * AM 413 fol. Runologia.[https://handrit.is/manuscript/view/da/AM02-0413/0#mode/2up] * AM 431 fol. Um Snorra-Eddu.[https://handrit.is/manuscript/view/is/AM02-0431] * AM 433 fol. Íslensk-latnesk orðabók.[https://handrit.is/manuscript/view/is/AM02-0433-01-02] * AM 477 fol. Skrá yfir handrit Árna Magnússonar.[https://handrit.is/manuscript/view/da/AM02-0477/53#page/25v/mode/2up] * AM 994 4to. Fréttir frá Danmörku til Íslands.[https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0994] * AM 995 4to. Fréttir frá Danmörku til Íslands.[https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0995/0#mode/2up] * AM 996 4to. Sendibréf til Íslands.[https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0996/0#mode/2up] * AM 997 II 4to. Útdráttur úr dagblöðum ("Póstfrétta inntak").[https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0997-II] * AM 997 III 4to. Útdráttur úr dagblöðum ("Póstfrétta inntak").[https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0997-III] ==Heimildir== * Jón Helgason. ''Jón Ólafsson frá Grunnavík''. (Safn Fræðafjelagsins V.) Kaupmannahöfn, 1926. * ''Úrval bréfaskrifta Jóns Ólafssonar úr Grunnavík frá Kaupmannahöfn til Íslands 1728–1738.'' Guðrún Ása Grímsdóttir bjó til prentunar. * ''Lærður Íslendingur á Turni. Af Jóni Ólafssyni Grunnvíkingi''. Guðrún Ása Grímsdóttir, ''Gripla'' XII (2001), bls. 125–147.  ==Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1863563 ''Hugleiðingar á hallærisöld''; grein í Morgunblaðinu 1996] * [http://alfatruin.msk.ru/2008/01/11/runareidsla/ Runareidsla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090726123015/http://alfatruin.msk.ru/2008/01/11/runareidsla/ |date=2009-07-26 }} == Tilvísanir== {{reflist}} {{fd|1705|1779}} [[Flokkur:Saga Íslands]] ju8a990qzd25xi79ybsvj2m5bd5gg2x 1976941 1976940 2026-08-30T11:42:09Z Cosimoprimo 95895 1976941 wikitext text/x-wiki '''Jón Ólafsson''', nefndur '''Jón Ólafsson úr Grunnavík''' eða '''Jón Grunnvíkingur''' ([[1705]] – [[1779]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[fræðimaður]] sem dvaldist mestan hluta ævinnar í [[Kaupmannahöfn]]. Jón var sonur séra Ólafs Jónssonar prests á [[Staður í Grunnavík|Stað í Grunnavík]] í [[Jökulfirðir|Jökulfjörðum]] og konu hans Þórunnar Pálsdóttur. Faðir hans lést úr [[Stórabóla|Stórubólu]] [[1707]] og fór Jón nokkru síðar í fóstur til vinar hans, [[Páll Vídalín|Páls Vídalín]], sem ól hann upp, kom honum í [[Hólaskóli|Hólaskóla]] og styrkti hann síðan til náms við [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]]. Jón sigldi til Kaupmannahafnar haustið 1726 til þess að gerast skrifari Árna Magnússonar prófessors og var í þjónustu Árna þrjú síðustu æviár hans. Jón tók guðfræðipróf frá Hafnarháskóla 1731 en tók þó ekki embættisvígslu. Hann varð fyrsti styrkþegi Árnasjóðs og vann mestan hluta ævinnar við fræðistörf í Árnasafni í Kaupmannahöfn. Hann var þó á Íslandi árin 1743–1751 og vann þá við skriftir á vegum fyrirmanna. Jón Ólafsson var feykilega afkastamikill skrifari og fræðimaður. Eitt hans fyrsta verk eftir lát Árna Magnússonar var að skrásetja hið mikla safn hans af handritum, bókum og skjölum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Lærður Íslendingur á Turni, Gripla 12|höfundur=Guðrún Ása Grímsdóttir|ár=2001|bls=129}}</ref> Hann safnaði efni í íslensk-latneska orðabók sem varðveitt er í mörgum stórum bindum í eiginhandarriti hans en hefur ekki komið út. Einnig lagði hann drög að íslenskri bókmenntasögu, samdi ævisögur ýmissa íslenskra merkismanna, skrifaði um menntamál og gerði tillögur til biskupa um hvaða bækur væri æskilegt að prenta á Íslandi. Hann samdi merka skýrslu um [[Bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|brunann mikla í Kaupmannahöfn 1728]], skýrði fornan kveðskap og eftir hann liggur fjöldi uppskrifta á fornum ritum.<ref>{{Vefheimild|url=https://grunnvikingur.is/aevi-grunnavikur-jons/|titill=Ævi Grunnavíkur-Jóns|útgefandi=Góðvinir Grunnavíkur-Jóns|ár=2024|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2026}}</ref> Þá eru varðveittar uppskriftir hans upp úr helstu fréttablöðum sem gefin voru út á dönsku og þýsku í Kaupmannahöfn, sem hann sendi heim til Íslands og fékk í staðinn tíðindi þaðan. Þessir fréttapistlar eru varðveittir í þremur bindum á um það bil fjögur þúsund þéttskrifuðum blaðsíðum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Lærður Íslendingur á Turni|höfundur=Guðrún Ása Grímsdóttir|bls=137}}</ref> Jón er meðal annars þekktur fyrir að hafa skrifað upp [[Heiðarvíga saga|Heiðarvígasögu]] eftir minni, en eina þekkta handrit Heiðarvígasögu varð eldinum að bráð í brunanum í Kaupmannahöfn 1728. Til þess notaðist hann við minnispunkta sína sem voru aðallega [[orðatiltæki]] og [[Orðasamband|orðasambönd]] úr sögunni. [[Jón Helgason (prófessor)|Jón Helgason]], prófessor, skrifaði doktorsrit sitt um Jón Grunnvíking.<ref>{{Bókaheimild|titill=Jón Helgason. Jón Ólafsson frá Grunnavík. Kaupmannahöfn 1926.}}</ref> Jón Grunnvíkingur kemur fyrir sem sögupersóna í [[Íslandsklukkan|Íslandsklukkunni]] eftir [[Halldór Laxness]] og nefnist þar ''Jón Grindvicensis'' ([[latína]]: Grindavíkur-Jón). == Útgefin rit == * ''Ritgerð um leiki''. Guðrún Kvaran og Svavar Sigmundsson gáfu út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2023. * ''Safn til íslenskrar bókmenntasögu''. Guðrún Ingólfsdóttir og Þórunn Sigurðardóttir gáfu út. Reykjavík: Stofnun Árna Magnússonar, 2018. * ''Ævisögur ypparlegra merkismanna''. Guðrún Ása Grímsdóttir annaðist útgáfu. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2013. * ''Náttúrufræði: fiskafræði - steinafræði''. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2007. * ''Relatio af Kaupmannahafnarbrunanum sem skeði í október 1728 og fleiri skrif.'' Sigurgeir Steingrímsson gaf út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2005. * ''Vitjun sína vakta ber. Safn greina eftir Jón Ólafsson úr Grunnavík''. Guðrún Ingólfsdóttir og Svavar Sigmundsson gáfu út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns og Háskólaútgáfan, 1999. * ''Hagþenkir''. Þórunn Sigurðardóttir annaðist útgáfu. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 1996. == Óprentuð rit (úrval) == * AM 413 fol. [https://handrit.is/manuscript/view/da/AM02-0413/0#mode/2up Runologia]. * AM 431 fol. [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM02-0431 Um Snorra-Eddu.] * AM 433 fol. [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM02-0433-01-02 Íslensk-latnesk orðabók.] * AM 477 fol. [https://handrit.is/manuscript/view/da/AM02-0477/53#page/25v/mode/2up Skrá yfir handrit Árna Magnússonar.] * AM 994 4to. [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0994 Fréttir frá Danmörku til Íslands.] * AM 995 4to. [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0995/0#mode/2up Fréttir frá Danmörku til Íslands.] * AM 996 4to. [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0996/0#mode/2up Sendibréf til Íslands.] * AM 997 II 4to. [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0997-II Útdráttur úr dagblöðum ("Póstfrétta inntak").] * AM 997 III 4to. [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0997-III Útdráttur úr dagblöðum ("Póstfrétta inntak").] ==Heimildir== * Jón Helgason. ''Jón Ólafsson frá Grunnavík''. (Safn Fræðafjelagsins V.) Kaupmannahöfn, 1926. * ''Úrval bréfaskrifta Jóns Ólafssonar úr Grunnavík frá Kaupmannahöfn til Íslands 1728–1738.'' Guðrún Ása Grímsdóttir bjó til prentunar. * ''Lærður Íslendingur á Turni. Af Jóni Ólafssyni Grunnvíkingi''. Guðrún Ása Grímsdóttir, ''Gripla'' XII (2001), bls. 125–147.  ==Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1863563 ''Hugleiðingar á hallærisöld''; grein í Morgunblaðinu 1996] * [http://alfatruin.msk.ru/2008/01/11/runareidsla/ Runareidsla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090726123015/http://alfatruin.msk.ru/2008/01/11/runareidsla/ |date=2009-07-26 }} == Tilvísanir== {{reflist}} {{fd|1705|1779}} [[Flokkur:Saga Íslands]] tvf8mrdh863mjb1og6lm398mzzltu4x 1976942 1976941 2026-08-30T11:43:46Z Cosimoprimo 95895 bætti við flokkum 1976942 wikitext text/x-wiki '''Jón Ólafsson''', nefndur '''Jón Ólafsson úr Grunnavík''' eða '''Jón Grunnvíkingur''' ([[1705]] – [[1779]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[fræðimaður]] sem dvaldist mestan hluta ævinnar í [[Kaupmannahöfn]]. Jón var sonur séra Ólafs Jónssonar prests á [[Staður í Grunnavík|Stað í Grunnavík]] í [[Jökulfirðir|Jökulfjörðum]] og konu hans Þórunnar Pálsdóttur. Faðir hans lést úr [[Stórabóla|Stórubólu]] [[1707]] og fór Jón nokkru síðar í fóstur til vinar hans, [[Páll Vídalín|Páls Vídalín]], sem ól hann upp, kom honum í [[Hólaskóli|Hólaskóla]] og styrkti hann síðan til náms við [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]]. Jón sigldi til Kaupmannahafnar haustið 1726 til þess að gerast skrifari Árna Magnússonar prófessors og var í þjónustu Árna þrjú síðustu æviár hans. Jón tók guðfræðipróf frá Hafnarháskóla 1731 en tók þó ekki embættisvígslu. Hann varð fyrsti styrkþegi Árnasjóðs og vann mestan hluta ævinnar við fræðistörf í Árnasafni í Kaupmannahöfn. Hann var þó á Íslandi árin 1743–1751 og vann þá við skriftir á vegum fyrirmanna. Jón Ólafsson var feykilega afkastamikill skrifari og fræðimaður. Eitt hans fyrsta verk eftir lát Árna Magnússonar var að skrásetja hið mikla safn hans af handritum, bókum og skjölum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Lærður Íslendingur á Turni, Gripla 12|höfundur=Guðrún Ása Grímsdóttir|ár=2001|bls=129}}</ref> Hann safnaði efni í íslensk-latneska orðabók sem varðveitt er í mörgum stórum bindum í eiginhandarriti hans en hefur ekki komið út. Einnig lagði hann drög að íslenskri bókmenntasögu, samdi ævisögur ýmissa íslenskra merkismanna, skrifaði um menntamál og gerði tillögur til biskupa um hvaða bækur væri æskilegt að prenta á Íslandi. Hann samdi merka skýrslu um [[Bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|brunann mikla í Kaupmannahöfn 1728]], skýrði fornan kveðskap og eftir hann liggur fjöldi uppskrifta á fornum ritum.<ref>{{Vefheimild|url=https://grunnvikingur.is/aevi-grunnavikur-jons/|titill=Ævi Grunnavíkur-Jóns|útgefandi=Góðvinir Grunnavíkur-Jóns|ár=2024|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2026}}</ref> Þá eru varðveittar uppskriftir hans upp úr helstu fréttablöðum sem gefin voru út á dönsku og þýsku í Kaupmannahöfn, sem hann sendi heim til Íslands og fékk í staðinn tíðindi þaðan. Þessir fréttapistlar eru varðveittir í þremur bindum á um það bil fjögur þúsund þéttskrifuðum blaðsíðum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Lærður Íslendingur á Turni|höfundur=Guðrún Ása Grímsdóttir|bls=137}}</ref> Jón er meðal annars þekktur fyrir að hafa skrifað upp [[Heiðarvíga saga|Heiðarvígasögu]] eftir minni, en eina þekkta handrit Heiðarvígasögu varð eldinum að bráð í brunanum í Kaupmannahöfn 1728. Til þess notaðist hann við minnispunkta sína sem voru aðallega [[orðatiltæki]] og [[Orðasamband|orðasambönd]] úr sögunni. [[Jón Helgason (prófessor)|Jón Helgason]], prófessor, skrifaði doktorsrit sitt um Jón Grunnvíking.<ref>{{Bókaheimild|titill=Jón Helgason. Jón Ólafsson frá Grunnavík. Kaupmannahöfn 1926.}}</ref> Jón Grunnvíkingur kemur fyrir sem sögupersóna í [[Íslandsklukkan|Íslandsklukkunni]] eftir [[Halldór Laxness]] og nefnist þar ''Jón Grindvicensis'' ([[latína]]: Grindavíkur-Jón). == Útgefin rit == * ''Ritgerð um leiki''. Guðrún Kvaran og Svavar Sigmundsson gáfu út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2023. * ''Safn til íslenskrar bókmenntasögu''. Guðrún Ingólfsdóttir og Þórunn Sigurðardóttir gáfu út. Reykjavík: Stofnun Árna Magnússonar, 2018. * ''Ævisögur ypparlegra merkismanna''. Guðrún Ása Grímsdóttir annaðist útgáfu. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2013. * ''Náttúrufræði: fiskafræði - steinafræði''. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2007. * ''Relatio af Kaupmannahafnarbrunanum sem skeði í október 1728 og fleiri skrif.'' Sigurgeir Steingrímsson gaf út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 2005. * ''Vitjun sína vakta ber. Safn greina eftir Jón Ólafsson úr Grunnavík''. Guðrún Ingólfsdóttir og Svavar Sigmundsson gáfu út. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns og Háskólaútgáfan, 1999. * ''Hagþenkir''. Þórunn Sigurðardóttir annaðist útgáfu. Reykjavík: Góðvinir Grunnavíkur-Jóns, 1996. == Óprentuð rit (úrval) == * AM 413 fol. [https://handrit.is/manuscript/view/da/AM02-0413/0#mode/2up Runologia]. * AM 431 fol. [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM02-0431 Um Snorra-Eddu.] * AM 433 fol. [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM02-0433-01-02 Íslensk-latnesk orðabók.] * AM 477 fol. [https://handrit.is/manuscript/view/da/AM02-0477/53#page/25v/mode/2up Skrá yfir handrit Árna Magnússonar.] * AM 994 4to. [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0994 Fréttir frá Danmörku til Íslands.] * AM 995 4to. [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0995/0#mode/2up Fréttir frá Danmörku til Íslands.] * AM 996 4to. [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0996/0#mode/2up Sendibréf til Íslands.] * AM 997 II 4to. [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0997-II Útdráttur úr dagblöðum ("Póstfrétta inntak").] * AM 997 III 4to. [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0997-III Útdráttur úr dagblöðum ("Póstfrétta inntak").] ==Heimildir== * Jón Helgason. ''Jón Ólafsson frá Grunnavík''. (Safn Fræðafjelagsins V.) Kaupmannahöfn, 1926. * ''Úrval bréfaskrifta Jóns Ólafssonar úr Grunnavík frá Kaupmannahöfn til Íslands 1728–1738.'' Guðrún Ása Grímsdóttir bjó til prentunar. * ''Lærður Íslendingur á Turni. Af Jóni Ólafssyni Grunnvíkingi''. Guðrún Ása Grímsdóttir, ''Gripla'' XII (2001), bls. 125–147.  ==Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1863563 ''Hugleiðingar á hallærisöld''; grein í Morgunblaðinu 1996] * [http://alfatruin.msk.ru/2008/01/11/runareidsla/ Runareidsla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090726123015/http://alfatruin.msk.ru/2008/01/11/runareidsla/ |date=2009-07-26 }} == Tilvísanir== {{reflist}} {{fd|1705|1779}} [[Flokkur:Saga Íslands]] [[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]] [[Flokkur:Íslendingar á 18. öld]] [[Flokkur:Íslenskir fræðimenn]] i47bk05bmno3rb33czd7j07eblp27lo 0 73067 1976917 1747043 2026-08-30T04:07:58Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1976917 wikitext text/x-wiki '''Ríkissjóður Íslands''' er [[sjóður]] í eigu [[íslenska ríkið|íslenska ríkisins]] sem er notaður til að halda utan um skatta og tekjur, vegna umsýslu svokallaðs A-hluta í fjárreiðum ríkisins, og ráðstöfun þeirra.<ref>[http://www.rikiskassinn.is/ordskyringar/ Ríkiskassinn - Orðskýringar]</ref> Í 3 grein laga um fjárreiður ríkisins segir að ríkisreikningur skiptist í eftirfarandi hluta:<ref>[http://www.althingi.is/lagas/127b/1997088.html Lög um fjárreiður ríkisins], 1997 nr. 88 27. maí</ref> # '''A-hluti'''. Til hans teljast æðsta stjórn ríkisins, þ.e. embætti [[forseti Íslands|forseta Íslands]], [[Alþingi]], [[ríkisstjórn Íslands|ríkisstjórn]] og [[Hæstiréttur Íslands|Hæstiréttur]], sem og ráðuneyti og ríkisstofnanir, þar með taldir sjóðir í eigu ríkisins sem sinna starfsemi er að stærstum hluta er fjármögnuð af almennum [[skattur|skatttekjum]]. Sama á við um verðmiðlunar- og verðjöfnunarsjóði, öryggis- og eftirlitsstofnanir og þjónustustofnanir við ríkisaðila sem starfa samkvæmt sérstökum lögum þótt kostnaður við starfsemi þeirra sé ekki greiddur af almennu skattfé. Í A-hluta skal jafnframt gerð grein fyrir fjárreiðum þeirra sem ekki eru ríkisaðilar ef ríkissjóður kostar að öllu eða að verulegu leyti starfsemi þeirra með framlögum eða ber rekstrarlega ábyrgð á starfseminni samkvæmt lögum eða samningi. # '''B-hluti'''. Til hans teljast [[ríkisfyrirtæki]] er starfa á [[markaður|markaði]] og standa að öllu eða verulegu leyti undir kostnaði við starfsemi sína með tekjum af sölu á vöru eða þjónustu til almennings og fyrirtækja, hvort sem er í samkeppni eða í skjóli [[einkaréttur|einkaréttar]], enda séu þau hvorki [[sameignarfélag|sameignar]]- né [[hlutafélag|hlutafélög]]. # '''C-hluti'''. Til hans teljast [[lánastofnun|lánastofnanir]] í eigu ríkisins aðrar en innlánsstofnanir, enda séu þær hvorki sameignar- né hlutafélög. # '''D-hluti'''. Til hans teljast [[fjármálastofnun|fjármálastofnanir]] ríkisins, þar með taldir [[banki|bankar]] og [[vátryggingafyrirtæki]] í eigu ríkisins, enda séu þær hvorki sameignar- né hlutafélög. # '''E-hluti'''. Til hans teljast sameignar- og hlutafélög sem ríkið á að hálfu eða meira. ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Tenglar== * [http://www.rikiskassinn.is/ Ríkiskassinn.is] * [http://hamar.stjr.is/ Fjárlagavefur Fjármálaráðuneytisins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090118143707/http://hamar.stjr.is/ |date=2009-01-18 }} * [http://www.althingi.is/lagas/127b/1997088.html Lög um fjárreiður ríkisins], 1997 nr. 88 27. maí * {{vísindavefurinn|2094|Hversu hátt hlutfall er tekjuskattur einstaklinga af allri skattheimtu ríkissjóðs og hver yrðu áhrif þess að fella hann niður?}} * {{vísindavefurinn|3263|Hversu há eru heildarfjárlög ríkissjóðs Íslands?}} * {{vísindavefurinn|4665|Hvernig skiptast útgjaldaliðir ríkissjóðs?}} * {{vísindavefurinn|64|Er líklegt að lækkun á tekjuskattshlutfalli auki skatttekjur ríkissjóðs?}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:Efnahagur Íslands]] [[Flokkur:Opinberar stofnanir]] k7jhh0hk7yv8635teyt0sz7tn8l9grx 0 73945 1976898 1625205 2026-08-29T19:16:13Z TKSnaevarr 53243 1976898 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur Englands, Skotlands og Írlands<br>[[Óraníufursti]] | ætt = [[Óraníuættin]] | skjaldarmerki = Coat of arms of England (1689–1694).svg | nafn = Vilhjálmur 3. og 2. | mynd = William_III_of_England.jpg | skírnarnafn = Willem Hendrik | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1650|11|14}} | fæðingarstaður = [[Binnenhof]], [[Haag]], [[Hollenska lýðveldið|Hollenska lýðveldinu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1702|3|8|1650|11|14}} | dánarstaður = [[Kensington-höll]], [[Middlesex]], [[Konungsríkið England|Englandi]] | grafinn = [[Westminster Abbey]], [[London]] | ríkisár = 13. febrúar 1689 – 8. mars 1702 {{small|(í Englandi, Skotlandi og Írlandi}}<br>4. nóvember 1650 – 8. mars 1702 {{small|(í Óraníu)}} | undirskrift = WilliamIII Sig.svg | faðir = [[Vilhjálmur 2. Óraníufursti]] | móðir = [[María-Henríetta Stúart]] | maki = {{gifting|[[María 2. Englandsdrottning]]|1677|1694|orsök=dó}} ​| titill_maka = Eiginkona }} '''Vilhjálmur 3. Englandskonungur''' ([[14. nóvember]] [[1650]] – [[8. mars]] [[1702]]) var [[Óraníufursti]] frá fæðingu og landstjóri yfir flestum sýslum [[Holland]]s frá 1672. 1689 varð hann Vilhjálmur 3. [[Englandskonungur]] og [[Írlandskonungur]] og Vilhjálmur 2. [[Skotakonungur]]. Hann vann sigur gegn tengdaföður sínum [[Jakob 2. Englandskonungur|Jakobi 2.]] í [[dýrlega byltingin|dýrlegu byltingunni]] og ríkti ásamt konu sinni [[María 2. Englandsdrottning|Maríu 2.]] þar til hún lést [[28. desember]] [[1694]]. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Óraníufursti]] | frá = 1650 | til = 1702 | fyrir = [[Vilhjálmur 2. af Óraníu|Vilhjálmur 2.]] | eftir = [[Johan Willem Friso]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Listi yfir þjóðhöfðingja Englands|Englandskonungur]], [[Írlandskonungur]] og [[Skotakonungur]] | frá = 1689 | til = 1702 | fyrir = [[Jakob 2. Englandskonungur|Jakob 2.]] | eftir = [[Anna Englandsdrottning]] }} {{Töfluendir}} {{Enskir, skoskir og breskir einvaldar}} {{stubbur|æviágrip}} {{fd|1650|1702}} [[Flokkur:Konungar Englands]] [[Flokkur:Konungar Írlands]] [[Flokkur:Konungar Skotlands]] [[Flokkur:Óraníuættin]] [[Flokkur:Óraníufurstar]] ngkvsoms712vhr65ikla1bckpa47zy9 1976899 1976898 2026-08-29T19:16:44Z TKSnaevarr 53243 1976899 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur Englands, Skotlands og Írlands<br>[[Óraníufursti]] | ætt = [[Óraníuættin]] | skjaldarmerki = Coat of arms of England (1689–1694).svg | nafn = Vilhjálmur 3. og 2. | mynd = William_III_of_England.jpg | skírnarnafn = Willem Hendrik | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1650|11|14}} | fæðingarstaður = [[Binnenhof]], [[Haag]], [[Hollenska lýðveldið|Hollenska lýðveldinu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1702|3|8|1650|11|14}} | dánarstaður = [[Kensington-höll]], [[Middlesex]], [[Konungsríkið England|Englandi]] | grafinn = [[Westminster Abbey]], [[London]] | ríkisár = 13. febrúar 1689 – 8. mars 1702 {{small|(í Englandi, Skotlandi og Írlandi)}}<br>4. nóvember 1650 – 8. mars 1702 {{small|(í Óraníu)}} | undirskrift = WilliamIII Sig.svg | faðir = [[Vilhjálmur 2. Óraníufursti]] | móðir = [[María-Henríetta Stúart]] | maki = {{gifting|[[María 2. Englandsdrottning]]|1677|1694|orsök=dó}} ​| titill_maka = Eiginkona }} '''Vilhjálmur 3. Englandskonungur''' ([[14. nóvember]] [[1650]] – [[8. mars]] [[1702]]) var [[Óraníufursti]] frá fæðingu og landstjóri yfir flestum sýslum [[Holland]]s frá 1672. 1689 varð hann Vilhjálmur 3. [[Englandskonungur]] og [[Írlandskonungur]] og Vilhjálmur 2. [[Skotakonungur]]. Hann vann sigur gegn tengdaföður sínum [[Jakob 2. Englandskonungur|Jakobi 2.]] í [[dýrlega byltingin|dýrlegu byltingunni]] og ríkti ásamt konu sinni [[María 2. Englandsdrottning|Maríu 2.]] þar til hún lést [[28. desember]] [[1694]]. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Óraníufursti]] | frá = 1650 | til = 1702 | fyrir = [[Vilhjálmur 2. af Óraníu|Vilhjálmur 2.]] | eftir = [[Johan Willem Friso]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Listi yfir þjóðhöfðingja Englands|Englandskonungur]], [[Írlandskonungur]] og [[Skotakonungur]] | frá = 1689 | til = 1702 | fyrir = [[Jakob 2. Englandskonungur|Jakob 2.]] | eftir = [[Anna Englandsdrottning]] }} {{Töfluendir}} {{Enskir, skoskir og breskir einvaldar}} {{stubbur|æviágrip}} {{fd|1650|1702}} [[Flokkur:Konungar Englands]] [[Flokkur:Konungar Írlands]] [[Flokkur:Konungar Skotlands]] [[Flokkur:Óraníuættin]] [[Flokkur:Óraníufurstar]] 22x2vbqeu8nfkpfgcsqqji24jo2qpd2 0 83813 1976873 1956816 2026-08-29T13:14:27Z Akigka 183 1976873 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} [[Mynd:Hof í Svarfaðardal.jpg|right|thumb|Hof, hér stóð bær Ljótólfs goða, fyrsta landnámsmanns í Svarfaðardal.]] [[Mynd:Grund í Svarfaðardal.jpg|right|thumb|Grund, landnámsjörð Þorsteins svörfuðar.]] '''''Svarfdæla saga''''' (eða '''''Svarfdæla''''') er fornsaga sem telst til [[Íslendingasögurnar|Íslendingasagna]]. Hún segir frá landnámi í [[Svarfaðardalur|Svarfaðardal]] og deilum og vígaferlum í dalnum á landnámsöld. Þar áttust við [[Ljótólfur goði]] á [[Hof í Svarfaðardal|Hofi]] og [[Þorsteinn svörfuður]] á [[Grund í Svarfaðardal|Grund]] og þeirra menn. Frásögnin er allstórbrotin þar sem [[berserkur]]inn og skáldið [[Klaufi Hafþórsson]] kemur mikið við sögu bæði lífs og liðinn og hin skapmikla [[Yngveldur fagurkinn]]. Þótt margt sé heldur ótrúlegt í frásögninni hafa fornminjar þótt benda til þess að í henni sé sannsögulegur kjarni. Skáldsögur, leikrit og söngvar hafa verið samin upp úr Svarfdælu til dæmis skáldsagan ''Hér liggur skáld'' eftir [[Þórarinn Eldjárn|Þórarin Eldjárn]]. ''Svarfdæla saga'' slapp ekki ósködduð gegn um aldirnar. [[Jónas Kristjánsson (f. 1924)|Jónas Kristjánsson]] rannsakaði söguna, skrifaði formála að útgáfu hennar í [[Hið íslenska fornritafélag|Íslenskum fornritum]]<ref>{{cite book|editor=Jónas Kristjánsson|year=1956|title=Svarfdæla saga|series=Íslensk fornrit|volume=IX|publisher=Hið íslenska fornritafélag}}</ref> og gaf síðar út sérstaklega með efnismiklum formála á vegum [[Árnastofnun|Handritastofnunar]] 1966.<ref>{{cite book|editor=Jónas Kristjánsson|year=1966|title=Svarfdælasaga|series=Rit Handritastofnunar Íslands|volume=II}}</ref> Aðeins eitt blað úr skinni er til af sögunni, sem talið er vera úr skinnbók frá 15. öld. Þau pappírshandrit sem til eru af sögunni eru öll talin runnin frá einu pappírshandriti frá 17. öld sem gert hefur verið eftir illa förnu skinnhandriti. Nokkrir kaflar hafa glatast úr sögunni („eyðan mikla í Svarfdælu“) og auk þess eru nokkrar minni eyður. Minnstu hefur munað að sagan glataðist með öllu. == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.snerpa.is/net/isl/svarfd.htm Svarfdæla saga; af heimasíðu Snerpu] * [https://baekur.is/bok/1c545d28-f9d4-480d-9cdc-dbd0ff0218ff Svarfdæla saga og Vallaljóts saga], útgáfa frá 1830. {{Íslendingasögur}} {{Stubbur|bókmenntir|Ísland}} [[Flokkur:Íslendingasögur]] [[Flokkur:Svarfdæla saga]] [[Flokkur:Dalvíkurbyggð]] oxcrl1sspvre2xb2z86ytezxs2w1n1x 0 94803 1976938 1007576 2026-08-30T11:13:33Z Akigka 183 1976938 wikitext text/x-wiki '''Karl Ísfeld''' ([[8. nóvember]] [[1906]] – [[27. september]] [[1960]]) var [[blaðamaður]], [[rithöfundur]] og mikilvirkur [[þýðandi]]. Þekktustu þýðingar eru goðsagnakvæðin finnsku, ''[[Kalevala]]'', en auk þess þýddi hann: ''[[Kátir voru karlar (skáldsaga)|Kátir voru karlar]]'' og ''[[Ægisgata (skáldsaga)|Ægisgata]]'' eftir [[John Steinbeck]] og ''[[Ævintýri góða dátans Svejks í heimsstyrjöldinni]]'' eftir [[Jaroslav Hasek]]. Ljóðabók hans, ''Svartar morgunfrúr'', kom út árið 1946.<ref>{{tímarit.is|2244301|Í minningu Karls Ísfeld|höfundur=Helgi Sæmundsson|blað|Alþýðublaðið|dags=7. október 1960|bls=4, 10}}</ref> Karl Ísfeld var af þingeysku bergi brotinn, fæddur á Sandi í [[Aðaldalur|Aðaldal]], systursonur skáldanna [[Sigurjón Friðjónsson|Sigurjóns]] og [[Guðmundur Friðjónsson|Guðmundar Friðjónssona]]. Móðir hans var Áslaug Friðjónsdóttir en faðir hans var Níels Lilhendahl, kaupmaður á [[Akureyri]]. Karl ólst upp víðar en á einum stað í Þingeyjarsýslu og Eyjafirði, en settist tæplega tvítugur í fyrsta bekk [[Gagnfræðaskólinn á Akureyri|Gagnfræðaskólans á Akureyri]], sem varð menntaskóli á námsárum hans. Hann lauk stúdentsprófi frá [[MA]] árið 1932. Þá settist hann í norrænudeild [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]; stundaði nám í þrjú ár, en lauk ekki prófi. Þá voru krepputímar á Íslandi og mörgum þröngur stakkur skorinn. Karl Ísfeld sneri sér þá að blaðamennsku, og varð hún aðalstarf hans upp frá því. Karl Ísfeld var einn mikilvirkasti þýðandi óbundins máls á sínum tíma. Hann þýddi bækur af ýmsu tagi, frá reyfurum til fremstu verka heimsbókmenntanna. Prentaðar þýðingar hans munu vera að minnsta kosti 30 en auk þess nokkrar óprentaðar. Merkustu ritin, sem fóru gegnum hendur hans til íslenskra lesenda, eru goðsagnakvæðin finnsku, ''Kalevala'', mesta stórvirkið, sem Karl réðst í, tvö seinni bindin af ''[[Anna Karenina|Önnu Kareninu]]'', ''[[Sagan um San Michele]]'', eftir [[Axel Munthe]] (þýdd ásamt [[Haraldur Sigurðsson (bókavörður)|Haraldi Sigurðssyni]]), bækur [[John Steinbeck]]s, ''Kátir voru karlar'' og ''Ægisgata'' og ''Ævintýri góða dátans Svejks í heimsstyrjöldinni'' eftir Jaroslav Hasek. == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Íslenskir þýðendur]] {{fd|1906|1960}} dreifpomkdpg6ip993cgfvyzmzducze 1976939 1976938 2026-08-30T11:13:53Z Akigka 183 1976939 wikitext text/x-wiki '''Karl Ísfeld''' ([[8. nóvember]] [[1906]] – [[27. september]] [[1960]]) var [[blaðamaður]], [[rithöfundur]] og mikilvirkur [[þýðandi]]. Þekktustu þýðingar eru goðsagnakvæðin finnsku, ''[[Kalevala]]'', en auk þess þýddi hann: ''[[Kátir voru karlar (skáldsaga)|Kátir voru karlar]]'' og ''[[Ægisgata (skáldsaga)|Ægisgata]]'' eftir [[John Steinbeck]] og ''[[Ævintýri góða dátans Svejks í heimsstyrjöldinni]]'' eftir [[Jaroslav Hasek]]. Ljóðabók hans, ''Svartar morgunfrúr'', kom út árið 1946.<ref>{{tímarit.is|2244301|Í minningu Karls Ísfeld|höfundur=Helgi Sæmundsson|blað=Alþýðublaðið|dags=7. október 1960|bls=4, 10}}</ref> Karl Ísfeld var af þingeysku bergi brotinn, fæddur á Sandi í [[Aðaldalur|Aðaldal]], systursonur skáldanna [[Sigurjón Friðjónsson|Sigurjóns]] og [[Guðmundur Friðjónsson|Guðmundar Friðjónssona]]. Móðir hans var Áslaug Friðjónsdóttir en faðir hans var Níels Lilhendahl, kaupmaður á [[Akureyri]]. Karl ólst upp víðar en á einum stað í Þingeyjarsýslu og Eyjafirði, en settist tæplega tvítugur í fyrsta bekk [[Gagnfræðaskólinn á Akureyri|Gagnfræðaskólans á Akureyri]], sem varð menntaskóli á námsárum hans. Hann lauk stúdentsprófi frá [[MA]] árið 1932. Þá settist hann í norrænudeild [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]; stundaði nám í þrjú ár, en lauk ekki prófi. Þá voru krepputímar á Íslandi og mörgum þröngur stakkur skorinn. Karl Ísfeld sneri sér þá að blaðamennsku, og varð hún aðalstarf hans upp frá því. Karl Ísfeld var einn mikilvirkasti þýðandi óbundins máls á sínum tíma. Hann þýddi bækur af ýmsu tagi, frá reyfurum til fremstu verka heimsbókmenntanna. Prentaðar þýðingar hans munu vera að minnsta kosti 30 en auk þess nokkrar óprentaðar. Merkustu ritin, sem fóru gegnum hendur hans til íslenskra lesenda, eru goðsagnakvæðin finnsku, ''Kalevala'', mesta stórvirkið, sem Karl réðst í, tvö seinni bindin af ''[[Anna Karenina|Önnu Kareninu]]'', ''[[Sagan um San Michele]]'', eftir [[Axel Munthe]] (þýdd ásamt [[Haraldur Sigurðsson (bókavörður)|Haraldi Sigurðssyni]]), bækur [[John Steinbeck]]s, ''Kátir voru karlar'' og ''Ægisgata'' og ''Ævintýri góða dátans Svejks í heimsstyrjöldinni'' eftir Jaroslav Hasek. == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Íslenskir þýðendur]] {{fd|1906|1960}} dyf52jg4w4agy1x203mq8kzq2rxilnm 0 105464 1976926 1976741 2026-08-30T08:58:20Z ~2026-47151-39 120126 /* */ 1976926 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Noemi | mynd = {{Wikidata|property|raw|P18}} | stærð = 250 px | myndatexti ={{Wikidata|qualifier|P18|P2096}} | nafn = Noemi | nefni = | fæðing = [[25. janúar]] [[1982]] | dauði = | uppruni = {{ITA}} [[Ítalía]] - [[Róm]] | hljóðfæri = [[Píanó]],<br />[[Gítar]] | gerð = | rödd = | stefna = [[Popptónlist]],<br />[[Sálartónlist]],<br />[[Blús]],<br />[[Ryþmablús]],<br />[[Rokk]] | titill = [[söngvari|söngkona]], | ár = [[2009]] – í dag | útgefandi = [[Sony]] | samvinna = | vefsíða = [http://www.noemiofficial.it/ noemiofficial.it]<br />[http://www.arcadinoemi.it/ arcadinoemi.it] | meðlimir = | fyrri_meðlimir = }} '''Veronica Scopelliti''' (fædd [[25. janúar]] [[1982]] í [[Róm]]), þekktust sem '''Noemi''', er [[Ítalía|ítölsk]] [[söngvari|söngkona]]. == Útgefið efni == === Breiðskífur === * [[2009]] - ''Sulla mia pelle'' (2 platína fyrir - 140.000 eintök) * [[2011]] - ''RossoNoemi'' (gull fyrir - 50.000 eintök) === Stuttskífur === * [[2009]] - ''Noemi'' (gull fyrir - 50.000 eintök) === Smáskífur === [[File:Noemimannoia.jpg|thumb|right|Noemi og Fiorella Mannoia]] * [[2009]] - ''Briciole'' (gull fyrir - 15.000 eintök) * [[2009]] - ''L'amore si odia'' (Noemi og Fiorella Mannoia) (2 platína fyrir - 60.000 eintök) * [[2010]] - ''Per tutta la vita'' (platína fyrir - 30.000 eintök) * [[2010]] - ''Vertigini'' * [[2011]] - ''Vuoto a perdere'' (platína fyrir - 30.000 eintök) * [[2011]] - ''Odio tutti i cantanti'' * [[2011]] - ''Poi inventi il modo'' * [[2012]] - ''Sono solo parole'' (platína fyrir - 30.000 eintök) == Sanremo-tónlistarhátíðinni == * [[2010]] - ''Per tutta la vita'': Fjórða (4) * [[2012]] - ''Sono solo parole'': Þriðja (3) == Tenglar == {{commons|Noemi (singer)}} * [http://www.noemiofficial.it/ noemiofficial.it] * [http://www.arcadinoemi.it/ arcadinoemi.it] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100724051735/http://www.arcadinoemi.it/ |date=2010-07-24 }} [[Flokkur:Ítalskir söngvarar]] {{fe|1982|Noemi}} tp3jacavi8yg0ogkg8wp0ovoqkdiaz5 828 116654 1976913 1975526 2026-08-30T02:48:06Z ChomponU Pongsawet 120112 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q13107716|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 1976913 Scribunto text/plain local p = {} local args = {} local origArgs = {} local root local empty_row_categories = {} local category_in_empty_row_pattern = '%[%[%s*[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]%s*:[^]]*]]' local has_rows = false local yesno = require("Module:Yesno") local lists = { plainlist_t = { patterns = { '^plainlist$', '%splainlist$', '^plainlist%s', '%splainlist%s' }, found = false, styles = 'Plainlist/styles.css' }, hlist_t = { patterns = { '^hlist$', '%shlist$', '^hlist%s', '%shlist%s' }, found = false, styles = 'Hlist/styles.css' } } local function has_list_class(args_to_check) for _, list in pairs(lists) do if not list.found then for _, arg in pairs(args_to_check) do for _, pattern in ipairs(list.patterns) do if mw.ustring.find(arg or '', pattern) then list.found = true break end end if list.found then break end end end end end local function isUntitledChildBox(sval) return sval and ( sval:match( '^%s*<%s*[Tt][Rr]' ) or sval:match( '^%s*\127[^\127]*UNIQ%-%-templatestyles%-%x+%-QINU[^\127]*\127%s*<%s*[Tt][Rr]' ) ) end local function fixChildBoxes(sval, tt) local function notempty( s ) return s and s:match( '%S' ) end if notempty(sval) then local marker = '<span class=special_infobox_marker>' local s = sval -- start moving templatestyles and categories inside of table rows local slast = '' while slast ~= s do slast = s s = mw.ustring.gsub(s, '(</[Tt][Rr]%s*>%s*)(%[%[%s*[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]%s*:[^]]*%]%])', '%2%1') s = mw.ustring.gsub(s, '(</[Tt][Rr]%s*>%s*)(\127[^\127]*UNIQ%-%-templatestyles%-%x+%-QINU[^\127]*\127)', '%2%1') end -- end moving templatestyles and categories inside of table rows s = mw.ustring.gsub(s, '(<%s*[Tt][Rr])', marker .. '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '(</[Tt][Rr]%s*>)', '%1' .. marker) if s:match(marker) then s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '%s*' .. marker, '') s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n]|-[^\r\n]*[\r\n])%s*' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '%s*([\r\n]|-)', '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '(</[Cc][Aa][Pp][Tt][Ii][Oo][Nn]%s*>%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '(<%s*[Tt][Aa][Bb][Ll][Ee][^<>]*>%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '^(%{|[^\r\n]*[\r\n]%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n]%{|[^\r\n]*[\r\n]%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '(%s*</[Tt][Aa][Bb][Ll][Ee]%s*>)', '%1') s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '(%s*\n|%})', '%1') end if s:match(marker) then local subcells = mw.text.split(s, marker) s = '' for k = 1, #subcells do if k == 1 then s = s .. subcells[k] .. '</' .. tt .. '></tr>' elseif k == #subcells then local rowstyle = ' style="display:none"' if notempty(subcells[k]) then rowstyle = '' end s = s .. '<tr' .. rowstyle ..'><' .. tt .. ' colspan=2>\n' .. subcells[k] elseif notempty(subcells[k]) then if (k % 2) == 0 then s = s .. subcells[k] else s = s .. '<tr><' .. tt .. ' colspan=2>\n' .. subcells[k] .. '</' .. tt .. '></tr>' end end end end -- the next two lines add a newline at the end of lists for the PHP parser -- [[Special:Diff/849054481]] -- remove when [[:phab:T191516]] is fixed or OBE s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n][%*#;:][^\r\n]*)$', '%1\n') s = mw.ustring.gsub(s, '^([%*#;:][^\r\n]*)$', '%1\n') s = mw.ustring.gsub(s, '^([%*#;:])', '\n%1') s = mw.ustring.gsub(s, '^(%{%|)', '\n%1') return s else return sval end end -- Cleans empty tables local function cleanInfobox() root = tostring(root) if has_rows == false then root = mw.ustring.gsub(root, '<table[^<>]*>%s*</table>', '') end end -- Returns the union of the values of two tables, as a sequence. local function union(t1, t2) local vals = {} for k, v in pairs(t1) do vals[v] = true end for k, v in pairs(t2) do vals[v] = true end local ret = {} for k, v in pairs(vals) do table.insert(ret, k) end return ret end -- Returns a table containing the numbers of the arguments that exist -- for the specified prefix. For example, if the prefix was 'data', and -- 'data1', 'data2', and 'data5' exist, it would return {1, 2, 5}. local function getArgNums(prefix) local nums = {} for k, v in pairs(args) do local num = tostring(k):match('^' .. prefix .. '([1-9]%d*)$') if num then table.insert(nums, tonumber(num)) end end table.sort(nums) return nums end -- Adds a row to the infobox, with either a header cell -- or a label/data cell combination. local function addRow(rowArgs) if rowArgs.header and rowArgs.header ~= '_BLANK_' then has_rows = true has_list_class({ rowArgs.rowclass, rowArgs.class, args.headerclass }) root :tag('tr') :addClass(rowArgs.rowclass) :addClass( isUntitledChildBox( rowArgs.header ) and 'infobox-hiddenrow' or nil ) :cssText(rowArgs.rowstyle) :tag('th') :attr('colspan', '2') :addClass('infobox-header') :addClass(rowArgs.class) :addClass(args.headerclass) -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-header :cssText(args.headerstyle) :cssText(rowArgs.rowcellstyle) :wikitext(fixChildBoxes(rowArgs.header, 'th')) if rowArgs.data and not yesno(args.decat) then root:wikitext( '[[Category:Pages using infobox templates with ignored data cells]]' ) end elseif rowArgs.data and rowArgs.data:gsub(category_in_empty_row_pattern, ''):match('^%S') then has_rows = true has_list_class({ rowArgs.rowclass, rowArgs.class }) local row = root:tag('tr') row:addClass(rowArgs.rowclass) row:cssText(rowArgs.rowstyle) if rowArgs.label then row :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('infobox-label') -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-label :cssText(args.labelstyle) :cssText(rowArgs.rowcellstyle) :wikitext(rowArgs.label) :done() else row:addClass( isUntitledChildBox( rowArgs.data ) and 'infobox-hiddenrow' or nil ) end local dataCell = row:tag('td') dataCell :attr('colspan', not rowArgs.label and '2' or nil) :addClass(not rowArgs.label and 'infobox-full-data' or 'infobox-data') :addClass(rowArgs.class) -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox(-full)-data :cssText(rowArgs.datastyle) :cssText(rowArgs.rowcellstyle) :wikitext(fixChildBoxes(rowArgs.data, 'td')) else table.insert(empty_row_categories, rowArgs.data or '') end end local function renderTitle() if not args.title then return end has_rows = true has_list_class({args.titleclass}) root :tag('caption') :addClass('infobox-title') :addClass(args.titleclass) -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-title :cssText(args.titlestyle) :wikitext(args.title) end local function renderAboveRow() if not args.above then return end has_rows = true has_list_class({ args.aboveclass }) root :tag('tr') :addClass( isUntitledChildBox( args.above ) and 'infobox-hiddenrow' or nil ) :tag('th') :attr('colspan', '2') :addClass('infobox-above') :addClass(args.aboveclass) -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-above :cssText(args.abovestyle) :wikitext(fixChildBoxes(args.above,'th')) end local function renderBelowRow() if not args.below then return end has_rows = true has_list_class({ args.belowclass }) root :tag('tr') :addClass( isUntitledChildBox( args.below ) and 'infobox-hiddenrow' or nil ) :tag('td') :attr('colspan', '2') :addClass('infobox-below') :addClass(args.belowclass) -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-below :cssText(args.belowstyle) :wikitext(fixChildBoxes(args.below,'td')) end local function addSubheaderRow(subheaderArgs) if subheaderArgs.data and subheaderArgs.data:gsub(category_in_empty_row_pattern, ''):match('^%S') then has_rows = true has_list_class({ subheaderArgs.rowclass, subheaderArgs.class }) local row = root:tag('tr') row:addClass(subheaderArgs.rowclass) row:addClass( isUntitledChildBox( subheaderArgs.data ) and 'infobox-hiddenrow' or nil ) local dataCell = row:tag('td') dataCell :attr('colspan', '2') :addClass('infobox-subheader') :addClass(subheaderArgs.class) :cssText(subheaderArgs.datastyle) :cssText(subheaderArgs.rowcellstyle) :wikitext(fixChildBoxes(subheaderArgs.data, 'td')) else table.insert(empty_row_categories, subheaderArgs.data or '') end end local function renderSubheaders() if args.subheader then args.subheader1 = args.subheader end if args.subheaderrowclass then args.subheaderrowclass1 = args.subheaderrowclass end local subheadernums = getArgNums('subheader') for k, num in ipairs(subheadernums) do addSubheaderRow({ data = args['subheader' .. tostring(num)], -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-subheader datastyle = args.subheaderstyle, rowcellstyle = args['subheaderstyle' .. tostring(num)], class = args.subheaderclass, rowclass = args['subheaderrowclass' .. tostring(num)] }) end end local function addImageRow(imageArgs) if imageArgs.data and imageArgs.data:gsub(category_in_empty_row_pattern, ''):match('^%S') then has_rows = true has_list_class({ imageArgs.rowclass, imageArgs.class }) local row = root:tag('tr') row:addClass(imageArgs.rowclass) row:addClass( isUntitledChildBox( imageArgs.data ) and 'infobox-hiddenrow' or nil ) local dataCell = row:tag('td') dataCell :attr('colspan', '2') :addClass('infobox-image') :addClass(imageArgs.class) :cssText(imageArgs.datastyle) :wikitext(fixChildBoxes(imageArgs.data, 'td')) else table.insert(empty_row_categories, imageArgs.data or '') end end local function renderImages() if args.image then args.image1 = args.image end if args.caption then args.caption1 = args.caption end local imagenums = getArgNums('image') for k, num in ipairs(imagenums) do local caption = args['caption' .. tostring(num)] local data = mw.html.create():wikitext(args['image' .. tostring(num)]) if caption then data :tag('div') :addClass('infobox-caption') -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-caption :cssText(args.captionstyle) :wikitext(caption) end addImageRow({ data = tostring(data), -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-image datastyle = args.imagestyle, class = args.imageclass, rowclass = args['imagerowclass' .. tostring(num)] }) end end -- When autoheaders are turned on, preprocesses the rows local function preprocessRows() if not args.autoheaders then return end local rownums = union(getArgNums('header'), getArgNums('data')) table.sort(rownums) local lastheader for k, num in ipairs(rownums) do if args['header' .. tostring(num)] then if lastheader then args['header' .. tostring(lastheader)] = nil end lastheader = num elseif args['data' .. tostring(num)] and args['data' .. tostring(num)]:gsub( category_in_empty_row_pattern, '' ):match('^%S') then local data = args['data' .. tostring(num)] if data:gsub(category_in_empty_row_pattern, ''):match('%S') then lastheader = nil end end end if lastheader then args['header' .. tostring(lastheader)] = nil end end -- Gets the union of the header and data argument numbers, -- and renders them all in order local function renderRows() local rownums = union(getArgNums('header'), getArgNums('data')) table.sort(rownums) for k, num in ipairs(rownums) do addRow({ header = args['header' .. tostring(num)], label = args['label' .. tostring(num)], data = args['data' .. tostring(num)], datastyle = args.datastyle, class = args['class' .. tostring(num)], rowclass = args['rowclass' .. tostring(num)], -- @deprecated next; target .infobox-<name> rowclass rowstyle = args['rowstyle' .. tostring(num)], rowcellstyle = args['rowcellstyle' .. tostring(num)] }) end end local function renderNavBar() if not args.name then return end has_rows = true root :tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', '2') :addClass('infobox-navbar') :wikitext(require('Module:Navbar')._navbar{ args.name, mini = 1, }) end local function renderItalicTitle() local italicTitle = args['italic title'] and mw.ustring.lower(args['italic title']) if italicTitle == '' or italicTitle == 'force' or italicTitle == 'yes' then root:wikitext(require('Module:Italic title')._main({})) end end -- Categories in otherwise empty rows are collected in empty_row_categories. -- This function adds them to the module output. It is not affected by -- args.decat because this module should not prevent module-external categories -- from rendering. local function renderEmptyRowCategories() for _, s in ipairs(empty_row_categories) do root:wikitext(s) end end -- Render tracking categories. args.decat == turns off tracking categories. local function renderTrackingCategories() if yesno(args.decat) then return end if args.child == 'yes' then if args.title then root:wikitext( '[[Category:Pages using embedded infobox templates with the title parameter]]' ) end elseif #(getArgNums('data')) == 0 and mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 then root:wikitext('[[Category:Articles using infobox templates with no data rows]]') end end --[=[ Loads the templatestyles for the infobox. TODO: FINISH loading base templatestyles here rather than in MediaWiki:Common.css. There are 4-5000 pages with 'raw' infobox tables. See [[Mediawiki_talk:Common.css/to_do#Infobox]] and/or come help :). When we do this we should clean up the inline CSS below too. Will have to do some bizarre conversion category like with sidebar. ]=] local function loadTemplateStyles() local frame = mw.getCurrentFrame() local hlist_templatestyles = '' if lists.hlist_t.found then hlist_templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = lists.hlist_t.styles } } end local plainlist_templatestyles = '' if lists.plainlist_t.found then plainlist_templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = lists.plainlist_t.styles } } end -- See function description local base_templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Module:Infobox/styles.css' } } local templatestyles = '' if args['templatestyles'] then templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = args['templatestyles'] } } end local child_templatestyles = '' if args['child templatestyles'] then child_templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = args['child templatestyles'] } } end local grandchild_templatestyles = '' if args['grandchild templatestyles'] then grandchild_templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = args['grandchild templatestyles'] } } end return table.concat({ -- hlist -> plainlist -> base is best-effort to preserve old Common.css ordering. -- this ordering is not a guarantee because the rows of interest invoking -- each class may not be on a specific page hlist_templatestyles, plainlist_templatestyles, base_templatestyles, templatestyles, child_templatestyles, grandchild_templatestyles }) end -- common functions between the child and non child cases local function structure_infobox_common() renderSubheaders() renderImages() preprocessRows() renderRows() renderBelowRow() renderNavBar() renderItalicTitle() renderEmptyRowCategories() renderTrackingCategories() cleanInfobox() end -- Specify the overall layout of the infobox, with special settings if the -- infobox is used as a 'child' inside another infobox. local function _infobox() if args.child ~= 'yes' then root = mw.html.create('table') root :addClass(args.subbox == 'yes' and 'infobox-subbox' or 'infobox') :addClass(args.bodyclass) -- @deprecated next; target .infobox-<name> :cssText(args.bodystyle) has_list_class({ args.bodyclass }) renderTitle() renderAboveRow() else root = mw.html.create() root :wikitext(args.title) end structure_infobox_common() return loadTemplateStyles() .. root end -- If the argument exists and isn't blank, add it to the argument table. -- Blank arguments are treated as nil to match the behaviour of ParserFunctions. local function preprocessSingleArg(argName) if origArgs[argName] and origArgs[argName] ~= '' then args[argName] = origArgs[argName] end end -- Assign the parameters with the given prefixes to the args table, in order, in -- batches of the step size specified. This is to prevent references etc. from -- appearing in the wrong order. The prefixTable should be an array containing -- tables, each of which has two possible fields, a "prefix" string and a -- "depend" table. The function always parses parameters containing the "prefix" -- string, but only parses parameters in the "depend" table if the prefix -- parameter is present and non-blank. local function preprocessArgs(prefixTable, step) if type(prefixTable) ~= 'table' then error("Non-table value detected for the prefix table", 2) end if type(step) ~= 'number' then error("Invalid step value detected", 2) end -- Get arguments without a number suffix, and check for bad input. for i,v in ipairs(prefixTable) do if type(v) ~= 'table' or type(v.prefix) ~= "string" or (v.depend and type(v.depend) ~= 'table') then error('Invalid input detected to preprocessArgs prefix table', 2) end preprocessSingleArg(v.prefix) -- Only parse the depend parameter if the prefix parameter is present -- and not blank. if args[v.prefix] and v.depend then for j, dependValue in ipairs(v.depend) do if type(dependValue) ~= 'string' then error('Invalid "depend" parameter value detected in preprocessArgs') end preprocessSingleArg(dependValue) end end end -- Get arguments with number suffixes. local a = 1 -- Counter variable. local moreArgumentsExist = true while moreArgumentsExist == true do moreArgumentsExist = false for i = a, a + step - 1 do for j,v in ipairs(prefixTable) do local prefixArgName = v.prefix .. tostring(i) if origArgs[prefixArgName] then -- Do another loop if any arguments are found, even blank ones. moreArgumentsExist = true preprocessSingleArg(prefixArgName) end -- Process the depend table if the prefix argument is present -- and not blank, or we are processing "prefix1" and "prefix" is -- present and not blank, and if the depend table is present. if v.depend and (args[prefixArgName] or (i == 1 and args[v.prefix])) then for j,dependValue in ipairs(v.depend) do local dependArgName = dependValue .. tostring(i) preprocessSingleArg(dependArgName) end end end end a = a + step end end -- Parse the data parameters in the same order that the old {{infobox}} did, so -- that references etc. will display in the expected places. Parameters that -- depend on another parameter are only processed if that parameter is present, -- to avoid phantom references appearing in article reference lists. local function parseDataParameters() preprocessSingleArg('autoheaders') preprocessSingleArg('child') preprocessSingleArg('bodyclass') preprocessSingleArg('subbox') preprocessSingleArg('bodystyle') preprocessSingleArg('title') preprocessSingleArg('titleclass') preprocessSingleArg('titlestyle') preprocessSingleArg('above') preprocessSingleArg('aboveclass') preprocessSingleArg('abovestyle') preprocessArgs({ {prefix = 'subheader', depend = {'subheaderstyle', 'subheaderrowclass'}} }, 10) preprocessSingleArg('subheaderstyle') preprocessSingleArg('subheaderclass') preprocessArgs({ {prefix = 'image', depend = {'caption', 'imagerowclass'}} }, 10) preprocessSingleArg('captionstyle') preprocessSingleArg('imagestyle') preprocessSingleArg('imageclass') preprocessArgs({ {prefix = 'header'}, {prefix = 'data', depend = {'label'}}, {prefix = 'rowclass'}, {prefix = 'rowstyle'}, {prefix = 'rowcellstyle'}, {prefix = 'class'} }, 50) preprocessSingleArg('headerclass') preprocessSingleArg('headerstyle') preprocessSingleArg('labelstyle') preprocessSingleArg('datastyle') preprocessSingleArg('below') preprocessSingleArg('belowclass') preprocessSingleArg('belowstyle') preprocessSingleArg('name') -- different behaviour for italics if blank or absent args['italic title'] = origArgs['italic title'] preprocessSingleArg('decat') preprocessSingleArg('templatestyles') preprocessSingleArg('child templatestyles') preprocessSingleArg('grandchild templatestyles') end -- If called via #invoke, use the args passed into the invoking template. -- Otherwise, for testing purposes, assume args are being passed directly in. function p.infobox(frame) if frame == mw.getCurrentFrame() then origArgs = frame:getParent().args else origArgs = frame end parseDataParameters() return _infobox() end -- For calling via #invoke within a template function p.infoboxTemplate(frame) origArgs = {} for k,v in pairs(frame.args) do origArgs[k] = mw.text.trim(v) end parseDataParameters() return _infobox() end return p kueb5p6xeoq6x7bxu2zyyl7pmxgesrs 0 143055 1976907 1976852 2026-08-29T20:39:15Z Juan carlos perez rodriguez 80100 /* Heiðurslisti */ 1976907 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anatoly Karpov 2017 april.jpg|thumb|Anatoly Karpov (mynd tekin árið 2017)]] '''Anatolíj Jevgenjevítsj Karpov''' (f. [[23. maí]] [[1951]]) er [[Rússland|rússneskur]] stórmeistari í [[skák]] og fyrrum heimsmeistari. Anatolíj Karpov varð heimsmeistari [[1975]] aðeins 24 ára gamall, þegar [[Bobby Fischer]] neitaði að verja heimsmeistaratitil sem hann vann í [[Reykjavík]] þremur árum áður. Karpov hélt heimsmeistaratitli sínum frá [[1975]] til [[1985]] en var þá sigraður af [[Garry Kasparov]]. Árin [[1984]] til [[1990]] háðu Karpov og Kasparov 5 einvígi um heimsmeistaratitilinn. == Tengill == * [http://taflfelag.is/anatoly-karpov-til-islands/ Anatoly Karpov til Íslands ] == Heiðurslisti == Stutt yfirlit yfir helstu mótin sem hann hefur unnið: <div style="column-count:2"> *1969 - [[Stokkhólmur]] (+9, =2, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=92145 Stokkhólmur 1969]</ref> *1970 - [[Kúibyshev]] (+8, =9, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=92016 Kúibyshev 1970]</ref> *1971 - [[Moskva]] (+5, =12, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79436 Moskva 1971]</ref> *1971/2 - [[Hastings]] (+8, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79508 Hastings 1971/2]</ref> *1972 - [[San Antonio]] (+7, =7, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80058 San Antonio 1972]</ref> *1973 - [[Leningrad]] (+10, =7, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79518 Leningrad 1973]</ref> *1973 - [[Madríd]] (+7, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80017 Madríd 1973]</ref> *1975 - [[Portoroz-Ljubljana]] (+7, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=91498 Portoroz-Ljubljana 1975]</ref> *1975 - [[Mílanó]] (+4, =16, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80227 Mílanó 1975]</ref> *1976 - [[Moskva]] (+8, =8, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=8388 Moskva 1976]</ref> *1976 - [[Skopje]] (+10, =5, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=12080 Skopje 1976]</ref> *1976 - [[Montilla-Moriles]] (+5, =4, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=97717 Montilla Moriles 1976]</ref> *1977 - [[Tilburg]] (+5, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80072 Tilburg 1977]</ref> *1977 - [[Bad Lauterberg]] (+9, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80458 Bad Lauterberg 1977]</ref> *1977 - [[Las Palmas de Gran Canaria]] (+12, =3, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=43614 Las Palmas de Gran Canaria 1977]</ref> *1978 - [[Bugojno]] (+6, =8, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79325 Bugojno 1978]</ref> *1979 - [[Montréal]] (+7, =10, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79266 Montréal 1979]</ref> *1979 - [[Waddinxveen]] (+4, =2, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=19463 Waddinxveen 1979]</ref> *1979 - [[Tilburg]] (+4, =7, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89036 Tilburg 1979]</ref> *1980 - [[Horten]] (+3, =3, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89189 Horten 1980]</ref> *1980 - [[Amsterdam]] (+7, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=73580 Amsterdam 1980]</ref> *1980 - [[Tilburg]] (+5, =5, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89035 Tilburg 1980]</ref> *1981 - [[Linares]] (+5, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=93900 Linares 1981]</ref> *1981 - [[Moskva]] (+5, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=41976 Moskva 1981]</ref> </div> {{fe|1951|Karpov, Anatoly}} == Heimildir == {{stubbur|æviágrip|skák}} {{DEFAULTSORT:Karpov, Anatolíj}} [[Flokkur:Sovéskir skákmenn]] [[Flokkur:Rússneskir skákmenn|Karpov, Anatoly]] [[Flokkur:Rússneskir stjórnmálamenn]] iroqfiafgas02mas45moejoo96qxapk 1976908 1976907 2026-08-29T20:42:34Z Juan carlos perez rodriguez 80100 /* Heimildir */ 1976908 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anatoly Karpov 2017 april.jpg|thumb|Anatoly Karpov (mynd tekin árið 2017)]] '''Anatolíj Jevgenjevítsj Karpov''' (f. [[23. maí]] [[1951]]) er [[Rússland|rússneskur]] stórmeistari í [[skák]] og fyrrum heimsmeistari. Anatolíj Karpov varð heimsmeistari [[1975]] aðeins 24 ára gamall, þegar [[Bobby Fischer]] neitaði að verja heimsmeistaratitil sem hann vann í [[Reykjavík]] þremur árum áður. Karpov hélt heimsmeistaratitli sínum frá [[1975]] til [[1985]] en var þá sigraður af [[Garry Kasparov]]. Árin [[1984]] til [[1990]] háðu Karpov og Kasparov 5 einvígi um heimsmeistaratitilinn. == Tengill == * [http://taflfelag.is/anatoly-karpov-til-islands/ Anatoly Karpov til Íslands ] == Heiðurslisti == Stutt yfirlit yfir helstu mótin sem hann hefur unnið: <div style="column-count:2"> *1969 - [[Stokkhólmur]] (+9, =2, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=92145 Stokkhólmur 1969]</ref> *1970 - [[Kúibyshev]] (+8, =9, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=92016 Kúibyshev 1970]</ref> *1971 - [[Moskva]] (+5, =12, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79436 Moskva 1971]</ref> *1971/2 - [[Hastings]] (+8, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79508 Hastings 1971/2]</ref> *1972 - [[San Antonio]] (+7, =7, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80058 San Antonio 1972]</ref> *1973 - [[Leningrad]] (+10, =7, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79518 Leningrad 1973]</ref> *1973 - [[Madríd]] (+7, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80017 Madríd 1973]</ref> *1975 - [[Portoroz-Ljubljana]] (+7, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=91498 Portoroz-Ljubljana 1975]</ref> *1975 - [[Mílanó]] (+4, =16, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80227 Mílanó 1975]</ref> *1976 - [[Moskva]] (+8, =8, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=8388 Moskva 1976]</ref> *1976 - [[Skopje]] (+10, =5, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=12080 Skopje 1976]</ref> *1976 - [[Montilla-Moriles]] (+5, =4, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=97717 Montilla Moriles 1976]</ref> *1977 - [[Tilburg]] (+5, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80072 Tilburg 1977]</ref> *1977 - [[Bad Lauterberg]] (+9, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80458 Bad Lauterberg 1977]</ref> *1977 - [[Las Palmas de Gran Canaria]] (+12, =3, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=43614 Las Palmas de Gran Canaria 1977]</ref> *1978 - [[Bugojno]] (+6, =8, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79325 Bugojno 1978]</ref> *1979 - [[Montréal]] (+7, =10, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79266 Montréal 1979]</ref> *1979 - [[Waddinxveen]] (+4, =2, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=19463 Waddinxveen 1979]</ref> *1979 - [[Tilburg]] (+4, =7, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89036 Tilburg 1979]</ref> *1980 - [[Horten]] (+3, =3, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89189 Horten 1980]</ref> *1980 - [[Amsterdam]] (+7, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=73580 Amsterdam 1980]</ref> *1980 - [[Tilburg]] (+5, =5, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89035 Tilburg 1980]</ref> *1981 - [[Linares]] (+5, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=93900 Linares 1981]</ref> *1981 - [[Moskva]] (+5, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=41976 Moskva 1981]</ref> </div> {{fe|1951|Karpov, Anatoly}} {{stubbur|æviágrip|skák}} == Heimildir == {{DEFAULTSORT:Karpov, Anatolíj}} [[Flokkur:Sovéskir skákmenn]] [[Flokkur:Rússneskir skákmenn|Karpov, Anatoly]] [[Flokkur:Rússneskir stjórnmálamenn]] 78xg4mr8zzode90sgq03ujqhf2pzbpq 1976912 1976908 2026-08-29T23:34:46Z Juan carlos perez rodriguez 80100 /* Heiðurslisti */ 1976912 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Anatoly Karpov 2017 april.jpg|thumb|Anatoly Karpov (mynd tekin árið 2017)]] '''Anatolíj Jevgenjevítsj Karpov''' (f. [[23. maí]] [[1951]]) er [[Rússland|rússneskur]] stórmeistari í [[skák]] og fyrrum heimsmeistari. Anatolíj Karpov varð heimsmeistari [[1975]] aðeins 24 ára gamall, þegar [[Bobby Fischer]] neitaði að verja heimsmeistaratitil sem hann vann í [[Reykjavík]] þremur árum áður. Karpov hélt heimsmeistaratitli sínum frá [[1975]] til [[1985]] en var þá sigraður af [[Garry Kasparov]]. Árin [[1984]] til [[1990]] háðu Karpov og Kasparov 5 einvígi um heimsmeistaratitilinn. == Tengill == * [http://taflfelag.is/anatoly-karpov-til-islands/ Anatoly Karpov til Íslands ] == Heiðurslisti == Stutt yfirlit yfir helstu mótin sem hann hefur unnið: <div style="column-count:2"> *1969 - [[Stokkhólmur]] (+9, =2, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=92145 Stokkhólmur 1969]</ref> *1970 - [[Kúibyshev]] (+8, =9, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=92016 Kúibyshev 1970]</ref> *1971 - [[Moskva]] (+5, =12, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79436 Moskva 1971]</ref> *1971/2 - [[Hastings]] (+8, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79508 Hastings 1971/2]</ref> *1972 - [[San Antonio]] (+7, =7, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80058 San Antonio 1972]</ref> *1973 - [[Leningrad]] (+10, =7, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79518 Leningrad 1973]</ref> *1973 - [[Madríd]] (+7, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80017 Madríd 1973]</ref> *1975 - [[Portoroz-Ljubljana]] (+7, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=91498 Portoroz-Ljubljana 1975]</ref> *1975 - [[Mílanó]] (+4, =16, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80227 Mílanó 1975]</ref> *1976 - [[Moskva]] (+8, =8, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=8388 Moskva 1976]</ref> *1976 - [[Skopje]] (+10, =5, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=12080 Skopje 1976]</ref> *1976 - [[Montilla-Moriles]] (+5, =4, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=97717 Montilla Moriles 1976]</ref> *1977 - [[Tilburg]] (+5, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80072 Tilburg 1977]</ref> *1977 - [[Bad Lauterberg]] (+9, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80458 Bad Lauterberg 1977]</ref> *1977 - [[Las Palmas de Gran Canaria]] (+12, =3, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=43614 Las Palmas de Gran Canaria 1977]</ref> *1978 - [[Bugojno]] (+6, =8, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79325 Bugojno 1978]</ref> *1979 - [[Montréal]] (+7, =10, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79266 Montréal 1979]</ref> *1979 - [[Waddinxveen]] (+4, =2, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=19463 Waddinxveen 1979]</ref> *1979 - [[Tilburg]] (+4, =7, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89036 Tilburg 1979]</ref> *1980 - [[Horten]] (+3, =3, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89189 Horten 1980]</ref> *1980 - [[Amsterdam]] (+7, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=73580 Amsterdam 1980]</ref> *1980 - [[Tilburg]] (+5, =5, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89035 Tilburg 1980]</ref> *1981 - [[Linares]] (+5, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=93900 Linares 1981]</ref> *1981 - [[Moskva]] (+5, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=41976 Moskva 1981]</ref> *1982 - [[London]] (+5, =7, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=82968 London 1982]</ref> *1982 - [[Tórínó]] (+3, =8, -1) <ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Turin_1982/22337 Tórínó 1982]</ref> *1982 - [[Tilburg]] (+5, =5, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89033 Tilburg 1982]</ref> *1983 - [[Moskva]] (+5, =9, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79502 Moskva 1983]</ref> *1983 - [[Hannover]] (+8, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89032 Hannover 1983]</ref> *1983 - [[Tilburg]] (+3, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89031 Tilburg 1983]</ref> *1984 - [[Ósló]] (+3, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=12154 Ósló 1984]</ref> *1984 - [[London]] (+6, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80922 London 1984]</ref> *1985 - [[Amsterdam]] (+4, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=86570 Amsterdam 1985]</ref> *1986 - [[Brussel]] (+7, =4, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=88976 Brussel 1986]</ref> *1986 - [[Bugojno]] (+4, =9, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=50486 Bugojno 1986]</ref> *1987 - [[Amsterdam]] (+2, =4, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79999 Amsterdam 1987]</ref> *1987 - [[Bilbao]] (+5, =4, -0) <ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Bilbao_1987/20416 Bilbao 1987]</ref> *1988 - [[Wijk aan Zee]] (+6, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chesscollection?cid=1011936 Wijk aan Zee 1988]</ref> *1988 - [[Brussel]] (+7, =8, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79288 Brussel 1988]</ref> *1988 - [[Moskva]] (+6, =11, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=90344 Moskva 1988]</ref> *1988 - [[Tilburg]] (+7, =7, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89045 Tilburg 1988]</ref> *1989 - [[Skellefta]] (+4, =11, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=90328 Skellefta 1989]</ref> *1990 - [[Biel/Bienne]] (+5, =9, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=48631 Biel/Bienne 1990]</ref> </div> {{fe|1951|Karpov, Anatoly}} {{stubbur|æviágrip|skák}} == Heimildir == {{DEFAULTSORT:Karpov, Anatolíj}} [[Flokkur:Sovéskir skákmenn]] [[Flokkur:Rússneskir skákmenn|Karpov, Anatoly]] [[Flokkur:Rússneskir stjórnmálamenn]] n6vqp0hlt5i9uctayfquxf81ew7ims2 0 144551 1976881 1916864 2026-08-29T16:28:17Z Berserkur 10188 1976881 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Association Football Club Bournemouth | Mynd = [[Mynd:Deancourt_14092013_vblackpool.jpg|300px]] | Gælunafn =''The Cherries'' | Stytt nafn = AFCB | Stofnað =1899 | Leikvöllur =[[Dean Court]] | Stærð = 11.360 | Stjórnarformaður = Jeff Mostyn | Knattspyrnustjóri = Marco Rose | Deild =[[Enska úrvalsdeildin]] | Tímabil = 2025-2026 | Staðsetning = 6. sæti <!-- Home Kit --> | pattern_la1 = _bournemouth1920h | pattern_b1 = _bournemouth1920h | pattern_ra1 = _bournemouth1920h | pattern_sh1 = _bournemouth1920h | pattern_so1 = _afcb201920h | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 <!-- Away Kit --> | pattern_la2 = _bournemouth1920a | pattern_b2 = _bournemouth1920a | pattern_ra2 = _bournemouth1920a | pattern_sh2 = _bournemouth1920a | pattern_so2 = | leftarm2 = 000055 | body2 = 000055 | rightarm2 = 000055 | shorts2 = 000055 | socks2 = 000055 <!-- Third Kit --> | pattern_la3=_bournemouth1920t | pattern_b3=_bournemouth1920t | pattern_ra3=_bournemouth1920t | pattern_sh3=_bournemouth1920t | pattern_so3=_bournemouth1920t | leftarm3=BFFF00 | body3=BFFF00 | rightarm3=BFFF00 | shorts3=020031 | socks3=BFFF00 }} '''A.F.C. Bournemouth''' er enskt knattspyrnulið frá [[Bournemouth]] í [[Dorset]]. Liðið hóf frumraun sína í [[enska úrvalsdeildin|ensku úrvalsdeildinni]] árið 2015 og spilaði 5 tímabil þar undir stjórn [[Eddie Howe]] sem nú stýrir Newcastle United. Frá 2020 til 2022 spilaði liðið í [[enska meistaradeildin|ensku meistaradeildinni]]. Liðið komst aftur í úrvalsdeildina 2022. {{Enska úrvalsdeildin}} [[Flokkur:Ensk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Stofnað 1899]] 7wtsqgs2c8yqlppxbsxjfgsrxye7869 1976882 1976881 2026-08-29T16:29:05Z Berserkur 10188 1976882 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Association Football Club Bournemouth | Mynd = [[Mynd:Deancourt_14092013_vblackpool.jpg|300px]] | Gælunafn =''The Cherries'' | Stytt nafn = AFCB | Stofnað =1899 | Leikvöllur =[[Dean Court]] | Stærð = 11.360 | Stjórnarformaður = Jeff Mostyn | Knattspyrnustjóri = Marco Rose | Deild =[[Enska úrvalsdeildin]] | Tímabil = 2025-2026 | Staðsetning = 6. sæti <!-- Home Kit --> | pattern_la1 = _bournemouth1920h | pattern_b1 = _bournemouth1920h | pattern_ra1 = _bournemouth1920h | pattern_sh1 = _bournemouth1920h | pattern_so1 = _afcb201920h | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 <!-- Away Kit --> | pattern_la2 = _bournemouth1920a | pattern_b2 = _bournemouth1920a | pattern_ra2 = _bournemouth1920a | pattern_sh2 = _bournemouth1920a | pattern_so2 = | leftarm2 = 000055 | body2 = 000055 | rightarm2 = 000055 | shorts2 = 000055 | socks2 = 000055 <!-- Third Kit --> | pattern_la3=_bournemouth1920t | pattern_b3=_bournemouth1920t | pattern_ra3=_bournemouth1920t | pattern_sh3=_bournemouth1920t | pattern_so3=_bournemouth1920t | leftarm3=BFFF00 | body3=BFFF00 | rightarm3=BFFF00 | shorts3=020031 | socks3=BFFF00 }} '''A.F.C. Bournemouth''' er enskt knattspyrnulið frá [[Bournemouth]] í [[Dorset]]. Liðið hóf frumraun sína í [[enska úrvalsdeildin|ensku úrvalsdeildinni]] árið 2015 og spilaði 5 tímabil þar undir stjórn [[Eddie Howe]]. Frá 2020 til 2022 spilaði liðið í [[enska meistaradeildin|ensku meistaradeildinni]]. Liðið komst aftur í úrvalsdeildina 2022. {{Enska úrvalsdeildin}} [[Flokkur:Ensk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Stofnað 1899]] d7pr1l862q8krfnd4c88zkni24bqnpo 4 154362 1976932 1976790 2026-08-30T09:57:09Z Bjarki S 9 1976932 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Sametingsåpning - 51609646697 (Haakon).jpg|170px|right|alt=Hákon 8.|Hákon 8.]] * [[29. ágúst]]: '''[[Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]]''' fór fram. Aðildarviðræðum var hafnað. * [[28. ágúst]]: '''[[Hákon 8.]]''' (''sjá mynd'') tekur við norsku krúnunni eftir andlát föður síns, [[Haraldur 5. Noregskonungur|Haraldar 5. Noregskonungs]]. * [[20. ágúst]]: '''[[Rojava|Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi]]''' er að fullu innlimað af ríkisstjórn [[Sýrland]]s. * [[12. ágúst]]: '''[[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Almyrkvi á sólu]]''' gengur yfir Ísland, Grænland og Spán. '''Yfirstandandi:''' [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Haraldur 5. Noregskonungur]] (28. ágúst) &nbsp;• [[Ratko Mladić]] (27. ágúst) &nbsp;• [[Dolly Parton]] (25. ágúst) &nbsp;• [[Steinn Ármann Magnússon]] (21. ágúst) &nbsp;• [[Don Nelson]] (9. ágúst) oc09kdy0glhdad7upgx2bi92c1b6frt 0 157569 1976909 1974771 2026-08-29T21:03:57Z Nesi13 106374 /* Leikmannhópur */ 1976909 wikitext text/x-wiki {{knattspyrnulið | Fullt nafn = Lillestrøm Sportsklubb | Gælunafn = Kanarifugla (''Kanarífuglarnir''), Fugla(''Fuglarnir'') | Stofnað = 2. apríl 1917 | Leikvöllur = Åråsen Stadion, [[Lillestrøm]] | Stærð = 11.500 | Knattspyrnustjóri = {{NOR}} [[Hans Erik Ødegaard]] | Deild = [[Eliteserien]] | pattern_b1 =_lillestrom1617h | pattern_la1 =_lillestrom1617h | pattern_la2 =_lillestrom17a | pattern_b2 = _lillestrom17a | pattern_ra1 =_lillestrom1617h | pattern_ra2 =_lillestrom17a | pattern_sh1 =_lillestrom17a | pattern_sh2 = _lillestrom1617h | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | leftarm2 = 000000 | body1 = FFFF00 | body2 = 000000 | rightarm1 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts1 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks1 = FFE500 | socks2 =000000 }} '''Lillestrøm''' er [[Noregur|norskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]lið frá [[Lillestrøm]]. Heimavöllur félagsins heitir Åråsen Stadion. Lillestrøm hefur unnið [[Eliteserien|norsku úrvalsdeildina]] 5 sinnum, síðast árið 1989 og [[Norgesmesterskapet i fotball for menn|bikarkeppnina]] 7 sinnum, síðast árið 2025. Meðal Íslendinga sem hafa spilað með liðinu eru [[Rúnar Kristinsson]], [[Heiðar Helguson]], [[Arnór Smárason]], [[Hólmbert Friðjónsson]] og [[Ríkharður Daðason]]. [[Teitur Þórðarson]] þjálfaði liðið um nokkurra ára skeið. == Leikmenn == === Leikmannhópur === Miðað við 29. ágúst 2026 {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=NOR|pos=GK|name=[[Stefan Hagerup]]}} {{Fs player|no=2|nat=NOR|pos=DF|name=[[Lars Ranger]]}} {{Fs player|no=3|nat=NOR|pos=DF|name=[[Sturla Ottesen]]}} {{Fs player|no=4|nat=NOR|pos=DF|name=[[Espen Garnås]]}} {{Fs player|no=5|nat=NOR|pos=DF|name=[[Sander Moen Foss]]}} {{Fs player|no=6|nat=NOR|pos=MF|name=[[Harald Woxen]]}} {{Fs player|no=7|nat=SWE|pos=MF|name=[[Linus Alperud]]}} {{Fs player|no=8|nat=NOR|pos=FW|name=[[Fredrik Gulbrandsen]]}} {{Fs player|no=10|nat=NOR|pos=FW|name=[[Thomas Lehne Olsen]]}} {{Fs player|no=11|nat=Denmark|pos=DF|name=[[Frederik Elkær]]}} {{Fs player|no=12|nat=SWE|pos=GK|name=[[Pontus Dahlberg]]}} {{Fs player|no=14|nat=NOR|pos=MF|name=[[Gustav Nyheim]]}} {{Fs player|no=15|nat=SWE|pos=FW|name=[[Gustav Nordh]]}} {{Fs player|no=16|nat=NOR|pos=MF|name=[[Henrik Melland]]}} {{Fs player|no=17|nat=NOR|pos=FW|name=[[Eric Kitolano]]}} {{Fs player|no=18|nat=NOR|pos=MF|name=[[Kevin Krygård]]}} {{Fs player|no=19|nat=SWE|pos=FW|name=[[Camil Jebara]]}} {{Fs player|no=20|nat=ANG|pos=FW|name=[[Felix Vá]]}} {{Fs player|no=21|nat=NGA|pos=DF|name=[[Tochukwu Joseph]]}} {{Fs player|no=25|nat=NGA|pos=FW|name=[[Seun Akanji]]}} {{Fs player|no=26|nat=NOR|pos=FW|name=[[Yaw Paintsil]]}} {{Fs player|no=27|nat=NOR|pos=FW|name=[[Markus Wæhler]]}} {{Fs player|no=28|nat=NOR|pos=DF|name=[[Ruben Gabrielsen]]|other=[[Captain (association football)|Fyrirliði]]}} {{Fs player|no=29|nat=Kosovo|pos=MF|name=[[Ylldren Ibrahimaj]]}} {{Fs player|no=35|nat=NOR|pos=DF|name=[[Filip Reshane]]}} {{Fs player|no=36|nat=NOR|pos=DF|name=[[Isa Daniel Jallow]]}} {{Fs player|no=41|nat=NOR|pos=FW|name=[[Ivar Winje]]}} {{Fs player|no=47|nat=NOR|pos=DF|name=[[Stian Kristiansen]]}} {{Fs player|no=50|nat=NOR|pos=GK|name=[[Lazar Babic]]}} {{Fs player|nat=NOR|pos=MF|name=[[Daniel Bassi]]}} {{Fs end}} === Úti á láni === {{Fs start}} {{Fs player|no=30|nat=NOR|pos=DF|name=[[Lucas Svenningsen]]||other=<small>á láni hjá [[Skeid]] til júlí 2027}}<ref name="Lucas Svenningsen på nytt utlån til Skeid">{{cite web| url=https://www.lsk.no/nyheter/lucas-svenningsen-pa-nytt-utlan-til-skeid| title=Lucas Svenningsen på nytt utlån til Skeid|publisher=lsk.no| access-date=2026-08-09}}</ref> {{Fs player|no=31|nat=NOR|pos=MF|name=[[Angelos Chaminta]]||other=<small>á láni hjá [[Kongsvinger IL]] út 2026}}<ref name="Angelos Chaminta lånes på nytt ut til Kongsvinger">{{cite web| url=https://www.lsk.no/nyheter/angelos-chaminta-lanes-pa-nytt-ut-til-kongsvinger| title=Angelos Chaminta lånes på nytt ut til Kongsvinger|publisher=lsk.no| access-date=2026-08-09}}</ref> {{Fs end}} == Titlar == === [[Eliteserien|Deildarmeistarar]] (5)<ref name="Seriemesterskap herrer - Norges Fotballforbund">{{cite web| url=https://www.fotball.no/tema/om-nff/statistikk-og-historikk/seriemesterskap-herrer/| title=Seriemesterskap herrer - Norges Fotballforbund|publisher=fotball.no | access-date=2026-05-10}}</ref> === 1958-1959, 1976, 1977, 1986, 1989 === [[Norgesmesterskapet i fotball for menn|Bikarmeistarar]] (7)<ref name="Norgesmestere menn - Norges Fotballforbund">{{cite web| url=https://www.fotball.no/tema/om-nff/statistikk-og-historikk/norgesmestere-menn-/| title=Norgesmestere menn - Norges Fotballforbund|publisher=fotball.no | access-date=2026-05-10}}</ref> === 1977, 1978, 1981, 1985, 2007, 2017, 2025 == Tenglar == * [https://www.lsk.no/ Heimasíða félagsins] == Tilvísanir og heimildir == [[Flokkur:Norsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Lillestrøm]] pj4o31ifrdb64t4b73x2x5juwu4r7va 1976910 1976909 2026-08-29T21:08:32Z Nesi13 106374 /* Úti á láni */ 1976910 wikitext text/x-wiki {{knattspyrnulið | Fullt nafn = Lillestrøm Sportsklubb | Gælunafn = Kanarifugla (''Kanarífuglarnir''), Fugla(''Fuglarnir'') | Stofnað = 2. apríl 1917 | Leikvöllur = Åråsen Stadion, [[Lillestrøm]] | Stærð = 11.500 | Knattspyrnustjóri = {{NOR}} [[Hans Erik Ødegaard]] | Deild = [[Eliteserien]] | pattern_b1 =_lillestrom1617h | pattern_la1 =_lillestrom1617h | pattern_la2 =_lillestrom17a | pattern_b2 = _lillestrom17a | pattern_ra1 =_lillestrom1617h | pattern_ra2 =_lillestrom17a | pattern_sh1 =_lillestrom17a | pattern_sh2 = _lillestrom1617h | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | leftarm2 = 000000 | body1 = FFFF00 | body2 = 000000 | rightarm1 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts1 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks1 = FFE500 | socks2 =000000 }} '''Lillestrøm''' er [[Noregur|norskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]lið frá [[Lillestrøm]]. Heimavöllur félagsins heitir Åråsen Stadion. Lillestrøm hefur unnið [[Eliteserien|norsku úrvalsdeildina]] 5 sinnum, síðast árið 1989 og [[Norgesmesterskapet i fotball for menn|bikarkeppnina]] 7 sinnum, síðast árið 2025. Meðal Íslendinga sem hafa spilað með liðinu eru [[Rúnar Kristinsson]], [[Heiðar Helguson]], [[Arnór Smárason]], [[Hólmbert Friðjónsson]] og [[Ríkharður Daðason]]. [[Teitur Þórðarson]] þjálfaði liðið um nokkurra ára skeið. == Leikmenn == === Leikmannhópur === Miðað við 29. ágúst 2026 {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=NOR|pos=GK|name=[[Stefan Hagerup]]}} {{Fs player|no=2|nat=NOR|pos=DF|name=[[Lars Ranger]]}} {{Fs player|no=3|nat=NOR|pos=DF|name=[[Sturla Ottesen]]}} {{Fs player|no=4|nat=NOR|pos=DF|name=[[Espen Garnås]]}} {{Fs player|no=5|nat=NOR|pos=DF|name=[[Sander Moen Foss]]}} {{Fs player|no=6|nat=NOR|pos=MF|name=[[Harald Woxen]]}} {{Fs player|no=7|nat=SWE|pos=MF|name=[[Linus Alperud]]}} {{Fs player|no=8|nat=NOR|pos=FW|name=[[Fredrik Gulbrandsen]]}} {{Fs player|no=10|nat=NOR|pos=FW|name=[[Thomas Lehne Olsen]]}} {{Fs player|no=11|nat=Denmark|pos=DF|name=[[Frederik Elkær]]}} {{Fs player|no=12|nat=SWE|pos=GK|name=[[Pontus Dahlberg]]}} {{Fs player|no=14|nat=NOR|pos=MF|name=[[Gustav Nyheim]]}} {{Fs player|no=15|nat=SWE|pos=FW|name=[[Gustav Nordh]]}} {{Fs player|no=16|nat=NOR|pos=MF|name=[[Henrik Melland]]}} {{Fs player|no=17|nat=NOR|pos=FW|name=[[Eric Kitolano]]}} {{Fs player|no=18|nat=NOR|pos=MF|name=[[Kevin Krygård]]}} {{Fs player|no=19|nat=SWE|pos=FW|name=[[Camil Jebara]]}} {{Fs player|no=20|nat=ANG|pos=FW|name=[[Felix Vá]]}} {{Fs player|no=21|nat=NGA|pos=DF|name=[[Tochukwu Joseph]]}} {{Fs player|no=25|nat=NGA|pos=FW|name=[[Seun Akanji]]}} {{Fs player|no=26|nat=NOR|pos=FW|name=[[Yaw Paintsil]]}} {{Fs player|no=27|nat=NOR|pos=FW|name=[[Markus Wæhler]]}} {{Fs player|no=28|nat=NOR|pos=DF|name=[[Ruben Gabrielsen]]|other=[[Captain (association football)|Fyrirliði]]}} {{Fs player|no=29|nat=Kosovo|pos=MF|name=[[Ylldren Ibrahimaj]]}} {{Fs player|no=35|nat=NOR|pos=DF|name=[[Filip Reshane]]}} {{Fs player|no=36|nat=NOR|pos=DF|name=[[Isa Daniel Jallow]]}} {{Fs player|no=41|nat=NOR|pos=FW|name=[[Ivar Winje]]}} {{Fs player|no=47|nat=NOR|pos=DF|name=[[Stian Kristiansen]]}} {{Fs player|no=50|nat=NOR|pos=GK|name=[[Lazar Babic]]}} {{Fs player|nat=NOR|pos=MF|name=[[Daniel Bassi]]}} {{Fs end}} === Úti á láni === {{Fs start}} {{Fs player|no=9|nat=NGA|pos=FW|name=[[Kparobo Arierhi]]||other=<small>á láni hjá [[Sogndal]] út 2026}}<ref name="Kparobo Arierhi lånes ut til Sogndal">{{cite web| url=https://www.lsk.no/nyheter/kparobo-arierhi-lanes-ut-til-sogndal| title=Kparobo Arierhi lånes ut til Sogndal|publisher=lsk.no| access-date=2026-08-29}}</ref> {{Fs player|no=30|nat=NOR|pos=DF|name=[[Lucas Svenningsen]]||other=<small>á láni hjá [[Skeid]] til júlí 2027}}<ref name="Lucas Svenningsen på nytt utlån til Skeid">{{cite web| url=https://www.lsk.no/nyheter/lucas-svenningsen-pa-nytt-utlan-til-skeid| title=Lucas Svenningsen på nytt utlån til Skeid|publisher=lsk.no| access-date=2026-08-09}}</ref> {{Fs player|no=31|nat=NOR|pos=MF|name=[[Angelos Chaminta]]||other=<small>á láni hjá [[Kongsvinger IL]] út 2026}}<ref name="Angelos Chaminta lånes på nytt ut til Kongsvinger">{{cite web| url=https://www.lsk.no/nyheter/angelos-chaminta-lanes-pa-nytt-ut-til-kongsvinger| title=Angelos Chaminta lånes på nytt ut til Kongsvinger|publisher=lsk.no| access-date=2026-08-09}}</ref> {{Fs end}} == Titlar == === [[Eliteserien|Deildarmeistarar]] (5)<ref name="Seriemesterskap herrer - Norges Fotballforbund">{{cite web| url=https://www.fotball.no/tema/om-nff/statistikk-og-historikk/seriemesterskap-herrer/| title=Seriemesterskap herrer - Norges Fotballforbund|publisher=fotball.no | access-date=2026-05-10}}</ref> === 1958-1959, 1976, 1977, 1986, 1989 === [[Norgesmesterskapet i fotball for menn|Bikarmeistarar]] (7)<ref name="Norgesmestere menn - Norges Fotballforbund">{{cite web| url=https://www.fotball.no/tema/om-nff/statistikk-og-historikk/norgesmestere-menn-/| title=Norgesmestere menn - Norges Fotballforbund|publisher=fotball.no | access-date=2026-05-10}}</ref> === 1977, 1978, 1981, 1985, 2007, 2017, 2025 == Tenglar == * [https://www.lsk.no/ Heimasíða félagsins] == Tilvísanir og heimildir == [[Flokkur:Norsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Lillestrøm]] cq421v3vkw1ozcbvc1y4s32kgqvybzf 0 165510 1976890 1971008 2026-08-29T18:26:38Z Torfifagri 33930 Breytti texta (ósamræmi í útgáfudagsetningum o.fl., auk smávægilegra stafsetningavilla). Breytti lagalista (á eftir að setja inn aftur aukalög á CD) og setti hljóðfæraleikara í sér kafla neðst. 1976890 wikitext text/x-wiki '''Bláir draumar''' er plata eftir íslensku tónlistarmennina [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]] og [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas) sem kom út þann 25. nóvember 1988<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2551727?iabr=on|titill=Bláir draumar|höfundur=Snorri Már Skúlason|mánuður=nóvember|ár=1988|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2026}}</ref>. Bubbi hafði verið tíður gestur í hljóðverinu þar sem að Megas tók upp plötu sína frá sama ári, Höfuðlausnir, og þar kom upp hugmyndin um að gera plötu saman. Þar sem þeir voru báðir hjá plötufyrirtækinu [[Gramm (útgáfa)|Gramminu]] var ákveðið að henda í plötu. Brian Pugsley, breskur upptökustjóri sem vann plötuna Loftmynd með Megasi árið áður, var fenginn til að taka upp plötuna. 23. desember 1988, eða á Þorláksmessu, fengu Bubbi og Megas afhendna platínuplötu, en þá höfðu 7.500 eintök verið seld. Platan var sumpart umdeild þegar hún kom út, sérstaklega fyrir texta Megasar við lagið Litlir sætir strákar. == Lagalisti == '''Plata eitt: A-hlið''' # Filterslaus kamel blús (Bubbi) # Einum of heví (Bubbi og Megas) # Seinasti dagurinn (Bubbi) # Flæðarmál (Megas) # Ég bið að heilsa (Bubbi og Megas) # Tvær stjörnur (Megas) '''Plata eitt: B-hlið''' # Menn að hnýta snörur (Bubbi) # Vatnsrennibrautin (Megas) # Eitt til fimmtán glös (Bubbi og Megas) # Litlir sætir strákar (Megas) # Hann er svo blár (Bubbi) == Hljóðfæraleikarar == *Bubbi: Söngur, gítar *Megas: Söngur *[[Birgir Baldursson]]: Trommur *[[Tómas R. Einarsson]]: Bassi *[[Jón Páll Bjarnason|Jón Páll Bjarnarson]]: Gítar *Kenneth Knudsen: Píanó, synthar *Karl Sighvatsson: Hammond orgel *[[Össur Geirsson]]: Básúna *Ólafur Flosason: Óbó *Telpnakór Öldutúnsskóla Útsetningar: Bubbi/Megas [[Flokkur:Bubbi Morthens]] [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1988]] sb0zddyypd1sx7dazwxr4xwshojjzp3 1976892 1976890 2026-08-29T18:42:58Z Torfifagri 33930 1976892 wikitext text/x-wiki '''Bláir draumar''' er plata eftir íslensku tónlistarmennina [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]] og [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas) sem kom út þann 25. nóvember 1988<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2551727?iabr=on|titill=Bláir draumar|höfundur=Snorri Már Skúlason|mánuður=nóvember|ár=1988|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2026}}</ref>. Bubbi hafði verið tíður gestur í hljóðverinu þar sem að Megas tók upp plötu sína frá sama ári, Höfuðlausnir, og þar kom upp hugmyndin um að gera plötu saman. Þar sem þeir voru báðir hjá plötufyrirtækinu [[Gramm (útgáfa)|Gramminu]] var ákveðið að henda í plötu. Brian Pugsley, breskur upptökustjóri sem vann plötuna Loftmynd með Megasi árið áður, var fenginn til að taka upp plötuna. 