Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk 0 950 1977583 1977121 2026-09-04T10:22:53Z Torfifagri 33930 /* Breiðskífur */ 1977583 wikitext text/x-wiki [[Image:megas_DSC07085_NY.jpg|thumb|right|260px|Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík (2011)]] '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið „Gamli sorrí Gráni“ fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta.<ref>{{cite web|url=https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899|title=Magnús Þór Jónsson - Megas|website=Ísmús}}</ref> Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Fyrsta nótnaheftið innihélt lögin „Dauði Snorra Sturlusonar“, „Jón Sigurðsson & sjálfstæðisbarátta Íslendinga“, „Með gati“, „Ófelía“, „Ragnheiður biskupsdóttir“, „Silfur Egils“, „Um óheppilega fundvísi Ingólfs Arnarsonar“, „Um skáldið Jónas“, „Um grimman dauða Jóns Arasonar“ og „Vertu mér samferða inní blómalandið, amma“. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: „Spáðu í mig“, „Tvær stjörnur“, „Reykjavíkurnætur“ og „Fatlafól“. <ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu|title=Andlát: Megas|website=Mbl.is|access-date=7. júlí 2026}}</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum. Þeirra á meðal eru [[Bubbi Morthens]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[heiðurslaun listamanna]] og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn|title=Megas er látinn|website=Vísir.is|date=7. júlí 2026|author=Eiður Þór Árnason}}</ref> Megas var umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann var um tíma í sambandi við ungan taílenskan [[kynsegin]] mann sem heimsótti hann til Íslands. Hann samdi til hans ástarlögin „Fílahirðirinn frá Súrín“ og „Tvær stjörnur“. Lagið „Litlir sætir strákar“ sem vakti umtal, var líka innblásið af sambandi þeirra sem stóð stutt.<ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/|title=Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“|website=Heimildin|date=16. apríl 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/|title=Litlir sætir strákar|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=16.11.2022}}</ref> Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu „Litla ljót“ sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur-|title=Kominn tími til að hann sé opin­beraður|website=Vísir|date=26. nóvember 2021|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Eftir andlát hans fór af stað umræða um að honum hefði verið [[slaufun|slaufað]] af [[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpinu]], en starfsfólk þar neitaði því alfarið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262907959d/sar-reidir-ruvar-ar-hafna-thvi-ad-megasi-hafi-verid-slaufad|title=Sár­reiðir Rúvar-ar hafna því að Megasi hafi verið slaufað|author=Jakob Bjarnar|date=10. júlí 2026|website=Vísir}}</ref> == Útgefin verk == === Breiðskífur === *1972 - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *1975 - ''[[Millilending]]'' *1976 - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *1977 - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *1978 - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *1986 - ''[[Í góðri trú]]'' *1987 - ''[[Loftmynd (hljómplata)|Loftmynd]]'' *1988 - ''[[Höfuðlausnir]]'' *1988 - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *1990 - ''[[Hættuleg Hljómsveit og Glæpakvendið Stella|Hættuleg hljómsveit & glæpakvendið Stella]]'' *1992 - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *1996 - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *1997 - ''[[Fláa veröld]]'' *2000 - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *2001 - ''[[Far þinn veg]]'' *2001 - ''[[Haugbrot]]'' *2005 - ''[[Hús datt]]'' (með Súkkat) *2007 - ''[[Frágangur]]'' ásamt Senuþjófunum *2007 - ''[[Hold er mold]]'' ásamt Senuþjófunum *2008 - ''[[Á Morgun|Á morgun]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' ásamt Senuþjófunum *2011 - ''[[Aðför að lögum]]'' ásamt Strengjum *2017 - ''Ósómaljóð'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *1979 - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] (með Sjálfsmorðssveitinni) *1994 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *2006 - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]'' - upptaka frá 2001 *2006 - ''[[Greinilegur púls]]'' - upptaka frá 1991 *2009 - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' - tvöföld tónleikaplata (ásamt Senuþjófum) === Safnplötur === *1993 - ''[[Paradísarfuglinn (hljómplata)|Paradísarfuglinn]]'' *2002 - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *2002 - ''Megas 1972–2002'' *2012 - ''Megas raular lögin sín'' *2020 - ''Syngdu eitthvað gamalt!'' === Safnkassar === *1986 - ''[[Megas allur]]'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Leikhúsplötur === *2013 - ''Jeppi á fjalli'' - lög úr samnefndu leikriti, lög og textar eftir Megas og Braga Valdimar Skúlason === Smáskífur === *1975 - ''[[Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' === Aðrir listamenn flytja lög Megasar === *1997 - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Magga Stína syngur Megas'' === Bækur === *1968 - ''[[Megas I, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1968 - ''[[Megas II, ljóðabók, endurútg. 1973]]'' *1973 - ''[[Megas III, ljóðabók]]'' *1990 - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *1991 - ''[[Textar]]'' *1994 - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *2001 - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl]]''. Mál og menning 2001 *2009/2010 - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. „Megas 1972-2002“. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. * Óttar Guðmundsson. 2015. ''(Esenis tesenis tera) Viðrini tel ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar''. Skrudda. mv1xryr642ajad1e359kspzjrb2wuh6 0 1651 1977571 1937965 2026-09-03T23:58:15Z Berserkur 10188 /* Fædd */ 1977571 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1932]]|[[1933]]|[[1934]]|[[1935]]|[[1936]]|[[1937]]|[[1938]]| [[1921–1930]]|[[1931–1940]]|[[1941–1950]]| [[19. öldin]]|[[20. öldin]]|[[21. öldin]]| }} Árið '''1935''' ('''MCMXXXV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[5. janúar]] - [[Ungmennafélag Hveragerðis og Ölfuss]] stofnað. * [[1. febrúar]] - [[Áfengisbann]] var afnumið. Sala á bjór var þó ekki leyfð. * Apríl - Fyrsta [[Fossavatnsgangan]] fór fram við Ísafjörð, skíðakeppni. * [[1. júní]] - [[Raftækjaeinkasala ríkisins]] var stofnuð. * [[19. október]] - [[Laugarnesskóli]] tók til starfa. * [[23. nóvember]] - Fyrsta bíósýningin í nýreistu Alþýðuhúsi Ísfirðinga fór fram. ([[Ísafjarðarbíó]]) * [[28. nóvember]] - [[Verkalýðs- og sjómannafélag Tálknafjarðar]] var stofnað. * [[30. desember]] - [[Bruninn í Skildi]]: Tíu létust í stórbruna á jólaskemmtun í félagsheimilinu Skildi í [[Keflavík]]. ===Ódagsett=== * [[Vaka (stúdentahreyfing)|Vaka, stúdentahreyfing]] var stofnuð. * [[Ísbjörninn]], íslenskt fiskvinnslufyrirtæki, hóf starfsemi. * [[Björgunarsveitin Ægir]] var stofnuð í Garði. * Ársritið [[Rauðir pennar]] kom út. * [[Reynir Sandgerði]] og [[Ungmennafélag Grindavíkur]] voru stofnuð. * Fyrsta skipulagða [[blóðgjöf]] á Íslandi var framkvæmd þegar Rover-skáta Væringjafélagið gaf blóð í Reykjavík. * [[Aðalbjörg (skip frá 1935)|Skipið Aðalbjörg]] var smíðað í atvinnubótavinnu í Reykjavík. === Fædd === * [[18. júní]] - [[Kristbjörg Kjeld]], [[leikari]]. * [[7. september]] - [[Guðrún Helgadóttir]], rithöfundur og fyrrverandi [[forseti Alþingis]] (d. 2022). * [[31. október]] - [[Hjörleifur Guttormsson]], fyrrum alþingismaður og náttúrufræðingur. * [[13. desember]] - [[Eyvindur P. Eiríksson]], rithöfundur (d. [[2026]]) * [[28. desember]] - [[Elly Vilhjálms|Ellý Vilhjálms]], söngkona (d. [[1995]]). === Dáin === * [[20. mars]] - [[Jón Þorláksson (stjórnmálamaður)|Jón Þorláksson]], stjórnmálamaður (f. [[1877]]) * [[22. apríl]] - [[Guðrún Björnsdóttir (f. 1889)|Guðrún Björnsdóttir]], kennari og formaður Aftureldingar (f. [[1889]]). == Erlendis == * [[6. janúar]] - [[Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1935|Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu]] fór fram. * [[12. janúar]] - [[Amelia Earhart]] varð fyrst til að fljúga ein frá Havaí til Kaliforníu. * [[24. janúar]] - Fyrsti dósa[[bjór]]inn var seldur í Virginíu. * [[6. febrúar]] - Fyrsta [[Mónópólí]]-borðspilið var selt. (Kynnt síðar sem ''Matador'' á Íslandi í gegnum Danmörku) * [[16. mars]] - [[Adolf Hitler]] lýsti yfir endurvopnun Þýskalands í trássi við [[Versalasamningurinn|Versalasamninginn]]. * [[11. apríl]] - [[Thorvald Stauning]] varð forsætisráðherra Danmerkur. * [[14. maí]] - [[Gamla Litlabeltisbrúin]] var opnuð í Danmörku. * [[31. maí]] - Jarðskjálfti nálægt Quetta í [[Pakistan]]: 40.000 létust. * [[10. júní]] -[[AA-samtökin]] voru stofnuð. * [[12. júní]] - [[Chaco-stríðið]] endaði milli Bólivíu og Paragvæ. * [[15. september]] - [[Gyðingar]] í Þýskalandi misstu þýskan ríkisborgararétt. * [[2. október]] - Annað stríð Ítalíu og Eþíópíu; Ítalir réðust inn í landið. * [[19. október]] - [[Kínverska borgarastyrjöldin]]: [[gangan langa|Göngunni löngu]] lauk. Tugir þúsunda höfðu látið lífið á einu ári á meðan henni stóð. * [[14. nóvember]] - [[Stanley Baldwin]] varð aftur [[forsætisráðherra Bretlands]]. * [[Þjóðarflokkurinn (Svíþjóð)|Þjóðarflokkurinn í Svíþjóð]] var aflagður. === Fædd === * [[31. janúar]] - [[Kenzaburo Oe]] japanskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi. (d. 2023) * [[12. október]] - [[Luciano Pavarotti]], ítalskur tenór (d. [[2007]]) * [[21. desember]] - [[Jidéhem]], belgískur myndasöguhöfundur (d. [[2017]]) === Dáin === * [[30. nóvember]] - [[Fernando Pessoa]], portúgalskt ljóðskáld (f. [[1888]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun_í_eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[James Chadwick]] * [[Nóbelsverðlaun_í_efnafræði|Efnafræði]] - [[Frédéric Joliot]], [[Irene Joliot-Curie]] * [[Nóbelsverðlaun_í_læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Hans Spemann]] * [[Nóbelsverðlaun_í_bókmenntum|Bókmenntir]] - Voru ekki veitt þetta árið * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Carl von Ossietzky]] [[Flokkur:1935]] 898rts5mq8dk48ut13ap8z54jsqlopl 0 1886 1977587 1941480 2026-09-04T10:38:02Z ~2026-47951-34 120341 Föstudagur er 5.dagur vikunnar ekki 6. 1977587 wikitext text/x-wiki {{Engar heimildir}} '''Föstudagur''' er 5. [[Sólarhringur|dagur]] [[Vika|vikunnar]]. Dagurinn er á eftir [[fimmtudagur|fimmtudegi]] en á undan [[laugardagur|laugardegi]]. [[Nafn]]ið er dregið af því, að þennan dag skyldi fólk fasta á [[kjöt]]. Dagurinn er seinasti almenni [[vinnudagur]] vikunnar. Til forna var dagurinn kenndur við [[Freyja|Freyju]] og hét Frjádagur. Það nafn er enn við lýði í [[Danska|dönsku]], [[Sænska|sænsku]], [[Norska|norsku]], [[Enska|ensku]] og [[Þýska|þýsku]]: Fredag, Friday og Freitag. [[Frumbyggi]]nn í sögu [[Daniel Defoe|Daniels Defoe]] um [[Róbinson Krúsó]] hét Friday, sem var íslenskað sem '''Frjádagur'''. == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3664415 „Föstudagur“; grein í Morgunblaðinu 1960] {{Wiktionary|föstudagur}} {{Vikudagarnir}} [[Flokkur:Vikudagar]] 3hidw2swnuua43qddj5slvvzm6fccly 1977588 1977587 2026-09-04T10:39:22Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-47951-34|~2026-47951-34]] ([[User talk:~2026-47951-34|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Andromedy|Andromedy]] 1941480 wikitext text/x-wiki {{Engar heimildir}} '''Föstudagur''' er 6. [[Sólarhringur|dagur]] [[Vika|vikunnar]]. Dagurinn er á eftir [[fimmtudagur|fimmtudegi]] en á undan [[laugardagur|laugardegi]]. [[Nafn]]ið er dregið af því, að þennan dag skyldi fólk fasta á [[kjöt]]. Dagurinn er seinasti almenni [[vinnudagur]] vikunnar. Til forna var dagurinn kenndur við [[Freyja|Freyju]] og hét Frjádagur. Það nafn er enn við lýði í [[Danska|dönsku]], [[Sænska|sænsku]], [[Norska|norsku]], [[Enska|ensku]] og [[Þýska|þýsku]]: Fredag, Friday og Freitag. [[Frumbyggi]]nn í sögu [[Daniel Defoe|Daniels Defoe]] um [[Róbinson Krúsó]] hét Friday, sem var íslenskað sem '''Frjádagur'''. == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3664415 „Föstudagur“; grein í Morgunblaðinu 1960] {{Wiktionary|föstudagur}} {{Vikudagarnir}} [[Flokkur:Vikudagar]] a0gtkvi73c7zzjjxm9sib970ap6mb1i 0 4405 1977536 1682846 2026-09-03T19:30:45Z MyraMidnight 41218 Það er ekki grein á wikiorðabókinni, tek burt tengil 1977536 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Tigon4.jpg|thumb|Tígrisljón]] '''Tígrisljón''' (e. ''Tigon'') er blendingur fangaðs [[karlkyn|karl]][[tígur]]s og [[kvenkyn]]s [[ljón]]s, tígrisljón [[fæðing|fæðist]] oftast [[ófrjótt]], en eru þó dæmi þess að þau hafi getið af sér afkvæmi. Ekki er vitað til að ljónynjur og tígrar [[eðlun|eðli sig]] án þess að [[maðurinn|mannshöndin]] komi að þar sem [[tegund|tegundirnar]] tvær deila hvergi yfirráðasvæði nema í [[Girnar|Gir skógi]] í [[Indland|Indlandi]] auk þess sem þær umgangast ekki í [[náttúran|náttúrunni]]. == Tengt efni == *[[Ljóntígur]] == Tenglar == *[https://web.archive.org/web/20021008112817/http://members.aol.com/jshartwell/hybrid-bigcats.html Blendingskettir] {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Kynblönduð dýr]] 9adp1xu5fduvejo5mynd9vrr995xoum 0 4491 1977534 1840794 2026-09-03T18:52:40Z MyraMidnight 41218 /* Ísland */ set inn upplýsingar frá atubbi, og bæti onlyinclude 1977534 wikitext text/x-wiki {{taxobox | image = Cannabis sativa Koehler drawing.jpg | image_caption = Hampur | status = LC <!--| status_system = IUCN3.1--> | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Rósaættbálkur]] (''Rosales'') | familia = [[Humlaætt]] (''Cannabaceae'') | genus = '''''Cannabis''''' | genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | subdivision_ranks = Tegundir<ref name="GuyWhittle2004">{{cite book|author1=Geoffrey William Guy|author2=Brian Anthony Whittle|author3=Philip Robson|title=The Medicinal Uses of Cannabis and Cannabinoids|url=https://archive.org/details/isbn_9780853695172|year=2004|publisher=Pharmaceutical Press|isbn=978-0-85369-517-2|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780853695172/page/74 74]–}}</ref> |subdivision = * ''[[Cannabis sativa]]'' L. * ''[[Cannabis indica]]'' Lam. * ''[[Cannabis ruderalis]]'' Janisch }} [[Mynd:Hampa Cannabis sativa L. (närbild).jpg|thumb|right|[[Brum]] kannabisplöntunnar.]] <onlyinclude>'''Kannabis''' ([[fræðiheiti]]: ''Cannabis'') er ættkvísl [[Dulfrævingar|dulfrævinga]] en þrjár helstu tegundir hennar eru: [[Cannabis indica]] (indverskur hampur), [[Cannabis sativa]] og [[Cannabis ruderalis]]. Áður fyrr kölluðust afurðir plöntunnar einu nafni ''hampur'', en í nútímamerkingu er það notað yfir þær plöntur sem gefa af sér aðrar afurðir en [[vímugjafi|vímugjafa]]. Plöntunnar er neytt sem vímugjafa á ýmsa vegu. Algengast er að óunnins [[brum]]s sé neytt, að kristöllum plöntunnar sé þjappað saman til að búa til [[hass]] og úr því er einnig unnin [[hassolía]].</onlyinclude> Hampur er [[planta]] sem hefur verið ræktuð í nær 5000 [[ár]]. Plantan á uppruna sinn að rekja til Asíu, en er í dag ræktuð um allan heim. Í stöngli plöntunnar eru langar og grófar trefjar sem nýtast vel til [[iðnaður|iðnaðar]]. Úr hampi hafa lengi verið unnin m.a. reipi og vefnaðarvörur. Í [[háblað|háblöðum]] og [[bikarblað|bikarblöðum]] kvenplantna myndast efni sem nefnast [[kannabínóíði|kannabínóíðar]]. Mest rannsökuðu kannabínóíðarnir eru kannabíndíól (CBL) og kannabínól (CBN), sem hafa ekki hugbreytandi virkni, og svo [[tetrahydrocannabinol|tetrahýdrókannabínól]] (THC) sem hefur slíka virkni.<ref>{{bókaheimild|höfundur1=Rang, H.P.|höfundur2=Ritter, J.M.|höfundur3=Flower, R.J.|höfundur4=Henderson, G|titill=Rang&Dale's Pharmacology|útgefandi=Elsevier|ár=2016|ISBN=978-0-7020-5363-4}}</ref> Fundist hafa a.m.k. 85 kannabínóíðar, en þessi efnasambönd eru mjög mismunandi frá einni plöntu til annarrar. ==Virkni THC== THC verkar aðallega á miðtaugakerfið, þ.e. heila og mænu. Meðal áhrifa sem koma þar fram er:<ref>{{bókaheimild|höfundur1=Rang, H.P.|höfundur2=Ritter, J.M.|höfundur3=Flower, R.J.|höfundur4=Henderson, G|titill=Rang&Dale's Pharmacology|útgefandi=Elsevier|ár=2016|ISBN=978-0-7020-5363-4}}</ref> * skerðing á skammtímaminni * skerðing á samhæfingu hreyfingar * verkjastilling * aukin matarlyst * lækkaður líkamshiti Áhrif sem verða í úttaugakerfi, þ.e. utan heila og mænu er: * aukin hjartsláttartíðni * víkkun berkja * æðavíkkun * lækkaður augnþrýstingur == Viðtakar fyrir kannabínóíða == Tvennskonar viðtakar finnast fyrir kannabínóíða. CB<small>1</small> er annar þeirra og finnst aðallega í miðtaugakerfinu og þá í svipuðu mæli og viðtakar fyrir GABA og Glútamat. Dreifing CB<small>1</small> er ekki jöfn um miðtaugakerfið heldur finnast þeir aðallega í dreka, litla heila og undirstúku sem skýrir áhrifin sem koma fram, þ.e. skerðing á skammtímaminni (vegna áhrifa á dreka), verri samhæfingar hreyfingar (vegna hnykils) og aukinnar matarlystar og lækkaðs líkamshita (vegna áhrifa á undirstúku). CB<small>2</small> viðtakarnir finnast mestmegnis í ónæmiskerfinu, þ.e. í milta, hálskirtlum, hóstarkirtlum og hvítfrumum í blóði. Kannabínóíðar hafa þ.a.l. hamlandi áhrif á ónæmiskerfið.<ref>{{bókaheimild|höfundur1=Rang, H.P.|höfundur2=Ritter, J.M.|höfundur3=Flower, R.J.|höfundur4=Henderson, G|titill=Rang&Dale's Pharmacology|útgefandi=Elsevier|ár=2016|ISBN=978-0-7020-5363-4}}</ref> == Möguleg læknisfræðileg áhrif kannabis == Verið er að kanna áhrif kannabis á ýmsa kvilla. Talið er að það hafi jákvæð áhrif hjá þeim sem gangast undir meðferð við krabbameini með því að minnka ógleði þeirra. Það gæti einnig hjálpað til við að minnka þrýsting í augum þeirra sem þjást af gláku. Að auki er það talið vinna gegn asmaköstum og draga úr einkennum sumra taugasjúkdóma. Rannsóknir benda til þess að kannabis geti einnig hjálpað til við að lina sársauka sem fylgir nokkrum sjúkdómum, s.s. þeim sem tengjast mænuskaða. Rannsóknir beinast nú að því að kanna virkni þess sem verkjastillandi lyfs og að þróa kannabis sem ekki hefur í för með sér þá vímu sem raunin er með kannabisefni. == Saga kannabisefna == Talið er að hampafurðir hafi verið notaðar í a.m.k. 5000 ár og eru elstu heimildir um það frá Kína. Textar sem fundist hafa í Kína benda til þess að það hafi verið notað sem lyf í Asíu til meðferðar við fjölmörgum sjúkdómum. Á Indlandi tengdist kannabis gyðjunni Shiva. Í Evrópu hefur hampur bæði verið notaður til iðnaðar og í lækningaskyni. Í [[Prússland|prússneskum]] texta frá því um árið 1350 er minnst á hamp og hann kallaður knapis (af ''kannabis''). Hampur var einnig notaður í drykkjarföng og í Þýskalandi eru enn þann dag í dag til barir sem bjóða upp á hampbjór og hampvín. Þessi bjór og vín innihalda þó ekki kannabínóíða. Í Bandaríkjunum var eitt sinn hægt að kaupa kannabisefni í verslunum, en notkun þeirra minnkaði með tilkomu annarra deyfilyfja á markaðinn. Á fjórða áratugi síðustu aldar var kannabis bannað með lögum í Bandaríkjunum. Talið er að djasskynslóðin hafi svo hafið kannabis upp til nýrra hæða í Bandaríkjunum um miðja tuttugustu öld. Að auki hefur kannabis verið notað í trúarlegum tilgangi, til að mynda meðal [[Rastafari]]trúaðra á Jamaíku og Sadhúa á Indlandi. == Viðurlög við notkun kannabis og lög á heimsvísu== [[Mynd:World-cannabis-laws.png|thumb|Lög varðandi kannabis um heiminn.]] Í byrjun síðustu aldar voru kannabisefni bönnuð með lögum víðast hvar í hinum vestræna heimi. Þau voru bönnuð í Bretlandi árið 1928 og sett á þau takmörk í Bandaríkjunum árið 1937. Þeim takmörkunum réð ekki hvað síst andstaða þeirra sem bjuggu til gerviefni sem kepptu við hampræktun. Bann við kannabis tekur oftast til ræktunar, eignar og dreifingar efnisins. Í Hollandi hefur lengi verið leyft að kaupa kannabisefni á sérstökum kaffihúsum og notkun efnisins er ekki ólögleg. Menn greinir hins vegar á um hvort þetta leyfi kyndi undir neyslu annarra efna enda telja sumir að kannabisneysla sé einfaldlega undanfari neyslu annarra vímuefna. Þrátt fyrir skiptar skoðanir hafa sum lönd nú leyft mönnum að eiga kannabis til einkanota (oft án þess að leyfa sölu þess) og er hugsunin ekki hvað síst að menn geti notað það í lækningaskyni. Meðal þessara landa eru Spánn, Portúgal og Ástralía. Á Englandi eru menn ekki lengur handteknir fyrir að eiga lítið magn af kannabis þar sem lögreglan telur sig ná betri árangri með því að einbeita sér að sterkari efnum. Þrátt fyrir það geta menn búist við sektum ef lögregla finnur kannabisefni á þeim. Kannabis er ólöglegt í mörgum löndum en afglæpavæðing smárra skammta hefur þó víða átt sér stað. Árið 2017 voru kannabislög væg í löndum eins og Ástralíu, Bangladess, Kambódíu, Kanada, Síle, Kólumbíu, Kosta Ríka, Tékklandi, Þýsklalandi, Indland, Jamaíka, Mexíkó, Hollandi, Portúgal, Spáni, Suður-Afríku og Úrúgvæ, ásamt einstökum ríkjum Bandaríkjanna. Ströngustu lögin eru í Kína, Egyptalandi, Frakklandi, Indónesíu, Japan, Malasíu, Nígeríu, Noregi, Filippseyjum, Póllandi, Sádí-Arabíu, Singapúr, Suður-Kóreu, Tælandi, Tyrklandi, Úkraínu, Sameinuðu arabísku furstadæmunum og Víetnam. ===Ísland=== Kannabis er ólöglegt á Íslandi, þannig að öll eign, sala, flutningur og ræktun kannabis getur leitt til fangelsisvistar. Banni við vörslu kannabis er framfylgt lauslega en með háum sektum.<ref name="law">[http://www.althingi.is/dba-bin/unds.pl?txti=/wwwtext/html/lagasofn/136a/1974065.html&leito=kannabis#word1 Lög um ávana- og fíkniefni 1974 nr. 65 21.] www.althingi.is 2009-02-09</ref> Kannabis var fyrst bannað 14. október 1969 með reglugerð.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3378672 Marihuana og LSD loks bannað hér!]. Tíminn 25 October 1969</ref> Reglugerðin bætti kannabis við þáverandi reglugerð um bann við sölu á opíum.<ref name="GunnlaugssonGalliher2000">{{Bókaheimild|ISBN=978-0-299-16534-5|titill=Wayward Icelanders: Punishment, Boundary Maintenance, and the Creation of Crime By Helgi Gunnlaugsson, John }}</ref> 1974 var bannið fest í lög.<ref name="law">[http://www.althingi.is/dba-bin/unds.pl?txti=/wwwtext/html/lagasofn/136a/1974065.html&leito=kannabis#word1 Lög um ávana- og fíkniefni 1974 nr. 65 21.] www.althingi.is 2009-02-09</ref> ===Bandaríkin=== Í Bandaríkjunum er kannabis í lækningaskyni leyfilegt í 33 ríkjum (2016) og leyft til almennrar neyslu í 10 ríkjum (2018) <ref>[https://www.drugs.com/illicit/cannabis.html Cannabis]Drugs.com. Skoðað 26. apríl, 2019.</ref> == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1588661 ''Kannabis, hass og maríhúana''; grein í Morgunblaðinu 1984] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3009506 ''Þarf ekki lengur að reykja það''; grein í DV 2000] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3706447 ''Sjúklingar sækjast ekki eftir vímu''; grein í Fréttablaðinu 2003] ==Tilvísanir== {{commons|Cannabis sativa|Kannabisplöntunni}} [[Flokkur:Humlaætt]] [[Flokkur:Kannabis| ]] [[Flokkur:Vímuefni]] py8gdshgurtnmtjomqo2l64gs1i7yjx 10 8460 1977516 1976782 2026-09-03T16:09:13Z TKSnaevarr 53243 1977516 wikitext text/x-wiki <timeline> ImageSize = width:260 height:2000 PlotArea = width:125 height:1800 left:50 bottom:150 AlignBars = early Legend = columns:1 left:20 top:150 columnwidth:300 DateFormat = yyyy Period = from:865 till:2026 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:50 start:900 Colors = id:SS value:rgb(0.6,0.6,1) legend:Ætt_Sverris_konungs._Sjálvstætt. id:OD value:rgb(0.6,0.6,0.6) legend:Fyrir_utan_konungsætt. id:DA value:red legend:Konungssamband_vid_Danmörku. id:SV value:yellow legend:Konungssamband_vid_Svíþjóð. id:DS value:orange legend:Konungssamband_vid_Svíþjóð_og_Danmörku id:LJ value:green legend:Jarlar_undir_Danmörku. id:NO value:blue legend:Sjálvstætt. # there is no automatic collision detection, # so shift texts up or down manually to avoid overlap Define $dx = 25 PlotData = bar:Monarkar color:blue width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:S from:start till:933 shift:($dx,2) text:[[Haraldur hárfagri|Haraldur hárfagri]] from:933 till:935 shift:($dx,1) text:[[Eiríkur blóðöx|Eiríkur blóðöx]] from:935 till:960 shift:($dx,6) text:[[Hákon Aðalsteinsfóstri|Hákon Aðalsteinsfóstri]] from:960 till:970 shift:($dx,3) text:[[Haraldur gráfeldur|Haraldur gráfeldur]] from:970 till:995 shift:($dx,5) color:green text:[[Hákon jarl|Hákon jarl]] from:995 till:1000 shift:($dx,1) text:[[Ólafur Tryggvason|Ólafur Tryggvason]] from:1000 till:1015 shift:($dx,1) color:green text:[[Eiríkur jarl|Eiríkur jarl]] og [[Sveinn jarl]] from:1015 till:1028 shift:($dx,-5) text:[[Ólafur digri|Ólafur digri]] from:1028 till:1030 shift:($dx,0) color:DA text:[[Knútur mikli|Knútur mikli]] from:1030 till:1035 shift:($dx,3) color:DA text:[[Sveinn Alfífuson Óforsynjukonungur|Sveinn Alfífuson Óforsynjukonungur]] from:1035 till:1047 shift:($dx,4) text:[[Magnús góði|Magnús góði]] from:1047 till:1066 shift:($dx,2) text:[[Haraldur harðráði|Haraldur harðráði]] from:1066 till:1069 shift:($dx,1) text:[[Magnús Haraldsson|Magnús Haraldsson]] from:1069 till:1093 shift:($dx,1) text:[[Ólafur kyrri|Ólafur kyrri]] from:1093 till:1095 shift:($dx,-2) text:[[Hákon Þórisfóstri|Hákon Þórisfóstri]] from:1093 till:1103 shift:($dx,1) text:[[Magnús berbein|Magnús berbein]] from:1103 till:1130 shift:($dx,1) text:[[Sigurður Jórsalafari|Magnússonar]] from:1130 till:1136 shift:($dx,0) text:[[Magnús blindi|Magnús blindi]] og [[Haraldur gilli]] from:1136 till:1157 shift:($dx,0) text:[[Sigurður munnur|Haraldssonar]] from:1157 till:1162 shift:($dx,-1) text:[[Hákon herðabreiður|Hákon herðabreidur]] from:1162 till:1177 shift:($dx,1) color:OD text:[[Magnús Erlingsson|Magnús Erlingsson]] from:1177 till:1202 shift:($dx,1) color:SS text:[[Sverrir Sigurðsson|Sverrir Sigurðsson]] from:1202 till:1204 shift:($dx,0) color:SS text:[[Hákon harmdauði|Hákon harmdauði]] from:1204 till:1217 shift:($dx,1) color:OD text:[[Ingi Bárðarson|Ingi Bárðarson]] from:1217 till:1263 shift:($dx,2) color:SS text:[[Hákon gamli|Hákon gamli]] from:1263 till:1280 shift:($dx,2) color:SS text:[[Magnús lagabætir|Magnús lagabætir]] from:1280 till:1299 shift:($dx,2) color:SS text:[[Eiríkur Magnússon prestahatari|Eiríkur Magnússon prestahatari]] from:1299 till:1319 shift:($dx,2) color:SS text:[[Hákon háleggur|Hákon háleggur]] from:1319 till:1355 shift:($dx,2) color:SV text:[[Magnús Eiríksson smek|Magnús Eiríksson smek]] from:1355 till:1380 shift:($dx,1) color:SV text:[[Hákon VI Magnússon|Hákon VI Magnússon]] from:1380 till:1387 shift:($dx,0) color:DA text:[[Ólafur Hákonarson|Ólafur Hákonarson]] from:1388 till:1412 shift:($dx,2) color:DS text:[[Margrét Valdimarsdóttir mikla|Margrét Valdimarsdóttir mikla]] from:1412 till:1442 shift:($dx,2) color:DS text:[[Eiríkur af Pommern|Eiríkur af Pommern]] from:1442 till:1448 shift:($dx,-1) color:DS text:[[Kristófer af Bæjaralandi|Kristófer af Bæjaralandi]] from:1449 till:1450 shift:($dx,0) color:SV text:[[Karl bóndi|Karl bóndi]] from:1450 till:1481 shift:($dx,0) color:DS text:[[Kristján I af Aldinborg|Kristján I af Aldinborg]] from:1481 till:1483 shift:($dx,0) color:white text:Interregnum from:1483 till:1513 shift:($dx,0) color:DA text:[[Hans I]] from:1513 till:1523 shift:($dx,0) color:DA text:[[Kristján II|Kristján II]] from:1524 till:1533 shift:($dx,0) color:DA text:[[Friðrik I|Friðrik I]] from:1534 till:1559 shift:($dx,0) color:DA text:[[Kristján III|Kristján III]] from:1559 till:1588 shift:($dx,0) color:DA text:[[Friðrik II|Friðrik II]] from:1588 till:1648 shift:($dx,0) color:DA text:[[Kristján IV|Kristján IV]] from:1648 till:1670 shift:($dx,0) color:DA text:[[Friðrik III|Friðrik III]] from:1670 till:1699 shift:($dx,0) color:DA text:[[Kristján V|Kristján V]] from:1699 till:1730 shift:($dx,0) color:DA text:[[Friðrik IV|Friðrik IV]] from:1730 till:1746 shift:($dx,0) color:DA text:[[Kristján VI|Kristján VI]] from:1746 till:1766 shift:($dx,0) color:DA text:[[Friðrik V|Friðrik V]] from:1766 till:1808 shift:($dx,0) color:DA text:[[Kristján VII|Kristján VII]] from:1808 till:1814 shift:($dx,-5) color:DA text:[[Friðrik VI|Friðrik VI]] from:1814 till:1815 shift:($dx,-2) text:[[Kristján Friðrik|Kristján Friðrik]] from:1815 till:1818 shift:($dx,3) color:SV text:[[Karl II]] from:1818 till:1844 shift:($dx,0) color:SV text:[[Karl III Jóhann|Karl III Jóhann]] from:1844 till:1859 shift:($dx,0) color:SV text:[[Óskar I|Óskar I]] from:1859 till:1872 shift:($dx,0) color:SV text:[[Karl IV]] from:1872 till:1905 shift:($dx,0) color:SV text:[[Óskar II|Óskar II]] from:1905 till:1957 shift:($dx,0) text:[[Hákon VII|Hákon VII]] from:1957 till:1991 shift:($dx,0) text:[[Ólafur V|Ólafur V]] from:1991 till:2026 shift:($dx,0) text:[[Haraldur V]] from:2026 till:end shift:($dx,0) text:[[Hákon 8.|Hákon VIII]] </timeline><noinclude> {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Flokkur:Grafískar tímalínur]] [[Flokkur:Stjórnmálasnið]] </noinclude> emj5za25s0ish3gvjggg9724ripavsp 0 13032 1977598 1964207 2026-09-04T11:21:37Z Berserkur 10188 1977598 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Helsinki | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = <!-- ef það er ekki eins og íslenska heitið --> | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = Helsinki montage 2015.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Svipmyndir | fáni = Flag of Helsinki.svg | fáni_stærð = 75px | innsigli = | skjaldarmerki = Helsinki.vaakuna.svg | skjaldarmerki_stærð = 75px | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Finnland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Finnlandi | teiknibóla_kort_mjótt = yes | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Finnland}} | undirskipting_gerð1 = Hérað | undirskipting_nafn1 = [[Uusimaa]] | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = Borgarstjóri | leiðtogi_nafn = Daniel Sazonov | leiðtogi_flokkur = [[Samstöðuflokkurinn (Finnland)|KOK]] | heild_gerð = Borg | flatarmál_heild_km2 = 715,48 | flatarmál_land_km2 = 214,42 | flatarmál_vatn_km2 = 501,74 | hæð_m = 26 | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url= https://stat.fi/en/publication/cm0nwk0nm0h4906umv8ryo9yq |title= Population increased most in Uusimaa in January to June 2025 |date= 2025-07-24 |series= Population structure |publisher= Statistics Finland |issn= 1797-5395 |access-date=2025-07-24 }}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = Júní 2025 | mannfjöldi_heild = 689.758 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | mannfjöldi_stórborg = 1.616.656 | tímabelti = [[Austur-Evróputími|EET]] | utc_hliðrun = +02:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Austur-Evrópu|EEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +03:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = +358-9 | vefsíða = {{URL|hel.fi/en}} }} [[Mynd:Helsinki July 2013-27a.jpg|thumb|Lútherska dómkirkjan í Helsinki]] '''Helsinki''' (á [[finnska|finnsku]]; '''{{Audio|Helsingfors.ogg|Helsingfors}}''' á [[sænska|sænsku]]) er [[höfuðborg]] [[Finnland]]s og jafnframt stærsta borg landsins með um 690 þúsund íbúa ([[2025]]).<ref name="mannfjöldi" /> Á öllu [[Helsinki höfuðborgarsvæðið|Helsinkisvæðinu]] búa um 1,6 milljónir íbúa. Helsinki er helsta miðstöð [[stjórnmál]]a, [[menning]]ar og [[vísindi|vísinda]] í Finnlandi. Helsinki eða Helsingfors, eins og bærinn nefndist upphaflega, var stofnaður [[1550]] af [[Gústaf Vasa]], Svíakonungi, sem keppinautur [[Hansasambandið|hansakaupstaðarin]]s [[Tallinn]] í núverandi [[Eistland]]i. Það var þó ekki fyrr en eftir að Finnland féll í hendur Rússum [[1808]] og varð að [[Stórfurstadæmið Finnland|finnska stórfurstadæminu]] [[1809]] sem vegur Helsinki fór að dafna. Sem þátt í viðleitni sinni að minnka áhrif sænskrar menningar og tengsla við Svíþjóð ákvað [[Alexander 1. Rússakeisari|Alexander I]], Rússlandskeisari og stórfursti Finnlands, að flytja höfuðborgina frá [[Turku]] (Åbo) til Helsinki árið [[1812]]. Við lok [[19. öld|19. aldar]] hafði meirihluti íbúa Helsinki sænsku að móðurmáli en vegna mikils innflutnings finnskumælandi fólks til borgarinnar hafa hlutföllin snúist við og nú hefur mikill meirihluti borgarbúa finnsku að móðurmáli. [[Mynd:Karta över Helsingfors vid 1900-talets början (ur Nordisk familjebok).jpg|thumb|Kort af Helsinki frá byrjun 20. aldar (úr [[Nordisk familjebok]])]] '''Helstu [[staðreynd]]ir um Helsinki:''' * Stofnuð: [[1550]] * Höfuðborg: síðan [[1812]] * Stærð í ferkílómetrum: 715 (þar af sjór 500) * Strandlína: 98 km * Fjöldi eyja: 315 * Meðalhitastig: 5,9°C (1981-2010) * Hlýjasti mánuður: ágúst með meðalhita 17.3&nbsp;°C * Kaldasti mánuður: janúar með meðalhita -5,7&nbsp;°C * Finnskumælandi: 74,1%<ref>{{cite web |title=Number of foreign-language speakers exceeded 600,000 during 2024 |url=https://stat.fi/en/publication/cm1jg8tr20lco07vwvoif9s6i |website=Population structure |publisher=Statistics Finland |date=2025-04-04 |issn=1797-5395 |access-date=2025-04-05}}</ref> * Sænskumælandi: 5,4% == Fólksfjöldi == {| class="wikitable" border="1" |- !Ár !Íbúafjöldi |- |1810 |align="right"|4.070 |- |1830 |align="right"|11.100 |- |1850 |align="right"|20.700 |- |1880 |align="right"|43.300 |- |1900 |align="right"|93.600 |- |1925 |align="right"|209.800 |- |1970 |align="right"|524.000 |- |1980 |align="right"|484.000 |- |1990 |align="right"|491.000 |- |2000 |align="right"|555.474 |- |2010 |align="right"|588.549 |- |2020 |align="right"|656.920 |- |2025 |align="right"|689.758 |} ==Íþróttir== * Knattspyrna: [[HJK Helsinki]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{commons||Helsinki}} * {{Opinber vefsíða}} * [http://www.visithelsinki.fi/ Visithelsinki.fi – Official City of Helsinki Tourism Website] {{Höfuðborgir í Evrópu}} {{s|1550}} [[Flokkur:Helsinki höfuðborgarsvæðið]] [[Flokkur:Borgir í Finnlandi]] [[Flokkur:Höfuðborgir í Evrópu]] [[Flokkur:Sveitarfélög í Finnlandi]] lmv6xdb1qq97qa8ykedfxrw3yw04xax 0 13414 1977521 1844769 2026-09-03T17:40:44Z ~2026-47870-53 120323 x 1977521 wikitext text/x-wiki '''[[Michael Jordan|Michael]] [[Steve Vai|Stiven]] [[Varaforseti Bandaríkjanna|Varela]] [[Segura]]''' == Tengt efni == * [[Fjölþjóðaríki]] * [[Ríki]] * [[Þjóðarbrot]] * [[Þjóðernisminnihluti]] * [[Þjóðfræði]] * [[Þjóðríki]] ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur}} [[Flokkur:Landafræðihugtök]] [[Flokkur:Sagnfræðihugtök]] 4cr7mcvpqrtbvpzn7ferx8zyad3rqv3 1977524 1977521 2026-09-03T17:49:45Z ~2026-47811-46 120324 /* Tengt efni */ 1977524 wikitext text/x-wiki '''[[Michael Jordan|Michael]] SVS is the goat''' == Tengt efni == * [[Fjölþjóðaríki]] * [[Ríki]] * [[Þjóðarbrot]] * [[Þjóðernisminnihluti]] * [[Þjóðfræði]] * [[Þjóðríki]] ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur}} [[Flokkur:Landafræðihugtök]] [[Flokkur:Sagnfræðihugtök]] bojexpybv9lqlbcboyaqu1wjicjphd9 1977525 1977524 2026-09-03T17:50:16Z NDG 108276 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-47811-46|~2026-47811-46]] ([[User talk:~2026-47811-46|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:~2026-47870-53|~2026-47870-53]] 1977521 wikitext text/x-wiki '''[[Michael Jordan|Michael]] [[Steve Vai|Stiven]] [[Varaforseti Bandaríkjanna|Varela]] [[Segura]]''' == Tengt efni == * [[Fjölþjóðaríki]] * [[Ríki]] * [[Þjóðarbrot]] * [[Þjóðernisminnihluti]] * [[Þjóðfræði]] * [[Þjóðríki]] ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur}} [[Flokkur:Landafræðihugtök]] [[Flokkur:Sagnfræðihugtök]] 4cr7mcvpqrtbvpzn7ferx8zyad3rqv3 1977529 1977525 2026-09-03T17:56:27Z Fyxi 84003 1977529 wikitext text/x-wiki '''Þjóð''' er stór hópur fólks sem á sér að jafnaði sameiginlegt [[tungumál]] og [[Menning|menningu]], stundum sameiginlega sögulega arfleifð og minningar og býr oftast á samfelldu landsvæði við gagnkvæm innri viðskiptatengsl.<ref>{{Vefheimild|url=http://ordabanki.hi.is/files/stjornmalafraedi.pdf|titill=Íðorðasafn í alþjóðastjórnmálum og stjórnmálafræði, íslenskt-enskt, enskt-íslenskt.|höfundur=Ritstjórn Ágústa Þorbergsdóttir, Kristín Una Friðjónsdóttir og Silja Bára Ómarsdóttir. 2012|útgefandi=Árnastofnun|mánuður=|ár=2012|mánuðurskoðað=10. mars|árskoðað=2019|safnár=}}</ref> Þjóð hefur oftast einhverja ljósa eða óljósa þjóðarvitund og einstaklingarnir gera sér almennt grein fyrir að þeir tilheyra ákveðnum hóp og kenna sig jafnan við þjóðina. Þjóðir halda sig oft, en ekki alltaf, á afmörkuðum landsvæðum og mynda oft ríki með eða án annarra þjóða. Þannig myndast [[þjóðríki]] og fjölþjóðaríki. Einnig getur ein og sama þjóðin búið í mörgum ríkjum. == Tengt efni == * [[Fjölþjóðaríki]] * [[Ríki]] * [[Þjóðarbrot]] * [[Þjóðernisminnihluti]] * [[Þjóðfræði]] * [[Þjóðríki]] ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur}} [[Flokkur:Landafræðihugtök]] [[Flokkur:Sagnfræðihugtök]] 8dh74g8d597ucbo7l2ffa8rqmi7jxts 0 20498 1977565 1900017 2026-09-03T23:26:16Z ~2026-47925-28 120331 /* Sögulegt yfirlit */ 1977565 wikitext text/x-wiki {{tungumál|nafn=Ítalska|nafn2=italiano |ættarlitur=Indóevrópskt |ríki=[[Ítalía]] og 29 önnur lönd |svæði=[[Suður-Evrópa]] |talendur=70 milljónir |sæti=21 |ætt=[[indóevrópsk tungumál]]<br /> &nbsp;[[ítalísk tungumál]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[rómönsk tungumál]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;'''Ítalska''' |þjóð=[[Ítalía]], [[Sviss]], [[San Marínó]], [[Slóvenía]], [[Vatíkanið]], [[Istría]] ([[Króatía]]) |stýrt af=[[Accademia della Crusca]] |iso1=it|iso2=ita|sil=ITA}} '''Ítalska''' er [[rómönsk tungumál|rómanskt mál]] talað af um 70 milljónum manna, sem flestir búa á [[Ítalía|Ítalíu]]. Nútíma-ítalska hefur myndast aðallega úr þeim [[mállýska|mállýskum]] sem talaðar eru í [[Toskana]]. Á síðustu áratugum hafa áhrif Mílanó-mállýskunnar aukist mjög í ítölsku almennt. == Sögulegt yfirlit == Þar sem ítölsku ríkin sameinuðust ekki í eitt ríki fyrr en [[1861]] hefur staða sameiginlegs máls á Ítalíuskaga verið mjög flókin og er svo enn. Stöðluð nútímaítalska er af þessum orsökum tiltölulega nýlegt mál. Enn eru fjölmargar [[mállýska|mállýskur]] talaðar á Ítalíuskaganum, sem sumar hverjar (eins og til dæmis [[sardiníska|sardínska]]) eru jafnólíkar staðlaðri ítölsku og [[íslenska]] er [[danska|dönsku]]. Elstu textar sem hægt er að kalla ítalska (til aðgreiningar frá [[alþýðulatína|alþýðulatínu]]) eru nokkrir lagatextar frá héraðinu [[Beneventum]] frá því u.þ.b. [[960]]-[[963]] e.Kr. Það var þó fyrst með ''[[Hinn guðdómlegi gleðileikur|Hinum guðdómlega gleðileik]]'' eftir [[Dante Alighieri]] á [[14. öldin|14. öld]] sem ítalska myndast sem sérstakt tungumál, aðskilið frá [[latína|latínu]] og alþýðlegu talmáli. Dante notar þar [[mállýska|mállýsku]] [[Toskana]] og blandar við ýmsar suður-ítalskar mállýskur, einkum [[Sikileyska|sikileysku]]. Síðar tóku rithöfundar eins og [[Ludovico Ariosto]] og [[Alessandro Manzoni]] upp það [[ritmál]] sem Dante hafði þróað og notuðu í verkum sínum. Við það varð til það staðlaða ítalska ritmál sem notað er í dag. Það var þó í raun ekki fyrr en með útsendingum [[ítalska ríkissjónvarpið|ítalska ríkissjónvarpsins]] ([[RAI]]) frá árinu [[1954]] að þessi toskanska mállýska náði almennri útbreiðslu sem [[talmál]] (sem „sjónvarpsítalska“). == Útbreiðsla í heiminum == [[Mynd:Languages spoken in Italy.svg|thumb|Mállýskur í ítölsku og minnihlutamál á Ítalíu]] Ítalska er [[opinbert tungumál]] á Ítalíu og í [[San Marínó]], og er að auki töluð í [[sviss]]nesku [[kantóna|kantónunum]] [[Ticino]] og [[Graubünden]]. Hún er einnig annað opinbert mál í [[Vatíkanið|Vatíkaninu]] og á [[Króatía|króatísk]]-[[Slóvenía|slóvenska]] skaganum [[Istría|Istríu]] sem tilheyrði Ítalíu á [[millistríðsárin|millistríðsárunum]]. Ítalska er einnig töluð af fjölmennum hópum innflytjenda í [[Lúxemborg]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Venesúela]], [[Brasilía|Brasilíu]], [[Kanada]], [[Argentína|Argentínu]] og [[Ástralía|Ástralíu]]. Fjölmargir tala ítölsku í nærliggjandi löndum svo sem [[Albanía|Albaníu]] og [[Malta|Möltu]] (þar sem ítalska var lengi opinbert mál). Það má einnig nefna að nokkuð stórir hópar eru enn ítölskumælandi í þeim löndum [[Afríka|Afríku]] sem áður voru ítalskar [[nýlenda|nýlendur]], það er [[Sómalía|Sómalíu]], [[Líbýa|Líbýu]] og [[Erítrea|Erítreu]]. {{heimild vantar}} == Málfræðiágrip == {{aðalgrein|Ítölsk málfræði}} Ítölsk [[nafnorð]] eru annaðhvort [[Karlkyn (málfræði)|karlkyns]] eða [[Kvenkyn (málfræði)|kvenkyns]]. Nafnorð sem enda á ''-o'' eru oftast karlkyns og nafnorð sem enda á ''-a'' eru oftast kvenkyns. Nafnorð sem enda á ''-e'' geta verið annaðhvort karl- eða kvenkyns. Nafnorð sem enda á ''-o'' og ''-e'' í [[eintala|eintölu]] taka endinguna ''-i'' í [[fleirtala|fleirtölu]] og kvenkyns nafnorð sem enda á ''-a'' taka á sama hátt endinguna ''-e''. Lýsingarorð beygjast eftir kynjum og tölum en stigbeygjast ekki fyrir utan nokkur algeng óregluleg. Lýsingarorð stigbeigðust í latínu en þetta hefur þróast af í ítölsku og frönsku og ég held öllum vest-rómönsku málunum. Ef frumlag sagnorðs er fornafn er því (fornafninu) venjulega sleppt. Það er að segja að sagt er "Sono affamato" (Ég er svangur) en ekki "Io sono affamato". Í boðhætti er ekki um það að ræða að persónufornafni í nefnifalli sé skeytt við hins vegar eru persónufornöfn í aukaföllum skeitt við sagnorð og þá jafnvel fleirra en eitt þannig að - færðu mér það - verður skrifað sem eitt orð. Þérun eru mikið notuð í ítölsku en er mynduð með þriðju persónu en ekki fleirtölu.<ref>[[#fberloco2018|Berloco 2018]]</ref><ref>[[#serianni1997|Serianni 1997]]</ref> ==Tilvísanir== <references/> == Heimildir == * Maurizio Tani, ''Hvaða tungumál tala Ítalir?'', ''Málfríður. Tímaritið samtaka tungumálakennara á Íslandi'', 2 (2012), bls. 16-18 og http://malfridur.ismennt.is/vor2012/vol-28-01-16-18_mt.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304220825/http://malfridur.ismennt.is/vor2012/vol-28-01-16-18_mt.htm |date=2016-03-04 }} * {{Kilde www | år = 2018 | forfatter = Berloco, Fabrizio |tittel = The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition | isbn = 978-8894034813 | location = | utgiver = Lengu | url = https://books.google.it/books?id=DYynDwAAQBAJ&pg=PA1#v=onepage&q&f=false | ref = fberloco2018 }} * {{Kilde bog |forfatter = Serianni, Luca |forfatter2 = Castelvecchi, Alberto |år = 1997 | tittel = Italiano. Grammatica, sintassi, dubbi. | isbn = |location = Milan |utgiver = Garzanti | url = | ref = serianni1997 }} * {{Cite book |author = Berruto, Gaetano |year = 1987 |title = Sociolinguistica dell'italiano contemporaneo | isbn = |location = Roma |publisher=Carocci |ref=fberruto1987}} == Tengt efni == {{wikibækur|Ítalska|ítölsku}} {{Wiktionary|Ítalska}} [[Flokkur:Ítalska| ]] [[Flokkur:Rómönsk tungumál]] ki6quscoiwbou5t9guxxky0vzv6xmxg 1977566 1977565 2026-09-03T23:27:55Z ~2026-47925-28 120331 /* Sögulegt yfirlit */ 1977566 wikitext text/x-wiki {{tungumál|nafn=Ítalska|nafn2=italiano |ættarlitur=Indóevrópskt |ríki=[[Ítalía]] og 29 önnur lönd |svæði=[[Suður-Evrópa]] |talendur=70 milljónir |sæti=21 |ætt=[[indóevrópsk tungumál]]<br /> &nbsp;[[ítalísk tungumál]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[rómönsk tungumál]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;'''Ítalska''' |þjóð=[[Ítalía]], [[Sviss]], [[San Marínó]], [[Slóvenía]], [[Vatíkanið]], [[Istría]] ([[Króatía]]) |stýrt af=[[Accademia della Crusca]] |iso1=it|iso2=ita|sil=ITA}} '''Ítalska''' er [[rómönsk tungumál|rómanskt mál]] talað af um 70 milljónum manna, sem flestir búa á [[Ítalía|Ítalíu]]. Nútíma-ítalska hefur myndast aðallega úr þeim [[mállýska|mállýskum]] sem talaðar eru í [[Toskana]]. Á síðustu áratugum hafa áhrif Mílanó-mállýskunnar aukist mjög í ítölsku almennt. == Sögulegt yfirlit == Þar sem ítölsku ríkin sameinuðust ekki í eitt ríki fyrr en [[1861]] hefur staða sameiginlegs máls á Ítalíuskaga verið mjög flókin og er svo enn. Stöðluð nútímaítalska er af þessum orsökum tiltölulega nýlegt mál. Enn eru fjölmargar [[mállýska|mállýskur]] talaðar á Ítalíuskaganum, sem sumar hverjar (eins og til dæmis [[sardiníska|sardínska]]) eru jafnólíkar staðlaðri ítölsku og [[íslenska]] er [[danska|dönsku]]. Elstu textar sem hægt er að kalla ítalska (til aðgreiningar frá [[alþýðulatína|alþýðulatínu]]) eru nokkrir lagatextar frá héraðinu [[Beneventum]] frá því u.þ.b. [[960]]-[[963]] e.Kr. Það var þó fyrst með ''[[Hinn guðdómlegi gleðileikur|Hinum guðdómlega gleðileik]]'' eftir [[Dante Alighieri]] á [[14. öldin|14. öld]] sem ítalska myndast sem sérstakt tungumál, aðskilið frá [[latína|latínu]] og alþýðlegu talmáli. Dante notar þar [[mállýska|mállýsku]] [[Toskana]] og blandar við ýmsar suður-ítalskar mállýskur, einkum [[Sikileyska|sikileysku]]. Síðar tóku rithöfundar eins og [[Ludovico Ariosto]] og [[Alessandro Manzoni]] upp það [[ritmál]] sem Dante hafði þróað og notuðu í verkum sínum. Við það varð til það staðlaða ítalska ritmál sem notað er í dag. Það var þó í raun ekki fyrr en með útsendingum [[ítalska ríkissjónvarpið|ítalska ríkissjónvarpsins]] ([[RAI]]) frá árinu [[1954]] að þessi toskanska mállýska náði almennri útbreiðslu sem [[talmál]] (sem „sjónvarpsítalska“). == Útbreiðsla í heiminum == [[Mynd:Languages spoken in Italy.svg|thumb|Mállýskur í ítölsku og minnihlutamál á Ítalíu]] Ítalska er [[opinbert tungumál]] á Ítalíu og í [[San Marínó]], og er að auki töluð í [[sviss]]nesku [[kantóna|kantónunum]] [[Ticino]] og [[Graubünden]]. Hún er einnig annað opinbert mál í [[Vatíkanið|Vatíkaninu]] og á [[Króatía|króatísk]]-[[Slóvenía|slóvenska]] skaganum [[Istría|Istríu]] sem tilheyrði Ítalíu á [[millistríðsárin|millistríðsárunum]]. Ítalska er einnig töluð af fjölmennum hópum innflytjenda í [[Lúxemborg]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Venesúela]], [[Brasilía|Brasilíu]], [[Kanada]], [[Argentína|Argentínu]] og [[Ástralía|Ástralíu]]. Fjölmargir tala ítölsku í nærliggjandi löndum svo sem [[Albanía|Albaníu]] og [[Malta|Möltu]] (þar sem ítalska var lengi opinbert mál). Það má einnig nefna að nokkuð stórir hópar eru enn ítölskumælandi í þeim löndum [[Afríka|Afríku]] sem áður voru ítalskar [[nýlenda|nýlendur]], það er [[Sómalía|Sómalíu]], [[Líbýa|Líbíu]] og [[Erítrea|Erítreu]]. {{heimild vantar}} == Málfræðiágrip == {{aðalgrein|Ítölsk málfræði}} Ítölsk [[nafnorð]] eru annaðhvort [[Karlkyn (málfræði)|karlkyns]] eða [[Kvenkyn (málfræði)|kvenkyns]]. Nafnorð sem enda á ''-o'' eru oftast karlkyns og nafnorð sem enda á ''-a'' eru oftast kvenkyns. Nafnorð sem enda á ''-e'' geta verið annaðhvort karl- eða kvenkyns. Nafnorð sem enda á ''-o'' og ''-e'' í [[eintala|eintölu]] taka endinguna ''-i'' í [[fleirtala|fleirtölu]] og kvenkyns nafnorð sem enda á ''-a'' taka á sama hátt endinguna ''-e''. Lýsingarorð beygjast eftir kynjum og tölum en stigbeygjast ekki fyrir utan nokkur algeng óregluleg. Lýsingarorð stigbeigðust í latínu en þetta hefur þróast af í ítölsku og frönsku og ég held öllum vest-rómönsku málunum. Ef frumlag sagnorðs er fornafn er því (fornafninu) venjulega sleppt. Það er að segja að sagt er "Sono affamato" (Ég er svangur) en ekki "Io sono affamato". Í boðhætti er ekki um það að ræða að persónufornafni í nefnifalli sé skeytt við hins vegar eru persónufornöfn í aukaföllum skeitt við sagnorð og þá jafnvel fleirra en eitt þannig að - færðu mér það - verður skrifað sem eitt orð. Þérun eru mikið notuð í ítölsku en er mynduð með þriðju persónu en ekki fleirtölu.<ref>[[#fberloco2018|Berloco 2018]]</ref><ref>[[#serianni1997|Serianni 1997]]</ref> ==Tilvísanir== <references/> == Heimildir == * Maurizio Tani, ''Hvaða tungumál tala Ítalir?'', ''Málfríður. Tímaritið samtaka tungumálakennara á Íslandi'', 2 (2012), bls. 16-18 og http://malfridur.ismennt.is/vor2012/vol-28-01-16-18_mt.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304220825/http://malfridur.ismennt.is/vor2012/vol-28-01-16-18_mt.htm |date=2016-03-04 }} * {{Kilde www | år = 2018 | forfatter = Berloco, Fabrizio |tittel = The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition | isbn = 978-8894034813 | location = | utgiver = Lengu | url = https://books.google.it/books?id=DYynDwAAQBAJ&pg=PA1#v=onepage&q&f=false | ref = fberloco2018 }} * {{Kilde bog |forfatter = Serianni, Luca |forfatter2 = Castelvecchi, Alberto |år = 1997 | tittel = Italiano. Grammatica, sintassi, dubbi. | isbn = |location = Milan |utgiver = Garzanti | url = | ref = serianni1997 }} * {{Cite book |author = Berruto, Gaetano |year = 1987 |title = Sociolinguistica dell'italiano contemporaneo | isbn = |location = Roma |publisher=Carocci |ref=fberruto1987}} == Tengt efni == {{wikibækur|Ítalska|ítölsku}} {{Wiktionary|Ítalska}} [[Flokkur:Ítalska| ]] [[Flokkur:Rómönsk tungumál]] eitg6np2wn26trwl6g7l801tfe8qef9 0 21373 1977510 1514333 2026-09-03T15:08:02Z Berserkur 10188 1977510 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Italie, Ravenne, Piazza del Popolo, Banca Di Romagna, Palazzo Rasponi dal Sale et l'horloge (48087104257).jpg|thumb|Piazza del Popolo.]] [[Mynd:Meister von San Vitale in Ravenna 003.jpg|thumb|right|[[Jústiníanus I keisari]] og [[hirð]] hans. [[Mósaík]]mynd úr [[kór (kirkja)|kórnum]] í [[San Vitale]]-kirkju í Ravenna.]] '''Ravenna''' er [[borg]] í [[Emilía-Rómanja]]-héraði á [[Ítalía|Ítalíu]]. Borgin er stærsta borgin í [[Rómanja]]-hluta héraðsins með 156.000 íbúa (2026). Borgin er inni í landi, en tengist [[Adríahaf]]i með [[skipaskurður|skipaskurðinum]] [[Candiano o Corsini]]. Ravenna hefur tvisvar verið [[höfuðborg]]; fyrst [[Vestrómverska ríkið|Vestrómverska ríkisins]], síðan konungdæmis [[Austgotar|Austgota]]. Núna er borgin höfuðstaður samnefndrar [[Ravenna (sýsla)|sýslu]]. {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Heimsminjar]] [[Flokkur:Borgir í Emilía-Rómanja]] cyfey0uo7ilpi5zb8vkhqmg59kyofi1 0 22363 1977594 1960089 2026-09-04T11:16:27Z Berserkur 10188 sitt hvort konungsríkið 1977594 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur [[Spánn|Spánar]] | ætt = [[Habsborgarar]] | skjaldarmerki = Royal Coat of Arms of Spain with Germanic Ornaments (1580-1621).svg | nafn = Filippus 2. | mynd = Portrait_of_Philip_II_of_Spain_by_Sofonisba_Anguissola_-_002b.jpg | myndatexti = | skírnarnafn = Felipe de España | fæðingardagur = [[21. maí]] [[1527]] | fæðingarstaður = [[Palacio de Pimentel]], [[Valladolid]], [[Spánn|Spáni]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1598|9|13|1527|5|21}} | dánarstaður = [[El Escorial]], [[San Lorenzo de El Escorial]], Spáni | grafinn = El Escorial, San Lorenzo de El Escorial, Spáni | ríkisár = [[16. janúar]] [[1556]] – [[13. september]] [[1598]] | faðir = [[Karl 5. keisari]] | móðir = [[Ísabella af Portúgal]] | maki = [[María Manúela af Portúgal]] (g. 1543; d. 1545)<br>[[María 1. Englandsdrottning]] (g. 1554; d. 1558)<br>[[Elísabet af Valois]] (g. 1559; d. 1568)<br>[[Anna af Austurríki]] (g. 1570; d. 1580) | titill_maka = Drottning | börn = Karl, Ísabella, Katrín, Ferdinand, Diego, [[Filippus 3. Spánarkonungur|Filippus]] | undirskrift = Firma del Rey Felipe II.svg }} '''Filippus 2. Spánarkonungur''' ([[21. maí]] [[1527]] – [[13. september]] [[1598]]) var fyrsti formlegi konungur [[Spánarkonungar|Spánar]] frá [[1556]] til [[1598]], konungur [[Konungsríkið Napólí|Napólí]] og [[Konungsríkið Sikiley|Sikileyjar]] frá [[1554]] til [[1558]], konungur [[Portúgalskonungar|Portúgals]] (sem '''Filippus 1.''') frá [[1580]] til [[1598]] og konungur [[England]]s og [[Írland]]s (með [[María 1. Englandsdrottning|Maríu]] konu sinni) frá [[1553]] til [[1558]]. Hann réði einnig yfir [[Niðurlönd]]um frá [[1556]]-[[1581]]. == Ætt og hjónabönd == Filippus var eini sonur [[Karl 5. keisari|Karls 5.]] og [[Ísabella af Portúgal|Ísabellu af Portúgal]] sem komst til fullorðinsára. Sautján ára að aldri giftist hann jafnöldru sinni, [[María Manúela af Portúgal|Maríu Manúelu]] af Portúgal, en þau voru systkinabörn í báðar ættir. Hún ól son, [[Karl prins af Astúríu]], árið [[1545]] en dó fáeinum dögum síðar. Faðir Filippusar samdi um giftingu sonar síns og [[María 1. Englandsdrottning|Maríu 1. Englandsdrottningar]], sem var áratug eldri, árið [[1554]] og jafnframt að Filippus fengi konungstitil og héldi honum meðan María lifði. Hann er þó yfirleitt ekki talinn með í ensku kóngaröðinni. Á meðan Filippus var Englandskonungur tók hann við konungdómi á Spáni þegar faðir hans sagði af sér [[16. janúar]] [[1556]]. Filippus og María voru barnlaus og þegar María lést árið [[1558]] íhugaði hann um tíma að giftast yngri hálfsystur hennar [[Elísabet 1.