23. desember 1988, eða á Þorláksmessu, fengu Bubbi og Megas afhendna platínuplötu, en þá höfðu 7.500 eintök verið seld. Platan var sumpart umdeild þegar hún kom út, sérstaklega fyrir texta Megasar við lagið Litlir sætir strákar. == Lagalisti == '''Plata eitt: A-hlið''' # Filterslaus kamel blús (Bubbi) # Einum of heví (Bubbi og Megas) # Seinasti dagurinn (Bubbi) # Flæðarmál (Megas) # Ég bið að heilsa (Bubbi og Megas) # Tvær stjörnur (Megas) '''Plata eitt: B-hlið''' # Menn að hnýta snörur (Bubbi) # Vatnsrennibrautin (Megas) # Eitt til fimmtán glös (Bubbi og Megas) # Litlir sætir strákar (Megas) # Hann er svo blár (Bubbi) == Hljóðfæraleikarar == *Bubbi: Söngur, gítar *Megas: Söngur *[[Birgir Baldursson]]: Trommur *[[Tómas R. Einarsson]]: Bassi *[[Jón Páll Bjarnason|Jón Páll Bjarnarson]]: Gítar *Kenneth Knudsen: Píanó, synthar *Karl Sighvatsson: Hammond orgel *[[Össur Geirsson]]: Básúna *Ólafur Flosason: Óbó *Telpnakór Öldutúnsskóla Útsetningar: Bubbi/Megas == Neðanmálsgreinar == <div class="references-small"><references/> [[Flokkur:Bubbi Morthens]] [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1988]] eb8m8shbbwnc9sar7db8gz8fzobc447 1976893 1976892 2026-08-29T18:43:39Z Torfifagri 33930 1976893 wikitext text/x-wiki '''Bláir draumar''' er plata eftir íslensku tónlistarmennina [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]] og [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas) sem kom út þann 25. nóvember 1988<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/2551727?iabr=on|titill=Bláir draumar|höfundur=Snorri Már Skúlason|mánuður=nóvember|ár=1988|mánuðurskoðað=ágúst|árskoðað=2026}}</ref>. Bubbi hafði verið tíður gestur í hljóðverinu þar sem að Megas tók upp plötu sína frá sama ári, Höfuðlausnir, og þar kom upp hugmyndin um að gera plötu saman. Þar sem þeir voru báðir hjá plötufyrirtækinu [[Gramm (útgáfa)|Gramminu]] var ákveðið að henda í plötu. Brian Pugsley, breskur upptökustjóri sem vann plötuna Loftmynd með Megasi árið áður, var fenginn til að taka upp plötuna. 23. desember 1988, eða á Þorláksmessu, fengu Bubbi og Megas afhendna platínuplötu, en þá höfðu 7.500 eintök verið seld. Platan var sumpart umdeild þegar hún kom út, sérstaklega fyrir texta Megasar við lagið Litlir sætir strákar. == Lagalisti == '''Plata eitt: A-hlið''' # Filterslaus kamel blús (Bubbi) # Einum of heví (Bubbi og Megas) # Seinasti dagurinn (Bubbi) # Flæðarmál (Megas) # Ég bið að heilsa (Bubbi og Megas) # Tvær stjörnur (Megas) '''Plata eitt: B-hlið''' # Menn að hnýta snörur (Bubbi) # Vatnsrennibrautin (Megas) # Eitt til fimmtán glös (Bubbi og Megas) # Litlir sætir strákar (Megas) # Hann er svo blár (Bubbi) == Hljóðfæraleikarar == *Bubbi: Söngur, gítar *Megas: Söngur *[[Birgir Baldursson]]: Trommur *[[Tómas R. Einarsson]]: Bassi *[[Jón Páll Bjarnason|Jón Páll Bjarnarson]]: Gítar *Kenneth Knudsen: Píanó, synthar *Karl Sighvatsson: Hammond orgel *[[Össur Geirsson]]: Básúna *Ólafur Flosason: Óbó *Telpnakór Öldutúnsskóla Útsetningar: Bubbi/Megas == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> [[Flokkur:Bubbi Morthens]] [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1988]] fo487c8jkpcl5vp7dwqmsbdrb2kzj3k 0 178022 1976915 1843539 2026-08-30T03:18:55Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1976915 wikitext text/x-wiki '''Norræna Afríkustofnunin''' (NAI) er vettvangur fyrir félagsvísindarannsóknir um Afríku. NAI heyrir undir sænska utanríkisráðuneytið, er staðsett í [[Uppsalir|Uppsölum]] og fjármögnuð í sameiningu af Finnlandi, Íslandi og Svíþjóð. Fram til ársins 2015 var Noregur einnig fjármögnunaraðili, svo og Danmörk fram til ársins 2013. == Saga == Stofnunin var sett á legg árið 1962 sem norræn miðstöð fyrir rannsóknir, skjalavörslu og upplýsingamiðlun um Afríku.<ref>{{Cite web|url=https://www.ne.se/uppslagsverk/encyklopedi/l%C3%A5ng/nordiska-afrikainstitutet|title=Nordiska Afrikainstitutet - Uppslagsverk - NE.se|website=www.ne.se|access-date=2024-01-10}}</ref> Verkefni stofnunarinnar er meðal annars að efla samstarf afrískra og norrænna vísindamanna og gera rannsóknir um málefni Afríku aðgengilegar stefnumótunaraðilum, fjölmiðlum og öðrum markhópum. Á NAI er bókasafn sem er fyrst og fremst sérhæft á sviði félagsvísinda um nútíma Afríku og er ætlað notendum á Norðurlöndum. Auk þess að sinna eigin rannsóknum styrkir NAI einnig gestarannsakendur, fyrst og fremst frá háskólum í Afríku og á Norðurlöndunum. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * Um Norrænu Afríkustofnunina á [https://nai.uu.se www.nai.uu.se] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240221193927/https://nai.uu.se/ |date=2024-02-21 }} * Um Norrænu Afríkustofnunina á [https://twitter.com/NordicAfrica X/Twitter] * Um Norrænu Afríkustofnunina á [https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2018/04/04/Islendingar-fa-adgengi-ad-rafraenum-ritum-um-Afriku/ www.stjornarradid.is] [[Flokkur:Norrænar rannsóknarstofnanir]] {{s|1962}} 2qnvkw2nima6rsrkbj4f8bzyhciap1j 0 184688 1976884 1941680 2026-08-29T17:16:26Z ~2026-47154-42 120077 /* Söguþráður */ 1976884 wikitext text/x-wiki {{Sjónvarpsþáttur | show_name = Réttur | image = Rettur_sjonvarpsthattur.png | caption = | show_name_2 = | genre = Lögfræði<br> Glæpir <br> Spenna <br> Drama | creator = | director = [[Sævar Guðmundsson]] | developer = | presenter = | starring = [[Magnús_Jónsson_(f._1965)|Magnús Jónsson]] <br> [[Jóhanna Vigdís Arnarsdóttir]] <br> [[Víkingur Kristjánsson]] <br> [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] <br> [[Ragnheiður Steindórsdóttir]] | voices = | narrated = | theme_music_composer = [[Barði Jóhannsson]] | opentheme = | endtheme = | composer = | country = Ísland | language = íslenska | num_seasons = 3 (2009, 2010, 2015) | num_episodes = 21 | list_episodes = | executive_producer = | producer = | asst_producer = | editor = | location = | camera = | runtime = 1. og 2. sería: 40 mínútur. <br> 3. sería: 60 mínútur. | network = [[Stöð 2]] | picture_format = | audio_format = | first_run = | first_aired = 18. janúar 2009 | last_aired = 13. desember 2015 | related = | website = | imdb_id = 1368433 | tv_com_id = 142821 }} '''Réttur''' er [[Ísland|íslensk]] sjónvarpsþáttaröð sem var sjónvarpað af [[Stöð 2]]. Þáttaröðin var unnin og framleidd af [[Sigurjón Kjartansson|Sigurjóni Kjartanssyni]] frá [[RVK Studios]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1263843/|title=Sigurjón Kjartansson|website=www.mbl.is|access-date=2016-04-14}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://kvennabladid.is/2015/03/27/kameljonid-sigurjon-kjartansson/|title=Kameljónið Sigurjón Kjartansson|website=Kvennablaðið|access-date=2016-04-14|archive-date=2016-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512202457/http://kvennabladid.is/2015/03/27/kameljonid-sigurjon-kjartansson/|url-status=dead}}</ref> == Söguþráður == Logi Traustason er lögmaður sem starfar á lögmannsstofu í eigu viðskiptafélaga Brynhildar og Harðar. Saman leysa þeir dómsmál sem oft færir þá allt of nærri málum þeirra og viðfangsefnum samfélagsins. == Tilvísanir == <references/> [[Flokkur:Íslenskir sjónvarpsþættir]] lwcyzbxveb0yy2kzuvyt8a2ebei4a7u 0 187095 1976911 1968668 2026-08-29T21:17:45Z Nesi13 106374 /* Hljómsveitir */ 1976911 wikitext text/x-wiki '''Time to Rock Festival''' (áður Helgeåfestivalen) er [[rokk|rokkhátíð]] sem hefur verið haldin í [[Knislinge]] síðan 2006. ==Nafn== Upphaflega nafn hátíðarinnar, ''Helgeåfestivalen'' dregur nafn sitt af því að hátíðin er haldin við árbakka árinnar [[Helge å|Helge]]. Hátíðin skipti um nafn yfir í '''Time to Rock Festival''' fyrir hátíðina 2022 til þess að styrkja stöðu sína bæði á sænskum og alþjóðlegum markaði.<ref>https://timetorock.se/en/home/about-us</ref> ==Hljómsveitir== ===2027=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! 9-12 júlí |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[Ambush]] *[[Attentat]] *[[Big Country]] *[[Backstreet Girls]] *[[Cyhra]] *[[The Dahmers]] *[[Girlschool]] *[[Helix]] *[[The Hooters]] *[[Hostilia]] *[[Hulkoff]] *[[The Mind Palace]] *[[Mustasch]] *[[Royal Republic]] *[[Silveroller]] *[[Storace]] *[[Therion]] *[[Tungsten (hljómsveit)|Tungsten]] *[[The Üniverse]] *[[Warrior Soul]] |} ===2026=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! 3-6 júlí |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[10cc]] *[[999 (hljómsveit)|999]] *[[Gary Moore|A Tribute to Gary Moore]] *[[Alterium]] *[[ATC]] *[[Atomic Swing]] *[[Baron Rojo]] *[[Bloodstain]] *[[Arthur Brown|The Crazy World of Arthur Brown]] *[[Crimson Glory]] *[[Crucified Barbara]] *[[The Dogs D'Amour]] *[[Discharge]] *[[Dominum]] *[[Dynazty]] *[[Easy Action]] *[[Enforcer]] *[[Eric Sardinas]] *[[Erik Grönwall]] *[[Geoff Tate|Geoff Tate's Operation: Mindcrime The Final Chapter]] *[[The Good, the Bad and the Zugly]] *[[Gotthard]] *[[Hardcore Superstar]] *[[The Haunted]] *[[Hera (Helsingborg)|Hera]] *[[Heroes of Rock]] *[[Knogjärn]] *[[Leningrad Cowboys]] *[[Liar Thief Bandit]] *[[Loudness]] *[[Magnum]] *[[Marco Mendoza]] *[[The Mercury Riots]] *[[Metal Dragon]] *[[Moxy]] *[[Nanowar of Steel]] *[[The Night Flight Orchestra]] *[[PAIN]] *[[Rhapsody of Fire]] *[[Rosalie Cunningham]] *[[Roulette]] *[[Savage]] *[[Snowstorm]] *[[Treat]] *[[Tyketto]] *[[The Üniverse]] *[[Vanquisher]] *[[Wishbone Ash]] *[[Wolf]] *[[Anderz Wrethov|Wrethovs Bryan Adams Tribute]] |} ===2025=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! 4-7 júlí |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[Alien]] *[[Ambush]] *[[The Anti-Queens]] *[[Andy and the Rockets]] *[[Ashes of Souls]] *[[Asomvel]] *[[Battle Beast]] *[[Bonafide]] *[[Bourbon Boys]] *[[Bullet]] *[[Cobra Spell]] *[[Creedence Tribute]] *[[Dare]] *[[Udo Dirkschneider|Dirkschneider]] *[[Eclipse]] *[[Eläkeläiset]] *[[Firewind]] *[[Heavy Pettin]] *[[Hellgroove]] *[[Jay Smith]] *[[Jean Beauvoir]] *[[John Lindberg Trio]] *[[Joe Lynn Turner]] *[[Korpiklaani]] *[[Krokus]] *[[Laura Cox]] *[[Majestica]] *[[Michael Schenker]] *[[Mikkey Dee|Mikkey Dee and Friends]] *[[The Mind Palace]] *[[Myrath]] *[[Nashville Pussy]] *[[Nestor]] *[[Oomph!]] *[[Praying Mantis]] *[[Quireboys]] *[[Renegade]] *[[Riot V]] *[[Smash Into Pieces]] *[[Sonata Arctica]] *[[Stray]] *[[U.K Subs]] *[[Velveteen Queen]] *[[The Warner E. Hodges Band]] *[[The Wildhearts]] *[[Wytch Hazel]] *[[Y&T]] |} ===2024=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! 5-8 júlí |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[The 69 Eyes]] *[[Alastair Greene]] *[[Aldo Nova]] *[[Amaranthe]] *[[Amorphis]] *[[Anti-Nowhere League]] *[[The Anti-Queens]] *[[Bite Me]] *[[Bow Wow]] *[[Brian Downey|Brian Downey's Alive and Dangerous]] *[[Doro Pesch|Doro]] *[[Ebba Gold]] *[[Electric Banana Band]] *[[Eradikated]] *[[Eric Johanson]] *[[The Fiascos]] *[[Gabba]] *[[Geordie]] *[[Hardcore Superstar]] *[[Janne Schaffer|Janne Schaffer's Music Story Band]] *[[Joddla med Siv]] *[[Junkyard Drive]] *[[Kee Marcello|Kee Marcello performs Europe]] *[[Lion's Share]] *[[Metal Church]] *[[Michael Monroe]] *[[Mike Tramp|Songs of White Lion featuring Mike Tramp]] *[[Murasaki]] *[[Pedalens Pågar]] *[[Phil Campbell|Phil Campbell and the Bastard Sons]] *[[Portrait]] *[[Pretty Maids]] *[[Raven]] *[[Sator]] *[[Släkkten]] *[[Sme'ns Baglomma]] *[[Steelwings]] *[[Torsson]] *[[Unleash the Archers]] *[[Uriah Heep]] *[[Vandenberg]] *[[Velvet Insane]] *[[Visions of Atlantis]] |} ===2023=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! 8-10 júlí |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[Alestorm]] *[[Angel Witch]] *[[The Answer]] *[[Back Street Crawler]] *[[Blind Guardian]] *[[Bourbon Boys]] *[[Brothers of Metal]] *[[The Cruel Intentions]] *[[The Crypt]] *[[D-A-D]] *[[The Dahmers]] *[[Dream Evil]] *[[Emotional Fire]] *[[Gasbox]] *[[Happy Hour]] *[[Hardline]] *[[The Hooters]] *[[KK's Priest]] *[[Knogjärn]] *[[Marky Ramone's Blitzkrieg]] *[[Masterplan]] *[[Mats Ronander Band]] *[[Michael Schenker]] *[[Molly Hatchet]] *[[Prins Svart]] *[[Punkrock Factory]] *[[The Quill]] *[[Ross the Boss]] *[[Saffire]] *[[Saxon]] *[[Släkkten]] *[[Steve 'n' Seagulls]] *[[Ström]] *[[Teaze]] *[[The Toy Dolls]] *[[Treat]] *[[Triumph of Death]] *[[Triptykon]] *[[Tungsten_(band)|Tungsten]] *[[Tygers of Pan Tang]] *[[Uli Jon Roth]] |} ===2022=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! 4-6 ágúst |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[AC/She-C]] *[[Adam and the Metal Hawks]] *[[Black Mamba]] *[[Candlemass]] *[[Crypta]] *[[Dare]] *[[The Dead Daisies]] *[[Demon]] *[[Electric Boys]] *[[Florence Black]] *[[Gathering of Kings]] *[[Gloryhammer]] *[[Grand Slam]] *[[Hammerfall]] *[[H.E.A.T.]] *[[Lok]] *[[Lordi]] *[[Lucifer]] *[[Mother's Finest]] *[[Nervosa]] *[[Nestor]] *[[Rob Tognoni]] *[[Rose Tattoo]] *[[Satan_(band)|Satan]] *[[Sister Sin]] *[[Status Quo]] |} ===2021=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! Aflýst út af [[COVID-19]] |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} |} ===2020=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! Aflýst út af [[COVID-19]] |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} |} ===2019=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! 4-6 júlí |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[Alien]] *[[Asta Kask]] *[[Battle Beast]] *[[Björn Rosenström]] *[[Corroded]] *[[Daddy's Drinkin']] *[[Dead by April]] *[[Dee Snider]] *[[Eleine]] *[[Finnegan's Hell]] *[[Flush the Fashion]] *[[Gul Front]] *[[Hardcore Superstar]] *[[Lillasyster]] *[[Love Generators]] *[[Mustasch]] *[[Onsdagsbandet]] *[[Perkele]] *[[Project M]] *[[Secret Service]] *[[Släkkten]] *[[Sme'ns Baglomma]] *[[Warner Drive]] *[[W.A.S.P.]] *[[Waterhill]] *[[Wicked Wendy]] *[[Wilmer X]] |} ===2018=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! 5-7 júlí |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[Ages of Rock]] *[[Arch Enemy]] *[[Avatar_(band)|Avatar]] *[[Backyard Babies]] *[[Black Ingvars]] *[[Bullets and Octane]] *[[Charta 77]] *[[Crashdïet]] *[[Dan Reed Network]] *[[Dia Psalma]] *[[Dragonforce]] *[[Electric Boys]] *[[Finnegan's Hell]] *[[Frontback]] *[[The Headlines]] *[[H.E.A.T.]] *[[John Lindberg Trio]] *[[John Wildcat]] *[[Liar Thief Bandit]] *[[Mimikry]] *[[The Parity Complex]] *[[Saffire]] *[[Släkkten]] *[[Sme'ns Baglomma]] *[[Sons of Apollo]] *[[Streamline]] *[[Supernova Downtown]] *[[Takida]] *[[Wildness]] |} ===2017=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! 3-5 ágúst |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[Art Nation]] *[[Artmade]] *[[The Carburetors]] *[[Chris L. Svensson]] *[[Crazy Lixx]] *[[Crier]] *[[D-A-D]] *[[Daddy's Drinkin']] *[[The Dahmers]] *[[Deceptic]] *[[Udo Dirkschneider|Dirkschneider]] *[[Ebba Gold]] *[[Hajhatt]] *[[Hammerfall]] *[[Imperial State Electric]] *[[Kill the Kong]] *[[Manny Ribera]] *[[Marky Ramone|Marky Ramone's Blitzkrieg]] *[[Middlemantra]] *[[Noice]] *[[Pretty Maids]] *[[Sator]] *[[Släkkten]] *[[Sme'ns Baglomma]] *[[Talisman]] *[[Ugly Kid Joe]] *[[VA Rocks]] *[[Vinterspöke]] *[[Warner Drive]] |} ===2016=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! 4-5 ágúst |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[2 Blyga Läppar]] *[[Alphaville]] *[[Amaranthe]] *[[Art Nation]] *[[Avengeus]] *[[Convoluted]] *[[The Dead Daisies]] *[[Eclipse]] *[[Helloween]] *[[The Hypnagogics]] *[[The Kali Mamas]] *[[Knogjärn]] *[[Raubtier]] *[[Sha-Boom]] *[[Sleepwulf]] *[[Släkkten]] *[[Sme'ns Baglomma]] *[[Syd & Ekman]] *[[Thundermother]] *[[Treat]] *[[W.A.S.P.]] *[[Warner Drive]] |} ===2015=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! 31 júlí - 1 ágúst |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[Björn Rosenström]] *[[Bullet]] *[[Corroded]] *[[Europe]] *[[FM_(band)|FM]] *[[Jay Smith]] *[[Lillasyster]] *[[Micke Syd]] *[[Plan Three]] *[[The Quireboys]] *[[Saxon]] *[[Skid Row]] *[[Tommy Ekman]] *[[Treat]] |} ===2014=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[Avengius]] *[[Bombus_(band)|Bombus]] *[[Daddy's Drinkin']] *[[Deville]] *[[Drumstick Victors]] *[[Graveyard]] *[[Heavy Tiger]] *[[Joddla med Siv]] *[[Magnum]] *[[Mustasch]] *[[Robert Pehrsons Humbuckers]] *[[The Royal Concept]] *[[Skitarg]] *[[Sme'ns Baglomma]] *[[Sparzanza]] *[[Tennessee Drifters]] *[[Thomas Dileva]] *[[Warner Drive]] |} ===2013=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[Adept]] *[[Artmade]] *[[Babian]] *[[Casablanca_(band)|Casablanca]] *[[Civil War]] *[[D-A-D]] *[[Dust Bowl Jokies]] *[[Familjen]] *[[Håkan Hemlin]] *[[Hardcore Superstar]] *[[John Bull Gang]] *[[Lillasyster]] *[[Linus Svenning]] *[[Lyzyrd Skyzyrd]] *[[Mikael Rickfors]] *[[My Dear Addiction]] *[[Nanne Grönwall]] *[[Panda Da Panda]] *[[The Poodles]] *[[Pretty Maids]] *[[The Refreshments]] *[[Sister Sin]] *[[Unsolved]] *[[Warner Drive]] *[[Yohio]] |} ===2012=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[Abalone Dots]] *[[Amaranthe]] *[[Avengeus]] *[[Badmouth]] *[[Bob Hund]] *[[Bourbon Boys]] *[[Corroded]] *[[Crier]] *[[The Dahmers]] *[[Demotional]] *[[Den Svenska Björnstammen]] *[[Eddie Meduza Lever]] *[[Father and Son]] *[[Hammerfall]] *[[Legends Voices of Rock]] *[[Maskinen]] *[[Mofeta and Jerre]] *[[Nationalteatern]] *[[The Pusher]] *[[Räfven]] *[[Raubtier]] *[[Roxie 77]] *[[Sarah Gave It Up]] *[[Skitarg]] *[[Solitude]] *[[The Sounds]] *[[Udo Dirkschneider|Udo]] *[[Warner Drive]] *[[Zip of Fire]] |} ===2011=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[Adept]] *[[Björn Rosenström]] *[[Calle and the Undervalleys]] *[[Corroded]] *[[Dan Hylander and Orkestern]] *[[Hardcore Superstar]] *[[Itchy Daze]] *[[Lillasyster]] *[[Micke Syd and Tommy Ekman]] *[[Plan Three]] *[[The Poodles]] *[[Slade]] *[[Sme'ns Baglomma]] *[[Supreme Majesty]] |} ===2010=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[Hoffmaestro & Chraa]] *[[Kitto]] *[[Nisse Hellberg]] *[[Pernilla Andersson]] *[[Sator]] *[[Sibel]] *[[Sme'ns Baglomma]] *[[Sonic Syndicate]] *[[Treat]] |} ===2009=== {| class="toccolours collapsible expanded" style="width:100%;" |- ! |- |{{div col|colwidth=22em|small=yes}} *[[Backyard Babies]] *[[Dead By April]] |} ==Tilvísanir== [[Flokkur:Tónlistarhátíðir]] 5m84ez65m89n32ek844molh5h3fe4td 0 191129 1976903 1976840 2026-08-29T19:50:12Z Leikstjórinn 74989 1976903 wikitext text/x-wiki {{Þjóðaratkvæðagreiðsla |name= |question=Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið? |date={{start date|2026|08|29|df=yes}} |country=Ísland |yes= |no= |invalid= |electorate=272690 |outcome= }} [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] fer fram á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fer á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Forsaga== Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þann 28. maí 2026 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-28-thjodin-greidir-atkvaedi-um-esb-vidraedur-29-agust-476595|title=Þjóðin greiðir atkvæði um ESB-viðræður 29. ágúst|author=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|publisher=RÚV|date=2026-05-28|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Spurningin== Í upphaflegri tillögu utanríkisráðherra var spurningin og svarmöguleikarnir eftirfarandi: :''Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?'' :*''Já, halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' :*''Nei, ekki halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' Fram komu athugasemdir við orðalag spurningarinnar, meðal annars frá [[Landskjörstjórn]], þar sem talið var að í henni fælist ályktun um að aðildarumsókn Íslands væri í fullu gildi og hægt að halda áfram með aðildarferlið þar sem frá var horfið, en það væri umdeild staðhæfing. Þá voru gerðar athugasemdir við svarmöguleika þar sem kosningalög gera ráð fyrir að svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslu séu almennt aðeins „já“, eða „nei“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/157/s/1183.html|titill=Nefndarálit með breytingartillögu um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.|útgefandi=Meiri hluti utanríkismálanefndar|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> Orðalagi spurningar og svarmöguleika var því breytt og verður eftirfarandi: :'''Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?''' ::'''❏ Já.''' ::'''❏ Nei.''' ==Framkvæmd== Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú fyrsta sem fram fer á Íslandi eftir að öll lagaákvæði um framkvæmd slíkra atkvæðagreiðsla var felld undir ný kosningalög árið 2022 en þau fjalla um framkvæmd allra kosninga og þjóðaratkvæðagreiðslna á Íslandi. Helsta breytingin fólst í því að [[Landskjörstjórn]] fékk stærra hlutverk og henni ber til dæmis að standa fyrir kynningu til almennings á því álitamáli sem þjóðaratkvæðagreiðslan snýst um. Landskjörstjórn gaf því út bækling sem dreift var á öll heimili og opnaði sérstakt vefsvæði til að svara helstu spurningum almennings um málið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262907651d/-mikid-hitaefni-en-thessi-texti-a-ad-vera-hlut-laus-|titill=„Mikið hitaefni en þessi texti á að vera hlut­laus“|útgefandi=Vísir|mánuður=9. júlí|ár=2026}}</ref> [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] (ÖSE) sendi fulltrúa til landsins í júlí og gaf út skýrslu um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar í ágúst. Í henni kom fram að stofnunin bæri traust til íslenskra stjórnvalda um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslunnar en alvarlegustu athugasemdir stofnunarinnar sneru að fjármögnun kosningabaráttunnar sem var að mestu leyti á vegum frjálsra félagasamtaka sem ekki lúta sömu reglum og stjórnmálaflokkar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-12-taka-athugasemdir-ose-alvarlega-en-svona-eru-leikreglurnar-nuna-483799|titill=Taka athugasemdir ÖSE alvarlega en „svona eru leikreglurnar núna“|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=12. ágúst|ár=2026}}</ref> Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hófst 27. júlí hjá [[Sýslumenn á Íslandi|sýslumönnum]] og ræðismönnum og sendiráðum Íslands erlendis. 17. ágúst höfðu um 16 þúsund greitt atkvæði sitt en það þótti mikil þátttaka á þeim tímapunkti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262922136d/um-sex-tan-thusund-greitt-at-kvaedi-utan-kjor-fundar|titill=Um sex­tán þúsund greitt at­kvæði utan kjör­fundar|útgefandi=Vísir|mánuður=17. ágúst|ár=2026}}</ref> Um 35 þúsund höfðu greitt atkvæði utan kjörfundar 24. ágúst.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-24-35-thusund-hafa-greitt-atkvaedi-buid-ad-lengja-opnunartima-hja-syslumanni-484762|titill=35 þúsund hafa greitt atkvæði – búið að lengja opnunartíma hjá sýslumanni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=24. ágúst|ár=2026}}</ref> ==Kosningabaráttan== ===Afstaða stjórnmálaflokka=== {| class="wikitable" ! colspan=4 | Stjórnarmeirihluti |- | style="background:{{Flokkslitur|Samfylkingin}};"| | [[Samfylkingin]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og vill stefna að fullri aðild og upptöku evru.<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/malefnin/island-i-samfelagi-tjodanna?issue=samfylkingin-er-evropusinnadur-flokkur|titill=Ísland í samfélagi þjóðanna|útgefandi=Samfylkingin|mánuðurskoðað=12. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Viðreisn}};"| | [[Viðreisn]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og að Ísland gerist fullgildur aðili að sambandinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://vidreisn.is/grunnstefna-og-landsthingsalyktanir/utanrikismal/|titill=Utanríkismál|útgefandi=Viðreisn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| | [[Flokkur fólksins]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Flokkurinn er og hefur verið andvígur aðild að ESB. Flokksmenn hafa lagt áherslu á að spurningin snúi að aðildarviðræðum en ekki aðild og ráðherrar flokksins hafa sagt að þeir muni vinna með þá niðurstöðu sem þjóðin kemst að.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/157/rad20260521T185813.html|titill=Þingræða Kolbrúnar Baldursdóttur|útgefandi=Alþingi|mánuður=21. maí|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-15-flokkur-folksins-reidubuinn-ad-setjast-vid-samningabordid-ef-thjodin-segir-ja-478299|titill=Flokkur fólksins reiðubúinn að setjast við samningaborðið ef þjóðin segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. júní|ár=2026}}</ref> Inga Sæland formaður flokksins hefur neitað að gefa upp hvernig hún sjálf muni greiða atkvæði en einstaka þingmenn flokksins hafa þó tjáð andstöðu við aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/16/kemur_akkurat_engum_vid_hvernig_inga_kys/|titill=Kemur akkúrat engum við hvernig Inga kýs|útgefandi=mbl.is|mánuður=16. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/28/eg_mun_segja_nei_29_agust/|titill=Ég mun segja nei 29. ágúst|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Stjórnarandstaða |- | style="background:{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar Evrópusambandsaðild og leggur áherslu á eflingu EES-samstarfsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://xd.is/kosningaaherslur/|titill=Kosningaáherslur|útgefandi=Sjálfstæðisflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| | [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar alfarið inngöngu Íslands í Evrópusambandið og hefur raunar efasemdir um EES-samstarfið.<ref>{{Vefheimild|url=https://midflokkurinn.is/stefna/utanrikis-og-varnarmal|titill=Utanríkis- og varnarmál|útgefandi=Miðflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Framsókn}};"| | [[Framsóknarflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn er andvígur aðild Íslands að ESB. Þingflokkurinn sat hjá við afgreiðslu þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna og sagðist treysta þjóðinni til þess að segja nei við aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/blog/yfirlysing-thingflokks-framsoknar-vegna-esb|titill=Yfirlýsing þingflokks Framsóknar vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Utan þings |- | style="background:{{Flokkslitur|Píratar}};"| | [[Píratar]] | style="background:#FFFFAA;"|Hlutlaus | Styðja að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram, en hvetja ekki til einnar niðurstöðu umfram aðra.<ref>{{Vefheimild|url=https://piratar.is/umraeda/lyktun-stjrnar-prata-um-esb|titill=Ályktun stjórnar Pírata um ESB|útgefandi=Píratar|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| | [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn telur ESB byggt á kapítalískri efnahagsstefnu og hafnar aðild Íslands. Flokkurinn hvetur til þess að landsmenn kjósi gegn aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/nidurstodur-adalfundar-sosialistaflokks-islands-2026|titill=Niðurstöður aðalfundar Sósíalistaflokks Íslands 2026|útgefandi=Sósíalistaflokkur Íslands|mánuður=9. júní|ár=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|VG}};"| | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Stefna flokksins er að hagsmunum Íslands sé best borgið utan ESB en telja þó að virða beri vilja þjóðarinnar ef hún kýs með aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://vg.is/greinar/alyktanir-landsfundar-2026/|titill=Ályktanir landsfundar 2026|útgefandi=Vinstrihreyfingin - grænt framboð|mánuður=10. mars|ár=2026}}</ref> Þrátt fyrir stjórnmálaályktanir flokksins styðja þó bæði formaður og varaformaður hans aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-13-varaformadur-vinstri-graenna-segir-ja-483849|titill=Varaformaður Vinstri grænna segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=13. ágúst|ár=2026}}</ref> |} Af sitjandi þingmönnum ætluðu 29 að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni en 30 nei en fjórir vildu ekki gefa upp hvernig þeir ætluðu að kjósa. Allir þingmenn Samfylkingar og Viðreisnar ætluðu að kjósa já og allir þingmenn Sjálfstæðisflokks og Miðflokks ætluðu að kjósa nei. Allir þingmenn Framsóknarflokks ætluðu að kjósa nei nema [[Halla Hrund Logadóttir]] sem vildi ekki gefa upp afstöðu sína. Af þingmönnum Flokks fólksins sögðust tveir ætla að greiða atkvæði með já, fjórir með nei og þrír gáfu ekki upp afstöðu. [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] var utan þingflokka þegar þjóðaratkvæðagreiðslan fór fram og hann ætlaði að kjósa já.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/28/svona_falla_atkvaedi_thingmanna_fleiri_segja_nei_en/|titill=Svona falla atkvæði þingmanna: Fleiri segja nei en já|útgefandi=Mbl.is|mánuður=28. ágúst|ár=2026}}</ref> ===Félagasamtök=== Hin eiginlega kosningabarátta var að miklu leyti háð af félagasamtökum fremur en stjórnmálaflokkum. Áður en boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar voru til samtök á borð við Evrópuhreyfinguna sem er fylgjandi aðild Íslands að Evrópusambandinu og [[Heimssýn]] sem er andvíg slíkri aðild en þessi samtöku fengu 10 milljónir hvor í styrk frá utanríkisráðuneytinu í desember 2025 til þess að efla lýðræðislega umræðu um Evrópumál.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-09-evropuhreyfingin-og-heimssyn-fa-hvort-um-sig-10-milljonir-fra-stjornvoldum-461121|titill=Evrópuhreyfingin og Heimssýn fá hvort um sig 10 milljónir frá stjórnvöldum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=9. desember|ár=2025}}</ref> Eftir að boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar komu einnig fram samtök sem stofnuð voru sérstaklega til þess að reka kosningabaráttu fyrir aðra hvora niðurstöðuna. Samtökin SJÁ voru stofnuð 18. júní á stofnfundi á [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] en að þeim stendur hópur sem hvetur til þess að almenningur kjósi með því að hefja á ný aðildarviðræður. Þau hafa notað slagorðið „Já til að sjá“ og leggja áherslu á að þau starfi ekki endilega að því að Ísland gangi í Evrópusambandið heldur eingöngu að því að aðildarviðræður verði kláraðar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262899152d/vilja-segja-ja-til-ad-sja-|titill=Vilja segja „já til að sjá“|útgefandi=Vísir|mánuður=18. júní|ár=2026}}</ref> Samtökin Áfram Ísland voru stofnuð 6. júlí á stofnfundi í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll en þau voru stofnuð til að berjast fyrir nei í atkvæðagreiðslunni. Á meðal ræðumanna á stofnfundi var Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262904329d/-skraningum-rignir-inn-|titill=Skráningum rignir inn|útgefandi=Vísir|mánuður=1. júlí|ár=2026}}</ref> === Stuðningur frá aðilum === {| class="wikitable" |+ !''Já til að sjá'' |- | * Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra Íslands * Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra Íslands * Hjálmar Vilhjálmsson, framkvæmdastjóri SJÁ-samtakanna * Lárus Welding, fjármálastjóri Stoða * Inga Sæland, menntamálaráðherra Íslands * Pálmi Gestsson, leikari * Bubbi Morthens, tónlistarmaður * Baltasar Kormákur, leikstjóri * Erna Mist Yamagata, myndlistarkona * Guðni Bergsson, fyrrum formaður KSÍ * Jón Ásgeir Jóhannesson, kaupsýslumaður * Sigmar Vilhjálmsson, athafnamaður og fjölmiðlamaður * Kristján Jóhannesson, óperusöngvari * Már Guðmundsson, fyrrum Seðlabankastjóri * Sverrir Þór Sverrisson, leikari og grínisti * Rósa Björk Brynjólfsdóttir, formaður Vinstri grænna * Unnur Ösp Stefánsdóttir, leikkona * Sólveig Arnarsdóttir, leikkona * Ilmur Kristjánsdóttir, leikkona * Magnús Tumi Guðmundsson, jarðfræðingur * Guðrún Pétursdóttir, lífeðlisfræðingur * Gylfi Arnbjörnsson, fyrrum forseti ASÍ * Sigursteinn Másson, fjölmiðlamaður * Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, fyrrum matvælaráðherra * Jón Gnarr, þingmaður Viðreisnar * Sóley Tómasdóttir, fyrrum borgarfulltrúi * Tómas Ellert Tómasson, fyrrum bæjarfulltrúi Miðflokksins í Árborg * Ragnheiður Ríkharðsdóttir, fyrrum formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins * Pétur Marteinsson, oddviti Samfylkingarinnar í Reykjavík * Andrés Magnússon, blaðamaður |} {| class="wikitable" !''Áfram Ísland'' |- | * Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrum forseti Íslands * Halldór Benjamín Þorbergsson, fyrrum framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins * Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar * Katrín Jakobsdóttir, fyrrum forsætisráðherra Íslands * Annie Mist Þórisdóttir, heimsmeistari í Crossfit * Erpur Eyvindarson, tónlistarmaður og rappari * Hjörvar Hafliðason, íþróttafréttamaður og hlaðvarpsstjórnandi * Jógvan Hansen, tónlistarmaður * Skúli Mogensen, fyrrum forstjóri Wow Air * Guðmundur Emil Jóhannsson, einkaþjálfari * Kristín Gunnarsdóttir, hlaðvarpsstjórnandi * Yrsa Sigurðardóttir, rithöfundur * Svandís Svavarsdóttir, fyrrum formaður Vinstri grænna * Maggi Mix, skemmtikraftur * Guðfinnur Sölvi Karlsson, veitingamaður |} == Skoðanakannanir == Afstaða almennings til aðildarviðræðna og mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu hefur verið mæld í skoðanakönnunum um árabil. Þegar spurt hefur verið beint um aðild að Evrópusambandinu hefur meirihluti aðspurðra yfirleitt verið á móti en þegar spurt hefur verið um að taka upp aðildarviðræður eða halda þeim áfram hefur meirihlutinn yfirleitt verið fylgjandi því. Í yfirlitinu hér að neðan eru aðeins birtar kannanir sem gerðar voru eftir að forystymenn ríkisstjórnarinnar tilkynntu um að þjóðaratkvæðagreiðsla um viðræður færi fram 2026. Einungis er tekið tillit til þeirra sem afstöðu tóku til svarmöguleikanna. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! class="unsortable" style="width:40px;" |Já ! class="unsortable" style="width:40px;" |Nei ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:#6187ac;"| ! style="background:#a1a167;"| |- |[https://www.visir.is/g/20262927585d/hnif-jafnt-i-sidustu-konnuninni Maskína] |28. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|50,4 |49,6 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 0,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-27-nyr-thjodarpuls-adeins-fleiri-segja-nei-485068 Gallup] |24.–27. ágúst 2026 |48,4 |style="background:#eee8aa|51,6 | style="background:#a1a167;color:#FFFFFF;"| 3,2 |- |[https://www.visir.is/g/20262925809d/ny-konnun-dregur-saman-milli-fylkinga Maskína] |21.–25. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,3 |48,7 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-14-nyr-thjodarpuls-ekki-marktaekur-munur-a-fylkingum-483977 Gallup] |1.–13. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,5 |48,5 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 3,0 |- |[https://www.visir.is/g/20262920711d/forskot-ja-hlidarinnar-maelist-minna Maskína] |7.–11. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52,2 |47,8 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/06/hnifjafnar_fylkingar_jas_og_neis Gallup] |15.–30. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"| 50 |style="background:#eee8aa;"| 50 | jafnt |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/07/30/ny-konnun-meirihluti-aetlar-enn-ad-segja-ja Maskína] |22.–29. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53 |47 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-26-orlitid-fleiri-aetla-ad-segja-ja-en-nei-i-agust-479546 Gallup] |12.–24. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52 |48 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/06/13/ny-konnun-meirihluti-aetlar-ad-segja-ja Maskína] |2.–11. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53,1 |46,9 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6,2 |} == Niðurstöður == {| class="wikitable" style="text-align:right; width:800px" |- ! Kjördæmi !! já !! % !! nei !! % !! auð !! ógild !! samtals !! kjörskrá og<br>kjörsókn (%) |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík norður]] | - || - || - || -|| - || - || - || 48.334 |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi suður|Reykjavík suður]] | - || - || - || - || - || - || - || 47.357 |- ! [[Suðvesturkjördæmi]] | - || - || - || - || - || - || - || 80.910 |- ! [[Norðvesturkjördæmi]] | - || - || - || - || - || - || - || 22.687 |- ! [[Norðausturkjördæmi]] | - || - || - || - || - || - || - || 31.250 |- ! [[Suðurkjördæmi]] | - || - || - || - || - || - || - || 42.152 |- ! Samtals | - || - || - || - || - || - || - || 272.690 |} ''Heimild: [https://www.skra.is/gogn/talnaefni/kosningar/talnaefni-vegna-thjodaratkvaedagreidslu-2026/ Þjóðskrá (fjöldi á kjörskrá)]'' ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Kosningar á Íslandi}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] l57q8rd53cj1htpko5si8oh1lg0jb90 1976918 1976903 2026-08-30T06:31:32Z Bjarki S 9 /* Niðurstöður */ 1976918 wikitext text/x-wiki {{Þjóðaratkvæðagreiðsla |name= |question=Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið? |date={{start date|2026|08|29|df=yes}} |country=Ísland |yes= |no= |invalid= |electorate=272690 |outcome= }} [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] fer fram á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fer á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Forsaga== Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þann 28. maí 2026 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-28-thjodin-greidir-atkvaedi-um-esb-vidraedur-29-agust-476595|title=Þjóðin greiðir atkvæði um ESB-viðræður 29. ágúst|author=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|publisher=RÚV|date=2026-05-28|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Spurningin== Í upphaflegri tillögu utanríkisráðherra var spurningin og svarmöguleikarnir eftirfarandi: :''Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?'' :*''Já, halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' :*''Nei, ekki halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' Fram komu athugasemdir við orðalag spurningarinnar, meðal annars frá [[Landskjörstjórn]], þar sem talið var að í henni fælist ályktun um að aðildarumsókn Íslands væri í fullu gildi og hægt að halda áfram með aðildarferlið þar sem frá var horfið, en það væri umdeild staðhæfing. Þá voru gerðar athugasemdir við svarmöguleika þar sem kosningalög gera ráð fyrir að svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslu séu almennt aðeins „já“, eða „nei“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/157/s/1183.html|titill=Nefndarálit með breytingartillögu um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.|útgefandi=Meiri hluti utanríkismálanefndar|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> Orðalagi spurningar og svarmöguleika var því breytt og verður eftirfarandi: :'''Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?''' ::'''❏ Já.''' ::'''❏ Nei.''' ==Framkvæmd== Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú fyrsta sem fram fer á Íslandi eftir að öll lagaákvæði um framkvæmd slíkra atkvæðagreiðsla var felld undir ný kosningalög árið 2022 en þau fjalla um framkvæmd allra kosninga og þjóðaratkvæðagreiðslna á Íslandi. Helsta breytingin fólst í því að [[Landskjörstjórn]] fékk stærra hlutverk og henni ber til dæmis að standa fyrir kynningu til almennings á því álitamáli sem þjóðaratkvæðagreiðslan snýst um. Landskjörstjórn gaf því út bækling sem dreift var á öll heimili og opnaði sérstakt vefsvæði til að svara helstu spurningum almennings um málið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262907651d/-mikid-hitaefni-en-thessi-texti-a-ad-vera-hlut-laus-|titill=„Mikið hitaefni en þessi texti á að vera hlut­laus“|útgefandi=Vísir|mánuður=9. júlí|ár=2026}}</ref> [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] (ÖSE) sendi fulltrúa til landsins í júlí og gaf út skýrslu um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar í ágúst. Í henni kom fram að stofnunin bæri traust til íslenskra stjórnvalda um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslunnar en alvarlegustu athugasemdir stofnunarinnar sneru að fjármögnun kosningabaráttunnar sem var að mestu leyti á vegum frjálsra félagasamtaka sem ekki lúta sömu reglum og stjórnmálaflokkar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-12-taka-athugasemdir-ose-alvarlega-en-svona-eru-leikreglurnar-nuna-483799|titill=Taka athugasemdir ÖSE alvarlega en „svona eru leikreglurnar núna“|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=12. ágúst|ár=2026}}</ref> Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hófst 27. júlí hjá [[Sýslumenn á Íslandi|sýslumönnum]] og ræðismönnum og sendiráðum Íslands erlendis. 17. ágúst höfðu um 16 þúsund greitt atkvæði sitt en það þótti mikil þátttaka á þeim tímapunkti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262922136d/um-sex-tan-thusund-greitt-at-kvaedi-utan-kjor-fundar|titill=Um sex­tán þúsund greitt at­kvæði utan kjör­fundar|útgefandi=Vísir|mánuður=17. ágúst|ár=2026}}</ref> Um 35 þúsund höfðu greitt atkvæði utan kjörfundar 24. ágúst.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-24-35-thusund-hafa-greitt-atkvaedi-buid-ad-lengja-opnunartima-hja-syslumanni-484762|titill=35 þúsund hafa greitt atkvæði – búið að lengja opnunartíma hjá sýslumanni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=24. ágúst|ár=2026}}</ref> ==Kosningabaráttan== ===Afstaða stjórnmálaflokka=== {| class="wikitable" ! colspan=4 | Stjórnarmeirihluti |- | style="background:{{Flokkslitur|Samfylkingin}};"| | [[Samfylkingin]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og vill stefna að fullri aðild og upptöku evru.<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/malefnin/island-i-samfelagi-tjodanna?issue=samfylkingin-er-evropusinnadur-flokkur|titill=Ísland í samfélagi þjóðanna|útgefandi=Samfylkingin|mánuðurskoðað=12. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Viðreisn}};"| | [[Viðreisn]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og að Ísland gerist fullgildur aðili að sambandinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://vidreisn.is/grunnstefna-og-landsthingsalyktanir/utanrikismal/|titill=Utanríkismál|útgefandi=Viðreisn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| | [[Flokkur fólksins]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Flokkurinn er og hefur verið andvígur aðild að ESB. Flokksmenn hafa lagt áherslu á að spurningin snúi að aðildarviðræðum en ekki aðild og ráðherrar flokksins hafa sagt að þeir muni vinna með þá niðurstöðu sem þjóðin kemst að.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/157/rad20260521T185813.html|titill=Þingræða Kolbrúnar Baldursdóttur|útgefandi=Alþingi|mánuður=21. maí|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-15-flokkur-folksins-reidubuinn-ad-setjast-vid-samningabordid-ef-thjodin-segir-ja-478299|titill=Flokkur fólksins reiðubúinn að setjast við samningaborðið ef þjóðin segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. júní|ár=2026}}</ref> Inga Sæland formaður flokksins hefur neitað að gefa upp hvernig hún sjálf muni greiða atkvæði en einstaka þingmenn flokksins hafa þó tjáð andstöðu við aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/16/kemur_akkurat_engum_vid_hvernig_inga_kys/|titill=Kemur akkúrat engum við hvernig Inga kýs|útgefandi=mbl.is|mánuður=16. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/28/eg_mun_segja_nei_29_agust/|titill=Ég mun segja nei 29. ágúst|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Stjórnarandstaða |- | style="background:{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar Evrópusambandsaðild og leggur áherslu á eflingu EES-samstarfsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://xd.is/kosningaaherslur/|titill=Kosningaáherslur|útgefandi=Sjálfstæðisflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| | [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar alfarið inngöngu Íslands í Evrópusambandið og hefur raunar efasemdir um EES-samstarfið.<ref>{{Vefheimild|url=https://midflokkurinn.is/stefna/utanrikis-og-varnarmal|titill=Utanríkis- og varnarmál|útgefandi=Miðflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Framsókn}};"| | [[Framsóknarflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn er andvígur aðild Íslands að ESB. Þingflokkurinn sat hjá við afgreiðslu þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna og sagðist treysta þjóðinni til þess að segja nei við aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/blog/yfirlysing-thingflokks-framsoknar-vegna-esb|titill=Yfirlýsing þingflokks Framsóknar vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Utan þings |- | style="background:{{Flokkslitur|Píratar}};"| | [[Píratar]] | style="background:#FFFFAA;"|Hlutlaus | Styðja að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram, en hvetja ekki til einnar niðurstöðu umfram aðra.<ref>{{Vefheimild|url=https://piratar.is/umraeda/lyktun-stjrnar-prata-um-esb|titill=Ályktun stjórnar Pírata um ESB|útgefandi=Píratar|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| | [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn telur ESB byggt á kapítalískri efnahagsstefnu og hafnar aðild Íslands. Flokkurinn hvetur til þess að landsmenn kjósi gegn aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/nidurstodur-adalfundar-sosialistaflokks-islands-2026|titill=Niðurstöður aðalfundar Sósíalistaflokks Íslands 2026|útgefandi=Sósíalistaflokkur Íslands|mánuður=9. júní|ár=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|VG}};"| | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Stefna flokksins er að hagsmunum Íslands sé best borgið utan ESB en telja þó að virða beri vilja þjóðarinnar ef hún kýs með aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://vg.is/greinar/alyktanir-landsfundar-2026/|titill=Ályktanir landsfundar 2026|útgefandi=Vinstrihreyfingin - grænt framboð|mánuður=10. mars|ár=2026}}</ref> Þrátt fyrir stjórnmálaályktanir flokksins styðja þó bæði formaður og varaformaður hans aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-13-varaformadur-vinstri-graenna-segir-ja-483849|titill=Varaformaður Vinstri grænna segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=13. ágúst|ár=2026}}</ref> |} Af sitjandi þingmönnum ætluðu 29 að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni en 30 nei en fjórir vildu ekki gefa upp hvernig þeir ætluðu að kjósa. Allir þingmenn Samfylkingar og Viðreisnar ætluðu að kjósa já og allir þingmenn Sjálfstæðisflokks og Miðflokks ætluðu að kjósa nei. Allir þingmenn Framsóknarflokks ætluðu að kjósa nei nema [[Halla Hrund Logadóttir]] sem vildi ekki gefa upp afstöðu sína. Af þingmönnum Flokks fólksins sögðust tveir ætla að greiða atkvæði með já, fjórir með nei og þrír gáfu ekki upp afstöðu. [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] var utan þingflokka þegar þjóðaratkvæðagreiðslan fór fram og hann ætlaði að kjósa já.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/28/svona_falla_atkvaedi_thingmanna_fleiri_segja_nei_en/|titill=Svona falla atkvæði þingmanna: Fleiri segja nei en já|útgefandi=Mbl.is|mánuður=28. ágúst|ár=2026}}</ref> ===Félagasamtök=== Hin eiginlega kosningabarátta var að miklu leyti háð af félagasamtökum fremur en stjórnmálaflokkum. Áður en boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar voru til samtök á borð við Evrópuhreyfinguna sem er fylgjandi aðild Íslands að Evrópusambandinu og [[Heimssýn]] sem er andvíg slíkri aðild en þessi samtöku fengu 10 milljónir hvor í styrk frá utanríkisráðuneytinu í desember 2025 til þess að efla lýðræðislega umræðu um Evrópumál.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-09-evropuhreyfingin-og-heimssyn-fa-hvort-um-sig-10-milljonir-fra-stjornvoldum-461121|titill=Evrópuhreyfingin og Heimssýn fá hvort um sig 10 milljónir frá stjórnvöldum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=9. desember|ár=2025}}</ref> Eftir að boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar komu einnig fram samtök sem stofnuð voru sérstaklega til þess að reka kosningabaráttu fyrir aðra hvora niðurstöðuna. Samtökin SJÁ voru stofnuð 18. júní á stofnfundi á [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] en að þeim stendur hópur sem hvetur til þess að almenningur kjósi með því að hefja á ný aðildarviðræður. Þau hafa notað slagorðið „Já til að sjá“ og leggja áherslu á að þau starfi ekki endilega að því að Ísland gangi í Evrópusambandið heldur eingöngu að því að aðildarviðræður verði kláraðar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262899152d/vilja-segja-ja-til-ad-sja-|titill=Vilja segja „já til að sjá“|útgefandi=Vísir|mánuður=18. júní|ár=2026}}</ref> Samtökin Áfram Ísland voru stofnuð 6. júlí á stofnfundi í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll en þau voru stofnuð til að berjast fyrir nei í atkvæðagreiðslunni. Á meðal ræðumanna á stofnfundi var Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262904329d/-skraningum-rignir-inn-|titill=Skráningum rignir inn|útgefandi=Vísir|mánuður=1. júlí|ár=2026}}</ref> === Stuðningur frá aðilum === {| class="wikitable" |+ !''Já til að sjá'' |- | * Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra Íslands * Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra Íslands * Hjálmar Vilhjálmsson, framkvæmdastjóri SJÁ-samtakanna * Lárus Welding, fjármálastjóri Stoða * Inga Sæland, menntamálaráðherra Íslands * Pálmi Gestsson, leikari * Bubbi Morthens, tónlistarmaður * Baltasar Kormákur, leikstjóri * Erna Mist Yamagata, myndlistarkona * Guðni Bergsson, fyrrum formaður KSÍ * Jón Ásgeir Jóhannesson, kaupsýslumaður * Sigmar Vilhjálmsson, athafnamaður og fjölmiðlamaður * Kristján Jóhannesson, óperusöngvari * Már Guðmundsson, fyrrum Seðlabankastjóri * Sverrir Þór Sverrisson, leikari og grínisti * Rósa Björk Brynjólfsdóttir, formaður Vinstri grænna * Unnur Ösp Stefánsdóttir, leikkona * Sólveig Arnarsdóttir, leikkona * Ilmur Kristjánsdóttir, leikkona * Magnús Tumi Guðmundsson, jarðfræðingur * Guðrún Pétursdóttir, lífeðlisfræðingur * Gylfi Arnbjörnsson, fyrrum forseti ASÍ * Sigursteinn Másson, fjölmiðlamaður * Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, fyrrum matvælaráðherra * Jón Gnarr, þingmaður Viðreisnar * Sóley Tómasdóttir, fyrrum borgarfulltrúi * Tómas Ellert Tómasson, fyrrum bæjarfulltrúi Miðflokksins í Árborg * Ragnheiður Ríkharðsdóttir, fyrrum formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins * Pétur Marteinsson, oddviti Samfylkingarinnar í Reykjavík * Andrés Magnússon, blaðamaður |} {| class="wikitable" !''Áfram Ísland'' |- | * Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrum forseti Íslands * Halldór Benjamín Þorbergsson, fyrrum framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins * Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar * Katrín Jakobsdóttir, fyrrum forsætisráðherra Íslands * Annie Mist Þórisdóttir, heimsmeistari í Crossfit * Erpur Eyvindarson, tónlistarmaður og rappari * Hjörvar Hafliðason, íþróttafréttamaður og hlaðvarpsstjórnandi * Jógvan Hansen, tónlistarmaður * Skúli Mogensen, fyrrum forstjóri Wow Air * Guðmundur Emil Jóhannsson, einkaþjálfari * Kristín Gunnarsdóttir, hlaðvarpsstjórnandi * Yrsa Sigurðardóttir, rithöfundur * Svandís Svavarsdóttir, fyrrum formaður Vinstri grænna * Maggi Mix, skemmtikraftur * Guðfinnur Sölvi Karlsson, veitingamaður |} == Skoðanakannanir == Afstaða almennings til aðildarviðræðna og mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu hefur verið mæld í skoðanakönnunum um árabil. Þegar spurt hefur verið beint um aðild að Evrópusambandinu hefur meirihluti aðspurðra yfirleitt verið á móti en þegar spurt hefur verið um að taka upp aðildarviðræður eða halda þeim áfram hefur meirihlutinn yfirleitt verið fylgjandi því. Í yfirlitinu hér að neðan eru aðeins birtar kannanir sem gerðar voru eftir að forystymenn ríkisstjórnarinnar tilkynntu um að þjóðaratkvæðagreiðsla um viðræður færi fram 2026. Einungis er tekið tillit til þeirra sem afstöðu tóku til svarmöguleikanna. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! class="unsortable" style="width:40px;" |Já ! class="unsortable" style="width:40px;" |Nei ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:#6187ac;"| ! style="background:#a1a167;"| |- |[https://www.visir.is/g/20262927585d/hnif-jafnt-i-sidustu-konnuninni Maskína] |28. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|50,4 |49,6 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 0,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-27-nyr-thjodarpuls-adeins-fleiri-segja-nei-485068 Gallup] |24.–27. ágúst 2026 |48,4 |style="background:#eee8aa|51,6 | style="background:#a1a167;color:#FFFFFF;"| 3,2 |- |[https://www.visir.is/g/20262925809d/ny-konnun-dregur-saman-milli-fylkinga Maskína] |21.–25. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,3 |48,7 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-14-nyr-thjodarpuls-ekki-marktaekur-munur-a-fylkingum-483977 Gallup] |1.–13. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,5 |48,5 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 3,0 |- |[https://www.visir.is/g/20262920711d/forskot-ja-hlidarinnar-maelist-minna Maskína] |7.–11. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52,2 |47,8 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/06/hnifjafnar_fylkingar_jas_og_neis Gallup] |15.–30. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"| 50 |style="background:#eee8aa;"| 50 | jafnt |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/07/30/ny-konnun-meirihluti-aetlar-enn-ad-segja-ja Maskína] |22.–29. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53 |47 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-26-orlitid-fleiri-aetla-ad-segja-ja-en-nei-i-agust-479546 Gallup] |12.–24. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52 |48 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/06/13/ny-konnun-meirihluti-aetlar-ad-segja-ja Maskína] |2.–11. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53,1 |46,9 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6,2 |} == Niðurstöður == {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! Kjördæmi !! já !! % !! nei !! % !! auð !! ógild !! samtals !! kjörskrá og<br>''kjörsókn'' (%) |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík norður]] | 22.266 || 57,5 || 16.448 || 42,5 || 165 || 124 || 39.003 || 48.334 (''80,7'') |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi suður|Reykjavík suður]] | 20.738 || 54,5 || 17.317 || 55,5 || 176 || 129 || 38.360 || 47.357 (''81,0'') |- ! [[Suðvesturkjördæmi]] | || - || - || - || - || - || - || 80.910 |- ! [[Norðvesturkjördæmi]] | 11.953 || 62,9 || 7.060 || 37,1 || 74 || 68 || 19.155 || 22.687 (''84,4'') |- ! [[Norðausturkjördæmi]] | - || - || - || - || - || - || - || 31.250 |- ! [[Suðurkjördæmi]] | 20.597 || 60,5 || 13.473 || 39,5 || 129 || 106 || 34.305 || 42.152 (''81,4'') |- ! Samtals | - || - || - || - || - || - || - || 272.690 |} ''Heimild: [https://www.skra.is/gogn/talnaefni/kosningar/talnaefni-vegna-thjodaratkvaedagreidslu-2026/ Þjóðskrá (fjöldi á kjörskrá)]'' ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Kosningar á Íslandi}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] 9cqxi2b1p77b7cbvtmz0ywn4bvk1n0q 1976919 1976918 2026-08-30T07:10:44Z Bjarki S 9 /* Niðurstöður */ 1976919 wikitext text/x-wiki {{Þjóðaratkvæðagreiðsla |name= |question=Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið? |date={{start date|2026|08|29|df=yes}} |country=Ísland |yes= |no= |invalid= |electorate=272690 |outcome= }} [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] fer fram á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fer á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Forsaga== Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þann 28. maí 2026 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-28-thjodin-greidir-atkvaedi-um-esb-vidraedur-29-agust-476595|title=Þjóðin greiðir atkvæði um ESB-viðræður 29. ágúst|author=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|publisher=RÚV|date=2026-05-28|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Spurningin== Í upphaflegri tillögu utanríkisráðherra var spurningin og svarmöguleikarnir eftirfarandi: :''Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?'' :*''Já, halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' :*''Nei, ekki halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' Fram komu athugasemdir við orðalag spurningarinnar, meðal annars frá [[Landskjörstjórn]], þar sem talið var að í henni fælist ályktun um að aðildarumsókn Íslands væri í fullu gildi og hægt að halda áfram með aðildarferlið þar sem frá var horfið, en það væri umdeild staðhæfing. Þá voru gerðar athugasemdir við svarmöguleika þar sem kosningalög gera ráð fyrir að svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslu séu almennt aðeins „já“, eða „nei“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/157/s/1183.html|titill=Nefndarálit með breytingartillögu um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.|útgefandi=Meiri hluti utanríkismálanefndar|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> Orðalagi spurningar og svarmöguleika var því breytt og verður eftirfarandi: :'''Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?''' ::'''❏ Já.''' ::'''❏ Nei.''' ==Framkvæmd== Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú fyrsta sem fram fer á Íslandi eftir að öll lagaákvæði um framkvæmd slíkra atkvæðagreiðsla var felld undir ný kosningalög árið 2022 en þau fjalla um framkvæmd allra kosninga og þjóðaratkvæðagreiðslna á Íslandi. Helsta breytingin fólst í því að [[Landskjörstjórn]] fékk stærra hlutverk og henni ber til dæmis að standa fyrir kynningu til almennings á því álitamáli sem þjóðaratkvæðagreiðslan snýst um. Landskjörstjórn gaf því út bækling sem dreift var á öll heimili og opnaði sérstakt vefsvæði til að svara helstu spurningum almennings um málið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262907651d/-mikid-hitaefni-en-thessi-texti-a-ad-vera-hlut-laus-|titill=„Mikið hitaefni en þessi texti á að vera hlut­laus“|útgefandi=Vísir|mánuður=9. júlí|ár=2026}}</ref> [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] (ÖSE) sendi fulltrúa til landsins í júlí og gaf út skýrslu um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar í ágúst. Í henni kom fram að stofnunin bæri traust til íslenskra stjórnvalda um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslunnar en alvarlegustu athugasemdir stofnunarinnar sneru að fjármögnun kosningabaráttunnar sem var að mestu leyti á vegum frjálsra félagasamtaka sem ekki lúta sömu reglum og stjórnmálaflokkar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-12-taka-athugasemdir-ose-alvarlega-en-svona-eru-leikreglurnar-nuna-483799|titill=Taka athugasemdir ÖSE alvarlega en „svona eru leikreglurnar núna“|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=12. ágúst|ár=2026}}</ref> Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hófst 27. júlí hjá [[Sýslumenn á Íslandi|sýslumönnum]] og ræðismönnum og sendiráðum Íslands erlendis. 17. ágúst höfðu um 16 þúsund greitt atkvæði sitt en það þótti mikil þátttaka á þeim tímapunkti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262922136d/um-sex-tan-thusund-greitt-at-kvaedi-utan-kjor-fundar|titill=Um sex­tán þúsund greitt at­kvæði utan kjör­fundar|útgefandi=Vísir|mánuður=17. ágúst|ár=2026}}</ref> Um 35 þúsund höfðu greitt atkvæði utan kjörfundar 24. ágúst.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-24-35-thusund-hafa-greitt-atkvaedi-buid-ad-lengja-opnunartima-hja-syslumanni-484762|titill=35 þúsund hafa greitt atkvæði – búið að lengja opnunartíma hjá sýslumanni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=24. ágúst|ár=2026}}</ref> ==Kosningabaráttan== ===Afstaða stjórnmálaflokka=== {| class="wikitable" ! colspan=4 | Stjórnarmeirihluti |- | style="background:{{Flokkslitur|Samfylkingin}};"| | [[Samfylkingin]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og vill stefna að fullri aðild og upptöku evru.<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/malefnin/island-i-samfelagi-tjodanna?issue=samfylkingin-er-evropusinnadur-flokkur|titill=Ísland í samfélagi þjóðanna|útgefandi=Samfylkingin|mánuðurskoðað=12. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Viðreisn}};"| | [[Viðreisn]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og að Ísland gerist fullgildur aðili að sambandinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://vidreisn.is/grunnstefna-og-landsthingsalyktanir/utanrikismal/|titill=Utanríkismál|útgefandi=Viðreisn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| | [[Flokkur fólksins]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Flokkurinn er og hefur verið andvígur aðild að ESB. Flokksmenn hafa lagt áherslu á að spurningin snúi að aðildarviðræðum en ekki aðild og ráðherrar flokksins hafa sagt að þeir muni vinna með þá niðurstöðu sem þjóðin kemst að.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/157/rad20260521T185813.html|titill=Þingræða Kolbrúnar Baldursdóttur|útgefandi=Alþingi|mánuður=21. maí|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-15-flokkur-folksins-reidubuinn-ad-setjast-vid-samningabordid-ef-thjodin-segir-ja-478299|titill=Flokkur fólksins reiðubúinn að setjast við samningaborðið ef þjóðin segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. júní|ár=2026}}</ref> Inga Sæland formaður flokksins hefur neitað að gefa upp hvernig hún sjálf muni greiða atkvæði en einstaka þingmenn flokksins hafa þó tjáð andstöðu við aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/16/kemur_akkurat_engum_vid_hvernig_inga_kys/|titill=Kemur akkúrat engum við hvernig Inga kýs|útgefandi=mbl.is|mánuður=16. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/28/eg_mun_segja_nei_29_agust/|titill=Ég mun segja nei 29. ágúst|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Stjórnarandstaða |- | style="background:{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar Evrópusambandsaðild og leggur áherslu á eflingu EES-samstarfsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://xd.is/kosningaaherslur/|titill=Kosningaáherslur|útgefandi=Sjálfstæðisflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| | [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar alfarið inngöngu Íslands í Evrópusambandið og hefur raunar efasemdir um EES-samstarfið.<ref>{{Vefheimild|url=https://midflokkurinn.is/stefna/utanrikis-og-varnarmal|titill=Utanríkis- og varnarmál|útgefandi=Miðflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Framsókn}};"| | [[Framsóknarflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn er andvígur aðild Íslands að ESB. Þingflokkurinn sat hjá við afgreiðslu þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna og sagðist treysta þjóðinni til þess að segja nei við aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/blog/yfirlysing-thingflokks-framsoknar-vegna-esb|titill=Yfirlýsing þingflokks Framsóknar vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Utan þings |- | style="background:{{Flokkslitur|Píratar}};"| | [[Píratar]] | style="background:#FFFFAA;"|Hlutlaus | Styðja að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram, en hvetja ekki til einnar niðurstöðu umfram aðra.<ref>{{Vefheimild|url=https://piratar.is/umraeda/lyktun-stjrnar-prata-um-esb|titill=Ályktun stjórnar Pírata um ESB|útgefandi=Píratar|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| | [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn telur ESB byggt á kapítalískri efnahagsstefnu og hafnar aðild Íslands. Flokkurinn hvetur til þess að landsmenn kjósi gegn aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/nidurstodur-adalfundar-sosialistaflokks-islands-2026|titill=Niðurstöður aðalfundar Sósíalistaflokks Íslands 2026|útgefandi=Sósíalistaflokkur Íslands|mánuður=9. júní|ár=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|VG}};"| | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Stefna flokksins er að hagsmunum Íslands sé best borgið utan ESB en telja þó að virða beri vilja þjóðarinnar ef hún kýs með aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://vg.is/greinar/alyktanir-landsfundar-2026/|titill=Ályktanir landsfundar 2026|útgefandi=Vinstrihreyfingin - grænt framboð|mánuður=10. mars|ár=2026}}</ref> Þrátt fyrir stjórnmálaályktanir flokksins styðja þó bæði formaður og varaformaður hans aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-13-varaformadur-vinstri-graenna-segir-ja-483849|titill=Varaformaður Vinstri grænna segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=13. ágúst|ár=2026}}</ref> |} Af sitjandi þingmönnum ætluðu 29 að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni en 30 nei en fjórir vildu ekki gefa upp hvernig þeir ætluðu að kjósa. Allir þingmenn Samfylkingar og Viðreisnar ætluðu að kjósa já og allir þingmenn Sjálfstæðisflokks og Miðflokks ætluðu að kjósa nei. Allir þingmenn Framsóknarflokks ætluðu að kjósa nei nema [[Halla Hrund Logadóttir]] sem vildi ekki gefa upp afstöðu sína. Af þingmönnum Flokks fólksins sögðust tveir ætla að greiða atkvæði með já, fjórir með nei og þrír gáfu ekki upp afstöðu. [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] var utan þingflokka þegar þjóðaratkvæðagreiðslan fór fram og hann ætlaði að kjósa já.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/28/svona_falla_atkvaedi_thingmanna_fleiri_segja_nei_en/|titill=Svona falla atkvæði þingmanna: Fleiri segja nei en já|útgefandi=Mbl.is|mánuður=28. ágúst|ár=2026}}</ref> ===Félagasamtök=== Hin eiginlega kosningabarátta var að miklu leyti háð af félagasamtökum fremur en stjórnmálaflokkum. Áður en boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar voru til samtök á borð við Evrópuhreyfinguna sem er fylgjandi aðild Íslands að Evrópusambandinu og [[Heimssýn]] sem er andvíg slíkri aðild en þessi samtöku fengu 10 milljónir hvor í styrk frá utanríkisráðuneytinu í desember 2025 til þess að efla lýðræðislega umræðu um Evrópumál.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-09-evropuhreyfingin-og-heimssyn-fa-hvort-um-sig-10-milljonir-fra-stjornvoldum-461121|titill=Evrópuhreyfingin og Heimssýn fá hvort um sig 10 milljónir frá stjórnvöldum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=9. desember|ár=2025}}</ref> Eftir að boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar komu einnig fram samtök sem stofnuð voru sérstaklega til þess að reka kosningabaráttu fyrir aðra hvora niðurstöðuna. Samtökin SJÁ voru stofnuð 18. júní á stofnfundi á [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] en að þeim stendur hópur sem hvetur til þess að almenningur kjósi með því að hefja á ný aðildarviðræður. Þau hafa notað slagorðið „Já til að sjá“ og leggja áherslu á að þau starfi ekki endilega að því að Ísland gangi í Evrópusambandið heldur eingöngu að því að aðildarviðræður verði kláraðar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262899152d/vilja-segja-ja-til-ad-sja-|titill=Vilja segja „já til að sjá“|útgefandi=Vísir|mánuður=18. júní|ár=2026}}</ref> Samtökin Áfram Ísland voru stofnuð 6. júlí á stofnfundi í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll en þau voru stofnuð til að berjast fyrir nei í atkvæðagreiðslunni. Á meðal ræðumanna á stofnfundi var Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262904329d/-skraningum-rignir-inn-|titill=Skráningum rignir inn|útgefandi=Vísir|mánuður=1. júlí|ár=2026}}</ref> === Stuðningur frá aðilum === {| class="wikitable" |+ !''Já til að sjá'' |- | * Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra Íslands * Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra Íslands * Hjálmar Vilhjálmsson, framkvæmdastjóri SJÁ-samtakanna * Lárus Welding, fjármálastjóri Stoða * Inga Sæland, menntamálaráðherra Íslands * Pálmi Gestsson, leikari * Bubbi Morthens, tónlistarmaður * Baltasar Kormákur, leikstjóri * Erna Mist Yamagata, myndlistarkona * Guðni Bergsson, fyrrum formaður KSÍ * Jón Ásgeir Jóhannesson, kaupsýslumaður * Sigmar Vilhjálmsson, athafnamaður og fjölmiðlamaður * Kristján Jóhannesson, óperusöngvari * Már Guðmundsson, fyrrum Seðlabankastjóri * Sverrir Þór Sverrisson, leikari og grínisti * Rósa Björk Brynjólfsdóttir, formaður Vinstri grænna * Unnur Ösp Stefánsdóttir, leikkona * Sólveig Arnarsdóttir, leikkona * Ilmur Kristjánsdóttir, leikkona * Magnús Tumi Guðmundsson, jarðfræðingur * Guðrún Pétursdóttir, lífeðlisfræðingur * Gylfi Arnbjörnsson, fyrrum forseti ASÍ * Sigursteinn Másson, fjölmiðlamaður * Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, fyrrum matvælaráðherra * Jón Gnarr, þingmaður Viðreisnar * Sóley Tómasdóttir, fyrrum borgarfulltrúi * Tómas Ellert Tómasson, fyrrum bæjarfulltrúi Miðflokksins í Árborg * Ragnheiður Ríkharðsdóttir, fyrrum formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins * Pétur Marteinsson, oddviti Samfylkingarinnar í Reykjavík * Andrés Magnússon, blaðamaður |} {| class="wikitable" !''Áfram Ísland'' |- | * Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrum forseti Íslands * Halldór Benjamín Þorbergsson, fyrrum framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins * Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar * Katrín Jakobsdóttir, fyrrum forsætisráðherra Íslands * Annie Mist Þórisdóttir, heimsmeistari í Crossfit * Erpur Eyvindarson, tónlistarmaður og rappari * Hjörvar Hafliðason, íþróttafréttamaður og hlaðvarpsstjórnandi * Jógvan Hansen, tónlistarmaður * Skúli Mogensen, fyrrum forstjóri Wow Air * Guðmundur Emil Jóhannsson, einkaþjálfari * Kristín Gunnarsdóttir, hlaðvarpsstjórnandi * Yrsa Sigurðardóttir, rithöfundur * Svandís Svavarsdóttir, fyrrum formaður Vinstri grænna * Maggi Mix, skemmtikraftur * Guðfinnur Sölvi Karlsson, veitingamaður |} == Skoðanakannanir == Afstaða almennings til aðildarviðræðna og mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu hefur verið mæld í skoðanakönnunum um árabil. Þegar spurt hefur verið beint um aðild að Evrópusambandinu hefur meirihluti aðspurðra yfirleitt verið á móti en þegar spurt hefur verið um að taka upp aðildarviðræður eða halda þeim áfram hefur meirihlutinn yfirleitt verið fylgjandi því. Í yfirlitinu hér að neðan eru aðeins birtar kannanir sem gerðar voru eftir að forystymenn ríkisstjórnarinnar tilkynntu um að þjóðaratkvæðagreiðsla um viðræður færi fram 2026. Einungis er tekið tillit til þeirra sem afstöðu tóku til svarmöguleikanna. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! class="unsortable" style="width:40px;" |Já ! class="unsortable" style="width:40px;" |Nei ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:#6187ac;"| ! style="background:#a1a167;"| |- |[https://www.visir.is/g/20262927585d/hnif-jafnt-i-sidustu-konnuninni Maskína] |28. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|50,4 |49,6 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 0,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-27-nyr-thjodarpuls-adeins-fleiri-segja-nei-485068 Gallup] |24.–27. ágúst 2026 |48,4 |style="background:#eee8aa|51,6 | style="background:#a1a167;color:#FFFFFF;"| 3,2 |- |[https://www.visir.is/g/20262925809d/ny-konnun-dregur-saman-milli-fylkinga Maskína] |21.–25. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,3 |48,7 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-14-nyr-thjodarpuls-ekki-marktaekur-munur-a-fylkingum-483977 Gallup] |1.–13. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,5 |48,5 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 3,0 |- |[https://www.visir.is/g/20262920711d/forskot-ja-hlidarinnar-maelist-minna Maskína] |7.–11. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52,2 |47,8 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/06/hnifjafnar_fylkingar_jas_og_neis Gallup] |15.–30. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"| 50 |style="background:#eee8aa;"| 50 | jafnt |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/07/30/ny-konnun-meirihluti-aetlar-enn-ad-segja-ja Maskína] |22.–29. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53 |47 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-26-orlitid-fleiri-aetla-ad-segja-ja-en-nei-i-agust-479546 Gallup] |12.–24. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52 |48 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/06/13/ny-konnun-meirihluti-aetlar-ad-segja-ja Maskína] |2.–11. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53,1 |46,9 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6,2 |} == Niðurstöður == {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan=2 | Kjördæmi !! colspan=2 | já !! colspan=2 | nei !!rowspan=2 | auð !!rowspan=2 | ógild !! rowspan=2 | samtals !! rowspan=2 | kjörskrá og<br>''kjörsókn'' (%) |- ! atkv. !! % !! atkv. !! % |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík norður]] | '''22.266''' || '''57,5''' || 16.448 || 42,5 || 165 || 124 || 39.003 || 48.334 (''80,7'') |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi suður|Reykjavík suður]] | '''20.738''' || '''55,5''' || 17.317 || 554,5 || 176 || 129 || 38.360 || 47.357 (''81,0'') |- ! [[Suðvesturkjördæmi]] | || - || - || - || - || - || - || 80.910 |- ! [[Norðvesturkjördæmi]] | 7.060 || 37,1 || '''11.953''' || '''62,9''' || 74 || 68 || 19.155 || 22.687 (''84,4'') |- ! [[Norðausturkjördæmi]] | 10.022 || 38,8 || '''15.822''' || '''61,2''' || 125 || 104 || 26.073 || 31.250 |- ! [[Suðurkjördæmi]] | 13.473 || 39,5 || '''20.597''' || '''60,5''' || 129 || 106 || 34.305 || 42.152 (''81,4'') |- ! Samtals | - || - || - || - || - || - || - || 272.690 |} ''Heimild: [https://www.skra.is/gogn/talnaefni/kosningar/talnaefni-vegna-thjodaratkvaedagreidslu-2026/ Þjóðskrá (fjöldi á kjörskrá)]'' ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Kosningar á Íslandi}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] szhczmvcg3iwy2zue5e2r5wq7u9262i 1976920 1976919 2026-08-30T07:13:15Z Bjarki S 9 /* Niðurstöður */ 1976920 wikitext text/x-wiki {{Þjóðaratkvæðagreiðsla |name= |question=Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið? |date={{start date|2026|08|29|df=yes}} |country=Ísland |yes= |no= |invalid= |electorate=272690 |outcome= }} [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] fer fram á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fer á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Forsaga== Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þann 28. maí 2026 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-28-thjodin-greidir-atkvaedi-um-esb-vidraedur-29-agust-476595|title=Þjóðin greiðir atkvæði um ESB-viðræður 29. ágúst|author=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|publisher=RÚV|date=2026-05-28|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Spurningin== Í upphaflegri tillögu utanríkisráðherra var spurningin og svarmöguleikarnir eftirfarandi: :''Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?'' :*''Já, halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' :*''Nei, ekki halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' Fram komu athugasemdir við orðalag spurningarinnar, meðal annars frá [[Landskjörstjórn]], þar sem talið var að í henni fælist ályktun um að aðildarumsókn Íslands væri í fullu gildi og hægt að halda áfram með aðildarferlið þar sem frá var horfið, en það væri umdeild staðhæfing. Þá voru gerðar athugasemdir við svarmöguleika þar sem kosningalög gera ráð fyrir að svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslu séu almennt aðeins „já“, eða „nei“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/157/s/1183.html|titill=Nefndarálit með breytingartillögu um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.|útgefandi=Meiri hluti utanríkismálanefndar|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> Orðalagi spurningar og svarmöguleika var því breytt og verður eftirfarandi: :'''Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?''' ::'''❏ Já.''' ::'''❏ Nei.''' ==Framkvæmd== Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú fyrsta sem fram fer á Íslandi eftir að öll lagaákvæði um framkvæmd slíkra atkvæðagreiðsla var felld undir ný kosningalög árið 2022 en þau fjalla um framkvæmd allra kosninga og þjóðaratkvæðagreiðslna á Íslandi. Helsta breytingin fólst í því að [[Landskjörstjórn]] fékk stærra hlutverk og henni ber til dæmis að standa fyrir kynningu til almennings á því álitamáli sem þjóðaratkvæðagreiðslan snýst um. Landskjörstjórn gaf því út bækling sem dreift var á öll heimili og opnaði sérstakt vefsvæði til að svara helstu spurningum almennings um málið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262907651d/-mikid-hitaefni-en-thessi-texti-a-ad-vera-hlut-laus-|titill=„Mikið hitaefni en þessi texti á að vera hlut­laus“|útgefandi=Vísir|mánuður=9. júlí|ár=2026}}</ref> [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] (ÖSE) sendi fulltrúa til landsins í júlí og gaf út skýrslu um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar í ágúst. Í henni kom fram að stofnunin bæri traust til íslenskra stjórnvalda um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslunnar en alvarlegustu athugasemdir stofnunarinnar sneru að fjármögnun kosningabaráttunnar sem var að mestu leyti á vegum frjálsra félagasamtaka sem ekki lúta sömu reglum og stjórnmálaflokkar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-12-taka-athugasemdir-ose-alvarlega-en-svona-eru-leikreglurnar-nuna-483799|titill=Taka athugasemdir ÖSE alvarlega en „svona eru leikreglurnar núna“|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=12. ágúst|ár=2026}}</ref> Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hófst 27. júlí hjá [[Sýslumenn á Íslandi|sýslumönnum]] og ræðismönnum og sendiráðum Íslands erlendis. 17. ágúst höfðu um 16 þúsund greitt atkvæði sitt en það þótti mikil þátttaka á þeim tímapunkti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262922136d/um-sex-tan-thusund-greitt-at-kvaedi-utan-kjor-fundar|titill=Um sex­tán þúsund greitt at­kvæði utan kjör­fundar|útgefandi=Vísir|mánuður=17. ágúst|ár=2026}}</ref> Um 35 þúsund höfðu greitt atkvæði utan kjörfundar 24. ágúst.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-24-35-thusund-hafa-greitt-atkvaedi-buid-ad-lengja-opnunartima-hja-syslumanni-484762|titill=35 þúsund hafa greitt atkvæði – búið að lengja opnunartíma hjá sýslumanni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=24. ágúst|ár=2026}}</ref> ==Kosningabaráttan== ===Afstaða stjórnmálaflokka=== {| class="wikitable" ! colspan=4 | Stjórnarmeirihluti |- | style="background:{{Flokkslitur|Samfylkingin}};"| | [[Samfylkingin]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og vill stefna að fullri aðild og upptöku evru.<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/malefnin/island-i-samfelagi-tjodanna?issue=samfylkingin-er-evropusinnadur-flokkur|titill=Ísland í samfélagi þjóðanna|útgefandi=Samfylkingin|mánuðurskoðað=12. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Viðreisn}};"| | [[Viðreisn]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og að Ísland gerist fullgildur aðili að sambandinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://vidreisn.is/grunnstefna-og-landsthingsalyktanir/utanrikismal/|titill=Utanríkismál|útgefandi=Viðreisn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| | [[Flokkur fólksins]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Flokkurinn er og hefur verið andvígur aðild að ESB. Flokksmenn hafa lagt áherslu á að spurningin snúi að aðildarviðræðum en ekki aðild og ráðherrar flokksins hafa sagt að þeir muni vinna með þá niðurstöðu sem þjóðin kemst að.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/157/rad20260521T185813.html|titill=Þingræða Kolbrúnar Baldursdóttur|útgefandi=Alþingi|mánuður=21. maí|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-15-flokkur-folksins-reidubuinn-ad-setjast-vid-samningabordid-ef-thjodin-segir-ja-478299|titill=Flokkur fólksins reiðubúinn að setjast við samningaborðið ef þjóðin segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. júní|ár=2026}}</ref> Inga Sæland formaður flokksins hefur neitað að gefa upp hvernig hún sjálf muni greiða atkvæði en einstaka þingmenn flokksins hafa þó tjáð andstöðu við aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/16/kemur_akkurat_engum_vid_hvernig_inga_kys/|titill=Kemur akkúrat engum við hvernig Inga kýs|útgefandi=mbl.is|mánuður=16. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/28/eg_mun_segja_nei_29_agust/|titill=Ég mun segja nei 29. ágúst|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Stjórnarandstaða |- | style="background:{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar Evrópusambandsaðild og leggur áherslu á eflingu EES-samstarfsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://xd.is/kosningaaherslur/|titill=Kosningaáherslur|útgefandi=Sjálfstæðisflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| | [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar alfarið inngöngu Íslands í Evrópusambandið og hefur raunar efasemdir um EES-samstarfið.<ref>{{Vefheimild|url=https://midflokkurinn.is/stefna/utanrikis-og-varnarmal|titill=Utanríkis- og varnarmál|útgefandi=Miðflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Framsókn}};"| | [[Framsóknarflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn er andvígur aðild Íslands að ESB. Þingflokkurinn sat hjá við afgreiðslu þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna og sagðist treysta þjóðinni til þess að segja nei við aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/blog/yfirlysing-thingflokks-framsoknar-vegna-esb|titill=Yfirlýsing þingflokks Framsóknar vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Utan þings |- | style="background:{{Flokkslitur|Píratar}};"| | [[Píratar]] | style="background:#FFFFAA;"|Hlutlaus | Styðja að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram, en hvetja ekki til einnar niðurstöðu umfram aðra.<ref>{{Vefheimild|url=https://piratar.is/umraeda/lyktun-stjrnar-prata-um-esb|titill=Ályktun stjórnar Pírata um ESB|útgefandi=Píratar|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| | [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn telur ESB byggt á kapítalískri efnahagsstefnu og hafnar aðild Íslands. Flokkurinn hvetur til þess að landsmenn kjósi gegn aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/nidurstodur-adalfundar-sosialistaflokks-islands-2026|titill=Niðurstöður aðalfundar Sósíalistaflokks Íslands 2026|útgefandi=Sósíalistaflokkur Íslands|mánuður=9. júní|ár=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|VG}};"| | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Stefna flokksins er að hagsmunum Íslands sé best borgið utan ESB en telja þó að virða beri vilja þjóðarinnar ef hún kýs með aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://vg.is/greinar/alyktanir-landsfundar-2026/|titill=Ályktanir landsfundar 2026|útgefandi=Vinstrihreyfingin - grænt framboð|mánuður=10. mars|ár=2026}}</ref> Þrátt fyrir stjórnmálaályktanir flokksins styðja þó bæði formaður og varaformaður hans aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-13-varaformadur-vinstri-graenna-segir-ja-483849|titill=Varaformaður Vinstri grænna segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=13. ágúst|ár=2026}}</ref> |} Af sitjandi þingmönnum ætluðu 29 að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni en 30 nei en fjórir vildu ekki gefa upp hvernig þeir ætluðu að kjósa. Allir þingmenn Samfylkingar og Viðreisnar ætluðu að kjósa já og allir þingmenn Sjálfstæðisflokks og Miðflokks ætluðu að kjósa nei. Allir þingmenn Framsóknarflokks ætluðu að kjósa nei nema [[Halla Hrund Logadóttir]] sem vildi ekki gefa upp afstöðu sína. Af þingmönnum Flokks fólksins sögðust tveir ætla að greiða atkvæði með já, fjórir með nei og þrír gáfu ekki upp afstöðu. [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] var utan þingflokka þegar þjóðaratkvæðagreiðslan fór fram og hann ætlaði að kjósa já.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/28/svona_falla_atkvaedi_thingmanna_fleiri_segja_nei_en/|titill=Svona falla atkvæði þingmanna: Fleiri segja nei en já|útgefandi=Mbl.is|mánuður=28. ágúst|ár=2026}}</ref> ===Félagasamtök=== Hin eiginlega kosningabarátta var að miklu leyti háð af félagasamtökum fremur en stjórnmálaflokkum. Áður en boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar voru til samtök á borð við Evrópuhreyfinguna sem er fylgjandi aðild Íslands að Evrópusambandinu og [[Heimssýn]] sem er andvíg slíkri aðild en þessi samtöku fengu 10 milljónir hvor í styrk frá utanríkisráðuneytinu í desember 2025 til þess að efla lýðræðislega umræðu um Evrópumál.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-09-evropuhreyfingin-og-heimssyn-fa-hvort-um-sig-10-milljonir-fra-stjornvoldum-461121|titill=Evrópuhreyfingin og Heimssýn fá hvort um sig 10 milljónir frá stjórnvöldum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=9. desember|ár=2025}}</ref> Eftir að boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar komu einnig fram samtök sem stofnuð voru sérstaklega til þess að reka kosningabaráttu fyrir aðra hvora niðurstöðuna. Samtökin SJÁ voru stofnuð 18. júní á stofnfundi á [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] en að þeim stendur hópur sem hvetur til þess að almenningur kjósi með því að hefja á ný aðildarviðræður. Þau hafa notað slagorðið „Já til að sjá“ og leggja áherslu á að þau starfi ekki endilega að því að Ísland gangi í Evrópusambandið heldur eingöngu að því að aðildarviðræður verði kláraðar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262899152d/vilja-segja-ja-til-ad-sja-|titill=Vilja segja „já til að sjá“|útgefandi=Vísir|mánuður=18. júní|ár=2026}}</ref> Samtökin Áfram Ísland voru stofnuð 6. júlí á stofnfundi í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll en þau voru stofnuð til að berjast fyrir nei í atkvæðagreiðslunni. Á meðal ræðumanna á stofnfundi var Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262904329d/-skraningum-rignir-inn-|titill=Skráningum rignir inn|útgefandi=Vísir|mánuður=1. júlí|ár=2026}}</ref> === Stuðningur frá aðilum === {| class="wikitable" |+ !''Já til að sjá'' |- | * Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra Íslands * Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra Íslands * Hjálmar Vilhjálmsson, framkvæmdastjóri SJÁ-samtakanna * Lárus Welding, fjármálastjóri Stoða * Inga Sæland, menntamálaráðherra Íslands * Pálmi Gestsson, leikari * Bubbi Morthens, tónlistarmaður * Baltasar Kormákur, leikstjóri * Erna Mist Yamagata, myndlistarkona * Guðni Bergsson, fyrrum formaður KSÍ * Jón Ásgeir Jóhannesson, kaupsýslumaður * Sigmar Vilhjálmsson, athafnamaður og fjölmiðlamaður * Kristján Jóhannesson, óperusöngvari * Már Guðmundsson, fyrrum Seðlabankastjóri * Sverrir Þór Sverrisson, leikari og grínisti * Rósa Björk Brynjólfsdóttir, formaður Vinstri grænna * Unnur Ösp Stefánsdóttir, leikkona * Sólveig Arnarsdóttir, leikkona * Ilmur Kristjánsdóttir, leikkona * Magnús Tumi Guðmundsson, jarðfræðingur * Guðrún Pétursdóttir, lífeðlisfræðingur * Gylfi Arnbjörnsson, fyrrum forseti ASÍ * Sigursteinn Másson, fjölmiðlamaður * Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, fyrrum matvælaráðherra * Jón Gnarr, þingmaður Viðreisnar * Sóley Tómasdóttir, fyrrum borgarfulltrúi * Tómas Ellert Tómasson, fyrrum bæjarfulltrúi Miðflokksins í Árborg * Ragnheiður Ríkharðsdóttir, fyrrum formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins * Pétur Marteinsson, oddviti Samfylkingarinnar í Reykjavík * Andrés Magnússon, blaðamaður |} {| class="wikitable" !''Áfram Ísland'' |- | * Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrum forseti Íslands * Halldór Benjamín Þorbergsson, fyrrum framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins * Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar * Katrín Jakobsdóttir, fyrrum forsætisráðherra Íslands * Annie Mist Þórisdóttir, heimsmeistari í Crossfit * Erpur Eyvindarson, tónlistarmaður og rappari * Hjörvar Hafliðason, íþróttafréttamaður og hlaðvarpsstjórnandi * Jógvan Hansen, tónlistarmaður * Skúli Mogensen, fyrrum forstjóri Wow Air * Guðmundur Emil Jóhannsson, einkaþjálfari * Kristín Gunnarsdóttir, hlaðvarpsstjórnandi * Yrsa Sigurðardóttir, rithöfundur * Svandís Svavarsdóttir, fyrrum formaður Vinstri grænna * Maggi Mix, skemmtikraftur * Guðfinnur Sölvi Karlsson, veitingamaður |} == Skoðanakannanir == Afstaða almennings til aðildarviðræðna og mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu hefur verið mæld í skoðanakönnunum um árabil. Þegar spurt hefur verið beint um aðild að Evrópusambandinu hefur meirihluti aðspurðra yfirleitt verið á móti en þegar spurt hefur verið um að taka upp aðildarviðræður eða halda þeim áfram hefur meirihlutinn yfirleitt verið fylgjandi því. Í yfirlitinu hér að neðan eru aðeins birtar kannanir sem gerðar voru eftir að forystymenn ríkisstjórnarinnar tilkynntu um að þjóðaratkvæðagreiðsla um viðræður færi fram 2026. Einungis er tekið tillit til þeirra sem afstöðu tóku til svarmöguleikanna. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! class="unsortable" style="width:40px;" |Já ! class="unsortable" style="width:40px;" |Nei ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:#6187ac;"| ! style="background:#a1a167;"| |- |[https://www.visir.is/g/20262927585d/hnif-jafnt-i-sidustu-konnuninni Maskína] |28. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|50,4 |49,6 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 0,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-27-nyr-thjodarpuls-adeins-fleiri-segja-nei-485068 Gallup] |24.–27. ágúst 2026 |48,4 |style="background:#eee8aa|51,6 | style="background:#a1a167;color:#FFFFFF;"| 3,2 |- |[https://www.visir.is/g/20262925809d/ny-konnun-dregur-saman-milli-fylkinga Maskína] |21.–25. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,3 |48,7 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-14-nyr-thjodarpuls-ekki-marktaekur-munur-a-fylkingum-483977 Gallup] |1.–13. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,5 |48,5 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 3,0 |- |[https://www.visir.is/g/20262920711d/forskot-ja-hlidarinnar-maelist-minna Maskína] |7.–11. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52,2 |47,8 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/06/hnifjafnar_fylkingar_jas_og_neis Gallup] |15.–30. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"| 50 |style="background:#eee8aa;"| 50 | jafnt |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/07/30/ny-konnun-meirihluti-aetlar-enn-ad-segja-ja Maskína] |22.–29. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53 |47 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-26-orlitid-fleiri-aetla-ad-segja-ja-en-nei-i-agust-479546 Gallup] |12.–24. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52 |48 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/06/13/ny-konnun-meirihluti-aetlar-ad-segja-ja Maskína] |2.–11. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53,1 |46,9 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6,2 |} == Niðurstöður == {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan=2 | Kjördæmi !! colspan=2 | já !! colspan=2 | nei !!rowspan=2 | auð !!rowspan=2 | ógild !! rowspan=2 | samtals !! rowspan=2 | kjörskrá !! rowspan=2 | kjörsókn |- ! atkv. !! % !! atkv. !! % |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík norður]] | '''22.266''' || '''57,5''' || 16.448 || 42,5 || 165 || 124 || 39.003 || 48.334 || 80,7% |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi suður|Reykjavík suður]] | '''20.738''' || '''55,5''' || 17.317 || 554,5 || 176 || 129 || 38.360 || 47.357 || 81,0% |- ! [[Suðvesturkjördæmi]] | || - || - || - || - || - || - || 80.910 || |- ! [[Norðvesturkjördæmi]] | 7.060 || 37,1 || '''11.953''' || '''62,9''' || 74 || 68 || 19.155 || 22.687 || 84,4% |- ! [[Norðausturkjördæmi]] | 10.022 || 38,8 || '''15.822''' || '''61,2''' || 125 || 104 || 26.073 || 31.250 || 83,4% |- ! [[Suðurkjördæmi]] | 13.473 || 39,5 || '''20.597''' || '''60,5''' || 129 || 106 || 34.305 || 42.152 || 81,4% |- ! Samtals | - || - || - || - || - || - || - || 272.690 || |} ''Heimild: [https://www.skra.is/gogn/talnaefni/kosningar/talnaefni-vegna-thjodaratkvaedagreidslu-2026/ Þjóðskrá (fjöldi á kjörskrá)]'' ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Kosningar á Íslandi}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] jyhppmkjba71kmzxe01mzp1xehyzlj6 1976921 1976920 2026-08-30T07:27:46Z Bjarki S 9 1976921 wikitext text/x-wiki {{Þjóðaratkvæðagreiðsla |name= |question=Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið? |date={{start date|2026|08|29|df=yes}} |country=Ísland |yes= |no= |invalid= |electorate=272690 |outcome= }} [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] fór fram á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fer á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Forsaga== Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þann 28. maí 2026 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-28-thjodin-greidir-atkvaedi-um-esb-vidraedur-29-agust-476595|title=Þjóðin greiðir atkvæði um ESB-viðræður 29. ágúst|author=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|publisher=RÚV|date=2026-05-28|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Spurningin== Í upphaflegri tillögu utanríkisráðherra var spurningin og svarmöguleikarnir eftirfarandi: :''Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?'' :*''Já, halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' :*''Nei, ekki halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' Fram komu athugasemdir við orðalag spurningarinnar, meðal annars frá [[Landskjörstjórn]], þar sem talið var að í henni fælist ályktun um að aðildarumsókn Íslands væri í fullu gildi og hægt að halda áfram með aðildarferlið þar sem frá var horfið, en það væri umdeild staðhæfing. Þá voru gerðar athugasemdir við svarmöguleika þar sem kosningalög gera ráð fyrir að svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslu séu almennt aðeins „já“, eða „nei“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/157/s/1183.html|titill=Nefndarálit með breytingartillögu um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.|útgefandi=Meiri hluti utanríkismálanefndar|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> Orðalagi spurningar og svarmöguleika var því breytt og verður eftirfarandi: :'''Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?''' ::'''❏ Já.''' ::'''❏ Nei.''' ==Framkvæmd== Þjóðaratkvæðagreiðslan var sú fyrsta sem fram fer á Íslandi eftir að öll lagaákvæði um framkvæmd slíkra atkvæðagreiðsla var felld undir ný kosningalög árið 2022 en þau fjalla um framkvæmd allra kosninga og þjóðaratkvæðagreiðslna á Íslandi. Helsta breytingin fólst í því að [[Landskjörstjórn]] fékk stærra hlutverk og henni bar til dæmis að standa fyrir kynningu til almennings á því álitamáli sem þjóðaratkvæðagreiðslan snerist um. Landskjörstjórn gaf því út bækling sem dreift var á öll heimili og opnaði sérstakt vefsvæði til að svara helstu spurningum almennings um málið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262907651d/-mikid-hitaefni-en-thessi-texti-a-ad-vera-hlut-laus-|titill=„Mikið hitaefni en þessi texti á að vera hlut­laus“|útgefandi=Vísir|mánuður=9. júlí|ár=2026}}</ref> [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] (ÖSE) sendi fulltrúa til landsins í júlí og gaf út skýrslu um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar í ágúst. Í henni kom fram að stofnunin bæri traust til íslenskra stjórnvalda um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslunnar en alvarlegustu athugasemdir stofnunarinnar sneru að fjármögnun kosningabaráttunnar sem var að mestu leyti á vegum frjálsra félagasamtaka sem ekki lúta sömu reglum og stjórnmálaflokkar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-12-taka-athugasemdir-ose-alvarlega-en-svona-eru-leikreglurnar-nuna-483799|titill=Taka athugasemdir ÖSE alvarlega en „svona eru leikreglurnar núna“|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=12. ágúst|ár=2026}}</ref> Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hófst 27. júlí hjá [[Sýslumenn á Íslandi|sýslumönnum]] og ræðismönnum og sendiráðum Íslands erlendis. 17. ágúst höfðu um 16 þúsund greitt atkvæði sitt en það þótti mikil þátttaka á þeim tímapunkti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262922136d/um-sex-tan-thusund-greitt-at-kvaedi-utan-kjor-fundar|titill=Um sex­tán þúsund greitt at­kvæði utan kjör­fundar|útgefandi=Vísir|mánuður=17. ágúst|ár=2026}}</ref> Um 35 þúsund höfðu greitt atkvæði utan kjörfundar 24. ágúst.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-24-35-thusund-hafa-greitt-atkvaedi-buid-ad-lengja-opnunartima-hja-syslumanni-484762|titill=35 þúsund hafa greitt atkvæði – búið að lengja opnunartíma hjá sýslumanni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=24. ágúst|ár=2026}}</ref> ==Kosningabaráttan== ===Afstaða stjórnmálaflokka=== {| class="wikitable" ! colspan=4 | Stjórnarmeirihluti |- | style="background:{{Flokkslitur|Samfylkingin}};"| | [[Samfylkingin]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og vill stefna að fullri aðild og upptöku evru.<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/malefnin/island-i-samfelagi-tjodanna?issue=samfylkingin-er-evropusinnadur-flokkur|titill=Ísland í samfélagi þjóðanna|útgefandi=Samfylkingin|mánuðurskoðað=12. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Viðreisn}};"| | [[Viðreisn]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og að Ísland gerist fullgildur aðili að sambandinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://vidreisn.is/grunnstefna-og-landsthingsalyktanir/utanrikismal/|titill=Utanríkismál|útgefandi=Viðreisn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| | [[Flokkur fólksins]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Flokkurinn er og hefur verið andvígur aðild að ESB. Flokksmenn hafa lagt áherslu á að spurningin snúi að aðildarviðræðum en ekki aðild og ráðherrar flokksins hafa sagt að þeir muni vinna með þá niðurstöðu sem þjóðin kemst að.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/157/rad20260521T185813.html|titill=Þingræða Kolbrúnar Baldursdóttur|útgefandi=Alþingi|mánuður=21. maí|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-15-flokkur-folksins-reidubuinn-ad-setjast-vid-samningabordid-ef-thjodin-segir-ja-478299|titill=Flokkur fólksins reiðubúinn að setjast við samningaborðið ef þjóðin segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. júní|ár=2026}}</ref> Inga Sæland formaður flokksins hefur neitað að gefa upp hvernig hún sjálf muni greiða atkvæði en einstaka þingmenn flokksins hafa þó tjáð andstöðu við aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/16/kemur_akkurat_engum_vid_hvernig_inga_kys/|titill=Kemur akkúrat engum við hvernig Inga kýs|útgefandi=mbl.is|mánuður=16. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/28/eg_mun_segja_nei_29_agust/|titill=Ég mun segja nei 29. ágúst|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Stjórnarandstaða |- | style="background:{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar Evrópusambandsaðild og leggur áherslu á eflingu EES-samstarfsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://xd.is/kosningaaherslur/|titill=Kosningaáherslur|útgefandi=Sjálfstæðisflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| | [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar alfarið inngöngu Íslands í Evrópusambandið og hefur raunar efasemdir um EES-samstarfið.<ref>{{Vefheimild|url=https://midflokkurinn.is/stefna/utanrikis-og-varnarmal|titill=Utanríkis- og varnarmál|útgefandi=Miðflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Framsókn}};"| | [[Framsóknarflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn er andvígur aðild Íslands að ESB. Þingflokkurinn sat hjá við afgreiðslu þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna og sagðist treysta þjóðinni til þess að segja nei við aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/blog/yfirlysing-thingflokks-framsoknar-vegna-esb|titill=Yfirlýsing þingflokks Framsóknar vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Utan þings |- | style="background:{{Flokkslitur|Píratar}};"| | [[Píratar]] | style="background:#FFFFAA;"|Hlutlaus | Styðja að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram, en hvetja ekki til einnar niðurstöðu umfram aðra.<ref>{{Vefheimild|url=https://piratar.is/umraeda/lyktun-stjrnar-prata-um-esb|titill=Ályktun stjórnar Pírata um ESB|útgefandi=Píratar|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| | [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn telur ESB byggt á kapítalískri efnahagsstefnu og hafnar aðild Íslands. Flokkurinn hvetur til þess að landsmenn kjósi gegn aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/nidurstodur-adalfundar-sosialistaflokks-islands-2026|titill=Niðurstöður aðalfundar Sósíalistaflokks Íslands 2026|útgefandi=Sósíalistaflokkur Íslands|mánuður=9. júní|ár=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|VG}};"| | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Stefna flokksins er að hagsmunum Íslands sé best borgið utan ESB en telja þó að virða beri vilja þjóðarinnar ef hún kýs með aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://vg.is/greinar/alyktanir-landsfundar-2026/|titill=Ályktanir landsfundar 2026|útgefandi=Vinstrihreyfingin - grænt framboð|mánuður=10. mars|ár=2026}}</ref> Þrátt fyrir stjórnmálaályktanir flokksins styðja þó bæði formaður og varaformaður hans aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-13-varaformadur-vinstri-graenna-segir-ja-483849|titill=Varaformaður Vinstri grænna segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=13. ágúst|ár=2026}}</ref> |} Af sitjandi þingmönnum ætluðu 29 að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni en 30 nei en fjórir vildu ekki gefa upp hvernig þeir ætluðu að kjósa. Allir þingmenn Samfylkingar og Viðreisnar ætluðu að kjósa já og allir þingmenn Sjálfstæðisflokks og Miðflokks ætluðu að kjósa nei. Allir þingmenn Framsóknarflokks ætluðu að kjósa nei nema [[Halla Hrund Logadóttir]] sem vildi ekki gefa upp afstöðu sína. Af þingmönnum Flokks fólksins sögðust tveir ætla að greiða atkvæði með já, fjórir með nei og þrír gáfu ekki upp afstöðu. [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] var utan þingflokka þegar þjóðaratkvæðagreiðslan fór fram og hann ætlaði að kjósa já.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/28/svona_falla_atkvaedi_thingmanna_fleiri_segja_nei_en/|titill=Svona falla atkvæði þingmanna: Fleiri segja nei en já|útgefandi=Mbl.is|mánuður=28. ágúst|ár=2026}}</ref> ===Félagasamtök=== Hin eiginlega kosningabarátta var að miklu leyti háð af félagasamtökum fremur en stjórnmálaflokkum. Áður en boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar voru til samtök á borð við Evrópuhreyfinguna sem er fylgjandi aðild Íslands að Evrópusambandinu og [[Heimssýn]] sem er andvíg slíkri aðild en þessi samtöku fengu 10 milljónir hvor í styrk frá utanríkisráðuneytinu í desember 2025 til þess að efla lýðræðislega umræðu um Evrópumál.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-09-evropuhreyfingin-og-heimssyn-fa-hvort-um-sig-10-milljonir-fra-stjornvoldum-461121|titill=Evrópuhreyfingin og Heimssýn fá hvort um sig 10 milljónir frá stjórnvöldum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=9. desember|ár=2025}}</ref> Eftir að boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar komu einnig fram samtök sem stofnuð voru sérstaklega til þess að reka kosningabaráttu fyrir aðra hvora niðurstöðuna. Samtökin SJÁ voru stofnuð 18. júní á stofnfundi á [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] en að þeim stendur hópur sem hvetur til þess að almenningur kjósi með því að hefja á ný aðildarviðræður. Þau notuðu slagorðið „Já til að sjá“ og lögðu áherslu á að þau starfi ekki endilega að því að Ísland gangi í Evrópusambandið heldur eingöngu að því að aðildarviðræður verði kláraðar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262899152d/vilja-segja-ja-til-ad-sja-|titill=Vilja segja „já til að sjá“|útgefandi=Vísir|mánuður=18. júní|ár=2026}}</ref> Samtökin Áfram Ísland voru stofnuð 6. júlí á stofnfundi í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll en þau voru stofnuð til að berjast fyrir nei í atkvæðagreiðslunni. Á meðal ræðumanna á stofnfundi var Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262904329d/-skraningum-rignir-inn-|titill=Skráningum rignir inn|útgefandi=Vísir|mánuður=1. júlí|ár=2026}}</ref> === Stuðningur frá aðilum === {| class="wikitable" |+ !''Já til að sjá'' |- | * Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra Íslands * Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra Íslands * Hjálmar Vilhjálmsson, framkvæmdastjóri SJÁ-samtakanna * Lárus Welding, fjármálastjóri Stoða * Inga Sæland, menntamálaráðherra Íslands * Pálmi Gestsson, leikari * Bubbi Morthens, tónlistarmaður * Baltasar Kormákur, leikstjóri * Erna Mist Yamagata, myndlistarkona * Guðni Bergsson, fyrrum formaður KSÍ * Jón Ásgeir Jóhannesson, kaupsýslumaður * Sigmar Vilhjálmsson, athafnamaður og fjölmiðlamaður * Kristján Jóhannesson, óperusöngvari * Már Guðmundsson, fyrrum Seðlabankastjóri * Sverrir Þór Sverrisson, leikari og grínisti * Rósa Björk Brynjólfsdóttir, formaður Vinstri grænna * Unnur Ösp Stefánsdóttir, leikkona * Sólveig Arnarsdóttir, leikkona * Ilmur Kristjánsdóttir, leikkona * Magnús Tumi Guðmundsson, jarðfræðingur * Guðrún Pétursdóttir, lífeðlisfræðingur * Gylfi Arnbjörnsson, fyrrum forseti ASÍ * Sigursteinn Másson, fjölmiðlamaður * Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, fyrrum matvælaráðherra * Jón Gnarr, þingmaður Viðreisnar * Sóley Tómasdóttir, fyrrum borgarfulltrúi * Tómas Ellert Tómasson, fyrrum bæjarfulltrúi Miðflokksins í Árborg * Ragnheiður Ríkharðsdóttir, fyrrum formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins * Pétur Marteinsson, oddviti Samfylkingarinnar í Reykjavík * Andrés Magnússon, blaðamaður |} {| class="wikitable" !''Áfram Ísland'' |- | * Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrum forseti Íslands * Halldór Benjamín Þorbergsson, fyrrum framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins * Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar * Katrín Jakobsdóttir, fyrrum forsætisráðherra Íslands * Annie Mist Þórisdóttir, heimsmeistari í Crossfit * Erpur Eyvindarson, tónlistarmaður og rappari * Hjörvar Hafliðason, íþróttafréttamaður og hlaðvarpsstjórnandi * Jógvan Hansen, tónlistarmaður * Skúli Mogensen, fyrrum forstjóri Wow Air * Guðmundur Emil Jóhannsson, einkaþjálfari * Kristín Gunnarsdóttir, hlaðvarpsstjórnandi * Yrsa Sigurðardóttir, rithöfundur * Svandís Svavarsdóttir, fyrrum formaður Vinstri grænna * Maggi Mix, skemmtikraftur * Guðfinnur Sölvi Karlsson, veitingamaður |} == Skoðanakannanir == Afstaða almennings til aðildarviðræðna og mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu hefur verið mæld í skoðanakönnunum um árabil. Þegar spurt hefur verið beint um aðild að Evrópusambandinu hefur meirihluti aðspurðra yfirleitt verið á móti en þegar spurt hefur verið um að taka upp aðildarviðræður eða halda þeim áfram hefur meirihlutinn yfirleitt verið fylgjandi því. Í yfirlitinu hér að neðan eru aðeins birtar kannanir sem gerðar voru eftir að forystymenn ríkisstjórnarinnar tilkynntu um að þjóðaratkvæðagreiðsla um viðræður færi fram 2026. Einungis er tekið tillit til þeirra sem afstöðu tóku til svarmöguleikanna. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! class="unsortable" style="width:40px;" |Já ! class="unsortable" style="width:40px;" |Nei ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:#6187ac;"| ! style="background:#a1a167;"| |- |[https://www.visir.is/g/20262927585d/hnif-jafnt-i-sidustu-konnuninni Maskína] |28. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|50,4 |49,6 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 0,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-27-nyr-thjodarpuls-adeins-fleiri-segja-nei-485068 Gallup] |24.–27. ágúst 2026 |48,4 |style="background:#eee8aa|51,6 | style="background:#a1a167;color:#FFFFFF;"| 3,2 |- |[https://www.visir.is/g/20262925809d/ny-konnun-dregur-saman-milli-fylkinga Maskína] |21.–25. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,3 |48,7 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-14-nyr-thjodarpuls-ekki-marktaekur-munur-a-fylkingum-483977 Gallup] |1.–13. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,5 |48,5 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 3,0 |- |[https://www.visir.is/g/20262920711d/forskot-ja-hlidarinnar-maelist-minna Maskína] |7.–11. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52,2 |47,8 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/06/hnifjafnar_fylkingar_jas_og_neis Gallup] |15.–30. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"| 50 |style="background:#eee8aa;"| 50 | jafnt |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/07/30/ny-konnun-meirihluti-aetlar-enn-ad-segja-ja Maskína] |22.–29. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53 |47 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-26-orlitid-fleiri-aetla-ad-segja-ja-en-nei-i-agust-479546 Gallup] |12.–24. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52 |48 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/06/13/ny-konnun-meirihluti-aetlar-ad-segja-ja Maskína] |2.–11. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53,1 |46,9 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6,2 |} == Niðurstöður == {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan=2 | Kjördæmi !! colspan=2 | já !! colspan=2 | nei !!rowspan=2 | auð !!rowspan=2 | ógild !! rowspan=2 | samtals !! rowspan=2 | kjörskrá !! rowspan=2 | kjörsókn |- ! atkv. !! % !! atkv. !! % |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík norður]] | '''22.266''' || '''57,5''' || 16.448 || 42,5 || 165 || 124 || 39.003 || 48.334 || 80,7% |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi suður|Reykjavík suður]] | '''20.738''' || '''55,5''' || 17.317 || 554,5 || 176 || 129 || 38.360 || 47.357 || 81,0% |- ! [[Suðvesturkjördæmi]] | || - || - || - || - || - || - || 80.910 || |- ! [[Norðvesturkjördæmi]] | 7.060 || 37,1 || '''11.953''' || '''62,9''' || 74 || 68 || 19.155 || 22.687 || 84,4% |- ! [[Norðausturkjördæmi]] | 10.022 || 38,8 || '''15.822''' || '''61,2''' || 125 || 104 || 26.073 || 31.250 || 83,4% |- ! [[Suðurkjördæmi]] | 13.473 || 39,5 || '''20.597''' || '''60,5''' || 129 || 106 || 34.305 || 42.152 || 81,4% |- ! Samtals | - || - || - || - || - || - || - || 272.690 || |} ''Heimild: [https://www.skra.is/gogn/talnaefni/kosningar/talnaefni-vegna-thjodaratkvaedagreidslu-2026/ Þjóðskrá (fjöldi á kjörskrá)]'' ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Kosningar á Íslandi}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] 5bix30h7ln93533w3vzszuv0idq1mit 1976922 1976921 2026-08-30T07:47:44Z Bjarki S 9 1976922 wikitext text/x-wiki {{Þjóðaratkvæðagreiðsla |name= |question=Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið? |date={{start date|2026|08|29|df=yes}} |country=Ísland |yes= |no= |invalid= |electorate=272690 |outcome= |map=<!--2026 Iceland EU referendum ISL.svg--> |map_caption = Niðurstöður eftir kjördæmum<br />'''Já''': {{skýringartexti0|#B6C8D9|50–60%}}<br />'''Nei''': {{skýringartexti0|#DEDEBD|50–60%}} {{skýringartexti0|#BCBC83|60–70%}}<br />Hver ferningur á kortinu táknar 1000 atkvæði. }} [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] fór fram á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fer á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Forsaga== Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þann 28. maí 2026 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-28-thjodin-greidir-atkvaedi-um-esb-vidraedur-29-agust-476595|title=Þjóðin greiðir atkvæði um ESB-viðræður 29. ágúst|author=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|publisher=RÚV|date=2026-05-28|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Spurningin== Í upphaflegri tillögu utanríkisráðherra var spurningin og svarmöguleikarnir eftirfarandi: :''Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?'' :*''Já, halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' :*''Nei, ekki halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' Fram komu athugasemdir við orðalag spurningarinnar, meðal annars frá [[Landskjörstjórn]], þar sem talið var að í henni fælist ályktun um að aðildarumsókn Íslands væri í fullu gildi og hægt að halda áfram með aðildarferlið þar sem frá var horfið, en það væri umdeild staðhæfing. Þá voru gerðar athugasemdir við svarmöguleika þar sem kosningalög gera ráð fyrir að svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslu séu almennt aðeins „já“, eða „nei“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/157/s/1183.html|titill=Nefndarálit með breytingartillögu um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.|útgefandi=Meiri hluti utanríkismálanefndar|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> Orðalagi spurningar og svarmöguleika var því breytt og verður eftirfarandi: :'''Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?''' ::'''❏ Já.''' ::'''❏ Nei.''' ==Framkvæmd== Þjóðaratkvæðagreiðslan var sú fyrsta sem fram fer á Íslandi eftir að öll lagaákvæði um framkvæmd slíkra atkvæðagreiðsla var felld undir ný kosningalög árið 2022 en þau fjalla um framkvæmd allra kosninga og þjóðaratkvæðagreiðslna á Íslandi. Helsta breytingin fólst í því að [[Landskjörstjórn]] fékk stærra hlutverk og henni bar til dæmis að standa fyrir kynningu til almennings á því álitamáli sem þjóðaratkvæðagreiðslan snerist um. Landskjörstjórn gaf því út bækling sem dreift var á öll heimili og opnaði sérstakt vefsvæði til að svara helstu spurningum almennings um málið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262907651d/-mikid-hitaefni-en-thessi-texti-a-ad-vera-hlut-laus-|titill=„Mikið hitaefni en þessi texti á að vera hlut­laus“|útgefandi=Vísir|mánuður=9. júlí|ár=2026}}</ref> [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] (ÖSE) sendi fulltrúa til landsins í júlí og gaf út skýrslu um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar í ágúst. Í henni kom fram að stofnunin bæri traust til íslenskra stjórnvalda um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslunnar en alvarlegustu athugasemdir stofnunarinnar sneru að fjármögnun kosningabaráttunnar sem var að mestu leyti á vegum frjálsra félagasamtaka sem ekki lúta sömu reglum og stjórnmálaflokkar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-12-taka-athugasemdir-ose-alvarlega-en-svona-eru-leikreglurnar-nuna-483799|titill=Taka athugasemdir ÖSE alvarlega en „svona eru leikreglurnar núna“|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=12. ágúst|ár=2026}}</ref> Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hófst 27. júlí hjá [[Sýslumenn á Íslandi|sýslumönnum]] og ræðismönnum og sendiráðum Íslands erlendis. 17. ágúst höfðu um 16 þúsund greitt atkvæði sitt en það þótti mikil þátttaka á þeim tímapunkti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262922136d/um-sex-tan-thusund-greitt-at-kvaedi-utan-kjor-fundar|titill=Um sex­tán þúsund greitt at­kvæði utan kjör­fundar|útgefandi=Vísir|mánuður=17. ágúst|ár=2026}}</ref> Um 35 þúsund höfðu greitt atkvæði utan kjörfundar 24. ágúst.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-24-35-thusund-hafa-greitt-atkvaedi-buid-ad-lengja-opnunartima-hja-syslumanni-484762|titill=35 þúsund hafa greitt atkvæði – búið að lengja opnunartíma hjá sýslumanni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=24. ágúst|ár=2026}}</ref> ==Kosningabaráttan== ===Afstaða stjórnmálaflokka=== {| class="wikitable" ! colspan=4 | Stjórnarmeirihluti |- | style="background:{{Flokkslitur|Samfylkingin}};"| | [[Samfylkingin]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og vill stefna að fullri aðild og upptöku evru.<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/malefnin/island-i-samfelagi-tjodanna?issue=samfylkingin-er-evropusinnadur-flokkur|titill=Ísland í samfélagi þjóðanna|útgefandi=Samfylkingin|mánuðurskoðað=12. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Viðreisn}};"| | [[Viðreisn]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og að Ísland gerist fullgildur aðili að sambandinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://vidreisn.is/grunnstefna-og-landsthingsalyktanir/utanrikismal/|titill=Utanríkismál|útgefandi=Viðreisn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| | [[Flokkur fólksins]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Flokkurinn er og hefur verið andvígur aðild að ESB. Flokksmenn hafa lagt áherslu á að spurningin snúi að aðildarviðræðum en ekki aðild og ráðherrar flokksins hafa sagt að þeir muni vinna með þá niðurstöðu sem þjóðin kemst að.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/157/rad20260521T185813.html|titill=Þingræða Kolbrúnar Baldursdóttur|útgefandi=Alþingi|mánuður=21. maí|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-15-flokkur-folksins-reidubuinn-ad-setjast-vid-samningabordid-ef-thjodin-segir-ja-478299|titill=Flokkur fólksins reiðubúinn að setjast við samningaborðið ef þjóðin segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. júní|ár=2026}}</ref> Inga Sæland formaður flokksins hefur neitað að gefa upp hvernig hún sjálf muni greiða atkvæði en einstaka þingmenn flokksins hafa þó tjáð andstöðu við aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/16/kemur_akkurat_engum_vid_hvernig_inga_kys/|titill=Kemur akkúrat engum við hvernig Inga kýs|útgefandi=mbl.is|mánuður=16. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/28/eg_mun_segja_nei_29_agust/|titill=Ég mun segja nei 29. ágúst|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Stjórnarandstaða |- | style="background:{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar Evrópusambandsaðild og leggur áherslu á eflingu EES-samstarfsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://xd.is/kosningaaherslur/|titill=Kosningaáherslur|útgefandi=Sjálfstæðisflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| | [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar alfarið inngöngu Íslands í Evrópusambandið og hefur raunar efasemdir um EES-samstarfið.<ref>{{Vefheimild|url=https://midflokkurinn.is/stefna/utanrikis-og-varnarmal|titill=Utanríkis- og varnarmál|útgefandi=Miðflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Framsókn}};"| | [[Framsóknarflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn er andvígur aðild Íslands að ESB. Þingflokkurinn sat hjá við afgreiðslu þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna og sagðist treysta þjóðinni til þess að segja nei við aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/blog/yfirlysing-thingflokks-framsoknar-vegna-esb|titill=Yfirlýsing þingflokks Framsóknar vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Utan þings |- | style="background:{{Flokkslitur|Píratar}};"| | [[Píratar]] | style="background:#FFFFAA;"|Hlutlaus | Styðja að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram, en hvetja ekki til einnar niðurstöðu umfram aðra.<ref>{{Vefheimild|url=https://piratar.is/umraeda/lyktun-stjrnar-prata-um-esb|titill=Ályktun stjórnar Pírata um ESB|útgefandi=Píratar|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| | [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn telur ESB byggt á kapítalískri efnahagsstefnu og hafnar aðild Íslands. Flokkurinn hvetur til þess að landsmenn kjósi gegn aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/nidurstodur-adalfundar-sosialistaflokks-islands-2026|titill=Niðurstöður aðalfundar Sósíalistaflokks Íslands 2026|útgefandi=Sósíalistaflokkur Íslands|mánuður=9. júní|ár=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|VG}};"| | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Stefna flokksins er að hagsmunum Íslands sé best borgið utan ESB en telja þó að virða beri vilja þjóðarinnar ef hún kýs með aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://vg.is/greinar/alyktanir-landsfundar-2026/|titill=Ályktanir landsfundar 2026|útgefandi=Vinstrihreyfingin - grænt framboð|mánuður=10. mars|ár=2026}}</ref> Þrátt fyrir stjórnmálaályktanir flokksins styðja þó bæði formaður og varaformaður hans aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-13-varaformadur-vinstri-graenna-segir-ja-483849|titill=Varaformaður Vinstri grænna segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=13. ágúst|ár=2026}}</ref> |} Af sitjandi þingmönnum ætluðu 29 að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni en 30 nei en fjórir vildu ekki gefa upp hvernig þeir ætluðu að kjósa. Allir þingmenn Samfylkingar og Viðreisnar ætluðu að kjósa já og allir þingmenn Sjálfstæðisflokks og Miðflokks ætluðu að kjósa nei. Allir þingmenn Framsóknarflokks ætluðu að kjósa nei nema [[Halla Hrund Logadóttir]] sem vildi ekki gefa upp afstöðu sína. Af þingmönnum Flokks fólksins sögðust tveir ætla að greiða atkvæði með já, fjórir með nei og þrír gáfu ekki upp afstöðu. [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] var utan þingflokka þegar þjóðaratkvæðagreiðslan fór fram og hann ætlaði að kjósa já.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/28/svona_falla_atkvaedi_thingmanna_fleiri_segja_nei_en/|titill=Svona falla atkvæði þingmanna: Fleiri segja nei en já|útgefandi=Mbl.is|mánuður=28. ágúst|ár=2026}}</ref> ===Félagasamtök=== Hin eiginlega kosningabarátta var að miklu leyti háð af félagasamtökum fremur en stjórnmálaflokkum. Áður en boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar voru til samtök á borð við Evrópuhreyfinguna sem er fylgjandi aðild Íslands að Evrópusambandinu og [[Heimssýn]] sem er andvíg slíkri aðild en þessi samtöku fengu 10 milljónir hvor í styrk frá utanríkisráðuneytinu í desember 2025 til þess að efla lýðræðislega umræðu um Evrópumál.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-09-evropuhreyfingin-og-heimssyn-fa-hvort-um-sig-10-milljonir-fra-stjornvoldum-461121|titill=Evrópuhreyfingin og Heimssýn fá hvort um sig 10 milljónir frá stjórnvöldum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=9. desember|ár=2025}}</ref> Eftir að boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar komu einnig fram samtök sem stofnuð voru sérstaklega til þess að reka kosningabaráttu fyrir aðra hvora niðurstöðuna. Samtökin SJÁ voru stofnuð 18. júní á stofnfundi á [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] en að þeim stendur hópur sem hvetur til þess að almenningur kjósi með því að hefja á ný aðildarviðræður. Þau notuðu slagorðið „Já til að sjá“ og lögðu áherslu á að þau starfi ekki endilega að því að Ísland gangi í Evrópusambandið heldur eingöngu að því að aðildarviðræður verði kláraðar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262899152d/vilja-segja-ja-til-ad-sja-|titill=Vilja segja „já til að sjá“|útgefandi=Vísir|mánuður=18. júní|ár=2026}}</ref> Samtökin Áfram Ísland voru stofnuð 6. júlí á stofnfundi í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll en þau voru stofnuð til að berjast fyrir nei í atkvæðagreiðslunni. Á meðal ræðumanna á stofnfundi var Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262904329d/-skraningum-rignir-inn-|titill=Skráningum rignir inn|útgefandi=Vísir|mánuður=1. júlí|ár=2026}}</ref> === Stuðningur frá aðilum === {| class="wikitable" |+ !''Já til að sjá'' |- | * Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra Íslands * Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra Íslands * Hjálmar Vilhjálmsson, framkvæmdastjóri SJÁ-samtakanna * Lárus Welding, fjármálastjóri Stoða * Inga Sæland, menntamálaráðherra Íslands * Pálmi Gestsson, leikari * Bubbi Morthens, tónlistarmaður * Baltasar Kormákur, leikstjóri * Erna Mist Yamagata, myndlistarkona * Guðni Bergsson, fyrrum formaður KSÍ * Jón Ásgeir Jóhannesson, kaupsýslumaður * Sigmar Vilhjálmsson, athafnamaður og fjölmiðlamaður * Kristján Jóhannesson, óperusöngvari * Már Guðmundsson, fyrrum Seðlabankastjóri * Sverrir Þór Sverrisson, leikari og grínisti * Rósa Björk Brynjólfsdóttir, formaður Vinstri grænna * Unnur Ösp Stefánsdóttir, leikkona * Sólveig Arnarsdóttir, leikkona * Ilmur Kristjánsdóttir, leikkona * Magnús Tumi Guðmundsson, jarðfræðingur * Guðrún Pétursdóttir, lífeðlisfræðingur * Gylfi Arnbjörnsson, fyrrum forseti ASÍ * Sigursteinn Másson, fjölmiðlamaður * Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, fyrrum matvælaráðherra * Jón Gnarr, þingmaður Viðreisnar * Sóley Tómasdóttir, fyrrum borgarfulltrúi * Tómas Ellert Tómasson, fyrrum bæjarfulltrúi Miðflokksins í Árborg * Ragnheiður Ríkharðsdóttir, fyrrum formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins * Pétur Marteinsson, oddviti Samfylkingarinnar í Reykjavík * Andrés Magnússon, blaðamaður |} {| class="wikitable" !''Áfram Ísland'' |- | * Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrum forseti Íslands * Halldór Benjamín Þorbergsson, fyrrum framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins * Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar * Katrín Jakobsdóttir, fyrrum forsætisráðherra Íslands * Annie Mist Þórisdóttir, heimsmeistari í Crossfit * Erpur Eyvindarson, tónlistarmaður og rappari * Hjörvar Hafliðason, íþróttafréttamaður og hlaðvarpsstjórnandi * Jógvan Hansen, tónlistarmaður * Skúli Mogensen, fyrrum forstjóri Wow Air * Guðmundur Emil Jóhannsson, einkaþjálfari * Kristín Gunnarsdóttir, hlaðvarpsstjórnandi * Yrsa Sigurðardóttir, rithöfundur * Svandís Svavarsdóttir, fyrrum formaður Vinstri grænna * Maggi Mix, skemmtikraftur * Guðfinnur Sölvi Karlsson, veitingamaður |} == Skoðanakannanir == Afstaða almennings til aðildarviðræðna og mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu hefur verið mæld í skoðanakönnunum um árabil. Þegar spurt hefur verið beint um aðild að Evrópusambandinu hefur meirihluti aðspurðra yfirleitt verið á móti en þegar spurt hefur verið um að taka upp aðildarviðræður eða halda þeim áfram hefur meirihlutinn yfirleitt verið fylgjandi því. Í yfirlitinu hér að neðan eru aðeins birtar kannanir sem gerðar voru eftir að forystymenn ríkisstjórnarinnar tilkynntu um að þjóðaratkvæðagreiðsla um viðræður færi fram 2026. Einungis er tekið tillit til þeirra sem afstöðu tóku til svarmöguleikanna. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! class="unsortable" style="width:40px;" |Já ! class="unsortable" style="width:40px;" |Nei ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:#6187ac;"| ! style="background:#a1a167;"| |- |[https://www.visir.is/g/20262927585d/hnif-jafnt-i-sidustu-konnuninni Maskína] |28. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|50,4 |49,6 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 0,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-27-nyr-thjodarpuls-adeins-fleiri-segja-nei-485068 Gallup] |24.–27. ágúst 2026 |48,4 |style="background:#eee8aa|51,6 | style="background:#a1a167;color:#FFFFFF;"| 3,2 |- |[https://www.visir.is/g/20262925809d/ny-konnun-dregur-saman-milli-fylkinga Maskína] |21.–25. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,3 |48,7 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-14-nyr-thjodarpuls-ekki-marktaekur-munur-a-fylkingum-483977 Gallup] |1.–13. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,5 |48,5 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 3,0 |- |[https://www.visir.is/g/20262920711d/forskot-ja-hlidarinnar-maelist-minna Maskína] |7.–11. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52,2 |47,8 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/06/hnifjafnar_fylkingar_jas_og_neis Gallup] |15.–30. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"| 50 |style="background:#eee8aa;"| 50 | jafnt |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/07/30/ny-konnun-meirihluti-aetlar-enn-ad-segja-ja Maskína] |22.–29. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53 |47 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-26-orlitid-fleiri-aetla-ad-segja-ja-en-nei-i-agust-479546 Gallup] |12.