|Elísabetu]] til að halda völdum í Englandi. Af því varð þó ekki. Friðarsamningur sem Spánverjar gerðu við [[Frakkland|Frakka]] árið [[1559]] batt endi á sextíu ára stríð þjóðanna. Hluti samkomulagsins var að Filippus giftist [[Elísabet af Valois|Elísabetu af Valois]], dóttur [[Hinrik 2. Frakkakonungur|Hinriks 2. Frakkakonungs]]. Hún hafði raunar verið trúlofuð Karli syni Filippusar en hann gekk ekki heill til skógar og varð úr að hún giftist konunginum sjálfum. Elísabet var aðeins 14 ára en Filippus 32 ára. Hjónaband þeirra virðist þó hafa verið farsælt. Elísabet ól tvær dætur sem lifðu en dó af barnsförum [[1568]] eftir að hafa fætt [[Andvana fæðing|andvana]] son. Móðir hennar, [[Katrín af Medici]], bauð Filippusi yngri systur hennar, [[Margrét af Valois|Margréti]], fyrir eiginkonu en hann afþakkaði. Filippus þurfti hins vegar að eignast erfingja því Karl sonur hans lést sama ár og Elísabet. Árið [[1570]] giftist hann því í fjórða sinn, rúmlega tvítugri systurdóttur sinni, [[Anna af Austurríki (1549-1580)|Önnu af Austurríki]], og eignaðist með henni fjóra syni og eina dóttur, en aðeins einn sonur komst upp og var það [[Filippus 3. Spánarkonungur|Filippus 3.]] Þegar [[Hinrik Portúgalskonungur]] lést [[1580]], aldraður og barnlaus, gerðu börn þriggja systkina hans tilkall til krúnunnar, þau Filippus, [[Katrín af Braganza|Katrín]] hertogaynja af Braganza og [[Anton 1. af Portúgal|Anton]] príor af Crato, sem var kominn í beinan karllegg af [[Manúel 1.]] en var óskilgetinn. Anton lýsti sig konung en tæpum mánuði síðar hrakti Filippus hann úr landi og var síðan krýndur Filippus 1. af Portúgal [[1581]]. Ríkjasamband Spánar og Portúgals hélst til [[1640]] þegar sonarsonur Katrínar, [[Jóhann 4. Portúgalskonungur|Jóhann 4.]], fékk erfðatilkall sitt viðurkennt og varð konungur Portúgals. == Stjórnartíð Filippusar == Á valdatíma sínum þurfti Filippus að takast á við [[verðbólga|óðaverðbólgu]] heima fyrir (sem að hluta stafaði af innflutningi góðmálma frá [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]]), [[sjórán]] [[Bretland|Breta]] í [[Vestur-Indíur|Vestur-Indíum]] og við sjálfar strendur Spánar og aukinn þrýsting frá [[márar|márum]] í [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]]. Hann átti í baráttu við [[Ottómanaveldið]] um yfirráð á [[Miðjarðarhaf]]i og í [[Orrustan við Lepanto (1571)|sjóorrustunni við Lepanto]] árið [[1571]] vann hann í bandalagi við [[Genúa|Genúumenn]], [[Feneyjar|Feneyinga]], [[Mölturiddarar|Mölturiddara]] og fleiri sigur á flota Ottómana og nær gjöreyddi honum. Þessi bardagi markaði þáttaskil í átökunum um yfirráð á Miðjarðarhafi og árið [[1585]] var gerður friðarsamningur við Ottómana. Niðurlendingar, sem margir voru mótmælendur, voru ekki sáttir við yfirráð hins strangkaþólska Filippusar og kom oft til átaka þar. Árið [[1581]] gerði norðurhluti [[Niðurlönd|Niðurlanda]] uppreisn gegn honum og lýsti því yfir að hann hefði ekki lengur yfirráð þar. Niðurlönd voru að verða efnahagslegt stórveldi og stóðu því betur að vígi en Filippus, sem þurfti að takast á við efnahagserfiðleika og verðbólgu og varð gjaldþrota hvað eftir annað. Filippus og Elísabet 1. Englandsdrottning, fyrrum mágkona hans, héldu frið sín á milli lengi framan af og það var ekki fyrr en enskir sjóræningjar fóru að ráðast á spænsk skip með blessun yfirvalda og Elísabet drottning að veita uppreisnarmönnum á Niðurlöndum beinan stuðning sem styrjöld hófst milli ríkjanna. Eftir að [[María Skotadrottning]] var tekin af lífi [[1587]] og Filippusi þótti útséð að kaþólskur þjóðhöfðingi kæmist til valda í Englandi fór hann að hugleiða innrás í landið. [[1588]] sendi hann [[Flotinn ósigrandi|Flotann ósigrandi]] gegn Englendingum en tapaði. Fleiri flotar voru sendir síðar og það var ekki fyrr en árið [[1604]], þegar Filippus og Elísabet voru bæði dáin, sem loks var saminn friður. Ófriður milli Frakka og Spánverja hófst aftur árið [[1590]] og studdi Filippus [[Kaþólska bandalagið]] gegn mótmælendum undir forystu [[Hinrik 4. Frakkakonungur|Hinriks 4.]] En spænski herinn hafði í mörg horn að líta og í [[friðarsamningarnir í Vervind|friðarsamningunum í Vervins]] [[1598]] samþykktu Spánverjar að hverfa með allt sitt herlið frá Frakklandi. Sama ár lést Filippus. Þrátt fyrir verðbólgu, efnahagserfiðleika og nær stöðugar styrjaldir og erjur reis veldi Spánverja aldrei hærra en á valdatíma Filippusar. Hann var strangtrúaður og efldi [[spænski rannsóknarrétturinn|spænska rannsóknarréttinn]] mjög. Þó var valdaskeið hans blómaskeið í menningu og listum á Spáni og var upphaf hinnar svonefndu [[Gullöld Spánar|Gullaldar Spánar]]. Á valdatíma hans voru [[Filippseyjar]] lagðar undir Spán og nefndar í höfuðið á honum. == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Philip II of Spain | mánuðurskoðað = 24. maí| árskoðað = 2010}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Konungur Spánar]] | frá=1556| til=1598| fyrir=[[Karl 5. keisari|Karl 5.]] | eftir=[[Filippus 3. Spánarkonungur|Filippus 3.]] }} {{Erfðatafla | titill=[[Konungur Portúgals]] | frá=1580| til=1598| fyrir=[[Anton 1. af Portúgal|Anton 1.]] | eftir=[[Filippus 3. Spánarkonungur|Filippus 3.]] | }} {{Töfluendir}} {{Spænskir einvaldar}} {{fd|1527|1598|Filippus 2.}} [[Flokkur:Habsborgarar]] [[Flokkur:Konungar Napólí]] [[Flokkur:Konungar Portúgals]] [[Flokkur:Einvaldar Spánar]] a92h2xmdf7lhub6af6c7z6zkbbfra7i 0 23053 1977568 1889569 2026-09-03T23:30:14Z ~2026-47925-28 120331 /* */ 1977568 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Kampanía | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = {{Plainlist| * ''Campania'' ([[ítalska]]) }} | nafn_annað = | tegund_byggðar = [[Héruð Ítalíu|Hérað]] | mynd = | mynd_texti = | fáni = Flag of Campania.svg | skjaldarmerki = Regione-Campania-Stemma.svg | skjaldarmerki_stærð = 55px | kort = Campania in Italy.svg | kort_texti = Staðsetning Kampanía á Ítalíu | hnit = {{WikidataCoord|display=inline}} | undirskipting_gerð = Land | undirskipting_nafn = {{fáni|Ítalía}} | sæti_gerð = Höfuðborg | sæti = [[Napólí]] | flatarmál_heild_km2 = 13668 | mannfjöldi_neðan = <ref name="ibuar">{{cite web|title=Regione Campania|url=https://www.tuttitalia.it/campania/|website=tuttitalia.it|lang=it|access-date=2024-11-27}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2024 | mannfjöldi_heild = 5590076 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | iso_kóði = IT-72 | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Kampanía''' ([[ítalska]]: ''Campania'') er [[hérað]] á Suður-[[Ítalía|Ítalíu]] sem markast af [[Latíum]] og [[Mólíse]] í norðri, [[Apúlía|Apúlíu]] í austri og [[Basilíkata]] í suðri með strönd að [[Tyrrenahaf]]i í vestri. Höfuðstaður héraðsins er [[Napólí]]. Íbúafjöldi er 5,6 milljónir.<ref name="ibuar" /> Í Kampaníu eru meðal annars [[eldfjall]]ið [[Vesúvíus]] og [[eyja]]n [[Kaprí]]. Heitið er oftast annaðhvort talið leitt af -campus úr latínu sem merkir flatlendi eða af heiti úr oskísku sem merkir "sem heyrir undir Capúa". -Campus í (amerískri) ensku í merkingunni -í (há)skólanum, vísar til þess að háskólar þar voru gjarnar reistir á flötu graslendi. Kampavín hefur síðan ekkert með héraðið að gera heldur heitir eftir svipað hljómandi héraði í Frakklandi. == Sýslur (''province'') == * [[Avellino (sýsla)|Avellino]] (119 sveitarfélög) * [[Benevento (sýsla)|Benevento]] (78 sveitarfélög) * [[Caserta (sýsla)|Caserta]] (104 sveitarfélög) * [[Napoli (sýsla)|Napoli]] (92 sveitarfélög) * [[Salerno (sýsla)|Salerno]] (158 sveitarfélög) == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Héruð Ítalíu}} [[Flokkur:Kampanía| ]] [[Flokkur:Héruð Ítalíu]] 391vnrl8ht5u6fsb5zjflds9c36ceri 1977569 1977568 2026-09-03T23:31:46Z ~2026-47925-28 120331 /* */ 1977569 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Kampanía | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = {{Plainlist| * ''Campania'' ([[ítalska]]) }} | nafn_annað = | tegund_byggðar = [[Héruð Ítalíu|Hérað]] | mynd = | mynd_texti = | fáni = Flag of Campania.svg | skjaldarmerki = Regione-Campania-Stemma.svg | skjaldarmerki_stærð = 55px | kort = Campania in Italy.svg | kort_texti = Staðsetning Kampaníu á Ítalíu | hnit = {{WikidataCoord|display=inline}} | undirskipting_gerð = Land | undirskipting_nafn = {{fáni|Ítalía}} | sæti_gerð = Höfuðborg | sæti = [[Napólí]] | flatarmál_heild_km2 = 13668 | mannfjöldi_neðan = <ref name="ibuar">{{cite web|title=Regione Campania|url=https://www.tuttitalia.it/campania/|website=tuttitalia.it|lang=it|access-date=2024-11-27}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2024 | mannfjöldi_heild = 5590076 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | iso_kóði = IT-72 | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Kampanía''' ([[ítalska]]: ''Campania'') er [[hérað]] á Suður-[[Ítalía|Ítalíu]] sem markast af [[Latíum]] og [[Mólíse]] í norðri, [[Apúlía|Apúlíu]] í austri og [[Basilíkata]] í suðri með strönd að [[Tyrrenahaf]]i í vestri. Höfuðstaður héraðsins er [[Napólí]]. Íbúafjöldi er 5,6 milljónir.<ref name="ibuar" /> Í Kampaníu eru meðal annars [[eldfjall]]ið [[Vesúvíus]] og [[eyja]]n [[Kaprí]]. Heitið er oftast annaðhvort talið leitt af -campus úr latínu sem merkir flatlendi eða af heiti úr oskísku sem merkir "sem heyrir undir Capúa". -Campus í (amerískri) ensku í merkingunni -í (há)skólanum, vísar til þess að háskólar þar voru gjarnar reistir á flötu graslendi. Kampavín hefur síðan ekkert með héraðið að gera heldur heitir eftir svipað hljómandi héraði í Frakklandi. == Sýslur (''province'') == * [[Avellino (sýsla)|Avellino]] (119 sveitarfélög) * [[Benevento (sýsla)|Benevento]] (78 sveitarfélög) * [[Caserta (sýsla)|Caserta]] (104 sveitarfélög) * [[Napoli (sýsla)|Napoli]] (92 sveitarfélög) * [[Salerno (sýsla)|Salerno]] (158 sveitarfélög) == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Héruð Ítalíu}} [[Flokkur:Kampanía| ]] [[Flokkur:Héruð Ítalíu]] igo11ysfl931yhemi77btpyis8k08my 0 23273 1977517 1977356 2026-09-03T16:12:12Z TKSnaevarr 53243 1977517 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = King Frederik X in 2025.jpg |titill = [[Konungur Danmerkur]] |ætt = [[Lukkuborgarætt|Lukkuborgarar]] |skjaldarmerki = Royal coat of arms of Denmark (2024).svg |nafn = Friðrik 10. |ríkisár = 14. janúar 2024 – |skírnarnafn = Frederik André Henrik Christian |kjörorð = ''Forbundne, forpligtet, for Kongeriget Danmark'' |undirskrift = Signaturr of Frederik X.svg |fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1968|5|26}} |fæðingarstaður = Ríkisspítalanum í [[Kaupmannahöfn]] |faðir = [[Hinrik Danaprins]] |móðir = [[Margrét 2.]] Danadrottning |titill_maka = Eiginkona |maki = [[María Danadrottning|Mary Elizabeth Donaldson]] |börn ={{plainlist| * [[Kristján Danakrónprins|Kristján]] (f. 2005) * [[Ísabella Danaprinsessa|Ísabella]] (f. 2007) * [[Vincent Danaprins|Vincent]] (f. 2011) * [[Jósefína Danaprinsessa|Jósefína]] (f. 2011)}} }} '''Friðrik 10.''' eða '''Frederik André Henrik Christian''' (fæddur í [[Kaupmannahöfn]], [[26. maí]] [[1968]]) er núverandi [[konungur Danmerkur]]. Hann er frumburður [[Margrét 2.|Margrétar 2. Danadrottningar]] og [[Hinrik Danaprins|Hinriks prins]]. Friðrik tók við dönsku krúnunni eftir afsögn móður sinnar þann 14. janúar árið 2024. Friðrik útskrifaðist frá [[Háskólinn í Árósum|Háskólanum í Árósum]] með gráðu í stjórnmálafræði og varð þar með fyrsti meðlimur dönsku konungsfjölskyldunnar til að ljúka háskólanámi. Hann stundaði síðar nám við [[Harvard-háskóli|Harvard-háskóla]] í Bandaríkjunum, þar sem hann var skráður undir dulnefninu Frederik Henriksen. Friðrik gegndi herþjónustu í danska sjóhernum og hlaut titil sjóliðsforingja árið 2010.<ref>{{Vefheimild|titill=Partýprinsinn sem verður Dana­konungur|url=https://www.visir.is/g/20242510240d/partyprinsinn-sem-verdur-danakonungur|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=6. janúar 2024|skoðað=2. september 2026|höfundur=Jón Þór Stefánsson}}</ref> Friðrik varð konungur Danmerkur þann 14. janúar 2024 við afsögn móður sinnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Nýr konungur í Danmörku|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2024-01-14-nyr-konungur-i-danmorku-402012|útgefandi=[[RÚV]]|dags=14. janúar 2024|skoðað=14. janúar 2024|höfundur=Birta Björnsdóttir}}</ref> ==Fjölskylda== Friðrik giftist heitkonu sinni, [[María Danadrottning|Mary Elizabeth Donaldson]], þann [[14. maí]] [[2004]] í [[dómkirkjan í Kaupmannahöfn|dómkirkjunni í Kaupmannahöfn]]. Krónprinsparið eignaðist soninn [[Kristján Danakrónprins|Kristján]], þann [[15. október]] [[2005]] og dótturina [[Ísabella Danaprinsessa|Ísabellu]], [[21. apríl]] [[2007]]. Þau eignuðust svo tvíburana [[Vincent Danaprins|Vincent]] og [[Jósefína Danaprinsessa|Jósefínu]], [[8. janúar]] [[2011]].<ref>{{cite web |url=http://www.kronprinsparret.dk/4c32774 |title=Geymd eintak |access-date=2007-04-27 |archive-date=2007-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070604192925/http://www.kronprinsparret.dk/4c32774 |url-status=dead |title=Barnedåb|publisher=D.K.H. Kronprinsparret}}</ref> Friðrik er 214. í [[erfðaröð]]inni að bresku krúnunni þar sem hann er barna-barna-barna-barnabarn [[Viktoría Bretadrottning|Viktoríu Bretadrottningar]] í gegnum móðurömmu sína, [[Ingiríður Danadrottning|Ingiríði]]. == Tilvísanir == {{reflist}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Margrét Þórhildur|Margrét 2.]] | titill=[[Danakonungar|Danakonungur]] | frá=[[14. janúar]] [[2024]]| til= | eftir=Enn í embætti | }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}} {{stubbur|æviágrip|saga|danmörk}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Danska konungsfjölskyldan]] [[Flokkur:Lukkuborgarætt]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] {{f|1968}} ms5u8trambkltn9y3cfyjc8o7h5esvj 1977518 1977517 2026-09-03T16:12:31Z TKSnaevarr 53243 1977518 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = King Frederik X in 2025.jpg |titill = [[Konungur Danmerkur]] |ætt = [[Lukkuborgarætt|Lukkuborgarar]] |skjaldarmerki = Royal coat of arms of Denmark (2024).svg |nafn = Friðrik 10. |ríkisár = 14. janúar 2024 – |skírnarnafn = Frederik André Henrik Christian |kjörorð = ''Forbundne, forpligtet, for Kongeriget Danmark'' |undirskrift = Signaturr of Frederik X.svg |fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1968|5|26}} |fæðingarstaður = Ríkisspítalanum í [[Kaupmannahöfn]] |faðir = [[Hinrik Danaprins]] |móðir = [[Margrét 2.]] Danadrottning |titill_maka = Eiginkona |maki = [[María Danadrottning|Mary Elizabeth Donaldson]] |börn ={{plainlist| * [[Kristján Danakrónprins|Kristján]] (f. 2005) * [[Ísabella Danaprinsessa|Ísabella]] (f. 2007) * [[Vincent Danaprins|Vincent]] (f. 2011) * [[Jósefína Danaprinsessa|Jósefína]] (f. 2011)}} }} '''Friðrik 10.''' eða '''Frederik André Henrik Christian''' (fæddur í [[Kaupmannahöfn]], [[26. maí]] [[1968]]) er núverandi [[konungur Danmerkur]]. Hann er frumburður [[Margrét 2.|Margrétar 2. Danadrottningar]] og [[Hinrik Danaprins|Hinriks prins]]. Friðrik útskrifaðist frá [[Háskólinn í Árósum|Háskólanum í Árósum]] með gráðu í stjórnmálafræði og varð þar með fyrsti meðlimur dönsku konungsfjölskyldunnar til að ljúka háskólanámi. Hann stundaði síðar nám við [[Harvard-háskóli|Harvard-háskóla]] í Bandaríkjunum, þar sem hann var skráður undir dulnefninu Frederik Henriksen. Friðrik gegndi herþjónustu í danska sjóhernum og hlaut titil sjóliðsforingja árið 2010.<ref>{{Vefheimild|titill=Partýprinsinn sem verður Dana­konungur|url=https://www.visir.is/g/20242510240d/partyprinsinn-sem-verdur-danakonungur|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=6. janúar 2024|skoðað=2. september 2026|höfundur=Jón Þór Stefánsson}}</ref> Friðrik varð konungur Danmerkur þann 14. janúar 2024 við afsögn móður sinnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Nýr konungur í Danmörku|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2024-01-14-nyr-konungur-i-danmorku-402012|útgefandi=[[RÚV]]|dags=14. janúar 2024|skoðað=14. janúar 2024|höfundur=Birta Björnsdóttir}}</ref> ==Fjölskylda== Friðrik giftist heitkonu sinni, [[María Danadrottning|Mary Elizabeth Donaldson]], þann [[14. maí]] [[2004]] í [[dómkirkjan í Kaupmannahöfn|dómkirkjunni í Kaupmannahöfn]]. Krónprinsparið eignaðist soninn [[Kristján Danakrónprins|Kristján]], þann [[15. október]] [[2005]] og dótturina [[Ísabella Danaprinsessa|Ísabellu]], [[21. apríl]] [[2007]]. Þau eignuðust svo tvíburana [[Vincent Danaprins|Vincent]] og [[Jósefína Danaprinsessa|Jósefínu]], [[8. janúar]] [[2011]].<ref>{{cite web |url=http://www.kronprinsparret.dk/4c32774 |title=Geymd eintak |access-date=2007-04-27 |archive-date=2007-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070604192925/http://www.kronprinsparret.dk/4c32774 |url-status=dead |title=Barnedåb|publisher=D.K.H. Kronprinsparret}}</ref> Friðrik er 214. í [[erfðaröð]]inni að bresku krúnunni þar sem hann er barna-barna-barna-barnabarn [[Viktoría Bretadrottning|Viktoríu Bretadrottningar]] í gegnum móðurömmu sína, [[Ingiríður Danadrottning|Ingiríði]]. == Tilvísanir == {{reflist}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Margrét Þórhildur|Margrét 2.]] | titill=[[Danakonungar|Danakonungur]] | frá=[[14. janúar]] [[2024]]| til= | eftir=Enn í embætti | }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}} {{stubbur|æviágrip|saga|danmörk}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Danska konungsfjölskyldan]] [[Flokkur:Lukkuborgarætt]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] {{f|1968}} 9iwr1ch0rgdaivbqmtoqw4l0rrmhx5m 0 24967 1977488 1906827 2026-09-03T12:22:49Z Berserkur 10188 1977488 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1440]]|[[1441]]|[[1442]]|[[1443]]|[[1444]]|[[1445]]|[[1446]]| [[1431–1440]]|[[1441–1450]]|[[1451–1460]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} [[Mynd:Gjergj Kastrioti.jpg|thumb|right|[[Skanderbeg]] (Gjergj Kastrioti), þjóðhetja Albana.]] Árið '''1443''' ('''MCDXLIII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Helgi Guðnason]] lét af embætti lögmanns norðan og vestan. * Þrjátíu stór frönsk [[fiskiskip]] voru að veiðum við Ísland. ;Fædd '''Dáin''' * [[Oddur Þórðarson leppur]], lögmaður sunnan og austan. == Erlendis == * [[1. janúar]] - [[Kristófer af Bæjaralandi]] krýndur konungur [[Danmörk|Danmerkur]] í [[Ribe]]. * [[26. febrúar]] - [[Alfonsó 5.]], [[Konungsríkið Aragónía|konungur af Aragóníu]] kom til Napólí til að taka við krúnu [[Konungsríkið Napólí|Konungsríkisins Napólí]]. * [[5. júní]] - Stærsti [[jarðskjálfti]] sem mældur hefur verið í [[Pólland]]i átti sér stað. Yfir 30 létust. * [[8. nóvember]] - Orrustan við Nis. [[Jóhann Hunyadi]] og [[Albanía|Albanar]] undir stjórn [[Skanderbeg]]s unnu sigur á Tyrkjum. * [[30. desember]] - [[Sejong]], konungur Kóreu tilkynnti um staðlað ritmál [[kóreska|kóresku]]. * Í baráttu um völd í [[Moldavía|Moldavíu]] hneppti Stefán 2. bróður sinn í varðhald og lét blinda hann, til að verða einráður í landinu. ;Fædd * [[23. febrúar]] - [[Matthías Corvinus]], konungur [[Ungverjaland]]s (d. [[1490]]). * [[31. maí]] - [[Lafði Margrét Beaufort]], móðir [[Hinrik 7.|Hinriks 7.]] Englandskonungs (d. 1509). * [[5. desember]] - [[Júlíus II]] páfi (d. [[1513]]) * [[17. maí]] - [[Játmundur jarl af Rutland]], sonur Ríkharðs hertoga (d. [[1460]]). ;Dáin * [[14. mars]] - [[Jóhann af Pfalz-Neumarkt|Jóhann hertogi]] af Pfalz-Neumarkt, faðir [[Kristófer af Bæjaralandi|Kristófers af Bæjaralandi]] (d. [[1383]]). [[Flokkur:1443]] [[Flokkur:1441-1450]] n0rup6i3w20uj7e4mqpvz9omtmsw1tr 0 25425 1977486 1976772 2026-09-03T12:04:15Z Berserkur 10188 1977486 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1445]]|[[1446]]|[[1447]]|[[1448]]|[[1449]]|[[1450]]|[[1451]]| [[1431–1440]]|[[1441–1450]]|[[1451–1460]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} [[Mynd:Carl II of Sweden 15th century by Bernt Notke 1982 .jpg|thumb|right|[[Karl Knútsson Bonde]], ríkisstjóri og síðar konungur Svíþjóðar.]] Árið '''1448''' ('''MCDXLVIII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[15. apríl]] - [[Marcellus (d. 1460)|Marcellus]] de Niveriis skipaður [[Skálholtsbiskupar|Skálholtsbiskup]]. Hann kom þó aldrei til landsins. * [[Guðmundur Arason ríki]] á Reykhólum sigldi til Englands og kom ekki aftur. ===Fædd=== ===Dáin=== * Desember - [[Jón Sigurðsson (biskup)|Jón Sigurðsson]] Skálholtsbiskup. * (líklega) - [[Guðmundur Arason ríki]] á Reykhólum. == Erlendis == * [[4. mars]] - [[Lýðveldið Feneyjar]] setti fé til höfuðs albanska leiðtoganum [[Skanderbeg]]. * [[16. mars]] - [[Hundrað ára stríðið]]: Englendingar gáfust upp fyrir Frökkum við [[Le Mans]]. * [[19. mars]] - Hermenn [[Konungsríkið Kastilía|Konungsríkisins Kastilíu]] töpuðu orrustu gegn Emíratinu Granada nærri [[Malaga]] og misstu um 600 hermenn. * [[20. júní]] - [[Karl Knútsson Bonde]] var kjörinn konungur [[Svíþjóð]]ar. * [[29. júlí]] - Sænskir hershöfðingjar réðust inn í [[Gotland]] sem var á valdi Danmerkur og [[Eiríkur af Pommern|Eiríks af Pommern]]. Árásinni var hrundið. * [[31. júlí]] - Albanir gáfust upp fyrir Ottómönum við Svetigrad eftir 10 vikna umsátur. * [[3. september]] - [[Hússítar]] náðu yfirráðum yfir [[Prag]]. * [[28. september]] - [[Kristján 1.]] var hylltur konungur Danmerkur. Þar með tók [[Aldinborgarætt]] við völdum. * [[4. október]] - Albanía og Lýðveldið Feneyjar sömdu um frið. * [[20. október]] - [[Tyrkland|Tyrkir]] unnu sigur á [[Ungverjaland|Ungverjum]] undir forystu [[Janos Hunyadi]] í orrustu í Kósovó. * [[28. október]] - [[Kristján 1.]] var hylltur konungur [[Danmörk|Danmerkur]] á landsþingi í [[Viborg]]. * [[Nikulás V]] páfi byrjaði að flytja bókasafn páfastóls í [[Vatíkanið]]. [[Bókasafn Vatíkansins]] var þó ekki formlega stofnað fyrr en [[1475]]. ===Fædd=== ===Dáin=== * [[6. janúar]] - [[Kristófer af Bæjaralandi]], konungur Danmerkur, Noregs og Svíþjóðar (f. [[1416]]). * [[31. október]] - [[Jóhannes 8. Palæologos]], keisari austurrómverska ríkisins. [[Flokkur:1448]] [[Flokkur:1441-1450]] ev120ez934hyx4kn83ixt6csyzoj4jm 0 25599 1977508 1906849 2026-09-03T15:05:08Z Berserkur 10188 1977508 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1438]]|[[1439]]|[[1440]]|[[1441]]|[[1442]]|[[1443]]|[[1444]]| [[1431–1440]]|[[1441–1450]]|[[1451–1460]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} [[Mynd:Cefalu Christus Pantokrator cropped.jpg|thumb|right|Kristsmynd í koptískri kirkju í Eþíópíu.]] Árið '''1441''' ('''MCDXLI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Robert Wodborn]] var [[Hólabiskupar|Hólabiskup]] í nokkra mánuði en kom líklega aldrei til Íslands. * [[Teitur Gunnlaugsson]] varð lögmaður sunnan lands og austan. * [[Þorleifur Pálsson (lögmaður)|Þorleifur Pálsson]] varð lögmaður norðan lands og vestan. * [[28. október]] - [[Evgeníus IV]] páfi skipaði [[Gerrek Lundikin]], þýskan prest frá [[Björgvin]], ábóta í [[Viðeyjarklaustur|Viðeyjarklaustri]]. Hann kom þó aldrei til landsins. ;Fædd ;Dáin == Erlendis == * [[20. janúar]] - [[Hundrað ára stríðið]]: Englendingar og Frakkar sömdu um 3 mánaða vopnahlé eftir umsátur Englendinga í [[Gascogne]]. * [[12. febrúar]] - King's College við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]] var stofnaður af [[Hinrik 6.]] Englandskonungi. * [[24. febrúar]] - [[Lýðveldið Feneyjar]] innlimaði [[Ravenna]]. * [[3. maí]] - Yfir 25.000 [[Jótland|Norðurjóskir]] bændur gerðu uppreisn gegn [[Kristófer af Bæjaralandi]] en hún var brotin á bak aftur og leiðtoginn, Henrik Tagesen, tekinn af lífi. * [[7. júní]] - [[Bordeaux I-háskólinn]] var stofnaður. * [[27 júní]] - Serbar gáfust upp fyrir Ottómönum eftir átta mánaða umsátur við Novo Brdo. * [[26. ágúst]] - Tveir [[Eþíópía|Eþíópíumenn]] sóttu kirkjuþing í [[Flórens]]. Það er fyrsta þekkta dæmið um að fulltrúar [[koptíska kirkjan|koptísku kirkjunnar]] kæmu til Evrópu. * [[13. september]] - [[Kristófer af Bæjaralandi]] var krýndur konungur Svíþjóðar í [[Uppsala]]. Hann tók við af [[Karl Knútsson Bonde|Karli Knútssyni]] * [[19. september]] - Umsátrinu við Pontoise lauk eftir 3 mánuði þegar Frakkar báru sigurorð af Englendingum nálægt [[Île-de-France]]. Englendingar misstu 400 hermenn og voru fleiri hundruðir teknir fanga og sumum drekkt. * [[10. nóvember]] - [[Alfons 5. Aragóníukonungur]] hóf umsátur um [[Napólí]]. * [[20. nóvember]] - [[Lýðveldið Feneyjar]] og [[Hertogadæmið Mílanó]] sömdu um frið í Cremona. * [[Krímkanatið]] var stofnað. * [[Majaveldið]] skiptist niður í stríðandi fylkingar eftir uppreisn. * Fyrstu afrísku þrælarnir komu til Portúgal. ;Fædd ;Dáin * [[1. apríl]] - [[Blanka 1. Navarradrottning|Blanka 1.]], drottning Navarra (f. 1387). * [[9. júlí]] - [[Jan van Eyck]], hollenskur listmálari [[Flokkur:1441]] [[Flokkur:1441-1450]] b7rrcfz60pc8w0xi2thh3vofnp202fi 0 25600 1977493 1486402 2026-09-03T12:57:51Z Berserkur 10188 1977493 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1439]]|[[1440]]|[[1441]]|[[1442]]|[[1443]]|[[1444]]|[[1445]]| [[1431–1440]]|[[1441–1450]]|[[1451–1460]]| [[14. öldin]]|[[15. öldin]]|[[16. öldin]]| }} Árið '''1442''' ('''MCDXLII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Ísland == * [[Gottskálk Keniksson]] varð biskup að Hólum. * Sjávarflóð: Sjór gekk upp um allar búðir á [[Eyrarbakki|Eyrarbakka]]. ===Fædd=== ===Dáin=== ==Erlendis== * [[4. febrúar]] - [[Evgeníus 4.]], páfi reyndi að sameinast Koptísku kirkjunni í Egyptalandi. * [[25. mars]] - Orrustan við Hermannstadt: [[Jóhann Hunyadi]] leiddi Ungverja til sigurs á [[Ottómanveldið|Ottómönum]] eftir 7 daga bardaga við Sibiu þar sem nú er Rúmenía. * [[2. júní]] - Eftir 6 mánaða umsátur lýsti Alfonsó af Aragóníu sig [[Konungsríkið Napólí|konung Napólí]]. * [[4. júní]] - [[Eiríkur af Pommern]] var settur af sem konungur Noregs. * [[2. júlí]] - [[Kristófer af Bæjaralandi]] konungur Svíþjóðar og Danmerkur var krýndur konungur Noregs í Ósló. * Portúgalir komu fyrst að [[Senegalfljót]]i. === Fædd === * [[28. apríl]] - [[Játvarður 4.|Játvarður 4. Englandskonungur]] (d. [[1483]]). === Dáin === [[Flokkur:1442]] [[Flokkur:1441-1450]] dl8wcbxg9i7kaor12p10o9w2ogy7jfl 0 27722 1977579 1950345 2026-09-04T09:17:31Z Bjarki S 9 /* Röð forsætisráðherra eftir tímalengd í embætti */ 1977579 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Forsætisráðherra | body = Íslands | insignia = Coat of arms of Iceland.svg | insigniasize = 125px | insigniacaption = [[Skjaldarmerki Íslands]] | image = Kristrún Frostadóttir 2021.jpg | incumbent = [[Kristrún Frostadóttir]] | incumbentsince = 21. desember 2024 | department = Forsætisráðuneytið | member_of = {{unbulleted list|Ríkisráðs|[[Stjórnarráð Íslands|Stjórnarráðs Íslands]]}} | appointer = [[Forseti Íslands|Forseta Íslands]] | constituting_instrument = {{unbulleted list|[[Stjórnarskrá Íslands]]|Lög um Stjórnarráð Íslands}} | precursor = [[Ráðherra Íslands]] | formation = {{start date and age|df=y|1904|2|1}} | first = [[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] | salary = 2.487.072 kr. á mánuði<ref>{{cite web|title=Kristrún Frostadóttir - Laun og kostnaðargreiðslur þingmanna |url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/laun_og_greidslur/Kristr%C3%BAn_Frostad%C3%B3ttir/1417/?nfaerslunr=1417|website=Alþingi|language=is}}</ref> | website = {{URL|forsaetisraduneyti.is}} }} '''Forsætisráðherra Íslands''' stjórnar fundum [[ríkisstjórn Íslands|ríkisstjórnar Íslands]]. Í 17. grein [[stjórnarskrá Íslands|stjórnarskrárinnar]] segir að fundunum stjórnar sá ráðherra er forseti lýðveldisins hefur kvatt til forsætis, og nefnist hann forsætisráðherra. Forsætisráðherra er æðsti yfirmaður [[forsætisráðuneyti Íslands|forsætisráðuneytisins]]. Hann er einn þriggja handhafa forsetavalds í fjarveru [[forseti Íslands|forsetans]]. Ýmsar nefndir starfa undir forystu forsætisráðherrans.<ref name="forsætisráðuneytið">{{vefheimild|url=https://www.stjornarradid.is/raduneyti/forsaetisraduneytid/um-raduneytid/|titill=Stjórnaráðið — Um ráðuneytið|árskoðað=2017|mánuðurskoðað=30. nóvember}}</ref> Sitjandi forsætisráðherra er [[Kristrún Frostadóttir]].<ref>{{vefheimild|url=https://www.althingi.is/thingmenn/althingismannatal/radherrar-og-raduneyti-1904-2010/raduneyti-1917-2011/|titill=Ráðuneyti frá 1917|tungumál=is|ritverk=Alþingi}}</ref> == Röð forsætisráðherra eftir tímalengd í embætti == {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="2" |- bgcolor="#D8D8D8" |'''#''' |'''[[Forsætisráðherra]]''' |'''Ár''' |'''Dagar''' |'''Flokkur''' |- ||1. || [[Davíð Oddsson]] || 13 || 4887 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||2. || [[Hermann Jónasson]] || 10|| 3731 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||3. || [[Ólafur Thors]] || 9 || 3535 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||4. || [[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] || 7 || 2712 || [[Heimastjórnarflokkurinn]] |- ||5. || [[Hannes Hafstein]] || 7|| 2613 || [[Heimastjórnarflokkurinn]] |- ||6. || [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)]]|| 6|| 2544 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||7. || [[Steingrímur Hermannsson]]|| 6|| 2509 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- |8. || [[Katrín Jakobsdóttir]]||6||2322||[[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]] |- ||9. || [[Tryggvi Þórhallsson]] || 4|| 1742 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||10. || [[Jóhanna Sigurðardóttir]] || 4|| 1572 || [[Samfylkingin]] |- ||11. || [[Ólafur Jóhannesson (f. 1913)|Ólafur Jóhannesson]] || 4|| 1550 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||12. || [[Geir Hallgrímsson]] || 4|| 1465 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||13. || [[Steingrímur Steinþórsson]] || 3|| 1277 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||14. || [[Gunnar Thoroddsen]] || 3|| 1201 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||15. || [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] || 2|| 1050 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||16. || [[Stefán Jóhann Stefánsson]] || 2|| 1037 || [[Alþýðuflokkurinn]] |- ||17. || [[Sigurður Eggerz]] || 2|| 1033 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||18. || [[Geir H. Haarde]] || 2|| 962 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||19. || [[Ásgeir Ásgeirsson]] || 2|| 786 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||20. || [[Björn Jónsson]] || 1|| 714 || [[Sjálfstæðisflokkurinn eldri|Sjálfstæðisflokkurinn (eldri)]] |- ||21. || [[Björn Þórðarson]] || 1 || 676 || Utan flokka |- ||22. || [[Halldór Ásgrímsson]] || 1 || 638 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- style="background:gold;" ! ||23. || [[Kristrún Frostadóttir]] || 1 || {{#expr: floor( abs( {{#time:U}} - {{#time:U|2024-12-21}} ) / 86400 ) }} {{efn|Miðað við {{date}}.}} || [[Samfylkingin]] |- ||24. || [[Einar Arnórsson]] || 1 || 611 || [[Sjálfstæðisflokkurinn_eldri#Langsum_og_þversum|Sjálfstæðisflokkurinn langsum]] |- ||25. || [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)]] || 1 || 579 ||[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||26. || [[Kristján Jónsson (dómsstjóri og ráðherra)|Kristján Jónsson]] || 1 || 498 || Utan flokka |- ||27. || [[Þorsteinn Pálsson]] || 1 || 448 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||28. || [[Jóhann Hafstein]] || 1 || 400 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||29. || [[Jón Þorláksson (stjórnmálamaður)|Jón Þorláksson]] || 1 || 385 || [[Íhaldsflokkurinn]] |- ||30. || [[Emil Jónsson]] || 0 || 332 || [[Alþýðuflokkurinn]] |- ||31. || [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] || 0 || 281 ||[[Framsóknarflokkurinn]] |- ||32. || [[Benedikt Gröndal (f. 1924)|Benedikt Gröndal]] || 0 || 116 || [[Alþýðuflokkurinn]] |- ||33. || [[Magnús Guðmundsson]] || 0 || 15 || [[Íhaldsflokkurinn]] |- |} {{notelist}} === Yngsti forsætisráðherrann === {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="2" |- bgcolor="#D8D8D8" |'''#''' |'''[[Forsætisráðherra]]''' |'''Aldur''' |'''Flokkur''' |- |1. |[[Kristrún Frostadóttir]] |36 |[[Samfylkingin]] |- ||2. || [[Hermann Jónasson]]|| 37 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||3. || [[Ásgeir Ásgeirsson]]|| 38 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||4. || [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]|| 38 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||5. || [[Tryggvi Þórhallsson]]|| 38 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- |} === Elsti forsætisráðherrann === {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="2" |- bgcolor="#D8D8D8" |'''#''' |'''[[Forsætisráðherra]]''' |'''Aldur''' |'''Flokkur''' |- ||1. || [[Gunnar Thoroddsen]] || 72 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||2. || [[Ólafur Thors]] || 71 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||3. || [[Jóhanna Sigurðardóttir]] || 70 || [[Samfylkingin]] |- ||4. || [[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] || 67 || [[Íhaldsflokkurinn]] |- ||5. || [[Ólafur Jóhannesson (f. 1913)|Ólafur Jóhannesson]] || 66 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- |} == Fyrrverandi forsætisráðherrar sem enn eru á lífi == * [[Þorsteinn Pálsson]] (f. [[29. október]] [[1947]]) * [[Geir H. Haarde|Geir Haarde]] (f. [[8. apríl]] [[1951]]) * [[Jóhanna Sigurðardóttir]] (f. [[4. október]] [[1942]]) * [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson|'''Sigmundur Davíð Gunnlaugsson''']] (f. [[12. mars]] [[1975]]) * [[Sigurður Ingi Jóhannsson|'''Sigurður Ingi Jóhannsson''']] (f. [[20. apríl]] [[1962]]) * [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] (f. [[26. janúar]] [[1970]]) * [[Katrín Jakobsdóttir]] (f. [[1. febrúar]] [[1976]]) Þeir einstaklingar sem að eru feitletraðir eru þeir fyrrum forsætisráðherrar sem eiga enn sæti á [[Alþingi]]. Þorsteinn er einni forsætisráðherran sem en er á lífi sem sat á 20. öldinn. Allir hinnir hafa setiið um eða eftir bankahrunið árið 2008. ==Tímaröð íslenskra forsætisráðherra== Tímaröðin hér fyrir neðan sýnir æviskeið og stjórnmálaferil íslenskra forsætisráðherra í gegnum tíðina að meðtöldum [[Ráðherra Íslands|ráðherrum Íslands]] allt frá því að Ísland fékk [[Heimastjórnartímabilið|heimastjórn]] árið 1904. [[Mynd:Asgeir Asgeirsson.jpg|thumb|right|[[Ásgeir Ásgeirsson]] var forsætisráðherra og síðar forseti Íslands. Hann er sá eini til þess að gegna báðum embættum.]] [[Mynd:Kbh Hannes Hafsteinn.jpg|thumb|right|[[Hannes Hafstein]] varð fyrsti ráðherra Íslands frá og með [[1. febrúar]] [[1904]].]] [[Mynd:Olafur Thors.jpg|thumb|[[Ólafur Thors]] sat fimm sinnum sem forsætisráðherra.]] {{Tímaröð íslenskra forsætisráðherra}} == Tengt efni == * [[Listi yfir forsætisráðherra Íslands]] * [[Ríkisstjórn Íslands]] == Tenglar == * [http://www.forsaetisraduneyti.is/ Vefsíða forsætisráðuneytis] * [http://www.althingi.is/lagas/130b/2004003.html#G2 Reglugerð um Stjórnarráð Íslands - 2 gr. verksvið forsætisráðuneytis] == Heimildir == {{reflist}} {{Íslensk stjórnmál}} {{Stubbur|stjórnmál|ísland}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Íslands| ]] [[Flokkur:Ráðherraembætti Íslands]] [[Flokkur:Stjórnmálasaga Íslands]] bq5qlzbwmvk0lps6kp3gsu8uj8ywovv 1977581 1977579 2026-09-04T09:34:30Z Bjarki S 9 færi myndir í gallerí þar sem þær rekast ekki á tímalínuna og bæti við tveimru merkilegum 1977581 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Forsætisráðherra | body = Íslands | insignia = Coat of arms of Iceland.svg | insigniasize = 125px | insigniacaption = [[Skjaldarmerki Íslands]] | image = Kristrún Frostadóttir 2021.jpg | incumbent = [[Kristrún Frostadóttir]] | incumbentsince = 21. desember 2024 | department = Forsætisráðuneytið | member_of = {{unbulleted list|Ríkisráðs|[[Stjórnarráð Íslands|Stjórnarráðs Íslands]]}} | appointer = [[Forseti Íslands|Forseta Íslands]] | constituting_instrument = {{unbulleted list|[[Stjórnarskrá Íslands]]|Lög um Stjórnarráð Íslands}} | precursor = [[Ráðherra Íslands]] | formation = {{start date and age|df=y|1904|2|1}} | first = [[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] | salary = 2.487.072 kr. á mánuði<ref>{{cite web|title=Kristrún Frostadóttir - Laun og kostnaðargreiðslur þingmanna |url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/laun_og_greidslur/Kristr%C3%BAn_Frostad%C3%B3ttir/1417/?nfaerslunr=1417|website=Alþingi|language=is}}</ref> | website = {{URL|forsaetisraduneyti.is}} }} '''Forsætisráðherra Íslands''' stjórnar fundum [[ríkisstjórn Íslands|ríkisstjórnar Íslands]]. Í 17. grein [[stjórnarskrá Íslands|stjórnarskrárinnar]] segir að fundunum stjórnar sá ráðherra er forseti lýðveldisins hefur kvatt til forsætis, og nefnist hann forsætisráðherra. Forsætisráðherra er æðsti yfirmaður [[forsætisráðuneyti Íslands|forsætisráðuneytisins]]. Hann er einn þriggja handhafa forsetavalds í fjarveru [[forseti Íslands|forsetans]]. Ýmsar nefndir starfa undir forystu forsætisráðherrans.<ref name="forsætisráðuneytið">{{vefheimild|url=https://www.stjornarradid.is/raduneyti/forsaetisraduneytid/um-raduneytid/|titill=Stjórnaráðið — Um ráðuneytið|árskoðað=2017|mánuðurskoðað=30. nóvember}}</ref> Sitjandi forsætisráðherra er [[Kristrún Frostadóttir]].<ref>{{vefheimild|url=https://www.althingi.is/thingmenn/althingismannatal/radherrar-og-raduneyti-1904-2010/raduneyti-1917-2011/|titill=Ráðuneyti frá 1917|tungumál=is|ritverk=Alþingi}}</ref> == Röð forsætisráðherra eftir tímalengd í embætti == {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="2" |- bgcolor="#D8D8D8" |'''#''' |'''[[Forsætisráðherra]]''' |'''Ár''' |'''Dagar''' |'''Flokkur''' |- ||1. || [[Davíð Oddsson]] || 13 || 4887 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||2. || [[Hermann Jónasson]] || 10|| 3731 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||3. || [[Ólafur Thors]] || 9 || 3535 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||4. || [[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] || 7 || 2712 || [[Heimastjórnarflokkurinn]] |- ||5. || [[Hannes Hafstein]] || 7|| 2613 || [[Heimastjórnarflokkurinn]] |- ||6. || [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)]]|| 6|| 2544 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||7. || [[Steingrímur Hermannsson]]|| 6|| 2509 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- |8. || [[Katrín Jakobsdóttir]]||6||2322||[[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]] |- ||9. || [[Tryggvi Þórhallsson]] || 4|| 1742 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||10. || [[Jóhanna Sigurðardóttir]] || 4|| 1572 || [[Samfylkingin]] |- ||11. || [[Ólafur Jóhannesson (f. 1913)|Ólafur Jóhannesson]] || 4|| 1550 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||12. || [[Geir Hallgrímsson]] || 4|| 1465 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||13. || [[Steingrímur Steinþórsson]] || 3|| 1277 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||14. || [[Gunnar Thoroddsen]] || 3|| 1201 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||15. || [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] || 2|| 1050 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||16. || [[Stefán Jóhann Stefánsson]] || 2|| 1037 || [[Alþýðuflokkurinn]] |- ||17. || [[Sigurður Eggerz]] || 2|| 1033 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||18. || [[Geir H. Haarde]] || 2|| 962 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||19. || [[Ásgeir Ásgeirsson]] || 2|| 786 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||20. || [[Björn Jónsson]] || 1|| 714 || [[Sjálfstæðisflokkurinn eldri|Sjálfstæðisflokkurinn (eldri)]] |- ||21. || [[Björn Þórðarson]] || 1 || 676 || Utan flokka |- ||22. || [[Halldór Ásgrímsson]] || 1 || 638 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- style="background:gold;" ! ||23. || [[Kristrún Frostadóttir]] || 1 || {{#expr: floor( abs( {{#time:U}} - {{#time:U|2024-12-21}} ) / 86400 ) }} {{efn|Miðað við {{date}}.}} || [[Samfylkingin]] |- ||24. || [[Einar Arnórsson]] || 1 || 611 || [[Sjálfstæðisflokkurinn_eldri#Langsum_og_þversum|Sjálfstæðisflokkurinn langsum]] |- ||25. || [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)]] || 1 || 579 ||[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||26. || [[Kristján Jónsson (dómsstjóri og ráðherra)|Kristján Jónsson]] || 1 || 498 || Utan flokka |- ||27. || [[Þorsteinn Pálsson]] || 1 || 448 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||28. || [[Jóhann Hafstein]] || 1 || 400 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||29. || [[Jón Þorláksson (stjórnmálamaður)|Jón Þorláksson]] || 1 || 385 || [[Íhaldsflokkurinn]] |- ||30. || [[Emil Jónsson]] || 0 || 332 || [[Alþýðuflokkurinn]] |- ||31. || [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] || 0 || 281 ||[[Framsóknarflokkurinn]] |- ||32. || [[Benedikt Gröndal (f. 1924)|Benedikt Gröndal]] || 0 || 116 || [[Alþýðuflokkurinn]] |- ||33. || [[Magnús Guðmundsson]] || 0 || 15 || [[Íhaldsflokkurinn]] |- |} {{notelist}} === Yngsti forsætisráðherrann === {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="2" |- bgcolor="#D8D8D8" |'''#''' |'''[[Forsætisráðherra]]''' |'''Aldur''' |'''Flokkur''' |- |1. |[[Kristrún Frostadóttir]] |36 |[[Samfylkingin]] |- ||2. || [[Hermann Jónasson]]|| 37 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||3. || [[Ásgeir Ásgeirsson]]|| 38 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||4. || [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]|| 38 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- ||5. || [[Tryggvi Þórhallsson]]|| 38 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- |} === Elsti forsætisráðherrann === {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="2" |- bgcolor="#D8D8D8" |'''#''' |'''[[Forsætisráðherra]]''' |'''Aldur''' |'''Flokkur''' |- ||1. || [[Gunnar Thoroddsen]] || 72 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||2. || [[Ólafur Thors]] || 71 || [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ||3. || [[Jóhanna Sigurðardóttir]] || 70 || [[Samfylkingin]] |- ||4. || [[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] || 67 || [[Íhaldsflokkurinn]] |- ||5. || [[Ólafur Jóhannesson (f. 1913)|Ólafur Jóhannesson]] || 66 || [[Framsóknarflokkurinn]] |- |} == Fyrrverandi forsætisráðherrar sem enn eru á lífi == * [[Þorsteinn Pálsson]] (f. [[29. október]] [[1947]]) * [[Geir H. Haarde|Geir Haarde]] (f. [[8. apríl]] [[1951]]) * [[Jóhanna Sigurðardóttir]] (f. [[4. október]] [[1942]]) * [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson|'''Sigmundur Davíð Gunnlaugsson''']] (f. [[12. mars]] [[1975]]) * [[Sigurður Ingi Jóhannsson|'''Sigurður Ingi Jóhannsson''']] (f. [[20. apríl]] [[1962]]) * [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] (f. [[26. janúar]] [[1970]]) * [[Katrín Jakobsdóttir]] (f. [[1. febrúar]] [[1976]]) Þeir einstaklingar sem að eru feitletraðir eru þeir fyrrum forsætisráðherrar sem eiga enn sæti á [[Alþingi]]. Þorsteinn er einni forsætisráðherran sem en er á lífi sem sat á 20. öldinn. Allir hinnir hafa setiið um eða eftir bankahrunið árið 2008. <gallery> Mynd:Kbh Hannes Hafsteinn.jpg|[[Hannes Hafstein]] varð fyrsti ráðherra Íslands frá og með [[1. febrúar]] [[1904]]. Mynd:Asgeir Asgeirsson.jpg|[[Ásgeir Ásgeirsson]] var forsætisráðherra og síðar forseti Íslands. Hann er sá eini til þess að gegna báðum embættum. Mynd:Olafur Thors.jpg|thumb|[[Ólafur Thors]] sat fimm sinnum sem forsætisráðherra. Mynd:Davíð_Oddsson_2001.jpg|[[Davíð Oddsson]] sat lengur en nokkur annar á stóli forsætisráðherra. Mynd:Jóhanna_Sigurðardóttir_Jan_2011_(cropped).jpg|[[Jóhanna Sigurðardóttir]] varð fyrst kvenna til að gegna embættinu. </gallery> ==Tímaröð íslenskra forsætisráðherra== Tímaröðin hér fyrir neðan sýnir æviskeið og stjórnmálaferil íslenskra forsætisráðherra í gegnum tíðina að meðtöldum [[Ráðherra Íslands|ráðherrum Íslands]] allt frá því að Ísland fékk [[Heimastjórnartímabilið|heimastjórn]] árið 1904. {{Tímaröð íslenskra forsætisráðherra}} == Tengt efni == * [[Listi yfir forsætisráðherra Íslands]] * [[Ríkisstjórn Íslands]] == Tenglar == * [http://www.forsaetisraduneyti.is/ Vefsíða forsætisráðuneytis] * [http://www.althingi.is/lagas/130b/2004003.html#G2 Reglugerð um Stjórnarráð Íslands - 2 gr. verksvið forsætisráðuneytis] == Heimildir == {{reflist}} {{Íslensk stjórnmál}} {{Stubbur|stjórnmál|ísland}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Íslands| ]] [[Flokkur:Ráðherraembætti Íslands]] [[Flokkur:Stjórnmálasaga Íslands]] fevwzts9y0b1fzewh446zrrrydbqtze 0 41338 1977557 1977154 2026-09-03T22:40:06Z TKSnaevarr 53243 1977557 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Kong Harald åpner Sametinget 1993 (cropped).jpg |titill = Noregskonungur |ætt = [[Lukkuborgarætt|Lukkuborgarar]] |skjaldarmerki = Royal CoA of Norway.svg |nafn = Haraldur 5. |ríkisár = 17. janúar 1991 – 28. ágúst 2026 |skírnarnafn = Harald |kjörorð = |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1937|2|21}} |fæðingarstaður = [[Skaugum]], [[Akershus]] nærri [[Osló]] |dánardagur = {{dánardagur og aldur|2026|8|28|1937|2|21}} |dánarstaður = [[Ósló]], Noregi |grafinn = |undirskrift = Harald V of Norway Signature.svg |faðir = [[Ólafur 5.]] Noregskonungur |móðir = [[Marta krónprinsessa Noregs|Marta krónprinsessa]] |titill_maka = Drottning |maki = [[Sonja Noregsdrottning|Sonja Haraldsen]] |börn =[[Marta Lovísa Noregsprinsessa|Marta Lovísa]] (f. [[1971]])<br>[[Hákon 8.]] (f. [[1973]]) }} '''Haraldur 5.''' (21. febrúar 1937 – 28. ágúst 2026) var [[konungur Noregs]]. Haraldur var settur inn í konungsembættið [[17. janúar]] [[1991]] og gegndi því til dauðadags. Haraldur er af [[Lukkuborgarætt]]. Hann var þriðja barn [[Ólafur 5.|Ólafs 5.]] Noregskonungs og [[Marta krónprinsessa Noregs|Mörthu krónprinsessu]] en eini sonur þeirra. Þegar hann fæddist var afi hans [[Hákon 7. Noregskonungur|Hákon 7.]] konungur en Haraldur annar í erfðaröð á eftir föður sínum. Haraldur dvaldi í útlegð með fjölskyldu sinni í [[Svíþjóð]] og [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] á meðan Noregur var hernuminn í [[Seinni heimsstyrjöldin|síðari heimsstyrjöldinni]]. Hann varð krónprins við fráfall afa síns árið [[1957]]. Haraldur stundaði [[siglingar]] á yngri árum og keppti í þeim fyrir hönd Noregs á [[Sumarólympíuleikarnir 1964|Ólympíuleikum 1964]], [[Sumarólympíuleikarnir 1968|1968]] og [[Sumarólympíuleikarnir 1972|1972]]. Haraldur lést eftir stutta sjúkdómslegu á nítugasta aldursári þann 28. ágúst 2026.<ref>{{Vefheimild|titill=Haraldur Noregskonungur er látinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-08-28-haraldur-noregskonungur-er-latinn-484776|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. ágúst 2026|skoðað=28. ágúst 2026|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Haraldur V Noregs­konungur er látinn|url=https://www.visir.is/g/20262926676d/haraldur-v-noregs-konungur-er-latinn|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=28. ágúst 2026|skoðað=28. ágúst 2026|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> == Fjölskylda == Haraldur giftist [[Sonja Noregsdrottning|Sonju Haraldsen]] árið [[1968]]. Þau eiga tvö börn: * '''[[Marta Lovísa Noregsprinsessa|Mörtu Lovísu]]''' (f. [[1971]]). Hún á þrjár dætur með fyrrverandi manni sínum [[Ari Behn|Ara Behn]] rithöfundi: **[[Maud Angelica Behn]] (f. [[2003]]) ** [[Leah Isadora Behn]] (f. [[2005]]) ** [[Emma Tallulah Behn]] (f. [[2008]]) * '''[[Hákon 8.|Hákon Magnús]]''' (f. [[1973]]). Hann á tvö börn með eiginkonu sinni [[Mette-Marit Noregsdrottning|Mette-Marit]]: ** [[Ingiríður Alexandra Noregskrónprinsessa|Ingiríði Alexöndru]] (f. [[2004]]) ** [[Sverrir Magnús Noregsprins|Sverri Magnús]] (f. [[2005]]) ==Tilvísanir== <references/> == Tenglar == *[http://www.kongehuset.no/ Kongehuset]. Skoðað 18. október 2010. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Ólafur 5.]] | eftir=[[Hákon 8.]] | frá=1991 | til=2026| titill=[[Noregskonungar|Noregskonungur]] }} {{Töfluendir}} {{Norskir einvaldar}} {{stubbur|æviágrip|saga}} {{fd|1937|2026}} [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Noregskonungar]] [[Flokkur:Norska konungsfjölskyldan]] [[Flokkur:Lukkuborgarætt]] sbj8i4ylb5tbnco1nbuncc5wteyxgyd 1977558 1977557 2026-09-03T22:40:19Z TKSnaevarr 53243 1977558 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Kong Harald åpner Sametinget 1993 (cropped).jpg |titill = Noregskonungur |ætt = [[Lukkuborgarætt|Lukkuborgarar]] |skjaldarmerki = Royal CoA of Norway.svg |nafn = Haraldur 5. |ríkisár = 17. janúar 1991 – 28. ágúst 2026 |skírnarnafn = Harald |kjörorð = |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1937|2|21}} |fæðingarstaður = [[Skaugum]], [[Akershus]] nærri [[Osló]] |dánardagur = {{dánardagur og aldur|2026|8|28|1937|2|21}} |dánarstaður = [[Ósló]], Noregi |grafinn = |undirskrift = Harald V of Norway Signature.svg |faðir = [[Ólafur 5.]] Noregskonungur |móðir = [[Marta krónprinsessa Noregs|Marta krónprinsessa]] |titill_maka = Drottning |maki = [[Sonja Noregsdrottning|Sonja Haraldsen]] |börn =[[Marta Lovísa Noregsprinsessa|Marta Lovísa]] (f. [[1971]])<br>[[Hákon 8.]] (f. [[1973]]) }} '''Haraldur 5.''' (21. febrúar 1937 – 28. ágúst 2026) var [[konungur Noregs]]. Haraldur var settur inn í konungsembættið [[17. janúar]] [[1991]] og gegndi því til dauðadags. Haraldur var af [[Lukkuborgarætt]]. Hann var þriðja barn [[Ólafur 5.|Ólafs 5.]] Noregskonungs og [[Marta krónprinsessa Noregs|Mörthu krónprinsessu]] en eini sonur þeirra. Þegar hann fæddist var afi hans [[Hákon 7. Noregskonungur|Hákon 7.]] konungur en Haraldur annar í erfðaröð á eftir föður sínum. Haraldur dvaldi í útlegð með fjölskyldu sinni í [[Svíþjóð]] og [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] á meðan Noregur var hernuminn í [[Seinni heimsstyrjöldin|síðari heimsstyrjöldinni]]. Hann varð krónprins við fráfall afa síns árið [[1957]]. Haraldur stundaði [[siglingar]] á yngri árum og keppti í þeim fyrir hönd Noregs á [[Sumarólympíuleikarnir 1964|Ólympíuleikum 1964]], [[Sumarólympíuleikarnir 1968|1968]] og [[Sumarólympíuleikarnir 1972|1972]]. Haraldur lést eftir stutta sjúkdómslegu á nítugasta aldursári þann 28. ágúst 2026.<ref>{{Vefheimild|titill=Haraldur Noregskonungur er látinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-08-28-haraldur-noregskonungur-er-latinn-484776|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. ágúst 2026|skoðað=28. ágúst 2026|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Haraldur V Noregs­konungur er látinn|url=https://www.visir.is/g/20262926676d/haraldur-v-noregs-konungur-er-latinn|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=28. ágúst 2026|skoðað=28. ágúst 2026|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> == Fjölskylda == Haraldur giftist [[Sonja Noregsdrottning|Sonju Haraldsen]] árið [[1968]]. Þau eiga tvö börn: * '''[[Marta Lovísa Noregsprinsessa|Mörtu Lovísu]]''' (f. [[1971]]). Hún á þrjár dætur með fyrrverandi manni sínum [[Ari Behn|Ara Behn]] rithöfundi: **[[Maud Angelica Behn]] (f. [[2003]]) ** [[Leah Isadora Behn]] (f. [[2005]]) ** [[Emma Tallulah Behn]] (f. [[2008]]) * '''[[Hákon 8.|Hákon Magnús]]''' (f. [[1973]]). Hann á tvö börn með eiginkonu sinni [[Mette-Marit Noregsdrottning|Mette-Marit]]: ** [[Ingiríður Alexandra Noregskrónprinsessa|Ingiríði Alexöndru]] (f. [[2004]]) ** [[Sverrir Magnús Noregsprins|Sverri Magnús]] (f. [[2005]]) ==Tilvísanir== <references/> == Tenglar == *[http://www.kongehuset.no/ Kongehuset]. Skoðað 18. október 2010. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Ólafur 5.]] | eftir=[[Hákon 8.]] | frá=1991 | til=2026| titill=[[Noregskonungar|Noregskonungur]] }} {{Töfluendir}} {{Norskir einvaldar}} {{stubbur|æviágrip|saga}} {{fd|1937|2026}} [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Noregskonungar]] [[Flokkur:Norska konungsfjölskyldan]] [[Flokkur:Lukkuborgarætt]] mtqgjpngg65ws1k2q6czt7wfdqteuau 0 41444 1977555 1977157 2026-09-03T22:38:28Z TKSnaevarr 53243 1977555 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Haakon in 2025 (cropped).jpg |titill = Noregskonungur |ætt = [[Lukkuborgarætt|Lukkuborgarar]] |skjaldarmerki = Royal CoA of Norway.svg |nafn = Hákon 8. |ríkisár = 28. ágúst 2026 – |skírnarnafn = Haakon Magnus |kjörorð = |fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1973|7|20}} |fæðingarstaður = [[Ósló]], Noregi |undirskrift = |faðir = [[Haraldur 5.]] |móðir = [[Sonja Noregsdrottning]] |titill_maka = Drottning |maki = [[Mette-Marit Noregsdrottning|Mette-Marit Tjessem Høiby]] |börn = [[Ingiríður Alexandra Noregskrónprinsessa|Ingiríður Alexandra]]<br>[[Sverrir Magnús Noregsprins|Sverrir Magnús]] }} '''Hákon 8.''' (''Haakon Magnus'') (f. [[20. júlí]] [[1973]]) er [[konungur]] [[Noregur|Noregs]]. Hann er sonur [[Haraldur 5.|Haraldar 5. Noregskonungs]] og [[Sonja Noregsdrottning|Sonju drottningar]]. Hákon var annað barn foreldra sinna á eftir [[Marta Lovísa Noregsprinsessa|Mörtu Lovísu prinsessu]]. Árið 1990 var stjórnarskrá Noregs breytt þannig að frumburðir konunga hlytu alltaf forgang í erfðaröðinni óháð kyni. Breytingin var hins vegar ekki gerð afturvirk og því varð Hákon erfingi að krúnunni þegar faðir hans varð konungur árið 1991.<ref>{{Vefheimild|titill=Hver er Há­kon VIII Noregs­konungur?|url=https://www.visir.is/g/20262927248d/hver-er-ha-kon-viii-noregs-konungur-|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=28. ágúst 2026|skoðað=28. ágúst 2026|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Hákon gekk í ríkisrekna skóla að ósk foreldra sinna, sem vildu að hann ælist upp innan um venjulega Norðmenn. Hann gegndi þjónustu í sjóher Noregs og lauk síðar námi í stjórnmálafræði við [[Kaliforníuháskóli|Kaliforníuháskóla]]. Hann hefur jafnframt meistaragráðu í alþjóðastjórnmálum frá [[London School of Economics]].<ref>{{Vefheimild|titill= Nýr konungur er mikill skíðamaður og umhugað um náttúrvernd og mannréttindi|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-08-28-nyr-konungur-er-mikill-skidamadur-og-umhugad-um-natturvernd-og-mannrettindi-485202|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. ágúst 2026|skoðað=31. ágúst 2026|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> Hákon varð konungur við andlát föður síns þann 28. ágúst 2026.<ref>{{Vefheimild|titill=Haraldur Noregskonungur er látinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-08-28-haraldur-noregskonungur-er-latinn-484776|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. ágúst 2026|skoðað=28. ágúst 2026|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> == Fjölskylda == Þann [[25. ágúst]] [[2001]] giftist Hákon [[Mette-Marit Noregsdrottning|Mette-Marit Tjessem Høiby]], og við giftinguna varð hún krónprinsessa Noregs. Mette-Marit var einstæð móðir þegar þau kynntust, og varð það til þess að margir [[Noregur|Norðmenn]] voru ekki alls kostar sáttir við konuefni prinsins.<ref>{{Tímarit.is|3019455|Prinsinn giftist einstæðri móður|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|útgáfudagsetning=25. ágúst 2001|blaðsíða=18|höfundur=Guðni Ölversson}}</ref><ref>{{Tímarit.is|3403251|Norskt ævintýri í nútímabúningi|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=24. ágúst 2001|blaðsíða=31}}</ref> Hákon á tvö börn með Mette-Marit, [[Ingiríður Alexandra Noregskrónprinsessa|Ingiríði Alexöndru]] (f. [[21. janúar]] [[2004]]) og [[Sverrir Magnús Noregsprins|Sverri Magnús]] (f. [[3. desember]] [[2005]]). ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Haraldur 5.]] | eftir=Enn í embætti | frá=28. ágúst 2026| til=| titill=[[Noregskonungar|Noregskonungur]] }} {{Töfluendir}} {{Norskir einvaldar}} {{Stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Noregskonungar]] [[Flokkur:Norska konungsfjölskyldan]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1973]] [[Flokkur:Lukkuborgarætt]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] iohj2wzbxh4c5u4ga315s1zxcsxvi5b 1977556 1977555 2026-09-03T22:39:29Z TKSnaevarr 53243 1977556 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Haakon in 2025 (cropped).jpg |titill = [[Noregskonungur]] |ætt = [[Lukkuborgarætt|Lukkuborgarar]] |skjaldarmerki = Royal CoA of Norway.svg |nafn = Hákon 8. |ríkisár = 28. ágúst 2026 – |skírnarnafn = Haakon Magnus |kjörorð = |fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1973|7|20}} |fæðingarstaður = [[Ósló]], Noregi |undirskrift = |faðir = [[Haraldur 5.]] |móðir = [[Sonja Noregsdrottning]] |titill_maka = Drottning |maki = [[Mette-Marit Noregsdrottning|Mette-Marit Tjessem Høiby]] |börn = [[Ingiríður Alexandra Noregskrónprinsessa|Ingiríður Alexandra]]<br>[[Sverrir Magnús Noregsprins|Sverrir Magnús]] }} '''Hákon 8.''' (''Haakon Magnus'') (f. [[20. júlí]] [[1973]]) er [[konungur Noregs]]. Hann er sonur [[Haraldur 5.|Haraldar 5. Noregskonungs]] og [[Sonja Noregsdrottning|Sonju drottningar]]. Hákon var annað barn foreldra sinna á eftir [[Marta Lovísa Noregsprinsessa|Mörtu Lovísu prinsessu]]. Árið 1990 var stjórnarskrá Noregs breytt þannig að frumburðir konunga hlytu alltaf forgang í erfðaröðinni óháð kyni. Breytingin var hins vegar ekki gerð afturvirk og því varð Hákon erfingi að krúnunni þegar faðir hans varð konungur árið 1991.<ref>{{Vefheimild|titill=Hver er Há­kon VIII Noregs­konungur?|url=https://www.visir.is/g/20262927248d/hver-er-ha-kon-viii-noregs-konungur-|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=28. ágúst 2026|skoðað=28. ágúst 2026|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Hákon gekk í ríkisrekna skóla að ósk foreldra sinna, sem vildu að hann ælist upp innan um venjulega Norðmenn. Hann gegndi þjónustu í sjóher Noregs og lauk síðar námi í stjórnmálafræði við [[Kaliforníuháskóli|Kaliforníuháskóla]]. Hann hefur jafnframt meistaragráðu í alþjóðastjórnmálum frá [[London School of Economics]].<ref>{{Vefheimild|titill= Nýr konungur er mikill skíðamaður og umhugað um náttúrvernd og mannréttindi|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-08-28-nyr-konungur-er-mikill-skidamadur-og-umhugad-um-natturvernd-og-mannrettindi-485202|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. ágúst 2026|skoðað=31. ágúst 2026|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> Hákon varð konungur við andlát föður síns þann 28. ágúst 2026.<ref>{{Vefheimild|titill=Haraldur Noregskonungur er látinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-08-28-haraldur-noregskonungur-er-latinn-484776|útgefandi=[[RÚV]]|dags=28. ágúst 2026|skoðað=28. ágúst 2026|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> == Fjölskylda == Þann [[25. ágúst]] [[2001]] giftist Hákon [[Mette-Marit Noregsdrottning|Mette-Marit Tjessem Høiby]], og við giftinguna varð hún krónprinsessa Noregs. Mette-Marit var einstæð móðir þegar þau kynntust, og varð það til þess að margir [[Noregur|Norðmenn]] voru ekki alls kostar sáttir við konuefni prinsins.<ref>{{Tímarit.is|3019455|Prinsinn giftist einstæðri móður|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|útgáfudagsetning=25. ágúst 2001|blaðsíða=18|höfundur=Guðni Ölversson}}</ref><ref>{{Tímarit.is|3403251|Norskt ævintýri í nútímabúningi|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=24. ágúst 2001|blaðsíða=31}}</ref> Hákon á tvö börn með Mette-Marit, [[Ingiríður Alexandra Noregskrónprinsessa|Ingiríði Alexöndru]] (f. [[21. janúar]] [[2004]]) og [[Sverrir Magnús Noregsprins|Sverri Magnús]] (f. [[3. desember]] [[2005]]). ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Haraldur 5.]] | eftir=Enn í embætti | frá=28. ágúst 2026| til=| titill=[[Noregskonungar|Noregskonungur]] }} {{Töfluendir}} {{Norskir einvaldar}} {{Stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Noregskonungar]] [[Flokkur:Norska konungsfjölskyldan]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1973]] [[Flokkur:Lukkuborgarætt]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] 5gdhqag8j1c7f3f7o11omezhoeiqdc5 0 49511 1977559 1967310 2026-09-03T22:41:07Z Cinquantecinq 12601 Bróðir Friðriks og sonur Erlings Gíslasonar 1977559 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Benedikt Erlingsson | búseta = | mynd = {{CSS image crop|Image=Benedikt_ERLINGSSON_at_Serie_mania_2026.jpg|cWidth=250|cHeight=250|oTop=150|oLeft=180|bSize=550|Location=center}} | myndastærð = | myndatexti = {{}} | mynd_texti = Benedikt árið 2026. | fæðingardagur = {{Fæðingardagur og aldur|1969|5|31}} | fæðingarstaður = | dauðadagur = | dauðastaður = [[]], [[]] | orsök_dauða = | verðlaun = | þekkt_fyrir = | stjórnmálaflokkur = | starf = {{hlist|Leikari|Kvikmyndaleikstjóri|Handritshöfundur|Framleiðandi}} | trú = | maki = | börn = | foreldrar = | undirskrift = }} '''Benedikt Erlingsson''' (f. 31. maí 1969) er [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]] og kvikmyndagerðarmaður. Hann varð líklegast fyrst þjóðþekktur fyrir leik sinn í sjónvarpsþáttunum [[Fóstbræður (sjónvarpsþættir)|Fóstbræður]]. Hann hefur hlotið mikið lof fyrir kvikmyndir sínar ''[[Hross í oss]]'' (2013) og ''[[Kona fer í stríð]]'' (2018) og hlutu þær báðar til að mynda áhorfendaverðlaunin á [[Alþjóðlega kvikmyndahátíðin í Tromsø|Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Tromsø]]. ==Kvikmyndaskrá== === Sem leikari === {| class="wikitable" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur !! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |1995||''[[Tár úr steini]]'' || || |- |1997||''[[Fóstbræður (sjónvarpsþættir)|Fóstbræður]]'' || Mismunandi || Sjónvarpsþættir |- |1998||''[[Dansinn]]'' || Hólófernes || |- |2001||''[[Mávahlátur]]'' || Hilli || |- |2002||''[[Litla lirfan ljóta]]'' || Þulur || |- | rowspan="2" |2004||''[[Njálssaga]]'' || Skammkell || |- |''[[Ørnen: En krimi-odyssé]]'' || Flugstjóri || Einn þáttur |- |2005||''[[Häktet]]'' || Intagen Björgvin Hallmarsson || |- |2006||''[[Direktøren for det hele]]'' || Túlkur || |- | rowspan="3" |2007||''[[Skröltormar]]'' || Hrafn || Stuttmynd |- |''[[Næturvaktin]]'' || Eiginmaður ||Sjónvarpsþættir |- |''[[Áramótaskaup 2007]]'' || [[Guðmundur í Byrginu]] || |- |2008||''[[Stóra planið]]'' || Snati || |- |2009||''[[Circledrawers]]'' || Mozart || |- | rowspan="3" |2011||''[[Kurteist fólk]]'' || Þorgeir || |- |''[[Eldfjall (kvikmynd)|Eldfjall]]'' || Pálmi || |- |[[Heimsendir (sjónvarpsþættir)|''Heimsendir'']] |Búi |Sjónvarpsþættir |- |2014 |''Ævar vísindamaður'' |Charles Darwin og Galileo Galilei |Sjónvarpsþættir |- | rowspan="3" |2016 |''Vor der Morgenröte'' |Halldór Laxness | |- |[[Áramótaskaup 2016|''Áramótaskaup 2016'']] | | |- |''[[Borgarstjórinn]]'' |Innanríkisráðherra |Sjónvarpsþættir |- | rowspan="2" |2021 |''Hver drap Friðrik Dór?'' | |Sjónvarpsþættir |- |''[[Verbúðin]]'' |Steingrímur |Sjónvarpsþættir |- |2022 |[[Áramótaskaup 2022|''Áramótaskaup 2022'']] | | |- | rowspan="3" |2024 |[[Ljósbrot (kvikmynd)|''Ljósbrot'']] |Pabbi Unu | |- |''[[Snerting]]'' |Dr. Stefánsson | |- |[[Ráðherrann (sjónvarpsþáttur)|''Ráðherrann'']] |Áki |Sjónvarpsþættir |- | rowspan="2" |2025 |[[Danska konan|''Danska konan'']] | |Sjónvarpsþættir |- |''[[Áramótaskaup 2025]]'' | | |} === Sem kvikmyndagerðarmaður === {| class="wikitable" |- !Ár !! Titill !! Leikstjóri !! Handritshöfundur !! Framleiðandi !! Athugasemdir og verðlaun |- |2013||''[[Hross í oss]]'' || {{Já}} || {{Já}} || {{Já}}|| |- |2018||''[[Kona fer í stríð]]'' || {{Já}} || {{Já}} ||{{Já}} | |- |2025 |''[[Danska konan]]'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} | |} == Einkalíf == Benedikt er bróðir tónlistarmannsins og rithöfundarins [[Friðrik Erlingsson|Friðriks Erlingssonar]]. Faðir þeirra var leikarinn [[Erlingur Gíslason]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-08-29-fannst-biblian-ekki-merkilegur-skaldskapur/|title=Fannst Biblían ekki merkilegur skáldskapur - RÚV.is|date=2020-08-29|website=RÚV|access-date=2026-09-03}}</ref> == Tilvísanir == <references /> ==Tenglar== {{imdb|name/nm0259574|Benedikt Erlingsson}} {{stubbur|æviágrip|leikari|Ísland}} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] {{f|1969}} [[Flokkur:Íslenskir kvikmyndaleikstjórar]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1969]] aiz8osy1nj24wd1wew6e7mx22yu4bkb 0 50259 1977561 1932224 2026-09-03T22:48:27Z Cinquantecinq 12601 1977561 wikitext text/x-wiki '''Erlingur Gíslason''' (f. [[13. mars]] [[1933]], d. [[8. mars]] [[2016]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]]. Synir Erlings eru [[Friðrik Erlingsson|Friðrik]] og [[Benedikt Erlingsson|Benedikt]] Erlingssynir.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-08-29-fannst-biblian-ekki-merkilegur-skaldskapur/|title=Fannst Biblían ekki merkilegur skáldskapur - RÚV.is|date=2020-08-29|website=RÚV|access-date=2026-09-03}}</ref> ==Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum== {| class="wikitable" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur !! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |'''1981'''||''[[Punktur punktur komma strik (kvikmynd)|Punktur punktur komma strik]]''||Haraldur|| |- |'''1988'''||''[[Foxtrot (kvikmynd)|Foxtrot]]''||Öryggisvörður|| |- |'''1989'''||''[[Magnús (kvikmynd)|Magnús]]''||Óðinn læknir|| |- |'''1990'''||''[[Áramótaskaupið 1990]]''|| || |- |'''1998'''||''[[Sporlaust]]''||Björn|| |- |rowspan="2"|'''2002'''||''[[Hafið (kvikmynd)|Hafið]]''||Mangi Bö|| |- | ''[[Stella í framboði]]''||Kennari|| |- | 2013||''[[Hross í oss]]''|| || |} == Tilvísanir == <references /> ==Tenglar== {{imdb|name/nm0350835|Erlingur Gíslason}} {{stubbur|æviágrip|leikari|Ísland}} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] {{fd|1933|2016}} isq186zmpvvihc920uco0irvwtulkud 0 50747 1977494 1977392 2026-09-03T13:58:35Z ~2026-48121-12 120306 Það stóð Þórunn, en á auðvitað að vera Sigríður 1977494 wikitext text/x-wiki '''Sigríður Þorvaldsdóttir''' (f. [[12. apríl]] [[1941]] - d. [[31. ágúst]] [[2026]]) var [[Ísland|íslensk]] [[leikkona]], [[leikstjóri]] og hárgreiðslumeistari <ref>[https://www.dv.is/frettir/2026/09/01/sigridur-thorvaldsdottir-leikkona-er-latin Sigríður Þorvaldsdóttir leikkona er látin] DV.is, sótt 2. september 2026</ref>. Sigríður lærði í Leiklistarskóla Þjóðleikhússins og starfaði síðar í [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhúsinu]] sem leikari og leikstjóri. Einnig sótti hún framhaldsnám í leiklist í Hollywood. Hún var valin [[ungfrú Ísland]] árið 1958 og var formaður Félags íslenskra leikara árið 1988 <ref>[https://timarit.is/page/2583200#page/n25/mode/2up DV, 12. apríl 1991 ] Tímarit.is </ref> Sigríður kom sjö sinnum fram í [[Áramótaskaupið|Áramótaskaupi Ríkisútvarpsins]] árin 1967 til 1982 og leikstýrði skaupinu árið 1979. <ref>[https://www.visir.is/g/20262929179d/sig-ridur-thor-valds-dottir-latin Sig­ríður Þor­valds­dóttir látin] Vísir, sótt 2. september 2026</ref>. Sigríður var varaþingmaður fyrir [[Kvennalistinn|Kvennalistann]] árið 1985 en langafi hennar var [[Þórður J. Thoroddsen]], alþingismaður og læknir <ref>[https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=931 Sigríður Þorvaldsdóttir] Althingi.is</ref>. Hún var valin bæjarlistarmaður Seltjarnarness árið 2006. Sigríður eignaðist þrjár dætur með eiginmanni sínum Lárusi Sveinssyni trompetleikara, þeirra á meðal eru [[Dísella Lárusdóttir]], söngkona og [[Þórunn Lárusdóttir]], leikkona. ==Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum== {| class="wikitable" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur !! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |'''[[1967]]'''||''[[Áramótaskaupið 1967]]''|| || |- |'''[[1968]]'''||''[[Áramótaskaupið 1968]]''|| || |- |'''[[1974]]'''||''[[Áramótaskaupið 1974]]''|| || |- |'''[[1975]]'''||''[[Áramótaskaupið 1975]]''|| || |- |'''[[1976]]'''||''[[Áramótaskaupið 1976]]''|| || |- |'''[[1979]]'''||''[[Áramótaskaupið 1979]]''||[[Leikstjóri]]|| |- |'''[[1982]]'''||''[[Áramótaskaupið 1982]]''|| || |- |'''[[1986]]'''||''[[Stella í orlofi]]''||Kona í hjólastól|| |- |'''[[1994]]'''||''[[Skýjahöllin]]''||Afgreiðslustúlka|| |- |} ==Tenglar== * {{imdb nafn|1926806}} ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|æviágrip|leikari|Ísland}} [[Flokkur:Íslenskar leikkonur]] [[Flokkur:Íslenskir leikstjórar]] {{fd|1941|2026}} 8q0m1n8ffwbwhjbzppbxji2trc69ab5 0 52683 1977515 1912853 2026-09-03T16:01:07Z TKSnaevarr 53243 1977515 wikitext text/x-wiki {{Toccolours}} {| class="toccolours" style="margin-left: 1em; float:right;" |- |colspan=2 align=center | '''Forsætisráðherrar Noregs frá 1945''' |- |colspan=2 align=center | <timeline> # All measures all in pixels ImageSize = width:160 height:550 PlotArea = width: 26 height:540 left:50 bottom:10 # alignment is wrong when plotarea width (25) equals bar width (25) # will be fixed in next EasyTimeline update AlignBars = early # Color SP = value:green legend:Miðjuflokkurinn DateFormat = yyyy Period = from:1945 till:2026 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:4 start:1945 # there is no automatic collision detection, # so shift texts up or down manually to avoid overlap Define $dx = 25 # shift text to right side of bar PlotData= bar:Leaders width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:S from:1945 till:1951 shift:($dx,-4) color:red text:[[Einar Gerhardsen|Gerhardsen]] from:1951 till:1955 shift:($dx,-5) color:red text:[[Oscar Torp|Torp]] from:1955 till:1963 shift:($dx,-5) color:red text:[[Einar Gerhardsen|Gerhardsen]] from:1963 till:1963 shift:($dx,-5) color:blue text:[[John Lyng|Lyng]] from:1963 till:1965 shift:($dx,-1) color:red text:[[Einar Gerhardsen|Gerhardsen]] from:1965 till:1971 shift:($dx,0) color:green text:[[Per Borten|Borten]] from:1971 till:1972 shift:($dx,-3) color:red text:[[Trygve Bratteli|Bratteli]] from:1972 till:1973 shift:($dx,-3) color:yellow text:[[Lars Korvald|Korvald]] from:1973 till:1976 shift:($dx,-5) color:red text:[[Trygve Bratteli|Bratteli]] from:1976 till:1981 shift:($dx,-4) color:red text:[[Odvar Nordli|Nordli]] from:1981 till:1981 shift:($dx,-4) color:red text:[[Gro Harlem Brundtland|Brundtland]] from:1981 till:1986 shift:($dx,0) color:blue text:[[Kåre Willoch|Willoch]] from:1986 till:1989 shift:($dx,-3) color:red text:[[Gro Harlem Brundtland|Brundtland]] from:1989 till:1990 shift:($dx,-3) color:blue text:[[Jan P. Syse|Syse]] from:1990 till:1996 shift:($dx,0) color:red text:[[Gro Harlem Brundtland|Brundtland]] from:1996 till:1997 shift:($dx,-5) color:red text:[[Thorbjørn Jagland|Jagland]] from:1997 till:2000 shift:($dx,-3) color:yellow text:[[Kjell Magne Bondevik|Bondevik]] from:2000 till:2001 shift:($dx,-3) color:red text:[[Jens Stoltenberg|Stoltenberg]] from:2001 till:2005 shift:($dx,-3) color:yellow text:[[Kjell Magne Bondevik|Bondevik]] from:2005 till:2013 shift:($dx,-3) color:red text:[[Jens Stoltenberg|Stoltenberg]] from:2013 till:2021 shift:($dx,-4) color:blue text:[[Erna Solberg|Solberg]] from:2021 till:end shift:($dx,-4) color:red text:[[Jonas Gahr Støre|Støre]] </timeline> |- | colspan=2 align=center|Útskýringar:<br>- Gult=[[KrF]]<br>- Rautt=[[Verkamannaflokkurinn (Noregur)|Ap]]<br>- Grænt=[[SP]]<br>- Blátt=[[Høgre]] |- |} Þessi síða hefur að geyma lista yfir [[forsætisráðherra]] [[Noregur|Noregs]]. ==Forsætisráðherrar== * [[Johan Sverdrup]] ([[1884]]-1889) * [[Emil Stang d.e.]] ([[1889]]-1891) * [[Johannes Steen]] ([[1891]]-1893) * [[Emil Stang d.e.]] ([[1893]]-1895) * [[George Francis Hagerup]] ([[1895]]-1898) * [[Johannes Steen]] ([[1898]]-1902) * [[Otto Albert Blehr]] ([[1902]]-1903) * [[George Francis Hagerup]] ([[1903]]-1905) * [[Christian Michelsen]] ([[1905]]-1907) * [[Jørgen Løvland]] ([[1907]]-1908) * [[Gunnar Knudsen]] ([[1908]]-1910) * [[Wollert Konow (S.B.)]] ([[1910]]-1912) * [[Jens Bratlie]] ([[1912]]-1913) * [[Gunnar Knudsen]] ([[1913]]-1920) * [[Otto Bahr Halvorsen]] ([[1920]]-1921) * [[Otto Albert Blehr]] ([[1921]]-1923) * [[Otto Bahr Halvorsen]] (1923) * [[Abraham Berge]] ([[1923]]-1924 * [[Johan Ludwig Mowinckel]] ([[1924]]-1926) * [[Ivar Lykke]] ([[1926]]-1928) * [[Christopher Hornsrud]] (1928) * [[Johan Ludwig Mowinckel]] ([[1928]]-1931) * [[Peder Ludvik Kolstad]] ([[1931]]-1932) * [[Jens Hundseid]] ([[1932]]-1933) * [[Johan Ludwig Mowinckel]] ([[1933]]-1935) * [[Johan Nygaardsvold]] ([[1935]]-1945) * [[Einar Gerhardsen]] ([[1945]]-1951) * [[Oscar Torp]] ([[1951]]-1955) * [[Einar Gerhardsen]] ([[1955]]-1963) * [[John Lyng]] (1963) * [[Einar Gerhardsen]] ([[1963]]-1965) * [[Per Borten]] ([[1965]]-1971) * [[Trygve Bratteli]] ([[1971]]-1972) * [[Lars Korvald]] ([[1972]]-1973) * [[Trygve Bratteli]] ([[1973]]-1976) * [[Odvar Nordli]] ([[1976]]-1981) * [[Gro Harlem Brundtland]] (1981) * [[Kåre Willoch]] ([[1981]]-1986) * [[Gro Harlem Brundtland]] ([[1986]]-1989) * [[Jan P. Syse]] ([[1989]]-1990) * [[Gro Harlem Brundtland]] ([[1990]]-1996) * [[Thorbjørn Jagland]] ([[1996]]-1997) * [[Kjell Magne Bondevik]] ([[1997]]-2000) * [[Jens Stoltenberg]] ([[2000]]-2001) * [[Kjell Magne Bondevik]] ([[2001]]-2005) * [[Jens Stoltenberg]] ([[2005]]-[[2013]]) * [[Erna Solberg]] ([[2013]]-[[2021]]) * [[Jonas Gahr Støre]] ([[2021]]–) [[Flokkur:Forsætisráðherrar Noregs| ]] [[Flokkur:Listar yfir þjóðhöfðingja og leiðtoga]] ei3tmr0uca2zddjo80dfgcwd43jwfyc 0 52832 1977589 1976533 2026-09-04T10:55:59Z Makenzis 56151 /* Árangur */ 1977589 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Galatasaray Spor Kulübü | Mynd = [[Mynd:Galatasaray Sports Club Logo.svg|180px]] | Gælunafn = ''Lions'' | Stytt nafn = Galatasaray S.K. | Stofnað = 1905 | Leikvöllur = [[Ali Sami Yen]]<br />[[Istanbúl]] | Stærð = 23,785 sæti | Stjórnarformaður = {{TUR}} [[Burak Elmas]] | Knattspyrnustjóri = {{ESP}} [[Domenec Torrent]] | Deild = [[Turkcell Süper Lig]] | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = Meistarar | pattern_la1 = _galatasaray1920h | pattern_b1 = _galatasaray1920h | pattern_ra1 = _galatasaray1920h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 8C1223 | body1 = 8C1223 | rightarm1 = FCB514 | shorts1 = 8C1223 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _galatasaray1920a | pattern_b2 = _galatasaray1920a | pattern_ra2 = _galatasaray1920a | pattern_sh2 = _galatasaray1920a | pattern_so2 = _socks | leftarm2 = E1CEA9 | body2 = E1CEA9 | rightarm2 = E1CEA9 | shorts2 = E1CEA9 | socks2 = E1CEA9 | pattern_la3 = _usa18h | pattern_b3 = _galatasaray1819t | pattern_ra3 = _usa18h | pattern_sh3 = _usa18h | pattern_so3 = _galatasaray1819t | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''Galatasaray''' er [[Tyrkland|tyrkneskt]] knattspyrnulið. Galatasaray er eitt vinsælasta og sigursælasta knattspyrnulið Tyrklands og hefur spilað í efstu deild frá árinu 1906. '''Titlar''' ''Meistarar (25)'': 1961–62, 1962–63, 1968–69, 1970–71, 1971–72, 1972–73, 1986–87, 1987–88, 1992–93, 1993–94, 1996–97, 1997–98, 1998–99, 1999–2000, 2001–02, 2005–06, 2007–08, 2011–12, 2012–13, 2014–15, 2017–18, 2018/19, 2022/23, 2023/24, 2024/2025 *''Kup (18)'': 1962–63, 1963–64, 1964–65, 1965–66, 1972–73, 1975–76, 1981–82, 1984–85, 1990–91, 1992–93, 1995–96, 1998–99, 1999–2000, 2004–05, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2018–19 *''Superkup (16):'' 1966, 1969, 1972, 1982, 1987, 1988, 1991, 1993, 1996, 1997, 2008, 2012, 2013, 2015, 2016, 2019 == Árangur == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2016/17 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2017.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2017/18 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2018.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2018/19 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2019.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2019/20 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2020.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| ''2020/21'' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| ''1.'' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| ''[[Süper Lig]]'' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| ''2.'' | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2021.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| ''2021/22'' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| ''1.'' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Süper Lig]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''13.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2022.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2022/23''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Süper Lig]]''' | bgcolor="#FFDD0F" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2023.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2023/24 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#FFDD0F" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2024.html</ref> |- |} == Leikmenn == Uppfært: [[23. maí]] 2022. == Rígar == === Rígurinn við Fenerbahçe === [[Mynd:1934 11 03 Fenerbahce Galatasaray-2.jpg|thumb|Mynd frá leik liðanna árið 1934]] Galatasaray á í langvinum og hörðum ríg við [[Fenerbahçe|Fenerbahce]]. Uppruna rígsins má rekja til þess tíma þegar liðin voru stofnuð snemma á 20. öld. Galatasaray var stofnað af námsmönnum sem bjuggu Evrópumegin í Istanbul og í gegnum tíðina hefur fólk af hærri stétt og minni trúarhita stutt Galatasaray. Múslimar af stétt verkamanna stofnuðu hins vegar Fenerbahce. Ósætti á milli stuðningsmanna liðanna byggir því á stjórnmálaskoðunum, stétt og mis ákafrar þjóðernishyggju. Síðan árið 1980 hefur Galatasaray þó náð meiri árangri í Evrópukeppnum og aðdáendahópur liðanna blandast með tímanum. Í skoðunarkönnun sem gerð var árið 2022 kom fram að 37,6% íþróttaáhugamanna í Tyrklandi styðja Galatasaray og 32,3% styðja Fenerbahce. Því má sjá að stuðningur við liðin nær langt út fyrir [[Istanbúl]].<ref>{{Citation|title=Big Three (Turkey)|date=2023-11-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Big_Three_(Turkey)&oldid=1186249896|work=Wikipedia|language=en|access-date=2023-11-22}}</ref> Liðin hafa mæst 397 sinnum og hefur Fenerbahce unnið fleiri viðureignir eða 148 á meðan Galatasaray er með 127 sigra. == Tenging við Ísland == [[Kolbeinn Sigþórsson]] var lánaður frá [[FC Nantes|Nantes]] til Galatasaray haustið [[2016]]. Hann gat þó ekkert spilað með liðinu vegna meiðsla og Galatasaray rifti lánssamningnum um áramót.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2017825483d/langt-i-fra-tyndur-en-mjog-ahyggjufullur-yfir-ferlinum|title=Langt í frá týndur en mjög áhyggjufullur yfir ferlinum - Vísir|last=Ásgeirsson|first=Eiríkur Stefán|date=2017-01-14|website=visir.is|language=is|access-date=2023-11-22}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.galatasaray.org/anasayfa galatasaray.org] * [https://www.facebook.com/Galatasaray?fref=ts facebook] * [https://us.soccerway.com/teams/turkey/galatasaray-sk/2217/ Soccerway] * [https://www.sofascore.com/team/football/galatasaray/3061 Sofascore] {{DEFAULTSORT:Galatasaray}} {{Stubbur|knattspyrna}} [[Flokkur:Tyrknesk knattspyrnufélög]] nyn9bfj06qmi86d0o76l8wex5ux1ri6 1977590 1977589 2026-09-04T10:56:22Z Makenzis 56151 /* Árangur */ 1977590 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Galatasaray Spor Kulübü | Mynd = [[Mynd:Galatasaray Sports Club Logo.svg|180px]] | Gælunafn = ''Lions'' | Stytt nafn = Galatasaray S.K. | Stofnað = 1905 | Leikvöllur = [[Ali Sami Yen]]<br />[[Istanbúl]] | Stærð = 23,785 sæti | Stjórnarformaður = {{TUR}} [[Burak Elmas]] | Knattspyrnustjóri = {{ESP}} [[Domenec Torrent]] | Deild = [[Turkcell Süper Lig]] | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = Meistarar | pattern_la1 = _galatasaray1920h | pattern_b1 = _galatasaray1920h | pattern_ra1 = _galatasaray1920h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 8C1223 | body1 = 8C1223 | rightarm1 = FCB514 | shorts1 = 8C1223 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _galatasaray1920a | pattern_b2 = _galatasaray1920a | pattern_ra2 = _galatasaray1920a | pattern_sh2 = _galatasaray1920a | pattern_so2 = _socks | leftarm2 = E1CEA9 | body2 = E1CEA9 | rightarm2 = E1CEA9 | shorts2 = E1CEA9 | socks2 = E1CEA9 | pattern_la3 = _usa18h | pattern_b3 = _galatasaray1819t | pattern_ra3 = _usa18h | pattern_sh3 = _usa18h | pattern_so3 = _galatasaray1819t | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''Galatasaray''' er [[Tyrkland|tyrkneskt]] knattspyrnulið. Galatasaray er eitt vinsælasta og sigursælasta knattspyrnulið Tyrklands og hefur spilað í efstu deild frá árinu 1906. '''Titlar''' ''Meistarar (25)'': 1961–62, 1962–63, 1968–69, 1970–71, 1971–72, 1972–73, 1986–87, 1987–88, 1992–93, 1993–94, 1996–97, 1997–98, 1998–99, 1999–2000, 2001–02, 2005–06, 2007–08, 2011–12, 2012–13, 2014–15, 2017–18, 2018/19, 2022/23, 2023/24, 2024/2025 *''Kup (18)'': 1962–63, 1963–64, 1964–65, 1965–66, 1972–73, 1975–76, 1981–82, 1984–85, 1990–91, 1992–93, 1995–96, 1998–99, 1999–2000, 2004–05, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2018–19 *''Superkup (16):'' 1966, 1969, 1972, 1982, 1987, 1988, 1991, 1993, 1996, 1997, 2008, 2012, 2013, 2015, 2016, 2019 == Árangur == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2016/17 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2017.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2017/18 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2018.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2018/19 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2019.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2019/20 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2020.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2020/21 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2021.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| ''2021/22'' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| ''1.'' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Süper Lig]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''13.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2022.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2022/23''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Süper Lig]]''' | bgcolor="#FFDD0F" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2023.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2023/24 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#FFDD0F" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2024.html</ref> |- |} == Leikmenn == Uppfært: [[23. maí]] 2022. == Rígar == === Rígurinn við Fenerbahçe === [[Mynd:1934 11 03 Fenerbahce Galatasaray-2.jpg|thumb|Mynd frá leik liðanna árið 1934]] Galatasaray á í langvinum og hörðum ríg við [[Fenerbahçe|Fenerbahce]]. Uppruna rígsins má rekja til þess tíma þegar liðin voru stofnuð snemma á 20. öld. Galatasaray var stofnað af námsmönnum sem bjuggu Evrópumegin í Istanbul og í gegnum tíðina hefur fólk af hærri stétt og minni trúarhita stutt Galatasaray. Múslimar af stétt verkamanna stofnuðu hins vegar Fenerbahce. Ósætti á milli stuðningsmanna liðanna byggir því á stjórnmálaskoðunum, stétt og mis ákafrar þjóðernishyggju. Síðan árið 1980 hefur Galatasaray þó náð meiri árangri í Evrópukeppnum og aðdáendahópur liðanna blandast með tímanum. Í skoðunarkönnun sem gerð var árið 2022 kom fram að 37,6% íþróttaáhugamanna í Tyrklandi styðja Galatasaray og 32,3% styðja Fenerbahce. Því má sjá að stuðningur við liðin nær langt út fyrir [[Istanbúl]].<ref>{{Citation|title=Big Three (Turkey)|date=2023-11-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Big_Three_(Turkey)&oldid=1186249896|work=Wikipedia|language=en|access-date=2023-11-22}}</ref> Liðin hafa mæst 397 sinnum og hefur Fenerbahce unnið fleiri viðureignir eða 148 á meðan Galatasaray er með 127 sigra. == Tenging við Ísland == [[Kolbeinn Sigþórsson]] var lánaður frá [[FC Nantes|Nantes]] til Galatasaray haustið [[2016]]. Hann gat þó ekkert spilað með liðinu vegna meiðsla og Galatasaray rifti lánssamningnum um áramót.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2017825483d/langt-i-fra-tyndur-en-mjog-ahyggjufullur-yfir-ferlinum|title=Langt í frá týndur en mjög áhyggjufullur yfir ferlinum - Vísir|last=Ásgeirsson|first=Eiríkur Stefán|date=2017-01-14|website=visir.is|language=is|access-date=2023-11-22}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.galatasaray.org/anasayfa galatasaray.org] * [https://www.facebook.com/Galatasaray?fref=ts facebook] * [https://us.soccerway.com/teams/turkey/galatasaray-sk/2217/ Soccerway] * [https://www.sofascore.com/team/football/galatasaray/3061 Sofascore] {{DEFAULTSORT:Galatasaray}} {{Stubbur|knattspyrna}} [[Flokkur:Tyrknesk knattspyrnufélög]] hchdqvc0uxo71g8hdw4s6q2hwa56ia7 1977591 1977590 2026-09-04T10:56:43Z Makenzis 56151 /* Árangur */ 1977591 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Galatasaray Spor Kulübü | Mynd = [[Mynd:Galatasaray Sports Club Logo.svg|180px]] | Gælunafn = ''Lions'' | Stytt nafn = Galatasaray S.K. | Stofnað = 1905 | Leikvöllur = [[Ali Sami Yen]]<br />[[Istanbúl]] | Stærð = 23,785 sæti | Stjórnarformaður = {{TUR}} [[Burak Elmas]] | Knattspyrnustjóri = {{ESP}} [[Domenec Torrent]] | Deild = [[Turkcell Süper Lig]] | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = Meistarar | pattern_la1 = _galatasaray1920h | pattern_b1 = _galatasaray1920h | pattern_ra1 = _galatasaray1920h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 8C1223 | body1 = 8C1223 | rightarm1 = FCB514 | shorts1 = 8C1223 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _galatasaray1920a | pattern_b2 = _galatasaray1920a | pattern_ra2 = _galatasaray1920a | pattern_sh2 = _galatasaray1920a | pattern_so2 = _socks | leftarm2 = E1CEA9 | body2 = E1CEA9 | rightarm2 = E1CEA9 | shorts2 = E1CEA9 | socks2 = E1CEA9 | pattern_la3 = _usa18h | pattern_b3 = _galatasaray1819t | pattern_ra3 = _usa18h | pattern_sh3 = _usa18h | pattern_so3 = _galatasaray1819t | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''Galatasaray''' er [[Tyrkland|tyrkneskt]] knattspyrnulið. Galatasaray er eitt vinsælasta og sigursælasta knattspyrnulið Tyrklands og hefur spilað í efstu deild frá árinu 1906. '''Titlar''' ''Meistarar (25)'': 1961–62, 1962–63, 1968–69, 1970–71, 1971–72, 1972–73, 1986–87, 1987–88, 1992–93, 1993–94, 1996–97, 1997–98, 1998–99, 1999–2000, 2001–02, 2005–06, 2007–08, 2011–12, 2012–13, 2014–15, 2017–18, 2018/19, 2022/23, 2023/24, 2024/2025 *''Kup (18)'': 1962–63, 1963–64, 1964–65, 1965–66, 1972–73, 1975–76, 1981–82, 1984–85, 1990–91, 1992–93, 1995–96, 1998–99, 1999–2000, 2004–05, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2018–19 *''Superkup (16):'' 1966, 1969, 1972, 1982, 1987, 1988, 1991, 1993, 1996, 1997, 2008, 2012, 2013, 2015, 2016, 2019 == Árangur == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2016/17 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2017.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2017/18 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2018.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2018/19 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2019.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2019/20 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2020.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2020/21 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2021.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2021/22 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 13. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2022.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2022/23''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Süper Lig]]''' | bgcolor="#FFDD0F" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2023.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2023/24 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#FFDD0F" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2024.html</ref> |- |} == Leikmenn == Uppfært: [[23. maí]] 2022. == Rígar == === Rígurinn við Fenerbahçe === [[Mynd:1934 11 03 Fenerbahce Galatasaray-2.jpg|thumb|Mynd frá leik liðanna árið 1934]] Galatasaray á í langvinum og hörðum ríg við [[Fenerbahçe|Fenerbahce]]. Uppruna rígsins má rekja til þess tíma þegar liðin voru stofnuð snemma á 20. öld. Galatasaray var stofnað af námsmönnum sem bjuggu Evrópumegin í Istanbul og í gegnum tíðina hefur fólk af hærri stétt og minni trúarhita stutt Galatasaray. Múslimar af stétt verkamanna stofnuðu hins vegar Fenerbahce. Ósætti á milli stuðningsmanna liðanna byggir því á stjórnmálaskoðunum, stétt og mis ákafrar þjóðernishyggju. Síðan árið 1980 hefur Galatasaray þó náð meiri árangri í Evrópukeppnum og aðdáendahópur liðanna blandast með tímanum. Í skoðunarkönnun sem gerð var árið 2022 kom fram að 37,6% íþróttaáhugamanna í Tyrklandi styðja Galatasaray og 32,3% styðja Fenerbahce. Því má sjá að stuðningur við liðin nær langt út fyrir [[Istanbúl]].<ref>{{Citation|title=Big Three (Turkey)|date=2023-11-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Big_Three_(Turkey)&oldid=1186249896|work=Wikipedia|language=en|access-date=2023-11-22}}</ref> Liðin hafa mæst 397 sinnum og hefur Fenerbahce unnið fleiri viðureignir eða 148 á meðan Galatasaray er með 127 sigra. == Tenging við Ísland == [[Kolbeinn Sigþórsson]] var lánaður frá [[FC Nantes|Nantes]] til Galatasaray haustið [[2016]]. Hann gat þó ekkert spilað með liðinu vegna meiðsla og Galatasaray rifti lánssamningnum um áramót.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2017825483d/langt-i-fra-tyndur-en-mjog-ahyggjufullur-yfir-ferlinum|title=Langt í frá týndur en mjög áhyggjufullur yfir ferlinum - Vísir|last=Ásgeirsson|first=Eiríkur Stefán|date=2017-01-14|website=visir.is|language=is|access-date=2023-11-22}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.galatasaray.org/anasayfa galatasaray.org] * [https://www.facebook.com/Galatasaray?fref=ts facebook] * [https://us.soccerway.com/teams/turkey/galatasaray-sk/2217/ Soccerway] * [https://www.sofascore.com/team/football/galatasaray/3061 Sofascore] {{DEFAULTSORT:Galatasaray}} {{Stubbur|knattspyrna}} [[Flokkur:Tyrknesk knattspyrnufélög]] 5uikypr2nirn7jlsg0dyo3uy2uta4dk 1977592 1977591 2026-09-04T10:57:05Z Makenzis 56151 /* Árangur */ 1977592 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Galatasaray Spor Kulübü | Mynd = [[Mynd:Galatasaray Sports Club Logo.svg|180px]] | Gælunafn = ''Lions'' | Stytt nafn = Galatasaray S.K. | Stofnað = 1905 | Leikvöllur = [[Ali Sami Yen]]<br />[[Istanbúl]] | Stærð = 23,785 sæti | Stjórnarformaður = {{TUR}} [[Burak Elmas]] | Knattspyrnustjóri = {{ESP}} [[Domenec Torrent]] | Deild = [[Turkcell Süper Lig]] | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = Meistarar | pattern_la1 = _galatasaray1920h | pattern_b1 = _galatasaray1920h | pattern_ra1 = _galatasaray1920h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 8C1223 | body1 = 8C1223 | rightarm1 = FCB514 | shorts1 = 8C1223 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _galatasaray1920a | pattern_b2 = _galatasaray1920a | pattern_ra2 = _galatasaray1920a | pattern_sh2 = _galatasaray1920a | pattern_so2 = _socks | leftarm2 = E1CEA9 | body2 = E1CEA9 | rightarm2 = E1CEA9 | shorts2 = E1CEA9 | socks2 = E1CEA9 | pattern_la3 = _usa18h | pattern_b3 = _galatasaray1819t | pattern_ra3 = _usa18h | pattern_sh3 = _usa18h | pattern_so3 = _galatasaray1819t | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''Galatasaray''' er [[Tyrkland|tyrkneskt]] knattspyrnulið. Galatasaray er eitt vinsælasta og sigursælasta knattspyrnulið Tyrklands og hefur spilað í efstu deild frá árinu 1906. '''Titlar''' ''Meistarar (25)'': 1961–62, 1962–63, 1968–69, 1970–71, 1971–72, 1972–73, 1986–87, 1987–88, 1992–93, 1993–94, 1996–97, 1997–98, 1998–99, 1999–2000, 2001–02, 2005–06, 2007–08, 2011–12, 2012–13, 2014–15, 2017–18, 2018/19, 2022/23, 2023/24, 2024/2025 *''Kup (18)'': 1962–63, 1963–64, 1964–65, 1965–66, 1972–73, 1975–76, 1981–82, 1984–85, 1990–91, 1992–93, 1995–96, 1998–99, 1999–2000, 2004–05, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2018–19 *''Superkup (16):'' 1966, 1969, 1972, 1982, 1987, 1988, 1991, 1993, 1996, 1997, 2008, 2012, 2013, 2015, 2016, 2019 == Árangur == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2016/17 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2017.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2017/18 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2018.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2018/19 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2019.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2019/20 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2020.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2020/21 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2021.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2021/22 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 13. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2022.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2022/23 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#FFDD0F" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2023.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2023/24 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[Süper Lig]] | bgcolor="#FFDD0F" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablest/tur2024.html</ref> |- |} == Leikmenn == Uppfært: [[23. maí]] 2022. == Rígar == === Rígurinn við Fenerbahçe === [[Mynd:1934 11 03 Fenerbahce Galatasaray-2.jpg|thumb|Mynd frá leik liðanna árið 1934]] Galatasaray á í langvinum og hörðum ríg við [[Fenerbahçe|Fenerbahce]]. Uppruna rígsins má rekja til þess tíma þegar liðin voru stofnuð snemma á 20. öld. Galatasaray var stofnað af námsmönnum sem bjuggu Evrópumegin í Istanbul og í gegnum tíðina hefur fólk af hærri stétt og minni trúarhita stutt Galatasaray. Múslimar af stétt verkamanna stofnuðu hins vegar Fenerbahce. Ósætti á milli stuðningsmanna liðanna byggir því á stjórnmálaskoðunum, stétt og mis ákafrar þjóðernishyggju. Síðan árið 1980 hefur Galatasaray þó náð meiri árangri í Evrópukeppnum og aðdáendahópur liðanna blandast með tímanum. Í skoðunarkönnun sem gerð var árið 2022 kom fram að 37,6% íþróttaáhugamanna í Tyrklandi styðja Galatasaray og 32,3% styðja Fenerbahce. Því má sjá að stuðningur við liðin nær langt út fyrir [[Istanbúl]].<ref>{{Citation|title=Big Three (Turkey)|date=2023-11-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Big_Three_(Turkey)&oldid=1186249896|work=Wikipedia|language=en|access-date=2023-11-22}}</ref> Liðin hafa mæst 397 sinnum og hefur Fenerbahce unnið fleiri viðureignir eða 148 á meðan Galatasaray er með 127 sigra. == Tenging við Ísland == [[Kolbeinn Sigþórsson]] var lánaður frá [[FC Nantes|Nantes]] til Galatasaray haustið [[2016]]. Hann gat þó ekkert spilað með liðinu vegna meiðsla og Galatasaray rifti lánssamningnum um áramót.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2017825483d/langt-i-fra-tyndur-en-mjog-ahyggjufullur-yfir-ferlinum|title=Langt í frá týndur en mjög áhyggjufullur yfir ferlinum - Vísir|last=Ásgeirsson|first=Eiríkur Stefán|date=2017-01-14|website=visir.is|language=is|access-date=2023-11-22}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.galatasaray.org/anasayfa galatasaray.org] * [https://www.facebook.com/Galatasaray?fref=ts facebook] * [https://us.soccerway.com/teams/turkey/galatasaray-sk/2217/ Soccerway] * [https://www.sofascore.com/team/football/galatasaray/3061 Sofascore] {{DEFAULTSORT:Galatasaray}} {{Stubbur|knattspyrna}} [[Flokkur:Tyrknesk knattspyrnufélög]] hztpvd0936scu9ig497yn9t9oqlcayf 0 55668 1977512 1948915 2026-09-03T15:35:47Z TKSnaevarr 53243 1977512 wikitext text/x-wiki [[File:Vladimir Nabokov 1973.jpg|thumb|Vladimir Nabokov (1973)]] [[Mynd:Monument_Nabokov_Montreux_23.12.2006.jpg|thumb|right|Stytta af Nabokov í Montreaux.]] '''Vladímír Vladímírovítsj Nabokov''' ([[rússneska]]: Влади́мир Влади́мирович Набо́ков) ([[22. apríl]] [[1899]] – [[2. júlí]] [[1977]]) var [[Rússland|rússnesk]]-[[Bandaríkin|bandarískur]] [[rithöfundur]] og [[þýðandi]]. Nabokov fæddist í [[Sankti Pétursborg]] í [[Rússland]]i. Á heimili foreldra sinna lærði hann að tala [[Rússneska|rússnesku]], [[Franska|frönsku]] og [[Enska|ensku]], og ensku lærði hann að lesa og skrifa áður en hann nam rússnesku. Fyrstu tíu verk sín skrifaði hann aftur á móti á tungu föðurlands síns, þ.e.a.s. rússnesku. Nabokov fluttist með fjölskyldu sinni til [[Bretland]]s og var við nám við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]]. Þaðan fluttist hann síðan til [[Berlín]]ar, en flúði [[1937]] undan herdeildum [[Þýskaland]]s til [[París]]ar með konu sinni og tveimur börnum. Þaðan hélt hann til [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] árið [[1940]], og það var þar sem hann hlaut fyrst almenna viðurkenningu og frægð og var þá tekinn að skrifa á [[Enska|ensku]]. Frægasta skáldsaga hans er án efa [[Lolita]] sem út kom árið [[1955]]. Nabokov var einnig frægur fiðrildasafnari og lagði ýmislegt nýtt til [[fiðrildafræði|fiðrildafræðanna]]. Hann var einnig höfundur margra [[skákþraut]]a. == Tenglar == * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3287854 ''Nabokov - rödd frá annarri öld''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1963]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3292942 ''Nabokov sóttur heim''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1970]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3307728 ''Skákmeistarinn Lúsjin berst gegn skákgoðunum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1480579 ''Nabokov''; viðtal við Vladimir Nabokov; birtist í Morgunblaðinu 1976] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305194911/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1480579 |date=2016-03-05 }} * [http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=588346 ''Rím eða rökvísi''; af mbl.is] {{stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Nabokov, Vladimir}} {{fd|1899|1977}} [[Flokkur:Rússneskir rithöfundar]] l7khw3ekayh2nuw93y2b5ogi040jm2r 0 55898 1977505 1660899 2026-09-03T14:40:12Z Berserkur 10188 1977505 wikitext text/x-wiki '''Robert Wodborn''' var [[biskup]] á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum]] [[1441]], eða í nokkra mánuði. Robert Wodborn var enskur einsetumunkur af [[Ágústínusarregla|Ágústínusarreglu]], sem fékk árið 1441 páfaveitingu fyrir biskupsembætti á Hólum. Sjá [[páfabiskupar]]. Talið er víst að Robert hafi aldrei til Íslands komið, og er því á mörkunum að hægt sé að telja hann meðal Hólabiskupa. [[Áslákur Bolt]] [[erkibiskup]] í [[Niðarós]]i nýtti sér ákvæði sem [[kirkjuþingið í Basel]] hafði veitt skömmu áður, greip fram fyrir hendur [[páfi|páfa]] og skipaði um 1442 [[Gottskálk Keniksson]] í embætti Hólabiskups, áður en Robert Wodborn náði að taka við embættinu. Var þá lokið afskiptum páfa af skipun biskupa á Hólum. Ekkert annað er vitað um uppruna Roberts Wodborn, né hvenær hann dó. ==Heimildir== *Jón Helgason biskup: ''Kristnisaga Íslands'' I, 226. *Sigurður Líndal (ritstj.): ''Saga Íslands'' V. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Jón Bloxwich]] | titill=[[Hólabiskupar|Hólabiskup]] | frá=[[1441]] | til=[[1441]] | eftir=[[Gottskálk Keniksson]] }} {{Töfluendir}} {{Hólabiskupar}} [[Flokkur:Hólabiskupar í kaþólskum sið]] pd64guwpip0lzref2aw2vj2amwmbvhs 0 61647 1977526 1856377 2026-09-03T17:52:07Z Fyxi 84003 snið 1977526 wikitext text/x-wiki {{Færa|'''Nova Scotia'''}} {{Kanadískt fylki eða sjálfstjórnarsvæði | nafn = Nýja-Skotland | nafn_í_eignarfalli = Nýja-Skotlands | nafn_opinbert = | nafn_á_frummáli = {{Plainlist| * {{small|{{Lang|en|Nova Scotia}} ([[enska]])}} * {{small|{{Lang|fr|Nouvelle-Écosse}} ([[franska]])}} }} | nafn_annað = | tegund_byggðar = Fylki | fáni = Flag of Nova Scotia.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Nova Scotia.svg | kjörorð = ''{{Lang|la|Munit haec et altera vincit}}'' ([[latína]])<br />{{small|(Annar ver og hinn sigrar)}} | kort = Nova Scotia in Canada 2.svg | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | aðild_dagsetning = {{Upphafsdagur og aldur|1867|7|1}} | aðild_röð = Fyrsta | höfuðborg = [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]] | stærsta_borg = [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]] | landstjóri_tegund = Landstjóri | landstjóri = Mike Savage | forsætisráðherra = Tim Houston | sæti_neðri_málstofa = 11 | sæti_öldungadeild = 10 | flatarmál_neðan = <ref name="flatarmál">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/11-402-x/2010000/chap/geo/tbl/tbl07-eng.htm |title=Land and freshwater area, by province and territory |publisher=[[Statistics Canada]] |date=2016-10-07 |access-date=2026-09-03}}</ref> | flatarmál_heild_km2 = 55284 | flatarmál_land_km2 = 53338 | flatarmál_vatn_km2 = 1946 | flatarmál_sæti = 12. sæti | mannfjöldi_neðan = | mannfjöldi_frá_og_með = 2021 | mannfjöldi_heild = 969383 | mannfjöldi_heimild = <ref name="mann-2021">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810000101 |title=Population and dwelling counts: Canada, provinces and territories |publisher=[[Statistics Canada]] |access-date=2026-09-03}}</ref> | mannfjöldi_sæti = 7. sæti | mannfjöldi_áætlun = 1090074 | mann_áætlun_frá_og_með = 2026 | mann_áætlun_heimild = <ref name="mann-2026-q1">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=1710000901&cubeTimeFrame.startMonth=10&cubeTimeFrame.startYear=2025&cubeTimeFrame.endMonth=04&cubeTimeFrame.endYear=2026&referencePeriods=20251001%2C20260401 |title=Population estimates, quarterly |publisher=[[Statistics Canada]] |date=2026-06-17 |access-date=2026-09-03}}</ref> | mann_áætlun_neðan = | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 17,53 | tungumál = [[enska]] | tímabelti1 = [[Atlantshafstími|AST]] | utc_hliðrun1 = −04:00 | tímabelti1_sumartími = [[Atlantshafstími|ADT]] | utc_hliðrun1_sumartími = −03:00 | tímabelti1_staðsetning = | póstfang_skammstöfun = NS | póstfang_forskeyti = B | iso_kóði = CA-NS | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} | module = }} '''Nýja-Skotland''' ([[enska]]: ''{{lang|en|Nova Scotia}}'', framburður [ˌnoʊvəˈskoʊʃə]; [[skosk gelíska]]: ''{{lang|gd|Alba Nuadh}}''; [[franska]]: ''{{lang|fr|Nouvelle-Écosse}}'') er [[Kanadísk fylki og sjálfstjórnarsvæði|fylki]] í [[Kanada]], syðst á austurströnd þess. Höfuðborg Nýja-Skotlands heitir [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]]. Nýja-Skotland er næstminnsta hérað Kanada, 55.284 km{{sup|2}} að flatarmáli.<ref name="flatarmál" /> Íbúafjöldinn er um 1.090.000 (2026), og er það því í fjórða sæti yfir þau fylki landsins þar sem fæstir búa, en engu að síður hið næstþéttbýlasta.<ref name="mann-2026-q1" /> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = en | titill = Nova Scotia | mánuðurskoðað = 22. febrúar | árskoðað = 2008}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Kanada}} [[Flokkur:Nova Scotia| ]] [[Flokkur:Kanadísk fylki og sjálfstjórnarsvæði]] 538lkckhc4a3r1agutm1v538h78xkj8 1977528 1977526 2026-09-03T17:55:27Z Fyxi 84003 1977528 wikitext text/x-wiki {{Færa|'''Nova Scotia'''}} {{Kanadískt fylki eða sjálfstjórnarsvæði | nafn = Nýja-Skotland | nafn_í_eignarfalli = Nýja-Skotlands | nafn_opinbert = | nafn_á_frummáli = {{Plainlist| * {{small|{{Lang|en|Nova Scotia}} ([[enska]])}} * {{small|{{Lang|fr|Nouvelle-Écosse}} ([[franska]])}} }} | nafn_annað = | tegund_byggðar = Fylki | fáni = Flag of Nova Scotia.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Nova Scotia.svg | kjörorð = ''{{Lang|la|Munit haec et altera vincit}}'' ([[latína]])<br />{{small|(Annar ver og hinn sigrar)}} | kort = Nova Scotia in Canada 2.svg | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | aðild_dagsetning = {{Upphafsdagur og aldur|1867|7|1}} | aðild_röð = Fyrsta, með [[Nýja-Brúnsvík|Nýju-Brúnsvík]], [[Ontario]], [[Québec]] | höfuðborg = [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]] | stærsta_borg = [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]] | landstjóri_tegund = Landstjóri | landstjóri = Mike Savage | forsætisráðherra = Tim Houston | sæti_neðri_málstofa = 11 | sæti_öldungadeild = 10 | flatarmál_neðan = <ref name="flatarmál">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/11-402-x/2010000/chap/geo/tbl/tbl07-eng.htm |title=Land and freshwater area, by province and territory |publisher=[[Statistics Canada]] |date=2016-10-07 |access-date=2026-09-03}}</ref> | flatarmál_heild_km2 = 55284 | flatarmál_land_km2 = 53338 | flatarmál_vatn_km2 = 1946 | flatarmál_sæti = 12. sæti | mannfjöldi_neðan = | mannfjöldi_frá_og_með = 2021 | mannfjöldi_heild = 969383 | mannfjöldi_heimild = <ref name="mann-2021">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810000101 |title=Population and dwelling counts: Canada, provinces and territories |publisher=[[Statistics Canada]] |access-date=2026-09-03}}</ref> | mannfjöldi_sæti = 7. sæti | mannfjöldi_áætlun = 1090074 | mann_áætlun_frá_og_með = 2026 | mann_áætlun_heimild = <ref name="mann-2026-q1">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=1710000901&cubeTimeFrame.startMonth=10&cubeTimeFrame.startYear=2025&cubeTimeFrame.endMonth=04&cubeTimeFrame.endYear=2026&referencePeriods=20251001%2C20260401 |title=Population estimates, quarterly |publisher=[[Statistics Canada]] |date=2026-06-17 |access-date=2026-09-03}}</ref> | mann_áætlun_neðan = | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 17,53 | tungumál = [[enska]] | tímabelti1 = [[Atlantshafstími|AST]] | utc_hliðrun1 = −04:00 | tímabelti1_sumartími = [[Atlantshafstími|ADT]] | utc_hliðrun1_sumartími = −03:00 | tímabelti1_staðsetning = | póstfang_skammstöfun = NS | póstfang_forskeyti = B | iso_kóði = CA-NS | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} | module = }} '''Nýja-Skotland''' ([[enska]]: ''{{lang|en|Nova Scotia}}'', framburður [ˌnoʊvəˈskoʊʃə]; [[skosk gelíska]]: ''{{lang|gd|Alba Nuadh}}''; [[franska]]: ''{{lang|fr|Nouvelle-Écosse}}'') er [[Kanadísk fylki og sjálfstjórnarsvæði|fylki]] í [[Kanada]], syðst á austurströnd þess. Höfuðborg Nýja-Skotlands heitir [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]]. Nýja-Skotland er næstminnsta hérað Kanada, 55.284 km{{sup|2}} að flatarmáli.<ref name="flatarmál" /> Íbúafjöldinn er um 1.090.000 (2026), og er það því í fjórða sæti yfir þau fylki landsins þar sem fæstir búa, en engu að síður hið næstþéttbýlasta.<ref name="mann-2026-q1" /> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = en | titill = Nova Scotia | mánuðurskoðað = 22. febrúar | árskoðað = 2008}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Kanada}} [[Flokkur:Nova Scotia| ]] [[Flokkur:Kanadísk fylki og sjálfstjórnarsvæði]] ril59m1dnwfc06rv7xt7970v8pru5ef 1977541 1977528 2026-09-03T21:30:02Z Berserkur 10188 Berserkur færði [[Nýja-Skotland]] á [[Nova Scotia]] yfir tilvísun: Notað frekar. Sjá spjall 1977528 wikitext text/x-wiki {{Færa|'''Nova Scotia'''}} {{Kanadískt fylki eða sjálfstjórnarsvæði | nafn = Nýja-Skotland | nafn_í_eignarfalli = Nýja-Skotlands | nafn_opinbert = | nafn_á_frummáli = {{Plainlist| * {{small|{{Lang|en|Nova Scotia}} ([[enska]])}} * {{small|{{Lang|fr|Nouvelle-Écosse}} ([[franska]])}} }} | nafn_annað = | tegund_byggðar = Fylki | fáni = Flag of Nova Scotia.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Nova Scotia.svg | kjörorð = ''{{Lang|la|Munit haec et altera vincit}}'' ([[latína]])<br />{{small|(Annar ver og hinn sigrar)}} | kort = Nova Scotia in Canada 2.svg | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | aðild_dagsetning = {{Upphafsdagur og aldur|1867|7|1}} | aðild_röð = Fyrsta, með [[Nýja-Brúnsvík|Nýju-Brúnsvík]], [[Ontario]], [[Québec]] | höfuðborg = [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]] | stærsta_borg = [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]] | landstjóri_tegund = Landstjóri | landstjóri = Mike Savage | forsætisráðherra = Tim Houston | sæti_neðri_málstofa = 11 | sæti_öldungadeild = 10 | flatarmál_neðan = <ref name="flatarmál">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/11-402-x/2010000/chap/geo/tbl/tbl07-eng.htm |title=Land and freshwater area, by province and territory |publisher=[[Statistics Canada]] |date=2016-10-07 |access-date=2026-09-03}}</ref> | flatarmál_heild_km2 = 55284 | flatarmál_land_km2 = 53338 | flatarmál_vatn_km2 = 1946 | flatarmál_sæti = 12. sæti | mannfjöldi_neðan = | mannfjöldi_frá_og_með = 2021 | mannfjöldi_heild = 969383 | mannfjöldi_heimild = <ref name="mann-2021">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810000101 |title=Population and dwelling counts: Canada, provinces and territories |publisher=[[Statistics Canada]] |access-date=2026-09-03}}</ref> | mannfjöldi_sæti = 7. sæti | mannfjöldi_áætlun = 1090074 | mann_áætlun_frá_og_með = 2026 | mann_áætlun_heimild = <ref name="mann-2026-q1">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=1710000901&cubeTimeFrame.startMonth=10&cubeTimeFrame.startYear=2025&cubeTimeFrame.endMonth=04&cubeTimeFrame.endYear=2026&referencePeriods=20251001%2C20260401 |title=Population estimates, quarterly |publisher=[[Statistics Canada]] |date=2026-06-17 |access-date=2026-09-03}}</ref> | mann_áætlun_neðan = | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 17,53 | tungumál = [[enska]] | tímabelti1 = [[Atlantshafstími|AST]] | utc_hliðrun1 = −04:00 | tímabelti1_sumartími = [[Atlantshafstími|ADT]] | utc_hliðrun1_sumartími = −03:00 | tímabelti1_staðsetning = | póstfang_skammstöfun = NS | póstfang_forskeyti = B | iso_kóði = CA-NS | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} | module = }} '''Nýja-Skotland''' ([[enska]]: ''{{lang|en|Nova Scotia}}'', framburður [ˌnoʊvəˈskoʊʃə]; [[skosk gelíska]]: ''{{lang|gd|Alba Nuadh}}''; [[franska]]: ''{{lang|fr|Nouvelle-Écosse}}'') er [[Kanadísk fylki og sjálfstjórnarsvæði|fylki]] í [[Kanada]], syðst á austurströnd þess. Höfuðborg Nýja-Skotlands heitir [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]]. Nýja-Skotland er næstminnsta hérað Kanada, 55.284 km{{sup|2}} að flatarmáli.<ref name="flatarmál" /> Íbúafjöldinn er um 1.090.000 (2026), og er það því í fjórða sæti yfir þau fylki landsins þar sem fæstir búa, en engu að síður hið næstþéttbýlasta.<ref name="mann-2026-q1" /> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = en | titill = Nova Scotia | mánuðurskoðað = 22. febrúar | árskoðað = 2008}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Kanada}} [[Flokkur:Nova Scotia| ]] [[Flokkur:Kanadísk fylki og sjálfstjórnarsvæði]] ril59m1dnwfc06rv7xt7970v8pru5ef 1977545 1977541 2026-09-03T21:35:39Z Berserkur 10188 1977545 wikitext text/x-wiki {{Kanadískt fylki eða sjálfstjórnarsvæði | nafn = Nýja-Skotland | nafn_í_eignarfalli = Nýja-Skotlands | nafn_opinbert = | nafn_á_frummáli = {{Plainlist| * {{small|{{Lang|en|Nova Scotia}} ([[enska]])}} * {{small|{{Lang|fr|Nouvelle-Écosse}} ([[franska]])}} }} | nafn_annað = | tegund_byggðar = Fylki | fáni = Flag of Nova Scotia.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Nova Scotia.svg | kjörorð = ''{{Lang|la|Munit haec et altera vincit}}'' ([[latína]])<br />{{small|(Annar ver og hinn sigrar)}} | kort = Nova Scotia in Canada 2.svg | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | aðild_dagsetning = {{Upphafsdagur og aldur|1867|7|1}} | aðild_röð = Fyrsta, með [[Nýja-Brúnsvík|Nýju-Brúnsvík]], [[Ontario]], [[Québec]] | höfuðborg = [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]] | stærsta_borg = [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]] | landstjóri_tegund = Landstjóri | landstjóri = Mike Savage | forsætisráðherra = Tim Houston | sæti_neðri_málstofa = 11 | sæti_öldungadeild = 10 | flatarmál_neðan = <ref name="flatarmál">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/11-402-x/2010000/chap/geo/tbl/tbl07-eng.htm |title=Land and freshwater area, by province and territory |publisher=[[Statistics Canada]] |date=2016-10-07 |access-date=2026-09-03}}</ref> | flatarmál_heild_km2 = 55284 | flatarmál_land_km2 = 53338 | flatarmál_vatn_km2 = 1946 | flatarmál_sæti = 12. sæti | mannfjöldi_neðan = | mannfjöldi_frá_og_með = 2021 | mannfjöldi_heild = 969383 | mannfjöldi_heimild = <ref name="mann-2021">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810000101 |title=Population and dwelling counts: Canada, provinces and territories |publisher=[[Statistics Canada]] |access-date=2026-09-03}}</ref> | mannfjöldi_sæti = 7. sæti | mannfjöldi_áætlun = 1090074 | mann_áætlun_frá_og_með = 2026 | mann_áætlun_heimild = <ref name="mann-2026-q1">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=1710000901&cubeTimeFrame.startMonth=10&cubeTimeFrame.startYear=2025&cubeTimeFrame.endMonth=04&cubeTimeFrame.endYear=2026&referencePeriods=20251001%2C20260401 |title=Population estimates, quarterly |publisher=[[Statistics Canada]] |date=2026-06-17 |access-date=2026-09-03}}</ref> | mann_áætlun_neðan = | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 17,53 | tungumál = [[enska]] | tímabelti1 = [[Atlantshafstími|AST]] | utc_hliðrun1 = −04:00 | tímabelti1_sumartími = [[Atlantshafstími|ADT]] | utc_hliðrun1_sumartími = −03:00 | tímabelti1_staðsetning = | póstfang_skammstöfun = NS | póstfang_forskeyti = B | iso_kóði = CA-NS | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} | module = }} '''Nova Scotia''' (framburður [ˌnoʊvəˈskoʊʃə]; [[skosk gelíska]]: ''{{lang|gd|Alba Nuadh}}''; [[franska]]: ''{{lang|fr|Nouvelle-Écosse}}'') eða '''Nýja Skotland''' er [[Kanadísk fylki og sjálfstjórnarsvæði|fylki]] í [[Kanada]], syðst á austurströnd þess. Höfuðborg Nova Scotia heitir [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]]. Það er næstminnsta hérað Kanada, 55.284 km{{sup|2}} að flatarmáli.<ref name="flatarmál" /> Íbúafjöldinn er um 1.090.000 (2026), og er það því í fjórða sæti yfir þau fylki landsins þar sem fæstir búa, en engu að síður hið næstþéttbýlasta.<ref name="mann-2026-q1" /> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = en | titill = Nova Scotia | mánuðurskoðað = 22. febrúar | árskoðað = 2008}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Kanada}} [[Flokkur:Nova Scotia| ]] [[Flokkur:Kanadísk fylki og sjálfstjórnarsvæði]] c9k2f1lf5x665g3n0kuqf8w00mibtxz 0 66365 1977554 1912347 2026-09-03T22:36:29Z Cinquantecinq 12601 1977554 wikitext text/x-wiki {{Kvikmynd | nafn = Hetjur Valhallar - Þór | upprunalegt heiti = Hetjur Valhallar - Þór | plakat = Hetjurvalhallar.jpg | land = {{ISL}} [[Ísland]]<br>{{DEU}} [[Þýskaland]]<br>{{IRL}} [[Írland]] | tungumál = [[íslenska]]<br>[[Þýska]]<br>[[enska]] | leikstjóri = [[Oskar Jonasson]]<br/>[[Toby Genkel]]<br/>[[Gunnar Karlsson]] | handritshöfundur = [[Friðrik Erlingsson]] | sýningartími = 83 mín. | imdb_id = 1241721 }} '''''Hetjur Valhallar - Þór''''' er tölvuteiknuð kvikmynd frá árinu 2011 og er framleidd af [[CAOZ]], Ulysses Filmproduktion og Magma Films. Saga myndarinnar byggir á unglingabókinni ''Þór í Heljargreipum'' eftir [[Friðrik Erlingsson]] sem kom út árið 2008. Myndin sem var frumsýnd þann 14. október 2011 og fjallar um [[Þór (norræn goðafræði)|þrumuguðinn Þór]]. == Söguþráður == Hinn unga Þór dreymir um frægð og frama á vígvellinum. Samkvæmt þjóðsögunni er hann sonur Óðins, konungs guðanna og því trúa allir að Óðinn muni vernda Þór og þorpið hans fyrir jötnum og öðrum illum öflum. Á meðan Þór lætur sig dreyma um frægð og frama bruggar Hel, drottning Undirheimanna ráð gegn mönnum og guðum. Á sama tíma áskotnast Þór á ótrúlegan hátt kröftugasta vopn veraldar, hamarinn Mölni. Heimurinn er á heljarþröm og Þór þarf að taka á honum stóra sínum og beisla krafta [[Mjölnir|Mjölnis]] því örlög heimsins eru í þeirra höndum. == Tenglar == * [http://www.legendsofvalhalla.com/ Heimasíða myndarinnar] {{CAOZ}} [[Flokkur:Íslenskar kvikmyndir]] 5bb1mmqz10z9g65dd8wtbl6pqipuacf 0 67729 1977540 1951437 2026-09-03T21:08:20Z Aquintero82 39254 /* Evrópa */ 1977540 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Icelandic diplomatic missions.PNG|thumb|right|450px|Lönd með íslenskum sendiráðum{{legend|#22B14C|Ísland}} {{legend|#2F3699|Sendiráð}}]] '''Sendiráð Íslands''' eru starfsstöðvar utanríkisþjónustu [[Ísland]]s erlendis. Innan sendiráða starfa [[ríkiserindreki|stjórnarerindrekar]] sem vinna eiga að hagsmunum Íslands eða Íslendinga í löndum sem Ísland á í formlegu [[stjórnmálasamband]]i við. Sendifulltrúar Íslands eru [[sendiherra]]r, [[ræðismaður|ræðismenn]] (þar sem ekki eru sendiráð), [[fastanefnd]]ir og aðrir starfsmenn utanríkisþjónustunnar erlendis.<ref>[http://visindavefur.is/?id=2837 Hrafnkell Tjörvi Stefánsson. „Hvert er hlutverk íslenskra diplómata og sendiráða?“.] Vísindavefurinn 5.11.2002. (Skoðað 24.7.2008).</ref> Ísland hefur mjög fá [[sendiráð]]. Landið hefur hins vegar aðalræðismann í [[Winnipeg]] (höfuðborg og stærstu borg [[Manitoba]] í [[Kanada]]). Ísland var fyrsta ríkið sem opnaði ræðismannsskrifstofu í [[Þórshöfn (Færeyjum)|Þórshöfn]] í Færeyjum. == Sendiráð Íslands == === Afríka === *{{Fáni|Malaví}} ** [[Lilongwe]] (sendiráð/skrifstofa ÞSSÍ) *{{Fáni|Síerra Leóne}} ** [[Freetown]] (sendiráð) *{{Fáni|Úganda}} ** [[Kampala]] (sendiráð/skrifstofa ÞSSÍ) === Asía === *{{Fáni|Indland}} ** [[Nýja Delí]] (sendiráð) *{{Fáni|Japan}} ** [[Tókíó]] (sendiráð) * {{Fáni|Kína}} ** [[Peking]] (sendiráð) === Evrópa === *{{Fáni|Austurríki}} ** [[Vín (Austurríki)|Vín]] (sendiráð) *{{Fáni|Belgía}} ** [[Brussel]] (sendiráð) *{{Fáni|Bretland}} ** [[London]] (sendiráð) *{{Fáni|Danmörk}} ** [[Kaupmannahöfn]] (sendiráð) ** [[Nuuk]] (aðalræðismaður) ** [[Tórshavn]] (aðalræðismaður) *{{Fáni|Finnland}} ** [[Helsinki]] (sendiráð) *{{Fáni|Frakkland}} ** [[París]] (sendiráð) *{{Fáni|Ítalía}} ** [[Róm]] (sendiráð) *{{Fáni|Noregur}} ** [[Osló]] (sendiráð) *{{Fáni|Pólland}} ** [[Varsjá]] (sendiráð) *{{Fáni|Spánn}} ** [[Madríd]] (sendiráð) *{{Fáni|Sviss}} ** [[Genf]] (sendiráð) *{{Fáni|Svíþjóð}} ** [[Stokkhólmur]] (sendiráð) *{{Fáni|Þýskaland}} ** [[Berlín]] (sendiráð) === N-Ameríka === *{{Fáni|Bandaríkin}} ** [[Washington (borg)|Washington, D.C.]] (sendiráð) *{{Fáni|Kanada}} ** [[Ottawa]] (sendiráð) ** [[Winnipeg]] (aðalræðismaður) === Fastanefndir === * [[Brussel]] (fastanefnd við [[Atlantshafsbandalagið]] og [[Evrópusambandið]]) * [[Genf]] (fastanefnd við [[Sameinuðu þjóðirnar]]) * [[New York-borg|New York]] (fastanefnd við [[Sameinuðu þjóðirnar]]) * [[París]] (fastanefnd við [[Efnahags- og framfarastofnunin]] og [[Mennta-, vísinda- og menningarstofnun Sameinuðu þjóðanna]]) * [[Róm]] (fastanefnd við International Fund for Agricultural Development, [[Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna]] og [[WFP]]) * [[Vín (Austurríki)|Vín]] (fastanefnd við [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] og [[Sameinuðu þjóðirnar]]) == Gallerí == <gallery widths="149" heights="149"> File:Ambassade des pays nordiques (Berlin) (6298294868).jpg|Íslenska sendiráðið í [[Berlín]] File:Embassy of Iceland (Helsinki).jpg|Íslenska sendiráðið í [[Helsinki]] File:Embassy of Iceland in Kampala, Uganda.jpg|Íslenska sendiráðið í [[Kampala]] File:Kbh Nordisches Kulturzentrum 1.jpg|Íslenska sendiráðið í [[Kaupmannahöfn]] File:The Danish Embassy, London.jpg|Íslenska sendiráðið í [[London]] File:Icelandic embassy Madrid.jpg|Íslenska sendiráðið í [[Madríd]] File:Stortingsgata 30 - 2009-06-20 at 16-39-58.jpg|Íslenska sendiráðið í [[Osló]] File:52 avenue Victor Hugo.JPG|Íslenska sendiráðið í [[París]] File:Icelands embassy in Stockholm.jpg|Íslenska sendiráðið í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] File:アイスランド大使館全景.jpg|Íslenska sendiráðið í [[Tókíó]] File:Wien, Generalkonsulat Island.jpg|Íslenska sendiráðið í [[Vín (Austurríki)|Vín]] File:House of Sweden - Washington, D.C.jpg|Íslenska sendiráðið í [[Washington (borg)|Washington, DC]] </gallery> == Tengt efni == * [[Alþjóðatengsl Íslands]] * [[Sendiráð]] == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Tenglar == * [http://www.utanrikisraduneyti.is/ Utanríkisráðherrar á Íslandi] [[Flokkur:Íslensk stjórnmál]] 8oaebc9e3am6x6dhcxe4em90vrl2ebj 0 78583 1977532 1930448 2026-09-03T18:15:49Z Fyxi 84003 snið 1977532 wikitext text/x-wiki {{aðgreiningartengill}} {{Kanadískt fylki eða sjálfstjórnarsvæði | nafn = Ontario | nafn_í_eignarfalli = Ontario | nafn_opinbert = | nafn_á_frummáli = | nafn_annað = | tegund_byggðar = Fylki | fáni = Flag of Ontario.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Ontario.svg | kjörorð = ''{{Lang|la|Ut Incepit Fidelis Sic Permanet}}'' ([[latína]])<br />{{small|(Trygg hún hófst, trygg verður hún áfram)}} | kort = Ontario in Canada 2.svg | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | aðild_dagsetning = {{Upphafsdagur og aldur|1867|7|1}} | aðild_röð = Fyrsta, með [[Nýja-Brúnsvík|Nýju-Brúnsvík]], [[Nýja-Skotland]]i, [[Québec]] | höfuðborg = [[Torontó]] | stærsta_borg = [[Torontó]] | landstjóri_tegund = Landstjóri | landstjóri = Edith Dumont | forsætisráðherra = Doug Ford | sæti_neðri_málstofa = 122 | sæti_öldungadeild = 24 | flatarmál_neðan = <ref name="flatarmál">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/11-402-x/2010000/chap/geo/tbl/tbl07-eng.htm |title=Land and freshwater area, by province and territory |publisher=[[Statistics Canada]] |date=2016-10-07 |access-date=2026-09-03}}</ref> | flatarmál_heild_km2 = 1076395 | flatarmál_land_km2 = 917741 | flatarmál_vatn_km2 = 158654 | flatarmál_sæti = 4. sæti | mannfjöldi_neðan = | mannfjöldi_frá_og_með = 2021 | mannfjöldi_heild = 14223942 | mannfjöldi_heimild = <ref name="mann-2021">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810000101 |title=Population and dwelling counts: Canada, provinces and territories |publisher=[[Statistics Canada]] |access-date=2026-09-03}}</ref> | mannfjöldi_sæti = 1. sæti | mannfjöldi_áætlun = 16136480 | mann_áætlun_frá_og_með = 2026 | mann_áætlun_heimild = <ref name="mann-2026-q1">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=1710000901&cubeTimeFrame.startMonth=10&cubeTimeFrame.startYear=2025&cubeTimeFrame.endMonth=04&cubeTimeFrame.endYear=2026&referencePeriods=20251001%2C20260401 |title=Population estimates, quarterly |publisher=[[Statistics Canada]] |date=2026-06-17 |access-date=2026-09-03}}</ref> | mann_áætlun_neðan = | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 13,21 | tungumál = [[enska]] | tímabelti1 = [[Austurtími|EST]] | utc_hliðrun1 = −05:00 | tímabelti1_sumartími = [[Austurtími|EDT]] | utc_hliðrun1_sumartími = −04:00 | tímabelti1_staðsetning = Mestallt fylkið | tímabelti2 = [[Miðtími|CST]] | utc_hliðrun2 = −06:00 | tímabelti2_sumartími = [[Miðtími|CDT]] | utc_hliðrun2_sumartími = −05:00 | tímabelti2_staðsetning = Norðvesturhluti fylkisins | póstfang_skammstöfun = ON | póstfang_forskeyti = {{hlist|K|L|M|N|P}} | iso_kóði = CA-ON | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} | module = }} [[Mynd:Ontario.PNG|thumb|Gróft kort af fylkinu.]] [[Mynd:Canada provinces evolution 2.gif|thumb|Þróun landamæra Ontaríó og Kanada.]] [[Mynd:Skyline of Toronto viewed from Harbour.jpg|thumb|Torontó.]] [[Mynd:Niagara Falls- Horseshoe Falls (1).jpg|thumb|[[Níagara-fossar]]]] '''Ontario''' (eða '''Ontaríó''') er [[Kanadísk fylki og sjálfstjórnarsvæði|fylki]] í miðausturhluta [[Kanada]]. Það er fjölmennasta fylki Kanada og það næststærsta að flatarmáli, á eftir [[Québec]]. ==Samfélag== Höfuðborg Kanada [[Ottawa]] og stærsta borg landsins, [[Torontó]], eru í fylkinu. Aðrar borgir sem nefna má eru: [[Mississauga]], [[Kitchener]], [[London (Ontario)|London]], [[Oshawa]], [[Hamilton (Ontario)|Hamilton]] og [[Windsor (Ontario)|Windsor]]. Íbúar eru rúmar 16,1 milljónir (2026).<ref name="mann-2026-q1" /> Flestir íbúar Ontaríó eru af evrópskum uppruna, til að mynda breskum, írskum og ítölskum. Meira en fjórðungur þeirra tilheyrir ýmsum minnihlutahópum. Enska er helsta tungumálið, en um 5% tala frönsku sem móðurmál og 11% eru tvítyngdir með ensku og frönsku. Trúar-/lífsskoðunarhópar eru: kaþólskir: 31,4%, ótengdir trúarbrögðum: 23,1%, mótmælendatrúar: 21,1%, aðrir kristnir söfnuðir: 9,7%, múslimar: 4,6%. hindúar: 2,9%, rétttrúnaðarkirkjan: 2,4%, gyðingar: 1,5%, síkar: 1,4% og búddistar: 1,3%. ==Söguágrip== Frumbyggjar höfðu verið í árþúsundir á svæðinu áður en franskir og breskir landkönnuðir komu þangað í byrjun 17. aldar. Frakkar áttu í erfiðleikum með landvinninga þar sem [[Írókesar]] gerðu bandalag við Breta. Frumbyggjar fengu að kenna á farsóttum Evrópubúa eins og mislingum og bólusótt. Bretar stofnuðu verslunarstaði við Hudson-flóa og urðu áhrifamiklir. Árið 1791 varð hluti af því svæði sem nú er Ontaríó, þ.e. svæðið vestur af [[Saint Lawrence-fljót]]i, að hluta til að [[Efra-Kanada]], og sá hluti sem er austan fljótsins að [[Neðra Kanada|Neðra-Kanada]]. Árið 1812, í stríðinu sem kennt er við það ártal, urðu átök milli Breta og Bandaríkjamanna. Bandaríkjamenn réðust inn í landið og náðu nokkrum svæðum á sitt vald en voru reknir til baka. Er þeir flýðu lögðu þeir eld að bænum York (sem nú er Torontó). Eftir stríðið var ákveðið að beina athyglinni frekar að innflytjendum frá Bretlandseyjum heldur en Bandaríkjunum. Árið 1840 urðu Efra- og Neðra-Kanada að fylkinu Kanada (enska: ''Province of Canada''). En árið 1867 var því skipt upp í Ontaríó og Quebec eftir tungumálalínum. Með tilkomu kanadísku Kyrrahafsjárnbrautarinnar (Canadian Pacific Railway, lögð 1875–1885) varð efnahagurinn blómlegur og stöðugt fleiri evrópskir innflytjendur komu á svæðið. Virkjun [[Níagara-fossar|Níagara-fossa]] færði iðnaðinum aukinn kraft. Eftir fyrri heimstyrjöld ríkti talsverð andúð á Þjóðverjum í fylkinu og ákveðið var að breyta nafni borgarinnar Berlín í einu héraði þess í [[Kitchener]], eftir breskum flotaforingja. Mikill uppgangur var eftir seinni heimstyrjöld og Torontó varð miðstöð viðskipta í landinu en bílaiðnaður byggðist upp í suðurhluta fylkisins. ==Landafræði og náttúrufar== Ontaríó er 1.076.395 ferkílómetrar að stærð.<ref name="flatarmál" /> Fylkjamörk þess liggja að [[Manitoba]] í vestri og [[Québec]] í austri en í suðri eru fimm [[Bandaríkin|bandarísk]] [[Fylki Bandaríkjanna|fylki]] (frá austri til vesturs); [[Minnesota]], [[Michigan]], [[Ohio]], [[Pennsylvanía]] og [[New York-fylki|New York]]. [[Vötnin miklu]]: [[Ontaríó-vatn]], [[Miklavatn (Norður-Ameríka)|Miklavatn]], [[Erie-vatn]] og [[Húron-vatn]] mynda stóran hluta landamæranna. [[Saint Lawrence-fljót]] er skipgengt frá vötnunum miklu til [[Atlantshaf]]s. Ontaríó er stundum skipt í suður- og norðurhluta. Mikill meirihluti íbúanna býr í suðurhlutanum og ræktarland er mest þar. Norðurhlutinn er mun strjálbýlli, skógi vaxinn og þar er loftslag kaldara. Mestur hluti fylkisins er láglendi en hæðótt er á [[Kanada-skjöldurinn|Kanada-skildinum]]. Hæsti punktur nær tæpum 700 metrum í norðausturhlutanum. Einnig eru hæðir syðra, í Niagara-hjallanum. Point Pelee er syðsti punktur Kanada, þar er þjóðgarður með sama nafni; [[Point Pelee-þjóðgarðurinn]]. Í fylkinu eru sumur heit og vetur kaldir. [[Vötnin miklu]] milda loftslagið í nágrenni sínu í Suður-Ontaríó á veturna þegar þau skila frá sér hitanum sem þau taka til sín á sumrin. Úrkoma er frá 750-1000 mm og dreifist jafnt yfir allt árið. Í Norður-Ontaríó kælir [[Hudson-flói]] loftið á sumrin. == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimild== {{commons|Ontario}} {{wpheimild|tungumál= en|titill= Ontario|mánuðurskoðað= 14. feb.|árskoðað= 2017 }} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Kanada}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Ontario| ]] [[Flokkur:Kanadísk fylki og sjálfstjórnarsvæði]] r8qs7ik4uqtm5e2tnpbsgpp5lw7h3lp 0 97618 1977507 1960184 2026-09-03T14:44:39Z TKSnaevarr 53243 1977507 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Aksel V. Johannesen | búseta = | mynd = 2025 Aksel Johannesen - (cropped).jpg | myndastærð = | myndatexti1 = Aksel V. Johannesen árið 2025. | titill = [[Lögmaður Færeyja]] | stjórnartíð_start =22. desember 2022 | stjórnartíð_end = 13. apríl 2026 | einvaldur = [[Margrét Þórhildur|Margrét 2.]]<br>[[Friðrik 10.]] | forveri = [[Bárður á Steig Nielsen]] | eftirmaður = [[Beinir Johannesen]] | einvaldur2 = [[Margrét Þórhildur|Margrét 2.]] | stjórnartíð_start2 = 15. september 2015 | stjórnartíð_end2 = 16. september 2019 | forveri2 = [[Kaj Leo Johannesen]] | eftirmaður2 = [[Bárður á Steig Nielsen]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1972|11|8}} | fæðingarstaður = [[Klaksvík]], [[Færeyjar|Færeyjum]] | stjórnmálaflokkur = [[Jafnaðarflokkurinn]] | maki = Katrin Apol | börn = 3 | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] }} '''Aksel Vilhelmsson Johannesen''' (f. [[8. nóvember]] [[1972]]) er [[Færeyjar|færeyskur]] [[lögfræðingur]] og stjórnmálamaður, formaður færeyska [[Jafnaðarflokkurinn|Jafnaðarflokksins]] frá 2011. Aksel er fæddur í [[Klakksvík]], sonur lögþingsmannsins Vilhelms Johannesen. Hann lauk [[lögfræði]]prófi árið 2004 og hefur stundað lögmannsstörf frá 2007. Hann varð fyrsti varalögþingsmaður Jafnaðarflokksins eftir kosningarnar 2008 og tók oft sæti á [[Færeyska lögþingið|Lögþinginu]]. Þann 16. júlí 2009 varð hann heilbrigðisráðherra og í febrúar 2011 tók hann við starfi fjármálaráðherra þegar [[Jóannes Eidesgaard]] lét af embætti og hætti þátttöku í stjórnmálum. Þann 6. mars 2011 var hann kjörinn formaður Jafnaðarflokksins í stað Jóannesar og skömmu síðar varð hann varalögmaður. Aksel Johannesen lék lengi [[knattspyrna|knattspyrnu]] með [[Klaksvíkar Ítróttarfelag]] og er nú stjórnarformaður liðsins. Aksel var [[lögmaður Færeyja]] frá 2015 til 2019 og varð aftur lögmaður eftir lögþingskosningar árið 2022.<ref>{{Vefheimild|titill=Aksel V. Johannesen tekinn við sem lögmaður Færeyja|url=https://www.visir.is/g/20222355970d|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Kristján Már Unnarsson|dags=22. desember 2022|skoðað=27. desember 2022}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Lögmaður Færeyja]] | frá = 15. september 2015 | til = 16. september 2019 | fyrir = [[Kaj Leo Johannesen]] | eftir = [[Bárður á Steig Nielsen]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Lögmaður Færeyja]] | frá = 22. desember 2022 | til = 13. apríl 2026 | fyrir = [[Bárður á Steig Nielsen]] | eftir = [[Beinir Johannesen]] }} {{Töfluendir}} {{Lögmenn Færeyja}} {{DEFAULTSORT:Joannesen, Aksel V.}} {{fe|1972|Joannesen, Aksel V.}} [[Flokkur:Lögmenn Færeyja]] 2im656i0ocuxqp0agldit6q3mhnkh8n 0 98850 1977495 1910626 2026-09-03T14:01:15Z TKSnaevarr 53243 1977495 wikitext text/x-wiki {{Konungur |titill = Konungur Englands |ætt = Lancaster-ætt |skjaldarmerki = Coat of Arms of Henry IV & V of England (1413-1422).svg |mynd = King Henry IV from NPG (2).jpg |nafn = Hinrik 4. |ríkisár = 30. september 1399 – 20. mars 1413 |skírnarnafn = Henry Lancaster |kjörorð = |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1366|4|3}} |fæðingarstaður =[[Bolingbroke-kastali|Bolingbroke-kastala]], [[Lincolnshire]], [[Konungsríkið England|Englandi]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1413|3|20|1366|4|3}} |dánarstaður = [[Westminster]], [[Konungsríkið England|Englandi]] |grafinn = [[Dómkirkjan í Canterbury]] |undirskrift = Henry IV Signature.svg |faðir = [[Jóhann af Gaunt]] |móðir = [[Blanka af Lancaster]] |titill_maka = Eiginkona |maki = {{gifting|[[Mary de Bohun]]|1381|1394|orsök=dó​}}<br>{{gifting|[[Jóhanna af Navarra, Englandsdrottning|Jóhanna af Navarra]]|1403}} |börn = {{ubl|[[Hinrik 5. Englandskonungur]]|[[Tómas af Lancaster, hertogi af Clarence|Tómas, hertogi af Clarence]]|[[Jóhann, hertogi af Bedford]]|[[Humphrey, hertogi af Gloucester]]|[[Blanka af Englandi|Blanka hallargreifynja]]|[[Filippa af Englandi|Filippa, drottning Danmerkur, Svíþjóðar og Noregs]]}} }} '''Hinrik 4.''' ([[3. apríl]] [[1366]] – [[20. mars]] [[1413]]) var konungur [[England]]s frá [[1399]] til dauðadags. Hann var af [[Lancaster-ætt|Lancaster]]-grein [[Plantagenet-ætt|Plantagenet]]-ættar og var fyrsti konungur Englands af þeirri grein. Hann var fæddur í Bolingbroke-höll í [[Lincolnshire]] og var yfirleitt kenndur við hana áður en hann varð konungur og kallaður Henry (af) Bolingbroke. == Uppruni == Faðir hans, [[John af Gaunt]], var þriðji sonur [[Játvarður 3.|Játvarðar konungs 3.]] en móðir hans var fyrsta kona Johns, Blanche, dóttir og erfingi hertogans af Lancaster, auðugasta manns Englands. Hertoginn átti ekki son og eldri systir Blanche dó barnlaus svo að titlar og eignir féllu í skaut tengdasonar hertogans. Hinrik átti tvær eldri alsystur; [[Filippa af Lancaster, Portúgalsdrottning|Filippa]] varð drottning Portúgals, kona [[Jóhann 1. Portúgalskonungur|Jóhanns 1.]], en Elísabet giftist hertoganum af [[Exeter]]. [[Katrín af Lancaster, Kastilíudrottning|Katrín]] hálfsystir hans var drottning Kastilíu, kona [[Hinrik 3. Kastilíukonungur|Hinriks 3.]] Með hjákonu sinni, [[Katherine Swynford]], átti John af Gaunt fjögur börn sem voru svo gerð [[skilgetinn|skilgetin]] þegar hann giftist Katherine eftir lát miðkonu sinnar. Þau báru öll ættarnafnið Beaufort. == Henry Bolingbroke == Elsti sonur Játvarðar 3. og bróðir Johns af Gaunt, [[Játvarður svarti prins]], lést árið 1376 og lét eftir sig níu ára son, [[Ríkharður 2. Englandskonungur|Ríkharð]]. Ári síðar dó Játvarður og Ríkharður varð konungur, tíu ára að aldri. John föðurbróðir hans var valdamesti maður landsins næstu árin. Frændurnir Ríkharður og Hinrik voru nær jafnaldrar og voru leikfélagar í æsku en seinna slettist upp á vinskapinn og Hinrik tók þátt í uppreisn gegn konunginum árið [[1387]]. Ríharður lét hann þó ekki gjalda þess. Á árunum 1390-1392 fór Hinrik ásamt hópi riddara í tvær krossferðir til [[Litáen]] með [[Þýsku riddararnir|Þýsku riddurunum]], sem voru að reyna að ná Vilnius á sitt vald, en tókst það ekki. Á árunum 1392-1393 fór Hinrik svo í pílagrímsferð til [[Jerúsalem]]. Samband Hinriks og konungsins var áfram ótryggt og árið 1398 skoraði Thomas de Mowbray, hertogi af Norfolk, Hinrik á hólm þar sem hann taldi að orð sem hann hafði látið falla um stjórnarhætti konungs jafngiltu [[landráð]]um. Ekki kom þó til einvígis þar sem Ríkharður 2. tók í taumana og rak báða úr landi með samþykki Johns af Gaunt. == Ríkharði velt úr sessi == Þegar John af Gaunt dó ári síðar ógilti Ríkharður skjöl sem hefðu gert Hinrik kleift að erfa lendur hans beint og gerði Hinrik ljóst að hann þyrfti að biðja um að fá þær aftur. Eftir nokkra umhugsun gerði Hinrik bandalag við [[Thomas Arundel]], áður erkibiskup af [[Kantaraborg]], sem hafði verið sviptur embætti og rekinn í útlegð fyrir þátttöku í uppreisnininni [[1387]]. Þeir héldu til Englands þegar Ríkharður konungur var í herleiðangri á [[Írland]]i og tókst að afla sér nægs stuðnings til að velta Ríkharði úr sessi og stinga honum í dýflissu, þar sem hann dó nokkru síðar og var sennilega sveltur í hel. Hinrik lýsti svo sjálfan sig konung og var krýndur [[13. október]] [[1399]]. [[Mynd:Henry IV Coronation.jpg|thumb|right|Krýning Hinriks 4.]] Í raun hefði [[Edmund Mortimer]], jarl af March, átt að taka við ríkinu þegar Ríkharður 2. var þvingaður til að segja af sér þar sem hann var kominn af næstelsta syni Játvarðar 3., [[Lionel af Antwerpen]], en Hinrik og fylgismenn hans lögðu áherslu á að Hinrik væri kominn af Játvarði 3. í beinan karllegg en erfðalína jarlsins af March væri um kvenlegg þar sem hann væri kominn af dóttur Lionels. Auk þess var Edmund aðeins sjö ára en Hinrik átti fjóra syni sem komnir voru á legg og því mátti gera ráð fyrir að hann væri búinn að tryggja ríkiserfðirnar. Þegar erfðadeilurnar sem leiddu til Rósastríðanna hófust síðar voru þær hins vegar ekki við Mortimer-ættina, heldur [[York-ætt|York]]-ættina, afkomendur [[Edmund af Langley]], hertoga af York og yngsta sonar Játvarðar 3. == Hinrik konungur == Hinrik fékk þó lítinn frið á konungsstóli því að fyrstu tíu árin þurfti hann að kljást við stöðugar uppreisnir og skæruhernað, þar á meðal við [[Owain Glyndŵr]], sem lýsti sig prins af [[Wales]] árið [[1400]], og uppreisn Henry Percy, jarls af Norðymbralandi. Stöðugt gekk orðrómur um að Ríkharður 2. væri enn á lífi og kynti það undir uppreisnunum. Sá sem átti mestan þátt í að bæla niður uppreisnirnar var krónprinsinn, Hinrik, sem reyndist öflugur herforingi og náði í reynd völdunum að mestu af föður sínum síðustu árin. Hinrik var heilsuveill síðustu æviárin, þjáðist bæði af alvarlegum húðsjúkdómi og fékk svo nokkrum sinnum bráð köst af óþekktum sjúkdómi sem drógu hann að lokum til dauða. == Fjölskylda == Fyrri kona Hinriks var [[Mary de Bohun]] (um 1368 – 4. júní 1394), dóttir jarlsins af Hereford. Þau áttu sex börn: [[Hinrik 5. Englandskonungur|Hinrik 5.]], Thomas, hertoga af Clarence, John, hertoga af Bedford, Humphrey, hertoga af Gloucester, Blönku, sem giftist Loðvík 3. kjörfursta af Pfalz, og [[Filippa af Englandi|Filippu]], sem giftist [[Eiríkur af Pommern|Eiríki af Pommern]] og varð drottning [[Danmörk|Danmerkur]], [[Svíþjóð]]ar, [[Noregur|Noregs]] og [[Ísland]]s. Mary lést 1394 og varð því aldrei drottning. Hinrik var ekkjumaður í níu ár en [[7. febrúar]] [[1403]] giftist hann að nýju [[Jóhanna af Navarra, Englandsdrottning|Jóhönnu af Navarra]], dóttur [[Karl 2. Navarrakonungur|Karls 2.]] af Navarra, sem var þá ekkja eftir [[Jóhann 5. af Bretagne|Jóhann 5.]] hertoga af Bretagne, og sjö barna móðir. Þau áttu einn son sem dó ungur. == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál = En|titill = Henry IV of England|mánuðurskoðað = 28. maí|árskoðað = 2011}} {{töflubyrjun}} {{erfðatafla | titill = [[Listi yfir þjóðhöfðingja Englands|Konungur Englands]] | frá = 1399 | til = 1413 | fyrir = [[Ríkharður 2. Englandskonungur|Ríkharður 2.]] | eftir = [[Hinrik 5. Englandskonungur|Hinrik 5.]] }} {{Töfluendir}} {{Enskir, skoskir og breskir einvaldar}} [[Flokkur:Hundrað ára stríðið]] [[Flokkur:Konungar Englands]] [[Flokkur:Lancaster-ætt]] [[Flokkur:Plantagenetætt]] {{fd|1366|1413}} smzvkb4kxr2pc23yqovifcalyb7twzi 0 113736 1977502 1725869 2026-09-03T14:35:42Z Berserkur 10188 Berserkur færði [[Université Bordeaux I]] á [[Bordeaux I-háskólinn]]: Íslenskt nafn 1725869 wikitext text/x-wiki '''Université Bordeaux I''' eða '''Université Bordeaux 1 Sciences et Technologies''', þekktur sem '''Bordeaux I''', er opinber [[háskóli]] í [[Bordeaux]] í [[Aquitaine]] í [[Frakkland]]. Bordeaux I leggur mikla áherslu á raunvísinda- og verkfræðigreinar. == Tenglar == {{Commonscat|Université Bordeaux I}} * [http://www.u-bordeaux1.fr Heimasíða skólans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070819234526/http://www.u-bordeaux1.fr/ |date=2007-08-19 }} {{S|1441}} [[Flokkur:Háskólar í Frakklandi]] rk5u9kqb16gt0ytotjkee517sr1uiwd 1 114073 1977527 1856383 2026-09-03T17:54:22Z Fyxi 84003 /* Nýja Skotland */ Svar 1977527 wikitext text/x-wiki ==Nýja Skotland== Ég held að það sé ekki mikil hefð fyrir því að þýða Nova Scotia yfir í Nýja-Skotland. Er ekki best að færa þetta yfir á [[Nova Scotia]]. --[[Notandi:Jabbi|Jabbi]] ([[Notandaspjall:Jabbi|spjall]]) 24. janúar 2013 kl. 21:51 (UTC) : Það eru reyndar 97 match á timarit.is (á móti "bara" 6000 fyrir Nova Scotia). Svo hefur þetta líka verið nefnt Vínland í íslenskum ritum :). --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. janúar 2013 kl. 22:03 (UTC) :: Hér er gömul umræða... en síðan var einmitt færð aftur á Nýja Skotland. Það notar þetta enginn, færa aftur á Nova Scotia? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 10. apríl 2024 kl. 16:49 (UTC) :::Sammála. Styð færslu til baka. [[Notandi:Fyxi|Fyxi]] ([[Notandaspjall:Fyxi|spjall]]) 3. september 2026 kl. 17:54 (UTC) revp0cpj25h7qua1ones2006rsgdotl 1977531 1977527 2026-09-03T18:11:17Z Berserkur 10188 1977531 wikitext text/x-wiki ==Nýja Skotland== Ég held að það sé ekki mikil hefð fyrir því að þýða Nova Scotia yfir í Nýja-Skotland. Er ekki best að færa þetta yfir á [[Nova Scotia]]. --[[Notandi:Jabbi|Jabbi]] ([[Notandaspjall:Jabbi|spjall]]) 24. janúar 2013 kl. 21:51 (UTC) : Það eru reyndar 97 match á timarit.is (á móti "bara" 6000 fyrir Nova Scotia). Svo hefur þetta líka verið nefnt Vínland í íslenskum ritum :). --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. janúar 2013 kl. 22:03 (UTC) :: Hér er gömul umræða... en síðan var einmitt færð aftur á Nýja Skotland. Það notar þetta enginn, færa aftur á Nova Scotia? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 10. apríl 2024 kl. 16:49 (UTC) :::Sammála. Styð færslu til baka. [[Notandi:Fyxi|Fyxi]] ([[Notandaspjall:Fyxi|spjall]]) 3. september 2026 kl. 17:54 (UTC) :::: Þessi umræða tók alveg 13 og hálft ár, hehe. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 3. september 2026 kl. 18:11 (UTC) drepgngxxuhp6u8qhat2mt1h7kz3jr7 1977543 1977531 2026-09-03T21:30:02Z Berserkur 10188 Berserkur færði [[Spjall:Nýja-Skotland]] á [[Spjall:Nova Scotia]] yfir tilvísun: Notað frekar. Sjá spjall 1977531 wikitext text/x-wiki ==Nýja Skotland== Ég held að það sé ekki mikil hefð fyrir því að þýða Nova Scotia yfir í Nýja-Skotland. Er ekki best að færa þetta yfir á [[Nova Scotia]]. --[[Notandi:Jabbi|Jabbi]] ([[Notandaspjall:Jabbi|spjall]]) 24. janúar 2013 kl. 21:51 (UTC) : Það eru reyndar 97 match á timarit.is (á móti "bara" 6000 fyrir Nova Scotia). Svo hefur þetta líka verið nefnt Vínland í íslenskum ritum :). --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. janúar 2013 kl. 22:03 (UTC) :: Hér er gömul umræða... en síðan var einmitt færð aftur á Nýja Skotland. Það notar þetta enginn, færa aftur á Nova Scotia? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 10. apríl 2024 kl. 16:49 (UTC) :::Sammála. Styð færslu til baka. [[Notandi:Fyxi|Fyxi]] ([[Notandaspjall:Fyxi|spjall]]) 3. september 2026 kl. 17:54 (UTC) :::: Þessi umræða tók alveg 13 og hálft ár, hehe. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 3. september 2026 kl. 18:11 (UTC) drepgngxxuhp6u8qhat2mt1h7kz3jr7 0 114499 1977560 1935295 2026-09-03T22:45:04Z Cinquantecinq 12601 2025 1977560 wikitext text/x-wiki '''Barna- og unglingabókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs''' eru ein fimm [[verðlaun Norðurlandaráðs|verðlauna]] sem [[Norðurlandaráð]] veitir árlega. Verðlaunin eru veitt einu bókmenntaverki skrifuðu á máli eins [[Norðurlönd|Norðurlandanna]]. Verðlaunin eru þau nýjustu meðal verðlauna Norðurlandaráðs en þau voru veitt í fyrsta sinn á [[Norðurlandaráðsþing|Norðurlandaráðsþingi]] í [[Osló]] [[2013]]. Verðlaunafé er 350.000 danskar krónur. Valið fer þannig fram að [[Danmörk]], [[Finnland]], [[Ísland]], [[Noregur]] og [[Svíþjóð]] tilnefnir hvert tvö verk. [[Færeyjar]], [[Grænland]], [[Álandseyjar]] og [[Samíska málsvæðið]] hafa einnig rétt á því að tilnefna eitt verk hvert. Skrifstofa Barna- og unglingabókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs er í [[Norræna húsið|Norræna húsinu í Reykjavík]]. == Vinningshafar og tilnefningar == {{legend|#91CFF6|Vinningshafar|border=1px #555 solid}} {| class="wikitable" !Ár !Danmörk !Finnland !Færeyjar !Grænland !Ísland !Noregur !Samaland !Svíþjóð !Áland |- |'''2020''' | | style="background:#91CFF6" |''Vi är lajon!'' eftir [[Jens Mattsson]] og myndirskreytingar eftir [[Jenny Lucander]] | | | | | | | |- |'''2021''' | | | | | | | | style="background:#91CFF6" |''De afghanska sönerna'' eftir Elin Persson | |- |'''2022''' | | | | | | style="background:#91CFF6" |''Ubesvart anrop'' eftir [[Nora Dåsnes]] | | | |- | rowspan="2" |'''2023''' |''Frank mig her'' eftir Line-Maria Lång, Karen Vad Bruun og Cato Thau-Jensen |''Kaikki löytämäni viimeiset'' eftir Maija Hurme | rowspan="2" |''Strikurnar'' eftir Dánial Hoydal og Annika Øyrabø | rowspan="2" |''Pipa Sulullu qaangiipput'' eftir Naja Rosing-Asvid |''Kollhnís'' eftir Arndísi Þórarinsdóttur |''Ikke!'' eftir Gro Dahle og Svein Nyhus | rowspan="2" |''Arvedávgeriikii'' eftir Mary Ailonieida Sombán Mari & Sissel Horndal |''Farbröder'' eftir Teresa Glad | rowspan="2" |''Giraffens hjärta är ovanligt stort'' eftir Sofia Chanfreau og Amanda Chanfreau |- |''Tænk ikke på mig'' eftir Vilma Sandnes Johansson |''Vi ska ju bara cykla förbi'' eftir Ellen Strömberg | style="background:#91CFF6" |''Eldgos'' eftir [[Rán Flygenring]] |''Berre mor og Ellinor'' eftir Ingrid Z. Aanestad og Sunniva Sunde Krogseth |''Glömdagen'' eftir Sara Lundberg |- |'''2024''' | style="background:#91CFF6" |''Den fantastiske bus'' eftir [[Jakob Martin Strid]] | | | | | | | | |- |2025 | | | | | | | | style="background:#91CFF6" |''Ingen utom jag'' ''eftir Söru Lundberg'' | |} == Tenglar == * [http://www.norden.org/is/nordurlandarad/verdlaun-nordurlandarads/nordisk-raads-boerne-og-ungdomslitteraturpris/domnefnd-um-barna-og-unglingaverdlaun-nordurlandarads Dómnefnd Barna- og unglingabókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141023161119/http://www.norden.org/is/nordurlandarad/verdlaun-nordurlandarads/nordisk-raads-boerne-og-ungdomslitteraturpris/domnefnd-um-barna-og-unglingaverdlaun-nordurlandarads |date=2014-10-23 }} *[https://www.norden.org/is/verdlaun-nordurlandarads-fyrir-barna-og-unglingabokmenntir Um Barna- og unglingabókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs] {{Norrænt samstarf}} [[Flokkur:Norðurlandaráð]] [[Flokkur:Norrænt samstarf]] [[Flokkur:Bókmenntaverðlaun]] 6lnbnsqvhbikgt3m29fliorstlqv1ar 0 123202 1977522 1462130 2026-09-03T17:47:07Z Xqbot 6441 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Bordeaux I-háskólinn]] 1977522 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Bordeaux I-háskólinn]] 2580fl233k467j7ug6uw3im3sf0p6ba 0 123203 1977523 1462132 2026-09-03T17:47:12Z Xqbot 6441 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Bordeaux I-háskólinn]] 1977523 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Bordeaux I-háskólinn]] 2580fl233k467j7ug6uw3im3sf0p6ba 0 125248 1977584 1860054 2026-09-04T10:36:11Z TKSnaevarr 53243 1977584 wikitext text/x-wiki '''Ivan Zaytsev''' (f. 2. Október 1988) er þýskur leikmaður í [[Blak|blaki]] af Rússneskum uppruna. Hann spilar með rússneska liðinu VC Dynamo Moscow og þýska landsliðinu í blaki. {{Stubbur|æviágrip}} {{f|1988}} {{DEFAULTSORT:Zaytsev, Ivan }} [[Flokkur:Þýskir íþróttamenn]] tboc3llq8ck98h3dkpmtblt7o7k7pnq 0 130364 1977519 1647689 2026-09-03T17:31:02Z Fyxi 84003 snið 1977519 wikitext text/x-wiki {{Kanadískt fylki eða sjálfstjórnarsvæði | nafn = Nýja-Brúnsvík | nafn_í_eignarfalli = Nýju-Brúnsvíkur | nafn_opinbert = | nafn_á_frummáli = {{Plainlist| * {{small|{{Lang|en|New Brunswick}} ([[enska]])}} * {{small|{{Lang|fr|Nouveau-Brunswick}} ([[franska]])}} }} | nafn_annað = | tegund_byggðar = Fylki | fáni = Flag of New Brunswick.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of New Brunswick, Canada.svg | kjörorð = ''{{Lang|la|Spem reduxit}}'' ([[latína]])<br />{{small|(Vonin endurheimt)}} | kort = New Brunswick in Canada 2.svg | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | aðild_dagsetning = {{Upphafsdagur og aldur|1867|7|1}} | aðild_röð = Fyrsta, með [[Nýja-Skotland]]i, [[Ontario]], [[Québec]] | höfuðborg = [[Fredericton]] | stærsta_borg = [[Moncton]] | landstjóri_tegund = Landstjóri | landstjóri = Louise Imbeault | forsætisráðherra = Susan Holt | sæti_neðri_málstofa = 10 | sæti_öldungadeild = 10 | flatarmál_neðan = <ref name="flatarmál">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/11-402-x/2010000/chap/geo/tbl/tbl07-eng.htm |title=Land and freshwater area, by province and territory |publisher=[[Statistics Canada]] |date=2016-10-07 |access-date=2026-09-03}}</ref> | flatarmál_heild_km2 = 72908 | flatarmál_land_km2 = 71450 | flatarmál_vatn_km2 = 1458 | flatarmál_sæti = 11. sæti | mannfjöldi_neðan = | mannfjöldi_frá_og_með = 2021 | mannfjöldi_heild = 775610 | mannfjöldi_heimild = <ref name="mann-2021">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810000101 |title=Population and dwelling counts: Canada, provinces and territories |publisher=[[Statistics Canada]] |access-date=2026-09-03}}</ref> | mannfjöldi_sæti = 8. sæti | mannfjöldi_áætlun = 867383 | mann_áætlun_frá_og_með = 2026 | mann_áætlun_heimild = <ref name="mann-2026-q1">{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=1710000901&cubeTimeFrame.startMonth=10&cubeTimeFrame.startYear=2025&cubeTimeFrame.endMonth=04&cubeTimeFrame.endYear=2026&referencePeriods=20251001%2C20260401 |title=Population estimates, quarterly |publisher=[[Statistics Canada]] |date=2026-06-17 |access-date=2026-09-03}}</ref> | mann_áætlun_neðan = | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 10,64 | tungumál = [[enska]], [[franska]] | tímabelti1 = [[Atlantshafstími|AST]] | utc_hliðrun1 = −04:00 | tímabelti1_sumartími = [[Atlantshafstími|ADT]] | utc_hliðrun1_sumartími = −03:00 | tímabelti1_staðsetning = | póstfang_skammstöfun = NB | póstfang_forskeyti = E | iso_kóði = CA-NB | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} | module = }} [[Mynd:New Brunswick map general.png|thumb|Kort.]] [[Mynd:Downtown Fredericton.jpg|thumb|250px|Í miðbæ Fredericton]] '''Nýja-Brúnsvík''' ([[enska]]: ''New Brunswick'', [[franska]]: ''Nouveau-Brunswick'') er [[Kanadísk fylki og sjálfstjórnarsvæði|fylki]] í Austur-[[Kanada]]. Höfuðborgin heitir [[Fredericton]] en stærsta borgin er [[Moncton]]. Íbúafjöldi er u.þ.b. 867 þúsund (2026).<ref name="mann-2026-q1" /> Bæði enska og franska eru talaðar í fylkinu. == Saga == Nýja-Brúnsvík var eitt fjögurra svæða sem áður var hluti af breska héraðinu Kanada. Þar áður var það hluti af bresku nýlendunni [[Nova Scotia]]. Árið [[1867]] varð það sérstakt fylki innan ríkjasambandsins Kanada. === Nafn === Nafnið „Nýja-Brúnsvík“ má rekja til þýsku borgarinnar [[Brúnsvík]]ur í [[Saxland]]i, [[Þýskaland]]i. Breski konungurinn [[Georg 1. Bretlandskonungur|Georg 1.]] rakti ættir sínar þangað. == Landafræði == Nýja-Brúnsvík er 72.908 ferkílómetrar að stærð.<ref name="flatarmál" /> Fylkið á landamæri að [[Québec]] í norðri, bandaríska fylkinu [[Maine]] í vestri og [[Nýja-Skotland]]i í austri. Austan við Nýju-Brúnsvík er einnig fylkið [[Eyja Játvarðs prins]] og brú sem reist var 1997 tengir fylkin tvö. Nyrsti hluti [[Appalachiafjöll|Appalasíufjalla]] er í Nýju-Brúnsvík. Hæsti punktur þar er [[Carleton-fjall]] (817 m). Þjóðgarðarnir [[Fundy-þjóðgarðurinn]] og [[Kouchibouguac-þjóðgarðurinn]] eru í fylkinu. [[Fundy-flói]] (e. ''Bay of Fundy'') er við suðurströnd fylkisins en þar eru mestu [[sjávarföll]] í heimi. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Kanada}} [[Flokkur:Nýja-Brúnsvík| ]] [[Flokkur:Kanadísk fylki og sjálfstjórnarsvæði]] 5zh84t70q7lv7v147f5i32wlrgr2wti 0 131138 1977490 1977385 2026-09-03T12:29:13Z Berserkur 10188 1977490 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]]: ** [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. ** [[Sagrada Família]] í [[Barselóna]] varð hæsta kirkja í heimi þegar hún tók fram úr [[dómkirkjan í Ulm|dómkirkjunni í Ulm]]. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: **[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. ** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London. * [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. * [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]]. ===Júní=== * [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. * [[3. júní]]: ** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]]. ** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk. * [[7. júní]]: ** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli. ** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt. * [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990. * [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit. * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. * [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum. * [[14. júní]]: ** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]. ** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973. * [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst. * [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. * [[22. júní]]: ** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins. ** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]]. * [[24. júní]]: ** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi. ** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra. * [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran. * Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi. ===Júlí=== * [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust. * [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust. * [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran. * [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi. * [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu. * [[20. júlí]]: **[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. ** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu. * [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]]. Einnig geisuðu skógareldar í Frakklandi og Portúgal. * [[28. júlí]]: ** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust. ** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]]. * [[29. júlí]]: ** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið. ** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu. * [[30. júlí]]: ** Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku við stjórn Bandero, skipi [[Paul Watson]]-samtakanna vegna ógnana við hvalveiðiskipið [[Hvalur 9|Hvals 9]] og neitun á samvinnu við yfirvöld. Skipið var fært til hafnar og 21 skipverja var vísað úr landi. ** 111 létust þegar um 80.000 flóttafólks fóru yfir til spænsku [[hólmlenda|hólmlendunnar]] [[Ceuta]] frá norðurodda [[Marokkó]]. ===Ágúst=== * [[7. ágúst]] - Skógareldar í sunnanverðri [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] ollu því að 20.000 íbúar rýmdu svæðið og einn lést. * [[10. ágúst]]: ** [[Úkraína]] gerði drónárásir í fjölda rússneskra héraða, þ.