–24. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52 |48 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/06/13/ny-konnun-meirihluti-aetlar-ad-segja-ja Maskína] |2.–11. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53,1 |46,9 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6,2 |} == Niðurstöður == {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan=2 | Kjördæmi !! colspan=2 | já !! colspan=2 | nei !!rowspan=2 | auð !!rowspan=2 | ógild !! rowspan=2 | samtals !! rowspan=2 | kjörskrá !! rowspan=2 | kjörsókn |- ! atkv. !! % !! atkv. !! % |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík norður]] | '''22.266''' || '''57,5''' || 16.448 || 42,5 || 165 || 124 || 39.003 || 48.334 || 80,7% |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi suður|Reykjavík suður]] | '''20.738''' || '''55,5''' || 17.317 || 554,5 || 176 || 129 || 38.360 || 47.357 || 81,0% |- ! [[Suðvesturkjördæmi]] | || - || - || - || - || - || - || 80.910 || |- ! [[Norðvesturkjördæmi]] | 7.060 || 37,1 || '''11.953''' || '''62,9''' || 74 || 68 || 19.155 || 22.687 || 84,4% |- ! [[Norðausturkjördæmi]] | 10.022 || 38,8 || '''15.822''' || '''61,2''' || 125 || 104 || 26.073 || 31.250 || 83,4% |- ! [[Suðurkjördæmi]] | 13.473 || 39,5 || '''20.597''' || '''60,5''' || 129 || 106 || 34.305 || 42.152 || 81,4% |- ! Samtals | - || - || - || - || - || - || - || 272.690 || |} ''Heimild: [https://www.skra.is/gogn/talnaefni/kosningar/talnaefni-vegna-thjodaratkvaedagreidslu-2026/ Þjóðskrá (fjöldi á kjörskrá)]'' ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Kosningar á Íslandi}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] bqrcjnz3uxsyl9fvrvai5mqoymjo069 1976929 1976922 2026-08-30T09:19:16Z Bjarki S 9 /* Niðurstöður */ 1976929 wikitext text/x-wiki {{Þjóðaratkvæðagreiðsla |name= |question=Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið? |date={{start date|2026|08|29|df=yes}} |country=Ísland |yes= |no= |invalid= |electorate=272690 |outcome= |map=<!--2026 Iceland EU referendum ISL.svg--> |map_caption = Niðurstöður eftir kjördæmum<br />'''Já''': {{skýringartexti0|#B6C8D9|50–60%}}<br />'''Nei''': {{skýringartexti0|#DEDEBD|50–60%}} {{skýringartexti0|#BCBC83|60–70%}}<br />Hver ferningur á kortinu táknar 1000 atkvæði. }} [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] fór fram á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fer á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Forsaga== Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þann 28. maí 2026 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-28-thjodin-greidir-atkvaedi-um-esb-vidraedur-29-agust-476595|title=Þjóðin greiðir atkvæði um ESB-viðræður 29. ágúst|author=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|publisher=RÚV|date=2026-05-28|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Spurningin== Í upphaflegri tillögu utanríkisráðherra var spurningin og svarmöguleikarnir eftirfarandi: :''Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?'' :*''Já, halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' :*''Nei, ekki halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' Fram komu athugasemdir við orðalag spurningarinnar, meðal annars frá [[Landskjörstjórn]], þar sem talið var að í henni fælist ályktun um að aðildarumsókn Íslands væri í fullu gildi og hægt að halda áfram með aðildarferlið þar sem frá var horfið, en það væri umdeild staðhæfing. Þá voru gerðar athugasemdir við svarmöguleika þar sem kosningalög gera ráð fyrir að svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslu séu almennt aðeins „já“, eða „nei“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/157/s/1183.html|titill=Nefndarálit með breytingartillögu um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.|útgefandi=Meiri hluti utanríkismálanefndar|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> Orðalagi spurningar og svarmöguleika var því breytt og verður eftirfarandi: :'''Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?''' ::'''❏ Já.''' ::'''❏ Nei.''' ==Framkvæmd== Þjóðaratkvæðagreiðslan var sú fyrsta sem fram fer á Íslandi eftir að öll lagaákvæði um framkvæmd slíkra atkvæðagreiðsla var felld undir ný kosningalög árið 2022 en þau fjalla um framkvæmd allra kosninga og þjóðaratkvæðagreiðslna á Íslandi. Helsta breytingin fólst í því að [[Landskjörstjórn]] fékk stærra hlutverk og henni bar til dæmis að standa fyrir kynningu til almennings á því álitamáli sem þjóðaratkvæðagreiðslan snerist um. Landskjörstjórn gaf því út bækling sem dreift var á öll heimili og opnaði sérstakt vefsvæði til að svara helstu spurningum almennings um málið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262907651d/-mikid-hitaefni-en-thessi-texti-a-ad-vera-hlut-laus-|titill=„Mikið hitaefni en þessi texti á að vera hlut­laus“|útgefandi=Vísir|mánuður=9. júlí|ár=2026}}</ref> [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] (ÖSE) sendi fulltrúa til landsins í júlí og gaf út skýrslu um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar í ágúst. Í henni kom fram að stofnunin bæri traust til íslenskra stjórnvalda um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslunnar en alvarlegustu athugasemdir stofnunarinnar sneru að fjármögnun kosningabaráttunnar sem var að mestu leyti á vegum frjálsra félagasamtaka sem ekki lúta sömu reglum og stjórnmálaflokkar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-12-taka-athugasemdir-ose-alvarlega-en-svona-eru-leikreglurnar-nuna-483799|titill=Taka athugasemdir ÖSE alvarlega en „svona eru leikreglurnar núna“|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=12. ágúst|ár=2026}}</ref> Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hófst 27. júlí hjá [[Sýslumenn á Íslandi|sýslumönnum]] og ræðismönnum og sendiráðum Íslands erlendis. 17. ágúst höfðu um 16 þúsund greitt atkvæði sitt en það þótti mikil þátttaka á þeim tímapunkti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262922136d/um-sex-tan-thusund-greitt-at-kvaedi-utan-kjor-fundar|titill=Um sex­tán þúsund greitt at­kvæði utan kjör­fundar|útgefandi=Vísir|mánuður=17. ágúst|ár=2026}}</ref> Um 35 þúsund höfðu greitt atkvæði utan kjörfundar 24. ágúst.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-24-35-thusund-hafa-greitt-atkvaedi-buid-ad-lengja-opnunartima-hja-syslumanni-484762|titill=35 þúsund hafa greitt atkvæði – búið að lengja opnunartíma hjá sýslumanni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=24. ágúst|ár=2026}}</ref> ==Kosningabaráttan== ===Afstaða stjórnmálaflokka=== {| class="wikitable" ! colspan=4 | Stjórnarmeirihluti |- | style="background:{{Flokkslitur|Samfylkingin}};"| | [[Samfylkingin]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og vill stefna að fullri aðild og upptöku evru.<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/malefnin/island-i-samfelagi-tjodanna?issue=samfylkingin-er-evropusinnadur-flokkur|titill=Ísland í samfélagi þjóðanna|útgefandi=Samfylkingin|mánuðurskoðað=12. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Viðreisn}};"| | [[Viðreisn]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og að Ísland gerist fullgildur aðili að sambandinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://vidreisn.is/grunnstefna-og-landsthingsalyktanir/utanrikismal/|titill=Utanríkismál|útgefandi=Viðreisn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| | [[Flokkur fólksins]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Flokkurinn er og hefur verið andvígur aðild að ESB. Flokksmenn hafa lagt áherslu á að spurningin snúi að aðildarviðræðum en ekki aðild og ráðherrar flokksins hafa sagt að þeir muni vinna með þá niðurstöðu sem þjóðin kemst að.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/157/rad20260521T185813.html|titill=Þingræða Kolbrúnar Baldursdóttur|útgefandi=Alþingi|mánuður=21. maí|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-15-flokkur-folksins-reidubuinn-ad-setjast-vid-samningabordid-ef-thjodin-segir-ja-478299|titill=Flokkur fólksins reiðubúinn að setjast við samningaborðið ef þjóðin segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. júní|ár=2026}}</ref> Inga Sæland formaður flokksins hefur neitað að gefa upp hvernig hún sjálf muni greiða atkvæði en einstaka þingmenn flokksins hafa þó tjáð andstöðu við aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/16/kemur_akkurat_engum_vid_hvernig_inga_kys/|titill=Kemur akkúrat engum við hvernig Inga kýs|útgefandi=mbl.is|mánuður=16. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/28/eg_mun_segja_nei_29_agust/|titill=Ég mun segja nei 29. ágúst|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Stjórnarandstaða |- | style="background:{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar Evrópusambandsaðild og leggur áherslu á eflingu EES-samstarfsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://xd.is/kosningaaherslur/|titill=Kosningaáherslur|útgefandi=Sjálfstæðisflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| | [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar alfarið inngöngu Íslands í Evrópusambandið og hefur raunar efasemdir um EES-samstarfið.<ref>{{Vefheimild|url=https://midflokkurinn.is/stefna/utanrikis-og-varnarmal|titill=Utanríkis- og varnarmál|útgefandi=Miðflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Framsókn}};"| | [[Framsóknarflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn er andvígur aðild Íslands að ESB. Þingflokkurinn sat hjá við afgreiðslu þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna og sagðist treysta þjóðinni til þess að segja nei við aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/blog/yfirlysing-thingflokks-framsoknar-vegna-esb|titill=Yfirlýsing þingflokks Framsóknar vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Utan þings |- | style="background:{{Flokkslitur|Píratar}};"| | [[Píratar]] | style="background:#FFFFAA;"|Hlutlaus | Styðja að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram, en hvetja ekki til einnar niðurstöðu umfram aðra.<ref>{{Vefheimild|url=https://piratar.is/umraeda/lyktun-stjrnar-prata-um-esb|titill=Ályktun stjórnar Pírata um ESB|útgefandi=Píratar|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| | [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn telur ESB byggt á kapítalískri efnahagsstefnu og hafnar aðild Íslands. Flokkurinn hvetur til þess að landsmenn kjósi gegn aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/nidurstodur-adalfundar-sosialistaflokks-islands-2026|titill=Niðurstöður aðalfundar Sósíalistaflokks Íslands 2026|útgefandi=Sósíalistaflokkur Íslands|mánuður=9. júní|ár=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|VG}};"| | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Stefna flokksins er að hagsmunum Íslands sé best borgið utan ESB en telja þó að virða beri vilja þjóðarinnar ef hún kýs með aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://vg.is/greinar/alyktanir-landsfundar-2026/|titill=Ályktanir landsfundar 2026|útgefandi=Vinstrihreyfingin - grænt framboð|mánuður=10. mars|ár=2026}}</ref> Þrátt fyrir stjórnmálaályktanir flokksins styðja þó bæði formaður og varaformaður hans aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-13-varaformadur-vinstri-graenna-segir-ja-483849|titill=Varaformaður Vinstri grænna segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=13. ágúst|ár=2026}}</ref> |} Af sitjandi þingmönnum ætluðu 29 að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni en 30 nei en fjórir vildu ekki gefa upp hvernig þeir ætluðu að kjósa. Allir þingmenn Samfylkingar og Viðreisnar ætluðu að kjósa já og allir þingmenn Sjálfstæðisflokks og Miðflokks ætluðu að kjósa nei. Allir þingmenn Framsóknarflokks ætluðu að kjósa nei nema [[Halla Hrund Logadóttir]] sem vildi ekki gefa upp afstöðu sína. Af þingmönnum Flokks fólksins sögðust tveir ætla að greiða atkvæði með já, fjórir með nei og þrír gáfu ekki upp afstöðu. [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] var utan þingflokka þegar þjóðaratkvæðagreiðslan fór fram og hann ætlaði að kjósa já.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/28/svona_falla_atkvaedi_thingmanna_fleiri_segja_nei_en/|titill=Svona falla atkvæði þingmanna: Fleiri segja nei en já|útgefandi=Mbl.is|mánuður=28. ágúst|ár=2026}}</ref> ===Félagasamtök=== Hin eiginlega kosningabarátta var að miklu leyti háð af félagasamtökum fremur en stjórnmálaflokkum. Áður en boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar voru til samtök á borð við Evrópuhreyfinguna sem er fylgjandi aðild Íslands að Evrópusambandinu og [[Heimssýn]] sem er andvíg slíkri aðild en þessi samtöku fengu 10 milljónir hvor í styrk frá utanríkisráðuneytinu í desember 2025 til þess að efla lýðræðislega umræðu um Evrópumál.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-09-evropuhreyfingin-og-heimssyn-fa-hvort-um-sig-10-milljonir-fra-stjornvoldum-461121|titill=Evrópuhreyfingin og Heimssýn fá hvort um sig 10 milljónir frá stjórnvöldum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=9. desember|ár=2025}}</ref> Eftir að boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar komu einnig fram samtök sem stofnuð voru sérstaklega til þess að reka kosningabaráttu fyrir aðra hvora niðurstöðuna. Samtökin SJÁ voru stofnuð 18. júní á stofnfundi á [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] en að þeim stendur hópur sem hvetur til þess að almenningur kjósi með því að hefja á ný aðildarviðræður. Þau notuðu slagorðið „Já til að sjá“ og lögðu áherslu á að þau starfi ekki endilega að því að Ísland gangi í Evrópusambandið heldur eingöngu að því að aðildarviðræður verði kláraðar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262899152d/vilja-segja-ja-til-ad-sja-|titill=Vilja segja „já til að sjá“|útgefandi=Vísir|mánuður=18. júní|ár=2026}}</ref> Samtökin Áfram Ísland voru stofnuð 6. júlí á stofnfundi í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll en þau voru stofnuð til að berjast fyrir nei í atkvæðagreiðslunni. Á meðal ræðumanna á stofnfundi var Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262904329d/-skraningum-rignir-inn-|titill=Skráningum rignir inn|útgefandi=Vísir|mánuður=1. júlí|ár=2026}}</ref> === Stuðningur frá aðilum === {| class="wikitable" |+ !''Já til að sjá'' |- | * Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra Íslands * Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra Íslands * Hjálmar Vilhjálmsson, framkvæmdastjóri SJÁ-samtakanna * Lárus Welding, fjármálastjóri Stoða * Inga Sæland, menntamálaráðherra Íslands * Pálmi Gestsson, leikari * Bubbi Morthens, tónlistarmaður * Baltasar Kormákur, leikstjóri * Erna Mist Yamagata, myndlistarkona * Guðni Bergsson, fyrrum formaður KSÍ * Jón Ásgeir Jóhannesson, kaupsýslumaður * Sigmar Vilhjálmsson, athafnamaður og fjölmiðlamaður * Kristján Jóhannesson, óperusöngvari * Már Guðmundsson, fyrrum Seðlabankastjóri * Sverrir Þór Sverrisson, leikari og grínisti * Rósa Björk Brynjólfsdóttir, formaður Vinstri grænna * Unnur Ösp Stefánsdóttir, leikkona * Sólveig Arnarsdóttir, leikkona * Ilmur Kristjánsdóttir, leikkona * Magnús Tumi Guðmundsson, jarðfræðingur * Guðrún Pétursdóttir, lífeðlisfræðingur * Gylfi Arnbjörnsson, fyrrum forseti ASÍ * Sigursteinn Másson, fjölmiðlamaður * Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, fyrrum matvælaráðherra * Jón Gnarr, þingmaður Viðreisnar * Sóley Tómasdóttir, fyrrum borgarfulltrúi * Tómas Ellert Tómasson, fyrrum bæjarfulltrúi Miðflokksins í Árborg * Ragnheiður Ríkharðsdóttir, fyrrum formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins * Pétur Marteinsson, oddviti Samfylkingarinnar í Reykjavík * Andrés Magnússon, blaðamaður |} {| class="wikitable" !''Áfram Ísland'' |- | * Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrum forseti Íslands * Halldór Benjamín Þorbergsson, fyrrum framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins * Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar * Katrín Jakobsdóttir, fyrrum forsætisráðherra Íslands * Annie Mist Þórisdóttir, heimsmeistari í Crossfit * Erpur Eyvindarson, tónlistarmaður og rappari * Hjörvar Hafliðason, íþróttafréttamaður og hlaðvarpsstjórnandi * Jógvan Hansen, tónlistarmaður * Skúli Mogensen, fyrrum forstjóri Wow Air * Guðmundur Emil Jóhannsson, einkaþjálfari * Kristín Gunnarsdóttir, hlaðvarpsstjórnandi * Yrsa Sigurðardóttir, rithöfundur * Svandís Svavarsdóttir, fyrrum formaður Vinstri grænna * Maggi Mix, skemmtikraftur * Guðfinnur Sölvi Karlsson, veitingamaður |} == Skoðanakannanir == Afstaða almennings til aðildarviðræðna og mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu hefur verið mæld í skoðanakönnunum um árabil. Þegar spurt hefur verið beint um aðild að Evrópusambandinu hefur meirihluti aðspurðra yfirleitt verið á móti en þegar spurt hefur verið um að taka upp aðildarviðræður eða halda þeim áfram hefur meirihlutinn yfirleitt verið fylgjandi því. Í yfirlitinu hér að neðan eru aðeins birtar kannanir sem gerðar voru eftir að forystymenn ríkisstjórnarinnar tilkynntu um að þjóðaratkvæðagreiðsla um viðræður færi fram 2026. Einungis er tekið tillit til þeirra sem afstöðu tóku til svarmöguleikanna. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! class="unsortable" style="width:40px;" |Já ! class="unsortable" style="width:40px;" |Nei ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:#6187ac;"| ! style="background:#a1a167;"| |- |[https://www.visir.is/g/20262927585d/hnif-jafnt-i-sidustu-konnuninni Maskína] |28. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|50,4 |49,6 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 0,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-27-nyr-thjodarpuls-adeins-fleiri-segja-nei-485068 Gallup] |24.–27. ágúst 2026 |48,4 |style="background:#eee8aa|51,6 | style="background:#a1a167;color:#FFFFFF;"| 3,2 |- |[https://www.visir.is/g/20262925809d/ny-konnun-dregur-saman-milli-fylkinga Maskína] |21.–25. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,3 |48,7 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-14-nyr-thjodarpuls-ekki-marktaekur-munur-a-fylkingum-483977 Gallup] |1.–13. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,5 |48,5 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 3,0 |- |[https://www.visir.is/g/20262920711d/forskot-ja-hlidarinnar-maelist-minna Maskína] |7.–11. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52,2 |47,8 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/06/hnifjafnar_fylkingar_jas_og_neis Gallup] |15.–30. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"| 50 |style="background:#eee8aa;"| 50 | jafnt |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/07/30/ny-konnun-meirihluti-aetlar-enn-ad-segja-ja Maskína] |22.–29. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53 |47 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-26-orlitid-fleiri-aetla-ad-segja-ja-en-nei-i-agust-479546 Gallup] |12.–24. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52 |48 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/06/13/ny-konnun-meirihluti-aetlar-ad-segja-ja Maskína] |2.–11. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53,1 |46,9 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6,2 |} == Niðurstöður == {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan=3 | Kjördæmi !! colspan=2 | já !! colspan=2 | nei !!rowspan=3 | auð !!rowspan=3 | ógild !! rowspan=3 | samtals !! rowspan=3 | kjörskrá !! rowspan=3 | kjörsókn |- ! colspan="2" style="background:#6187ac;" | ! colspan="2" style="background:#a1a167;" | |- ! atkv. !! % !! atkv. !! % |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík norður]] | style="background:#cbd8e4;"| '''22.266''' | style="background:#cbd8e4;"| '''57,5''' || 16.448 || 42,5 || 165 || 124 || 39.003 || 48.334 || 80,7% |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi suður|Reykjavík suður]] | style="background:#cbd8e4;"| '''20.738''' || style="background:#cbd8e4;"| '''55,5''' || 17.317 || 554,5 || 176 || 129 || 38.360 || 47.357 || 81,0% |- ! [[Suðvesturkjördæmi]] | - || - || style="background:#eee8aa| - || style="background:#eee8aa| - || - || - || - || 80.910 || |- ! [[Norðvesturkjördæmi]] | 7.060 || 37,1 || style="background:#eee8aa| '''11.953''' || style="background:#eee8aa| '''62,9''' || 74 || 68 || 19.155 || 22.687 || 84,4% |- ! [[Norðausturkjördæmi]] | 10.022 || 38,8 || style="background:#eee8aa| '''15.822''' || style="background:#eee8aa| '''61,2''' || 125 || 104 || 26.073 || 31.250 || 83,4% |- ! [[Suðurkjördæmi]] | 13.473 || 39,5 || style="background:#eee8aa| '''20.597''' || style="background:#eee8aa|'''60,5''' || 129 || 106 || 34.305 || 42.152 || 81,4% |- ! Samtals | - || - || style="background:#eee8aa|- || style="background:#eee8aa|- || - || - || - || 272.690 || |} ''Heimild: [https://www.skra.is/gogn/talnaefni/kosningar/talnaefni-vegna-thjodaratkvaedagreidslu-2026/ Þjóðskrá (fjöldi á kjörskrá)]'' ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Kosningar á Íslandi}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] qh2wt9vudsjlyissepyc4vo8jpbt8a1 1976930 1976929 2026-08-30T09:39:59Z Bjarki S 9 1976930 wikitext text/x-wiki {{Þjóðaratkvæðagreiðsla |name= |question=Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið? |date={{start date|2026|08|29|df=yes}} |country=Ísland |yes=105339 |no=118040 |invalid=1652 |electorate=272690 |outcome= |map=2026 Iceland EU referendum ISL.svg |map_caption = Niðurstöður eftir kjördæmum<br />'''Já''': {{skýringartexti0|#B6C8D9|50–60%}}<br />'''Nei''': {{skýringartexti0|#DEDEBD|50–60%}} {{skýringartexti0|#BCBC83|60–70%}}<br />Hver ferningur á kortinu táknar 1000 atkvæði. }} [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] fór fram á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fer á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Forsaga== Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þann 28. maí 2026 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-28-thjodin-greidir-atkvaedi-um-esb-vidraedur-29-agust-476595|title=Þjóðin greiðir atkvæði um ESB-viðræður 29. ágúst|author=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|publisher=RÚV|date=2026-05-28|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Spurningin== Í upphaflegri tillögu utanríkisráðherra var spurningin og svarmöguleikarnir eftirfarandi: :''Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?'' :*''Já, halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' :*''Nei, ekki halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' Fram komu athugasemdir við orðalag spurningarinnar, meðal annars frá [[Landskjörstjórn]], þar sem talið var að í henni fælist ályktun um að aðildarumsókn Íslands væri í fullu gildi og hægt að halda áfram með aðildarferlið þar sem frá var horfið, en það væri umdeild staðhæfing. Þá voru gerðar athugasemdir við svarmöguleika þar sem kosningalög gera ráð fyrir að svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslu séu almennt aðeins „já“, eða „nei“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/157/s/1183.html|titill=Nefndarálit með breytingartillögu um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.|útgefandi=Meiri hluti utanríkismálanefndar|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> Orðalagi spurningar og svarmöguleika var því breytt og verður eftirfarandi: :'''Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?''' ::'''❏ Já.''' ::'''❏ Nei.''' ==Framkvæmd== Þjóðaratkvæðagreiðslan var sú fyrsta sem fram fer á Íslandi eftir að öll lagaákvæði um framkvæmd slíkra atkvæðagreiðsla var felld undir ný kosningalög árið 2022 en þau fjalla um framkvæmd allra kosninga og þjóðaratkvæðagreiðslna á Íslandi. Helsta breytingin fólst í því að [[Landskjörstjórn]] fékk stærra hlutverk og henni bar til dæmis að standa fyrir kynningu til almennings á því álitamáli sem þjóðaratkvæðagreiðslan snerist um. Landskjörstjórn gaf því út bækling sem dreift var á öll heimili og opnaði sérstakt vefsvæði til að svara helstu spurningum almennings um málið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262907651d/-mikid-hitaefni-en-thessi-texti-a-ad-vera-hlut-laus-|titill=„Mikið hitaefni en þessi texti á að vera hlut­laus“|útgefandi=Vísir|mánuður=9. júlí|ár=2026}}</ref> [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] (ÖSE) sendi fulltrúa til landsins í júlí og gaf út skýrslu um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar í ágúst. Í henni kom fram að stofnunin bæri traust til íslenskra stjórnvalda um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslunnar en alvarlegustu athugasemdir stofnunarinnar sneru að fjármögnun kosningabaráttunnar sem var að mestu leyti á vegum frjálsra félagasamtaka sem ekki lúta sömu reglum og stjórnmálaflokkar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-12-taka-athugasemdir-ose-alvarlega-en-svona-eru-leikreglurnar-nuna-483799|titill=Taka athugasemdir ÖSE alvarlega en „svona eru leikreglurnar núna“|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=12. ágúst|ár=2026}}</ref> Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hófst 27. júlí hjá [[Sýslumenn á Íslandi|sýslumönnum]] og ræðismönnum og sendiráðum Íslands erlendis. 17. ágúst höfðu um 16 þúsund greitt atkvæði sitt en það þótti mikil þátttaka á þeim tímapunkti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262922136d/um-sex-tan-thusund-greitt-at-kvaedi-utan-kjor-fundar|titill=Um sex­tán þúsund greitt at­kvæði utan kjör­fundar|útgefandi=Vísir|mánuður=17. ágúst|ár=2026}}</ref> Um 35 þúsund höfðu greitt atkvæði utan kjörfundar 24. ágúst.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-24-35-thusund-hafa-greitt-atkvaedi-buid-ad-lengja-opnunartima-hja-syslumanni-484762|titill=35 þúsund hafa greitt atkvæði – búið að lengja opnunartíma hjá sýslumanni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=24. ágúst|ár=2026}}</ref> ==Kosningabaráttan== ===Afstaða stjórnmálaflokka=== {| class="wikitable" ! colspan=4 | Stjórnarmeirihluti |- | style="background:{{Flokkslitur|Samfylkingin}};"| | [[Samfylkingin]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og vill stefna að fullri aðild og upptöku evru.<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/malefnin/island-i-samfelagi-tjodanna?issue=samfylkingin-er-evropusinnadur-flokkur|titill=Ísland í samfélagi þjóðanna|útgefandi=Samfylkingin|mánuðurskoðað=12. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Viðreisn}};"| | [[Viðreisn]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og að Ísland gerist fullgildur aðili að sambandinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://vidreisn.is/grunnstefna-og-landsthingsalyktanir/utanrikismal/|titill=Utanríkismál|útgefandi=Viðreisn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| | [[Flokkur fólksins]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Flokkurinn er og hefur verið andvígur aðild að ESB. Flokksmenn hafa lagt áherslu á að spurningin snúi að aðildarviðræðum en ekki aðild og ráðherrar flokksins hafa sagt að þeir muni vinna með þá niðurstöðu sem þjóðin kemst að.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/157/rad20260521T185813.html|titill=Þingræða Kolbrúnar Baldursdóttur|útgefandi=Alþingi|mánuður=21. maí|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-15-flokkur-folksins-reidubuinn-ad-setjast-vid-samningabordid-ef-thjodin-segir-ja-478299|titill=Flokkur fólksins reiðubúinn að setjast við samningaborðið ef þjóðin segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. júní|ár=2026}}</ref> Inga Sæland formaður flokksins hefur neitað að gefa upp hvernig hún sjálf muni greiða atkvæði en einstaka þingmenn flokksins hafa þó tjáð andstöðu við aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/16/kemur_akkurat_engum_vid_hvernig_inga_kys/|titill=Kemur akkúrat engum við hvernig Inga kýs|útgefandi=mbl.is|mánuður=16. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/28/eg_mun_segja_nei_29_agust/|titill=Ég mun segja nei 29. ágúst|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Stjórnarandstaða |- | style="background:{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar Evrópusambandsaðild og leggur áherslu á eflingu EES-samstarfsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://xd.is/kosningaaherslur/|titill=Kosningaáherslur|útgefandi=Sjálfstæðisflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| | [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar alfarið inngöngu Íslands í Evrópusambandið og hefur raunar efasemdir um EES-samstarfið.<ref>{{Vefheimild|url=https://midflokkurinn.is/stefna/utanrikis-og-varnarmal|titill=Utanríkis- og varnarmál|útgefandi=Miðflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Framsókn}};"| | [[Framsóknarflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn er andvígur aðild Íslands að ESB. Þingflokkurinn sat hjá við afgreiðslu þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna og sagðist treysta þjóðinni til þess að segja nei við aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/blog/yfirlysing-thingflokks-framsoknar-vegna-esb|titill=Yfirlýsing þingflokks Framsóknar vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Utan þings |- | style="background:{{Flokkslitur|Píratar}};"| | [[Píratar]] | style="background:#FFFFAA;"|Hlutlaus | Styðja að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram, en hvetja ekki til einnar niðurstöðu umfram aðra.<ref>{{Vefheimild|url=https://piratar.is/umraeda/lyktun-stjrnar-prata-um-esb|titill=Ályktun stjórnar Pírata um ESB|útgefandi=Píratar|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| | [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn telur ESB byggt á kapítalískri efnahagsstefnu og hafnar aðild Íslands. Flokkurinn hvetur til þess að landsmenn kjósi gegn aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/nidurstodur-adalfundar-sosialistaflokks-islands-2026|titill=Niðurstöður aðalfundar Sósíalistaflokks Íslands 2026|útgefandi=Sósíalistaflokkur Íslands|mánuður=9. júní|ár=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|VG}};"| | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Stefna flokksins er að hagsmunum Íslands sé best borgið utan ESB en telja þó að virða beri vilja þjóðarinnar ef hún kýs með aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://vg.is/greinar/alyktanir-landsfundar-2026/|titill=Ályktanir landsfundar 2026|útgefandi=Vinstrihreyfingin - grænt framboð|mánuður=10. mars|ár=2026}}</ref> Þrátt fyrir stjórnmálaályktanir flokksins styðja þó bæði formaður og varaformaður hans aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-13-varaformadur-vinstri-graenna-segir-ja-483849|titill=Varaformaður Vinstri grænna segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=13. ágúst|ár=2026}}</ref> |} Af sitjandi þingmönnum ætluðu 29 að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni en 30 nei en fjórir vildu ekki gefa upp hvernig þeir ætluðu að kjósa. Allir þingmenn Samfylkingar og Viðreisnar ætluðu að kjósa já og allir þingmenn Sjálfstæðisflokks og Miðflokks ætluðu að kjósa nei. Allir þingmenn Framsóknarflokks ætluðu að kjósa nei nema [[Halla Hrund Logadóttir]] sem vildi ekki gefa upp afstöðu sína. Af þingmönnum Flokks fólksins sögðust tveir ætla að greiða atkvæði með já, fjórir með nei og þrír gáfu ekki upp afstöðu. [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] var utan þingflokka þegar þjóðaratkvæðagreiðslan fór fram og hann ætlaði að kjósa já.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/28/svona_falla_atkvaedi_thingmanna_fleiri_segja_nei_en/|titill=Svona falla atkvæði þingmanna: Fleiri segja nei en já|útgefandi=Mbl.is|mánuður=28. ágúst|ár=2026}}</ref> ===Félagasamtök=== Hin eiginlega kosningabarátta var að miklu leyti háð af félagasamtökum fremur en stjórnmálaflokkum. Áður en boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar voru til samtök á borð við Evrópuhreyfinguna sem er fylgjandi aðild Íslands að Evrópusambandinu og [[Heimssýn]] sem er andvíg slíkri aðild en þessi samtöku fengu 10 milljónir hvor í styrk frá utanríkisráðuneytinu í desember 2025 til þess að efla lýðræðislega umræðu um Evrópumál.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-09-evropuhreyfingin-og-heimssyn-fa-hvort-um-sig-10-milljonir-fra-stjornvoldum-461121|titill=Evrópuhreyfingin og Heimssýn fá hvort um sig 10 milljónir frá stjórnvöldum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=9. desember|ár=2025}}</ref> Eftir að boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar komu einnig fram samtök sem stofnuð voru sérstaklega til þess að reka kosningabaráttu fyrir aðra hvora niðurstöðuna. Samtökin SJÁ voru stofnuð 18. júní á stofnfundi á [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] en að þeim stendur hópur sem hvetur til þess að almenningur kjósi með því að hefja á ný aðildarviðræður. Þau notuðu slagorðið „Já til að sjá“ og lögðu áherslu á að þau starfi ekki endilega að því að Ísland gangi í Evrópusambandið heldur eingöngu að því að aðildarviðræður verði kláraðar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262899152d/vilja-segja-ja-til-ad-sja-|titill=Vilja segja „já til að sjá“|útgefandi=Vísir|mánuður=18. júní|ár=2026}}</ref> Samtökin Áfram Ísland voru stofnuð 6. júlí á stofnfundi í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll en þau voru stofnuð til að berjast fyrir nei í atkvæðagreiðslunni. Á meðal ræðumanna á stofnfundi var Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262904329d/-skraningum-rignir-inn-|titill=Skráningum rignir inn|útgefandi=Vísir|mánuður=1. júlí|ár=2026}}</ref> === Stuðningur frá aðilum === {| class="wikitable" |+ !''Já til að sjá'' |- | * Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra Íslands * Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra Íslands * Hjálmar Vilhjálmsson, framkvæmdastjóri SJÁ-samtakanna * Lárus Welding, fjármálastjóri Stoða * Inga Sæland, menntamálaráðherra Íslands * Pálmi Gestsson, leikari * Bubbi Morthens, tónlistarmaður * Baltasar Kormákur, leikstjóri * Erna Mist Yamagata, myndlistarkona * Guðni Bergsson, fyrrum formaður KSÍ * Jón Ásgeir Jóhannesson, kaupsýslumaður * Sigmar Vilhjálmsson, athafnamaður og fjölmiðlamaður * Kristján Jóhannesson, óperusöngvari * Már Guðmundsson, fyrrum Seðlabankastjóri * Sverrir Þór Sverrisson, leikari og grínisti * Rósa Björk Brynjólfsdóttir, formaður Vinstri grænna * Unnur Ösp Stefánsdóttir, leikkona * Sólveig Arnarsdóttir, leikkona * Ilmur Kristjánsdóttir, leikkona * Magnús Tumi Guðmundsson, jarðfræðingur * Guðrún Pétursdóttir, lífeðlisfræðingur * Gylfi Arnbjörnsson, fyrrum forseti ASÍ * Sigursteinn Másson, fjölmiðlamaður * Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, fyrrum matvælaráðherra * Jón Gnarr, þingmaður Viðreisnar * Sóley Tómasdóttir, fyrrum borgarfulltrúi * Tómas Ellert Tómasson, fyrrum bæjarfulltrúi Miðflokksins í Árborg * Ragnheiður Ríkharðsdóttir, fyrrum formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins * Pétur Marteinsson, oddviti Samfylkingarinnar í Reykjavík * Andrés Magnússon, blaðamaður |} {| class="wikitable" !''Áfram Ísland'' |- | * Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrum forseti Íslands * Halldór Benjamín Þorbergsson, fyrrum framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins * Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar * Katrín Jakobsdóttir, fyrrum forsætisráðherra Íslands * Annie Mist Þórisdóttir, heimsmeistari í Crossfit * Erpur Eyvindarson, tónlistarmaður og rappari * Hjörvar Hafliðason, íþróttafréttamaður og hlaðvarpsstjórnandi * Jógvan Hansen, tónlistarmaður * Skúli Mogensen, fyrrum forstjóri Wow Air * Guðmundur Emil Jóhannsson, einkaþjálfari * Kristín Gunnarsdóttir, hlaðvarpsstjórnandi * Yrsa Sigurðardóttir, rithöfundur * Svandís Svavarsdóttir, fyrrum formaður Vinstri grænna * Maggi Mix, skemmtikraftur * Guðfinnur Sölvi Karlsson, veitingamaður |} == Skoðanakannanir == Afstaða almennings til aðildarviðræðna og mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu hefur verið mæld í skoðanakönnunum um árabil. Þegar spurt hefur verið beint um aðild að Evrópusambandinu hefur meirihluti aðspurðra yfirleitt verið á móti en þegar spurt hefur verið um að taka upp aðildarviðræður eða halda þeim áfram hefur meirihlutinn yfirleitt verið fylgjandi því. Í yfirlitinu hér að neðan eru aðeins birtar kannanir sem gerðar voru eftir að forystymenn ríkisstjórnarinnar tilkynntu um að þjóðaratkvæðagreiðsla um viðræður færi fram 2026. Einungis er tekið tillit til þeirra sem afstöðu tóku til svarmöguleikanna. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! class="unsortable" style="width:40px;" |Já ! class="unsortable" style="width:40px;" |Nei ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:#6187ac;"| ! style="background:#a1a167;"| |- |[https://www.visir.is/g/20262927585d/hnif-jafnt-i-sidustu-konnuninni Maskína] |28. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|50,4 |49,6 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 0,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-27-nyr-thjodarpuls-adeins-fleiri-segja-nei-485068 Gallup] |24.–27. ágúst 2026 |48,4 |style="background:#eee8aa|51,6 | style="background:#a1a167;color:#FFFFFF;"| 3,2 |- |[https://www.visir.is/g/20262925809d/ny-konnun-dregur-saman-milli-fylkinga Maskína] |21.–25. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,3 |48,7 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-14-nyr-thjodarpuls-ekki-marktaekur-munur-a-fylkingum-483977 Gallup] |1.–13. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,5 |48,5 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 3,0 |- |[https://www.visir.is/g/20262920711d/forskot-ja-hlidarinnar-maelist-minna Maskína] |7.–11. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52,2 |47,8 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/06/hnifjafnar_fylkingar_jas_og_neis Gallup] |15.–30. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"| 50 |style="background:#eee8aa;"| 50 | jafnt |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/07/30/ny-konnun-meirihluti-aetlar-enn-ad-segja-ja Maskína] |22.–29. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53 |47 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-26-orlitid-fleiri-aetla-ad-segja-ja-en-nei-i-agust-479546 Gallup] |12.–24. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52 |48 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/06/13/ny-konnun-meirihluti-aetlar-ad-segja-ja Maskína] |2.–11. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53,1 |46,9 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6,2 |} == Niðurstöður == {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan=3 | Kjördæmi !! colspan=2 | já !! colspan=2 | nei !!rowspan=3 | auð !!rowspan=3 | ógild !! rowspan=3 | samtals !! rowspan=3 | kjörskrá !! rowspan=3 | kjörsókn |- ! colspan="2" style="background:#6187ac;" | ! colspan="2" style="background:#a1a167;" | |- ! atkv. !! % !! atkv. !! % |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík norður]] | style="background:#cbd8e4;"| '''22.266''' | style="background:#cbd8e4;"| '''57,5''' || 16.448 || 42,5 || 165 || 124 || 39.003 || 48.334 || 80,7% |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi suður|Reykjavík suður]] | style="background:#cbd8e4;"| '''20.738''' || style="background:#cbd8e4;"| '''55,5''' || 17.317 || 554,5 || 176 || 129 || 38.360 || 47.357 || 81,0% |- ! [[Suðvesturkjördæmi]] | - || - || style="background:#eee8aa| - || style="background:#eee8aa| - || - || - || - || 80.910 || |- ! [[Norðvesturkjördæmi]] | 7.060 || 37,1 || style="background:#eee8aa| '''11.953''' || style="background:#eee8aa| '''62,9''' || 74 || 68 || 19.155 || 22.687 || 84,4% |- ! [[Norðausturkjördæmi]] | 10.022 || 38,8 || style="background:#eee8aa| '''15.822''' || style="background:#eee8aa| '''61,2''' || 125 || 104 || 26.073 || 31.250 || 83,4% |- ! [[Suðurkjördæmi]] | 13.473 || 39,5 || style="background:#eee8aa| '''20.597''' || style="background:#eee8aa|'''60,5''' || 129 || 106 || 34.305 || 42.152 || 81,4% |- ! Samtals | - || - || style="background:#eee8aa|- || style="background:#eee8aa|- || - || - || - || 272.690 || |} ''Heimild: [https://www.skra.is/gogn/talnaefni/kosningar/talnaefni-vegna-thjodaratkvaedagreidslu-2026/ Þjóðskrá (fjöldi á kjörskrá)]'' ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Kosningar á Íslandi}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] 627kce8nun808uebzytmezojybaz8jm 1976931 1976930 2026-08-30T09:49:30Z Bjarki S 9 /* Niðurstöður */ 1976931 wikitext text/x-wiki {{Þjóðaratkvæðagreiðsla |name= |question=Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið? |date={{start date|2026|08|29|df=yes}} |country=Ísland |yes=105339 |no=118040 |invalid=1652 |electorate=272690 |outcome= |map=2026 Iceland EU referendum ISL.svg |map_caption = Niðurstöður eftir kjördæmum<br />'''Já''': {{skýringartexti0|#B6C8D9|50–60%}}<br />'''Nei''': {{skýringartexti0|#DEDEBD|50–60%}} {{skýringartexti0|#BCBC83|60–70%}}<br />Hver ferningur á kortinu táknar 1000 atkvæði. }} [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] fór fram á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Þjóðaratkvæðagreiðslan er sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fer á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Forsaga== Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þann 28. maí 2026 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-28-thjodin-greidir-atkvaedi-um-esb-vidraedur-29-agust-476595|title=Þjóðin greiðir atkvæði um ESB-viðræður 29. ágúst|author=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|publisher=RÚV|date=2026-05-28|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Spurningin== Í upphaflegri tillögu utanríkisráðherra var spurningin og svarmöguleikarnir eftirfarandi: :''Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?'' :*''Já, halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' :*''Nei, ekki halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' Fram komu athugasemdir við orðalag spurningarinnar, meðal annars frá [[Landskjörstjórn]], þar sem talið var að í henni fælist ályktun um að aðildarumsókn Íslands væri í fullu gildi og hægt að halda áfram með aðildarferlið þar sem frá var horfið, en það væri umdeild staðhæfing. Þá voru gerðar athugasemdir við svarmöguleika þar sem kosningalög gera ráð fyrir að svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslu séu almennt aðeins „já“, eða „nei“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/157/s/1183.html|titill=Nefndarálit með breytingartillögu um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.