á.m. á olíuhreinsunarstöð í [[Tatarstan]] þar sem 13 létust. ** Yfir 330 manns létust í [[Jarðskjálftinn í Kólumbíu 2026|jarðskjálfta í vestanverðri Kólumbíu]]. * [[11. ágúst]]: ** Sýrlenskur dómstóll dæmdi [[Bashar Al-Assad]] fyrrum forseta landsins, bróður hans Maher og embættismenn eins og varnarmálaráðherrann og yfirmann öryggissveitanna, til dauða. ** Nálægt 100 létust í ferjuslysi í [[Simbabve]]. * [[12. ágúst]]: ** [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] átti sér stað á [[norðurhvel]]i. Á Íslandi, Spáni og Grænlandi var hægt að sjá almyrkva. ** Úkraínuher gerði loftárásir á flotastöð í rússnesku borginni [[Novorossíjsk]] við [[Svartahaf]]. * [[14. ágúst]] - 103 létust þegar jarðskjálfti af stærðinni 7,7 varð nálægt eyjunni [[Flores]] við [[Litlu-Sundaeyjar]] í Indónesíu. * [[18. ágúst]] - Yfir 100 létust í námuslysi í [[Mið-Afríkulýðveldið|Mið-Afríkulýðveldinu]]. * [[19. ágúst]] - [[András Baka]] varð forseti [[Ungverjaland]]s. * [[20. ágúst]]: [[Rojava|Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi]] var að fullu innlimað af ríkisstjórn [[Sýrland]]s. * [[26. ágúst]] - [[Flóðin í Nepal 2026|Skyndiflóð varð í Trishuli-fljóti]] vegna jökulshruns á mörkum [[Nepal]]s og [[Tíbet]]s með þeim afleiðingum að yfir 1.200 létust og um 5.000 eru týndir. * [[28. ágúst]] - [[Hákon krónprins]] varð [[Hákon 8.]], konungur Noregs, eftir andlát föðurs síns [[Haraldur 5. Noregskonungur|Haralds 8.]] * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla]] um áframhaldandi aðildarviðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]] fór fram. Þeim var hafnað. * [[31. ágúst]] - Síðustu kvöldfréttir [[Sýn]]ar, áður [[Stöð 2]], voru fluttar. ===September=== * [[1. september]]: ** Duane Davis var dæmdur sekur fyrir morðið á rapparanum [[Tupac Shakur]] sem gerðist 30 árum fyrr. ** Einstaklingar máttu [[blóðgjöf|gefa blóð]] óháð [[kyn]]i eða [[kynhneigð]] á Íslandi. * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ===Desember=== ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]). * [[28. maí]] - [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]). * [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]). * [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]). * [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]). * [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]]) * [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]). * [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]). * [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]]) * [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]). * [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]). * [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]). * [[24. júlí]] - [[Gunnar Rósinkranz]], íslenskur byggingarverkfræðingur (f. [[1941]]). * [[29. júlí]]: **[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]]) ** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]]) * [[31. júlí]] - [[Franco Baresi]], ítalskur knattspyrnumaður (f. [[1960]]). * [[9. ágúst]] - [[Don Nelson]], bandarískur körfuknattleiksþjálfari og leikmaður (f. [[1940]]). * [[13. ágúst]] - [[Bogi Ísak Nilsson]], ríkissaksóknari og ríkislögreglustjóri (f. [[1940]]). * [[14. ágúst]] - [[Yayoi Kusama]], japönsk listakona (f. [[1929]]. * [[17. ágúst]] - [[Frank Beard]], bandarískur trommari ([[ZZ Top]]) (f. [[1949]]). * [[21. ágúst]] - [[Steinn Ármann Magnússon]], íslenskur leikari (f. [[1964]]). * [[25. ágúst]]: **[[Dolly Parton]], bandarísk söngkona (f. [[1946]]). **[[Tim Curry]], enskur leikari (f. [[1946]]). * [[27. ágúst]] - [[Ratko Mladić]], bosníu-serbneskur hershöfðingi (f. [[1942]]). * [[28. ágúst]] - [[Haraldur 5. Noregskonungur]] (f. [[1937]]). * [[31. ágúst]] - [[Sigríður Þorvaldsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1941]]). * [[2. september]] - [[Gloria Steinem]], bandarískur femínisti, blaðamaður og pólitískur aktívisti (f. [[1934]]). [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] 2b2zsxl7j6q7zki3ex4m89xmr2tn1dj 1977564 1977490 2026-09-03T23:20:00Z Berserkur 10188 1977564 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]]: ** [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. ** [[Sagrada Família]] í [[Barselóna]] varð hæsta kirkja í heimi þegar hún tók fram úr [[dómkirkjan í Ulm|dómkirkjunni í Ulm]]. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: **[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. ** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London. * [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. * [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]]. ===Júní=== * [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. * [[3. júní]]: ** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]]. ** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk. * [[7. júní]]: ** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli. ** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt. * [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990. * [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit. * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. * [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum. * [[14. júní]]: ** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]. ** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973. * [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst. * [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. * [[22. júní]]: ** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins. ** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]]. * [[24. júní]]: ** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi. ** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra. * [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran. * Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi. ===Júlí=== * [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust. * [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust. * [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran. * [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi. * [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu. * [[20. júlí]]: **[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. ** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu. * [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]]. Einnig geisuðu skógareldar í Frakklandi og Portúgal. * [[28. júlí]]: ** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust. ** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]]. * [[29. júlí]]: ** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið. ** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu. * [[30. júlí]]: ** Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku við stjórn Bandero, skipi [[Paul Watson]]-samtakanna vegna ógnana við hvalveiðiskipið [[Hvalur 9|Hvals 9]] og neitun á samvinnu við yfirvöld. Skipið var fært til hafnar og 21 skipverja var vísað úr landi. ** 111 létust þegar um 80.000 flóttafólks fóru yfir til spænsku [[hólmlenda|hólmlendunnar]] [[Ceuta]] frá norðurodda [[Marokkó]]. ===Ágúst=== * [[7. ágúst]] - Skógareldar í sunnanverðri [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] ollu því að 20.000 íbúar rýmdu svæðið og einn lést. * [[10. ágúst]]: ** [[Úkraína]] gerði drónárásir í fjölda rússneskra héraða, þ.á.m. á olíuhreinsunarstöð í [[Tatarstan]] þar sem 13 létust. ** Yfir 330 manns létust í [[Jarðskjálftinn í Kólumbíu 2026|jarðskjálfta í vestanverðri Kólumbíu]]. * [[11. ágúst]]: ** Sýrlenskur dómstóll dæmdi [[Bashar Al-Assad]] fyrrum forseta landsins, bróður hans Maher og embættismenn eins og varnarmálaráðherrann og yfirmann öryggissveitanna, til dauða. ** Nálægt 100 létust í ferjuslysi í [[Simbabve]]. * [[12. ágúst]]: ** [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] átti sér stað á [[norðurhvel]]i. Á Íslandi, Spáni og Grænlandi var hægt að sjá almyrkva. ** Úkraínuher gerði loftárásir á flotastöð í rússnesku borginni [[Novorossíjsk]] við [[Svartahaf]]. * [[14. ágúst]] - 103 létust þegar jarðskjálfti af stærðinni 7,7 varð nálægt eyjunni [[Flores]] við [[Litlu-Sundaeyjar]] í Indónesíu. * [[18. ágúst]] - Yfir 100 létust í námuslysi í [[Mið-Afríkulýðveldið|Mið-Afríkulýðveldinu]]. * [[19. ágúst]] - [[András Baka]] varð forseti [[Ungverjaland]]s. * [[20. ágúst]]: [[Rojava|Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi]] var að fullu innlimað af ríkisstjórn [[Sýrland]]s. * [[26. ágúst]] - [[Flóðin í Nepal 2026|Skyndiflóð varð í Trishuli-fljóti]] vegna jökulshruns á mörkum [[Nepal]]s og [[Tíbet]]s með þeim afleiðingum að yfir 1.200 létust og um 5.000 eru týndir. * [[28. ágúst]] - [[Hákon krónprins]] varð [[Hákon 8.]], konungur Noregs, eftir andlát föðurs síns [[Haraldur 5. Noregskonungur|Haralds 8.]] * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla]] um áframhaldandi aðildarviðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]] fór fram. Þeim var hafnað. * [[31. ágúst]] - Síðustu kvöldfréttir [[Sýn]]ar, áður [[Stöð 2]], voru fluttar. ===September=== * [[1. september]]: ** Duane Davis var dæmdur sekur fyrir morðið á rapparanum [[Tupac Shakur]] sem gerðist 30 árum fyrr. ** Einstaklingar máttu [[blóðgjöf|gefa blóð]] óháð [[kyn]]i eða [[kynhneigð]] á Íslandi. * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ===Desember=== ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]). * [[28. maí]] - [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]). * [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]). * [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]). * [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]). * [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]]) * [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]). * [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]). * [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]]) * [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]). * [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]). * [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]). * [[24. júlí]] - [[Gunnar Rósinkranz]], íslenskur byggingarverkfræðingur (f. [[1941]]). * [[29. júlí]]: **[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]]) ** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]]) * [[31. júlí]] - [[Franco Baresi]], ítalskur knattspyrnumaður (f. [[1960]]). * [[9. ágúst]] - [[Don Nelson]], bandarískur körfuknattleiksþjálfari og leikmaður (f. [[1940]]). * [[13. ágúst]] - [[Bogi Ísak Nilsson]], ríkissaksóknari og ríkislögreglustjóri (f. [[1940]]). * [[14. ágúst]] - [[Yayoi Kusama]], japönsk listakona (f. [[1929]]. * [[17. ágúst]] - [[Frank Beard]], bandarískur trommari ([[ZZ Top]]) (f. [[1949]]). * [[21. ágúst]] - [[Steinn Ármann Magnússon]], íslenskur leikari (f. [[1964]]). * [[25. ágúst]]: **[[Dolly Parton]], bandarísk söngkona (f. [[1946]]). **[[Tim Curry]], enskur leikari (f. [[1946]]). * [[26. ágúst]] - [[Eyvindur P. Eiríksson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1935]]). * [[27. ágúst]] - [[Ratko Mladić]], bosníu-serbneskur hershöfðingi (f. [[1942]]). * [[28. ágúst]] - [[Haraldur 5. Noregskonungur]] (f. [[1937]]). * [[31. ágúst]] - [[Sigríður Þorvaldsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1941]]). * [[2. september]] - [[Gloria Steinem]], bandarískur femínisti, blaðamaður og pólitískur aktívisti (f. [[1934]]). [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] fk8pdd76dvrjhwx4e4aajf3ezklcbql 0 131966 1977567 1564141 2026-09-03T23:29:35Z ~2026-47925-28 120331 /* */ 1977567 wikitext text/x-wiki {{tungumál|nafn=Sikileyska|nafn2=sicilianu |ættarlitur=Indóevrópskt |ríki=[[Sikiley]]<br />[[Kalabría]]<br />[[Kampanía]]<br />[[Apúlía]] |svæði=[[Suður-Evrópa]] |talendur=4,7 milljónir |ætt=[[indóevrópsk tungumál]]<br /> &nbsp;[[ítalísk tungumál]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[rómönsk tungumál]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;'''Sikileyska''' |iso2=scn|iso3=scn}} '''Sikileyska''' (''sicilianu'') er [[rómönsk tungumál|rómanskt mál]] talað á [[Sikiley]] og eyjunum þar í kring á [[Ítalía|Ítalíu]]. Það er líka talað í suður- og miðhlutum [[Kalabría|Kalabríu]], í suðurhlutum [[Apúlía|Apúlíu]], [[Salentó]] og [[Kampanía|Kampaníu]]. [[UNESCO]] og [[Evrópusambandið]] viðurkenna sikileysku sem [[minnihlutamál]]. Sumir halda því fram að sikileyska sé elst rómanskra mála, en flestir málfræðingar eru ekki þeirrar skoðunar. Eins og öll önnur rómönsk mál á sikileyska rætur sínar að rekja til [[latína|latínu]]. Meirihluti Sikileyinga talar sikileysku, auk þeirra sem hafa flutt frá Sikiley til annarra landa. Fjölda mælenda er að finna í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Kanada]], [[Ástralía|Ástralíu]] og [[Argentína|Argentínu]]. Málið er hvergi opinbert, jafnvel á Sikiley, og engin málnefnd er til sem kveður á um notkun þess. Hvatt hefur verið til kennslu á sikileysku í öllum skólum á eyjunni en þessar tilraunir hafa ekki náð árangri. Mörg önnur tungumál hafa haft áhrif á sikileysku í gegnum tímann vegna stærðar eyjunnar miðað við aðrar eyjur í [[Miðjarðarhafið|Miðjarðarhafinu]] og staðsetningar hennar. Elstu áhrifin má rekja til tíma [[Indóevrópumenn |Indóevrópumanna]] og merki um þau má ennþá finna í málinu í dag. [[Gríska]], [[arabíska]], [[normannafranska]], [[katalónska]] og [[spænska]] hafa allar haft áhrif á sikileysku. Sikileyska hefur nokkur sérstök einkenni sem greina hana frá öðrum rómönskm málum, t.d. er fjöldi [[samhljóð]]a í málinu sem er ekki að finna annars staðar í ætt rómanskra mála. Mörg orð sem byrjuðu á -i í latínu hafa misst það í framstöðu, en það gerðist ekki í [[ítalska|ítölsku]], t.d. ''mpurtanti'' (í. ''importante'' „mikilvægur“) og ''ntirissanti'' (í. ''interessante'' „áhugaverður“). Ólíkt ítölsku er bara ein sögn yfir „að hafa“: ''aviri''. Það er líka margir [[hættir sagna|hættir]] og [[tíð (málfræði)|tíð]]ir sagna sem eru notaðir öðruvísi en í ítölsku. {{stubbur|tungumál}} [[Flokkur:Rómönsk tungumál]] 81ow9j0p9797o63qirpig56hljq5ugh 0 132758 1977602 1965220 2026-09-04T11:56:18Z TKSnaevarr 53243 1977602 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Heiða Björg Hilmisdóttir | titill= [[Borgarstjóri Reykjavíkur]] | stjórnartíð_start = 21. febrúar 2025 | stjórnartíð_end = 2. júní 2026 | forveri = [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] | eftirmaður = [[Hildur Björnsdóttir]] | titill2= Formaður borgarráðs Reykjavíkur | stjórnartíð_start2 = 23. janúar 2025 | stjórnartíð_end2 = 21. febrúar 2025 | forveri2 =[[Dagur B. Eggertsson]] | eftirmaður2 = [[Líf Magneudóttir]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1971|2|21}} | fæðingarstaður = [[Akureyri]], [[Ísland]]i | stjórnmálaflokkur = [[Samfylkingin]] | maki = [[Hrannar Björn Arnarsson]] | börn = 4 | háskóli = [[Háskóli Íslands]]<br>[[Gautaborgarháskóli]] | SS1_titill = [[Borgarstjórn Reykjavíkur|Borgarfulltrúi]] í [[Reykjavík]] | SS1_frá1 = 2015 | SS1_til1 = | SS1_litur1 = | SS1_flokkur1 = Samfylkingin }} '''Heiða Björg Hilmisdóttir''' (f. [[21. febrúar]] [[1971]]) er íslensk stjórnmálakona og fyrrverandi [[borgarstjóri Reykjavíkur]] frá [[febrúar]] [[2025]] til júní [[2026]]. Hún var áður varaformaður Samfylkingarinnar frá [[2017]] til [[2022]], og er borgarfulltrúi [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] í [[Reykjavík]].<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/borgarfulltruar-0|titill=Borgafulltrúar|útgefandi=Reykjavíkurborg|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Heiða Björg er fædd og uppalin á Akureyri en hefur búið í Reykjavík stærstan hluta ævinnar. Hún er dóttir Hilmis Helgasonar vinnuvélstjóra og Lovísu Snorradóttur sem starfaði í félagslegri heimaþjónustu. Eiginmaður Heiðu er [[Hrannar Björn Arnarsson|Hrannar B. Arnarsson]],<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/borgarfulltruar/heida-bjorg-hilmisdottir|titill=Heiða Björg Hilmisdóttir|útgefandi=Reykjavíkurborg|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> fyrrverandi aðstoðarmaður [[Jóhanna Sigurðardóttir|Jóhönnu Sigurðardóttur]] forsætisráðherra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1152670/|titill=Hrannar aðstoðar Jóhönnu|höfundur=mbl|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=júní|ár=2007|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021|aðgengi=áskrift}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1300458/|titill=Forsætisráðherra og fjölmiðlar|höfundur=Hrannar B. Arnarsson|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=september|ár=2009|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021|aðgengi=áskrift}}</ref> == Starfsferill og menntun == Heiða Björg er varaformaður Samfylkingarinnar<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/11/07/heida_bjorg_lagdi_helgu_volu/|titill=Heiða Björg lagði Helgu Völu|höfundur=mbl|útgefandi=mbl.is|mánuður=nóvember|ár=202ö|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og fyrrverandi formaður kvennahreyfingar flokksins<ref>{{Vefheimild|url=https://www.facebook.com/Kvennahreyfing.Samfylkingarinnar/posts/10152896901245510/|titill=Heiða tekur við formennsku|höfundur=Þorgerður Jóhannsdóttir|útgefandi=Þorgerður Jóhannsdóttir|mánuður=júní|ár=2013|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref>. Áður en Heiða Björg tók sæti í borgarstjórn starfaði hún sem deildarstjóri eldhúss og matsala á Landspítala.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.mni.is/mni/?D10cID=ReadArticle3&ID=20|titill=Næringarfræðin tengd við mat og matargerð Rætt við Heiðu Björgu Hilmisdóttur|höfundur=Október 2005, 1.tbl. 17.árg. Bls. 14.|útgefandi=Matur er mannsins megin.|mánuður=oktober|ár=2005|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Hún var varaformaður MS-félagsins,<ref>{{Vefheimild|url=https://www.msfelag.is/static/files/Greinar/LyfogMedferdir/msbladid_201802_heidabjo-rg_vidtal.pdf|titill=Þurfum að ná enn betur til alls almennings|höfundur=Páll Kristinn Pálsson|útgefandi=MS blaðið|mánuður=febrúar|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> fyrst varaformaður<ref>{{Vefheimild|url=https://www.msfelag.is/is/felagid/frodleikur/frettir/heida-bjorg-nyr-varaformadur-nmsr|titill=HEIÐA BJÖRG NÝR VARAFORMAÐUR NMSR|höfundur=Bergþóra Bergsdóttir|útgefandi=MS félag íslands|mánuður=mai|ár=2014|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og svo formaður Norræna MS-ráðsins<ref>{{Vefheimild|url=https://www.msfelag.is/is/felagid/frodleikur/frettir/island-med-formennsku-i-nmsr|titill=ÍSLAND MEÐ FORMENNSKU Í NMSR|höfundur=BB|útgefandi=MS félag íslands|mánuður=september|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref>, formaður Matvæla- og næringarfræðafélags Íslands<ref>{{Vefheimild|url=http://mni.is/D10/_FILES/MMM_2004.pdf|titill=Matur er mannsins megin|höfundur=Matvæla og næringarfræðafélag íslands|útgefandi=Matvæla og næringarfræðafélag íslands|mánuður=október|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og er í fulltrúaráði evrópsku næringarráðgjafasamtakanna.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.mni.is/mni/?D10cID=page4&id=3|titill=Stjórn og nefndir MNÍ|höfundur=Matvæla og nærinagrfræðafélag íslands|útgefandi=mni.is|mánuður=oktober|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2020}}</ref> Hún hefur víða fjallað um mat og næringu í fjölmiðlum, starfað sem blaðamaður,<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3689680?iabr=on#page/n0/mode/2up/search/Matur%20er%20mannsins%20megin|titill=greinar í þessu blaði til dæmis|höfundur=Heiða Björg Hilmisdóttir|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=október|ár=2007|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/3689553?iabr=on#page/n29/mode/2up/search/Matur%20er%20mannsins%20megin|titill=M - tímarit um mat og vín|höfundur=Heiða Björg Hilmisdóttir m.m|útgefandi=Morgunblaðið|ár=2005|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> kennt í HÍ,<ref>{{Vefheimild|url=https://ugla.hi.is/kennsluskra/index.php?tab=nam&chapter=namskeid&id=51017220096&kennsluar=2009|titill=Kennsluskrá 2009 - 2010 - GSF327G Heilsufæði|höfundur=UGLA - innri vefur|útgefandi=HÁSKÓLI ÍSLANDS|mánuður=september|ár=2009|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> gefið út matreiðslubókina Samlokur ásamt Bryndísi Evu Birgisdóttur<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/750443/|titill=Samlokur með stæl|höfundur=Sunnudagsblað, 7. september 2003|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=september|ár=2003|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021|aðgengi=áskrift}}</ref> og samið uppskriftir fyrir bókina Af bestu lyst 4.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.landlaeknir.is/um-embaettid/frettir/frett/item24981/Af_bestu_lyst_4_komin_ut|titill=Af bestu lyst 4 komin út|höfundur=Heiða Björg Hilmisdóttir|útgefandi=Forlagið|mánuður=október|ár=2014}}</ref> Heiða Björg er menntuð sem næringarrekstrarfræðingur og næringarráðgjafi frá [[Gautaborgarháskóli|Gautaborgarháskóla]]. Með MBA próf frá [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólanum í Reykjavík]] og diploma í jákvæðri sálfræði frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands.]] == Ferill í stjórnmálum == Heiða Björg var formaður [[Kvennahreyfing Samfylkingarinnar|Kvennahreyfingar Samfylkingarinnar]] 2013 - 2016<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/nytt-folk-i-stjorn-samfylkingar|titill=Nýtt fólk í stjórn Samfylkingarinnar|höfundur=KÁRI GYLFASON|útgefandi=RUV|mánuður=juni|ár=2016|mánuðurskoðað=april|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2016/09/25/steinunn_yr_formadur_kvennahreyfingarinnar/|titill=Stein­unn Ýr formaður Kvenna­hreyf­ing­ar­inn­ar|höfundur=mbl|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 25.9.2016 {{!}} 15:45|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og formaður framkvæmdastjórnar Samfylkingarinnar 2016.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/nytt-folk-i-stjorn-samfylkingar|titill=Frétt af landsfundi Samfylkingar 2016|höfundur=Fréttastofa RÚV|útgefandi=RUV|mánuður=juni|ár=2016|mánuðurskoðað=april|árskoðað=2021}}</ref> Hún tók sæti í borgarstjórn haustið 2015, þegar [[Björk Vilhelmsdóttir]] hætti í stjórnmálum,<ref>{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/frettir/bjork-vilhelmsdottir-haettir-i-stjornmalum/|titill=Björk Vilhelmsdóttir hættir í stjórnmálum|höfundur=Ritstjórn Kjarnans|útgefandi=Kjarninn| dags = 11. september 2015|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> en hún hafði verið fyrsti varaborgarfulltrúi Samfylkingarinnar frá kosningum 2014.<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/sites/default/files/ymis_skjol/fundargerdir_pdf/borgarstjorn_1606.pdf|titill=fundargerð Borgarstjórnar|útgefandi=Reykjavík|mánuður=júní|ár=2014|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Heiða Björg var upphafskona þess að stjórnmálakonur sendu frá sér yfirlýsingu „Áskorun til stjórnmálanna í skugga valdsins [[Me too-hreyfingin|#metoo“]] þar sem 419 stjórnmálakonur skoruðu á stjórnmálin að breytast og útrýma kynbundinni áreitni, ofbeldi og misbeitingu valds innan sinna raða.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/03/03/stjornmalin_virka_ekki_an_radda_kvenna/|titill=Stjórn­mál­in virka ekki án radda kvenna|útgefandi=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 3.3.2018 {{!}} 14:24 {{!}} Upp­fært 4.3.2018 19:49|mánuður=mars|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Fleiri hópar fylgdu svo í kjölfarið. Heiða Björg hefur verið formaður Ofbeldisvarnarnefndar Reykjavíkur frá stofnun hennar sem samþykkt var á hátíðarfundi kvenna í borgarstjórn í tilefni af 100 ára afmæli kosningaréttar kvenna þann 31. mars 2015<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/03/31/vilhelmina_lever_kaus_fyrst_arid_1863/?fbclid=IwAR3rTDpQZyLQGlZwUO_hUesr_DWl-BacxBxvQOUkUZcj14MzJj0GuWKTnNU|titill=Vil­helmína Lever kaus fyrst árið 1863|höfundur=mbl|útgefandi=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 31.3.2015 {{!}} 15:45|mánuður=mars|ár=2015|mánuðurskoðað=april|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/sites/default/files/skjol_borgarstjornarfundur/ofbeldisvarnarnefnd_0911.pdf|titill=OFBELDISVARNARNEFND - Ár 2015, mánudaginn 9. nóvember, var haldinn 1. fundur ofbeldisvarnarnefndar.|höfundur=Helga Björk Laxdal|útgefandi=Reykjavik|mánuður=nóvember|ár=2015|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og er henni ætlað að takast á við ofbeldi í sinni víðustu mynd – öllu ofbeldi alls staðar. Heiða Björg skipaði annað sæti á lista Samfylkingarinnar í Borgarstjórnarkosningum 2018<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/frettir/2018/02/frambodslisti-samfylkingarinnar-reykjavik-fyrir-borgarstjornarkosningar|titill=Framboðslisti Samfylkingarinnar í Reykjavík fyrir borgarstjórnarkosningar|höfundur=xs.is|útgefandi=Samfylkingin|mánuður=24. feb.|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref>og var á fundi borgarstjórnar 19. júní 2019 kosin formaður Velferðarráðs Reykjavíkur og í Borgarráð Reykjavíkur<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/sites/default/files/skjol_borgarstjornarfundur/borgarstjorn_1906.pdf|titill=B O R G A R S T J Ó R N Ár 2018, þriðjudaginn 19. júní|höfundur=Helga Björk Laxdal|útgefandi=Reykjavík|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Heiða Björg var kjörin varaformaður [[Samband íslenskra sveitarfélaga|Sambands íslenskra sveitarfélaga]] 2018,<ref>{{Vefheimild|url=https://www.samband.is/wp-content/uploads/2020/12/arsskyrslan2018medforbak.pdf|titill=Ársskýrsla Sambands íslenskra sveitarfélaga|höfundur=Samband íslenskra sveitarfélaga 2019/2|útgefandi=Samband íslenskra sveitarfélaga 2019/2|mánuður=febrúar|ár=2019|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> hún á sæti í stjórn Félagsbústaða<ref>{{Vefheimild|url=https://reykjavik.is/radognefndir/stjorn-felagsbustada|titill=Stjórn Félagsbústaða|höfundur=Reykjavík|útgefandi=Reykjavik|mánuður=júní|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og er varaformaður stjórnar ECAD, European Cities Action Network for Drug Free Societies.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.youtube.com/watch?v=oWWFS6Mp9Jo|titill=WFAD ECAD Göteborg 2018|höfundur=HEIÐA BJÖRG HILMISDÓTTIR, VICE CHAIRMAN ICELAND|útgefandi=WFAD ECAD Göteborg 2018|mánuður=mai|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=http://www.ecad.net/executive-board|titill=Executive Board|höfundur=ECAD|útgefandi=ECAD}}</ref> Heiða Björg var kjörin varaformaður Samfylkingarinnar 2017<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/02/04/heida_bjorg_varaformadur_samfylkingarinnar/|titill=Heiða Björg vara­formaður Sam­fylk­ing­ar­inn­ar|höfundur=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 4.2.2017 {{!}} 14:29|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=febrúar|ár=2017|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> en flokkurinn var þá nýkominn úr alþingiskosningum þar sem flokkurinn fékk einungis 5,7% atkvæða.<ref>{{Vefheimild|url=https://hagstofa.is/media/50224/hag_161220.pdf|titill=Alþingiskosningar 29. október 2016|höfundur=Hagtíðindi|útgefandi=Hagstofa Íslands|mánuður=desember|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Hún hefur tvívegis verið endurkjörin, fyrst 2018<ref>{{Vefheimild|url=https://xs.is/frettir/2018/03/heida-bjorg-endurkjorin-varaformadur-samfylkingarinnar|titill=Heiða Björg endurkjörin varaformaður Samfylkingarinnar|höfundur=Samfylkingin|útgefandi=Samfylkingin|mánuður=mars|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> og svo 2020.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/11/07/bjartir_timar_fram_undan/|titill=„Bjart­ir tím­ar fram und­an“|höfundur=Inn­lent {{!}} mbl {{!}} 7.11.2020 {{!}} 11:44 {{!}} Upp­fært 12:43|útgefandi=Morgunblaðið|mánuður=nóvember|ár=2020|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> Við brotthvarf Dags B. Eggertssonar úr borgarstjórn í janúar 2025 eftir að hafa verið kjörinn á þing varð Heiða Björg að oddvita Samfylkingarinnar. Einar Þorsteinsson sleit meirihlutasamstarfinu þann 7. febrúar 2025 og eftir það hófust viðræður Samfylkingarinnar, Vinstri græna, Sósíalista, Pírata og Flokks fólksins. Þær viðræður tókust og tók Heiða Björg við embætti borgarstjóra þann 21. febrúar 2025.<ref>{{Vefheimild|titill=Nýr meirihluti í borginni: Heiða Björg verður borgarstjóri|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-02-21-nyr-meirihluti-i-borginni-heida-bjorg-verdur-borgarstjori-436892|útgefandi=[[RÚV]]|dags=21. febrúar 2025|skoðað=21. febrúar 2025|höfundur=Hugrún Hannesdóttir Diego}}</ref> Heiða Björg bauð sig fram í oddvitasæti Samfylkingarinnar í Reykjavík í forvali flokksins fyrir [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|sveitarstjórnarkosningarnar 2026]] en tapaði gegn [[Pétur Marteinsson|Pétri Marteinssyni]] með nærri 1.400 atkvæða mun.<ref>{{Vefheimild|titill= Pétur nýr leiðtogi Samfylkingarinnar í Reykjavík|url=https://heimildin.is/grein/26090/nidurstodur-flokksvals-samfylkingarinnar/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 24. janúar 2026 |skoðað= 26. janúar 2026}}</ref> === Stjórnarstörf === * Formaður stjórnar Skógarbæjar Hjúkrunarheimilis<ref>{{Vefheimild|url=http://www.skogar.is/Forsida/Skogarbaer/Stjornogskipurit/index.html|titill=Stjórn Skógarbær - hjúkrunarheimili|höfundur=Skógarbær|útgefandi=Skógarbær|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> * Bjarkarhlíð, í stjórn<ref>{{Vefheimild|url=https://www.bjarkarhlid.is/stjrn-bjarkarhlar|titill=STJÓRNARMENN Í BJARKARHLÍÐ|höfundur=Bjarkarhlíð|útgefandi=Bjarkarhlíð|mánuður=mai|ár=2020|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> * Formaður stjórnar Lífeyrissjóðs starfsmanna Reykjavíkurborgar<ref>{{Vefheimild|url=https://www.lifbru.is/lsrb/moya/news/heida-bjorg-hilmisdottir-formadur-stjornar|titill=Heiða Björg Hilmisdóttir formaður stjórnar|höfundur=Lífeyrissjóður starfsmanna Reykjavíkurborgar|útgefandi=Lífeyrissjóður starfsmanna Reykjavíkurborgar|mánuður=júlí|ár=2018|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> * Formaður stjórnar Strætó 2016 - 2018<ref>{{Vefheimild|url=https://www.vb.is/frettir/heida-nyr-stjornarformadur-straeto/130217/?q=n%C3%BDr|titill=Viðskiptablaðið|höfundur=ritstjorn@vb.is|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=ágúst|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.straeto.is/uploads/files/271-cdebe19418.pdf|titill=fundargerð stjórnar Strætó|höfundur=Ástríður Þórðardóttir fjármálastjóri|útgefandi=Strætó|mánuður=ágúst|ár=2016|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2021}}</ref> ==Tenglar== * [https://reykjavik.is/borgarfulltruar/heida-bjorg-hilmisdottir Um Heiðu Björgu Hilmisdóttur á vef Reykjavíkurbogar„] * [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/03/03/stjornmalin_virka_ekki_an_radda_kvenna/ Stjórnmálin virka ekki án radda kvenna] * [https://reykjavik.is/sites/default/files/ymis_skjol/fundargerdir_pdf/borgarstjorn_1606.pdf Fundargerð Borgarstjórnar 16. júní 2014] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Borgarstjórar í Reykjavík}} {{Núverandi borgarfulltrúar í borgarstjórn Reykjavíkur}} {{f|1971}} [[Flokkur:Borgarfulltrúar Samfylkingarinnar]] [[Flokkur:Borgarstjórar Reykjavíkur]] [[Flokkur:Íslenskir femínistar]] [[Flokkur:Íslenskar stjórnmálakonur]] [[Flokkur:Varaformenn Samfylkingarinnar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Verkmenntaskólanum á Akureyri]] 6gmwocpmh5gkko2hbu47nvuobf46o76 0 133911 1977550 1753742 2026-09-03T22:29:40Z Cinquantecinq 12601 1977550 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Friðrik Erlingsson | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1962|03|4}} | starf = {{hlist|Tónlistarmaður|Rthöfundur}} }} '''Friðrik Erlingsson''' (f. 4. mars 1962) er íslenskur tónlistarmaður og rithöfundur. Í tónlist var hann meðal annars lagahöfundur og gítarleikari í hljómsveitunum [[Purrkur Pillnikk|Purrki Pillnikk]] frá 1981 til 1983 og [[Sykurmolarnir|Sykurmolunum]] frá 1986 til 1988, á plötunum ''Einn moli’ á mann,'' 1986, og ''Life’s too good,'' 1988.{{Heimild vantar}} Auk þess var hann einn af stofnendum [[Smekkleysa|Smekkleysu]].<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-08-29-fannst-biblian-ekki-merkilegur-skaldskapur/|title=Fannst Biblían ekki merkilegur skáldskapur - RÚV.is|date=2020-08-29|website=RÚV|access-date=2026-09-03}}</ref> ==Ritstörf== Á ferli sínum sem rit- og handritshöfundur hefur Friðrik bæði komið víða við og unnið til fjölda verðlauna. Fyrsta skáldsaga Friðriks, ''Benjamín dúfa,'' hlaut [[Íslensku barnabókaverðlaunin]] 1992 og [[Verðlaun Skólamálaráðs Reykjavíkurborgar]] 1994. Bókin hefur verið gefin út víða erlendis, meðal annars á Norðurlöndum, Ítalíu, Bandaríkjunum og Bretlandi. Upp úr bókinni skrifaði hann handrit að [[Benjamín dúfa (kvikmynd)|samnefndri kvikmynd]] sem frumsýnd var 1995 og hlaut verðlaun víða um heim. 2017 var einnig gerð kvikmynd í Bandaríkjunum byggð á bókinni, ''Benji the Dove,'' í leikstjórn [[Kevin Arbouet]].{{Heimild vantar}} Á ferli sínum hefur Friðrik skrifað handrit að ýmsum sjónvarpsþáttum og sjónvarps- og kvikmyndum. Meðal annars handrit að gamanmyndinni [[Stuttur Frakki]] árið 1998 og árin 1991-1994 var hann handritshöfundur með [[Spaugstofan|Spaugstofumönnum]] þegar þeir fluttu sig frá [[Sjónvarpið|sjónvarpinu]] yfir á [[Stöð 2]] og nefndu sig Gysbræður í þættinum [[Imbakassinn]]. Friðrik fékk sérstök verðlaun Evrópskrar dómnefndar (EBU Prix Géneve Europe / Special Prix de Jury) fyrir handrit að sjónvarpsmyndinni [[Góða ferð, Sveinn Ólafsson]], sem var útgefin 1998 sem skáldsaga með sama nafni. Sú bók var gefin út í Bretlandi árið 2006 undir titlinum ''Fish in the Sky,'' af Meadowside Children’s books, sem einnig gaf út skáldsögu Friðriks ''Bróðir Lúsifer,'' undir titlinum ''Boy on the Edge.'' Candlewick Press hefur gefið báðar bækurnar út í Bandaríkjunum. [[IBBY]] tilnefndi Friðrik á heiðurslista sinn árið 2012 fyrir þýðingu hans á ''Fish in the Sky.'' Upp úr unglingasögu Friðriks, ''Þór í Heljargreipum,'' sem kom út árið 2008 og byggð var á norrænni goðafræði, framleiddi teiknimyndagerðin [[Caoz]] teiknimynd í fullri lengd, ''Þór-Hetjur Valhallar,'' eftir handriti hann sjálfs sem frumsýndi var árið 2010. Var hann tilnefndur til [[Edduverðlaunin 2011|Edduverðlaunanna 2011]] fyrir besta handritið fyrir teiknimyndina. Sjálfstætt framhald sögunnar ''Þór, leyndarmál guðanna,'' var gefin út af bókaforlaginu Veröld árið 2010. Friðrik hefur einnig fengist við þýðingar og fyrir þýðingu sína á barnabókinni ''Tsatsiki og Mútta,'' árið 2001, eftir sænska rithöfundinn [[Moni Nilsson-Brannström]], hlaut hann [[Barnabókaverðlaun Fræðsluráðs Reykjavíkur]]. Eftir hann liggur jafnframt handrit og ''libretto'' að óperunni ''Ragnheiður,'' sem tilnefnd var til [[Gríman|Grímuverðlaunanna]] 2014 í flokknum Leikrit ársins. Konsertflutningur óperunnar í Skálholti 2013 fékk einnig [[Íslensku tónlistarverðlaunin]] 2013 sem ''Tónlistarviðburður ársins''. Í uppfærslu [[Íslenska óperan|Íslensku óperunnar]] 2014, hlaut ''Ragnheiður'' Grímuna 2014 í flokkunum, ''Söngvari ársins'', sem var [[Elmar Gilbertsson]], ''Tónlist ársins'', sem [[Gunnar Þórðarson]] samdi og einnig ''Sýning ársins''. Auk þess var Friðrik tilnefndur til [[Norrænu barnabókaverðlaunin|Norrænu barnabókaverðlaunanna]] árin 1992 og 1995. == Einkalíf == Friðrik er bróðir leikarans og leikstjórans [[Benedikt Erlingsson|Benedikts Erlingssonar]]. Faðir þeirra var leikarinn [[Erlingur Gíslason]].<ref name=":0" /> == Tilvísanir == <references /> ==Tenglar== * {{Imdb nafn|0259575|Friðrik Erlingsson}} [[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] {{f|1962|Erlingsson, Friðrik}} 9zuea1yjva16ie9jhfpuablatvd9dt1 1977551 1977550 2026-09-03T22:31:57Z Cinquantecinq 12601 1977551 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Friðrik Erlingsson | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1962|03|4}} | starf = {{hlist|Tónlistarmaður|Rthöfundur}} }} '''Friðrik Erlingsson''' (f. 4. mars 1962) er íslenskur tónlistarmaður og rithöfundur. Í tónlist var hann meðal annars lagahöfundur og gítarleikari í hljómsveitunum [[Purrkur Pillnikk|Purrki Pillnikk]] frá 1981 til 1983 og [[Sykurmolarnir|Sykurmolunum]] frá 1986 til 1988, á plötunum ''Einn moli’ á mann,'' 1986, og ''Life’s too good,'' 1988.{{Heimild vantar}} Auk þess var hann einn af stofnendum [[Smekkleysa|Smekkleysu]].<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-08-29-fannst-biblian-ekki-merkilegur-skaldskapur/|title=Fannst Biblían ekki merkilegur skáldskapur - RÚV.is|date=2020-08-29|website=RÚV|access-date=2026-09-03}}</ref> ==Ritstörf== Á ferli sínum sem rit- og handritshöfundur hefur Friðrik bæði komið víða við og unnið til fjölda verðlauna. Fyrsta skáldsaga Friðriks, ''Benjamín dúfa,'' hlaut [[Íslensku barnabókaverðlaunin]] 1992 og [[Verðlaun Skólamálaráðs Reykjavíkurborgar]] 1994. Bókin hefur verið gefin út víða erlendis, meðal annars á Norðurlöndum, Ítalíu, Bandaríkjunum og Bretlandi. Upp úr bókinni skrifaði hann handrit að [[Benjamín dúfa (kvikmynd)|samnefndri kvikmynd]] sem frumsýnd var 1995 og hlaut verðlaun víða um heim. 2017 var einnig gerð kvikmynd í Bandaríkjunum byggð á bókinni, ''Benji the Dove,'' í leikstjórn [[Kevin Arbouet]].{{Heimild vantar}} Á ferli sínum hefur Friðrik skrifað handrit að ýmsum sjónvarpsþáttum og sjónvarps- og kvikmyndum. Meðal annars handrit að gamanmyndinni [[Stuttur Frakki]] árið 1998 og árin 1991-1994 var hann handritshöfundur með [[Spaugstofan|Spaugstofumönnum]] þegar þeir fluttu sig frá [[Sjónvarpið|sjónvarpinu]] yfir á [[Stöð 2]] og nefndu sig Gysbræður í þættinum [[Imbakassinn]]. Friðrik fékk sérstök verðlaun Evrópskrar dómnefndar (EBU Prix Géneve Europe / Special Prix de Jury) fyrir handrit að sjónvarpsmyndinni [[Góða ferð, Sveinn Ólafsson]], sem var útgefin 1998 sem skáldsaga með sama nafni. Sú bók var gefin út í Bretlandi árið 2006 undir titlinum ''Fish in the Sky,'' af Meadowside Children’s books, sem einnig gaf út skáldsögu Friðriks ''Bróðir Lúsifer,'' undir titlinum ''Boy on the Edge.'' Candlewick Press hefur gefið báðar bækurnar út í Bandaríkjunum. [[IBBY]] tilnefndi Friðrik á heiðurslista sinn árið 2012 fyrir þýðingu hans á ''Fish in the Sky.'' Upp úr unglingasögu Friðriks, ''Þór í Heljargreipum,'' sem kom út árið 2008 og byggð var á norrænni goðafræði, framleiddi teiknimyndagerðin [[Caoz]] teiknimynd í fullri lengd, ''[[Hetjur Valhallar - Þór]],'' eftir handriti hann sjálfs sem frumsýndi var árið 2010. Var hann tilnefndur til [[Edduverðlaunin 2011|Edduverðlaunanna 2011]] fyrir besta handritið fyrir teiknimyndina. Sjálfstætt framhald sögunnar ''Þór, leyndarmál guðanna,'' var gefin út af bókaforlaginu Veröld árið 2010. Friðrik hefur einnig fengist við þýðingar og fyrir þýðingu sína á barnabókinni ''Tsatsiki og Mútta,'' árið 2001, eftir sænska rithöfundinn [[Moni Nilsson-Brannström]], hlaut hann [[Barnabókaverðlaun Fræðsluráðs Reykjavíkur]]. Eftir hann liggur jafnframt handrit og ''libretto'' að óperunni ''Ragnheiður,'' sem tilnefnd var til [[Gríman|Grímuverðlaunanna]] 2014 í flokknum Leikrit ársins. Konsertflutningur óperunnar í Skálholti 2013 fékk einnig [[Íslensku tónlistarverðlaunin]] 2013 sem ''Tónlistarviðburður ársins''. Í uppfærslu [[Íslenska óperan|Íslensku óperunnar]] 2014, hlaut ''Ragnheiður'' Grímuna 2014 í flokkunum, ''Söngvari ársins'', sem var [[Elmar Gilbertsson]], ''Tónlist ársins'', sem [[Gunnar Þórðarson]] samdi og einnig ''Sýning ársins''. Auk þess var Friðrik tilnefndur til [[Norrænu barnabókaverðlaunin|Norrænu barnabókaverðlaunanna]] árin 1992 og 1995. == Einkalíf == Friðrik er bróðir leikarans og leikstjórans [[Benedikt Erlingsson|Benedikts Erlingssonar]]. Faðir þeirra var leikarinn [[Erlingur Gíslason]].<ref name=":0" /> == Tilvísanir == <references /> ==Tenglar== * {{Imdb nafn|0259575|Friðrik Erlingsson}} [[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] {{f|1962|Erlingsson, Friðrik}} pa9nn3znrhuhq95mpodn1j73kjcmmej 0 135137 1977573 1895200 2026-09-04T00:11:25Z Berserkur 10188 /* Verðlaunahafar */ 1977573 wikitext text/x-wiki '''Bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness''' voru stofnuð af bókaútgáfunni [[Vaka-Helgafell]] árið 1995 í samráði við fjölskyldu [[Halldór Laxness|skáldsins]]. Megintilgangur verðlaunanna var að efla íslenskan sagnaskáldskap og stuðla þannig að endurnýjun íslenskrar frásagnalistar. Verðlaunin voru veitt árlega að hausti og kom verðlaunabókin út sama dag hjá Vöku - Helgafelli. Samkeppnin var öllum opin og verðlaunin veitt fyrir nýja og áður óbirta skáldsögu eða smásagnasafn. == Verðlaunahafar == {| class="wikitable" |+ !Ár !Verðlaunahafi !Verk |- |1996 |Skúli Björn Gunnarsson |''Lífsklukkan tifar: smásögur'' |- |1997 |[[Eyvindur P. Eiríksson]] |''Landið handan fjarskans'' |- |1998 |Sindri Freysson |''Augun í bænum'' |- |1999 |Engin verðlaun veitt | |- |2000 |[[Gyrðir Elíasson]] |''Gula húsið'' |- |2001 |Bjarni Bjarnason |''Mannætukonan og maður hennar'' |- |2002 |[[Ari Trausti Guðmundsson]] |''Vegalínur'' |- |2003 | | |- |2004 |[[Gerður Kristný]] |''Bátur með segli og allt'' |} == Alþjóðleg bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness == {| class="wikitable" |+ !Ár !Verðlaunahafi |- |2019 |[[Ian McEwan]] |- |2020 | |- |2021 |[[Elif Shafak]] |- |2022 |[[Andrej Kúrkov]] |- |2024 |[[Salman Rushdie]] |} {{s|1995}} [[Flokkur:Íslensk bókmenntaverðlaun]] mzh2e0ydyzqnixy9ydtrcrjr4q10mmp 0 136256 1977535 1636679 2026-09-03T18:53:37Z MyraMidnight 41218 Sameina vi greinina um Kannabis 1977535 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[kannabis]] p47coaco98ds40xvrggybemklfiwd0n 0 137658 1977580 1977166 2026-09-04T09:23:51Z TKSnaevarr 53243 1977580 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Erna Solberg | mynd = Erna Solberg, EPP Congress 2025 Valencia Day 1 (54484743746, cropped).jpg | titill=[[Forsætisráðherra Noregs]] | stjórnartíð_start = [[16. október]] [[2013]] | stjórnartíð_end = [[14. október]] [[2021]] | einvaldur = [[Haraldur 5.]] | forveri = [[Jens Stoltenberg]] | eftirmaður = [[Jonas Gahr Støre]] | myndatexti1 = Solberg árið 2025. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1961|2|24}} | fæðingarstaður = [[Bergen]], [[Noregur|Noregi]] | þjóderni = [[Noregur|Norsk]] | maki = Sindre Finnes | stjórnmálaflokkur = [[Hægriflokkurinn (Noregur)|Hægriflokkurinn]] | börn = 2 | háskóli = [[Háskólinn í Bergen]] }} '''Erna Solberg''' (fædd 24. febrúar 1961) er [[Norska|norskur]] [[stjórnmálamaður]] og fyrrverandi [[forsætisráðherra Noregs]]. Hún gegndi embætti forsætisráðherra frá 2013 til 2021 og var formaður norska [[Hægriflokkurinn (Noregur)|Hægriflokksins]] frá 2004 til 2025. Hún hefur setið á norska stórþinginu fyrir [[Hörðaland]] frá árinu 1989. Solberg var héraðs- og sveitastjórnarráðherra Noregs frá 2001 til 2005 í stjórn [[Kjell Magne Bondevik|Kjells Magne Bondevik]]. Í því embætti beitti hún sér sérstaklega fyrir styrkingu á velferðarkerfum norsku fylkjanna, fyrir sameiningu sumra sveitarfélaganna, og fyrir samvinnu milli fylkisstjórnanna.<ref name="nbl">{{Vefheimild|url=http://nbl.snl.no/Erna_Solberg|höfundur=Lars Hellberg|titill=Erna Solberg|verk=Norsk biografisk leksikon|mánuðurskoðað=28. nóvember|árskoðað=2018|tungumál= norska}}</ref> Solberg gerði einnig breytingar á stefnu Noregs í málum hælisleitenda og innflytjenda og lagði grunninn að flýtimeðferðum á hælisumsóknum.<ref name="nbl" /> Solberg fékk það orð á sig að vera mjög ströng í garð hælisleitenda og hlaut því viðurnefnið „Járn-Erna“.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Johannes Morken|mánuður=8. maí|ár=2009 |url=http://www.vl.no/samfunn/article9794.zrm |tungumál= norska |útgefandi=''[[Vårt Land]]'' |mánuðurskoðað=28. nóvember|árskoðað=2010 |safnslóð=https://web.archive.org/web/20090630013226/http://www.vl.no/samfunn/article9794.zrm |titill=Erna Solberg varsler tøffere integrering |safnmánuður=30. júní|safnár=2009 }}</ref> Þó sýna talningar að ríkisstjórn Bondeviks veitti fleiri hælisleitendum dvalarleyfi í Noregi en miðvinstristjórnin sem tók við völdum árið 2005.<ref>{{Vefheimild|mánuðurskoðað=28. nóvember|árskoðað=2018 |tungumál= norska |url=http://www.bt.no/nyheter/innenriks/faktasjekk/%26laquo%3BDet-%5Bvar%5D-altsaa-flere-asylsoekere-som-kom-til-Norge-under-den-forrige-Bondevik-regjeringen-som-Erna-var-med-i,-enn-det-har-kommet-naa-under-den-roed-groenne-regjeringen.%26raquo%3B-928308.html |útgefandi=''[[Bergens Tidende]]''|mánuður=13. september|ár=2009 |titill=Det (var) altså flere asylsøkere som kom til Norge under den forrige Bondevik-regjeringen som Erna var med i, enn det har kommet nå under den rød-grønne regjeringen |höfundur=Helge O. Svela |safnmánuður=30. júní|safnár=2009 |safnslóð=https://web.archive.org/web/20090630013226/http://www.bt.no/nyheter/innenriks/faktasjekk/%26laquo%3BDet-%5Bvar%5D-altsaa-flere-asylsoekere-som-kom-til-Norge-under-den-forrige-Bondevik-regjeringen-som-Erna-var-med-i%2C-enn-det-har-kommet-naa-under-den-roed-groenne-regjeringen.%26raquo%3B-928308.html}}</ref> Solberg var kjörin formaður Hægriflokksins árið 2004 og varð þingflokksformaður flokksins árið 2005. Síðan hún tók við formennsku hefur hún lagt áherslu á samfélagslega þætti í stjórnmálastefnu Hægriflokksins. Hún þykir einnig hafa lagt áherslu á meira raunsæi í stefnumótun flokksins.<ref name="dalbanen">{{Fréttaheimild|höfundur=Kjetil B. Alstadheim|dagsetning=22. desember 2012|titill=Solberg-og-dal-banen|útgefandi=Dagens Næringsliv|bls=2|tungumál= norska}}</ref> Eftir þingkosningar Noregs árið 2009 jókst stuðningur við Hægriflokkinn og við Solberg sem forsætisráðherraefni verulega í skoðanakönnunum.<ref name="dalbanen" /> Í sveitastjórnarkosningum árið 2011 hlaut Hægriflokkurinn sína bestu kosningu frá árinu 1979. Í aðdraganda þingkosninga ársins 2013 var það yfirlýst markmið Hægriflokksins að stofna til stjórnarsamstarfs Hægriflokksins og annarra hægrihreyfinga með Solberg sem forsætisráðherra.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.tv2.no/nyheter/politisk/slik-vil-de-borgerlige-styre-norge-3958734.html|titill=Slik vil de borgerlige styre Norge|útgefandi=TV 2|mánuður=6. janúar|ár=2013|mánuðurskoðað=28. nóvember|árskoðað=2018|tungumál= norska|höfundur=Robin Krüger og Kjetil Løset}}</ref> Eftir kosningarnar stofnaði Solberg samsteypustjórn Hægriflokksins og [[Framfaraflokkurinn (Noregur)|Framfaraflokksins]] með þingstuðningi [[Venstre (Noregur)|Venstre]] og [[Kristilegi þjóðarflokkurinn (Noregur)|Kristilega þjóðarflokksins]]. Stjórn Solberg hélt ekki velli í þingkosningum í september 2021.<ref>{{Vefheimild|titill=Vinstriblokkin hafði betur í Noregi|url=https://www.ruv.is/frett/2021/09/13/vinstriblokkin-hafdi-betur-i-noregi|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2021|mánuður=13. september|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=13. september|höfundur=Ingvar Þór Björnsson}}</ref> Solberg viðurkenndi ósigur eftir kosningarnar og veik úr embætti fyrir [[Jonas Gahr Støre]] í október sama ár.<ref>{{Vefheimild|titill=Erna Solberg viðurkennir ósigur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/09/13/erna_solberg_vidurkennir_osigur/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=13. september|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=14. október}}</ref> Solberg sagði af sér sem formaður Hægriflokksins þann 12. september 2025 eftir slakt gengi flokksins í þingkosningum fyrr í mánuðinum.<ref>{{Vefheimild|titill=Erna Solberg segir af sér sem leiðtogi Hægri flokksins |url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-09-12-erna-solberg-segir-af-ser-sem-leidtogi-haegri-flokksins-453378|útgefandi=[[RÚV]]|dags=12. september 2025|skoðað=12. september 2025|höfundur=Oddur Þórðarson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Jens Stoltenberg]]|titill=[[Forsætisráðherra Noregs]]|frá=[[16. október]] [[2013]]|til=[[14. október]] [[2021]]|eftir=[[Jonas Gahr Støre]]}} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Noregs}} {{Stubbur|æviágrip|Stjórnmál}} {{fe|1961|Solberg, Erna}} {{DEFAULTSORT:Solberg, Erna}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Noregs]] 10fyny9bl72j1nx06jh1wxaxgb7sws1 0 137792 1977530 1736354 2026-09-03T17:58:50Z Fyxi 84003 1977530 wikitext text/x-wiki [[Mynd:NS CapeBretonHighlands1 tango7174.jpg|thumb|Cape Breton-þjóðgarðurinn.]] [[Mynd:Cape Breton Highlands National Park- Cabot Trail- Green Cove- Nova Scotia (1).jpg|thumb|Cape Breton Highlands-þjóðgarðurinn]] '''Cape Breton Highlands-þjóðgarðurinn''' (Franska: ''Parc national des Hautes-Terres-du-Cap-Breton'') er þjóðgarður á [[Cape Breton-eyja|Cape Breton-eyju]] í [[Nova Scotia]] í [[Kanada]]. Hann var stofnaður árið 1936 og er elsti þjóðgarðurinn Atlantshafsmegin í Kanada. Stærð hans er 948 km2. Stór hluti hans er hálslétta og hana skera ár og dalir. Skóglendi er ríkulegt og dýralíf fjölbreytt. Eina þekkta mannskæða árás [[slétturúlfur|sléttuúlfs]] í Kanada varð í þjóðgarðinum árið 2009. ==Tengill== [[Listi yfir þjóðgarða í Kanada]] ==Heimild== {{commonscat|Cape Breton Highlands National Park}} {{wpheimild|tungumál= en|titill= Cape Breton Highlands National Park|mánuðurskoðað= 2. maí|árskoðað= 2017 }} [[Flokkur:Kanadískir þjóðgarðar]] [[Flokkur:Nova Scotia]] 867jew3o2zsmz9tqnxm0swefnr9nfmy 0 141596 1977552 1973972 2026-09-03T22:32:10Z MyraMidnight 41218 Uppfæri og bæti við myndum 1977552 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Søstrene Grene, Groningen (2018).jpg|alt=Søstrene Grene verslun í Hollandi|thumb|Søstrene Grene verslun í Hollandi]] [[Mynd:Søstrene Grene, Rotterdam (2018) 02.jpg|alt=Önnur verslun keðjunnar í Hollandi|thumb|Önnur verslun keðjunnar í Hollandi]] '''Søstrene Grene''' („Grene-systurnar“) er [[Danmörk|danskt]] [[smásala|smásölufyrirtæki]] sem var stofnað í [[Árósar|Árósum]] árið 1973 af hjónunum Inger Grene og Knud Cresten Vaupell Olsen.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.berlingske.dk/content/item/554007|title=Brødrene Grene|last=Flyvbjerg|first=Kim|date=2015-11-29|website=Berlingske.dk|language=da|access-date=2021-09-12|url-status=live}}</ref> Höfuðstöðvarnar eru enn í dag staðsettar í Árósum. Þetta er fjölskyldufyrirtæki, og í dag sjá bræðurnir Mikkel og Cresten Grene um rekstur, synir stofnendanna. Mikkel er forstjóri fyrirtækisins á meðan Cresten er listrænn stjórnandi fyrirtækisins. == Systurnar == Systurnar, Anna og Clara, sem nafnið vísar í og sjást á skiltum verslaninnar eru skáldaðar persónur byggðar á raunverulegum frænkum Grene. Þeim er líst þannig að Anna er listræna systirn á meðan Clara er raunsæ og skipulögð. Þegar farið er í gegnum verslunirnar þeirra er hægt að finna ýmsar sögur um þær og meðmælum þeirra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.retailgazette.co.uk/blog/2023/10/sostrene-grene-ceo/|titill=Interview: Søstrene Grene – the unusually named retailer you’re set to hear a lot more about|höfundur=Aoife Morgan|útgefandi=Retail Gazette|mánuður=23. október|ár=2023|mánuðurskoðað=3. september|árskoðað=2026|tungumál=enska}}</ref><ref name=":1" /> ==Verslanir== Verslanirnar eru eins og [[völundarhús]] að innan með langan krókóttan gang og þar er ávallt spiluð [[klassísk tónlist]]. Þar er hægt að finna skandinavíska hönnun, húsbúnað, eldhúsvörur, gjafir, ritföng, föndurvörur og fleira. Fyrsta verslunin var opnuð í Árósum árið 1973. Næstu verslanir voru opnaðar í [[Álaborg]] og [[Herning]] árið 1989 og þar eftir opnuðu fleiri búðir í Danmörku. Árið 2005 var fyrsta verslunin utan Danmerkur opnuð á [[Ísland]]i. Árið 2006 voru opnaðar verslanir í [[Noregur|Noregi]] og [[Svíþjóð]]. Árið 2015 voru 20 nýjar verslanir opnaðar í Danmörku. Søstrene Grene eru núverið með yfir 300 verslanir í 17 löndum ásamt netverslunum<ref>{{Vefheimild|url=https://sostrenegrene.com/stores|titill=Welcome to the wonderful world of Anna and Clara|útgefandi=Søstrene Grene|mánuðurskoðað=3. september|árskoðað=2026}}</ref>. Þessar tölur eru frá júlí 2026:<ref>{{Cite web |url=https://sostrenegrene.com/stores/ |title=Find a store {{!}} Søstrene Grene<!-- Botgenereret titel --> |access-date=2026-07-30 |archive-date=2019-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190924153909/https://sostrenegrene.com/stores/ |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable" !Land !Fjöldi verslana !Glósur |- |{{flag|Austurríki}} |7 | |- |{{flag|Belgía}} |10 | |- |{{flag|Bretland}} |76 | |- |{{flag|Danmörk}} |53 | |- |{{flag|Finnland}} |6 | |- |{{flag|Frakkland}} |43 | |- |{{flag|Færeyjar}} |1 | |- |{{flag|Holland}} |20 | |- |{{flag|Írland}} |5 | |- |{{flag|Ísland}} |2 | |- |{{flag|Ítalía}} |2 | |- |{{flag|Noregur}} |43 | |- |{{flag|Pólland}} |2 | |- |{{flag|Sviss}} |22 | |- |{{flag|Svíþjóð}} |19 | |- |{{flag|Þýskaland}} |106 | |- |{{flag|Spánn}} |0 |eingöngu vefverslun |} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Dönsk fyrirtæki]] [[Flokkur:Stofnað 1973]] mf85vzrlat2df88b5anruznj8clqhhd 1977553 1977552 2026-09-03T22:35:21Z MyraMidnight 41218 smá stafs.villur leiðréttar 1977553 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Søstrene Grene, Groningen (2018).jpg|alt=Søstrene Grene verslun í Hollandi|thumb|Søstrene Grene verslun í Hollandi]] [[Mynd:Søstrene Grene, Rotterdam (2018) 02.jpg|alt=Önnur verslun keðjunnar í Hollandi|thumb|Önnur verslun keðjunnar í Hollandi]] '''Søstrene Grene''' („Grene-systurnar“) er [[Danmörk|danskt]] [[smásala|smásölufyrirtæki]] sem var stofnað í [[Árósar|Árósum]] árið 1973 af hjónunum Inger Grene og Knud Cresten Vaupell Olsen.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.berlingske.dk/content/item/554007|title=Brødrene Grene|last=Flyvbjerg|first=Kim|date=2015-11-29|website=Berlingske.dk|language=da|access-date=2021-09-12|url-status=live}}</ref> Höfuðstöðvarnar eru enn í dag staðsettar í Árósum. Þetta er fjölskyldufyrirtæki og í dag sjá bræðurnir Mikkel og Cresten Grene um rekstur, synir stofnendanna. Mikkel er forstjóri fyrirtækisins á meðan Cresten er listrænn stjórnandi fyrirtækisins. == Systurnar == Systurnar, Anna og Clara, sem nafnið vísar í og sjást á skiltum verslaninnar eru skáldaðar persónur byggðar á raunverulegum frænkum Grene. Þeim er líst þannig að Anna er listræna systirin á meðan Clara er raunsæ og skipulögð. Þegar farið er í gegnum verslunirnar þeirra er hægt að finna ýmsar sögur um þær ásamt meðmælum þeirra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.retailgazette.co.uk/blog/2023/10/sostrene-grene-ceo/|titill=Interview: Søstrene Grene – the unusually named retailer you’re set to hear a lot more about|höfundur=Aoife Morgan|útgefandi=Retail Gazette|mánuður=23. október|ár=2023|mánuðurskoðað=3. september|árskoðað=2026|tungumál=enska}}</ref><ref name=":1" /> ==Verslanir== Verslanirnar eru eins og [[völundarhús]] að innan með langan krókóttan gang og þar er ávallt spiluð [[klassísk tónlist]]. Þar er hægt að finna skandinavíska hönnun, húsbúnað, eldhúsvörur, gjafir, ritföng, föndurvörur og fleira. Fyrsta verslunin var opnuð í Árósum árið 1973. Næstu verslanir voru opnaðar í [[Álaborg]] og [[Herning]] árið 1989 og þar eftir opnuðu fleiri búðir í Danmörku. Árið 2005 var fyrsta verslunin utan Danmerkur opnuð á [[Ísland]]i. Árið 2006 voru opnaðar verslanir í [[Noregur|Noregi]] og [[Svíþjóð]]. Árið 2015 voru 20 nýjar verslanir opnaðar í Danmörku. Søstrene Grene eru núverið með yfir 300 verslanir í 17 löndum ásamt netverslunum<ref>{{Vefheimild|url=https://sostrenegrene.com/stores|titill=Welcome to the wonderful world of Anna and Clara|útgefandi=Søstrene Grene|mánuðurskoðað=3. september|árskoðað=2026}}</ref>. Þessar tölur eru frá júlí 2026:<ref>{{Cite web |url=https://sostrenegrene.com/stores/ |title=Find a store {{!}} Søstrene Grene<!-- Botgenereret titel --> |access-date=2026-07-30 |archive-date=2019-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190924153909/https://sostrenegrene.com/stores/ |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable" !Land !Fjöldi verslana !Glósur |- |{{flag|Austurríki}} |7 | |- |{{flag|Belgía}} |10 | |- |{{flag|Bretland}} |76 | |- |{{flag|Danmörk}} |53 | |- |{{flag|Finnland}} |6 | |- |{{flag|Frakkland}} |43 | |- |{{flag|Færeyjar}} |1 | |- |{{flag|Holland}} |20 | |- |{{flag|Írland}} |5 | |- |{{flag|Ísland}} |2 | |- |{{flag|Ítalía}} |2 | |- |{{flag|Noregur}} |43 | |- |{{flag|Pólland}} |2 | |- |{{flag|Sviss}} |22 | |- |{{flag|Svíþjóð}} |19 | |- |{{flag|Þýskaland}} |106 | |- |{{flag|Spánn}} |0 |eingöngu vefverslun |} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Dönsk fyrirtæki]] [[Flokkur:Stofnað 1973]] 0m19xn1z4zhpjrmno9qa02hb85ab5a0 1977562 1977553 2026-09-03T22:52:41Z MyraMidnight 41218 /* Verslanir */ Grene í Japan 1977562 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Søstrene Grene, Groningen (2018).jpg|alt=Søstrene Grene verslun í Hollandi|thumb|Søstrene Grene verslun í Hollandi]] [[Mynd:Søstrene Grene, Rotterdam (2018) 02.jpg|alt=Önnur verslun keðjunnar í Hollandi|thumb|Önnur verslun keðjunnar í Hollandi]] '''Søstrene Grene''' („Grene-systurnar“) er [[Danmörk|danskt]] [[smásala|smásölufyrirtæki]] sem var stofnað í [[Árósar|Árósum]] árið 1973 af hjónunum Inger Grene og Knud Cresten Vaupell Olsen.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.berlingske.dk/content/item/554007|title=Brødrene Grene|last=Flyvbjerg|first=Kim|date=2015-11-29|website=Berlingske.dk|language=da|access-date=2021-09-12|url-status=live}}</ref> Höfuðstöðvarnar eru enn í dag staðsettar í Árósum. Þetta er fjölskyldufyrirtæki og í dag sjá bræðurnir Mikkel og Cresten Grene um rekstur, synir stofnendanna. Mikkel er forstjóri fyrirtækisins á meðan Cresten er listrænn stjórnandi fyrirtækisins. == Systurnar == Systurnar, Anna og Clara, sem nafnið vísar í og sjást á skiltum verslaninnar eru skáldaðar persónur byggðar á raunverulegum frænkum Grene. Þeim er líst þannig að Anna er listræna systirin á meðan Clara er raunsæ og skipulögð. Þegar farið er í gegnum verslunirnar þeirra er hægt að finna ýmsar sögur um þær ásamt meðmælum þeirra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.retailgazette.co.uk/blog/2023/10/sostrene-grene-ceo/|titill=Interview: Søstrene Grene – the unusually named retailer you’re set to hear a lot more about|höfundur=Aoife Morgan|útgefandi=Retail Gazette|mánuður=23. október|ár=2023|mánuðurskoðað=3. september|árskoðað=2026|tungumál=enska}}</ref><ref name=":1" /> ==Verslanir== Verslanirnar eru eins og [[völundarhús]] að innan með langan krókóttan gang og þar er ávallt spiluð [[klassísk tónlist]]. Þar er hægt að finna skandinavíska hönnun, húsbúnað, eldhúsvörur, gjafir, ritföng, föndurvörur og fleira. Fyrsta verslunin var opnuð í Árósum árið 1973. Næstu verslanir voru opnaðar í [[Álaborg]] og [[Herning]] árið 1989 og þar eftir opnuðu fleiri búðir í Danmörku. Árið 2005 var fyrsta verslunin utan Danmerkur opnuð á [[Ísland]]i. Árið 2006 voru opnaðar verslanir í [[Noregur|Noregi]] og [[Svíþjóð]]. Árið 2015 voru 20 nýjar verslanir opnaðar í Danmörku. Þeir opnuðu verslun í [[Japan]] árið 2017, en þeirri verslun hefur síðan verið lokað.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.gov-online.go.jp/eng/publicity/book/hlj/html/201710/201710_04_en.html|titill=Lifestyle Brand Launched from Denmark|útgefandi=Goverment of Japan|mánuður=október|ár=2017|mánuðurskoðað=3. september|árskoðað=2026}}</ref> Søstrene Grene eru núverið með yfir 300 verslanir í 17 löndum ásamt netverslunum<ref>{{Vefheimild|url=https://sostrenegrene.com/stores|titill=Welcome to the wonderful world of Anna and Clara|útgefandi=Søstrene Grene|mánuðurskoðað=3. september|árskoðað=2026}}</ref>. Eftirfarandi tölur eru frá júlí 2026:<ref>{{Cite web |url=https://sostrenegrene.com/stores/ |title=Find a store {{!}} Søstrene Grene<!-- Botgenereret titel --> |access-date=2026-07-30 |archive-date=2019-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190924153909/https://sostrenegrene.com/stores/ |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable" !Land !Fjöldi verslana !Glósur |- |{{flag|Austurríki}} |7 | |- |{{flag|Belgía}} |10 | |- |{{flag|Bretland}} |76 | |- |{{flag|Danmörk}} |53 | |- |{{flag|Finnland}} |6 | |- |{{flag|Frakkland}} |43 | |- |{{flag|Færeyjar}} |1 | |- |{{flag|Holland}} |20 | |- |{{flag|Írland}} |5 | |- |{{flag|Ísland}} |2 | |- |{{flag|Ítalía}} |2 | |- |{{flag|Noregur}} |43 | |- |{{flag|Pólland}} |2 | |- |{{flag|Sviss}} |22 | |- |{{flag|Svíþjóð}} |19 | |- |{{flag|Þýskaland}} |106 | |- |{{flag|Spánn}} |0 |eingöngu vefverslun |} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Dönsk fyrirtæki]] [[Flokkur:Stofnað 1973]] 3bm8pzrddq58hu0kclztd6x57jy1bgy 0 146505 1977514 1918235 2026-09-03T15:43:26Z TKSnaevarr 53243 1977514 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Wernher von Braun | búseta = | mynd = Wernher von Braun.jpg | myndatexti = Wernher von Braun árið 1964. | fæðingardagur = [[23. mars]] [[1912]] | fæðingarstaður = [[Wyrzysk|Wirsitz]] (nú Wyrzysk), [[Prússland]]i, [[Þýska keisaradæmið|þýska keisaradæminu]] (nú [[Pólland]]i) | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1977|6|16|1912|3|23}} | dauðastaður = [[Alexandría, Virginía|Alexandríu]], [[Virginía (fylki)|Virginíu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | þekkt_fyrir = | starf = Eldflaugaverkfræðingur | þjóðerni = [[Þýskaland|Þýskur]] | ríkisfang = [[Þýskaland]] (fyrir 1945)<br>[[Bandaríkin]] (1955–1977) | trú = | maki = {{gifting|Maria Luise von Quistorp|1947}} | börn = 3 | stjórnmálaflokkur = [[Nasistaflokkurinn]] (1937–1945) | verðlaun = | háskóli = [[Tækniháskólinn í Berlín]]<br>[[Berlínarháskóli]] (PhD) | foreldrar = | undirskrift = VonBraun-sig.png }} '''Wernher Magnus Maximilian Freiherr von Braun''' (23. mars 1912 – 16. júní 1977) var [[Þýskaland|þýskur]] (og síðar [[Bandaríkin|bandarískur]]) eldflaugaverkfræðingur. Hann var frumkvöðull í þróun eldflaugavopna í [[Þriðja ríkið|Þýskalandi nasismans]] og síðar í bandarískri eldflaugatækni á [[Geimkapphlaupið|geimkönnunarárunum]] frá 1945 til 1970. ==Æviágrip== Wernher von Braun var annar þriggja sona barónsins Magnúsar von Braun, eins þekktasta stjórnmálamanns [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins]],<ref name=heimilistími>{{Tímarit.is|3579402|Manneskjan að baki nafninu: Wernher von Braun|blað=[[Heimilistíminn]]|útgáfudagsetning=23. október 1975|blaðsíða=4-9}}</ref> og barónessunnar Emmy von Quistorp. Á unga aldri var hann draumóramaður og sagðist vilja „hjálpa til við að snúa hjólum tímans“. Hann varð svo hugfanginn af vísindaskáldsögum [[Jules Verne]] og [[H. G. Wells|H. G. Wells]] og fræðibókum vísindamannsins [[Hermann Oberth|Hermanns Oberth]] um eldflaugar að hann ákvað að helga sig eldflaugafræði.<ref name=vísindavefur>{{Vísindavefurinn|3347|Hver var Wernher von Braun og fyrir hvað var hann frægur?|höfundur=Sævar Helgi Bragason|höfundur2=Þorsteinn Vilhjálmsson|dags=16. apríl 2003|skoðað=3. apríl 2024}}</ref> Braun fékk mikinn áhuga á geimferðum á unglingsárum og gerðist félagi í þýska eldflaugafélaginu árið 1929. Félagið fékk til umráða eigin eldflaugastöð árið 1930, 120 hektara mýrlendi í [[Reinickendorf]] nærri Berlín.<ref name=heimilistími/> Braun fékk vinnu við að þróa skotflaugar hjá þýska hernum árið 1932 og tók doktorspróf í eldflaugaverkfræði árið 1934, aðeins 22 ára gamall.<ref name=vísindavefur/> ===Störf fyrir nasista=== [[Versalasamningurinn]] hafði bannað Þjóðverjum að smíða stórar fallbyssur en minntist ekki á eldflaugavopn.<ref name=heimilistími/> Því jókst verulega áhugi Þjóðverja á þróun eldflauga í hernaðarskyni á fjórða áratuginum. Braun fékk vinnu við að þróa skotflaugar hjá þýska hernum árið 1932 og tók doktorspróf í eldflaugaverkfræði árið 1934, aðeins 22 ára gamall.<ref name=vísindavefur/> Starfsemi eldflaugaverkfræðinganna var flutt á eldflaugastöð við [[Peenemünde]]-nes við [[Eystrasalt]] árið 1936.<ref name=fálkinn/> Braun varð leiðtogi eldflaugaliðsins sem þróaði [[V-2 flugskeyti]]n fyrir her [[Nasismi|nasista]] í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]].<ref name=vísindavefur/> Þegar nasistar fóru að skjóta V-2-eldflaugunum að London á Braun að hafa sagt: „Það er galli á þessari rakettu. Hún lendir á skakkri plánetu.“<ref name=fálkinn/> Starf Brauns fyrir nasistastjórnina varð síðar mjög umdeilt. Hann hafði verið heiðursfélagi í [[SS-sveitirnar|SS-sveitunum]] og vissi vel að það voru fangar úr þrælkunarbúðum nasista sem unnu baki brotnu við gerð eldflauganna sem hann hannaði. Aftur á móti var kalt á milli Brauns og [[Heinrich Himmler|Heinrichs Himmler]], leiðtoga SS-sveitanna, þar sem Himmler þótti Braun hafa of mikinn áhuga á friðsamlegri nýtingu eldflaugatækninnar að stríði loknu.<ref name=vísindavefur/> Braun réttlætti síðar hlutverk sitt í vopnaþróun nasista með þeirri röksemd að vísindarannsóknir væru „handan alls siðferðis“.<ref name=vísindavefur/> ===Störf fyrir Bandaríkjamenn=== Þegar ljóst var í byrjun ársins 1945 að Þýskaland ætti ósigur vísan í stríðinu skipulagði Braun uppgjöf sína og 500 annarra eldflaugaverkfræðinga til Bandaríkjanna. Hann gekk síðan til liðs við Bandaríkjamenn og fékk starf hjá [[Bandaríkjaher|bandaríska hernum]] við þróun skotflauga. Hann hlaut bandarískan ríkisborgararétt þann 14. apríl 1955.<ref name=vísindavefur/> Eftir að hafa flutt til Bandaríkjanna bað Braun frænku sinnar, Maríu von Quirstorp, og giftist henni þann 1. mars 1947. Hjónin eignuðust þrjú börn. Braun varð þekktasti og sýnilegasti talsmaður geimkönnunar Bandaríkjamanna á sjötta og sjöunda áratugnum.<ref name=fálkinn>{{Tímarit.is|4374128|Wernher von Braun vill komast til mánans|blað=[[Fálkinn]]|útgáfudagsetning=30. janúar 1959|blaðsíða=4-5; 14}}</ref> Hann skrifaði fjölda greina til að vekja áhuga Bandaríkjamanna á geimkönnun og starfaði jafnvel með [[Walt Disney]] við að framleiða geimkönnunarmyndir fyrir kvikmyndahús og sjónvarp.<ref name=fálkinn/> Áhugi Bandaríkjamanna á geimkönnun stórjókst eftir [[Spútnikáfallið]] árið 1957. Bandaríkjamenn vildu ólmir jafna stöðuna eftir að Sovétmenn höfðu orðið fyrri til að senda gervitungl á sporbaug um jörðina. Braun var falið að hanna [[Júpíter C]]-gervitunglið til að jafna stöðuna. Braun tókst að senda þetta gervitungl út í geim þann 30. janúar 1958 og varð þjóðarhetja í Bandaríkjunum fyrir að hafa með þessu móti jafnað stöðuna í [[Kalda stríðið|kalda stríðinu]].<ref name=heimilistími/> Á sjöunda áratugnum var þróunarmiðstöð eldlauga flutt til [[NASA]], nýju bandarísku geimferðastofnunarinnar. Braun var þar skipaður yfirmaður Marshall-geimferðamiðstöðvarinnar og falið að þróa [[Saturn V]]-flaugarnar sem áttu að koma Bandaríkjamönnum til [[Tunglið|tunglsins]]. Árið 1969 náðu Bandaríkjamenn að senda menn til tunglsins og unnu þannig í reynd geimkapphlaupið við Sovétmenn en Braun hélt áfram að mæla fyrir frekari geimkönnun og lét sig m.a. dreyma um leiðangur til [[Mars (reikistjarna)|Mars]].<ref name=heimilistími/> ==Tilvísanir== {{fd|1912|1977}} {{DEFAULTSORT:Braun, Wernher von}} [[Flokkur:Bandarískir verkfræðingar]] [[Flokkur:Nasistar]] [[Flokkur:Þýskir barónar]] [[Flokkur:Þýskir verkfræðingar]] qypi78g24tqbra24k1zdqouozv5s24h 4 154362 1977491 1977387 2026-09-03T12:32:05Z Berserkur 10188 1977491 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Sametingsåpning - 51609646697 (Haakon).jpg|170px|right|alt=Hákon 8.|Hákon 8.]] * [[29. ágúst]]: '''[[Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]]''' fór fram. Aðildarviðræðum var hafnað. * [[28. ágúst]]: '''[[Hákon 8.]]''' (''sjá mynd'') tekur við norsku krúnunni eftir andlát föður síns, [[Haraldur 5.|Haraldar 5. Noregskonungs]]. * [[26. ágúst]]: [[Flóðin í Nepal 2026|Skyndilegt jökulhrun]] á mörkum '''[[Nepal]]s''' og [[Kína]] verður meira en í 1.300 manns að bana í flóðum sem fylgdu. * [[20. ágúst]]: '''[[Rojava|Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi]]''' er að fullu innlimað af ríkisstjórn [[Sýrland]]s. * [[12. ágúst]]: '''[[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Almyrkvi á sólu]]''' gengur yfir Ísland, Grænland og Spán. '''Yfirstandandi:''' [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Gloria Steinem]] (2. september) &nbsp;• [[Sigríður Þorvaldsdóttir]] (31. ágúst) &nbsp;• [[Haraldur 5.]] (28. ágúst) &nbsp;• [[Ratko Mladić]] (27. ágúst) &nbsp;• [[Dolly Parton]] (25. ágúst) &nbsp;• [[Steinn Ármann Magnússon]] (21. ágúst) 41t6z5gr7amhvnfn75i25bxmjwpazu5 1977572 1977491 2026-09-04T00:00:53Z Berserkur 10188 1977572 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Sametingsåpning - 51609646697 (Haakon).jpg|170px|right|alt=Hákon 8.|Hákon 8.]] * [[29. ágúst]]: '''[[Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]]''' fór fram. Aðildarviðræðum var hafnað. * [[28. ágúst]]: '''[[Hákon 8.]]''' (''sjá mynd'') tekur við norsku krúnunni eftir andlát föður síns, [[Haraldur 5.|Haraldar 5. Noregskonungs]]. * [[26. ágúst]]: [[Flóðin í Nepal 2026|Skyndilegt jökulhrun]] á mörkum '''[[Nepal]]s''' og [[Kína]] verður meira en í 1.300 manns að bana í flóðum sem fylgdu. * [[20. ágúst]]: '''[[Rojava|Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi]]''' er að fullu innlimað af ríkisstjórn [[Sýrland]]s. * [[12. ágúst]]: '''[[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Almyrkvi á sólu]]''' gengur yfir Ísland, Grænland og Spán. '''Yfirstandandi:''' [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Gloria Steinem]] (2. september) &nbsp;• [[Sigríður Þorvaldsdóttir]] (31. ágúst) &nbsp;• [[Haraldur 5.]] (28. ágúst) &nbsp;• [[Ratko Mladić]] (27. ágúst) &nbsp;• [[Eyvindur P. Eiríksson]] (26. ágúst) &nbsp;• [[Dolly Parton]] (25. ágúst) &nbsp;• [[Steinn Ármann Magnússon]] (21. ágúst) lkfm1j0s0iy9o7owymsqmi7lcjfnwb0 0 154610 1977513 1929525 2026-09-03T15:36:48Z TKSnaevarr 53243 1977513 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | forskeyti = | nafn = Makaríos 3. | nafn_á_frummáli = {{nobold|Μακάριος Γ΄}} | mynd = Makarios III and Robert F. Wagner NYWTS cropped.jpg | myndastærð = | myndatexti1 = Makaríos í [[New York-borg]] árið 1962. | titill= Forseti Kýpur | stjórnartíð_start2 = [[16. ágúst]] [[1960]] | stjórnartíð_end2 = [[15. júlí]] [[1974]] | vara_forseti2 = [[Fazıl Küçük]] (1959–1973)<br>[[Rauf Denktaş]] (1973–1974) | forveri2 = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður2 = [[Níkos Sampson]] | stjórnartíð_start = [[7. desember]] [[1974]] | stjórnartíð_end = [[3. ágúst]] [[1977]] | vara_forseti = ''Enginn'' | forveri = [[Glavkos Klíríðís]] | eftirmaður = [[Spýros Kýpríanú]] | titill3 = Erkibiskup Kýpur | stjórnartíð_start3 = [[18. september]] [[1950]] | stjórnartíð_end3 = [[3. ágúst]] [[1977]] | forveri3 = [[Makaríos 2.]] | eftirmaður3 = [[Khrýsostomos 1.]] | fæddur = [[13. ágúst]] [[1913]] | fæðingarstaður = [[Pano Panagia]], [[Pafos]], Kýpur | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1977|8|3|1913|8|13}} | dánarstaður = [[Nikósía|Nikósíu]], [[Kýpur]] | þjóderni = [[Kýpur|Kýpverskur]] | maki = | stjórnmálaflokkur = Óflokksbundinn | börn = | bústaður = | atvinna = | háskóli = [[Aþenuháskóli]]<br>[[Boston-háskóli]] | verðlaun = | starf = | trúarbrögð = [[Rétttrúnaðarkirkjan]] |undirskrift = Archibishop-makarios-iii-signature.svg }} '''Makaríos 3.''' (gríska: Μακάριος Γ΄); fæddur undir nafninu '''Míkaíl Krístoðúlú Múskos''' (gríska: Μιχαήλ Χριστοδούλου Μούσκος) (13. ágúst 1913&nbsp;– 3. ágúst 1977) var [[Grikkland|grísk]]-[[Kýpur|kýpverskur]] prestur og stjórnmálamaður sem var [[erkibiskup]] og [[Prímati (biskup)|prímati]] [[Kýpverska rétttrúnaðarkirkjan|kýpversku rétttrúnaðarkirkjunnar]] (1950–1977) og fyrsti forseti Kýpur (1960–1977). Á þremur kjörtímabilum sínum sem forseti eyríkisins tókst Makaríosi að lifa af fjögur morðtilræði og [[Valdaránið á Kýpur 1974|valdaránstilraun árið 1974]].<ref name=meistari>{{Vefheimild|titill=„Slóttugur meistari stjórnmálanna“|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1488985|útgefandi=''Morgunblaðið''|ár=1977|mánuður=4. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=21. október}}</ref> Grískir Kýpverjar líta gjarnan á Makaríos sem landsföður eða „Eþnarka“ kýpversku þjóðarinnar.<ref>{{Vefheimild|url=https://books.google.co.uk/books?id=VtAwBwAAQBAJ&pg=PA261&lpg=PA261&dq=Polycarpos%20Ioannides&source=bl&ots=0ICyuMqOca&sig=4d5fXhSR4VmpliH69YiZiEUE33g&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwji_ZyjyLHSAhVoIcAKHcEfBrsQ6AEIHDAA#v=onepage&q=Polycarpos%20Ioannides&f=false|titill=The Archbishops of Cyprus in the Modern Age: The Changing Role of the Archbishop-Ethnarch, their Identities and Politics|höfundur=Andrekos Varnava|höfundur2=Michalis N. Michael|mánuður=26. júlí|ár=2013|útgefandi=Cambridge Scholars Publishing|mánuðurskoðað=20. október|árskoðað=2019|tungumál=enska}}</ref> ==Æviágrip== Míkaíl Krístoðúlú Múskos fæddist þann 13. ágúst árið 1913 til fátækra og ómenntaðra bænda í þorpinu Pano Panagía í vesturhluta [[Kýpur]]. Hann gekk þrettán ára gamall í [[klaustur]] og hafði þá þegar tekið ákvörðun um að gerast prestur.<ref name=svipmynd>{{Vefheimild|titill=Makaríos|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3289084|útgefandi=''Lesbók Morgunblaðsins''|ár=1965|mánuður=7. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=20. október}}</ref> Eftir að Múskos lauk klaustursvist sinni var hann sendur til [[Aþena|Aþenu]] til að nema [[guðfræði]] við [[Aþenuháskóli|Aþenuháskóla]]. Ásamt guðfræðináminu sótti hann fyrirlestra í [[lögfræði]] á þessum tíma. Múskos tók prestsvígslu árið 1946 og hlaut styrk frá [[Alkirkjuráðið|Alkirkjuráðinu]] til að nema guðfræði og [[þjóðfélagsfræði]] við [[Boston-háskóli|Boston-háskóla]] í Bandaríkjunum.<ref name=svipmynd/> Múskos var kjörinn biskup af [[Kition]] árið 1948 og tók sér prestsnafnið Makaríos.<ref>{{Vefheimild|titill=Makaríos bað að heilsa Íslendingum|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1335460|útgefandi=''Morgunblaðið''|ár=1961|mánuður=30. apríl|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=21. október|höfundur=[[Sigurður A. Magnússon]]}}</ref> Makaríos sneri heim til Kýpur til að taka við biskupsdæminu og hóf þar þátttöku í baráttu grískra Kýpverja fyrir samruna Kýpur við [[Grikkland]]. Makaríos var kjörinn [[erkibiskup]] af Kýpur árið 1950, aðeins 37 ára gamall. Á þessum tíma barðist skæruliðahreyfingin [[EOKA]] fyrir samruna Kýpur við Grikkland og fyrir endalokum [[Bretland|breskra]] yfirráða á eyjunni. Makaríos starfaði ekki opinberlega með hreyfingunni en hann neitaði þó að fordæma ofbeldisverk hennar, sem leiddi til þess að margir töldu hann í reynd styðja þau.<ref name=svipmynd/> Árið 1956 ákváðu bresk stjórnvöld að gera Makaríos brottrækan frá Kýpur og flytja hann í útlegð til [[Seychelles-eyjar|Seychelles-eyja]]. Útlegð Makaríosar friðþægði sjálfstæðishreyfinguna á Kýpur ekki og næstu ár á eyjunni reyndust mjög ofbeldisfull. Árið 1959 ákváðu Bretar loks að veita Kýpur sjálfstæði og Makaríosi var leyft að snúa heim næsta ár. Makaríos undirritaði [[London-Zürich-sáttmálinn|London-Zürich-sáttmálann]] um sjálfstæði Kýpur fyrir hönd grískra Kýpverja þann 19. febrúar 1959. Sáttmálinn tryggði Kýpur sjálfstæði og rétt til að ganga í [[breska samveldið]] en útilokaði jafnframt að landið fengi að sameinast Grikklandi og viðurkenndi rétt bæði Grikkja og Tyrkja til að senda herlið til eyjunnar ef breytingar yrðu gerðar á ákvæðum sáttmálans. Jafnframt voru tyrkneska minnihlutanum tryggð ýmis stjórnarskrárbundin réttindi. Í desember árið 1959 var Makaríos kjörinn fyrsti forseti hins nýja lýðveldis Kýpur, sem hlaut fullt sjálfstæði frá Bretlandi í ágúst næsta ár.<ref name=svipmynd/> Margir grískir þjóðernissinnar á Kýpur litu á Makaríos sem svikara fyrir að hafa gefið drauminn um samruna við Grikkland upp á bátinn. Makaríos taldi skilyrði London-Zürich-sáttmálans illskársta kostinn fyrir eyjuna og beitti sér sem forseti fyrir áframhaldandi sjálfstæði og hlutleysi Kýpur. Hann hafnaði tillögum um að [[Atlantshafsbandalagið]] héldi uppi friðargæsluliði á eyjunni og hafnaði sömuleiðis tillögu um að Kýpur fengi að sameinast Grikklandi að undanskyldum tveimur héruðum þar sem Tyrkir voru í meirihluta. Taldi hann þá tillögu fela í sér enn frekari sundrun Kýpverja.<ref name=svipmynd/> Í nóvember árið 1963 reyndi Makaríos að gera stjórnarskrárbreytingar í þrettán liðum sem áttu að létta á kynþáttakvótum sem tryggðu tyrkneskum Kýpverjum ákveðinn lágmarksfjölda ríkisembætta. Taldi hann að þetta myndi gera kýpversku ríkisstjórnina skilvirkari. Tillögur Makaríosar féllu afar illa í kramið hjá tyrkneskum embættismönnum, meðal annars varaforsetanum [[Fazıl Küçük]].<ref name=svipmynd/> Breytingartillögurnar hleyptu af stað hrinu kynþáttaofbeldis milli grískra og tyrkneskra Kýpverja sem hafa síðan verið kölluð „blóðugu jólin“.<ref>{{cite book|author=Ali Carkoglu|title=Turkey and the European Union: Domestic Politics, Economic Integration and International Dynamics|url=https://books.google.com/books?id=T-IIzJty4sYC&pg=PA67|accessdate=21. október 2019|date=1 April 2003|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-7146-8335-5|page=67}}</ref><ref>{{cite book|author=Salomon Ruysdael|title=New Trends in Turkish Foreign Affairs: Bridges and Boundaries|url=https://books.google.com/books?id=SmLPR0-a8tEC&pg=PA299|accessdate=21. október 2019|date=1 September 2002|publisher=iUniverse|isbn=978-0-595-24494-2|pages=299–}}</ref> Árið 1964 voru [[friðargæslusveitir Sameinuðu þjóðanna]] sendar til eyjunnar til að hafa hemil á átökunum.<ref name=maðurguðs>{{Vefheimild|titill=Maður guðs og stjórnmála|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3896731|útgefandi=''Tíminn''|ár=1977|mánuður=4. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=20. október}}</ref> Árið 1974 frömdu kýpverskir hershöfðingjar sem aðhylltust sameiningu við Grikkland [[Valdaránið á Kýpur 1974|valdarán gegn Makaríosi]] og settu blaðamanninn [[Níkos Sampson]] á forsetastól. Makaríos komst undan valdaránsmönnunum og flúði til Englands en hélt síðan til Sameinuðu þjóðanna, þar sem hann skoraði á [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|öryggisráðið]] að tryggja sjálfstæði Kýpur. Þann 20. júlí gerðu Tyrkir [[Innrás Tyrkja á Kýpur|innrás á Kýpur]] til að vernda hagsmuni tyrkneskra Kýpverja gegn nýju stjórninni og í kjölfarið sagði Sampson af sér sem forseti og þingforsetinn [[Glavkos Klíríðís]] tók við forsetaembættinu. Tyrkir hertóku um þriðjung eyjunnar áður en samið var um vopnahlé. Makaríos sneri aftur til Kýpur þann 7. september 1974 og tók aftur við forsetaembættinu við mikinn fögnuð grískra Kýpverja.<ref name=meistari/> Tyrkneskir Kýpverjar á hernámssvæði Tyrklandshers viðurkenndu hins vegar ekki endurkomu Makaríosar á forsetastól og lýstu yfir stofnun [[Norður-Kýpur|eigin ríkis]] á norðurhluta eyjunnar. Sem forseti beitti Makaríos sér gegn því að Kýpverjar og önnur ríki veittu Norður-Kýpur alþjóðlega viðurkenningu.<ref name=maðurguðs/> Makaríos lést úr [[hjartaáfall]]i þann 3. ágúst árið 1977. Hjarta hans var fjarlægt úr líkinu til að ganga úr skugga um dánarorsök hans og hefur síðan verið geymt í svefnherbergi hans í aðsetri erkibiskupsins.<ref>Markides, Constantine. [http://www.cyprus-mail.com/news/main.php?id=29065&archive=1 "Macabre battle over Makarios’ heart"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070521031432/http://www.cyprus-mail.com/news/main.php?id=29065&archive=1|date=21 May 2007}}. ''[[Cyprus Mail]]'', 16. nóvember 2006. Accessed 21. október 2019.</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Forseti Kýpur | frá = [[16. ágúst]] [[1960]] | til = [[15. júlí]] [[1974]] | fyrir = Fyrstur í embætti | eftir = [[Níkos Sampson]] }} {{Erfðatafla | titill = Forseti Kýpur | frá = [[7. desember]] [[1974]] | til = [[3. ágúst]] [[1977]] | fyrir = [[Glavkos Klíríðís]] | eftir = [[Spýros Kýpríanú]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Kýpur}} {{fd|1913|1977}} [[Flokkur:Erkibiskupar Kýpur]] [[Flokkur:Forsetar Kýpur]] h9axw93zhliicew82je2y5hv44qg67e 0 156315 1977489 1973486 2026-09-03T12:26:56Z Berserkur 10188 1977489 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Gloria Steinem | mynd = Gloria Steinem (29126367513) (cropped).jpg | myndastærð = 250px | myndatexti = Steinem árið 2016 | fæðingarnafn = Gloria Marie Steinem | fæðingardagur = 25. mars [[1934]] | fæðingarstaður = [[Toledo (Ohio)|Toledo]], [[Ohio]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2026|9|2|1934|3|25}} | dánarstaður = | maki = David Bale (g. 2000; d. 2003) | undirskrift = Gloria Steinem signature (cropped) (transparent).png }} '''Gloria Marie Steinem''' (/ˈstaɪnəm/; fædd 25. mars 1934, d. 2. september 2026) var bandarískur [[Femínismi|femínisti]], blaðamaður og pólitískur [[Aktívismi|aktívisti]]. Hún varð landsþekkt um Bandaríkin sem femínisti á 7. og 8. áratugunum<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.historynet.com/gloria-steinem|title=Gloria Steinem|website=HistoryNet|language=en-US|access-date=2020-03-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2013/11/28/us/gloria-steinem-fast-facts/index.html|title=Gloria Steinem Fast Facts|last=Library|first=C. N. N.|website=CNN|access-date=2020-03-11}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/people/literature-and-arts/journalism-and-publishing-biographies/gloria-steinem|title=Gloria Steinem {{!}} Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com|access-date=2020-03-11}}</ref>. Steinem vann lengi sem dálkahöfundur hjá [[New York Magazine]] og síðar stofnaði hún tímaritið [[Ms.|Ms]]. ásamt öðrum femínistum<ref name=":1" />. Árið 2005, stofnaði hún ásamt [[Jane Fonda]] og [[Robin Morgan]], Women's Media Center, samtök sem vinna í því að gera konur sýnilegar og valdameiri í miðlum<ref>{{Cite web|url=https://www.feminist.com/activism/wmc36.html|title=New Season of "Women's Media Center Live with Robin Morgan"|website=www.feminist.com|access-date=2020-03-11}}</ref>. Frá maí 2018 hefur Steinem ferðast um heiminn sem viðburðaskipuleggjandi og fyrirlesari, ásamt því að vera talsmaður jafnréttismála í fjölmiðlum<ref>{{cite web|url=http://www.gloriasteinem.com/about|title=About — Gloria Steinem|date=2018-03-27|website=web.archive.org|access-date=2020-03-11|archive-date=2018-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180327023915/http://www.gloriasteinem.com/about|url-status=unfit}}</ref>. == Æviágrip == Steinem fæddist 25. mars 1934 í [[Toledo (Ohio)|Toledo]], [[Ohio]].<ref name=":0" /> Árið 1963, þegar hún var að skrifa grein fyrir tímaritið ''Show'', þá vann hún sem [[Playboy]] kanína í Playboy klúbbnum í New York<ref>{{Vefheimild|url=https://web.archive.org/web/20091120020859/http://www.observer.com/node/38125|titill=Gloria Steinem|höfundur=Kolhatkar, Sheelah|útgefandi=The New York Observer|mánuður=nóvember|ár=2009|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2020|safnár=}}</ref>. Greinin birtist síðar árið 1963, "Saga kanínunar", greinin snerist um hvernig komið var fram við konur á þessum klúbbum<ref>{{Bókaheimild|titill=A Bunny's Tale|höfundur=Steinem, Gloria|ár=1963|útgefandi=Show}}</ref>. Vinna Steinem sýndi fram á óréttlátar vinnuaðstæður kvennanna, ásamt kynferðislegu kröfunum sem þær þurftu að uppfylla, sem var ekki löglegt<ref name=":2">{{Bókaheimild|titill=I Was a Playboy Bunny|höfundur=Steinem, Gloria}}</ref>. Eftir útgáfu greinarinnar fékk hún ekki vinnu sem blaðamaður, í hennar eigin orðum, þá var hún orðin kanína - og það skipti ekki máli<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|url=https://www.mprnews.org/story/2009/06/15/midmorning1|title=For feminist Gloria Steinem, the fight continues|website=MPR News|access-date=2020-03-11}}</ref> == Tilvísanir == <references /> {{DEFAULTSORT:Steinem, Gloria}} {{fd|1934|2026}} [[Flokkur:Bandarískir aðgerðasinnar]] [[Flokkur:Bandarískir blaðamenn]] [[Flokkur:Bandarískir femínistar]] 69bojvnoerlcor0biju5r89i74qj36p 0 158713 1977593 1935010 2026-09-04T11:15:49Z Makenzis 56151 1977593 wikitext text/x-wiki {{knattspyrnulið | Fullt nafn = Helsingin Jalkapalloklubi | Stofnað = 19. júní 1907 | Leikvöllur = Bolt Arena | Stærð = 10.770 | Knattspyrnustjóri = {{FIN}} Joonas Rantanen | Deild = [[Finnska úrvalsdeildin]] | Tímabil = 2025 | Staðsetning = 5. sæti | pattern_la1 = | pattern_b1 = _whitestripes | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _helsinki1415h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = FFFFFF | body1 = 0000FF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 0000FF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _blackcollar | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFC0CB | body2 = FFC0CB | rightarm2 = FFC0CB | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} '''HJK Helsinki''' einnig þekkt sem ''HJK'' og ''Helsingin Jalkapalloklubi'' er [[Finnland|finnskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]lið frá [[Helsinki]]. Félagið var stofnað árið 1907 og er sigursælasta félag Finnlands, með 33 deildartitla og 14 bikarmeistaratitla, HJK er eina lið Finnlands sem hefur komist í riðlakeppni [[Meistaradeild Evrópu|meistaradeildar evrópu]]. Þar sem því tókst að slá út franska stórliðið [[Metz]]. == Þekktir leikmenn == * [[David Carlsson]] * [[Alexej Jeremenko Jr.]] * [[Farid Ghazi]] * [[Perparim Hetemaj]] * [[Jari Ilola]] * [[Atik Ismail]] * [[Mika Kottila]] * [[Shefki Kuqi]] * [[Jari Litmanen]] * [[Antti Niemi]] * [[Mika Nurmela]] * [[Teemu Pukki]] * [[Aki Riihilahti]] * [[Aulis Rytkönen]] * [[Hannu Tihinen]] * [[Jari Vanhala]] == Titlar == {| class="wikitable" |- ! Titlar !! Fjöldi !! Ár |- | Deildarmeistaratitlar || {{center|33}} || 1911, 1912, 1917, 1918, 1919, 1923, 1925, 1936, 1938, 1964, 1973, 1978, 1981, 1985, 1987, 1988, 1990, 1992, 1997, 2002, 2003, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2017, 2018, 2020, 2021, 2022, 2023 |- | Bikarmeistaratitlar || {{center|14}} || 1966, 1981, 1984, 1993, 1996, 1998, 2000, 2003, 2006, 2008, 2011, 2014, 2017, 2020, 2025 |- | Deildarbikarmeistaratitlar || {{center|5}} || 1994, 1996, 1997, 1998, 2015 |} == Heimildir == <references/> [[Flokkur:Finnsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Stofnað 1907]] {{DEFAULTSORT:HJK}} kdit2vbl75jcyff6lw2lfxmyifqxtkt 1977595 1977593 2026-09-04T11:17:57Z Makenzis 56151 /* Þekktir leikmenn */ 1977595 wikitext text/x-wiki {{knattspyrnulið | Fullt nafn = Helsingin Jalkapalloklubi | Stofnað = 19. júní 1907 | Leikvöllur = Bolt Arena | Stærð = 10.770 | Knattspyrnustjóri = {{FIN}} Joonas Rantanen | Deild = [[Finnska úrvalsdeildin]] | Tímabil = 2025 | Staðsetning = 5. sæti | pattern_la1 = | pattern_b1 = _whitestripes | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _helsinki1415h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = FFFFFF | body1 = 0000FF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 0000FF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _blackcollar | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFC0CB | body2 = FFC0CB | rightarm2 = FFC0CB | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} '''HJK Helsinki''' einnig þekkt sem ''HJK'' og ''Helsingin Jalkapalloklubi'' er [[Finnland|finnskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]lið frá [[Helsinki]]. Félagið var stofnað árið 1907 og er sigursælasta félag Finnlands, með 33 deildartitla og 14 bikarmeistaratitla, HJK er eina lið Finnlands sem hefur komist í riðlakeppni [[Meistaradeild Evrópu|meistaradeildar evrópu]]. Þar sem því tókst að slá út franska stórliðið [[Metz]]. == Árangur == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[2026 m. Veikkausliiga|2026]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2026.html 2026]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[2025 m. Veikkausliiga|2025]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2025.html 2025]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[2024 m. Veikkausliiga|2024]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2024.html 2024]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2023''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2023.html 2023]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2022''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2022.html 2022]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2021''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2021.html 2021]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2020''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2020.html 2020]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2019''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2019.html 2019]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2018''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2018.html 2018]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2017''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2017.html 2017]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2016''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2016.html 2016]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2015''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2015.html 2015]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2014''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2014.html 2014]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2013''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2013.html 2013]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2012''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2012.html 2012]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2011''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2011.html 2011]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2010''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2010.html 2020]</ref> |- ||||||| |- |} == Þekktir leikmenn == * [[David Carlsson]] * [[Alexej Jeremenko Jr.]] * [[Farid Ghazi]] * [[Perparim Hetemaj]] * [[Jari Ilola]] * [[Atik Ismail]] * [[Mika Kottila]] * [[Shefki Kuqi]] * [[Jari Litmanen]] * [[Antti Niemi]] * [[Mika Nurmela]] * [[Teemu Pukki]] * [[Aki Riihilahti]] * [[Aulis Rytkönen]] * [[Hannu Tihinen]] * [[Jari Vanhala]] == Titlar == {| class="wikitable" |- ! Titlar !! Fjöldi !! Ár |- | Deildarmeistaratitlar || {{center|33}} || 1911, 1912, 1917, 1918, 1919, 1923, 1925, 1936, 1938, 1964, 1973, 1978, 1981, 1985, 1987, 1988, 1990, 1992, 1997, 2002, 2003, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2017, 2018, 2020, 2021, 2022, 2023 |- | Bikarmeistaratitlar || {{center|14}} || 1966, 1981, 1984, 1993, 1996, 1998, 2000, 2003, 2006, 2008, 2011, 2014, 2017, 2020, 2025 |- | Deildarbikarmeistaratitlar || {{center|5}} || 1994, 1996, 1997, 1998, 2015 |} == Heimildir == <references/> [[Flokkur:Finnsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Stofnað 1907]] {{DEFAULTSORT:HJK}} q5c32k5z72q3qgwdisw74y5kfnr40e8 1977596 1977595 2026-09-04T11:18:43Z Makenzis 56151 1977596 wikitext text/x-wiki {{knattspyrnulið | Fullt nafn = Helsingin Jalkapalloklubi | Stofnað = 19. júní 1907 | Leikvöllur = Bolt Arena | Stærð = 10.770 | Knattspyrnustjóri = {{FIN}} Joonas Rantanen | Deild = [[Finnska úrvalsdeildin]] | Tímabil = 2025 | Staðsetning = 5. sæti | pattern_la1 = | pattern_b1 = _whitestripes | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _helsinki1415h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = FFFFFF | body1 = 0000FF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 0000FF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _blackcollar | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFC0CB | body2 = FFC0CB | rightarm2 = FFC0CB | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} '''HJK Helsinki''' einnig þekkt sem ''HJK'' og ''Helsingin Jalkapalloklubi'' er [[Finnland|finnskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]lið frá [[Helsinki]]. Félagið var stofnað árið 1907 og er sigursælasta félag Finnlands, með 33 deildartitla og 14 bikarmeistaratitla, HJK er eina lið Finnlands sem hefur komist í riðlakeppni [[Meistaradeild Evrópu|meistaradeildar evrópu]]. Þar sem því tókst að slá út franska stórliðið [[Metz]]. == Árangur == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[2026 m. Veikkausliiga|2026]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2026.html 2026]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[2025 m. Veikkausliiga|2025]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2025.html 2025]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[2024 m. Veikkausliiga|2024]]''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2024.html 2024]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2023''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2023.html 2023]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2022''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2022.html 2022]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2021''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2021.html 2021]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2020''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2020.html 2020]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2019''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2019.html 2019]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2018''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2018.html 2018]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2017''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2017.html 2017]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2016''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2016.html 2016]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2015''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2015.html 2015]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2014''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2014.html 2014]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2013''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2013.html 2013]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2012''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2012.html 2012]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2011''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2011.html 2011]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2010''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2010.html 2020]</ref> |- ||||||| |- |} == Þekktir leikmenn == * [[David Carlsson]] * [[Alexej Jeremenko Jr.]] * [[Farid Ghazi]] * [[Perparim Hetemaj]] * [[Jari Ilola]] * [[Atik Ismail]] * [[Mika Kottila]] * [[Shefki Kuqi]] * [[Jari Litmanen]] * [[Antti Niemi]] * [[Mika Nurmela]] * [[Teemu Pukki]] * [[Aki Riihilahti]] * [[Aulis Rytkönen]] * [[Hannu Tihinen]] * [[Jari Vanhala]] == Titlar == {| class="wikitable" |- ! Titlar !! Fjöldi !! Ár |- | Deildarmeistaratitlar || {{center|33}} || 1911, 1912, 1917, 1918, 1919, 1923, 1925, 1936, 1938, 1964, 1973, 1978, 1981, 1985, 1987, 1988, 1990, 1992, 1997, 2002, 2003, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2017, 2018, 2020, 2021, 2022, 2023 |- | Bikarmeistaratitlar || {{center|14}} || 1966, 1981, 1984, 1993, 1996, 1998, 2000, 2003, 2006, 2008, 2011, 2014, 2017, 2020, 2025 |- | Deildarbikarmeistaratitlar || {{center|5}} || 1994, 1996, 1997, 1998, 2015 |} == Heimildir == <references/> [[Flokkur:Finnsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Stofnað 1907]] {{DEFAULTSORT:HJK}} as1in1bdb032cgoma2ia3oy5tqnnoic 1977597 1977596 2026-09-04T11:19:09Z Makenzis 56151 /* Árangur */ 1977597 wikitext text/x-wiki {{knattspyrnulið | Fullt nafn = Helsingin Jalkapalloklubi | Stofnað = 19. júní 1907 | Leikvöllur = Bolt Arena | Stærð = 10.770 | Knattspyrnustjóri = {{FIN}} Joonas Rantanen | Deild = [[Finnska úrvalsdeildin]] | Tímabil = 2025 | Staðsetning = 5. sæti | pattern_la1 = | pattern_b1 = _whitestripes | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _helsinki1415h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = FFFFFF | body1 = 0000FF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 0000FF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _blackcollar | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFC0CB | body2 = FFC0CB | rightarm2 = FFC0CB | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} '''HJK Helsinki''' einnig þekkt sem ''HJK'' og ''Helsingin Jalkapalloklubi'' er [[Finnland|finnskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]lið frá [[Helsinki]]. Félagið var stofnað árið 1907 og er sigursælasta félag Finnlands, með 33 deildartitla og 14 bikarmeistaratitla, HJK er eina lið Finnlands sem hefur komist í riðlakeppni [[Meistaradeild Evrópu|meistaradeildar evrópu]]. Þar sem því tókst að slá út franska stórliðið [[Metz]]. == Árangur == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2026''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2026.html 2026]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2025''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2025.html 2025]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2024''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2024.html 2024]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2023''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2023.html 2023]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2022''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2022.html 2022]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2021''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2021.html 2021]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2020''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2020.html 2020]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2019''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2019.html 2019]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2018''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2018.html 2018]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2017''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2017.html 2017]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2016''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2016.html 2016]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2015''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2015.html 2015]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2014''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2014.html 2014]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2013''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2013.html 2013]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2012''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2012.html 2012]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2011''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2011.html 2011]</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2010''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Veikkausliiga]]''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>[https://www.rsssf.org/tablesf/fin2010.html 2020]</ref> |- ||||||| |- |} == Þekktir leikmenn == * [[David Carlsson]] * [[Alexej Jeremenko Jr.]] * [[Farid Ghazi]] * [[Perparim Hetemaj]] * [[Jari Ilola]] * [[Atik Ismail]] * [[Mika Kottila]] * [[Shefki Kuqi]] * [[Jari Litmanen]] * [[Antti Niemi]] * [[Mika Nurmela]] * [[Teemu Pukki]] * [[Aki Riihilahti]] * [[Aulis Rytkönen]] * [[Hannu Tihinen]] * [[Jari Vanhala]] == Titlar == {| class="wikitable" |- ! Titlar !! Fjöldi !! Ár |- | Deildarmeistaratitlar || {{center|33}} || 1911, 1912, 1917, 1918, 1919, 1923, 1925, 1936, 1938, 1964, 1973, 1978, 1981, 1985, 1987, 1988, 1990, 1992, 1997, 2002, 2003, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2017, 2018, 2020, 2021, 2022, 2023 |- | Bikarmeistaratitlar || {{center|14}} || 1966, 1981, 1984, 1993, 1996, 1998, 2000, 2003, 2006, 2008, 2011, 2014, 2017, 2020, 2025 |- | Deildarbikarmeistaratitlar || {{center|5}} || 1994, 1996, 1997, 1998, 2015 |} == Heimildir == <references/> [[Flokkur:Finnsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Stofnað 1907]] {{DEFAULTSORT:HJK}} 8b6yd9gqht40p0iktvqaj7d00mdb4cz 0 159312 1977586 1937071 2026-09-04T10:37:29Z TKSnaevarr 53243 1977586 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Jerome Boateng – Bayern Munich.jpg|175px|thumb|right|Boateng í leik með FC Bayern München (2012)]] '''Jérôme Agyenim Boateng''' (fæddur [[3. september]] árið [[1988]]) er [[Þýskaland|þýskur]] knattspyrnumaður af [[Gana|ganverskum]] og þýskum ættum, hann spilar fyrir þýska félagið [[FC Bayern München]] og [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýska landsliðið]]. Móðir hans er frá [[Þýskaland|Þýskalandi]] og pabbi hans er frá [[Gana]]. Bróðir hans, [[Kevin-Prince Boateng]] er einnig knattspyrnumaður og er miðjumaður fyrir spænska félagið [[UD Las Palmas]]. {{DEFAULTSORT:Boateng, Jérôme}} [[Flokkur:Þýskir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1988]] o9thlkd14pf8axx1kebrbly6ld8uild 1977599 1977586 2026-09-04T11:24:39Z Berserkur 10188 1977599 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Jerome Boateng – Bayern Munich.jpg|175px|thumb|right|Boateng í leik með FC Bayern München (2012)]] '''Jérôme Agyenim Boateng''' (fæddur [[3. september]] árið [[1988]]) er [[Þýskaland|þýskur]] fyrrum knattspyrnumaður af [[Gana|ganverskum]] og þýskum ættum. Hann spilaði lengst af fyrir þýska félagið [[FC Bayern München]]. Frá 2009 til 2018 spilaði hann fyrir [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýska landsliðið]]. Móðir hans er frá [[Þýskaland|Þýskalandi]] og faðir hans er frá [[Gana]]. Bróðir hans, [[Kevin-Prince Boateng]] var einnig knattspyrnumaður. {{DEFAULTSORT:Boateng, Jérôme}} [[Flokkur:Þýskir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1988]] ahbqbzj2wz4alsrucaotm02xd2e8ams 0 164208 1977582 1923449 2026-09-04T10:16:53Z Sverrirpalleinarsson 120340 1977582 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur | flokksnafn_íslenska = Uppreisn | mynd = [[File:Uppreisn Logo.svg|100px]] | forseti = Sverrir Páll Einarsson | varaforseti = Maria Malmquist | stofnár = 2016 | vefsíða = https://www.facebook.com/uppreisn | hugmyndafræði = [[Frjálslyndi]], [[Evrópustefna]], [[Grænt frjálslyndi]], [[Alþjóðahyggja]] | flokksnafn_formlegt = Uppreisn - ungliðahreyfing Viðreisnar }} '''Uppreisn - ungliðahreyfing Viðreisnar''' var stofnuð í maí árið 2016. Uppreisn er samansafn ungs fólks sem vill frjálslyndara og opnara samfélag. Hreyfingin berst fyrir jafnrétti á öllum sviðum samfélagsins og gerir það ýmist í verki eða með orðum. Meðlimir Uppreisnar sinna málefna- og trúnaðarstörfum fyrir ungliðahreyfinguna og [[Viðreisn]]. Hreyfingin tryggir að raddir ungs fólks heyrist hátt og skýrt innan Viðreisnar. Einnig stendur hreyfingin fyrir alls konar viðburðum allt árið sem eru opnir hverjum þeim sem kann að hafa áhuga. Innan Uppreisnar starfar eitt undir félag, [[Uppreisn í Reykjavík]] semheldur utan um ungliðastarf Viðreisnar í Reykjavík. == Saga félagsins<ref>{{Cite web|url=https://vidreisn.is/2021/05/saga-uppreisnar-unglidahreyfingar-vidreisnar/|title=Saga Uppreisnar - Ungliðahreyfingar Viðreisnar|date=2021-05-20|website=Viðreisn|language=is-IS|access-date=2023-06-14}}</ref> == Uppreisn var stofnuð árið 2016. Ungt fólk hafði áberandi áhrif á tilurð og mótun Viðreisnar. Mörg þessara ungmenna áttu það sameiginlegt að hafa upplifað sig landlaus í íslenskum stjórnmálum og höfðu rætt um þann möguleika að stofna nýtt framboð frjálslyndra ungmenna. Á þeim tímapunkti fóru að berast fregnir af mögulegum nýjum flokki sem hefði frjálslyndi, almannahagsmuni og alþjóðasamstarf í öndvegi. Vorið 2014 mættust þessir hópar og stjórnmálaaflið Viðreisn byrjaði að mótast. Haustið 2014 hittist áhugafólk hvaðanæva úr íslensku þjóðfélagi á samstöðufundi. Þar á meðal var ungt fólk sem lét vel í sér heyra varðandi sínar áherslur og hvað vantaði í íslenskum stjórnmálum. Niðurstaðan var að tilefni væri til að stofna flokk sem setti málefni neytenda á dagskrá. Að samstöðufundi loknum hafði Jóna Sólveig Elínardóttir frumkvæði að því að kalla saman þann hóp ungmenna sem mætti á fundinn, auk fleiri sem kynnu að hafa áhuga. Ungmennin mættu saman á Sjávarklasann og ræddu mögulega ungliðahreyfingu Viðreisnar, áherslur hennar og nafnagift. Það var Geir Finnsson sem varð seinna fyrsti formaður Uppreisnar í Reykjavík sem stakk upp á nafninu Uppreisn. Þegar líða tók á haustið 2015 var í fullri alvöru farið að leggja drög að stofnun Viðreisnar og Uppreisnar og fór tíðni funda því að aukast. Ekki var aðeins hugað að málefnum heldur líka umgjörð og skipulagi flokksins og ungliðahreyfingarinnar. Farið var út á land, meðal annars til Akureyrar og fleiri kynningarfundir haldnir. Húsnæði var tekið á leigu í janúar og þá fór boltinn að rúlla mjög hratt. Fulltrúar Uppreisnar héldu áfram að láta til sín taka og áttu ríkan þátt í mótun grunnstefnu flokksins, settu svip sinn á orðfæri og tóku við formennsku í ýmsum málefnanefndum sem lögðu drög að stefnuskrá. Vorið 2016 birtust nöfn ráðherra þáverandi ríkisstjórnar Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks í Panamaskjölum sem leiddi til stjórnarslita og þingkosninga strax um haustið. Það kom sér því vel að Viðreisn hafði undirbúið sig hratt og vel: Flokkurinn var tilbúinn fyrir kosningar og ungliðahreyfingin sömuleiðis. Ákveðið var að flýta formlegri stofnun flokksins og kom þá í ljós að ungliðahreyfingin var komin nokkrum skrefum lengra í undirbúningi en flokkurinn. Því var ''Ungliðahreyfing Viðreisnar'' stofnuð þann 20. maí 2016, fjórum dögum fyrir stofnun Viðreisnar. Í kjölfar formlegrar stofnunar setti ungt fólk svip sinn á stofnun Viðreisnar. Ungliðar opnuðu stofnfundinn, stýrðu honum og átti formaður ungliðahreyfingarinnar sérstakt ávarp þar að auki. Nýskipuð stjórn flokksins skipaði þó nokkurn fjölda ungmenna og hlaut ungt fólk úr grasrót Viðreisnar sæti ofarlega á öllum framboðslistum flokksins fyrir alþingiskosningarnar 2016. Ungliðahreyfingin hefur vaxið allar götur síðan og átt frumkvæði að alþjóðastarfi Viðreisnar, meðal annars með því að sækja fundi erlendis með frjálslyndum stjórnmálaöflum í Evrópusambandinu, sem leiddi síðar til aðildar Viðreisnar að ALDE, samtökum frjálslyndra flokka í Evrópu og þar með aðildar hreyfingarinnar að ungliðahreyfingunni LYMEC. Þá hefur ungliðahreyfingin staðið fyrir Uppreisnarverðlaununum, stjórnmálaskóla og fræðslufundum svo fáein dæmi verði nefnd. Á aðalfundi hreyfingarinnar, þann 22. september 2017 var samþykkt að breyta nafni ungliðahreyfingar Viðreisnar í ''Uppreisn – Ungliðahreyfing Viðreisnar''. Tveimur vikum síðar var nýtt kennimark, eftir þáverandi formann, Dagbjart Gunnar Lúðvíksson, afhjúpað ásamt nýju nafni. === Forsetar === {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ !Forseti !Kjörinn !Hætti |- |Bjarni Halldór Janusson |2016 |2016 |- |Dagbjartur Gunnar Lúðvíksson |2016 |2018 |- |Kristófer Alex Guðmundsson |2018 |2019 |- |Starri Reynisson |2019 |2021 |- |Katrín Sigríður Júlíu Steingrímsdóttir |2021 |2022 |- |Erlingur Sigvaldason |2022 |2023 |- |Natan Kolbeinsson |2023 |2023 |- |Gabrí­el Ingimars­son |2023 |2025 |- |Sverrir Páll Einarsson |2025 |} Skipulag Landsfundur er æðsta vald félagsins sem kýs 7 manna framkvæmdastjórn auk 8 fulltrúa í félagastjórn. Málefnastarf félagsins fer fram á sérstöku Uppreisnarþingi. Framkvæmdastjórn er skipuð forseta, varaforseta og 5 meðstjórnendum. Skiptir hún svo með sér verkum á fyrsta fundi. Framkvæmdastjórn sér um daglegan rekstur félagsins. Félagastjórn sér um málefnastarf milli uppreisnarþinga. [[Flokkur:Viðreisn]] [[Flokkur:Stofnað 2016]] mwiv6j27nrhhtqgb8zhy313mkctp23w 0 164778 1977533 1976354 2026-09-03T18:40:14Z MyraMidnight 41218 Bæti fyrirsögn 1977533 wikitext text/x-wiki [[Mynd:PazuzuDemonAssyria1stMil_2.jpg|thumb|right|Bronsstytta af konungi djöflanna í [[fornmesópótamísk trúarbrögð|fornmesópótamískum trúarbrögðum]].]] '''Djöfull''' (úr [[latína|latínu]] ''diabolos'' „rógberi“), '''demón''' (úr [[gríska|grísku]] δαίμων ''daímón'' „guðlegur andi“), '''púki''' eða '''ári''' er [[vættur]], oftast [[illska|illur]], sem kemur víða fyrir í [[goðsaga|goðsögum]], [[dultrú]], [[skáldskapur|skáldskap]] og [[þjóðtrú]]. Djöflar koma fyrir í trúarbrögðum fornþjóða í [[Austurlönd nær|Austurlöndum nær]] og [[abrahamísk trúarbrögð|abrahamískum trúarbrögðum]] sem skaðlegir andar sem hrekkja fólk og valda [[sjúkdómur|sjúkdómum]], [[freisting|freista]] þess til að [[synd]]ga gegn [[guð]]i, eru hjálparandar illra [[norn]]a og [[galdramaður|galdramanna]] og taka yfir líkama fólks ([[andsetning]]). == Djöflar í Biblíunni == Í [[Biblían|Biblíunni]] er [[Satan]] nefndur „Djöfullinn“, en annars koma djöflar ekki víða fyrir nema í [[Opinberunarbókin]]ni. Hins vegar koma þar oft fyrir [[engill|englar]] Satans. Sumir kristnir guðfræðingar hafa því túlkað djöfla sem „[[fallinn engill|fallna engla]]“. {{stubbur}} [[Flokkur:Djöflar| ]] [[Flokkur:Goðsagnaverur]] spiglhnoxkrx8abpsm7lufsytuhot6b 10 166668 1977492 1810755 2026-09-03T12:38:19Z TKSnaevarr 53243 1977492 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Þjóðhöfðingjar Nígeríu |title = Þjóðhöfðingjar Nígeríu |state = collapsed |image = [[File:Seal of the President of Nigeria.svg|75px|right]] |list1 = [[Nnamdi Azikiwe]] (1963–1966) {{·}} [[Johnson Aguiyi-Ironsi]] (1966) {{·}} [[Yakubu Gowon]] (1966–1975) {{·}} [[Murtala Mohammed]] (1975–1976) {{·}} [[Olusegun Obasanjo]] (1976–1979) {{·}} [[Shehu Shagari]] (1979–1983) {{·}} [[Muhammadu Buhari]] (1983–1985) {{·}} [[Ibrahim Babangida]] (1985–1993) {{·}} [[Ernest Shonekan]] (1993) {{·}} [[Sani Abacha]] (1993–1998) {{·}} [[Abdulsalami Abubakar]] (1998–1999) {{·}} [[Olusegun Obasanjo]] (1999–2007) {{·}} [[Umaru Musa Yar'Adua|Umaru Yar'Adua]] (2007–2010) {{·}} [[Goodluck Jonathan]] (2010–2015) {{·}} [[Muhammadu Buhari]] (2015–2023) {{·}} [[Bola Tinubu]] (2023–) }}<noinclude>[[Flokkur:Þemasnið]]</noinclude> nfhwjmh62c1dfrihnvuyhbrgiepw6jb 0 168016 1977600 1758964 2026-09-04T11:40:28Z ~2026-48275-32 120343 setti inn nöfn barnana 1977600 wikitext text/x-wiki '''Ásdís Kristjánsdóttir''' (fædd [[28. september]] [[1978]]) er bæjarstjóri [[Kópavogur|Kópavogs]]. Hún tók við embættinu af [[Ármann Kr. Ólafsson|Ármanni Kr. Ólafssyni]] 15. júní 2022. Ásdís er alin upp í Seljahverfinu í [[Breiðholt|Breiðholti]] í Reykjavík og gekk í [[Seljaskóli|Seljaskóla]]. Hún lauk stúdentsprófi frá [[Verzlunarskóli Íslands|Verslunarskóla Íslands]] og er með BSc í iðnaðarverkfræði frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og MSc í hagfræði. Ásdís var viðskiptastjóri hjá [[Lánstraust|Lánstrausti]] frá 2002-2004, var sérfræðingur í [[Fjármálaráðuneyti Íslands|fjármálaráðuneytinu]] árið 2005, efnahagsgreinandi í greiningardeild [[Arion banki|Arion banka]] frá 2005-2011 og forstöðumaður deildarinnar frá 2011-2013. Hún hóf störf hjá [[Samtök atvinnulífsins|Samtökum atvinnulífsins]] árið 2013 og starfaði þar sem forstöðumaður efnahagssviðs til ársins 2022. Hún gaf kost á sér í fyrsta sætið í prófkjöri [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] í Kópavogi fyrir [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|sveitarstjórnarkosningarnar árið 2022]] og var oddviti flokksins í kosningum. Hún tók við stöðu bæjarstjóra í Kópavogi þann 15. júní 2022. Hún var fulltrúi í Samráðsvettvangi um aukna hagsæld árið 2013, hefur verið í stjórn fulltrúaráðs Verslunarskóla Íslands, í stjórn Félags viðskipta- og hagfræðinga, var í verkefnastjórn um endurskoðun peningastefnunnar frá 2017-2018, í stjórn Arctic Adventure frá 2018-2020 og í aðalstjórn [[HK]] frá 2018-2022. Ásdís er gift Agnari Tómasi Möller, verkfræðingi, og eiga þau þrjú börn þau Tómas Möller, Thelma Sigríður Möller og Kristján Möller. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Ármann Kr. Ólafsson]] | titill=[[Bæjarstjóri Kópavogs]] | frá=[[2022]] | til=núverandi | eftir=}} {{Töfluendir}} == Heimildir == * {{vefheimild|url=https://www.kopavogur.is/is/frettir-tilkynningar/category/1/asdis-kristjansdottir-tekin-vid-sem-baejarstjori|titill=Kopavogur.is:Ásdís Kristjánsdóttir tekin við sem bæjarstjóri|mánuðurskoðað=16. júní|árskoðað=2022}} * {{vefheimild|url=https://kjarninn.is/frettir/2020-05-29-asdis-kristjansdottir-radin-adstodarframkvaemdastjori-sa/|titill=Kjarninn:Ásdís Kristjánsdóttir ráðin aðstoðarframkvæmdastjóri SA |mánuðurskoðað=16. júní|árskoðað=2022}} * [https://www.kopavogur.is/is/stjornsysla/baejarstjorn/baejarstjori „Kopavogur.is: Bæjarstjóri“]. Sótt 28. júní 2022. * [https://www.mannlif.is/frettir/asdis-vill-baejarstjorastolinn-afall-thegar-vid-frettum-i-tolf-vikna-sonar-ad-thad-vaeru-tvo-born/ „Mannlif.is: Ásdís vill bæjarstjórastólinn“]. Sótt 28. júní 2022. {{f|1978}} [[Flokkur:Bæjarstjórar Kópavogs]] [[Flokkur:Íslenskar konur]] [[Flokkur:Íslenskir hagfræðingar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Verslunarskóla Íslands]] 9i8arsl2y2gh5jjqa8jacb7ryf7vacb 1977601 1977600 2026-09-04T11:45:55Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-48275-32|~2026-48275-32]] ([[User talk:~2026-48275-32|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Kvk saga|Kvk saga]] 1758964 wikitext text/x-wiki '''Ásdís Kristjánsdóttir''' (fædd [[28. september]] [[1978]]) er bæjarstjóri [[Kópavogur|Kópavogs]]. Hún tók við embættinu af [[Ármann Kr. Ólafsson|Ármanni Kr. Ólafssyni]] 15. júní 2022. Ásdís er alin upp í Seljahverfinu í [[Breiðholt|Breiðholti]] í Reykjavík og gekk í [[Seljaskóli|Seljaskóla]]. Hún lauk stúdentsprófi frá [[Verzlunarskóli Íslands|Verslunarskóla Íslands]] og er með BSc í iðnaðarverkfræði frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og MSc í hagfræði. Ásdís var viðskiptastjóri hjá [[Lánstraust|Lánstrausti]] frá 2002-2004, var sérfræðingur í [[Fjármálaráðuneyti Íslands|fjármálaráðuneytinu]] árið 2005, efnahagsgreinandi í greiningardeild [[Arion banki|Arion banka]] frá 2005-2011 og forstöðumaður deildarinnar frá 2011-2013. Hún hóf störf hjá [[Samtök atvinnulífsins|Samtökum atvinnulífsins]] árið 2013 og starfaði þar sem forstöðumaður efnahagssviðs til ársins 2022. Hún gaf kost á sér í fyrsta sætið í prófkjöri [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] í Kópavogi fyrir [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|sveitarstjórnarkosningarnar árið 2022]] og var oddviti flokksins í kosningum. Hún tók við stöðu bæjarstjóra í Kópavogi þann 15. júní 2022. Hún var fulltrúi í Samráðsvettvangi um aukna hagsæld árið 2013, hefur verið í stjórn fulltrúaráðs Verslunarskóla Íslands, í stjórn Félags viðskipta- og hagfræðinga, var í verkefnastjórn um endurskoðun peningastefnunnar frá 2017-2018, í stjórn Arctic Adventure frá 2018-2020 og í aðalstjórn [[HK]] frá 2018-2022. Ásdís er gift Agnari Tómasi Möller, verkfræðingi, og eiga þau þrjú börn. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Ármann Kr. Ólafsson]] | titill=[[Bæjarstjóri Kópavogs]] | frá=[[2022]] | til=núverandi | eftir=}} {{Töfluendir}} == Heimildir == * {{vefheimild|url=https://www.kopavogur.is/is/frettir-tilkynningar/category/1/asdis-kristjansdottir-tekin-vid-sem-baejarstjori|titill=Kopavogur.is:Ásdís Kristjánsdóttir tekin við sem bæjarstjóri|mánuðurskoðað=16. júní|árskoðað=2022}} * {{vefheimild|url=https://kjarninn.is/frettir/2020-05-29-asdis-kristjansdottir-radin-adstodarframkvaemdastjori-sa/|titill=Kjarninn:Ásdís Kristjánsdóttir ráðin aðstoðarframkvæmdastjóri SA |mánuðurskoðað=16. júní|árskoðað=2022}} * [https://www.kopavogur.is/is/stjornsysla/baejarstjorn/baejarstjori „Kopavogur.is: Bæjarstjóri“]. Sótt 28. júní 2022. * [https://www.mannlif.is/frettir/asdis-vill-baejarstjorastolinn-afall-thegar-vid-frettum-i-tolf-vikna-sonar-ad-thad-vaeru-tvo-born/ „Mannlif.is: Ásdís vill bæjarstjórastólinn“]. Sótt 28. júní 2022. {{f|1978}} [[Flokkur:Bæjarstjórar Kópavogs]] [[Flokkur:Íslenskar konur]] [[Flokkur:Íslenskir hagfræðingar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Verslunarskóla Íslands]] ceb0qb0gls8wusov3118vedf9ev16xo 0 170977 1977520 1794166 2026-09-03T17:34:38Z Fyxi 84003 1977520 wikitext text/x-wiki {{aðgreiningartengill}} [[Mynd:Labrador-Region.PNG|thumb|right|Kort sem sýnir Labrador.]] '''Labrador''' er landsvæði á norðausturströnd [[Kanada]] og meginlandshluti kanadíska [[Kanadísk fylki og sjálfstjórnarsvæði|fylkisins]] [[Nýfundnaland og Labrador|Nýfundnalands og Labradors]]. Labrador er 71% af landsvæði héraðsins, en aðeins 6% íbúa búa þar. Labrador nær yfir austurhluta [[Labradorskagi|Labradorskaga]]. Norðaustan við strönd Labrador er [[Labradorhaf]], en [[Grænland]] liggur norðan við það. Að sunnan skilur [[Belle Isle-sund]] milli Labrador og [[Nýfundnaland]]s. Labrador og [[Núnavút]] mætast á [[Killiniq-eyja|Killiniq-eyju]] í [[Gray-sund]]i milli Labradorhafs og [[Ungava-flói|Ungava-flóa]]. Annars liggur Labrador að héraðinu [[Québec]] í vestri og suðri. Meðal frumbyggja Labrador eru [[Inúítar]], [[Métisar]] og [[Innúar]]. Landsvæðið heitir eftir Joao Fernandes Lavrador (1453 - 1505) sem skoðaði þetta svæði 1498. {{stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Nýfundnaland og Labrador]] h2pn0wvkttwqs1ki7ial1dimkfei0g1 0 174452 1977537 1871358 2026-09-03T19:56:13Z ~2026-44120-68 120285 Regins has change their name to Heimar since 2024. 1977537 wikitext text/x-wiki '''Halldór Benjamín Þorbergsson''' (5. apríl 1979) er íslenskur hagfræðingur og forstjóri fasteignafélagsins Regins. Reginn hf. er íslenskt fasteignafélag sem sérhæfir sig í atvinnuhúsnæði og endurmerkti starfsemi sína með því að taka upp nafnið Heimar hf. í júní 2024. Halldór Benjamín var áður framkvæmdastjóri [[Samtök atvinnulífsins|Samtaka atvinnulífsins]] frá 2016-2023<ref>{{Cite web|url=https://www.sa.is/frettatengt/frettir/undefined|title=Halldór Benjamín Þorbergsson ráðinn framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins|website=www.sa.is|language=is|access-date=2023-05-04}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> og framkvæmdastjóri Viðskiptaþróunar hjá Icelandair Group frá 2009-2016.<ref name=":0" /> == Ferill == Halldór Benjamín er stúdent af eðlisfræðibraut [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólans í Reykjavík]], lauk hagfræðiprófi frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og er með MBA gráðu frá [[Oxford-háskóli|Oxford]] háskóla.<ref>{{Cite web|url=https://www.sa.is/um-okkur/undefined|title=Skipulag {{!}} Samtök atvinnulífsins|website=www.sa.is|language=is|access-date=2023-05-04}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Hann starfaði um tíma sem hagfræðingur og síðar framkvæmdastjóri [[Viðskiptaráð Íslands|Viðskiptaráðs Íslands]]. Hann hefur einnig starfað hjá [[Milestone ehf.|Milestone]], [[Norræni fjárfestingarbankinn|Norræna Fjárfestingabankanum]] og Hagfræðistofnun Háskóla Íslands. Halldór hefur sinnt stundakennslu í þjóðar- og rekstrarhagfræði við Háskóla Íslands og [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólann í Reykjavík]]. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.sa.is/frettatengt/frettir/undefined|title=Halldór Benjamín Þorbergsson ráðinn framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins|website=www.sa.is|language=is|access-date=2023-05-04}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Samtök atvinnulífsins == Sem framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins leiddi Halldór Benjamín kjaraviðræður fyrir hönd atvinnurekenda. Þar á meðal voru viðræðurnar sem leiddu til Lífskjarasamningsins 2019<ref>{{Cite web|url=https://www.sa.is/frettatengt/frettir/undefined|title=Lífskjarasamningurinn 2019-2022|website=www.sa.is|language=is|access-date=2023-05-04}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> og kjaraviðræður á vormánuðum 2023 þar sem [[Efling stéttarfélag|Efling]] og Samtök atvinnulífsins tókust hart á. == Einkalíf == Halldór Benjamín er giftur Guðrúnu Ásu Björnsdóttur<ref>{{Cite web|url=https://www.lis.is/is/um-li/frettakerfi/gudrun-asa-radin-adstodamadur-willums|title=Guðrún Ása ráðin aðstoðamaður Willums|last=Íslands|first=Læknafélag|website=Læknafélag Íslands|language=is|access-date=2023-05-04}}</ref>, sérfræðilækni og forstjóra Klíníkurinnar í Ármúla. Þau eiga fjögur börn.<ref>{{Cite web|url=https://www.sa.is/um-okkur/undefined|title=Skipulag {{!}} Samtök atvinnulífsins|website=www.sa.is|language=is|access-date=2023-05-04}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> ==Tilvísanir== <references /> {{Stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1979]] [[Flokkur:Íslenskir hagfræðingar]] 0u1xyozfy3c1rzys9p7biev0j2ezwyb 0 177855 1977539 1961292 2026-09-03T21:02:51Z Haframjolk 22731 Lagaði ártal og orðalag varðandi Ed Sheeran tónleika 1977539 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Zara Larsson | mynd = Zara Larsson Midnight Sun European Tour (cropped).jpg | mynd_texti = Larsson árið 2025 | fæðingarnafn = Zara Maria Larsson<ref name="ISWC">{{cite web|url=http://iswcnet.cisac.org/MWI/result/list.do?pageNumber=1&localEngineCode=999|title=Your query : Creator's Name begins with LARSSON ZARA on any territories (Domestic works)|website=[[International Standard Musical Work Code|ISWC]]|access-date=7 October 2019|archive-date=23 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180123052005/http://iswcnet.cisac.org/MWI/result/list.do?pageNumber=1&localEngineCode=999|url-status=live}}</ref> | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1997|12|16}} | fæðingarstaður = [[Stokkhólmur]], [[Svíþjóð]] | starf = Söngvari | ár = 2008–í dag | verðlaun = | module = {{Tónlistarfólk | embed = yes | hljóðfæri = Rödd | stefna = {{flatlist| * [[Popptónlist|Popp]] * [[Danstónlist|dans]] * [[Raftónlist|rafpopp]]<ref name="Monger">{{Cite news|url=https://www.allmusic.com/artist/zara-larsson-mn0003105903/biography|title=Zara Larsson Bio|last=Monger|first=James|work=[[Allmusic]]|access-date=9. mars 2018|language=en|archive-date=28. janúar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128161300/https://www.allmusic.com/artist/zara-larsson-mn0003105903/biography|url-status=live}}</ref>}} | útgefandi = {{flatlist| * Sommer House * [[Epic Records|Epic]] * [[Sony Music]] * [[TEN Music Group|TEN]] * [[Universal Music Group|Universal Sweden]]}} | vefsíða = {{URL|zaralarssonofficial.com}} }} }} '''Zara Maria Larsson'''<ref>{{Vefheimild|url=http://iswcnet.cisac.org/MWI/result/list.do?pageNumber=1&localEngineCode=999|titill=Your query : Creator's Name begins with LARSSON ZARA on any territories (Domestic works)|útgefandi=ISWC|mánuðurskoðað=7. október|árskoðað=2019|safnslóð=https://web.archive.org/web/20180123052005/http://iswcnet.cisac.org/MWI/result/list.do?pageNumber=1&localEngineCode=999|safnmánuður=23. janúar|safnár=2018}}</ref> (f. 16. desember 1997) er sænsk poppsöngkona. Hún varð fyrst fræg árið 2008 þegar hún var 10 ára eftir að hafa unnið aðra þáttaröðina af hæfileikaþáttarins ''Talang'', sem er sænska útgáfan af ''[[Got Talent]]'' þáttunum.<ref>{{Cite news|url=http://www.flixxy.com/zara-larsson-singing-talent-winner.htm|title=10 year-old Zara Larsson Wins "Sweden's Got Talent"|work=Flixxy.com|access-date=19 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170131194459/http://www.flixxy.com/zara-larsson-singing-talent-winner.htm|archive-date=31 January 2017}}</ref> Hún er þekkt fyrir smáskífur sínar eins og „Lush Life“ (2015), „Never Forget You“ (2015), „Girls Like“ (2016) ásamt [[Tinie Tempah]], „Ain't My Fault“ (2016), „Symphony“ (2017) ásamt [[Clean Bandit]], og „Ruin My Life“ (2018). Árið 2012 skrifaði Larsson undir samning við [[TEN Music Group]] og gat í kjölfarið út fyrstu stuttskífu sína, ''Introducing'', í janúar 2013. Með stuttskífunni kom út fyrsta frumsamda smáskífa Larsson, „Uncover“, sem fór á topp vinsældalista í [[Skandinavía|Skandinavíu]] og hefur verið [[Söluviðurkenning fyrir tónlist|viðurkennd]] sem sexföld platínu smáskífa í Svíþjóð.<ref name="UMS Platinum">{{Cite web|url=https://www.mynewsdesk.com/se/pressroom/universalmusic/pressrelease/view/zara-larsson-saeljer-platina-839859|title=Zara Larsson säljer Platina|date=25 February 2013|publisher=[[Universal Music Group|Universal Music Sweden]]|language=sv|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701230733/http://www.mynewsdesk.com/se/pressreleases/zara-larsson-saeljer-platina-839859|archive-date=1 July 2019|access-date=26 February 2013}}</ref><ref name="swedishcharts1">{{Cite web|url=http://swedishcharts.com/showitem.asp?interpret=Zara+Larsson&titel=Uncover&cat=s|title=swedishcharts.com – Zara Larsson – Uncover|website=swedishcharts.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170429232459/http://swedishcharts.com/showitem.asp?interpret=Zara+Larsson&titel=Uncover&cat=s|archive-date=29 April 2017|access-date=19 January 2017}}</ref> Í kjölfar velgengni hennar í Skandinavíu skrifaði Larsson undir þriggja ára samning við [[Epic Records]] í Bandaríkjunum árið 2013.<ref name="Signed with Epic">{{Cite web|url=http://zarish.blogg.se/2013/april/im-so-lucky.html|title=I'M SO LUCKY|date=3 April 2013|publisher=zarish.blogg.se|language=sv|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013609/http://zarish.blogg.se/2013/april/im-so-lucky.html|archive-date=3 December 2017|access-date=27 June 2013}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.aftonbladet.se/nojesbladet/article16748824.ab|titill=Zara Larsson får treårskontrakt i USA|útgefandi=Aftonbladet|mánuður=10. maí|ár=2013|mánuðurskoðað=11. júní|árskoðað=2014|safnslóð=https://web.archive.org/web/20171115082911/https://www.aftonbladet.se/nojesbladet/article16748824.ab|safnmánuður=15. nóvember|safnár=2017|eftirnafn=Säll|fornafn=Jonna|tungumál=sænska}}</ref> Fyrsta breiðskífa hennar, ''1'', kom út árið 2014. Árið 2016 kom hún fram á opnunar- og lokaathöfnum [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 2016|UEFA Euro]] í Frakklandi.<ref>{{Cite news|url=https://www.ibtimes.co.uk/euro-2016-opening-ceremony-live-coverage-pre-tournament-show-stade-de-france-1564846|title=Uefa Euro 2016: Opening ceremony at the Stade de France as it happened|last=Evans|first=Joshua|date=10 June 2016|work=International Business Times UK|access-date=19 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206095640/https://www.ibtimes.co.uk/euro-2016-opening-ceremony-live-coverage-pre-tournament-show-stade-de-france-1564846|archive-date=6 February 2021}}</ref> Önnur breiðskífa hennar og fyrsta alþjóðlega platan, ''So Good'', kom út í mars 2017. Þriðja breiðskífa hennar, ''Poster Girl'', kom út í mars 2021. Báðar plöturnar náðu alþjóðlegri velgengni. Fjórða breiðskífa hennar, ''Venus'', kom út þann 9. febrúar 2024. Fimmta breiðskífa hennar, ''Midnight Sun'', kom út 26. september 2025. == Útgefið efni == === Breiðskífur === * ''1'' (2014) * ''So Good'' (2017) * ''Poster Girl'' (2021) * ''Venus'' (2024) * ''Midnight Sun'' (2025) == Tónleikaför == === Ferðalög === * So Good World Tour (2017–2018) * Don't Worry Bout Me Tour (2019) * Poster Girl Tour (2021–2022) <ref>{{Cite web|url=https://mobile.twitter.com/zaralarsson/status/1397534783983345666|title=LIVE IS BACK!!! I can't tell you how excited I am to be on stage again 😭😭😭😭 Tickets on sale Friday. tag a friend you wanna go with|website=Twitter|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918052623/https://mobile.twitter.com/zaralarsson/status/1397534783983345666|archive-date=18 September 2021|access-date=26 May 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.billboard.com/articles/business/tech/9574886/zara-larsson-roblox-performance-poster-girl-launch/|title=Zara Larsson Bringing 'Poster Girl' Launch Party to Roblox|website=Billboard|archive-url=https://web.archive.org/web/20210706190814/https://www.billboard.com/articles/business/tech/9574886/zara-larsson-roblox-performance-poster-girl-launch/|archive-date=6. júlí 2021|access-date=2. júlí 2021}}</ref> * Venus Tour (2024) * Midnight Sun Tour (2025–2026) === Opnunaratriði === * [[Cher Lloyd]] - I Wish Tour (2013–2014) * [[Clean Bandit]] - North American Tour (2017) * [[Ed Sheeran]] - ÷ Tour (2019) * [[Kygo]] – Kygo World Tour (2024–2025) * [[Tate McRae]] – Miss Possessive Tour (2025) === Tónleikar á Íslandi === Þann 13. október 2017 hóf Larsson tónleikaferðalagið sitt So Good World Tour í [[Laugardalshöll]] í Reykjavík.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20171218396d/zara-thakkar-tonleikargestum-fyrir-ad-hafa-synt-ast|title=Zara þakkar tónleikargestum fyrir að hafa sýnt ást - Vísir|last=Ísleifsson|first=Atli|date=2017-10-14|website=visir.is|language=is|access-date=2023-12-29}}</ref> Hún hitaði upp fyrir breska söngvarann [[Ed Sheeran]] þegar hann hélt sína tónleika á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]] í ágúst 2019.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2019/01/31/storstjornur_hita_upp_fyrir_sheeran/|title=Stórstjörnur hita upp fyrir Sheeran|date=31. janúar 2019|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2023-12-29}}</ref> Þann 16. mars 2024 hélt hún tónleika í Eldborg í [[Harpa (tónlistar- og ráðstefnuhús)|Hörpu]] sem var síðasta stoppið á Venus Tour tónleikaferðalaginu, en tónleikarnir áttu upphaflega að fara fram í Laugardalshöll.<ref>{{Cite web|url=https://www.harpa.is/zara-larsson/|title=Zara Larsson|last=|website=Harpa|language=is-IS|access-date=2023-12-29|archive-date=2023-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20231229030843/https://www.harpa.is/zara-larsson/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232480330d/zara-larsson-med-tonleika-i-hollinni|title=Zara Larsson með tónleika í Höllinni - Vísir|last=Ísleifsson|first=Atli|date=2023-10-26|website=visir.is|language=is|access-date=2023-12-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2024/03/17/zara_larsson_heillud_af_eldgosinu/|title=Zara Larsson heilluð af eldgosinu|date=2024-03-17|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-08-12}}</ref> == Heimildir == {{wpheimild | tungumál = En | titill = Zara Larsson | mánuðurskoðað = 29. desember | árskoðað = 2023}} == Tilvísanir == {{Reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} * {{Instagram|zaralarsson}} * {{IMDb name|3706357}} {{DEFAULTSORT:Larsson, Zara}} {{f|1997}} [[Flokkur:Sænskir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Sænskir söngvarar]] 8todk16cjza3wkapp8zezmvn5owwfw4 0 184063 1977498 1908652 2026-09-03T14:19:05Z TKSnaevarr 53243 1977498 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Múte Bourup Egede | mynd = Múte Bourup Egede - 2024 (P064386-932290) (cropped).jpg | titill= Formaður landstjórnar Grænlands | stjórnartíð_start = [[23. apríl]] [[2021]] | stjórnartíð_end = [[28. mars]] [[2025]] | einvaldur = [[Margrét Þórhildur|Margrét 2.]]<br>[[Friðrik 10.]] | forveri = [[Kim Kielsen]] | eftirmaður = [[Jens-Frederik Nielsen]] | myndatexti1 = {{small|Múte Bourup Egede árið 2024.}} | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1987|3|11}} | fæðingarstaður = [[Nuuk]], [[Grænland]]i | þjóderni = [[Grænland|Grænlenskur]] | maki = Sara Biilmann Egede | börn = 3 | stjórnmálaflokkur = [[Inuit Ataqatigiit]] | háskóli = [[Háskóli Grænlands]] }} '''Múte Inequnaaluk Bourup Egede''' (f. 11. mars 1987)<ref name="cv">{{Cite web|url=https://ina.gl/media/2538260/f-faelles-personoplysninger-cv-hverv-og-oekonomiske-interesser-cver-2018-laast-cv-m%C3%BAte-b-egede-da-l.pdf|title=CV – Múte B. Egede|publisher=[[Inatsisartut]]|language=da|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717132900/https://ina.gl/media/2538260/f-faelles-personoplysninger-cv-hverv-og-oekonomiske-interesser-cver-2018-laast-cv-m%C3%BAte-b-egede-da-l.pdf|archive-date=July 17, 2020|access-date=July 17, 2020}}</ref> er grænlenskur stjórnmálamaður sem er sjöundi og fyrrverandi formaður landstjórnar (eða forsætisráðherra) Grænlands. Hann gegndi því embætti frá apríl 2021 til mars 2025.<ref name="confirmed">{{Cite web|url=https://knr.gl/da/nyheder/m%C3%BAte-egede-er-ny-formand-naalakkersuisut|title=Múte Egede er ny formand for Naalakkersuisut|last=Hyldal|first=Christine|publisher=[[Kalaallit Nunaata Radioa]]|date=April 23, 2021|access-date=April 23, 2021|language=da}}</ref> Hann hefur setið á grænlenska þinginu, [[Inatsisartut]], frá árinu 2016, og hefur verið formaður stjórnmálaflokksins [[Inuit Ataqatigiit]] frá 2018.<ref name="formand">{{Cite web|url=https://www.altinget.dk/navnenyt/ia-vaelger-ny-formand|title=Grønlandske IA vælger ny formand|publisher=Altinget|language=da|date=December 3, 2018|access-date=July 17, 2020}}</ref><ref name="knr">{{Cite web|url=https://knr.gl/da/nyheder/m%C3%BAte-b-egede-er-ny-ia-formand|title=Múte B. Egede er ny IA-formand|last=Veirum|first=Thomas Munk|publisher=[[Kalaallit Nunaata Radioa]]|language=da|date=December 1, 2018}}</ref> == Æviágrip == Egede er fæddur í [[Nuuk]] en ólst upp í [[Narsaq]] í suðurhluta Grænlands. Hann lauk menntaskólanámi í [[Qaqortoq]] og byrjaði síðan nám í menningar- og samfélagssögu við [[Háskóli Grænlands|Háskóla Grænlands]] árið 2007. Hann var varaformaður stúdentasamtakanna ''KISAQ'' frá 2011 til 2012.<ref name="cv"/> Egede útskrifaðist ekki þar sem hann hætti námi árið 2012 til að taka við stjórn fjölskyldufyrirtækis föður síns í fóðurframleiðslu.<ref name="dr">{{Cite web|url=https://www.dr.dk/nyheder/indland/valgigroenland/en-alvorlig-ung-mand-staar-til-blive-groenlands-yngste-regeringsleder|title=En alvorlig, ung mand står til at blive Grønlands yngste regeringsleder|last=Ildor|first=Astrid|language=da|publisher=[[DR ]]|date=April 7, 2021|access-date=April 8, 2021}}</ref><ref name="knr"/> Árið 2007 sat Egede á ungmennaþingi Grænlands, ''Inuusuttut Inatsisartui'',<ref name="knr"/> og frá 2013 til 2015 var hann formaður ''Inuusuttut Ataqatigiit'', ungliðahreyfingar [[Inuit Ataqatigiit]].<ref name="cv"/><ref name="knr"/> Egede bauð sig fram á [[danska þingið]] fyrir Inuit Ataqatigiit í þingkosningum Danmerkur árið 2015.<ref name="fv15">{{Cite web|url=https://knr.gl/da/nyheder/m%C3%BAte-b-egede-stiller-op-til-folketingsvalget|title=Múte B. Egede stiller op til Folketingsvalget|last=Dam|first=Camilla|publisher=[[Kalaallit Nunaata Radioa]]|language=da|date=May 27, 2015|access-date=July 17, 2020}}</ref> Hann hlaut 2.131 atkvæði, sem nægði honum ekki til að fá sæti á þingi.<ref name="fv15resultater">{{Cite web|url=https://www.valg.gl/resultater|title=Resultater for valg.gl – Valg.gl|publisher=valg.gl|language=da|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717125821/https://www.valg.gl/resultater|archive-date=July 17, 2020|access-date=July 17, 2020}}</ref> Egede var auðlinda- og vinnumarkaðsráðherra frá 2016 til 2018. Hann var jafnframt sveitarstjórnar-, innviða- og húsnæðismálaráðherra í þrjá mánuði árið 2017.<ref name="knr"/> Þann 1. desember 2018 var hann kjörinn formaður [[Inuit Ataqatigiit]] og tók við af [[Sara Olsvig|Söru Olsvig]].<ref name="knr"/> Hann leiddi flokkinn í þingkosningum Grænlands árið 2021, þar sem flokkurinn hlaut 36,6% atkvæða og varð stærsti flokkurinn á þingi.<ref name="dr"/> Egede hlaut 3.380 atkvæði, mest allra frambjóðenda og um 1,500 atkvæði meira en sitjandi formaður landstjórnarinnar, [[Kim Kielsen]] úr [[Siumut]]-flokknum.<ref name="stemmer">{{Cite web|url=https://knr.gl/da/nyheder/mut%C3%A9-b-egede-er-den-st%C3%B8rste-stemmesluger-og-kielsen-halser-efter|title=Muté B. Egede er den største stemmesluger, og Kielsen halser efter|last=Synnestvedt|first=Anne Meisner|publisher=[[Kalaallit Nunaata Radioa]]|language=da|date=April 8, 2021|access-date=April 8, 2021}}</ref> Þann 16. apríl var kunngert að Egede hefði myndað samsteypustjórn ásamt [[Naleraq]]. Landstjórn þeirra ([[Naalakkersuisut]]) telur til sín tíu meðlimi. Flokkurinn [[Atassut]], sem er með tvö þingsæti, tilkynnti að hann myndi ekki taka þátt í stjórn sem aðhylltist sjálfstæði en að hann myndi verja hann vantrausti.<ref>{{Cite web|date=2021-04-16|title=Greenland's left-wing IA party forms new government, vows to block rare-earth mine|url=https://www.reuters.com/world/greenlands-left-wing-ia-party-forms-new-government-vows-block-rare-earth-mine-2021-04-16/|access-date=2021-04-18|website=Reuters}}</ref> Egede er yngsti landstjórnarformaður í sögu Grænlands.<ref>{{Cite web|title=Her er Mútes Naalakkersuisut|url=https://sermitsiaq.ag/mutes-naalakkersuisut|website=[[Sermitsiaq (newspaper)|Sermitsiaq]]|language=da}}</ref> Grænlenska þingið (Inatsisartut) staðfesti skipan Egede þann 23. apríl.<ref name="confirmed"/> Egede myndaði aðra ríkisstjórn í apríl 2022.<ref>{{Cite web |title=Nyt Naalakkersuisut: Siumut får fiskeri og udenrigsanliggender |url=https://sermitsiaq.ag/node/236495 |access-date=2022-08-10 |website=Sermitsiaq.AG |language=da}}</ref> == Stjórnmálaskoðanir == Egede er formaður [[Inuit Ataqatigiit]], sem er [[Jafnaðarstefna|jafnaðarflokkur]] á Grænlandi.<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/greenland-election-mining-inuit-ataqatigiit-b1827788.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/news/world/europe/greenland-election-mining-inuit-ataqatigiit-b1827788.html |archive-date=2022-06-18 |url-access=subscription |url-status=live|title=Left-wing party which opposes major mining project wins Greenland general election|website=[[Independent.co.uk]] |date=7 April 2021}}</ref> Líkt og flokkurinn aðhyllist Egede [[sjálfstæði Grænlands]].<ref name="knr"/> == Einkahagir == Egede á tvö börn með fyrrverandi sambýliskonu sinni og eitt barn með núverandi eiginkonu. <ref name="cv"/> ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Egede, Mute Bourup}} {{f|1987}} [[Flokkur:Formenn landstjórnar Grænlands]] ffivojeynkmh50owv0rof69cb3y4xjb 0 185621 1977497 1948163 2026-09-03T14:18:29Z TKSnaevarr 53243 1977497 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Jens-Frederik Nielsen | mynd =Jens-Frederik Nielsen by Christian Ursilva.jpg | titill= Formaður landstjórnar Grænlands | stjórnartíð_start = 28. mars 2025 | stjórnartíð_end = | einvaldur = [[Friðrik 10.]] | forveri = [[Múte Bourup Egede]] | eftirmaður = | myndatexti1 = Nielsen árið 2026. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1991|6|22}} | fæðingarstaður = [[Nuuk]], [[Grænland]]i | þjóderni = [[Grænland|Grænlenskur]] | maki = | börn = | stjórnmálaflokkur = [[Demokraatit]] | háskóli = [[Háskóli Grænlands]] }} '''Jens-Frederik Nielsen''' (f. 22. júní 1991) er [[Grænland|grænlenskur]] stjórnmálamaður og [[badminton]]spilari. Nielsen er formaður grænlenska Lýðræðisflokksins ([[Demokraatit]]).<ref>{{Kilde www|titel=Demokraternes Hovedbestyrelse|url=https://demokraatit.gl/hovedbestyrelsen/|besøgsdato=2025-01-12}}</ref> == Æviágrip == Jens-Frederik Nielsen hefur numið [[félagsvísindi]] við [[Háskóli Grænlands|Háskóla Grænlands]] (Ilisimatusarfik) í [[Nuuk]]. Nielsen sinnti stjórnsýslustörfum fyrir grænlenska Lýðræðisflokkinn, [[Demokraatit]], þar til hann var útnefndur vinnu- og auðlindaráðherra í sjöundu ríkisstjórn [[Kim Kielsen|Kims Kielsen]] þann 29. maí 2020. Þann 8. júní 2020 var Nielsen kjörinn nýr flokksleiðtogi án mótframboðs. Í þingkosningum Grænlands árið 2021 tapaði Lýðræðisflokkurinn illa og Jens-Frederik Nielsen hlaut ekki nema þriðja flest atkvæði af frambjóðendum flokksins og hið síðasta af þremur þingsætum sem flokkurinn vann. Flokkurinn lenti hins vegar í fyrsta sæti í þingkosningum Grænlands árið 2025 og Nielsen hlaut flest atkvæði allra frambjóðenda.<ref>https://www.sermitsiaq.ag/samfund/vild-jubel-demokraatit-vinder-valget/2207380</ref> == Badmintonferill == Nielsen varð Grænlandsmeistari í [[badminton]] í fyrsta skipti árið 2012 og hefur síðan þá unnið mörg verðlaun. Hann hefur einnig tekið þátt í [[Eyjaleikarnir|Eyjaleikunum]] nokkrum sinnum. ==Tilvísanir== <references/> == Tenglar == * [https://bwfbadminton.com/player/92869/jens-frederik-nielsen Jens-Frederik Nielsen] hjá Alþjóða badmintonsambandinu * [https://badmintoneurope.com/Clubs/CommonDrive/Components/GetWWWFile.aspx?fileID=47128 Grænlandsmeistarar 1980 - 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250313180547/https://badmintoneurope.com/Clubs/CommonDrive/Components/GetWWWFile.aspx?fileID=47128 |date=2025-03-13 }} {{DEFAULTSORT:Nielsen, Jens-Frederik}} {{f|1991}} [[Flokkur:Formenn landstjórnar Grænlands]] [[Flokkur:Grænlenskir badmintonspilarar]] hp478ebskpr8x3mjb9o1mypj5voytl6 0 190776 1977496 1963752 2026-09-03T14:17:56Z TKSnaevarr 53243 1977496 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Beinir Johannesen | búseta = | mynd = | myndastærð = | myndatexti1 = Beinir Johannesen árið 2026. | titill = [[Lögmaður Færeyja]] | stjórnartíð_start =13. apríl 2026 | stjórnartíð_end = | einvaldur = [[Friðrik 10.]] | forveri = [[Aksel V. Johannesen]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1997|2|12}} | fæðingarstaður = [[Klaksvík]], [[Færeyjar|Færeyjum]] | stjórnmálaflokkur = [[Fólkaflokkurinn]] | maki = Helena Johannesen | börn = | háskóli = }} '''Beinir Johannesen''' (f. 12. febrúar 1997) er [[Færeyjar|færeyskur]] stjórnmálamaður frá [[Klaksvík]], núverandi formaður [[Fólkaflokkurinn|Fólkaflokksins]] og núverandi [[lögmaður Færeyja]].<ref name="info2020"/><ref name="klaksvik"/> Þegar Beinir var kjörinn á [[lögþing Færeyja]] 31. ágúst 2019 hafði hann nýlega útskrifast úr menntaskóla og var meðlimur í bæjarráði Klaksvíkur fyrir Fólkaflokkinn.<ref name="klaksvik"/> Hann hlaut 995 einstaklingsatkvæði, sem voru flest atkvæði allra frambjóðenda flokksins og allra frambjóðenda sem náðu kjöri í fyrstu umferð. Í kosningum á [[danska þingið]] 5. júní sama ár hafði hann hlotið 677 einstaklingsatkvæði.<ref name="info2019aug"/> Beinir Johannesen var kjörinn formaður Fólkaflokksins þann 10. nóvember 2022 eftir að Christian Andreasen sagði af sér, stuttu eftir kosningar á danska þingið. Hann var þá aðeins 25 ára gamall.<ref>{{cite web |url=https://kvf.fo/greinar/2022/11/10/beinir-johannesen-nyggjur-formadur-i-folkaflokkinum |title=Beinir Johannesen nýggjur formaður í Fólkaflokkinum |last=Hansen |first=Uni L. |date=10. november 2022 |website=kvf.fo |publisher=Kringvarp Føroya |access-date=10. november 2022|archive-date=2022-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110231400/http://kvf.fo/greinar/2022/11/10/beinir-johannesen-nyggjur-formadur-i-folkaflokkinum |dead-url=yes }}</ref> Í kosningum á lögþingið 26. mars 2026 hlaut Beinir 1.679 einstaklingsatkvæði. Fólkaflokkurinn varð stærsti flokkurinn á lögþinginu og myndaði ríkisstjórn ásamt [[Jafnaðarflokkurinn|Jafnaðarflokknum]] og [[Sambandsflokkurinn|Sambandsflokknum]]. Beinir varð yngsti lögmaður í sögu Færeyja, þá 29 ára gamall.<ref>https://kvf.fo/greinar/2026/04/09/hava-skrivad-undir-samgonguskjalid</ref> == Fjölskylda == Beinir Jo­hann­e­sen er sonarsonur [[Vilhelm Johannesen|Vilhelms Johannesen]], sem var þingmaður á lögþinginu frá 1980 til 2008. Hann er jafnframt bróðursonur [[Aksel V. Johannesen|Aksels V. Johannesen]], sem var lögmaður Færeyja á undan honum og er formaður Jafnaðarflokksins.<ref name="info2019sep"/> == Tenglar == *[https://www.in.fo/news-detail/eg-helt-eg-kundi-gera-mun - Eg helt eg kundi gera mun], in.fo, 15.02.2020 *[https://kvf.fo/valevni Hesi stilla upp til løgtingsvalið 2019 - A - Beinir Johannesen], kvf.fo *[https://www.klaksvik.fo/byradslimir Býráðslimir], klaksvik.fo == Heimildir == {{reflist|refs= <ref name="info2020">[https://www.in.fo/news-detail/eg-helt-eg-kundi-gera-mun - Eg helt eg kundi gera mun], in.fo, 15.02.2020</ref> <ref name="klaksvik">[https://www.klaksvik.fo/byradslimir Býráðslimir], klaksvik.fo</ref> <ref name="info2019aug">[https://www.in.fo/news-detail/news/beinir-johannesen-gjoert-kanonval/ Beinir Johannesen gjørt kanónval], in.fo, 31. 08. 2019</ref> <ref name="info2019sep">[https://www.in.fo/news-detail/fleiri-tingf-lk-hava-havt-p-par-og-abbar-l-gtinginum Fleiri tingfólk hava havt pápar og abbar í Løgtinginum], in.fo, 09.09.2019</ref> }} {{Lögmenn Færeyja}} {{DEFAULTSORT:Johannesen, Beinir}} {{f|1997}} [[Flokkur:Lögmenn Færeyja]] pgjdf3j1fej79a3il0e1h1idd3snx98 0 192561 1977499 1977398 2026-09-03T14:29:59Z Torfifagri 33930 1977499 wikitext text/x-wiki '''Í góðri trú''' er sjöunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom hún út árið 1986. Hún var endurútgefin á geisladisk 1996 og aftur 2002 með níu aukalögum. Platan var endurkoma Megasar eftir talsvert hlé frá útgáfu. Síðasta plata hans þar á undan var platan [[Nú er ég klæddur og kominn á ról]] (1978) og tónleikaplatan [[Drög að sjálfsmorði]] (1979). Nokkur lög komu út á plötum með öðrum listamönnum í millitíðinni; [[Fingraför_(breiðskífa)|Fingraför]] [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]] (1983) og á tveimur plötum með [[Íkarus_(hljómsveit)|Íkarus]]; The boys from Chicago (1983) og Rás 5-20 (1984). == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Lóa Lóa           | length1 = 03:27 | title2 = Helmingurinn lygi | length2 = 02:34 | title3 = Þú bíður (allavegana) eftir mér | length3 = 03:43 | title4 = Löng eru þau lík | length4 = 05:05 | title5 = Þú & ég | length5 = 03:45 | title6 = Lítill fjólublár skódablús | length6 = 03:06 |total_length = 21:40 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Undir rós | length1 = 03:25 | title2 = Birta | length2 = 05:19 | title3 = Fríða fríða | length3 = 04:39 | title4 = Táraborg | length4 = 04:56 | title5 = Árstíð | length5 = 03:21 |total_length = 21:40 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Lóa Lóa | length1 = 03:31 | title2 = Helmingurinn lygi | length2 = 02:44 | title3 = Löng eru þau lík | length3 = 04:49 | title4 = Þú og ég | length4 = 03:35 | title5 = Lítill fjólublár skódablús | length5 = 03:01 | title6 = Undir rós | length6 = 04:44 | title7 = Birta | length7 = 04:50 | title8 = Fríða Fríða | length8 = 04:43 | title9 = Helmingurinn lygi | length9 = 03:29 |total_length = 35:26 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur *Tómas Tómasson: Bassi, hljómborð *Sigtryggur Baldursson: Trommur *Þorsteinn Magnússon: Gítar *Guðmundur Ingólfsson: Píanó, orgel [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1986]] [[Flokkur:Megas]] fz6a7cskj8l7q8swjz1182yh4bswust 0 192580 1977500 1977476 2026-09-03T14:30:41Z Torfifagri 33930 1977500 wikitext text/x-wiki '''Loftmynd''' er áttunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom hún út árið [[1987]]. Platan kom út árið eftir 200 ára afmæli [[Reykjavík]]urborgar og er að einhverju leyti sýn Megasar á borgarlífið og andsvar við þeirri glansmynd sem birtist á afmælisárinu. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Við Birkiland | length1 = 02:33 | title2 = Björg | length2 = 04:13 | title3 = Plastpokablús | length3 = 04:22 | title4 = Skúli fógeti | length4 = 02:33 | title5 = Á horninu | length5 = 03:44 | title6 = Ástarsaga | length6 = 04:46 |total_length = 22:11 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög á geisladisk 1987 og 2002 | title1 = Magister Lyngdal | length1 = 01:57 | title2 = Jón | length2 = 02:04 | title3 = Nótt | length3 = 03:14 | title4 = Enginn vegur fær | length4 = 04:42 | title5 = Veinaðu úlfur úlfur | length5 = 02:29 |total_length = 14:26 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Það sem best er | length1 = 02:47 | title2 = Börn í borg | length2 = 01:59 | title3 = Reykjavíkurnætur | length3 = 04:45 | title4 = Björt ljós borgarljós | length4 = 05:30 | title5 = Innréttingablús | length5 = 03:40 | title6 = Fílahirðirinn frá Súrín | length6 = 05:43 |total_length = 17:13 }} {{Lagalisti | headline = Aukalag 2002 | title1 = Reykjavíkurnætur (demó) | length1 = 05:56 |total_length = 05:56 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *Guðlaugur Kristinn Óttarsson: Gítarar *Haraldur Þorsteinsson: Rafmagnsbassi *[[Sigtryggur Baldursson]]: Trommur og allur ásláttur *Eyþór Gunnarsson: píanó og syntar *Þorsteinn Magnússon: Gítar í Börn í borg, Á horninu *Þorgeir Rúnar Kjartansson: Saxófónar *Karl Sighvatsson: Hammondorgel *Wilma Young: Fiðla *Reynir Jónasson: Harmonikka *Ásbjörn Kristinsson: Munnharpa ==Annað== *Upptökumeistari: Brian Pugsley *Þriðja eyrað: Guðlaugur Kristinn Óttarsson *Útsetningar: Megas *Ljósmynd á framhlið: Ljósmyndasafnið *Ljósmynd á bakhlið: Kristján Sigurðsson [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1987]] [[Flokkur:Megas]] oavyeizldiccr52tp8pyzwam0mbtks3 0 192583 1977501 1977478 2026-09-03T14:31:02Z Torfifagri 33930 1977501 wikitext text/x-wiki Höfuðlausnir er níunda breiðskífa [[Megas]]ar og kom út árið 1988. Hún var endurútgefin 2002 með sjö aukalögum. Á plötunni eru tíu lög og hafa sum hver þeirra tengingu við Tæland en Megas hafði dvalið þar um stund. == Lagalisti == {{Lagalisti | headline = Hlið A | title1 = Drukknuð börn | length1 = 04:55 | title2 = Tæblús | length2 = 03:26 | title3 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length3 = 05:03 | title4 = Borgarblús | length4 = 03:30 | title5 = Drengirnir í Bangkok | length5 = 07:35 |total_length = 24:29 }} {{Lagalisti | headline = Hlið B | title1 = Í Öskjuhlíð | length1 = 03:09 | title2 = Leiðréttingarblús | length2 = 04:08 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:16 | title4 = Álafossúlpan | length4 = 06:55 | title5 = Litla stúlkan með eldspýturnar | length5 = 04:26 |total_length = 21:54 }} {{Lagalisti | headline = Aukalög 2002 | title1 = Telpurnar í Bangkok | length1 = 07:19 | title2 = (Öskjuhlíðarendi) Homage À Baden Powel | length2 = 03:07 | title3 = Aðeins eina nótt | length3 = 03:18 | title4 = Drukknuð börn | length4 = 03:48 | title5 = Í Öskjuhlíð | length5 = 02:22 | title6 = Drengirnir í Bangkok | length6 = 05:29 | title7 = (Borðið þér) Orma frú Norma | length7 = 05:07 |total_length = 30:30 }} == Hljóðfæraleikur == *Megas: Söngur og hljómborð *[[Björk Guðmundsdóttir]]: Söngur *Inga Guðmundsdóttir: Söngur *Rose McDowall: Söngur *Guðlaugur Kristinn Óttarsson: Gítar og bassi *Hilmar Örn Hilmarsson: Hljómborð, slagverk, bassi og fortónun ==Annað== *Upptökumeistari: HÖH með Gulla sem Þriðja Eyrað og Hægri Hönd *Útsetningar: Megas, HÖH og GKÓ *Ljósmyndir: Gunnar Kristinn Hilmarsson rl1a2bzx52hjn9lcsr3wt757vhxfpyp 0 192680 1977503 2026-09-03T14:35:42Z Berserkur 10188 Berserkur færði [[Université Bordeaux I]] á [[Bordeaux I-háskólinn]]: Íslenskt nafn 1977503 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Bordeaux I-háskólinn]] 2580fl233k467j7ug6uw3im3sf0p6ba 2 192681 1977504 2026-09-03T14:40:08Z Hhrafn 120257 Bjó til síðu með „"skýrri rannsókaráætlun þar sem þeir '''gera grein fyrir''' því hvaða efni þeir hyggjast taka fyrir og '''færa rök fyrir valinu''', þau atriði sem þeir hyggjast lagfæra og bæta við, og þær heimildir sem þeir hyggjast nota." Viðfangsefni: Michał Kalecki Rök fyrir valinu: Þegar maður google'ar manninn þá kemur töff mynd af honum með sólgleraugu. 'Nuff said. Okkur fannst líka áhugavert að hann var vinstri sinnaður hagfræðingur,...“ 1977504 wikitext text/x-wiki "skýrri rannsókaráætlun þar sem þeir '''gera grein fyrir''' því hvaða efni þeir hyggjast taka fyrir og '''færa rök fyrir valinu''', þau atriði sem þeir hyggjast lagfæra og bæta við, og þær heimildir sem þeir hyggjast nota." Viðfangsefni: Michał Kalecki Rök fyrir valinu: Þegar maður google'ar manninn þá kemur töff mynd af honum með sólgleraugu. 'Nuff said. Okkur fannst líka áhugavert að hann var vinstri sinnaður hagfræðingur, og að Oxford University Press lýsti hann sem "einn af virtustu hagfræðingum 20. aldar". Fyrirhuguð uppbygging greinar: Þetta er eitthvað sem mun breytast með tímanum en þetta mun gróflega vera nokkrun veginn svona. * Ævi og bakgrunur * Menntun og störf * Helstu rit * Helstu framlög til hagfræðinnar * Áhrif og arfleifð 4. Hvað heimildir ætliði að nota? Bókin, hetwebsite.net qwl2q500qhuwr35pnqtn58qo94tvvbm 1977506 1977504 2026-09-03T14:44:36Z Hhrafn 120257 1977506 wikitext text/x-wiki "skýrri rannsókaráætlun þar sem þeir '''gera grein fyrir''' því hvaða efni þeir hyggjast taka fyrir og '''færa rök fyrir valinu''', þau atriði sem þeir hyggjast lagfæra og bæta við, og þær heimildir sem þeir hyggjast nota." Viðfangsefni: Michał Kalecki Rök fyrir valinu: Þegar maður google'ar manninn þá kemur töff mynd af honum með sólgleraugu. 'Nuff said. Okkur fannst líka áhugavert að hann var vinstri sinnaður hagfræðingur, og að Oxford University Press lýsti hann sem "einn af virtustu hagfræðingum 20. aldar". Fyrirhuguð uppbygging greinar: Þetta er eitthvað sem mun breytast með tímanum en þetta mun gróflega vera nokkrun veginn svona. * Ævi og bakgrunur * Menntun og störf * Helstu rit * Helstu framlög til hagfræðinnar * Áhrif og arfleifð 4. Hvað heimildir ætliði að nota? Bókin, hetwebsite.net, jstor, googlescholar. eixu3f8p305ny2m8zby7hm0lkn8b5bd 1977538 1977506 2026-09-03T20:41:20Z Hhrafn 120257 Setti inn frumkóða fyrir tvo kafla: Inngang og ævi, menntun og störf. 1977538 wikitext text/x-wiki '''Michał Kalecki''' (22. júní 1899 – 18. apríl 1970) var pólskur [[hagfræðingur]] sem var einkum þekktur fyrir framlag sitt til kenninga um virka eftirspurn, [[fjárfesting]]u, [[hagsveifla|hagsveiflur]], hagnað, [[tekjuskipting]]u og verðmyndun. Á fyrri hluta fjórða áratugarins setti hann fram ýmsar hugmyndir um virka eftirspurn sem síðar urðu nátengdar ''The General Theory of Employment, Interest and Money'' eftir [[John Maynard Keynes]]. Þegar Kalecki kom til [[England]]s árið 1936 var hann lítið þekktur meðal breskra hagfræðinga, en hafði þá þegar þróað umfangsmiklar kenningar um þjóðhagsmál og gert fyrstu áætlanir um þjóðhagsreikninga í [[Pólland]]i. Kenningar Kaleckis voru þó ekki einfaldlega önnur útgáfa af kenningum Keynes. Hann tengdi virka eftirspurn sérstaklega við hagsveiflur og hagnað og þróaði síðar kenningar um verðmyndun, tekjuskiptingu og markaðsvald fyrirtækja. Á starfsferli sínum starfaði hann meðal annars í Póllandi, við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]] og [[Oxford-háskóli|Oxford-háskóla]] í Bretlandi og hjá [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]] í [[New York]]. == Ævi, menntun og störf == Kalecki fæddist í júní 1899 inn í samlagaða pólsk-gyðinga fjölskyldu. Fjölskyldan virðist hafa verið tiltölulega vel stæð áður en faðir hans missti litla bómullarverksmiðju sína og starfaði síðar sem bókari hjá fyrirtæki bróður síns. Kalecki hóf nám í stærðfræði við [[Varsjárháskóli|Varsjárháskóla]] og fór síðar í verkfræðinám í [[Gdańsk]]. Hann lauk þó ekki námi þar vegna fjárhagsvanda fjölskyldunnar. Hann hafði því enga formlega háskólamenntun í hagfræði og var að mestu sjálfmenntaður á því sviði.<ref>...</ref> Á fyrstu starfsárum sínum öðlaðist Kalecki hagnýta þekkingu í hagfræði með störfum hjá lánshæfismatsfyrirtæki. Seint á þriðja áratugnum hóf hann einnig regluleg skrif fyrir pólsk efnahagsrit þar sem hann fjallaði meðal annars um stöðu einstakra markaða og alþjóðleg efnahagsmál. Í lok árs 1929 fékk hann starf við ''Institute for the Study of Business Cycles and Prices'' í [[Varsjá]] og gat þá einbeitt sér að hagfræði sem aðalstarfi. Þar vann hann meðal annars með Ludwik Landau að fyrstu áætlunum um fjárfestingu, neyslu og þjóðartekjur í Póllandi.<ref>...</ref> Árið 1933 gaf Kalecki út ''An Essay on the Theory of the Business Cycle'', þar sem hann setti fram eigin kenningu um hagsveiflur og virka eftirspurn. Sama ár kynnti hann hugmyndir sínar á fundi ''Econometric Society'' í [[Leiden]]. Hagsveiflulíkan hans vakti þar athygli hagfræðinga á borð við [[Ragnar Frisch]] og [[Jan Tinbergen]]. Í kjölfarið fékk Kalecki Rockefeller-styrk til náms og rannsókna erlendis og fór til [[Svíþjóð]]ar í janúar 1936. Þar kynntist hann ''The General Theory of Employment, Interest and Money'' eftir [[John Maynard Keynes]], sem hafði nýlega komið út, og ákvað skömmu síðar að halda til [[England]]s.<ref>...</ref> Kalecki kom til Englands í mars 1936 og komst fljótlega í kynni við hagfræðinga úr nánasta hópi Keynes, meðal annars [[Joan Robinson]]. Þrátt fyrir að hafa þegar birt hluta rannsókna sinna á ensku og frönsku var hann enn nánast óþekktur í breska fræðaheiminum. Rockefeller-styrkur hans var framlengdur og árið 1938 fékk hann styrk frá [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]]. Þar tók hann þátt í rannsóknum á kostnaði, framleiðslu og verðmyndun ásamt hópi hagfræðinga sem meðal annars innihélt Austin Robinson, Richard Kahn, [[Piero Sraffa]] og Keynes.<ref>...</ref> Skömmu síðar yfirgaf Kalecki Cambridge og hóf rannsóknarstörf við ''Oxford University Institute of Statistics''. Hann dvaldi í Bretlandi fram í mars 1945 og vann þar áfram að kenningum sínum um kapítalíska hagkerfið. Á stríðsárunum sinnti hann jafnframt rannsóknum á fjármögnun stríðsins, skömmtun og fullri atvinnu. Á Oxford-árunum myndaði hann náin fagleg tengsl við meðal annars Joan Robinson, Josef Steindl, Piero Sraffa og Maurice Dobb.<ref>...</ref> Í mars 1945 yfirgaf Kalecki Bretland og hóf störf hjá ''International Labour Office'' í [[Montreal]], þar sem hann vann að málefnum atvinnu og efnahagslegrar endurreisnar. Í desember 1946 hóf hann síðan störf hjá [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]] í [[New York]] sem aðstoðarforstöðumaður í deild efnahagsstöðugleika og þróunar. Þar starfaði hann fram í ársbyrjun 1955 og tók meðal annars þátt í greiningu á atvinnu, verðbólgu og efnahagsþróun. Á þessum árum lauk hann einnig einu þekktasta riti sínu, ''Theory of Economic Dynamics''.<ref>...</ref> Kalecki sagði starfi sínu hjá Sameinuðu þjóðunum lausu eftir skipulagsbreytingar sem hefðu falið í sér verulega skerðingu á stöðu hans og sneri aftur til Póllands í lok febrúar 1955. Skömmu eftir heimkomuna var hann ráðinn ráðgjafi Hilary Minc, þáverandi aðstoðarforsætisráðherra, og gegndi ýmsum ráðgjafa- og nefndarstörfum næstu árin sem tengdust efnahagsskipulagningu.<ref>...