|útgefandi=Meiri hluti utanríkismálanefndar|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> Orðalagi spurningar og svarmöguleika var því breytt og verður eftirfarandi: :'''Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?''' ::'''❏ Já.''' ::'''❏ Nei.''' ==Framkvæmd== Þjóðaratkvæðagreiðslan var sú fyrsta sem fram fer á Íslandi eftir að öll lagaákvæði um framkvæmd slíkra atkvæðagreiðsla var felld undir ný kosningalög árið 2022 en þau fjalla um framkvæmd allra kosninga og þjóðaratkvæðagreiðslna á Íslandi. Helsta breytingin fólst í því að [[Landskjörstjórn]] fékk stærra hlutverk og henni bar til dæmis að standa fyrir kynningu til almennings á því álitamáli sem þjóðaratkvæðagreiðslan snerist um. Landskjörstjórn gaf því út bækling sem dreift var á öll heimili og opnaði sérstakt vefsvæði til að svara helstu spurningum almennings um málið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262907651d/-mikid-hitaefni-en-thessi-texti-a-ad-vera-hlut-laus-|titill=„Mikið hitaefni en þessi texti á að vera hlut­laus“|útgefandi=Vísir|mánuður=9. júlí|ár=2026}}</ref> [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] (ÖSE) sendi fulltrúa til landsins í júlí og gaf út skýrslu um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar í ágúst. Í henni kom fram að stofnunin bæri traust til íslenskra stjórnvalda um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslunnar en alvarlegustu athugasemdir stofnunarinnar sneru að fjármögnun kosningabaráttunnar sem var að mestu leyti á vegum frjálsra félagasamtaka sem ekki lúta sömu reglum og stjórnmálaflokkar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-12-taka-athugasemdir-ose-alvarlega-en-svona-eru-leikreglurnar-nuna-483799|titill=Taka athugasemdir ÖSE alvarlega en „svona eru leikreglurnar núna“|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=12. ágúst|ár=2026}}</ref> Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hófst 27. júlí hjá [[Sýslumenn á Íslandi|sýslumönnum]] og ræðismönnum og sendiráðum Íslands erlendis. 17. ágúst höfðu um 16 þúsund greitt atkvæði sitt en það þótti mikil þátttaka á þeim tímapunkti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262922136d/um-sex-tan-thusund-greitt-at-kvaedi-utan-kjor-fundar|titill=Um sex­tán þúsund greitt at­kvæði utan kjör­fundar|útgefandi=Vísir|mánuður=17. ágúst|ár=2026}}</ref> Um 35 þúsund höfðu greitt atkvæði utan kjörfundar 24. ágúst.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-24-35-thusund-hafa-greitt-atkvaedi-buid-ad-lengja-opnunartima-hja-syslumanni-484762|titill=35 þúsund hafa greitt atkvæði – búið að lengja opnunartíma hjá sýslumanni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=24. ágúst|ár=2026}}</ref> ==Kosningabaráttan== ===Afstaða stjórnmálaflokka=== {| class="wikitable" ! colspan=4 | Stjórnarmeirihluti |- | style="background:{{Flokkslitur|Samfylkingin}};"| | [[Samfylkingin]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og vill stefna að fullri aðild og upptöku evru.<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/malefnin/island-i-samfelagi-tjodanna?issue=samfylkingin-er-evropusinnadur-flokkur|titill=Ísland í samfélagi þjóðanna|útgefandi=Samfylkingin|mánuðurskoðað=12. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Viðreisn}};"| | [[Viðreisn]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og að Ísland gerist fullgildur aðili að sambandinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://vidreisn.is/grunnstefna-og-landsthingsalyktanir/utanrikismal/|titill=Utanríkismál|útgefandi=Viðreisn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| | [[Flokkur fólksins]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Flokkurinn er og hefur verið andvígur aðild að ESB. Flokksmenn hafa lagt áherslu á að spurningin snúi að aðildarviðræðum en ekki aðild og ráðherrar flokksins hafa sagt að þeir muni vinna með þá niðurstöðu sem þjóðin kemst að.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/157/rad20260521T185813.html|titill=Þingræða Kolbrúnar Baldursdóttur|útgefandi=Alþingi|mánuður=21. maí|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-15-flokkur-folksins-reidubuinn-ad-setjast-vid-samningabordid-ef-thjodin-segir-ja-478299|titill=Flokkur fólksins reiðubúinn að setjast við samningaborðið ef þjóðin segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. júní|ár=2026}}</ref> Inga Sæland formaður flokksins hefur neitað að gefa upp hvernig hún sjálf muni greiða atkvæði en einstaka þingmenn flokksins hafa þó tjáð andstöðu við aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/16/kemur_akkurat_engum_vid_hvernig_inga_kys/|titill=Kemur akkúrat engum við hvernig Inga kýs|útgefandi=mbl.is|mánuður=16. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/28/eg_mun_segja_nei_29_agust/|titill=Ég mun segja nei 29. ágúst|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Stjórnarandstaða |- | style="background:{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar Evrópusambandsaðild og leggur áherslu á eflingu EES-samstarfsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://xd.is/kosningaaherslur/|titill=Kosningaáherslur|útgefandi=Sjálfstæðisflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| | [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar alfarið inngöngu Íslands í Evrópusambandið og hefur raunar efasemdir um EES-samstarfið.<ref>{{Vefheimild|url=https://midflokkurinn.is/stefna/utanrikis-og-varnarmal|titill=Utanríkis- og varnarmál|útgefandi=Miðflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Framsókn}};"| | [[Framsóknarflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn er andvígur aðild Íslands að ESB. Þingflokkurinn sat hjá við afgreiðslu þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna og sagðist treysta þjóðinni til þess að segja nei við aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/blog/yfirlysing-thingflokks-framsoknar-vegna-esb|titill=Yfirlýsing þingflokks Framsóknar vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Utan þings |- | style="background:{{Flokkslitur|Píratar}};"| | [[Píratar]] | style="background:#FFFFAA;"|Hlutlaus | Styðja að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram, en hvetja ekki til einnar niðurstöðu umfram aðra.<ref>{{Vefheimild|url=https://piratar.is/umraeda/lyktun-stjrnar-prata-um-esb|titill=Ályktun stjórnar Pírata um ESB|útgefandi=Píratar|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| | [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn telur ESB byggt á kapítalískri efnahagsstefnu og hafnar aðild Íslands. Flokkurinn hvetur til þess að landsmenn kjósi gegn aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/nidurstodur-adalfundar-sosialistaflokks-islands-2026|titill=Niðurstöður aðalfundar Sósíalistaflokks Íslands 2026|útgefandi=Sósíalistaflokkur Íslands|mánuður=9. júní|ár=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|VG}};"| | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Stefna flokksins er að hagsmunum Íslands sé best borgið utan ESB en telja þó að virða beri vilja þjóðarinnar ef hún kýs með aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://vg.is/greinar/alyktanir-landsfundar-2026/|titill=Ályktanir landsfundar 2026|útgefandi=Vinstrihreyfingin - grænt framboð|mánuður=10. mars|ár=2026}}</ref> Þrátt fyrir stjórnmálaályktanir flokksins styðja þó bæði formaður og varaformaður hans aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-13-varaformadur-vinstri-graenna-segir-ja-483849|titill=Varaformaður Vinstri grænna segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=13. ágúst|ár=2026}}</ref> |} Af sitjandi þingmönnum ætluðu 29 að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni en 30 nei en fjórir vildu ekki gefa upp hvernig þeir ætluðu að kjósa. Allir þingmenn Samfylkingar og Viðreisnar ætluðu að kjósa já og allir þingmenn Sjálfstæðisflokks og Miðflokks ætluðu að kjósa nei. Allir þingmenn Framsóknarflokks ætluðu að kjósa nei nema [[Halla Hrund Logadóttir]] sem vildi ekki gefa upp afstöðu sína. Af þingmönnum Flokks fólksins sögðust tveir ætla að greiða atkvæði með já, fjórir með nei og þrír gáfu ekki upp afstöðu. [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] var utan þingflokka þegar þjóðaratkvæðagreiðslan fór fram og hann ætlaði að kjósa já.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/28/svona_falla_atkvaedi_thingmanna_fleiri_segja_nei_en/|titill=Svona falla atkvæði þingmanna: Fleiri segja nei en já|útgefandi=Mbl.is|mánuður=28. ágúst|ár=2026}}</ref> ===Félagasamtök=== Hin eiginlega kosningabarátta var að miklu leyti háð af félagasamtökum fremur en stjórnmálaflokkum. Áður en boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar voru til samtök á borð við Evrópuhreyfinguna sem er fylgjandi aðild Íslands að Evrópusambandinu og [[Heimssýn]] sem er andvíg slíkri aðild en þessi samtöku fengu 10 milljónir hvor í styrk frá utanríkisráðuneytinu í desember 2025 til þess að efla lýðræðislega umræðu um Evrópumál.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-09-evropuhreyfingin-og-heimssyn-fa-hvort-um-sig-10-milljonir-fra-stjornvoldum-461121|titill=Evrópuhreyfingin og Heimssýn fá hvort um sig 10 milljónir frá stjórnvöldum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=9. desember|ár=2025}}</ref> Eftir að boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar komu einnig fram samtök sem stofnuð voru sérstaklega til þess að reka kosningabaráttu fyrir aðra hvora niðurstöðuna. Samtökin SJÁ voru stofnuð 18. júní á stofnfundi á [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] en að þeim stendur hópur sem hvetur til þess að almenningur kjósi með því að hefja á ný aðildarviðræður. Þau notuðu slagorðið „Já til að sjá“ og lögðu áherslu á að þau starfi ekki endilega að því að Ísland gangi í Evrópusambandið heldur eingöngu að því að aðildarviðræður verði kláraðar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262899152d/vilja-segja-ja-til-ad-sja-|titill=Vilja segja „já til að sjá“|útgefandi=Vísir|mánuður=18. júní|ár=2026}}</ref> Samtökin Áfram Ísland voru stofnuð 6. júlí á stofnfundi í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll en þau voru stofnuð til að berjast fyrir nei í atkvæðagreiðslunni. Á meðal ræðumanna á stofnfundi var Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262904329d/-skraningum-rignir-inn-|titill=Skráningum rignir inn|útgefandi=Vísir|mánuður=1. júlí|ár=2026}}</ref> === Stuðningur frá aðilum === {| class="wikitable" |+ !''Já til að sjá'' |- | * Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra Íslands * Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra Íslands * Hjálmar Vilhjálmsson, framkvæmdastjóri SJÁ-samtakanna * Lárus Welding, fjármálastjóri Stoða * Inga Sæland, menntamálaráðherra Íslands * Pálmi Gestsson, leikari * Bubbi Morthens, tónlistarmaður * Baltasar Kormákur, leikstjóri * Erna Mist Yamagata, myndlistarkona * Guðni Bergsson, fyrrum formaður KSÍ * Jón Ásgeir Jóhannesson, kaupsýslumaður * Sigmar Vilhjálmsson, athafnamaður og fjölmiðlamaður * Kristján Jóhannesson, óperusöngvari * Már Guðmundsson, fyrrum Seðlabankastjóri * Sverrir Þór Sverrisson, leikari og grínisti * Rósa Björk Brynjólfsdóttir, formaður Vinstri grænna * Unnur Ösp Stefánsdóttir, leikkona * Sólveig Arnarsdóttir, leikkona * Ilmur Kristjánsdóttir, leikkona * Magnús Tumi Guðmundsson, jarðfræðingur * Guðrún Pétursdóttir, lífeðlisfræðingur * Gylfi Arnbjörnsson, fyrrum forseti ASÍ * Sigursteinn Másson, fjölmiðlamaður * Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, fyrrum matvælaráðherra * Jón Gnarr, þingmaður Viðreisnar * Sóley Tómasdóttir, fyrrum borgarfulltrúi * Tómas Ellert Tómasson, fyrrum bæjarfulltrúi Miðflokksins í Árborg * Ragnheiður Ríkharðsdóttir, fyrrum formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins * Pétur Marteinsson, oddviti Samfylkingarinnar í Reykjavík * Andrés Magnússon, blaðamaður |} {| class="wikitable" !''Áfram Ísland'' |- | * Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrum forseti Íslands * Halldór Benjamín Þorbergsson, fyrrum framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins * Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar * Katrín Jakobsdóttir, fyrrum forsætisráðherra Íslands * Annie Mist Þórisdóttir, heimsmeistari í Crossfit * Erpur Eyvindarson, tónlistarmaður og rappari * Hjörvar Hafliðason, íþróttafréttamaður og hlaðvarpsstjórnandi * Jógvan Hansen, tónlistarmaður * Skúli Mogensen, fyrrum forstjóri Wow Air * Guðmundur Emil Jóhannsson, einkaþjálfari * Kristín Gunnarsdóttir, hlaðvarpsstjórnandi * Yrsa Sigurðardóttir, rithöfundur * Svandís Svavarsdóttir, fyrrum formaður Vinstri grænna * Maggi Mix, skemmtikraftur * Guðfinnur Sölvi Karlsson, veitingamaður |} == Skoðanakannanir == Afstaða almennings til aðildarviðræðna og mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu hefur verið mæld í skoðanakönnunum um árabil. Þegar spurt hefur verið beint um aðild að Evrópusambandinu hefur meirihluti aðspurðra yfirleitt verið á móti en þegar spurt hefur verið um að taka upp aðildarviðræður eða halda þeim áfram hefur meirihlutinn yfirleitt verið fylgjandi því. Í yfirlitinu hér að neðan eru aðeins birtar kannanir sem gerðar voru eftir að forystymenn ríkisstjórnarinnar tilkynntu um að þjóðaratkvæðagreiðsla um viðræður færi fram 2026. Einungis er tekið tillit til þeirra sem afstöðu tóku til svarmöguleikanna. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! class="unsortable" style="width:40px;" |Já ! class="unsortable" style="width:40px;" |Nei ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:#6187ac;"| ! style="background:#a1a167;"| |- |[https://www.visir.is/g/20262927585d/hnif-jafnt-i-sidustu-konnuninni Maskína] |28. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|50,4 |49,6 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 0,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-27-nyr-thjodarpuls-adeins-fleiri-segja-nei-485068 Gallup] |24.–27. ágúst 2026 |48,4 |style="background:#eee8aa|51,6 | style="background:#a1a167;color:#FFFFFF;"| 3,2 |- |[https://www.visir.is/g/20262925809d/ny-konnun-dregur-saman-milli-fylkinga Maskína] |21.–25. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,3 |48,7 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-14-nyr-thjodarpuls-ekki-marktaekur-munur-a-fylkingum-483977 Gallup] |1.–13. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,5 |48,5 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 3,0 |- |[https://www.visir.is/g/20262920711d/forskot-ja-hlidarinnar-maelist-minna Maskína] |7.–11. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52,2 |47,8 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/06/hnifjafnar_fylkingar_jas_og_neis Gallup] |15.–30. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"| 50 |style="background:#eee8aa;"| 50 | jafnt |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/07/30/ny-konnun-meirihluti-aetlar-enn-ad-segja-ja Maskína] |22.–29. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53 |47 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-26-orlitid-fleiri-aetla-ad-segja-ja-en-nei-i-agust-479546 Gallup] |12.–24. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52 |48 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/06/13/ny-konnun-meirihluti-aetlar-ad-segja-ja Maskína] |2.–11. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53,1 |46,9 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6,2 |} == Niðurstöður == {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan=3 | Kjördæmi !! colspan=2 | já !! colspan=2 | nei !!rowspan=3 | auð !!rowspan=3 | ógild !! rowspan=3 | samtals !! rowspan=3 | kjörskrá !! rowspan=3 | kjörsókn |- ! colspan="2" style="background:#6187ac;" | ! colspan="2" style="background:#a1a167;" | |- ! atkv. !! % !! atkv. !! % |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík norður]] | style="background:#cbd8e4;"| '''22.266''' | style="background:#cbd8e4;"| '''57,5''' || 16.448 || 42,5 || 165 || 124 || 39.003 || 48.334 || 80,7% |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi suður|Reykjavík suður]] | style="background:#cbd8e4;"| '''20.738''' || style="background:#cbd8e4;"| '''55,5''' || 17.317 || 54,5 || 176 || 129 || 38.360 || 47.357 || 81,0% |- ! [[Suðvesturkjördæmi]] | 31.780 || 47,0 || style="background:#eee8aa| '''35.903''' || style="background:#eee8aa| '''53,0''' || 228 || 224 || 68.135 || 80.910 || 84,2% |- ! [[Norðvesturkjördæmi]] | 7.060 || 37,1 || style="background:#eee8aa| '''11.953''' || style="background:#eee8aa| '''62,9''' || 74 || 68 || 19.155 || 22.687 || 84,4% |- ! [[Norðausturkjördæmi]] | 10.022 || 38,8 || style="background:#eee8aa| '''15.822''' || style="background:#eee8aa| '''61,2''' || 125 || 104 || 26.073 || 31.250 || 83,4% |- ! [[Suðurkjördæmi]] | 13.473 || 39,5 || style="background:#eee8aa| '''20.597''' || style="background:#eee8aa|'''60,5''' || 129 || 106 || 34.305 || 42.152 || 81,4% |- ! ''Samtals'' | ''105.339'' || ''47,2'' || style="background:#eee8aa| '''''118.040''''' || style="background:#eee8aa| '''''52,8''''' || ''897'' || ''755'' || ''225.031'' || ''272.690'' || ''82,5%'' |} ''Heimild: [https://www.skra.is/gogn/talnaefni/kosningar/talnaefni-vegna-thjodaratkvaedagreidslu-2026/ Þjóðskrá (fjöldi á kjörskrá)]'' ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Kosningar á Íslandi}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] ensl3zsaiggztm4kqkddwbbv6onyeiq 1976933 1976931 2026-08-30T10:00:10Z Bjarki S 9 1976933 wikitext text/x-wiki {{Þjóðaratkvæðagreiðsla |name= |question=Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið? |date={{start date|2026|08|29|df=yes}} |country=Ísland |yes=105339 |no=118040 |invalid=1652 |electorate=272690 |outcome= |map=2026 Iceland EU referendum ISL.svg |map_caption = Niðurstöður eftir kjördæmum<br />'''Já''': {{skýringartexti0|#B6C8D9|50–60%}}<br />'''Nei''': {{skýringartexti0|#DEDEBD|50–60%}} {{skýringartexti0|#BCBC83|60–70%}}<br />Hver ferningur á kortinu táknar 1000 atkvæði. }} [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] fór fram á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Tillögu um aðildarviðræður var hafnað. Þjóðaratkvæðagreiðslan var sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fór á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Forsaga== Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þann 28. maí 2026 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-28-thjodin-greidir-atkvaedi-um-esb-vidraedur-29-agust-476595|title=Þjóðin greiðir atkvæði um ESB-viðræður 29. ágúst|author=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|publisher=RÚV|date=2026-05-28|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Spurningin== Í upphaflegri tillögu utanríkisráðherra var spurningin og svarmöguleikarnir eftirfarandi: :''Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?'' :*''Já, halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' :*''Nei, ekki halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' Fram komu athugasemdir við orðalag spurningarinnar, meðal annars frá [[Landskjörstjórn]], þar sem talið var að í henni fælist ályktun um að aðildarumsókn Íslands væri í fullu gildi og hægt að halda áfram með aðildarferlið þar sem frá var horfið, en það væri umdeild staðhæfing. Þá voru gerðar athugasemdir við svarmöguleika þar sem kosningalög gera ráð fyrir að svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslu séu almennt aðeins „já“, eða „nei“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/157/s/1183.html|titill=Nefndarálit með breytingartillögu um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.|útgefandi=Meiri hluti utanríkismálanefndar|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> Orðalagi spurningar og svarmöguleika var því breytt og verður eftirfarandi: :'''Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?''' ::'''❏ Já.''' ::'''❏ Nei.''' ==Framkvæmd== Þjóðaratkvæðagreiðslan var sú fyrsta sem fram fer á Íslandi eftir að öll lagaákvæði um framkvæmd slíkra atkvæðagreiðsla var felld undir ný kosningalög árið 2022 en þau fjalla um framkvæmd allra kosninga og þjóðaratkvæðagreiðslna á Íslandi. Helsta breytingin fólst í því að [[Landskjörstjórn]] fékk stærra hlutverk og henni bar til dæmis að standa fyrir kynningu til almennings á því álitamáli sem þjóðaratkvæðagreiðslan snerist um. Landskjörstjórn gaf því út bækling sem dreift var á öll heimili og opnaði sérstakt vefsvæði til að svara helstu spurningum almennings um málið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262907651d/-mikid-hitaefni-en-thessi-texti-a-ad-vera-hlut-laus-|titill=„Mikið hitaefni en þessi texti á að vera hlut­laus“|útgefandi=Vísir|mánuður=9. júlí|ár=2026}}</ref> [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] (ÖSE) sendi fulltrúa til landsins í júlí og gaf út skýrslu um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar í ágúst. Í henni kom fram að stofnunin bæri traust til íslenskra stjórnvalda um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslunnar en alvarlegustu athugasemdir stofnunarinnar sneru að fjármögnun kosningabaráttunnar sem var að mestu leyti á vegum frjálsra félagasamtaka sem ekki lúta sömu reglum og stjórnmálaflokkar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-12-taka-athugasemdir-ose-alvarlega-en-svona-eru-leikreglurnar-nuna-483799|titill=Taka athugasemdir ÖSE alvarlega en „svona eru leikreglurnar núna“|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=12. ágúst|ár=2026}}</ref> Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hófst 27. júlí hjá [[Sýslumenn á Íslandi|sýslumönnum]] og ræðismönnum og sendiráðum Íslands erlendis. 17. ágúst höfðu um 16 þúsund greitt atkvæði sitt en það þótti mikil þátttaka á þeim tímapunkti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262922136d/um-sex-tan-thusund-greitt-at-kvaedi-utan-kjor-fundar|titill=Um sex­tán þúsund greitt at­kvæði utan kjör­fundar|útgefandi=Vísir|mánuður=17. ágúst|ár=2026}}</ref> Um 35 þúsund höfðu greitt atkvæði utan kjörfundar 24. ágúst.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-24-35-thusund-hafa-greitt-atkvaedi-buid-ad-lengja-opnunartima-hja-syslumanni-484762|titill=35 þúsund hafa greitt atkvæði – búið að lengja opnunartíma hjá sýslumanni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=24. ágúst|ár=2026}}</ref> ==Kosningabaráttan== ===Afstaða stjórnmálaflokka=== {| class="wikitable" ! colspan=4 | Stjórnarmeirihluti |- | style="background:{{Flokkslitur|Samfylkingin}};"| | [[Samfylkingin]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og vill stefna að fullri aðild og upptöku evru.<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/malefnin/island-i-samfelagi-tjodanna?issue=samfylkingin-er-evropusinnadur-flokkur|titill=Ísland í samfélagi þjóðanna|útgefandi=Samfylkingin|mánuðurskoðað=12. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Viðreisn}};"| | [[Viðreisn]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og að Ísland gerist fullgildur aðili að sambandinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://vidreisn.is/grunnstefna-og-landsthingsalyktanir/utanrikismal/|titill=Utanríkismál|útgefandi=Viðreisn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| | [[Flokkur fólksins]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Flokkurinn er og hefur verið andvígur aðild að ESB. Flokksmenn hafa lagt áherslu á að spurningin snúi að aðildarviðræðum en ekki aðild og ráðherrar flokksins hafa sagt að þeir muni vinna með þá niðurstöðu sem þjóðin kemst að.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/157/rad20260521T185813.html|titill=Þingræða Kolbrúnar Baldursdóttur|útgefandi=Alþingi|mánuður=21. maí|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-15-flokkur-folksins-reidubuinn-ad-setjast-vid-samningabordid-ef-thjodin-segir-ja-478299|titill=Flokkur fólksins reiðubúinn að setjast við samningaborðið ef þjóðin segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. júní|ár=2026}}</ref> Inga Sæland formaður flokksins hefur neitað að gefa upp hvernig hún sjálf muni greiða atkvæði en einstaka þingmenn flokksins hafa þó tjáð andstöðu við aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/16/kemur_akkurat_engum_vid_hvernig_inga_kys/|titill=Kemur akkúrat engum við hvernig Inga kýs|útgefandi=mbl.is|mánuður=16. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/28/eg_mun_segja_nei_29_agust/|titill=Ég mun segja nei 29. ágúst|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Stjórnarandstaða |- | style="background:{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar Evrópusambandsaðild og leggur áherslu á eflingu EES-samstarfsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://xd.is/kosningaaherslur/|titill=Kosningaáherslur|útgefandi=Sjálfstæðisflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| | [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar alfarið inngöngu Íslands í Evrópusambandið og hefur raunar efasemdir um EES-samstarfið.<ref>{{Vefheimild|url=https://midflokkurinn.is/stefna/utanrikis-og-varnarmal|titill=Utanríkis- og varnarmál|útgefandi=Miðflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Framsókn}};"| | [[Framsóknarflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn er andvígur aðild Íslands að ESB. Þingflokkurinn sat hjá við afgreiðslu þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna og sagðist treysta þjóðinni til þess að segja nei við aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/blog/yfirlysing-thingflokks-framsoknar-vegna-esb|titill=Yfirlýsing þingflokks Framsóknar vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Utan þings |- | style="background:{{Flokkslitur|Píratar}};"| | [[Píratar]] | style="background:#FFFFAA;"|Hlutlaus | Styðja að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram, en hvetja ekki til einnar niðurstöðu umfram aðra.<ref>{{Vefheimild|url=https://piratar.is/umraeda/lyktun-stjrnar-prata-um-esb|titill=Ályktun stjórnar Pírata um ESB|útgefandi=Píratar|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| | [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn telur ESB byggt á kapítalískri efnahagsstefnu og hafnar aðild Íslands. Flokkurinn hvetur til þess að landsmenn kjósi gegn aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/nidurstodur-adalfundar-sosialistaflokks-islands-2026|titill=Niðurstöður aðalfundar Sósíalistaflokks Íslands 2026|útgefandi=Sósíalistaflokkur Íslands|mánuður=9. júní|ár=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|VG}};"| | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Stefna flokksins er að hagsmunum Íslands sé best borgið utan ESB en telja þó að virða beri vilja þjóðarinnar ef hún kýs með aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://vg.is/greinar/alyktanir-landsfundar-2026/|titill=Ályktanir landsfundar 2026|útgefandi=Vinstrihreyfingin - grænt framboð|mánuður=10. mars|ár=2026}}</ref> Þrátt fyrir stjórnmálaályktanir flokksins styðja þó bæði formaður og varaformaður hans aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-13-varaformadur-vinstri-graenna-segir-ja-483849|titill=Varaformaður Vinstri grænna segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=13. ágúst|ár=2026}}</ref> |} Af sitjandi þingmönnum ætluðu 29 að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni en 30 nei en fjórir vildu ekki gefa upp hvernig þeir ætluðu að kjósa. Allir þingmenn Samfylkingar og Viðreisnar ætluðu að kjósa já og allir þingmenn Sjálfstæðisflokks og Miðflokks ætluðu að kjósa nei. Allir þingmenn Framsóknarflokks ætluðu að kjósa nei nema [[Halla Hrund Logadóttir]] sem vildi ekki gefa upp afstöðu sína. Af þingmönnum Flokks fólksins sögðust tveir ætla að greiða atkvæði með já, fjórir með nei og þrír gáfu ekki upp afstöðu. [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] var utan þingflokka þegar þjóðaratkvæðagreiðslan fór fram og hann ætlaði að kjósa já.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/28/svona_falla_atkvaedi_thingmanna_fleiri_segja_nei_en/|titill=Svona falla atkvæði þingmanna: Fleiri segja nei en já|útgefandi=Mbl.is|mánuður=28. ágúst|ár=2026}}</ref> ===Félagasamtök=== Hin eiginlega kosningabarátta var að miklu leyti háð af félagasamtökum fremur en stjórnmálaflokkum. Áður en boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar voru til samtök á borð við Evrópuhreyfinguna sem er fylgjandi aðild Íslands að Evrópusambandinu og [[Heimssýn]] sem er andvíg slíkri aðild en þessi samtöku fengu 10 milljónir hvor í styrk frá utanríkisráðuneytinu í desember 2025 til þess að efla lýðræðislega umræðu um Evrópumál.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-09-evropuhreyfingin-og-heimssyn-fa-hvort-um-sig-10-milljonir-fra-stjornvoldum-461121|titill=Evrópuhreyfingin og Heimssýn fá hvort um sig 10 milljónir frá stjórnvöldum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=9. desember|ár=2025}}</ref> Eftir að boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar komu einnig fram samtök sem stofnuð voru sérstaklega til þess að reka kosningabaráttu fyrir aðra hvora niðurstöðuna. Samtökin SJÁ voru stofnuð 18. júní á stofnfundi á [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] en að þeim stendur hópur sem hvetur til þess að almenningur kjósi með því að hefja á ný aðildarviðræður. Þau notuðu slagorðið „Já til að sjá“ og lögðu áherslu á að þau starfi ekki endilega að því að Ísland gangi í Evrópusambandið heldur eingöngu að því að aðildarviðræður verði kláraðar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262899152d/vilja-segja-ja-til-ad-sja-|titill=Vilja segja „já til að sjá“|útgefandi=Vísir|mánuður=18. júní|ár=2026}}</ref> Samtökin Áfram Ísland voru stofnuð 6. júlí á stofnfundi í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll en þau voru stofnuð til að berjast fyrir nei í atkvæðagreiðslunni. Á meðal ræðumanna á stofnfundi var Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262904329d/-skraningum-rignir-inn-|titill=Skráningum rignir inn|útgefandi=Vísir|mánuður=1. júlí|ár=2026}}</ref> === Stuðningur frá aðilum === {| class="wikitable" |+ !''Já til að sjá'' |- | * Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra Íslands * Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra Íslands * Hjálmar Vilhjálmsson, framkvæmdastjóri SJÁ-samtakanna * Lárus Welding, fjármálastjóri Stoða * Inga Sæland, menntamálaráðherra Íslands * Pálmi Gestsson, leikari * Bubbi Morthens, tónlistarmaður * Baltasar Kormákur, leikstjóri * Erna Mist Yamagata, myndlistarkona * Guðni Bergsson, fyrrum formaður KSÍ * Jón Ásgeir Jóhannesson, kaupsýslumaður * Sigmar Vilhjálmsson, athafnamaður og fjölmiðlamaður * Kristján Jóhannesson, óperusöngvari * Már Guðmundsson, fyrrum Seðlabankastjóri * Sverrir Þór Sverrisson, leikari og grínisti * Rósa Björk Brynjólfsdóttir, formaður Vinstri grænna * Unnur Ösp Stefánsdóttir, leikkona * Sólveig Arnarsdóttir, leikkona * Ilmur Kristjánsdóttir, leikkona * Magnús Tumi Guðmundsson, jarðfræðingur * Guðrún Pétursdóttir, lífeðlisfræðingur * Gylfi Arnbjörnsson, fyrrum forseti ASÍ * Sigursteinn Másson, fjölmiðlamaður * Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, fyrrum matvælaráðherra * Jón Gnarr, þingmaður Viðreisnar * Sóley Tómasdóttir, fyrrum borgarfulltrúi * Tómas Ellert Tómasson, fyrrum bæjarfulltrúi Miðflokksins í Árborg * Ragnheiður Ríkharðsdóttir, fyrrum formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins * Pétur Marteinsson, oddviti Samfylkingarinnar í Reykjavík * Andrés Magnússon, blaðamaður |} {| class="wikitable" !''Áfram Ísland'' |- | * Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrum forseti Íslands * Halldór Benjamín Þorbergsson, fyrrum framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins * Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar * Katrín Jakobsdóttir, fyrrum forsætisráðherra Íslands * Annie Mist Þórisdóttir, heimsmeistari í Crossfit * Erpur Eyvindarson, tónlistarmaður og rappari * Hjörvar Hafliðason, íþróttafréttamaður og hlaðvarpsstjórnandi * Jógvan Hansen, tónlistarmaður * Skúli Mogensen, fyrrum forstjóri Wow Air * Guðmundur Emil Jóhannsson, einkaþjálfari * Kristín Gunnarsdóttir, hlaðvarpsstjórnandi * Yrsa Sigurðardóttir, rithöfundur * Svandís Svavarsdóttir, fyrrum formaður Vinstri grænna * Maggi Mix, skemmtikraftur * Guðfinnur Sölvi Karlsson, veitingamaður |} == Skoðanakannanir == Afstaða almennings til aðildarviðræðna og mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu hefur verið mæld í skoðanakönnunum um árabil. Þegar spurt hefur verið beint um aðild að Evrópusambandinu hefur meirihluti aðspurðra yfirleitt verið á móti en þegar spurt hefur verið um að taka upp aðildarviðræður eða halda þeim áfram hefur meirihlutinn yfirleitt verið fylgjandi því. Í yfirlitinu hér að neðan eru aðeins birtar kannanir sem gerðar voru eftir að forystymenn ríkisstjórnarinnar tilkynntu um að þjóðaratkvæðagreiðsla um viðræður færi fram 2026. Einungis er tekið tillit til þeirra sem afstöðu tóku til svarmöguleikanna. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! class="unsortable" style="width:40px;" |Já ! class="unsortable" style="width:40px;" |Nei ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:#6187ac;"| ! style="background:#a1a167;"| |- |[https://www.visir.is/g/20262927585d/hnif-jafnt-i-sidustu-konnuninni Maskína] |28. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|50,4 |49,6 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 0,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-27-nyr-thjodarpuls-adeins-fleiri-segja-nei-485068 Gallup] |24.–27. ágúst 2026 |48,4 |style="background:#eee8aa|51,6 | style="background:#a1a167;color:#FFFFFF;"| 3,2 |- |[https://www.visir.is/g/20262925809d/ny-konnun-dregur-saman-milli-fylkinga Maskína] |21.–25. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,3 |48,7 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-14-nyr-thjodarpuls-ekki-marktaekur-munur-a-fylkingum-483977 Gallup] |1.–13. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,5 |48,5 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 3,0 |- |[https://www.visir.is/g/20262920711d/forskot-ja-hlidarinnar-maelist-minna Maskína] |7.–11. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52,2 |47,8 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/06/hnifjafnar_fylkingar_jas_og_neis Gallup] |15.–30. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"| 50 |style="background:#eee8aa;"| 50 | jafnt |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/07/30/ny-konnun-meirihluti-aetlar-enn-ad-segja-ja Maskína] |22.–29. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53 |47 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-26-orlitid-fleiri-aetla-ad-segja-ja-en-nei-i-agust-479546 Gallup] |12.–24. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52 |48 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/06/13/ny-konnun-meirihluti-aetlar-ad-segja-ja Maskína] |2.–11. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53,1 |46,9 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6,2 |} == Niðurstöður == {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan=3 | Kjördæmi !! colspan=2 | já !! colspan=2 | nei !!rowspan=3 | auð !!rowspan=3 | ógild !! rowspan=3 | samtals !! rowspan=3 | kjörskrá !! rowspan=3 | kjörsókn |- ! colspan="2" style="background:#6187ac;" | ! colspan="2" style="background:#a1a167;" | |- ! atkv. !! % !! atkv. !! % |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík norður]] | style="background:#cbd8e4;"| '''22.266''' | style="background:#cbd8e4;"| '''57,5''' || 16.448 || 42,5 || 165 || 124 || 39.003 || 48.334 || 80,7% |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi suður|Reykjavík suður]] | style="background:#cbd8e4;"| '''20.738''' || style="background:#cbd8e4;"| '''55,5''' || 17.317 || 54,5 || 176 || 129 || 38.360 || 47.357 || 81,0% |- ! [[Suðvesturkjördæmi]] | 31.780 || 47,0 || style="background:#eee8aa| '''35.903''' || style="background:#eee8aa| '''53,0''' || 228 || 224 || 68.135 || 80.910 || 84,2% |- ! [[Norðvesturkjördæmi]] | 7.060 || 37,1 || style="background:#eee8aa| '''11.953''' || style="background:#eee8aa| '''62,9''' || 74 || 68 || 19.155 || 22.687 || 84,4% |- ! [[Norðausturkjördæmi]] | 10.022 || 38,8 || style="background:#eee8aa| '''15.822''' || style="background:#eee8aa| '''61,2''' || 125 || 104 || 26.073 || 31.250 || 83,4% |- ! [[Suðurkjördæmi]] | 13.473 || 39,5 || style="background:#eee8aa| '''20.597''' || style="background:#eee8aa|'''60,5''' || 129 || 106 || 34.305 || 42.152 || 81,4% |- ! ''Samtals'' | ''105.339'' || ''47,2'' || style="background:#eee8aa| '''''118.040''''' || style="background:#eee8aa| '''''52,8''''' || ''897'' || ''755'' || ''225.031'' || ''272.690'' || ''82,5%'' |} ''Heimild: [https://www.skra.is/gogn/talnaefni/kosningar/talnaefni-vegna-thjodaratkvaedagreidslu-2026/ Þjóðskrá (fjöldi á kjörskrá)]'' ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Kosningar á Íslandi}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] qngpz6pxga78t6fyebdg8u9bmm0v13e 1976936 1976933 2026-08-30T11:03:52Z Bjarki S 9 /* Niðurstöður */ 1976936 wikitext text/x-wiki {{Þjóðaratkvæðagreiðsla |name= |question=Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið? |date={{start date|2026|08|29|df=yes}} |country=Ísland |yes=105339 |no=118040 |invalid=1652 |electorate=272690 |outcome= |map=2026 Iceland EU referendum ISL.svg |map_caption = Niðurstöður eftir kjördæmum<br />'''Já''': {{skýringartexti0|#B6C8D9|50–60%}}<br />'''Nei''': {{skýringartexti0|#DEDEBD|50–60%}} {{skýringartexti0|#BCBC83|60–70%}}<br />Hver ferningur á kortinu táknar 1000 atkvæði. }} [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] fór fram á Íslandi [[29. ágúst]] [[2026]] um að hefja á ný [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|aðildarviðræður]] við [[Evrópusambandið]]. Tillögu um aðildarviðræður var hafnað. Þjóðaratkvæðagreiðslan var sú [[Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi|níunda sem fram fór á Íslandi]], en sú fjórða eftir [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnun]]. ==Forsaga== Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu 17. júlí 2009 og formlegar viðræður um aðild hófust 2010. Þær viðræður stöðvuðust 2013. Árið 2015 sendi [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, bréf til Evrópusambandsins þar sem því var lýst yfir að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að halda áfram aðildarferlinu og farið var fram á að Ísland hefði ekki lengur stöðu umsóknarríkis hjá sambandinu. Deilt hefur verið um það í íslenskum stjórnmálum hvort að aðildarumsóknin hafi í raun verið afturkölluð með þessum hætti eða viðræðum bara frestað um óákveðinn tíma. Í stjórnarsáttmála [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins]] sem mynduð var eftir [[alþingiskosningar 2024]] kom fram að halda skyldi þjóðaratkvæðagreiðslu í síðasta lagi 2027 um að taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þann 6. mars 2026 tilkynntu formenn stjórnarflokkanna um að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram 29. ágúst sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262852158d/thjodaratkvaedagreidslan-fer-fram-29.-agust|titill=Þjóðar­at­kvæða­greiðslan fer fram 29. ágúst|útgefandi=visir.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> Þann 28. maí 2026 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-28-thjodin-greidir-atkvaedi-um-esb-vidraedur-29-agust-476595|title=Þjóðin greiðir atkvæði um ESB-viðræður 29. ágúst|author=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|publisher=RÚV|date=2026-05-28|access-date=2026-05-28}}</ref> ==Spurningin== Í upphaflegri tillögu utanríkisráðherra var spurningin og svarmöguleikarnir eftirfarandi: :''Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?'' :*''Já, halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' :*''Nei, ekki halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.'' Fram komu athugasemdir við orðalag spurningarinnar, meðal annars frá [[Landskjörstjórn]], þar sem talið var að í henni fælist ályktun um að aðildarumsókn Íslands væri í fullu gildi og hægt að halda áfram með aðildarferlið þar sem frá var horfið, en það væri umdeild staðhæfing. Þá voru gerðar athugasemdir við svarmöguleika þar sem kosningalög gera ráð fyrir að svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslu séu almennt aðeins „já“, eða „nei“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/157/s/1183.html|titill=Nefndarálit með breytingartillögu um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.|útgefandi=Meiri hluti utanríkismálanefndar|mánuður=18. maí|ár=2026}}</ref> Orðalagi spurningar og svarmöguleika var því breytt og verður eftirfarandi: :'''Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?''' ::'''❏ Já.''' ::'''❏ Nei.''' ==Framkvæmd== Þjóðaratkvæðagreiðslan var sú fyrsta sem fram fer á Íslandi eftir að öll lagaákvæði um framkvæmd slíkra atkvæðagreiðsla var felld undir ný kosningalög árið 2022 en þau fjalla um framkvæmd allra kosninga og þjóðaratkvæðagreiðslna á Íslandi. Helsta breytingin fólst í því að [[Landskjörstjórn]] fékk stærra hlutverk og henni bar til dæmis að standa fyrir kynningu til almennings á því álitamáli sem þjóðaratkvæðagreiðslan snerist um. Landskjörstjórn gaf því út bækling sem dreift var á öll heimili og opnaði sérstakt vefsvæði til að svara helstu spurningum almennings um málið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262907651d/-mikid-hitaefni-en-thessi-texti-a-ad-vera-hlut-laus-|titill=„Mikið hitaefni en þessi texti á að vera hlut­laus“|útgefandi=Vísir|mánuður=9. júlí|ár=2026}}</ref> [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] (ÖSE) sendi fulltrúa til landsins í júlí og gaf út skýrslu um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar í ágúst. Í henni kom fram að stofnunin bæri traust til íslenskra stjórnvalda um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslunnar en alvarlegustu athugasemdir stofnunarinnar sneru að fjármögnun kosningabaráttunnar sem var að mestu leyti á vegum frjálsra félagasamtaka sem ekki lúta sömu reglum og stjórnmálaflokkar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-12-taka-athugasemdir-ose-alvarlega-en-svona-eru-leikreglurnar-nuna-483799|titill=Taka athugasemdir ÖSE alvarlega en „svona eru leikreglurnar núna“|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=12. ágúst|ár=2026}}</ref> Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hófst 27. júlí hjá [[Sýslumenn á Íslandi|sýslumönnum]] og ræðismönnum og sendiráðum Íslands erlendis. 