</ref> Á síðari hluta starfsævinnar færðist áhersla Kaleckis meira yfir á fræðistörf og kennslu, meðal annars við ''Central School of Planning and Statistics'' í Varsjá. Þar hafði hann mikil áhrif á yngri pólska hagfræðinga og í kringum hann myndaðist hópur hagfræðinga sem oft hefur verið tengdur við svonefndan Kalecki-skóla. Pólitískar aðstæður í Póllandi versnuðu þó á sjöunda áratugnum og árið 1968 varð þessi fræðilegi hópur fyrir miklu áfalli vegna pólitískra ofsókna og hreinsana. Kalecki lést tveimur árum síðar, 17. apríl 1970.<ref>...</ref> dgg3q1wgoujc0z8i8phf4jn1spjs7mg 0 192682 1977509 2026-09-03T15:07:39Z ~2026-47867-91 120310 Bjó til síðu með „Kuml 1995-199 var íslensk Harðkjarna/Pönksveit. Stofnuð af Einar Krautzwel (Gröm-Digital Madness) Og fyrrum Meðlimum Sjálfsfróun Jónbjörn Valgersson og Friðryk Álfur Mánason.. Með voru Númi Björnsson,Berglind Hólm Harðardóttir,Björgvin Freyr Jóhannsson. Starfaði hljósveitin þétt á þessum árum og kom fram í Dagsljósi 1996. Efni með hljómsvetini má finna á Youtube. <ref>{{Cite web|url=https://glatkistan.com/?s=Kuml|title=Leitarniðu...“ 1977509 wikitext text/x-wiki Kuml 1995-199 var íslensk Harðkjarna/Pönksveit. Stofnuð af Einar Krautzwel (Gröm-Digital Madness) Og fyrrum Meðlimum Sjálfsfróun Jónbjörn Valgersson og Friðryk Álfur Mánason.. Með voru Númi Björnsson,Berglind Hólm Harðardóttir,Björgvin Freyr Jóhannsson. Starfaði hljósveitin þétt á þessum árum og kom fram í Dagsljósi 1996. Efni með hljómsvetini má finna á Youtube. <ref>{{Cite web|url=https://glatkistan.com/?s=Kuml|title=Leitarniðurstöður fyrir „Kuml“|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-09-03}}</ref> c1z02u96n8kwizfs8oefonbmwg8bc0q 1977511 1977509 2026-09-03T15:11:52Z Berserkur 10188 1977511 wikitext text/x-wiki '''KUML''' var íslensk [[harðkjarnapönk]]sveit sem starfaði frá 1995 til 1998. Hún var stofnuð af Einari Krautzwel (Gröm-Digital Madness) og fyrrum meðlimum Sjálfsfróunar, Jónbirni Valgersson og Friðryk Álfur Mánasyni. Með þeim voru Númi Björnsson, Berglind Hólm Harðardóttir, Björgvin Freyr Jóhannsson. Starfaði hljómsveitin þétt á þessum árum og kom fram í Dagsljósi 1996. <ref>{{Cite web|url=https://glatkistan.com/?s=Kuml|title=Leitarniðurstöður fyrir „Kuml“|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-09-03}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{sa|1995|1998}} [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] b32js04rkd2gycoj3jfd28ex54sd8lf 0 192683 1977542 2026-09-03T21:30:02Z Berserkur 10188 Berserkur færði [[Nýja-Skotland]] á [[Nova Scotia]] yfir tilvísun: Notað frekar. Sjá spjall 1977542 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Nova Scotia]] qkqwu8o4vs8yvnxhzh7tgpy4il608bs 1 192684 1977544 2026-09-03T21:30:02Z Berserkur 10188 Berserkur færði [[Spjall:Nýja-Skotland]] á [[Spjall:Nova Scotia]] yfir tilvísun: Notað frekar. Sjá spjall 1977544 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Spjall:Nova Scotia]] huvwvqqfqnwg7uv2rq4a71noc5wwwy8 0 192685 1977546 2026-09-03T22:15:47Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Kjell Magne Bondevik | mynd = Kjell Magne Bondevik, Norges statsminister, under presskonferens vid Nordiska radets session i Stockholm.jpg | titill = [[Forsætisráðherra Noregs]] | stjórnartíð_start = 19. október 2001 | stjórnartíð_end = 17. október 2005 | einvaldur = [[Haraldur 5.]] | forveri = [[Jens Stoltenberg]] | eftirmaður = [[Jens Stoltenberg]] | stjórnartíð_start2 = 17. október 1997 | stjórnart...“ 1977546 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Kjell Magne Bondevik | mynd = Kjell Magne Bondevik, Norges statsminister, under presskonferens vid Nordiska radets session i Stockholm.jpg | titill = [[Forsætisráðherra Noregs]] | stjórnartíð_start = 19. október 2001 | stjórnartíð_end = 17. október 2005 | einvaldur = [[Haraldur 5.]] | forveri = [[Jens Stoltenberg]] | eftirmaður = [[Jens Stoltenberg]] | stjórnartíð_start2 = 17. október 1997 | stjórnartíð_end2 = 17. mars 2000 | einvaldur2 = [[Haraldur 5.]] | forveri2 = [[Thorbjørn Jagland]] | eftirmaður2 = [[Jens Stoltenberg]] | myndatexti1 = Bondevik árið 2004. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1947|9|3}} | fæðingarstaður = [[Molde]], [[Mæri og Raumsdalur|Mæri og Raumsdal]], [[Noregur|Noregi]] | þjóderni = [[Noregur|Norskur]] | maki = Bjørg Bondevik | stjórnmálaflokkur = [[Kristilegi þjóðarflokkurinn (Noregur)|Kristilegi þjóðarflokkurinn]] | börn = 3 | háskóli = [[MF vitenskapelig høyskole]] | undirskrift = Kjell Magne Bondevik Signature 2.svg }} '''Kjell Magne Bondevik''' (f. 3. september 1947) er [[Noregur|norskur]] prestur og stjórnmálamaður. Hann var leiðtogi [[Kristilegi þjóðarflokkurinn (Noregur)|Kristilega þjóðarflokksins]] og [[forsætisráðherra Noregs]] frá 1997 til 2000 og 2001 til 2005. Hann er næstþaulsetnasti forsætisráðherra landsins frá seinna stríði sem ekki er úr [[Verkamannaflokkurinn (Noregur)|Verkamannaflokknum]], á eftir [[Erna Solberg|Ernu Solberg]].<ref>{{cite news |title=Norske regjeringer siden 1945 |url=http://www.aftenposten.no/norge/politikk/Norske-regjeringer-siden-1945-261732b.html |work=[[Aftenposten]] |date=16 October 2011 |access-date=2016-10-02 |archive-date=2017-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522014607/http://www.aftenposten.no/norge/politikk/Norske-regjeringer-siden-1945-261732b.html |url-status=live }}</ref> == Bakgrunnur == Kjell Magne Bondevik fæddist 3. september 1947 í [[Molde]] og var sonur Johannesar Bondevik (1905–2007), fyrrum rektors Lýðháskólans í Molde, og húsmóðurinnar Margritar Hæreid (1905–1976). Hann útskrifaðist úr Framhaldsskólanum í Molde með gráðuna ''examen artium''. Bondevik útskrifaðist með [[cand.theol.]]-gráðu í guðfræði frá [[Safnaðarháskólinn|Safnaðarháskólanum]] (''Menighetsfakultetet'') í [[Ósló]] árið 1975. Hann var vígður sem prestur í [[Norska þjóðkirkjan|norsku þjóðkirkjunni]] árið 1979. Bondevik kvæntist æskuást sinni, [[Bjørg Bondevik]] (fæddri Rasmussen), sem hann kynntist í skóla. Þau eiga tvo syni og eina dóttur. Bondevik er bróðursonur fyrrum ráðherrans [[Kjell Bondevik|Kjells Bondevik]], frændi biskupsins [[Odd Bondevik|Odds Bondevik]] og mágur prestsins og rithöfundarins [[Eyvind Skeie|Eyvinds Skeie]]. == Stjórnmálaferill == Bondevik ólst upp með sterk tengsl við kristnu leikmannahreyfinguna, sér í lagi fyrir áhrif frænda síns, [[Kjell Bondevik|Kjells Bondevik]], sem var þingflokksforingi [[Kristilegi þjóðarflokkurinn (Noregur)|Kristilega þjóðarflokksins]] á sjöunda áratugnum. Bondevik skráði sig í Kristilega þjóðarflokkinn árið 1965 og var kjörinn varaformaður ungliðahreyfingar flokksins þremur árum síðar.<ref name="snl">{{Kilde www|tittel=Kjell Magne Bondevik|url=http://nbl.snl.no/Kjell_Magne_Bondevik|oppslagsverk=Norsk biografisk leksikon|dato=2020-02-25|besøksdato=2022-06-08|språk=nb|fornavn=Erling|etternavn=Rimehaug}}</ref> Bondevik hefur í seinni tíð lýst sjálfum sér sem hluta af „68-kynslóðinni“ og segist hafa stuðlað að því að flokkurinn tók upp róttækari stefnu: „Fyrir okkur var kirkjuþingið í Uppsölum tímamótaviðburður þar sem alþjóðleg fátækt, umhverfis- og auðlindamál voru á dagskránni. Þetta hvatti okkur ungmennin til að taka upp róttækari stefnu.“<ref>Enquetteintervju om sekstiåtterne i Klassekampen 30.4.2008: Hans Petter Sjøli « It's dead but it won't lie down».</ref> Skoðanir ungmenna flokksins áttu þátt í því að Kristilegi þjóðarflokkurinn tók upp nýja stefnu sem hann skilgreindi hvorki sem borgaralega né sósíalíska, heldur sem „þriðja valkostinn“.<ref name="snl" /><ref>{{Kilde www|url=https://www.regjeringen.no/no/om-regjeringa/tidligere-regjeringer-og-historie/historiske-artikler/embeter/statsminister-1814-/kjell-magne-bondevik/id463473/|tittel=Kjell Magne Bondevik|besøksdato=2022-06-08|dato=2014-06-25|etternavn=|språk=no|verk=Regjeringen.no}}</ref> Bondevik ákvað að helga sig stjórnmálum eftir reynslu sem hann hlaut þegar [[Lars Korvald]] skipaði hann aðstoðarmann í forsætisráðuneytinu í október 1972. === Ríkisráð === Þegar Bondevik tók við forystu Kristilega þjóðarflokksins af [[Kåre Kristiansen]] í apríl 1983 opnaði landsþing flokksins á möguleikann á stjórnarsamstarfi með [[Hægriflokkurinn (Noregur)|Hægriflokknum]]. Þegar [[Kåre Willoch]] myndaði stjórn Hægriflokksins ásamt Kristilega þjóðarflokknum og [[Miðflokkurinn (Noregur)|Miðflokknum]] varð Bondevik kirkju- og menntamálaráðherra. Frá haustinu 1985 þar til stjórnin leið undir lok í maí 1986 var Bondevik jafnframt staðgengill forsætisráðherra. Eftir kosningar á [[norska stórþingið]] árið 1989 lék Bondevik lykilhlutverk við myndun nýrrar samsteypustjórnar borgaralegu flokkanna. Hann gegndi embætti utanríkisráðherra í ríkisstjórn [[Jan P. Syse]] frá 1989 til 1990. Á þessum tíma kom Bondevik sér upp mörgum samböndum erlendis og beitti sér í þágu mannréttinda á alþjóðavelli. Á áttunda og níunda áratugnum hafði Bondevik tekið þátt í að breyta Kristilega þjóðarflokknum úr mótmælaflokki með fá áherslumál í kristilegan lýðræðisflokk með stefnuskrá og viðleitni til stjórnarþátttöku. Á tíunda áratugnum vann hann að því að gefa flokknum breiðari skírskotun. Árið 1995 eftirlét hann því formannsstólinn yngri konu, [[Valgerd Svarstad Haugland]]. === Forsætisráðherra === Í þingkosningunum 1997 hlaut Kristilegi þjóðarflokkurinn 13,7 prósent atkvæðanna. Þetta var sigur fyrir stefnu Bondeviks innan flokksins og fyrir miðjustefnu í norskum stjórnmálum. Eftir kosningarnar myndaði Bondevik samsteypustjórn Kristilega þjóðarflokksins, Miðflokksins og [[Venstre (Noregur)|Venstre]]. Hann tók við sem forsætisráðherra Noregs þann 17. október 1997 og sat til 17. mars 2000. Stjórn Bondeviks mældist í upphafi með mikið fylgi í skoðanakönnunum en sumarið 1998 lenti hún í erfiðleikum vegna lægðar í efnahagsmálum og ágreinings innan stjórnarinnar um næsta fjárlagafrumvarp. Þann 31. ágúst 1998 var tilkynnt að Bondevik hefði tekið sér leyfi frá störfum vegna [[Þunglyndi (geðröskun)|þunglyndis]]. Leiðtogi Miðflokksins, [[Anne Enger Lahnstein]], sem var menningarmálaráðherra, varð settur forsætisráðherra þar til Bondevik sneri aftur til starfa þremur og hálfri viku síðar. Bondevik sagðist síðar undrandi og ánægður yfir því að hreinskilni hans yfir geðheilbrigðisvanda sínum hefði haft svo mikil áhrif á fólk. Honum bárust um það bil 1.000 stuðningsbréf á þremur til fjórum vikum vegna málsins.<ref>{{vefheimild|url=http://www.psykiskhelse.no/index.asp?id=26770|titill=Overrasket over at min åpenhet fikk så stor betydning|safnslóð=https://web.archive.org/web/20071108075048/http://www.psykiskhelse.no/index.asp?id=26770|vefsíða=psykiskhelse.no|dags=27. febrúar 2007|skoðað=3. september 2026|safndags=8. nóvember 2007}}</ref> Þegar [[Bill Clinton]] kom í opinbera heimsókn til Noregs þann 1. nóvember 1999 var það í fyrsta sinn sem sitjandi Bandaríkjaforseti kom til landsins.<ref>[http://www.norway.org/ARCHIVE/News/archive/1999/199906clinton/ Clinton is first U.S. President to visit Norway] norway.org (arkivert)</ref><ref>[http://www.nrk.no/nett-tv/indeks/225258/ Tilbake til 90-tallet: Bill Clinton besøker Norge], [[NRK]]</ref> Bondevik átti í góðu sambandi við Bandaríkjastjórn og ferðaðist mörgum sinnum til Bandaríkjanna.<ref>{{Kilde www|url=https://www.regjeringen.no/no/dokumentarkiv/Regjeringen-Bondevik-I/smk/Nyheter-og-pressemeldinger/1999/statsminister_kjell_magne_bondevik-3/id241813/|tittel=Statsminister Kjell Magne Bondevik besøker USA for samtaler med president Bill Clinton 15.oktober. Reiser til Finland 17.august og Island 9.-11.august|besøksdato=2022-06-08|dato=1999-08-06|fornavn=|etternavn=|språk=no|verk=|forlag=Statsministerens kontor}}</ref> Fyrri stjórn Bondeviks leið undir lok í mars árið 2000 vegna ágreinings um byggingu gasraforkuvera. Bondevik hafði lagt fram tillögu á stórþinginu um að leyfileg hámarkslosun gróðurhúsalofttegunda í Noregi yrði ekki aukin og hafði sett þá skilmála að höfnun á henni jafngilti vantrausti á stjórnina. Verkamannaflokkurinn og Hægriflokkurinn, sem báðir voru hlynntir byggingu gasraforkuvera sem útheimtu meiri losun en leyfileg var, sameinuðust því um að fella stjórnina.<ref>{{Tímarit.is|1962008|Fall stjórnarinnar kom ekki á óvart|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=11. mars 2000|blaðsíða=30}}</ref><ref>{{Kilde www|url=https://www.vg.no/i/9mvXMw|tittel=Ordførere glade for gasskraftvedtaket|besøksdato=2022-06-08|dato=2003-02-25|språk=nb|verk=www.vg.no|sitat=MOLDE: Ordførerne i Øygarden og Tysvær er godt fornøyd med vedtaket i Stortinget som gjør det mulig å bygge de to første gasskraftverkene i Norge. Begge kommunene vil gjerne være først ut.}}</ref> Bondevik myndaði aðra ríkisstjórn sína þann 19. október 2001. Líkt og fyrri stjórnin var þetta minnihlutastjórn en taldi nú til sín Hægriflokkinn, Kristilega þjóðarflokkinn og Venstre. Stjórnin sat fram að þingkosningum árið 2005 en hélt ekki velli og sagði af sér þann 17. október. Fyrir kosningarnar hafði Bondevik afþakkað sæti á kosningalista á þingið og hann hætti afskiptum af stjórnmálum eftir stjórnarskiptin. Árið 2004 var Bondevik sæmdur stórkrossi í [[Orða Ólafs helga|Orðu Ólafs helga]]. Hann var fyrsti sitjandi forsætisráðherra Noregs sem tók við orðunni í rúm 80 ár en nokkrir forverar hans höfðu afþakkað hana.<ref>{{Kilde www|url=https://www.dagbladet.no/nyheter/orden-pa-bondevik/65994729|tittel=Orden på Bondevik|besøksdato=2022-06-08|dato=2004-09-18|fornavn=Jens Ove|etternavn=Kristiansen|språk=no|verk=dagbladet.no}}</ref> === Friðar- og mannréttindamiðstöðin í Ósló === Í janúar 2006 tilkynnti Bondevik stofnun svonefndrar Óslóarmiðstöðvar um frið og mannréttindi (n. ''Oslosenteret for fred og menneskerettigheter'') eða ''The Oslo Center''.<ref>{{Kilde www|url=https://www.dagbladet.no/nyheter/bondevik-sa-nei-til-bob-og-bono/66171977|tittel=Bondevik sa nei til Bob og Bono|besøksdato=2022-06-08|dato=2006-01-10|fornavn=Halvor|etternavn=Elvik|språk=no|verk=dagbladet.no}}</ref> Miðstöðin var formlega opnuð þann 31. ágúst sama ár. Með henni hefur Bondevik haldið áfram störfum sínum í þágu mannréttinda, lýðræðis og samræða milli trúarbragða- og menningarhópa. Bondevik var gagnrýndur eftir að hann tók við 1,4 milljóna króna styrk frá [[Heimssamband múslima|Heimssambandi múslima]], auk þess sem Óslóarmiðstöðin tók við 5,4 milljónum frá sömu samtökum. Samkvæmt [[Amnesty International]] er Heimssamband múslima tengt stjórnvöldum í [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]].<ref>{{Kilde www|url=https://www.dagbladet.no/nyheter/skal-ha-fatt-nesten-13-millioner---ba-om-mer/74275848|tittel=Skal ha fått nesten 13 millioner: - Ba om mer|besøksdato=2022-06-08|dato=2021-10-05|fornavn=Caroline Drefvelin, Torgeir P.|etternavn=Krokfjord|språk=no|verk=dagbladet.no}}</ref> Hann var einnig gagnrýndur eftir að hann hrósaði stöðu mannréttindamála í [[Kasakstan]] þegar síðar kom í ljós að hann hafði fengið greitt fyrir þetta.<ref>{{Kilde www|url=https://www.dagsavisen.no/debatt/leder/2022/01/13/pinlig-bondevik/|tittel=Dagsavisen mener: Pinlig, Bondevik|besøksdato=2022-06-08|dato=2022-01-13|språk=no|verk=Dagsavisen|sitat=Tidligere statsminister Kjell Magne Bondevik er tatt med buksene nede. I sommer hyllet han Kasakhstan, et land der ytringsfrihet og andre grunnleggende menneskerettigheter er truet, i en kronikk han fikk publisert i avisa Vårt Land. Mot betaling.}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Thorbjørn Jagland]]|titill=[[Forsætisráðherra Noregs]]|frá=17. október 1997|til=17. mars 2000|eftir=[[Jens Stoltenberg]]}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Jens Stoltenberg]]|titill=[[Forsætisráðherra Noregs]]|frá=19. október 2001|til=17. október 2005|eftir=[[Jens Stoltenberg]]}} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Noregs}} {{DEFAULTSORT:Bondevik, Kjell Magne}} {{f|1947}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Noregs]] [[Flokkur:Norskir prestar]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Noregs]] r34oox9k9qcmis01b6oxjl8h85cf8lv 1977547 1977546 2026-09-03T22:17:20Z TKSnaevarr 53243 1977547 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Kjell Magne Bondevik | mynd = Kjell Magne Bondevik, Norges statsminister, under presskonferens vid Nordiska radets session i Stockholm.jpg | titill = [[Forsætisráðherra Noregs]] | stjórnartíð_start = 19. október 2001 | stjórnartíð_end = 17. október 2005 | einvaldur = [[Haraldur 5.]] | forveri = [[Jens Stoltenberg]] | eftirmaður = [[Jens Stoltenberg]] | stjórnartíð_start2 = 17. október 1997 | stjórnartíð_end2 = 17. mars 2000 | einvaldur2 = [[Haraldur 5.]] | forveri2 = [[Thorbjørn Jagland]] | eftirmaður2 = [[Jens Stoltenberg]] | myndatexti1 = Bondevik árið 2004. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1947|9|3}} | fæðingarstaður = [[Molde]], [[Mæri og Raumsdalur|Mæri og Raumsdal]], [[Noregur|Noregi]] | þjóderni = [[Noregur|Norskur]] | maki = Bjørg Bondevik | stjórnmálaflokkur = [[Kristilegi þjóðarflokkurinn (Noregur)|Kristilegi þjóðarflokkurinn]] | börn = 3 | háskóli = [[MF vitenskapelig høyskole]] | undirskrift = Kjell Magne Bondevik Signature 2.svg }} '''Kjell Magne Bondevik''' (f. 3. september 1947) er [[Noregur|norskur]] prestur og stjórnmálamaður. Hann var leiðtogi [[Kristilegi þjóðarflokkurinn (Noregur)|Kristilega þjóðarflokksins]] og [[forsætisráðherra Noregs]] frá 1997 til 2000 og 2001 til 2005. Hann er næstþaulsetnasti forsætisráðherra landsins frá seinna stríði sem ekki er úr [[Verkamannaflokkurinn (Noregur)|Verkamannaflokknum]], á eftir [[Erna Solberg|Ernu Solberg]].<ref>{{cite news |title=Norske regjeringer siden 1945 |url=http://www.aftenposten.no/norge/politikk/Norske-regjeringer-siden-1945-261732b.html |work=[[Aftenposten]] |date=16 October 2011 |access-date=2016-10-02 |archive-date=2017-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522014607/http://www.aftenposten.no/norge/politikk/Norske-regjeringer-siden-1945-261732b.html |url-status=live }}</ref> == Bakgrunnur == Kjell Magne Bondevik fæddist 3. september 1947 í [[Molde]] og var sonur Johannesar Bondevik (1905–2007), fyrrum rektors Lýðháskólans í Molde, og húsmóðurinnar Margritar Hæreid (1905–1976). Hann útskrifaðist úr Framhaldsskólanum í Molde með gráðuna ''examen artium''. Bondevik útskrifaðist með [[cand.theol.]]-gráðu í guðfræði frá [[Safnaðarháskólinn|Safnaðarháskólanum]] (''Menighetsfakultetet'') í [[Ósló]] árið 1975. Hann var vígður sem prestur í [[Norska þjóðkirkjan|norsku þjóðkirkjunni]] árið 1979. Bondevik kvæntist æskuást sinni, [[Bjørg Bondevik]] (fæddri Rasmussen), sem hann kynntist í skóla. Þau eiga tvo syni og eina dóttur. Bondevik er bróðursonur fyrrum ráðherrans [[Kjell Bondevik|Kjells Bondevik]], frændi biskupsins [[Odd Bondevik|Odds Bondevik]] og mágur prestsins og rithöfundarins [[Eyvind Skeie|Eyvinds Skeie]]. == Stjórnmálaferill == Bondevik ólst upp með sterk tengsl við kristnu leikmannahreyfinguna, sér í lagi fyrir áhrif frænda síns, [[Kjell Bondevik|Kjells Bondevik]], sem var þingflokksforingi [[Kristilegi þjóðarflokkurinn (Noregur)|Kristilega þjóðarflokksins]] á sjöunda áratugnum. Bondevik skráði sig í Kristilega þjóðarflokkinn árið 1965 og var kjörinn varaformaður ungliðahreyfingar flokksins þremur árum síðar.<ref name="snl">{{vefheimild|titill=Kjell Magne Bondevik|url=http://nbl.snl.no/Kjell_Magne_Bondevik|útgefandi=Norsk biografisk leksikon|dags=2020-02-25|skoðað=2022-06-08|tungumál=nb|höfundur=Erling Rimehaug}}</ref> Bondevik hefur í seinni tíð lýst sjálfum sér sem hluta af „68-kynslóðinni“ og segist hafa stuðlað að því að flokkurinn tók upp róttækari stefnu: „Fyrir okkur var kirkjuþingið í Uppsölum tímamótaviðburður þar sem alþjóðleg fátækt, umhverfis- og auðlindamál voru á dagskránni. Þetta hvatti okkur ungmennin til að taka upp róttækari stefnu.“<ref>Enquetteintervju om sekstiåtterne i Klassekampen 30.4.2008: Hans Petter Sjøli « It's dead but it won't lie down».</ref> Skoðanir ungmenna flokksins áttu þátt í því að Kristilegi þjóðarflokkurinn tók upp nýja stefnu sem hann skilgreindi hvorki sem borgaralega né sósíalíska, heldur sem „þriðja valkostinn“.<ref name="snl" /><ref>{{Kilde www|url=https://www.regjeringen.no/no/om-regjeringa/tidligere-regjeringer-og-historie/historiske-artikler/embeter/statsminister-1814-/kjell-magne-bondevik/id463473/|tittel=Kjell Magne Bondevik|besøksdato=2022-06-08|dato=2014-06-25|etternavn=|språk=no|verk=Regjeringen.no}}</ref> Bondevik ákvað að helga sig stjórnmálum eftir reynslu sem hann hlaut þegar [[Lars Korvald]] skipaði hann aðstoðarmann í forsætisráðuneytinu í október 1972. === Ríkisráð === Þegar Bondevik tók við forystu Kristilega þjóðarflokksins af [[Kåre Kristiansen]] í apríl 1983 opnaði landsþing flokksins á möguleikann á stjórnarsamstarfi með [[Hægriflokkurinn (Noregur)|Hægriflokknum]]. Þegar [[Kåre Willoch]] myndaði stjórn Hægriflokksins ásamt Kristilega þjóðarflokknum og [[Miðflokkurinn (Noregur)|Miðflokknum]] varð Bondevik kirkju- og menntamálaráðherra. Frá haustinu 1985 þar til stjórnin leið undir lok í maí 1986 var Bondevik jafnframt staðgengill forsætisráðherra. Eftir kosningar á [[norska stórþingið]] árið 1989 lék Bondevik lykilhlutverk við myndun nýrrar samsteypustjórnar borgaralegu flokkanna. Hann gegndi embætti utanríkisráðherra í ríkisstjórn [[Jan P. Syse]] frá 1989 til 1990. Á þessum tíma kom Bondevik sér upp mörgum samböndum erlendis og beitti sér í þágu mannréttinda á alþjóðavelli. Á áttunda og níunda áratugnum hafði Bondevik tekið þátt í að breyta Kristilega þjóðarflokknum úr mótmælaflokki með fá áherslumál í kristilegan lýðræðisflokk með stefnuskrá og viðleitni til stjórnarþátttöku. Á tíunda áratugnum vann hann að því að gefa flokknum breiðari skírskotun. Árið 1995 eftirlét hann því formannsstólinn yngri konu, [[Valgerd Svarstad Haugland]]. === Forsætisráðherra === Í þingkosningunum 1997 hlaut Kristilegi þjóðarflokkurinn 13,7 prósent atkvæðanna. Þetta var sigur fyrir stefnu Bondeviks innan flokksins og fyrir miðjustefnu í norskum stjórnmálum. Eftir kosningarnar myndaði Bondevik samsteypustjórn Kristilega þjóðarflokksins, Miðflokksins og [[Venstre (Noregur)|Venstre]]. Hann tók við sem forsætisráðherra Noregs þann 17. október 1997 og sat til 17. mars 2000. Stjórn Bondeviks mældist í upphafi með mikið fylgi í skoðanakönnunum en sumarið 1998 lenti hún í erfiðleikum vegna lægðar í efnahagsmálum og ágreinings innan stjórnarinnar um næsta fjárlagafrumvarp. Þann 31. ágúst 1998 var tilkynnt að Bondevik hefði tekið sér leyfi frá störfum vegna [[Þunglyndi (geðröskun)|þunglyndis]]. Leiðtogi Miðflokksins, [[Anne Enger Lahnstein]], sem var menningarmálaráðherra, varð settur forsætisráðherra þar til Bondevik sneri aftur til starfa þremur og hálfri viku síðar. Bondevik sagðist síðar undrandi og ánægður yfir því að hreinskilni hans yfir geðheilbrigðisvanda sínum hefði haft svo mikil áhrif á fólk. Honum bárust um það bil 1.000 stuðningsbréf á þremur til fjórum vikum vegna málsins.<ref>{{vefheimild|url=http://www.psykiskhelse.no/index.asp?id=26770|titill=Overrasket over at min åpenhet fikk så stor betydning|safnslóð=https://web.archive.org/web/20071108075048/http://www.psykiskhelse.no/index.asp?id=26770|vefsíða=psykiskhelse.no|dags=27. febrúar 2007|skoðað=3. september 2026|safndags=8. nóvember 2007}}</ref> Þegar [[Bill Clinton]] kom í opinbera heimsókn til Noregs þann 1. nóvember 1999 var það í fyrsta sinn sem sitjandi Bandaríkjaforseti kom til landsins.<ref>[http://www.norway.org/ARCHIVE/News/archive/1999/199906clinton/ Clinton is first U.S. President to visit Norway] norway.org (arkivert)</ref><ref>[http://www.nrk.no/nett-tv/indeks/225258/ Tilbake til 90-tallet: Bill Clinton besøker Norge], [[NRK]]</ref> Bondevik átti í góðu sambandi við Bandaríkjastjórn og ferðaðist mörgum sinnum til Bandaríkjanna.<ref>{{Kilde www|url=https://www.regjeringen.no/no/dokumentarkiv/Regjeringen-Bondevik-I/smk/Nyheter-og-pressemeldinger/1999/statsminister_kjell_magne_bondevik-3/id241813/|tittel=Statsminister Kjell Magne Bondevik besøker USA for samtaler med president Bill Clinton 15.oktober. Reiser til Finland 17.august og Island 9.-11.august|besøksdato=2022-06-08|dato=1999-08-06|fornavn=|etternavn=|språk=no|verk=|forlag=Statsministerens kontor}}</ref> Fyrri stjórn Bondeviks leið undir lok í mars árið 2000 vegna ágreinings um byggingu gasraforkuvera. Bondevik hafði lagt fram tillögu á stórþinginu um að leyfileg hámarkslosun gróðurhúsalofttegunda í Noregi yrði ekki aukin og hafði sett þá skilmála að höfnun á henni jafngilti vantrausti á stjórnina. Verkamannaflokkurinn og Hægriflokkurinn, sem báðir voru hlynntir byggingu gasraforkuvera sem útheimtu meiri losun en leyfileg var, sameinuðust því um að fella stjórnina.<ref>{{Tímarit.is|1962008|Fall stjórnarinnar kom ekki á óvart|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=11. mars 2000|blaðsíða=30}}</ref><ref>{{Kilde www|url=https://www.vg.no/i/9mvXMw|tittel=Ordførere glade for gasskraftvedtaket|besøksdato=2022-06-08|dato=2003-02-25|språk=nb|verk=www.vg.no|sitat=MOLDE: Ordførerne i Øygarden og Tysvær er godt fornøyd med vedtaket i Stortinget som gjør det mulig å bygge de to første gasskraftverkene i Norge. Begge kommunene vil gjerne være først ut.}}</ref> Bondevik myndaði aðra ríkisstjórn sína þann 19. október 2001. Líkt og fyrri stjórnin var þetta minnihlutastjórn en taldi nú til sín Hægriflokkinn, Kristilega þjóðarflokkinn og Venstre. Stjórnin sat fram að þingkosningum árið 2005 en hélt ekki velli og sagði af sér þann 17. október. Fyrir kosningarnar hafði Bondevik afþakkað sæti á kosningalista á þingið og hann hætti afskiptum af stjórnmálum eftir stjórnarskiptin. Árið 2004 var Bondevik sæmdur stórkrossi í [[Orða Ólafs helga|Orðu Ólafs helga]]. Hann var fyrsti sitjandi forsætisráðherra Noregs sem tók við orðunni í rúm 80 ár en nokkrir forverar hans höfðu afþakkað hana.<ref>{{Kilde www|url=https://www.dagbladet.no/nyheter/orden-pa-bondevik/65994729|tittel=Orden på Bondevik|besøksdato=2022-06-08|dato=2004-09-18|fornavn=Jens Ove|etternavn=Kristiansen|språk=no|verk=dagbladet.no}}</ref> === Friðar- og mannréttindamiðstöðin í Ósló === Í janúar 2006 tilkynnti Bondevik stofnun svonefndrar Óslóarmiðstöðvar um frið og mannréttindi (n. ''Oslosenteret for fred og menneskerettigheter'') eða ''The Oslo Center''.<ref>{{Kilde www|url=https://www.dagbladet.no/nyheter/bondevik-sa-nei-til-bob-og-bono/66171977|tittel=Bondevik sa nei til Bob og Bono|besøksdato=2022-06-08|dato=2006-01-10|fornavn=Halvor|etternavn=Elvik|språk=no|verk=dagbladet.no}}</ref> Miðstöðin var formlega opnuð þann 31. ágúst sama ár. Með henni hefur Bondevik haldið áfram störfum sínum í þágu mannréttinda, lýðræðis og samræða milli trúarbragða- og menningarhópa. Bondevik var gagnrýndur eftir að hann tók við 1,4 milljóna króna styrk frá [[Heimssamband múslima|Heimssambandi múslima]], auk þess sem Óslóarmiðstöðin tók við 5,4 milljónum frá sömu samtökum. Samkvæmt [[Amnesty International]] er Heimssamband múslima tengt stjórnvöldum í [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]].<ref>{{Kilde www|url=https://www.dagbladet.no/nyheter/skal-ha-fatt-nesten-13-millioner---ba-om-mer/74275848|tittel=Skal ha fått nesten 13 millioner: - Ba om mer|besøksdato=2022-06-08|dato=2021-10-05|fornavn=Caroline Drefvelin, Torgeir P.|etternavn=Krokfjord|språk=no|verk=dagbladet.no}}</ref> Hann var einnig gagnrýndur eftir að hann hrósaði stöðu mannréttindamála í [[Kasakstan]] þegar síðar kom í ljós að hann hafði fengið greitt fyrir þetta.<ref>{{Kilde www|url=https://www.dagsavisen.no/debatt/leder/2022/01/13/pinlig-bondevik/|tittel=Dagsavisen mener: Pinlig, Bondevik|besøksdato=2022-06-08|dato=2022-01-13|språk=no|verk=Dagsavisen|sitat=Tidligere statsminister Kjell Magne Bondevik er tatt med buksene nede. I sommer hyllet han Kasakhstan, et land der ytringsfrihet og andre grunnleggende menneskerettigheter er truet, i en kronikk han fikk publisert i avisa Vårt Land. Mot betaling.}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Thorbjørn Jagland]]|titill=[[Forsætisráðherra Noregs]]|frá=17. október 1997|til=17. mars 2000|eftir=[[Jens Stoltenberg]]}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Jens Stoltenberg]]|titill=[[Forsætisráðherra Noregs]]|frá=19. október 2001|til=17. október 2005|eftir=[[Jens Stoltenberg]]}} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Noregs}} {{DEFAULTSORT:Bondevik, Kjell Magne}} {{f|1947}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Noregs]] [[Flokkur:Norskir prestar]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Noregs]] tfmaqil40g32j2q0xgbtvcw2p1eefax 1977563 1977547 2026-09-03T22:52:44Z TKSnaevarr 53243 /* Friðar- og mannréttindamiðstöðin í Ósló */ 1977563 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Kjell Magne Bondevik | mynd = Kjell Magne Bondevik, Norges statsminister, under presskonferens vid Nordiska radets session i Stockholm.jpg | titill = [[Forsætisráðherra Noregs]] | stjórnartíð_start = 19. október 2001 | stjórnartíð_end = 17. október 2005 | einvaldur = [[Haraldur 5.]] | forveri = [[Jens Stoltenberg]] | eftirmaður = [[Jens Stoltenberg]] | stjórnartíð_start2 = 17. október 1997 | stjórnartíð_end2 = 17. mars 2000 | einvaldur2 = [[Haraldur 5.]] | forveri2 = [[Thorbjørn Jagland]] | eftirmaður2 = [[Jens Stoltenberg]] | myndatexti1 = Bondevik árið 2004. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1947|9|3}} | fæðingarstaður = [[Molde]], [[Mæri og Raumsdalur|Mæri og Raumsdal]], [[Noregur|Noregi]] | þjóderni = [[Noregur|Norskur]] | maki = Bjørg Bondevik | stjórnmálaflokkur = [[Kristilegi þjóðarflokkurinn (Noregur)|Kristilegi þjóðarflokkurinn]] | börn = 3 | háskóli = [[MF vitenskapelig høyskole]] | undirskrift = Kjell Magne Bondevik Signature 2.svg }} '''Kjell Magne Bondevik''' (f. 3. september 1947) er [[Noregur|norskur]] prestur og stjórnmálamaður. Hann var leiðtogi [[Kristilegi þjóðarflokkurinn (Noregur)|Kristilega þjóðarflokksins]] og [[forsætisráðherra Noregs]] frá 1997 til 2000 og 2001 til 2005. Hann er næstþaulsetnasti forsætisráðherra landsins frá seinna stríði sem ekki er úr [[Verkamannaflokkurinn (Noregur)|Verkamannaflokknum]], á eftir [[Erna Solberg|Ernu Solberg]].<ref>{{cite news |title=Norske regjeringer siden 1945 |url=http://www.aftenposten.no/norge/politikk/Norske-regjeringer-siden-1945-261732b.html |work=[[Aftenposten]] |date=16 October 2011 |access-date=2016-10-02 |archive-date=2017-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522014607/http://www.aftenposten.no/norge/politikk/Norske-regjeringer-siden-1945-261732b.html |url-status=live }}</ref> == Bakgrunnur == Kjell Magne Bondevik fæddist 3. september 1947 í [[Molde]] og var sonur Johannesar Bondevik (1905–2007), fyrrum rektors Lýðháskólans í Molde, og húsmóðurinnar Margritar Hæreid (1905–1976). Hann útskrifaðist úr Framhaldsskólanum í Molde með gráðuna ''examen artium''. Bondevik útskrifaðist með [[cand.theol.]]-gráðu í guðfræði frá [[Safnaðarháskólinn|Safnaðarháskólanum]] (''Menighetsfakultetet'') í [[Ósló]] árið 1975. Hann var vígður sem prestur í [[Norska þjóðkirkjan|norsku þjóðkirkjunni]] árið 1979. Bondevik kvæntist æskuást sinni, [[Bjørg Bondevik]] (fæddri Rasmussen), sem hann kynntist í skóla. Þau eiga tvo syni og eina dóttur. Bondevik er bróðursonur fyrrum ráðherrans [[Kjell Bondevik|Kjells Bondevik]], frændi biskupsins [[Odd Bondevik|Odds Bondevik]] og mágur prestsins og rithöfundarins [[Eyvind Skeie|Eyvinds Skeie]]. == Stjórnmálaferill == Bondevik ólst upp með sterk tengsl við kristnu leikmannahreyfinguna, sér í lagi fyrir áhrif frænda síns, [[Kjell Bondevik|Kjells Bondevik]], sem var þingflokksforingi [[Kristilegi þjóðarflokkurinn (Noregur)|Kristilega þjóðarflokksins]] á sjöunda áratugnum. Bondevik skráði sig í Kristilega þjóðarflokkinn árið 1965 og var kjörinn varaformaður ungliðahreyfingar flokksins þremur árum síðar.<ref name="snl">{{vefheimild|titill=Kjell Magne Bondevik|url=http://nbl.snl.no/Kjell_Magne_Bondevik|útgefandi=Norsk biografisk leksikon|dags=2020-02-25|skoðað=2022-06-08|tungumál=nb|höfundur=Erling Rimehaug}}</ref> Bondevik hefur í seinni tíð lýst sjálfum sér sem hluta af „68-kynslóðinni“ og segist hafa stuðlað að því að flokkurinn tók upp róttækari stefnu: „Fyrir okkur var kirkjuþingið í Uppsölum tímamótaviðburður þar sem alþjóðleg fátækt, umhverfis- og auðlindamál voru á dagskránni. Þetta hvatti okkur ungmennin til að taka upp róttækari stefnu.“<ref>Enquetteintervju om sekstiåtterne i Klassekampen 30.4.2008: Hans Petter Sjøli « It's dead but it won't lie down».</ref> Skoðanir ungmenna flokksins áttu þátt í því að Kristilegi þjóðarflokkurinn tók upp nýja stefnu sem hann skilgreindi hvorki sem borgaralega né sósíalíska, heldur sem „þriðja valkostinn“.<ref name="snl" /><ref>{{Kilde www|url=https://www.regjeringen.no/no/om-regjeringa/tidligere-regjeringer-og-historie/historiske-artikler/embeter/statsminister-1814-/kjell-magne-bondevik/id463473/|tittel=Kjell Magne Bondevik|besøksdato=2022-06-08|dato=2014-06-25|etternavn=|språk=no|verk=Regjeringen.no}}</ref> Bondevik ákvað að helga sig stjórnmálum eftir reynslu sem hann hlaut þegar [[Lars Korvald]] skipaði hann aðstoðarmann í forsætisráðuneytinu í október 1972. === Ríkisráð === Þegar Bondevik tók við forystu Kristilega þjóðarflokksins af [[Kåre Kristiansen]] í apríl 1983 opnaði landsþing flokksins á möguleikann á stjórnarsamstarfi með [[Hægriflokkurinn (Noregur)|Hægriflokknum]]. Þegar [[Kåre Willoch]] myndaði stjórn Hægriflokksins ásamt Kristilega þjóðarflokknum og [[Miðflokkurinn (Noregur)|Miðflokknum]] varð Bondevik kirkju- og menntamálaráðherra. Frá haustinu 1985 þar til stjórnin leið undir lok í maí 1986 var Bondevik jafnframt staðgengill forsætisráðherra. Eftir kosningar á [[norska stórþingið]] árið 1989 lék Bondevik lykilhlutverk við myndun nýrrar samsteypustjórnar borgaralegu flokkanna. Hann gegndi embætti utanríkisráðherra í ríkisstjórn [[Jan P. Syse]] frá 1989 til 1990. Á þessum tíma kom Bondevik sér upp mörgum samböndum erlendis og beitti sér í þágu mannréttinda á alþjóðavelli. Á áttunda og níunda áratugnum hafði Bondevik tekið þátt í að breyta Kristilega þjóðarflokknum úr mótmælaflokki með fá áherslumál í kristilegan lýðræðisflokk með stefnuskrá og viðleitni til stjórnarþátttöku. Á tíunda áratugnum vann hann að því að gefa flokknum breiðari skírskotun. Árið 1995 eftirlét hann því formannsstólinn yngri konu, [[Valgerd Svarstad Haugland]]. === Forsætisráðherra === Í þingkosningunum 1997 hlaut Kristilegi þjóðarflokkurinn 13,7 prósent atkvæðanna. Þetta var sigur fyrir stefnu Bondeviks innan flokksins og fyrir miðjustefnu í norskum stjórnmálum. Eftir kosningarnar myndaði Bondevik samsteypustjórn Kristilega þjóðarflokksins, Miðflokksins og [[Venstre (Noregur)|Venstre]]. Hann tók við sem forsætisráðherra Noregs þann 17. október 1997 og sat til 17. mars 2000. Stjórn Bondeviks mældist í upphafi með mikið fylgi í skoðanakönnunum en sumarið 1998 lenti hún í erfiðleikum vegna lægðar í efnahagsmálum og ágreinings innan stjórnarinnar um næsta fjárlagafrumvarp. Þann 31. ágúst 1998 var tilkynnt að Bondevik hefði tekið sér leyfi frá störfum vegna [[Þunglyndi (geðröskun)|þunglyndis]]. Leiðtogi Miðflokksins, [[Anne Enger Lahnstein]], sem var menningarmálaráðherra, varð settur forsætisráðherra þar til Bondevik sneri aftur til starfa þremur og hálfri viku síðar. Bondevik sagðist síðar undrandi og ánægður yfir því að hreinskilni hans yfir geðheilbrigðisvanda sínum hefði haft svo mikil áhrif á fólk. Honum bárust um það bil 1.000 stuðningsbréf á þremur til fjórum vikum vegna málsins.<ref>{{vefheimild|url=http://www.psykiskhelse.no/index.asp?id=26770|titill=Overrasket over at min åpenhet fikk så stor betydning|safnslóð=https://web.archive.org/web/20071108075048/http://www.psykiskhelse.no/index.asp?id=26770|vefsíða=psykiskhelse.no|dags=27. febrúar 2007|skoðað=3. september 2026|safndags=8. nóvember 2007}}</ref> Þegar [[Bill Clinton]] kom í opinbera heimsókn til Noregs þann 1. nóvember 1999 var það í fyrsta sinn sem sitjandi Bandaríkjaforseti kom til landsins.<ref>[http://www.norway.org/ARCHIVE/News/archive/1999/199906clinton/ Clinton is first U.S. President to visit Norway] norway.org (arkivert)</ref><ref>[http://www.nrk.no/nett-tv/indeks/225258/ Tilbake til 90-tallet: Bill Clinton besøker Norge], [[NRK]]</ref> Bondevik átti í góðu sambandi við Bandaríkjastjórn og ferðaðist mörgum sinnum til Bandaríkjanna.<ref>{{Kilde www|url=https://www.regjeringen.no/no/dokumentarkiv/Regjeringen-Bondevik-I/smk/Nyheter-og-pressemeldinger/1999/statsminister_kjell_magne_bondevik-3/id241813/|tittel=Statsminister Kjell Magne Bondevik besøker USA for samtaler med president Bill Clinton 15.oktober. Reiser til Finland 17.august og Island 9.-11.august|besøksdato=2022-06-08|dato=1999-08-06|fornavn=|etternavn=|språk=no|verk=|forlag=Statsministerens kontor}}</ref> Fyrri stjórn Bondeviks leið undir lok í mars árið 2000 vegna ágreinings um byggingu gasraforkuvera. Bondevik hafði lagt fram tillögu á stórþinginu um að leyfileg hámarkslosun gróðurhúsalofttegunda í Noregi yrði ekki aukin og hafði sett þá skilmála að höfnun á henni jafngilti vantrausti á stjórnina. Verkamannaflokkurinn og Hægriflokkurinn, sem báðir voru hlynntir byggingu gasraforkuvera sem útheimtu meiri losun en leyfileg var, sameinuðust því um að fella stjórnina.<ref>{{Tímarit.is|1962008|Fall stjórnarinnar kom ekki á óvart|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=11. mars 2000|blaðsíða=30}}</ref><ref>{{Kilde www|url=https://www.vg.no/i/9mvXMw|tittel=Ordførere glade for gasskraftvedtaket|besøksdato=2022-06-08|dato=2003-02-25|språk=nb|verk=www.vg.no|sitat=MOLDE: Ordførerne i Øygarden og Tysvær er godt fornøyd med vedtaket i Stortinget som gjør det mulig å bygge de to første gasskraftverkene i Norge. Begge kommunene vil gjerne være først ut.}}</ref> Bondevik myndaði aðra ríkisstjórn sína þann 19. október 2001. Líkt og fyrri stjórnin var þetta minnihlutastjórn en taldi nú til sín Hægriflokkinn, Kristilega þjóðarflokkinn og Venstre. Stjórnin sat fram að þingkosningum árið 2005 en hélt ekki velli og sagði af sér þann 17. október. Fyrir kosningarnar hafði Bondevik afþakkað sæti á kosningalista á þingið og hann hætti afskiptum af stjórnmálum eftir stjórnarskiptin. Árið 2004 var Bondevik sæmdur stórkrossi í [[Orða Ólafs helga|Orðu Ólafs helga]]. Hann var fyrsti sitjandi forsætisráðherra Noregs sem tók við orðunni í rúm 80 ár en nokkrir forverar hans höfðu afþakkað hana.<ref>{{Kilde www|url=https://www.dagbladet.no/nyheter/orden-pa-bondevik/65994729|tittel=Orden på Bondevik|besøksdato=2022-06-08|dato=2004-09-18|fornavn=Jens Ove|etternavn=Kristiansen|språk=no|verk=dagbladet.no}}</ref> === Friðar- og mannréttindamiðstöðin í Ósló === Í janúar 2006 tilkynnti Bondevik stofnun svonefndrar Óslóarmiðstöðvar um frið og mannréttindi (n. ''Oslosenteret for fred og menneskerettigheter'') eða ''The Oslo Center''.<ref>{{Kilde www|url=https://www.dagbladet.no/nyheter/bondevik-sa-nei-til-bob-og-bono/66171977|tittel=Bondevik sa nei til Bob og Bono|besøksdato=2022-06-08|dato=2006-01-10|fornavn=Halvor|etternavn=Elvik|språk=no|verk=dagbladet.no}}</ref> Miðstöðin var formlega opnuð þann 31. ágúst sama ár. Með henni hefur Bondevik haldið áfram störfum sínum í þágu mannréttinda, lýðræðis og samtals milli trúarbragða- og menningarhópa. Bondevik var gagnrýndur eftir að hann tók við 1,4 milljóna króna styrk frá [[Heimssamband múslima|Heimssambandi múslima]], auk þess sem Óslóarmiðstöðin tók við 5,4 milljónum frá sömu samtökum. Samkvæmt [[Amnesty International]] er Heimssamband múslima tengt stjórnvöldum í [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]].<ref>{{Kilde www|url=https://www.dagbladet.no/nyheter/skal-ha-fatt-nesten-13-millioner---ba-om-mer/74275848|tittel=Skal ha fått nesten 13 millioner: - Ba om mer|besøksdato=2022-06-08|dato=2021-10-05|fornavn=Caroline Drefvelin, Torgeir P.|etternavn=Krokfjord|språk=no|verk=dagbladet.no}}</ref> Hann var einnig gagnrýndur eftir að hann hrósaði stöðu mannréttindamála í [[Kasakstan]] þegar síðar kom í ljós að hann hafði fengið greitt fyrir þetta.<ref>{{Kilde www|url=https://www.dagsavisen.no/debatt/leder/2022/01/13/pinlig-bondevik/|tittel=Dagsavisen mener: Pinlig, Bondevik|besøksdato=2022-06-08|dato=2022-01-13|språk=no|verk=Dagsavisen|sitat=Tidligere statsminister Kjell Magne Bondevik er tatt med buksene nede. I sommer hyllet han Kasakhstan, et land der ytringsfrihet og andre grunnleggende menneskerettigheter er truet, i en kronikk han fikk publisert i avisa Vårt Land. Mot betaling.}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Thorbjørn Jagland]]|titill=[[Forsætisráðherra Noregs]]|frá=17. október 1997|til=17. mars 2000|eftir=[[Jens Stoltenberg]]}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Jens Stoltenberg]]|titill=[[Forsætisráðherra Noregs]]|frá=19. október 2001|til=17. október 2005|eftir=[[Jens Stoltenberg]]}} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Noregs}} {{DEFAULTSORT:Bondevik, Kjell Magne}} {{f|1947}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Noregs]] [[Flokkur:Norskir prestar]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Noregs]] 7nun87i8qg1ztusv9khzd0d2nmkajnc 1 192686 1977548 2026-09-03T22:18:51Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Æviágrip lifandi fólks}} {{Þýðing |titill=Kjell Magne Bondevik |tungumál=no |id=25846293 }}“ 1977548 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} {{Þýðing |titill=Kjell Magne Bondevik |tungumál=no |id=25846293 }} grk81f96lrk3owhzj9hcjgn9pr49rkq 14 192687 1977549 2026-09-03T22:19:22Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Norðmenn|Prestar]] [[Flokkur:Prestar eftir löndum]]“ 1977549 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Norðmenn|Prestar]] [[Flokkur:Prestar eftir löndum]] 2mrhi4zc4tt9artbu7yrimeiqvxfo4n 0 192688 1977570 2026-09-03T23:56:24Z Berserkur 10188 Bjó til síðu með „'''Eyvindur Pétur Eiríksson''' (f. [[13. desember]] [[1935]], d. [[26. ágúst]] [[2026]]) var íslenskur rithöfundur. Hann fæddist í Hnífsdal ólst upp í Hornvík og Hlöðuvík á [[Hornstrandir|Hornströndum]] <ref>[https://timarit.is/page/2934743#page/n33/mode/2up Dagblaðið Vísir desember 1995] Tímarit.is</ref> Hann lauk BA í dönsku og ensku ásamt kennslufræði í H.Í. Síðar lærði hann finnsku og lauk cand.mag í íslenskri málfræði <ref...“ 1977570 wikitext text/x-wiki '''Eyvindur Pétur Eiríksson''' (f. [[13. desember]] [[1935]], d. [[26. ágúst]] [[2026]]) var íslenskur rithöfundur. Hann fæddist í Hnífsdal ólst upp í Hornvík og Hlöðuvík á [[Hornstrandir|Hornströndum]] <ref>[https://timarit.is/page/2934743#page/n33/mode/2up Dagblaðið Vísir desember 1995] Tímarit.is</ref> Hann lauk BA í dönsku og ensku ásamt kennslufræði í H.Í. Síðar lærði hann finnsku og lauk cand.mag í íslenskri málfræði <ref>[https://www.visir.is/g/2015331611d/malfraedingur-af-nyja-skolanum-sem-hefur-sed-heiminn Málfræðingur af nýja skólanum sem hefur séð heiminn] Vísir</ref>. Bók hans ''Landið handan fjarskans'' hlaut [[bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness]] árið 1997 <ref>[https://timarit.is/page/1891538#page/n28/mode/2up Morgunblaðið, nóvember 1997] Tímarit.is</ref>. Eyvindur var einnig kennari og vann fyrir íslenskt útvarp og sjónvarp. Hann kenndi m.a. við háskólann við Helsinki og Kaupmannahöfn. Hann var fréttaritari RÚV í Helsinki. Eyvindur var Vestfirðingagoði fyrir [[Ásatrúarfélagið]] <ref>[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2006/10/09/fjolgun_goda_med_vigslurettindi_hja_asatruarmonnum/ Fjölgun goða með vígsluréttindi hjá ásatrúarmönnum] Mbl.is, 9. október 2006</ref>. Eyvindur eignaðist fjögur börn og eru meðal þeirra rappararnir [[Erpur Eyvindarson]] (Blazroca) og Eyjólfur (Sesar A). ==Verk== *Hvenær? (1974, Iðunn, ljóð) *Hvaðan – Þaðan (1978, Letur, ljóð) *Múkkinn (1988, Iðunn, skáldsaga) *Viltu (1989, Óskráð, ljóð) *Á háskaslóð (1993, Mál og menning, barnabók) *Meðan skútan skríður (1995, Mál og menning, barnabók) *Landið handan fjarskans (1997, Vaka-Helgafell, skáldsaga) *Vertu (1998, ljóð) *Þar sem blómið vex og vatnið fellur (1999, Vaka-Helgafell, skáldsaga) *Óreiðum augum: Heiðin ljóð (2001, Andblær, ljóð) *Glass: Saga af glæpum og glöpum (2007, skáldsaga) ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1935|2026}} [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] narj5h7wh9txjeq17j6cdw7laclql8g 1977574 1977570 2026-09-04T00:11:33Z Berserkur 10188 1977574 wikitext text/x-wiki '''Eyvindur Pétur Eiríksson''' (f. [[13. desember]] [[1935]], d. [[26. ágúst]] [[2026]]) var íslenskur rithöfundur. Hann fæddist í Hnífsdal ólst upp í Hornvík og Hlöðuvík á [[Hornstrandir|Hornströndum]] <ref>[https://timarit.is/page/2934743#page/n33/mode/2up Dagblaðið Vísir desember 1995] Tímarit.is</ref> Hann lauk BA í dönsku og ensku ásamt kennslufræði í H.Í. Síðar lærði hann finnsku og lauk cand.mag í íslenskri málfræði <ref>[https://www.visir.is/g/2015331611d/malfraedingur-af-nyja-skolanum-sem-hefur-sed-heiminn Málfræðingur af nýja skólanum sem hefur séð heiminn] Vísir</ref>. Skáldsaga hans ''Landið handan fjarskans'' hlaut [[bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness]] árið 1997 <ref>[https://timarit.is/page/1891538#page/n28/mode/2up Morgunblaðið, nóvember 1997] Tímarit.is</ref>. Eyvindur var einnig kennari og vann fyrir íslenskt útvarp og sjónvarp. Á Ríkisútvarpinu var hann m.a. árin 1978-1979 með þættina ''Daglegt mál'' <ref>[https://timarit.is/page/3080108#page/n21/mode/2up Dagblaðið Vísir, október 1978] Tímarit.is</ref>. Hann kenndi m.a. við háskólann við Helsinki og Kaupmannahöfn. Hann var fréttaritari RÚV í Helsinki. Eyvindur var Vestfirðingagoði fyrir [[Ásatrúarfélagið]] <ref>[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2006/10/09/fjolgun_goda_med_vigslurettindi_hja_asatruarmonnum/ Fjölgun goða með vígsluréttindi hjá ásatrúarmönnum] Mbl.is, 9. október 2006</ref>. Eyvindur eignaðist fjögur börn og eru meðal þeirra rappararnir [[Erpur Eyvindarson]] (Blazroca) og Eyjólfur (Sesar A) <ref>[https://timarit.is/page/3457986#page/n1/mode/2up Morgunblaðið nóvember 2002] Tímarit.is</ref>. ==Verk== *Hvenær? (1974, Iðunn, ljóð) *Hvaðan – Þaðan (1978, Letur, ljóð) *Múkkinn (1988, Iðunn, skáldsaga) *Viltu (1989, Óskráð, ljóð) *Á háskaslóð (1993, Mál og menning, barnabók) *Meðan skútan skríður (1995, Mál og menning, barnabók) *Landið handan fjarskans (1997, Vaka-Helgafell, skáldsaga) *Vertu (1998, ljóð) *Þar sem blómið vex og vatnið fellur (1999, Vaka-Helgafell, skáldsaga) *Óreiðum augum: Heiðin ljóð (2001, Andblær, ljóð) *Glass: Saga af glæpum og glöpum (2007, skáldsaga) ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1935|2026}} [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] 5vchv4xxrgh73zxfemx42gcwkdfzyeo 1977575 1977574 2026-09-04T00:49:34Z Berserkur 10188 1977575 wikitext text/x-wiki '''Eyvindur Pétur Eiríksson''' (f. [[13. desember]] [[1935]], d. [[26. ágúst]] [[2026]]) var íslenskur rithöfundur og íslenskufræðingur. Hann fæddist í Hnífsdal ólst upp í Hornvík og Hlöðuvík á [[Hornstrandir|Hornströndum]] <ref>[https://timarit.is/page/2934743#page/n33/mode/2up Dagblaðið Vísir desember 1995] Tímarit.is</ref> Hann lauk BA í dönsku og ensku ásamt kennslufræði í H.Í. Síðar lærði hann finnsku og lauk cand.mag í íslenskri málfræði <ref>[https://www.visir.is/g/2015331611d/malfraedingur-af-nyja-skolanum-sem-hefur-sed-heiminn Málfræðingur af nýja skólanum sem hefur séð heiminn] Vísir</ref>. Skáldsaga hans ''Landið handan fjarskans'' hlaut [[bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness]] árið 1997 <ref>[https://timarit.is/page/1891538#page/n28/mode/2up Morgunblaðið, nóvember 1997] Tímarit.is</ref>. Eyvindur var einnig kennari og vann fyrir íslenskt útvarp og sjónvarp. Á Ríkisútvarpinu var hann m.a. árin 1978-1979 með þættina ''Daglegt mál'' <ref>[https://timarit.is/page/3080108#page/n21/mode/2up Dagblaðið Vísir, október 1978] Tímarit.is</ref>. Hann kenndi m.a. við háskólann við Helsinki og Kaupmannahöfn. Hann var fréttaritari RÚV í Helsinki. Eyvindur var Vestfirðingagoði fyrir [[Ásatrúarfélagið]] <ref>[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2006/10/09/fjolgun_goda_med_vigslurettindi_hja_asatruarmonnum/ Fjölgun goða með vígsluréttindi hjá ásatrúarmönnum] Mbl.is, 9. október 2006</ref>. Eyvindur eignaðist fjögur börn og eru meðal þeirra rappararnir [[Erpur Eyvindarson]] (Blazroca) og Eyjólfur (Sesar A) <ref>[https://timarit.is/page/3457986#page/n1/mode/2up Morgunblaðið nóvember 2002] Tímarit.is</ref>. ==Verk== *Hvenær? (1974, Iðunn, ljóð) *Hvaðan – Þaðan (1978, Letur, ljóð) *Múkkinn (1988, Iðunn, skáldsaga) *Viltu (1989, Óskráð, ljóð) *Á háskaslóð (1993, Mál og menning, barnabók) *Meðan skútan skríður (1995, Mál og menning, barnabók) *Landið handan fjarskans (1997, Vaka-Helgafell, skáldsaga) *Vertu (1998, ljóð) *Þar sem blómið vex og vatnið fellur (1999, Vaka-Helgafell, skáldsaga) *Óreiðum augum: Heiðin ljóð (2001, Andblær, ljóð) *Glass: Saga af glæpum og glöpum (2007, skáldsaga) ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1935|2026}} [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Íslenskufræðingar]] mndmooqy0em4fvnlxr8h5is49u0zjkv 1977585 1977575 2026-09-04T10:36:48Z Berserkur 10188 1977585 wikitext text/x-wiki '''Eyvindur Pétur Eiríksson''' (f. [[13. desember]] [[1935]], d. [[26. ágúst]] [[2026]]) var íslenskur rithöfundur og íslenskufræðingur. Hann fæddist í Hnífsdal ólst upp í Hornvík og Hlöðuvík á [[Hornstrandir|Hornströndum]] <ref>[https://timarit.is/page/2934743#page/n33/mode/2up Dagblaðið Vísir desember 1995] Tímarit.is</ref> Hann lauk BA í dönsku og ensku ásamt kennslufræði í H.Í. Síðar lærði hann finnsku og lauk cand.mag í íslenskri málfræði <ref>[https://www.visir.is/g/2015331611d/malfraedingur-af-nyja-skolanum-sem-hefur-sed-heiminn Málfræðingur af nýja skólanum sem hefur séð heiminn] Vísir</ref>. Skáldsaga hans ''Landið handan fjarskans'' hlaut [[bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness]] árið 1997 <ref>[https://timarit.is/page/1891538#page/n28/mode/2up Morgunblaðið, nóvember 1997] Tímarit.is</ref>. Eyvindur var einnig kennari og vann fyrir íslenskt útvarp og sjónvarp. Á Ríkisútvarpinu var hann m.a. árin 1978-1979 með þættina ''Daglegt mál'' <ref>[https://timarit.is/page/3080108#page/n21/mode/2up Dagblaðið Vísir, október 1978] Tímarit.is</ref>. Hann kenndi m.a. við háskólann við Helsinki og Kaupmannahöfn. Hann var fréttaritari RÚV í Helsinki. Eyvindur var Vestfirðingagoði fyrir [[Ásatrúarfélagið]] <ref>[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2006/10/09/fjolgun_goda_med_vigslurettindi_hja_asatruarmonnum/ Fjölgun goða með vígsluréttindi hjá ásatrúarmönnum] Mbl.is, 9. október 2006</ref>. Eyvindur eignaðist fjögur börn og eru meðal þeirra rappararnir [[Erpur Eyvindarson]] (Blazroca) og Eyjólfur (Sesar A) <ref>[https://timarit.is/page/3457986#page/n1/mode/2up Morgunblaðið nóvember 2002] Tímarit.is</ref>. Hann lést níræður að aldri árið 2026 <ref>[https://www.visir.is/g/20262930375d/eyvindur-p.-eiriksson-latinn Eyvindur P. Eiríksson látinn] Vísir, sótt 4. september 2026 </ref>. ==Ritverk== *Hvenær? (1974, Iðunn, ljóð) *Hvaðan – Þaðan (1978, Letur, ljóð) *Múkkinn (1988, Iðunn, skáldsaga) *Viltu (1989, Óskráð, ljóð) *Á háskaslóð (1993, Mál og menning, barnabók) *Meðan skútan skríður (1995, Mál og menning, barnabók) *Landið handan fjarskans (1997, Vaka-Helgafell, skáldsaga) *Vertu (1998, ljóð) *Þar sem blómið vex og vatnið fellur (1999, Vaka-Helgafell, skáldsaga) *Óreiðum augum: Heiðin ljóð (2001, Andblær, ljóð) *Glass: Saga af glæpum og glöpum (2007, skáldsaga) ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1935|2026}} [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Íslenskufræðingar]] k16ppa2yooleg828m636s8ny0wmobq9 14 192689 1977576 2026-09-04T00:49:59Z Berserkur 10188 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Íslenska]]“ 1977576 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Íslenska]] 55q1sn084tsgalyrnzww6lk956x7kg5