17. ágúst höfðu um 16 þúsund greitt atkvæði sitt en það þótti mikil þátttaka á þeim tímapunkti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262922136d/um-sex-tan-thusund-greitt-at-kvaedi-utan-kjor-fundar|titill=Um sex­tán þúsund greitt at­kvæði utan kjör­fundar|útgefandi=Vísir|mánuður=17. ágúst|ár=2026}}</ref> Um 35 þúsund höfðu greitt atkvæði utan kjörfundar 24. ágúst.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-24-35-thusund-hafa-greitt-atkvaedi-buid-ad-lengja-opnunartima-hja-syslumanni-484762|titill=35 þúsund hafa greitt atkvæði – búið að lengja opnunartíma hjá sýslumanni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=24. ágúst|ár=2026}}</ref> ==Kosningabaráttan== ===Afstaða stjórnmálaflokka=== {| class="wikitable" ! colspan=4 | Stjórnarmeirihluti |- | style="background:{{Flokkslitur|Samfylkingin}};"| | [[Samfylkingin]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og vill stefna að fullri aðild og upptöku evru.<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/malefnin/island-i-samfelagi-tjodanna?issue=samfylkingin-er-evropusinnadur-flokkur|titill=Ísland í samfélagi þjóðanna|útgefandi=Samfylkingin|mánuðurskoðað=12. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Viðreisn}};"| | [[Viðreisn]] | style="background:#AAFFAA;"|Já | Flokkurinn styður aðildarviðræður við ESB og að Ísland gerist fullgildur aðili að sambandinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://vidreisn.is/grunnstefna-og-landsthingsalyktanir/utanrikismal/|titill=Utanríkismál|útgefandi=Viðreisn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| | [[Flokkur fólksins]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Flokkurinn er og hefur verið andvígur aðild að ESB. Flokksmenn hafa lagt áherslu á að spurningin snúi að aðildarviðræðum en ekki aðild og ráðherrar flokksins hafa sagt að þeir muni vinna með þá niðurstöðu sem þjóðin kemst að.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/157/rad20260521T185813.html|titill=Þingræða Kolbrúnar Baldursdóttur|útgefandi=Alþingi|mánuður=21. maí|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-15-flokkur-folksins-reidubuinn-ad-setjast-vid-samningabordid-ef-thjodin-segir-ja-478299|titill=Flokkur fólksins reiðubúinn að setjast við samningaborðið ef þjóðin segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. júní|ár=2026}}</ref> Inga Sæland formaður flokksins hefur neitað að gefa upp hvernig hún sjálf muni greiða atkvæði en einstaka þingmenn flokksins hafa þó tjáð andstöðu við aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/16/kemur_akkurat_engum_vid_hvernig_inga_kys/|titill=Kemur akkúrat engum við hvernig Inga kýs|útgefandi=mbl.is|mánuður=16. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/05/28/eg_mun_segja_nei_29_agust/|titill=Ég mun segja nei 29. ágúst|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Stjórnarandstaða |- | style="background:{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar Evrópusambandsaðild og leggur áherslu á eflingu EES-samstarfsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://xd.is/kosningaaherslur/|titill=Kosningaáherslur|útgefandi=Sjálfstæðisflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| | [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn hafnar alfarið inngöngu Íslands í Evrópusambandið og hefur raunar efasemdir um EES-samstarfið.<ref>{{Vefheimild|url=https://midflokkurinn.is/stefna/utanrikis-og-varnarmal|titill=Utanríkis- og varnarmál|útgefandi=Miðflokkurinn|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Framsókn}};"| | [[Framsóknarflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn er andvígur aðild Íslands að ESB. Þingflokkurinn sat hjá við afgreiðslu þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna og sagðist treysta þjóðinni til þess að segja nei við aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/blog/yfirlysing-thingflokks-framsoknar-vegna-esb|titill=Yfirlýsing þingflokks Framsóknar vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> |- ! colspan=4 | Utan þings |- | style="background:{{Flokkslitur|Píratar}};"| | [[Píratar]] | style="background:#FFFFAA;"|Hlutlaus | Styðja að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram, en hvetja ekki til einnar niðurstöðu umfram aðra.<ref>{{Vefheimild|url=https://piratar.is/umraeda/lyktun-stjrnar-prata-um-esb|titill=Ályktun stjórnar Pírata um ESB|útgefandi=Píratar|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| | [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] | style="background:#FFAAAA;"|Nei | Flokkurinn telur ESB byggt á kapítalískri efnahagsstefnu og hafnar aðild Íslands. Flokkurinn hvetur til þess að landsmenn kjósi gegn aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/nidurstodur-adalfundar-sosialistaflokks-islands-2026|titill=Niðurstöður aðalfundar Sósíalistaflokks Íslands 2026|útgefandi=Sósíalistaflokkur Íslands|mánuður=9. júní|ár=2026}}</ref> |- | style="background:{{Flokkslitur|VG}};"| | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] | style="background:#FFDDAA;"|Nei, en virða niðurstöðu | Stefna flokksins er að hagsmunum Íslands sé best borgið utan ESB en telja þó að virða beri vilja þjóðarinnar ef hún kýs með aðildarviðræðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://vg.is/greinar/alyktanir-landsfundar-2026/|titill=Ályktanir landsfundar 2026|útgefandi=Vinstrihreyfingin - grænt framboð|mánuður=10. mars|ár=2026}}</ref> Þrátt fyrir stjórnmálaályktanir flokksins styðja þó bæði formaður og varaformaður hans aðildarviðræður.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-13-varaformadur-vinstri-graenna-segir-ja-483849|titill=Varaformaður Vinstri grænna segir já|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=13. ágúst|ár=2026}}</ref> |} Af sitjandi þingmönnum ætluðu 29 að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni en 30 nei en fjórir vildu ekki gefa upp hvernig þeir ætluðu að kjósa. Allir þingmenn Samfylkingar og Viðreisnar ætluðu að kjósa já og allir þingmenn Sjálfstæðisflokks og Miðflokks ætluðu að kjósa nei. Allir þingmenn Framsóknarflokks ætluðu að kjósa nei nema [[Halla Hrund Logadóttir]] sem vildi ekki gefa upp afstöðu sína. Af þingmönnum Flokks fólksins sögðust tveir ætla að greiða atkvæði með já, fjórir með nei og þrír gáfu ekki upp afstöðu. [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] var utan þingflokka þegar þjóðaratkvæðagreiðslan fór fram og hann ætlaði að kjósa já.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/28/svona_falla_atkvaedi_thingmanna_fleiri_segja_nei_en/|titill=Svona falla atkvæði þingmanna: Fleiri segja nei en já|útgefandi=Mbl.is|mánuður=28. ágúst|ár=2026}}</ref> ===Félagasamtök=== Hin eiginlega kosningabarátta var að miklu leyti háð af félagasamtökum fremur en stjórnmálaflokkum. Áður en boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar voru til samtök á borð við Evrópuhreyfinguna sem er fylgjandi aðild Íslands að Evrópusambandinu og [[Heimssýn]] sem er andvíg slíkri aðild en þessi samtöku fengu 10 milljónir hvor í styrk frá utanríkisráðuneytinu í desember 2025 til þess að efla lýðræðislega umræðu um Evrópumál.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-09-evropuhreyfingin-og-heimssyn-fa-hvort-um-sig-10-milljonir-fra-stjornvoldum-461121|titill=Evrópuhreyfingin og Heimssýn fá hvort um sig 10 milljónir frá stjórnvöldum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=9. desember|ár=2025}}</ref> Eftir að boðað var til þjóðaratkvæðagreiðslunnar komu einnig fram samtök sem stofnuð voru sérstaklega til þess að reka kosningabaráttu fyrir aðra hvora niðurstöðuna. Samtökin SJÁ voru stofnuð 18. júní á stofnfundi á [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] en að þeim stendur hópur sem hvetur til þess að almenningur kjósi með því að hefja á ný aðildarviðræður. Þau notuðu slagorðið „Já til að sjá“ og lögðu áherslu á að þau starfi ekki endilega að því að Ísland gangi í Evrópusambandið heldur eingöngu að því að aðildarviðræður verði kláraðar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262899152d/vilja-segja-ja-til-ad-sja-|titill=Vilja segja „já til að sjá“|útgefandi=Vísir|mánuður=18. júní|ár=2026}}</ref> Samtökin Áfram Ísland voru stofnuð 6. júlí á stofnfundi í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll en þau voru stofnuð til að berjast fyrir nei í atkvæðagreiðslunni. Á meðal ræðumanna á stofnfundi var Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262904329d/-skraningum-rignir-inn-|titill=Skráningum rignir inn|útgefandi=Vísir|mánuður=1. júlí|ár=2026}}</ref> === Stuðningur frá aðilum === {| class="wikitable" |+ !''Já til að sjá'' |- | * Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra Íslands * Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra Íslands * Hjálmar Vilhjálmsson, framkvæmdastjóri SJÁ-samtakanna * Lárus Welding, fjármálastjóri Stoða * Inga Sæland, menntamálaráðherra Íslands * Pálmi Gestsson, leikari * Bubbi Morthens, tónlistarmaður * Baltasar Kormákur, leikstjóri * Erna Mist Yamagata, myndlistarkona * Guðni Bergsson, fyrrum formaður KSÍ * Jón Ásgeir Jóhannesson, kaupsýslumaður * Sigmar Vilhjálmsson, athafnamaður og fjölmiðlamaður * Kristján Jóhannesson, óperusöngvari * Már Guðmundsson, fyrrum Seðlabankastjóri * Sverrir Þór Sverrisson, leikari og grínisti * Rósa Björk Brynjólfsdóttir, formaður Vinstri grænna * Unnur Ösp Stefánsdóttir, leikkona * Sólveig Arnarsdóttir, leikkona * Ilmur Kristjánsdóttir, leikkona * Magnús Tumi Guðmundsson, jarðfræðingur * Guðrún Pétursdóttir, lífeðlisfræðingur * Gylfi Arnbjörnsson, fyrrum forseti ASÍ * Sigursteinn Másson, fjölmiðlamaður * Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, fyrrum matvælaráðherra * Jón Gnarr, þingmaður Viðreisnar * Sóley Tómasdóttir, fyrrum borgarfulltrúi * Tómas Ellert Tómasson, fyrrum bæjarfulltrúi Miðflokksins í Árborg * Ragnheiður Ríkharðsdóttir, fyrrum formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins * Pétur Marteinsson, oddviti Samfylkingarinnar í Reykjavík * Andrés Magnússon, blaðamaður |} {| class="wikitable" !''Áfram Ísland'' |- | * Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrum forseti Íslands * Halldór Benjamín Þorbergsson, fyrrum framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins * Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar * Katrín Jakobsdóttir, fyrrum forsætisráðherra Íslands * Annie Mist Þórisdóttir, heimsmeistari í Crossfit * Erpur Eyvindarson, tónlistarmaður og rappari * Hjörvar Hafliðason, íþróttafréttamaður og hlaðvarpsstjórnandi * Jógvan Hansen, tónlistarmaður * Skúli Mogensen, fyrrum forstjóri Wow Air * Guðmundur Emil Jóhannsson, einkaþjálfari * Kristín Gunnarsdóttir, hlaðvarpsstjórnandi * Yrsa Sigurðardóttir, rithöfundur * Svandís Svavarsdóttir, fyrrum formaður Vinstri grænna * Maggi Mix, skemmtikraftur * Guðfinnur Sölvi Karlsson, veitingamaður |} == Skoðanakannanir == Afstaða almennings til aðildarviðræðna og mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu hefur verið mæld í skoðanakönnunum um árabil. Þegar spurt hefur verið beint um aðild að Evrópusambandinu hefur meirihluti aðspurðra yfirleitt verið á móti en þegar spurt hefur verið um að taka upp aðildarviðræður eða halda þeim áfram hefur meirihlutinn yfirleitt verið fylgjandi því. Í yfirlitinu hér að neðan eru aðeins birtar kannanir sem gerðar voru eftir að forystymenn ríkisstjórnarinnar tilkynntu um að þjóðaratkvæðagreiðsla um viðræður færi fram 2026. Einungis er tekið tillit til þeirra sem afstöðu tóku til svarmöguleikanna. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! class="unsortable" style="width:40px;" |Já ! class="unsortable" style="width:40px;" |Nei ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:#6187ac;"| ! style="background:#a1a167;"| |- |[https://www.visir.is/g/20262927585d/hnif-jafnt-i-sidustu-konnuninni Maskína] |28. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|50,4 |49,6 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 0,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-27-nyr-thjodarpuls-adeins-fleiri-segja-nei-485068 Gallup] |24.–27. ágúst 2026 |48,4 |style="background:#eee8aa|51,6 | style="background:#a1a167;color:#FFFFFF;"| 3,2 |- |[https://www.visir.is/g/20262925809d/ny-konnun-dregur-saman-milli-fylkinga Maskína] |21.–25. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,3 |48,7 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-08-14-nyr-thjodarpuls-ekki-marktaekur-munur-a-fylkingum-483977 Gallup] |1.–13. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|51,5 |48,5 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 3,0 |- |[https://www.visir.is/g/20262920711d/forskot-ja-hlidarinnar-maelist-minna Maskína] |7.–11. ágúst 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52,2 |47,8 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/08/06/hnifjafnar_fylkingar_jas_og_neis Gallup] |15.–30. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"| 50 |style="background:#eee8aa;"| 50 | jafnt |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/07/30/ny-konnun-meirihluti-aetlar-enn-ad-segja-ja Maskína] |22.–29. júlí 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53 |47 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-06-26-orlitid-fleiri-aetla-ad-segja-ja-en-nei-i-agust-479546 Gallup] |12.–24. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|52 |48 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/06/13/ny-konnun-meirihluti-aetlar-ad-segja-ja Maskína] |2.–11. júní 2026 |style="background:#cbd8e4;"|53,1 |46,9 | style="background:#6187ac;color:#FFFFFF;"| 6,2 |} == Niðurstöður == {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! rowspan=3 | Kjördæmi !! colspan=2 | já !! colspan=2 | nei !!rowspan=3 | auð !!rowspan=3 | ógild !! rowspan=3 | samtals !! rowspan=3 | kjörskrá !! rowspan=3 | kjörsókn |- ! colspan="2" style="background:#6187ac;" | ! colspan="2" style="background:#a1a167;" | |- ! atkv. !! % !! atkv. !! % |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík norður]] | style="background:#cbd8e4;"| '''22.266''' | style="background:#cbd8e4;"| '''57,5''' || 16.448 || 42,5 || 165 || 124 || 39.003 || 48.334 || 80,7% |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi suður|Reykjavík suður]] | style="background:#cbd8e4;"| '''20.738''' || style="background:#cbd8e4;"| '''55,5''' || 17.317 || 54,5 || 176 || 129 || 38.360 || 47.357 || 81,0% |- ! [[Suðvesturkjördæmi]] | 31.780 || 47,0 || style="background:#eee8aa| '''35.903''' || style="background:#eee8aa| '''53,0''' || 228 || 224 || 68.135 || 80.910 || 84,2% |- ! [[Norðvesturkjördæmi]] | 7.060 || 37,1 || style="background:#eee8aa| '''11.953''' || style="background:#eee8aa| '''62,9''' || 74 || 68 || 19.155 || 22.687 || 84,4% |- ! [[Norðausturkjördæmi]] | 10.022 || 38,8 || style="background:#eee8aa| '''15.822''' || style="background:#eee8aa| '''61,2''' || 125 || 104 || 26.073 || 31.250 || 83,4% |- ! [[Suðurkjördæmi]] | 13.473 || 39,5 || style="background:#eee8aa| '''20.597''' || style="background:#eee8aa|'''60,5''' || 129 || 106 || 34.305 || 42.152 || 81,4% |- style="background:#eaecf0;" ! Samtals | 105.339 || 47,2 || style="background:#eee8aa| '''118.040''' || style="background:#eee8aa| '''52,8''' || 897 || 755 || 225.031 || 272.690 || 82,5% |} ''Heimild: [https://www.skra.is/gogn/talnaefni/kosningar/talnaefni-vegna-thjodaratkvaedagreidslu-2026/ Þjóðskrá (fjöldi á kjörskrá)]'' ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Kosningar á Íslandi}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] nsl1n77wu3v37wpa47r7n882aree2uv 0 192562 1976868 1976860 2026-08-29T12:45:15Z MyraMidnight 41218 Afturkallaði útgáfu [[Special:Diff/1976860|1976860]] frá [[Special:Contributions/MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[User talk:MyraMidnight|spjall]]) 1976868 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Kaiman krókódílar | image = Caiman_yacare.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''Caiman yacare'' | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Skriðdýr]] (''Reptilia'') | ordo = [[Krókódílaættbálkur|Krókódílar]] (''Crocodilia'') | familia = [[Breiðtrýningar]] (''Alligatoridae'') | subfamilia = ''Caimaninae'' | genus = '''Víðnasar''' (''Caiman'') | genus_authority = [[Johann Baptist von Spix|Spix]], 1825 | color = pink }} '''Kaiman krókódílar''' eða '''víðnasar''' (fræðiheiti: ''caiman'') er ættkvísl [[krókódílaættbálkur|krókódíla]] af [[breiðtrýningaætt]] sem eiga sér búsvæði í [[Mið-Ameríka|Mið-]] og [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]]. Það eru til þrjár lifandi tegundir í þessum ættkvísl: ''[[Caiman latirostris]]'', [[Gleraugnaglámur]] (''[[Caiman crocodilus]])'' og ''[[Caiman yacare]].'' <gallery> Jacare_de_papo_amarelo_zoo.jpg|Caiman latirostris Caiman_crocodilus_llanos.JPG|Caiman crocodilus Yacare_Caiman_(Caiman_Yacare)_-_Flickr_-_berniedup.jpg|Caiman yacare </gallery> {{Stubbur/líffræði}} c6wnb8jj8340dudrkjj6jywqdgwjsup 1976871 1976868 2026-08-29T12:50:35Z MyraMidnight 41218 Tilvísanir 1976871 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Kaiman krókódílar | image = Caiman_yacare.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''Caiman yacare'' | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Skriðdýr]] (''Reptilia'') | ordo = [[Krókódílaættbálkur|Krókódílar]] (''Crocodilia'') | familia = [[Breiðtrýningar]] (''Alligatoridae'') | subfamilia = ''Caimaninae'' | genus = '''Víðnasar''' (''Caiman'') | genus_authority = [[Johann Baptist von Spix|Spix]], 1825 | color = pink }} '''Kaiman krókódílar''' eða '''víðnasar''' (fræðiheiti: ''caiman'') er ættkvísl [[krókódílaættbálkur|krókódíla]] af [[breiðtrýningaætt]] sem eiga sér búsvæði í [[Mið-Ameríka|Mið-]] og [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]].<ref name=":0">{{Bókaheimild|titill=CROCODILES|höfundur=Barbara Taylor|þýðandi=Björn Jónsson|þýddur-titill=Skoðum náttúruna: KRÓKÓDÍLAR|útgefandi=Skjaldborg. ehf|ár=2005}}</ref> Það eru til þrjár lifandi tegundir í þessum ættkvísl: ''[[Caiman latirostris]]'', [[Gleraugnaglámur]] (''[[Caiman crocodilus]])'' og ''[[Caiman yacare]]''. <gallery> Jacare_de_papo_amarelo_zoo.jpg|Caiman latirostris Caiman_crocodilus_llanos.JPG|Caiman crocodilus Yacare_Caiman_(Caiman_Yacare)_-_Flickr_-_berniedup.jpg|Caiman yacare </gallery> == Tilvísanir == {{Reflist}} {{Stubbur/líffræði}} bt1qx73fjb8yjeueiaesln4r419cw29 1976872 1976871 2026-08-29T13:08:55Z MyraMidnight 41218 ættartré 1976872 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Kaiman krókódílar | image = Caiman_yacare.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''Caiman yacare'' | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Skriðdýr]] (''Reptilia'') | ordo = [[Krókódílaættbálkur|Krókódílar]] (''Crocodilia'') | familia = [[Breiðtrýningar]] (''Alligatoridae'') | subfamilia = ''Caimaninae'' | genus = '''Víðnasar''' (''Caiman'') | genus_authority = [[Johann Baptist von Spix|Spix]], 1825 | color = pink }} '''Kaiman krókódílar''' eða '''víðnasar''' (fræðiheiti: ''caiman'') er ættkvísl [[krókódílaættbálkur|krókódíla]] af [[breiðtrýningaætt]] sem eiga sér búsvæði í [[Mið-Ameríka|Mið-]] og [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]].<ref name=":0">{{Bókaheimild|titill=CROCODILES|höfundur=Barbara Taylor|þýðandi=Björn Jónsson|þýddur-titill=Skoðum náttúruna: KRÓKÓDÍLAR|útgefandi=Skjaldborg. ehf|ár=2005}}</ref> Það eru til þrjár lifandi tegundir í þessum ættkvísl: ''[[Caiman latirostris]]'', [[Gleraugnaglámur]] (''[[Caiman crocodilus]])'' og ''[[Caiman yacare]]''. <gallery> Jacare_de_papo_amarelo_zoo.jpg|Caiman latirostris Caiman_crocodilus_llanos.JPG|Caiman crocodilus Yacare_Caiman_(Caiman_Yacare)_-_Flickr_-_berniedup.jpg|Caiman yacare </gallery> == Ættingjar == {{clade |label1=[[Alligatoridae]] (Breiðtrýningar) |1={{clade |label1=[[Caimaninae]] |1={{clade |1={{clade |1=''[[Paleosuchus palpebrosus]]'' |2=''[[Paleosuchus trigonatus]]'' }} |label2=[[Jacarea]] |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1=''[[Caiman crocodilus]]'' (Gleraugnaglámur) |2=''[[Caiman yacare]]'' }} |2=''[[Caiman latirostris]]'' }} |2=''[[Melanosuchus niger]]'' (Svartur víðnasi) }} }} |label2=[[Alligatorinae]] |2={{clade |1=''[[Alligator sinensis]]'' (Kínverskur krókódíll) |2=''[[Alligator mississippiensis]]'' (Amerískur flatmunni) }} }} }} == Tilvísanir == {{Reflist}} {{Stubbur/líffræði}} 1g4m836kdxx5nd7693zd85q6bewv9tr 1976874 1976872 2026-08-29T13:23:09Z MyraMidnight 41218 /* Ættingjar */ smá ruðningur 1976874 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Kaiman krókódílar | image = Caiman_yacare.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''Caiman yacare'' | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Skriðdýr]] (''Reptilia'') | ordo = [[Krókódílaættbálkur|Krókódílar]] (''Crocodilia'') | familia = [[Breiðtrýningar]] (''Alligatoridae'') | subfamilia = ''Caimaninae'' | genus = '''Víðnasar''' (''Caiman'') | genus_authority = [[Johann Baptist von Spix|Spix]], 1825 | color = pink }} '''Kaiman krókódílar''' eða '''víðnasar''' (fræðiheiti: ''caiman'') er ættkvísl [[krókódílaættbálkur|krókódíla]] af [[breiðtrýningaætt]] sem eiga sér búsvæði í [[Mið-Ameríka|Mið-]] og [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]].<ref name=":0">{{Bókaheimild|titill=CROCODILES|höfundur=Barbara Taylor|þýðandi=Björn Jónsson|þýddur-titill=Skoðum náttúruna: KRÓKÓDÍLAR|útgefandi=Skjaldborg. ehf|ár=2005}}</ref> Það eru til þrjár lifandi tegundir í þessum ættkvísl: ''[[Caiman latirostris]]'', [[Gleraugnaglámur]] (''[[Caiman crocodilus]])'' og ''[[Caiman yacare]]''. <gallery> Jacare_de_papo_amarelo_zoo.jpg|Caiman latirostris Caiman_crocodilus_llanos.JPG|Caiman crocodilus Yacare_Caiman_(Caiman_Yacare)_-_Flickr_-_berniedup.jpg|Caiman yacare </gallery> == Ættingjar == {{clade |label1=[[Alligatoridae]]<br/>(Breiðtrýningar) |1={{clade |label1=[[Caimaninae]] |1={{clade |1={{clade |1=''[[Paleosuchus palpebrosus]]'' |2=''[[Paleosuchus trigonatus]]'' }} |label2=[[Jacarea]] |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1=''[[Caiman crocodilus]]'' (Gleraugnaglámur) |2=''[[Caiman yacare]]'' }} |2=''[[Caiman latirostris]]'' }} |2=''[[Melanosuchus niger]]'' (Svartur víðnasi) }} }} |label2=[[Alligatorinae]] |2={{clade |1=''[[Alligator sinensis]]'' <br/>(Kínverskur krókódíll) |2=''[[Alligator mississippiensis]]'' <br/>(Amerískur flatmunni) }} }} }} == Tilvísanir == {{Reflist}} {{Stubbur/líffræði}} 6k28ik1vnnxgroivva7p2wrdz2blidb 0 192579 1976866 1976865 2026-08-29T12:04:57Z MyraMidnight 41218 Orðaval 1976866 wikitext text/x-wiki Þrátt fyrir að [[Loftslag|loftslagið]] á Íslandi henti ekki krókódílum og bannað sé að flytja þá inn í dag, þá hafa komið upp ýmsar fréttir um [[Krókódílaættbálkur|krókódíla]] hér á landi. == Krókódíllinn í Norðfirði == Um sumarið 1990 kom upp sú frétt að lítill krókódíll hafi sloppið út í Norðfjarðará, en honum hefði verið smygglað til landsins í kornflexpakka af sjómanni nokkrum. Seinna sagði sjómaðurinn allt málið vera gabb, en það var aldrei hægt að sanna eða afsanna það því ekki fannst krókódíllinn né hræ af honum, en ólíklegt væri að hann hefði geta lifað það af að lenda í kaldri ánni.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6887134#page/n1/mode/2up|titill=Lítill krókódíll týndur í Norðfirði|höfundur=Ágúst|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=19. júní|ár=1990|bls=2}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3338826?iabr=on#page/n6/mode/2up|titill=Krókódíllinn í Kornflexpakkanum|höfundur=Dagfinnur|útgefandi=Alþýðublaðið|mánuður=20. júní|ár=1990|bls=7}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.dv.is/fokus/2018/12/23/krokodillinn-i-nordfjardara|titill=Krókódíllinn í Norðfjarðará|höfundur=Kristinn H. Guðnason|útgefandi=DV|mánuður=23. desember|ár=2018|mánuðurskoðað=29. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> == Sirkus krókódíllinn == Þegar [[Fjölleikahús|fjölleikahúsið]] ''Circus de Espania'' kom til Íslands árið 1990 þá höfðu þau með sér í för ýmis dýr, þar á meðal krókódíl.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3338826?iabr=on#page/n6/mode/2up|titill=... Ekki spyrja mig af hverju|útgefandi=Helgin|mánuður=18. ágúst|ár=1990|bls=12-13}}</ref> == Krókódílar í Húsavík == Árið 2001 vildi bæjarstjórinn í Húsavík flytja inn krókódíla til að hefja krókódílaeldi hér á landi, hugmyndin hefði verið sú að þeir gætu étið fiskiafganga og laðað inn ferðamenn. Rök voru fyrir því að heita vatnið hér á landi væri nóg til að skapa hentugar aðstæður fyrir dýrin.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3013775#page/n1/mode/2up|titill=Vilja krókódílaeldi|höfundur=BÞ|útgefandi=Dagblaðið Vísir|mánuður=28. mars|ár=2001|bls=2}}</ref> Umræðan komst í fréttirnar hjá [[BBC]] í [[Bretland|Bretlandi]].<ref>{{Vefheimild|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1526838.stm|titill=Iceland seeks waste-disposal crocs|útgefandi=BBC|mánuður=5. september|ár=2001|tungumál=enska}}</ref> En ekkert varð úr því plani þar sem þeir fengu ekki leyfi fyrir innfluttningi.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/krokodilar-husvikinga-og-kvikindid-hann-gudni-agustsson|titill=Krókódílar Húsvíkinga og kvikindið hann Guðni Ágústsson|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=8. ágúst|ár=2017|mánuðurskoðað=29. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} orwwuntzuw1x1k7glz7g2m96pquyplk 1976867 1976866 2026-08-29T12:35:01Z MyraMidnight 41218 Orðaval 1976867 wikitext text/x-wiki Þrátt fyrir að [[Loftslag|loftslagið]] á Íslandi henti ekki krókódílum og bannað sé að flytja þá inn í dag, þá hafa komið upp ýmsar fréttir um [[Krókódílaættbálkur|krókódíla]] hér á landi. == Krókódíllinn í Norðfirði == Um sumarið 1990 kom upp sú frétt að lítill krókódíll hafi sloppið í Norðfirði, en honum hefði verið smygglað til landsins í kornflexpakka af sjómanni nokkrum. Seinna sagði sjómaðurinn allt málið vera gabb, en það var aldrei hægt að sanna eða afsanna það því ekki fannst krókódíllinn né hræ af honum, en talið var að hann hefði fundið sér leið út í læk sem rann út í Norðfjarðará, en ólíklegt væri að hann hefði geta lifað það af að lenda í kaldri ánni.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6887134#page/n1/mode/2up|titill=Lítill krókódíll týndur í Norðfirði|höfundur=Ágúst|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=19. júní|ár=1990|bls=2}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3338826?iabr=on#page/n6/mode/2up|titill=Krókódíllinn í Kornflexpakkanum|höfundur=Dagfinnur|útgefandi=Alþýðublaðið|mánuður=20. júní|ár=1990|bls=7}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.dv.is/fokus/2018/12/23/krokodillinn-i-nordfjardara|titill=Krókódíllinn í Norðfjarðará|höfundur=Kristinn H. Guðnason|útgefandi=DV|mánuður=23. desember|ár=2018|mánuðurskoðað=29. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> == Sirkus krókódíllinn == Þegar [[Fjölleikahús|fjölleikahúsið]] ''Circus de Espania'' kom til Íslands árið 1990 þá höfðu þau með sér í för ýmis dýr, þar á meðal krókódíl.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3338826?iabr=on#page/n6/mode/2up|titill=... Ekki spyrja mig af hverju|útgefandi=Helgin|mánuður=18. ágúst|ár=1990|bls=12-13}}</ref> == Krókódílar í Húsavík == Árið 2001 vildi bæjarstjórinn í Húsavík flytja inn krókódíla til að hefja krókódílaeldi hér á landi, hugmyndin hefði verið sú að þeir gætu étið fiskiafganga og laðað inn ferðamenn. Rök voru fyrir því að heita vatnið hér á landi væri nóg til að skapa hentugar aðstæður fyrir dýrin.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3013775#page/n1/mode/2up|titill=Vilja krókódílaeldi|höfundur=BÞ|útgefandi=Dagblaðið Vísir|mánuður=28. mars|ár=2001|bls=2}}</ref> Umræðan komst í fréttirnar hjá [[BBC]] í [[Bretland|Bretlandi]].<ref>{{Vefheimild|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1526838.stm|titill=Iceland seeks waste-disposal crocs|útgefandi=BBC|mánuður=5. september|ár=2001|tungumál=enska}}</ref> En ekkert varð úr því plani þar sem þeir fengu ekki leyfi fyrir innfluttningi.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/krokodilar-husvikinga-og-kvikindid-hann-gudni-agustsson|titill=Krókódílar Húsvíkinga og kvikindið hann Guðni Ágústsson|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=8. ágúst|ár=2017|mánuðurskoðað=29. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} q3au1729a15jclam9asfaaxjixl4i6h 1976875 1976867 2026-08-29T13:47:32Z MyraMidnight 41218 Orðaval 1976875 wikitext text/x-wiki Þrátt fyrir að [[Loftslag|loftslagið]] á Íslandi henti ekki krókódílum og bannað sé að flytja þá inn eins og með önnur [[skriðdýr]], þá hafa komið upp ýmsar fréttir um [[Krókódílaættbálkur|krókódíla]] hér á landi. == Krókódíllinn í Norðfirði == Um sumarið 1990 kom upp sú frétt að lítill krókódíll hafi sloppið í Norðfirði, en honum hefði verið smygglað til landsins í kornflexpakka af sjómanni nokkrum. Seinna sagði sjómaðurinn allt málið vera gabb, en það var aldrei hægt að sanna eða afsanna það því ekki fannst krókódíllinn né hræ af honum, en talið var að hann hefði fundið sér leið út í læk sem rann út í Norðfjarðará, en ólíklegt væri að hann hefði geta lifað það af að lenda í kaldri ánni.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6887134#page/n1/mode/2up|titill=Lítill krókódíll týndur í Norðfirði|höfundur=Ágúst|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=19. júní|ár=1990|bls=2}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3338826?iabr=on#page/n6/mode/2up|titill=Krókódíllinn í Kornflexpakkanum|höfundur=Dagfinnur|útgefandi=Alþýðublaðið|mánuður=20. júní|ár=1990|bls=7}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.dv.is/fokus/2018/12/23/krokodillinn-i-nordfjardara|titill=Krókódíllinn í Norðfjarðará|höfundur=Kristinn H. Guðnason|útgefandi=DV|mánuður=23. desember|ár=2018|mánuðurskoðað=29. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> == Sirkus krókódíllinn == Þegar [[Fjölleikahús|fjölleikahúsið]] ''Circus de Espania'' kom til Íslands árið 1990 þá höfðu þau með sér í för ýmis dýr, þar á meðal krókódíl.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3338826?iabr=on#page/n6/mode/2up|titill=... Ekki spyrja mig af hverju|útgefandi=Helgin|mánuður=18. ágúst|ár=1990|bls=12-13}}</ref> == Krókódílar í Húsavík == Árið 2001 vildi bæjarstjórinn í Húsavík flytja inn krókódíla til að hefja krókódílaeldi hér á landi, hugmyndin hefði verið sú að þeir gætu étið fiskiafganga og laðað inn ferðamenn. Rök voru fyrir því að heita vatnið hér á landi væri nóg til að skapa hentugar aðstæður fyrir dýrin.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3013775#page/n1/mode/2up|titill=Vilja krókódílaeldi|höfundur=BÞ|útgefandi=Dagblaðið Vísir|mánuður=28. mars|ár=2001|bls=2}}</ref> Umræðan komst í fréttirnar hjá [[BBC]] í [[Bretland|Bretlandi]].<ref>{{Vefheimild|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1526838.stm|titill=Iceland seeks waste-disposal crocs|útgefandi=BBC|mánuður=5. september|ár=2001|tungumál=enska}}</ref> En ekkert varð úr því plani þar sem þeir fengu ekki leyfi fyrir innfluttningi.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.vikubladid.is/is/moya/news/krokodilar-husvikinga-og-kvikindid-hann-gudni-agustsson|titill=Krókódílar Húsvíkinga og kvikindið hann Guðni Ágústsson|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=8. ágúst|ár=2017|mánuðurskoðað=29. ágúst|árskoðað=2026}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} 9j553um637qwa27px1zvulsntmhqjf6 1976924 1976875 2026-08-30T08:25:42Z MyraMidnight 41218 Færi efnið 1976924 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Krókódílaættbálkur]] phha30xki8pk3dsxbvdxnhe4vz2tswo 0 192580 1976877 2026-08-29T14:32:27Z Torfifagri 33930 Bjó til síðuna. 1976877 wikitext text/x-wiki '''Loftmynd''' er sjöunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom hún út árið [[1987]]. Platan kom út árið eftir 200 ára afmæli [[Reykjavík]]urborgar og er að einhverju leyti sýn Megasar á borgarlífið og andsvar við þeirri glansmynd sem birtist á afmælisárinu. == Lagalisti == # Við Birkiland # Björg # Plastpokablús # Skúli fógeti # Á horninu # Ástarsaga # Það sem best er # Börn í borg # Reykjavíkurnætur # Björt ljós borgarljós # Innréttingablús # Fílahirðirinn frá Súrín == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur *Björk Guðmundsdóttir: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *Guðlaugur Kristinn Óttarsson: Gítarar *Haraldur Þorsteinsson: Rafmagnsbassi *Sigtryggur Baldursson: Trommur og allur ásláttur *Eyþór Gunnarsson: píanó og syntar *Þorsteinn Magnússon: Gítar í Börn í borg, Á horninu *Þorgeir Rúnar Kjartansson: Saxófónar *Karl Sighvatsson: Hammondorgel *Wilma Young: Fiðla *Reynir Jónasson: Harmonikka *Ásbjörn Kristinsson: Munnharpa Upptökumeistari Brian Pugsley Þriðja eyrað Guðlaugur Kristinn Óttarsson Útsetningar Megas Ljósmynd á framhlið Ljósmyndasafnið Ljósmynd á bakhlið Kristján Sigurðsson bi7q9o5sclt0pc8wscw4n90otl784c5 1976880 1976877 2026-08-29T15:23:38Z Berserkur 10188 1976880 wikitext text/x-wiki '''Loftmynd''' er sjöunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom hún út árið [[1987]]. Platan kom út árið eftir 200 ára afmæli [[Reykjavík]]urborgar og er að einhverju leyti sýn Megasar á borgarlífið og andsvar við þeirri glansmynd sem birtist á afmælisárinu. == Lagalisti == # Við Birkiland # Björg # Plastpokablús # Skúli fógeti # Á horninu # Ástarsaga # Það sem best er # Börn í borg # Reykjavíkurnætur # Björt ljós borgarljós # Innréttingablús # Fílahirðirinn frá Súrín == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *Guðlaugur Kristinn Óttarsson: Gítarar *Haraldur Þorsteinsson: Rafmagnsbassi *[[Sigtryggur Baldursson]]: Trommur og allur ásláttur *Eyþór Gunnarsson: píanó og syntar *Þorsteinn Magnússon: Gítar í Börn í borg, Á horninu *Þorgeir Rúnar Kjartansson: Saxófónar *Karl Sighvatsson: Hammondorgel *Wilma Young: Fiðla *Reynir Jónasson: Harmonikka *Ásbjörn Kristinsson: Munnharpa ==Annað== *Upptökumeistari: Brian Pugsley *Þriðja eyrað: Guðlaugur Kristinn Óttarsson *Útsetningar: Megas *Ljósmynd á framhlið: Ljósmyndasafnið *Ljósmynd á bakhlið: Kristján Sigurðsson [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1987]] [[Flokkur:Megas]] sf8h7pl2zy2kppha95hn6vdpck5iw0p 0 192581 1976883 2026-08-29T17:11:26Z MyraMidnight 41218 Tilvísun á [[Kaiman krókódílar]] 1976883 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Kaiman krókódílar]] 07u86ad93td2ll4x0m5p1x1bn603meu 0 192582 1976885 2026-08-29T17:45:31Z Akigka 183 Bjó til síðu með „'''Einingarnar þrjár''' eru hugmynd um klassíska uppbyggingu [[harmleikur|harmleikja]] sem byggjast á riti [[Aristóteles]]ar ''[[Mælskufræðin]]''. Þessi hugmynd kom fyrst fram á Ítalíu á 16. öld í ritinu ''[[Sofonisba]]'' eftir [[Gian Giorgio Trissino]] og hafði áhrif á [[leikritun]] næstu þrjár aldirnar.<ref>{{cite book|author=Ascoli, Albert Russell|title=Renaissance Drama 36/37: Italy in the Drama of Europe|publisher=Northwestern University...“ 1976885 wikitext text/x-wiki '''Einingarnar þrjár''' eru hugmynd um klassíska uppbyggingu [[harmleikur|harmleikja]] sem byggjast á riti [[Aristóteles]]ar ''[[Mælskufræðin]]''. Þessi hugmynd kom fyrst fram á Ítalíu á 16. öld í ritinu ''[[Sofonisba]]'' eftir [[Gian Giorgio Trissino]] og hafði áhrif á [[leikritun]] næstu þrjár aldirnar.<ref>{{cite book|author=Ascoli, Albert Russell|title=Renaissance Drama 36/37: Italy in the Drama of Europe|publisher=Northwestern University Press|year=2010|pages=46–56|isbn=9780810124158}}</ref> Einingarnar þrjár eru athöfn, tími og staður. Samkvæmt hugmyndinni á hvert leikrit að fela í sér eina athöfn, gerast á innan við sólarhring, og á einum efnislegum stað. Hugmyndin um einingarnar þrjár náði talsverðum vinsældum í [[Frakkland]]i á 17. og 18. öld þar sem leikskáldið [[Pierre Corneille]] varð sérstakur stuðningsmaður þeirra.<ref>{{cite book|author=Simpson-Baikie, Edwin|title=The Dramatic Unities|publisher=Trubner & Co.|year=1878|pages=7, 88}}</ref> Þegar [[rómantíkin]] hélt innreið sína á 19. öld óx andstaða við hugmyndina um einingarnar og [[Victor Hugo]] hæddist að þeim í inngangi að leikriti sínu ''Cromwell'' 1827.<ref>{{cite journal|author=Beck, Theodore Toulon|title=A Note on the Preface de Cromwell|journal=Italica|volume=39|number=3|year=1962|pages=197-204|doi=10.2307/477072}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Leiklist]] 07uxp93esxh4v5znvzmwpv72m9mwt07 1976886 1976885 2026-08-29T17:46:25Z Akigka 183 1976886 wikitext text/x-wiki '''Einingarnar þrjár''' eru hugmynd um klassíska uppbyggingu [[harmleikur|harmleikja]] sem byggjast á riti [[Aristóteles]]ar ''[[Mælskufræðin]]''. Þessi hugmynd kom fyrst fram á Ítalíu á 16. öld í ritinu ''[[Sofonisba]]'' eftir [[Gian Giorgio Trissino]] og hafði áhrif á [[leikritun]] næstu þrjár aldirnar.<ref>{{cite book|author=Ascoli, Albert Russell|title=Renaissance Drama 36/37: Italy in the Drama of Europe|publisher=Northwestern University Press|year=2010|pages=46–56|isbn=9780810124158}}</ref> Einingarnar þrjár eru athöfn, tími og staður. Samkvæmt hugmyndinni á hvert leikrit að fela í sér eina athöfn, gerast á innan við sólarhring, og á einum efnislegum stað. Hugmyndin um einingarnar þrjár náði talsverðum vinsældum í [[Frakkland]]i á 17. og 18. öld þar sem leikskáldið [[Pierre Corneille]] varð sérstakur talsmaður þeirra.<ref>{{cite book|author=Simpson-Baikie, Edwin|title=The Dramatic Unities|publisher=Trubner & Co.|year=1878|pages=7, 88}}</ref> Þegar [[rómantíkin]] hélt innreið sína á 19. öld óx andstaða við hugmyndina um einingarnar og [[Victor Hugo]] hæddist að þeim í inngangi að leikriti sínu ''Cromwell'' 1827.<ref>{{cite journal|author=Beck, Theodore Toulon|title=A Note on the Preface de Cromwell|journal=Italica|volume=39|number=3|year=1962|pages=197-204|doi=10.2307/477072}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Leiklist]] lzkkuyvajwvjcr724xmijeiossfcufo 1976887 1976886 2026-08-29T17:55:03Z Akigka 183 1976887 wikitext text/x-wiki '''Einingarnar þrjár''' eru hugmynd um klassíska uppbyggingu [[harmleikur|harmleikja]] sem byggjast á riti [[Aristóteles]]ar ''[[Mælskufræðin]]''. Þessi hugmynd kom fyrst fram á Ítalíu á 16. öld í ritinu ''[[Sofonisba]]'' eftir [[Gian Giorgio Trissino]] og hafði áhrif á [[leikritun]] næstu þrjár aldirnar.<ref>{{cite book|author=Ascoli, Albert Russell|title=Renaissance Drama 36/37: Italy in the Drama of Europe|publisher=Northwestern University Press|year=2010|pages=46–56|isbn=9780810124158}}</ref> Einingarnar þrjár eru athöfn, tími og staður. Samkvæmt hugmyndinni á hvert leikrit að fela í sér eina atburðarás, gerast á innan við sólarhring, og á einum efnislegum stað.<ref>{{vísindavefurinn|81084|Hvers konar bókmenntastefna er klassisismi?|höfundur=Sveinn Yngvi Egilsson|dags=8.2.2023}}</ref> Hugmyndin um einingarnar þrjár náði talsverðum vinsældum í [[Frakkland]]i á 17. og 18. öld þar sem leikskáldið [[Pierre Corneille]] varð sérstakur talsmaður þeirra.<ref>{{cite book|author=Simpson-Baikie, Edwin|title=The Dramatic Unities|publisher=Trubner & Co.|year=1878|pages=7, 88}}</ref> Þegar [[rómantíkin]] hélt innreið sína á 19. öld óx andstaða við hugmyndina um einingarnar og [[Victor Hugo]] hæddist að þeim í inngangi að leikriti sínu ''Cromwell'' 1827.<ref>{{cite journal|author=Beck, Theodore Toulon|title=A Note on the Preface de Cromwell|journal=Italica|volume=39|number=3|year=1962|pages=197-204|doi=10.2307/477072}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Leiklist]] 0v1gkbpvy7nysyvr0w4ahx8c1b5hdc2 0 192583 1976889 2026-08-29T18:07:22Z Torfifagri 33930 Bjó til þessa síðu 1976889 wikitext text/x-wiki Höfuðlausnir er áttunda breiðskífa Megasar og kom út árið 1988. Á plötunni eru tíu lög og hafa sum hver þeirra tengingu við Tæland en Megas hafði dvalið þar um stund. == Lagalisti == # Drukknuð börn # Tæblús # (Borðið þér) Orma frú Norma # Borgarblús # Drengirnir í Bangkok # Í Öskjuhlíð # Leiðréttingarblús # Aðeins eina nótt # Álafossúlpan # Litla stúlkan með eldspýturnar == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur og hljómborð *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *Rose McDowall: Söngur *Guðlaugur Kristinn Óttarsson: Gítar og bassi *Hilmar Örn Hilmarsson: Hljómborð, slagverk, bassi og fortónun ==Annað== *Upptökumeistari: HÖH með Gulla sem Þriðja Eyrað og Hægri Hönd *Útsetningar: Megas, HÖH og GKÓ *Ljósmyndir: Gunnar Kristinn Hilmarsson 4lh26xh8o1slfivpt2fz37aim590m6a 0 192584 1976906 2026-08-29T20:35:44Z Akigka 183 Bjó til síðu með „[[Mynd:Megalithic_grave_Harhoog_in_Keitum,_Sylt,_Germany.jpg|thumb|Grafhýsi úr jötunsteinum á eyjunni [[Sylt]] í Þýskalandi.]] '''Jötunsteinn''' er stór [[steinn]] sem hefur verið notaður til að reisa mannvirki eða minnisvarða á [[forsögulegur tími|forsögulegum tíma]] og stendur ýmist einn sér (sbr. [[bautasteinn]]) eða með öðrum steinum.<ref>{{vísindavefurinn|6246|Hvað er Stonehenge?|höfundur=Heiða María Sigurðardóttir|dags=4.10.20...“ 1976906 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Megalithic_grave_Harhoog_in_Keitum,_Sylt,_Germany.jpg|thumb|Grafhýsi úr jötunsteinum á eyjunni [[Sylt]] í Þýskalandi.]] '''Jötunsteinn''' er stór [[steinn]] sem hefur verið notaður til að reisa mannvirki eða minnisvarða á [[forsögulegur tími|forsögulegum tíma]] og stendur ýmist einn sér (sbr. [[bautasteinn]]) eða með öðrum steinum.<ref>{{vísindavefurinn|6246|Hvað er Stonehenge?|höfundur=Heiða María Sigurðardóttir|dags=4.10.2006}}</ref> Jötunsteinar hafa fundist víða um heim, en yfir 35.000 slíkir steinar eru skráðir í [[Evrópa|Evrópu]], allt frá [[Svíþjóð]] í norðri til [[Miðjarðarhaf]]s í suðri.<ref>{{Cite web|url=https://www.smithsonianmag.com/articles/europe-megalithic-monuments-france-sea-routes-mediterranean-180971467/|title = Europe's Megalithic Monuments Originated in France and Spread by Sea Routes, New Study Suggests}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Jötunsteinar| ]] [[Flokkur:Steinöld]] dqreg1h9pboxlyrcux55qsfezd67uvd